

ಇತಿಹಾಸ
ಡಾ.ಟಿ.ಎಂ.ಎ.ಪೈ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ತಾರಾಲಯ ಖಗೋಲ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗೆಗೆ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳ ಸಹಿತ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನೆಹರು ತಾರಾಲಯ ಬಿಟ್ಟರೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತಲೆ ಎತ್ತಿರುವ ಮೊದಲ ತಾರಾಲಯ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಜರ್ಮನ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಗಣ್ಯ ತಾರಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಡಾ.ಟಿ.ಎಂ.ಎ. ಪೈ (ಸ್ಥಾಪಕ, ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ, ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಕಾರಿ) ತಾರಾಲಯವು ಮಣಿಪಾಲ್‌ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಬಳಿ ಇದೆ. ಪ್ಲಾನೆಟೋರಿಯಂ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮಣಿಪಾಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಣಿಪಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್, ಮಣಿಪಾಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಹೈಯರ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಶ್ರೀ.ಟಿ.ಅಶೋಕ್ ಪೈ ಅವರು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಮತ್ತು ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ ಸುಂದರವಾದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ೫ ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.

ಒಳಾಂಗಣದ ದೃಶ್ಯ

ತಾರಾಲಯದ ಗುಮ್ಮಟದ ಒಳ ವ್ಯಾಸವು ೮ ಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ಆಸನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ೭೦ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು. ಕಾರ್ಲ್ ಝೈಸ್ ZKPII ಮಾಡೆಲ್ ಪ್ಲಾನೆಟೇರಿಯಂ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಸ್ಕೈ-ಥಿಯೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ,ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಅದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಕೈ-ಥಿಯೇಟರ್ ಅನ್ನು ಎರಡನೇ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ ಮಿರರ್ ಡೋಮ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಎರಡೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. 
ತಾರಾಲಯವು ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ತಾರಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕೆಲವು ರೋಚಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವೃತ್ತಿಪರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಯಾಮವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಲು ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ವೈಶಾಲ್ಯ, ಮಂಗಳ ಪನೋರಮಾ, ದೂರದರ್ಶಕದ ಅಡ್ಡ-ವಿಭಾಗದ ನೋಟ ಮತ್ತು ಪಿ‌ಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ ಯ ಸ್ಕೇಲ್ಡ್ ಡೌನ್ ಮಾದರಿಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಲಾಬಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದ್ಭುತ ಖಗೋಳ ವಸ್ತುಗಳ ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಕ್‌ಲಿಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಶೋಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಕಾಶ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ೧೨ ಇಂಚಿನ ದೂರದರ್ಶಕ, ಎರಡು ೩ ಇಂಚಿನ ದೂರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಬೈನಾಕ್ಯುಲರ್ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಹವ್ಯಾಸಿ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಹವ್ಯಾಸಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಗುಂಪುಗಳನ್ನ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಮಯ
ಡಾ.ಟಿ.ಎಂ.ಎ.ಪೈ.ತಾರಲಯವು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೯ ರಿಂದ ಸಂಜೆ ೫ ರವರೆಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.ವಾರದ ರಜೆ ಮಂಗಳವಾರ.

ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ
ಮಣಿಪಾಲವು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೪೦೦ ಕಿಮೀ ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೬೨ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮಂಗಳೂರು ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ (೬ ಕಿಮೀ). ಕೆ‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಮಣಿಪಾಲಕ್ಕೆ ಐಷಾರಾಮಿ ಫ್ಲೈಬಸ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಮಣಿಪಾಲವನ್ನು ಮಂಗಳೂರು ಅಥವಾ ಉಡುಪಿಯಿಂದ ಬಸ್ ಅಥವಾ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು.

