ವಿಜಯನಗರ ಕೋಟೆಯು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ  ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ.  ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ೧೭೧೩ ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ಮಹಾರಾಜ ವಿಜಯ ರಾಮರಾಜು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಔಪಚಾರಿಕ ಸಮಾರಂಭವು ಕೋಟೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ವಿಜಯದ ಐದು ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಹಳ ಮಂಗಳಕರವಾಗಿತ್ತು. ಚೌಕಾಕಾರದ ಕೋಟೆಯು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ ("ನಾಗರ್ ಖಾನಾ") ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಅರಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಗೋಪುರವಿದೆ.

ಸ್ಥಳ 
ಕೋಟೆಯು ವಿಜಯನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು  ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು (೧೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ) ದೂರವಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ೪೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್  ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ವಿಜಯನಗರ ಕೋಟೆಯನ್ನು ೧೭೧೩ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.  ಅಲ್ಲಿ ಐದು ವಿಜಯಗಳು (ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ಅರ್ಥ: "ವಿಜಯದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು") ಇರಬೇಕೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಮಹಾರಾಜರಾದ ಒಂದನೇ ಆನಂದ ರಾಜು (೧೬೭೧-೧೭೧೭) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮಹಾರಾಜ ವಿಜಯ್ ರಾಮ್ ರಾಜು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.    ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಬೂಬ್ ವಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂತನು ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ಕೋಟೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದನು.  ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾದ ಮಂಗಳಕರ ದಿನಾಂಕವು ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು ಪ್ರಕಾರ, ವಿಜಯ ದಶಮಿಯ ಹತ್ತನೇ ದಿನದಂದು ಆಗಿದ್ದು ಇದು ವಿಜಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ. ಆಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಉತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಮಂಗಳವಾರವೂ ಆಗಿತ್ತು, ಅಂದರೆ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಜಯವರಂ ("ವಿಜಯ ದಿನ") ಎಂದರ್ಥ.

ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು 
ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯು ೨೪೦ ಮೀಟರ್ (೭೯೦ ಅಡಿ) ಚೌಕದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಗೋಡೆಯ ಅಗಲವು ೮ ರಿಂದ ೧೬ ಮೀಟರ್ (೨೬ ರಿಂದ ೫೨ ಅಡಿ) ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೋಟೆಯ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆಗಳು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೊತ್ತಳಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರ ಒಳ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಇಳಿಜಾರಿನೊಂದಿಗೆ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಚಪ್ಪಡಿಗಳಿಂದ ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಎರಡು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ಪೂರ್ವದಿಂದ ಕೋಟೆಯ ಪ್ರವೇಶವು "ನಾಗರ್ ಖಾನಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ, ಇದು ಸೊಗಸಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರ ಖಾನದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೊದಲು, ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ಕಮಾನು ನಿಂತಿತ್ತು. ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ದ್ವಾರವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದಂತೆಯೇ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಕಂದಕವಿತ್ತು. 

ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳಿವೆ. ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳೆಂದರೆ ಹನುಮಾನ್ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯ ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆಯಾದ "ಕೋಟ ಶಕ್ತೋ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಾಲಯ. ಯಾವುದೇ ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಮೊದಲು ರಾಜರು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕಗಳೆಂದರೆ ಮೋತಿ ಮಹಲ್, ಔದ್ ಖಾನಾ, ಅಲಕಾನಂದ ಅರಮನೆ, ಕೊರುಕೊಂಡ ಅರಮನೆ, ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊರಗೆ "ಘಂಟಾ ಸ್ತಂಭಂ" (ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಜಯ ಗೋಪುರ.  ಕೋಟೆಯ ಹೊರಗಿರುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಆದರೆ ನಗರದ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಡ್ಡುಕೋವಿಲು ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪೆರ್ಲ ಮನೆ.