ಉಲ್ಲೆಖಗಳು
https://manipal.edu/mcns-manipal/community-outreach/planetarium.html

https://www.makemytrip.com/tripideas/attractions/dr.-tma-pai-planetarium

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಯೋಜನೆ


itihāsa
ḍā.ṭi.èṃ.è.pai smaraṇārtha nirmisalāgiruva ī tārālaya khagola śāstrada bagègè dṛśyāvaḻigaḻa sahita māhiti nīḍalidè. bèṃgaḻūrina nèharu tārālaya biṭṭarè karnāṭakadalli talè èttiruva mòdala tārālaya idāgiddu, jarman‌ taṃtrajñānadalli nirmitavāgidè. idu uttamavāgi nirvahisalpaṭṭa susajjita gaṇya tārālayavāgidè. ḍā.ṭi.èṃ.è. pai (sthāpaka, bhāratīya vaidya, śikṣaṇa tajña, byāṃkar mattu lokopakāri) tārālayavu maṇipāl‌ jūniyar kālejina baḻi idè. plānèṭoriyaṃ mānava saṃpanmūla abhivṛddhigāgi maṇipāl saṃsthèya òḍètanadallidè. idannu prastuta maṇipāl sèṃṭar phār nyācural sainsas, sèṃṭar āph èksalèns, maṇipāl akāḍèmi āph haiyar èjukeśan nirvahisuttadè. ī yojanèyannu śrī.ṭi.aśok pai avaru 1997ralli prāraṃbhisi mattu 1998 ralli pūrṇagòḻisidaru. ī uddeśakkāgi karnāṭaka sarkāravu kyāṃpas‌na suṃdaravāda bhāgadalli 5 èkarè bhūmiyannu òdagisitu.

òḻāṃgaṇada dṛśya

tārālayada gummaṭada òḻa vyāsavu 8 mīṭar mattu āsana sāmarthya 70 vyaktigaḻu. kārl jhais ZKPII māḍèl plānèṭeriyaṃ pròjèkṭar annu skai-thiyeṭar‌nalli sthāpisalāda mòdala sādhanavāgidè,śālā makkaḻu mattu vayaskarannu samānavāgi ākarṣisalu adannu prāraṃbhadiṃdalū baḻasalāguttidè. prastuta skai-thiyeṭar annu èraḍane pròjèkṭar mirar ḍom pròjèkṣan sisṭam‌nòṃdigè navīkarisalāgidè, èraḍū vyavasthègaḻu baḻakèyallivè. 
tārālayavu vijñānada prabhāvakkè saṃbaṃdhisida èllā caṭuvaṭikègaḻigè keṃdrabiṃduvāgidè. tārālayadalli samakālīna vijñānada kèlavu rocaka kṣetragaḻalli saṃśodhanèya muṃcūṇiyalli kèlasa māḍuva vṛttipara vijñānigaḻa labhyatèyu hèccuvari āyāmavannu serisuttadè, idu vṛttipara saṃśodhakarāgalu kèlavu prakāśamānavāda manassugaḻannu uttejisuttadè èṃdu bhāvisuttadè. brahmāṃḍada vaiśālya, maṃgaḻa panoramā, dūradarśakada aḍḍa-vibhāgada noṭa mattu pi‌ès‌èl‌vi ya skelḍ ḍaun mādariyaṃtaha vividha pradarśanagaḻannu lābi pradeśadalli pradarśisalāguttadè. adbhuta khagoḻa vastugaḻa kèlavu byāk‌liṭ pradarśanagaḻannu goḍègaḻa melè joḍisalāgidè. hòsa pradarśanagaḻa serpaḍè niraṃtara prakriyèyāgidè mattu hòsa śogaḻannu kūḍa kalpisalāgidè. ākāśa vīkṣaṇègè 12 iṃcina dūradarśaka, èraḍu 3 iṃcina dūradarśaka mattu bainākyular baḻakèyallivè. pakṣi vīkṣaṇè, havyāsi khagoḻavijñāna, naisargika itihāsa, jīvavaividhya mattu paścima ghaṭṭagaḻa saṃrakṣaṇèyalli caṭuvaṭikègaḻannu uttejisalu havyāsi vidyārthi guṃpugaḻanna yojisalāgidè.

samaya
ḍā.ṭi.èṃ.è.pai.tāralayavu bèḻiggè 9 riṃda saṃjè 5 ravarègè tèrèdiruttadè.vārada rajè maṃgaḻavāra.

talupuvudu hegè
maṇipālavu bèṃgaḻūriniṃda 400 kimī mattu maṃgaḻūriniṃda 62 kimī dūradallidè. maṃgaḻūru hattirada vimāna nildāṇa mattu uḍupi hattirada railu nildāṇa (6 kimī). kè‌ès‌ār‌ṭisi bèṃgaḻūru aṃtarāṣṭrīya vimāna nildāṇadiṃda neravāgi maṇipālakkè aiṣārāmi phlaibas annu naḍèsuttadè. maṇipālavannu maṃgaḻūru athavā uḍupiyiṃda bas athavā ṭyāksi mūlaka talupabahudu.

ullèkhagaḻu
https://manipal.edu/mcns-manipal/community-outreach/planetarium.html

https://www.makemytrip.com/tripideas/attractions/dr.-tma-pai-planetarium

viki i-larniṃg‍nalli tayārisida lekhana
uḍupi jillèya prekṣaṇīya sthaḻagaḻa kyūār koḍ yojanè
ಡಾ. ಟಿ.ಎಂ.ಎ. ಪೈ ತಾರಾಲಯ, ಮಣಿಪಾಲ