ದ್ವಾರ 

ಕೋಟೆಯ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸೊಬಗಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವದ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರವನ್ನು "ನಾಗರ್ ಖಾನಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಡ್ರಮ್ ಟವರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ರಾಜಮನೆತನದ ಆದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ ಅತಿಥಿಗಳ ಆಗಮನವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಡ್ರಮ್ ಬಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 

ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರವು ವಿಜಯನಗರ ಕೋಟೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ಗೇಟ್‌ವೇ ಅನ್ನು ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲೆ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಗೇಟ್ ರಾಜ ಸಮಾಧಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶವಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮೃತ ದೇಹಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೇಟ್‍ವೇ ಆಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಕಂದಕದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಈಗ ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರದವರೆಗೂ  ಉದ್ಯಾನವನವಿದೆ.

ಮೋತಿ ಮಹಲ್ 

ಮೋತಿ ಮಹಲ್ ೧೮೬೯ ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ವಿಜಯರಾಮ ರಾಜು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ರಾಜಮನೆತನದ ದರ್ಬಾರ್ ಅಥವಾ ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಸಭಾಂಗಣದ ಪ್ರವೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. ಇದು ಗತವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದ್ದು,  ಮಹಾರಾಜ ಅಲಕ್ ನಾರಾಯಣ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್‌ಗೆ (ಮಾನ್ಸಾಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್) ಅದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಡಾ. ಪಿವಿಜಿ ರಾಜು, ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜಾ ಸಾಹೇಬ್,  ಈಗ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜು ಇದೆ. ಇದು ಕೋಟೆಯಿಂದ ಆಳಿದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.

ಇತರ ರಚನೆಗಳು

ಔದ್ ಖಾನಾ 

ಔದ್ ಖಾನಾ ೧೮೭೬-೭೭ ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ  ಮೂರನೇ ವಿಜಯ ರಾಮರಾಜು ರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಗೋಪುರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಇಂದಿನ ಫೂಲ್ ಬಾಗ್, ವಿಜಯನಗರನಲ್ಲಿದೆ.  ಈ ಅರಮನೆಯ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾಗವೆಂದರೆ ರಾಜರ ವಿಶೇಷ ಸ್ನಾನಗೃಹ, ಇದು ಫೂಲ್ ಬಾಗ್ ಅರಮನೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ರಚನೆಯು ೧೫ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಹತ್ತಿರದ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರನ್ನು ಪಂಪ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಲಕಾನಂದ ಅರಮನೆ 
ಅಲಕಾನಂದ ಅರಮನೆಯನ್ನು ರಾಜಮನೆತನದ ಅತಿಥಿ ಗೃಹವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ರಾಜಮನೆತನದ ಅತಿಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅರಮನೆಯ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಏರ್‌ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅರಮನೆಯು ಈಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್‌ನ ೫ ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಕೊರುಕೊಂಡ ಅರಮನೆ 
ಅಲಕಾನಂದ ಅರಮನೆಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕೊರುಕೊಂಡ ಅರಮನೆ ಇದೆ. ಈ ಅರಮನೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಭೂಮಿ, ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ಎಕರೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಆಟದ ಮೈದಾನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುಸಜ್ಜಿತ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಲು ಬಯಸುವ ಯುವಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ 

ಗಂಟಾ ಸ್ತಂಭಂ ಎಂಬುದು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ಮಾದರಿಯ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜರು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆಯ ಮಿತಿಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ೧೮೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯ ಗೋಪುರವು ೬೮ ಅಡಿ ಎತ್ತರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ ಈ ಹಿಂದೆ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಈಗ ಕೆನೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿದೆ.

ಇತರ ರಚನೆಗಳು 
ಕೋಟೆಯ ಮಿತಿಯ ಹೊರಗೆ, ಪಿಡಿತಳ್ಳಿ ಅಮ್ಮಾವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ, ಇದನ್ನು ಪಟ್ಟಣದ ಜನರು ಬಹಳ ಗೌರವದಿಂದ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವತೆಯು ರಾಜಮನೆತನದ ಮಗಳ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ರೂಪವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವಿಯ ಚಿತ್ರವು ೧೭೫೨ ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಶಮಿ ದಿನದಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ದಿನವನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೧ ಮತ್ತು ೨೨ ರಂದು ಜಾತ್ರಾ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜಾತ್ರೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಎರಡು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯರ ಸಂಯೋಗಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. 

೧೮೯೫ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ "ಪೆರ್ಲ ವರಿ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೆರ್ಲ ಮನೆಯು ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಕಟ್ಟಡ, ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬೆಡ್‌ಸ್ಟಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಕಟ್ಟಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಇನ್ನೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸೊಗಸಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ವೈಭವದ ಗೊಂಚಲುಗಳು ಇತರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಕೋಟೆಗಳು
vijayanagara koṭèyu 18 ne śatamānada  koṭèyāgidè.  idu dakṣiṇa bhāratada īśānya āṃdhrapradeśadallidè. idannu 1713 ralli vijayanagarada mahārāja vijaya rāmarāju nirmisidaru. aupacārika samāraṃbhavu koṭègè aḍipāya hākuva saṃdarbhadalli, vijayada aidu cihnègaḻannu pratinidhisuva mūlaka bahaḻa maṃgaḻakaravāgittu. caukākārada koṭèyu èraḍu mukhya dvāragaḻannu hòṃdidè, adaralli mukhya praveśa dvāra ("nāgar khānā") vistāravāda vāstuśilpada lakṣaṇagaḻannu hòṃdidè. koṭèyòḻagè aneka devālayagaḻu mattu aramanègaḻu mattu vijaya gopuravidè.

sthaḻa 
koṭèyu vijayanagaradalli nèlègòṃḍiddu  baṃgāḻa kòlliyiṃda sumāru (18 kilomīṭar ) dūravidè mattu idu viśākhapaṭṭaṇaṃna vāyuvyakkè 40 kilomīṭar  dūradallidè.

itihāsa 
vijayanagara koṭèyannu 1713 ralli nirmisalāyitu.  alli aidu vijayagaḻu (tèlugu bhāṣèya artha: "vijayada cihnègaḻu") irabekèṃdu bhāvisalāgidè. vijayanagarada mahārājarāda òṃdane ānaṃda rāju (1671-1717) èṃdū karèyalpaḍuva idara saṃsthāpaka mahārāja vijay rām rāju avara hèsarannu iḍalāgidè.    ā kāḍinalli tapassu māḍuttidda mahabūb valli èṃba musliṃ saṃtanu mahārājarigè koṭèya sthaḻavannu sūcisidanu.  pratiṣṭhānada samāraṃbhakkè āykè māḍalāda maṃgaḻakara dināṃkavu hiṃdū māsagaḻu prakāra, vijaya daśamiya hattane dinadaṃdu āgiddu idu vijaya èṃdu karèyalpaḍuva varṣakkè anurūpavāgidè. āga sāmānyavāgi deśadalli dasarā utsavavannu naḍèsalāguttadè. adu maṃgaḻavāravū āgittu, aṃdarè tèluginalli jayavaraṃ ("vijaya dina") èṃdartha.

vaiśiṣṭyagaḻu 
kalliniṃda nirmisalāda koṭèyu 240 mīṭar (790 aḍi) caukada ākāradallidè mattu 10 mīṭar (33 aḍi) èttarakkè iruttadè. melbhāgada goḍèya agalavu 8 riṃda 16 mīṭar (26 riṃda 52 aḍi) varègè iruttadè. koṭèya nālku mūlègaḻu kallugaḻiṃda māḍida kòttaḻagaḻa rūpadalli koṭègaḻannu hòṃdiddu adara òḻa mukhada melè iḻijārinòṃdigè maṇṇiniṃda muccalpaṭṭidè mattu kallina cappaḍigaḻiṃda balapaḍisalāgidè. koṭèyòḻagè èraḍu praveśa dvāragaḻivè. pūrvadiṃda koṭèya praveśavu "nāgar khānā" èṃdu karèyalpaḍuva mukhya dvāravāgidè, idu sògasāda vāstuśilpada vinyāsagaḻannu hòṃdidè. nagara khānada nirmāṇada mòdalu, praveśadvāradalli vijaya kamānu niṃtittu. paścimābhimukhavāgiruva dvāravu cikkadāgidè ādarè mukhya dvāradaṃtèye vāstuśilpada lakṣaṇagaḻannu hòṃdiddu koṭèya suttalū kaṃdakavittu. 

èraḍu mukhya dvāragaḻannu hòratupaḍisi, koṭèyòḻagè halavāru devālayagaḻu mattu smārakagaḻivè. èraḍu pramukha devālayagaḻèṃdarè hanumān devālaya mattu koṭèya rakṣaka devatèyāda "koṭa śakto" èṃdu karèyalpaḍuva lakṣmi devālaya. yāvude yuddhada kāryācaraṇèyannu muṃduvarisuva mòdalu rājaru lakṣmi devasthānadalli prārthanèyannu sallisuttārè. pramukha smārakagaḻèṃdarè moti mahal, aud khānā, alakānaṃda aramanè, kòrukòṃḍa aramanè, mattu svalpa hòragè "ghaṃṭā staṃbhaṃ" (gaḍiyāra gopura) èṃdu karèyalpaḍuva vijaya gopura.  koṭèya hòragiruva èraḍu pramukha aitihāsika smārakagaḻu ādarè nagarada mitiyalli mòḍḍukovilu devasthāna mattu pèrla manè.

dvāra 

koṭèya èraḍu mukhya dvāragaḻu vāstuśilpada sòbaginiṃda kūḍiddu, rājasthāni śailiya vāstuśilpadiṃda nirmisalāgidè. pūrvada mukhya dvāravannu "nāgar khānā" èṃdu karèyalāguttadè ekèṃdarè idu melbhāgadalli ḍram ṭavar annu hòṃdiddu, rājamanètanada ādeśagaḻu mattu rāja atithigaḻa āgamanavannu janarigè tiḻisalu ḍram bārisalu baḻasalāguttittu. 

paścima dvāravu vijayanagara koṭèya hiṃbhāgada praveśadvāravāgidè. ī geṭ‌ve annu rājasthāni śailiyalli nirmisalāgiddu, melè maṃṭapavidè. geṭ rāja samādhigaḻigè praveśavannu òdagisuttadè mattu śavasaṃskārakkāgi mṛta dehagaḻannu hòratègèyalu sāṃpradāyika geṭ‍ve āgidè. hiṃdè idda kaṃdakada jāgadalli īga paścima dvāradavarègū  udyānavanavidè.

moti mahal 

moti mahal 1869 ralli mūrane vijayarāma rāju nirmisida rājamanètanada darbār athavā darbār hāl āgidè. ī sabhāṃgaṇada praveśadalli èraḍu amṛtaśilèya pratimègaḻivè. idu gatavaibhavavannu pratinidhisuva smārakavāgiddu,  mahārāja alak nārāyaṇ sòsaiṭi āph ārṭs aṃḍ sains‌gè (mānsās ṭrasṭ) adara saṃsthāpaka ḍā. piviji rāju, vijayanagarada rājā sāheb,  īga kāryanirvahisuttiddārè. mòdala mahaḍiyalli mahiḻā kāleju idè. idu koṭèyiṃda āḻida hiṃdina rājara kalākṛtigaḻannu hòṃdiruva vastusaṃgrahālayavannu saha hòṃdidè.

itara racanègaḻu

aud khānā 

aud khānā 1876-77 ralli mahārāja  mūrane vijaya rāmarāju riṃda nirmisalāda gopuravāgidè. idu iṃdina phūl bāg, vijayanagaranallidè.  ī aramanèya òṃdu viśiṣṭa bhāgavèṃdarè rājara viśeṣa snānagṛha, idu phūl bāg aramanègè hòṃdikòṃḍiruva aṣṭabhujākṛtiya kallina racanèyāgidè. racanèyu 15 mīṭar èttaradalli kallugaḻiṃda nirmisalāgidè mattu suruḻiyākārada mèṭṭilugaḻannu hòṃdiddu adu melbhāgada nīrina ṭyāṃk‌gè kāraṇavāguttadè, adu hattirada bāviyiṃda nīrannu paṃp māḍuva mūlaka nīḍalāguttadè.

alakānaṃda aramanè 
alakānaṃda aramanèyannu rājamanètanada atithi gṛhavāgi nirmisalāyitu. idannu rājamanètanada atithigaḻigāgi bèlèbāḻuva śailiyalli nirmisalāgidè. idu kālnaḍigèyòṃdigè uttamavāda udyānavanadalli sthāpisalāgidè. ī aramanèya maidānadalli ittīcina varṣagaḻalli rājamanètanada baḻakègāgi er‌sṭrip annu nirmisalāgidè. ī aramanèyu īga āṃdhrapradeśada saśastra mīsalu pòlīs‌na 5 ne bèṭāliyan annu hòṃdidè.

kòrukòṃḍa aramanè 
alakānaṃda aramanègè samīpadalli kòrukòṃḍa aramanè idè. ī aramanèya suttalina bhūmi, sumāru 1000 èkarè dòḍḍadāgidè, idannu āṭada maidānavāgi baḻasalāguttadè mattu susajjita udyānagaḻannu hòṃdidè. ī bhūmiyalli śikṣaṇa saṃsthègaḻannu sthāpisalāgidè mattu rakṣaṇā paḍègaḻigè seralu bayasuva yuvakarigè tarabeti nīḍalu śālèyannu sthāpisalāgidè.

gaḍiyāra gopura 

gaṃṭā staṃbhaṃ èṃbudu laṃḍan‌nalliruva big bèn mādariya gaḍiyāra gopuravāgidè. briṭiṣara kāladalli laṃḍan‌gè āgāggè baruttidda vijayanagarada rājaru idannu nirmisidaru. idu nagarada hṛdayabhāgadalliruva koṭèya mitiya hòrabhāgadallidè. 1885 ralli maraḻugalliniṃda nirmisalāda aṣṭabhujākṛtiya gopuravu 68 aḍi èttaravannu taluputtadè ī hiṃdè melbhāgadalli biḻi baṇṇa baḻiyalāgittu ādarè īga kènè mattu kèṃpu baṇṇa baḻiyalāgidè.

itara racanègaḻu 
koṭèya mitiya hòragè, piḍitaḻḻi ammāvarigè arpitavāda purātana devālayavidè, idannu paṭṭaṇada janaru bahaḻa gauravadiṃda naḍèsuttārè. ī devatèyu rājamanètanada magaḻa punarjanma rūpavāgidè èṃdu naṃbalāgidè. ī devālayadalli pūjisalpaṭṭa deviya citravu 1752 ralli vijayadaśami dinadaṃdu kaṃḍubaṃdidè. ī dinavannu vārṣika ācaraṇèyiṃda akṭobar 21 mattu 22 raṃdu jātrā athavā dhārmika jātrè èṃdu gurutisalāguttadè. ī devālayavu èraḍu baṇṇagaḻalli śivaliṃgavannu hòṃdidè, idu śiva mattu pārvatiyara saṃyogakkè udāharaṇèyāgidè èṃdu heḻalāguttadè. 

1895 ralli nirmisalāda "pèrla vari" èṃdū karèyalpaḍuva pèrla manèyu nagarada atyaṃta susthitiyalliruva smārakagaḻalli òṃdāgidè èṃdu heḻalāguttadè. ī pradeśadalli vidyut saṃparkavannu paḍèda mòdala kaṭṭaḍa, bèḻḻiyiṃda māḍida bèḍ‌sṭaḍ‌gaḻannu hòṃdida malaguva koṇèyannu hòṃdittu. ī kaṭṭaḍada bhāgavāgidda graṃthālayavu innū kāryanirvahisuttidè. sògasāda yuropiyan pīṭhopakaraṇagaḻu mattu hiṃdina vaibhavada gòṃcalugaḻu itara kalākṛtigaḻòṃdigè pradarśanadallivè.

ullekhagaḻu 

viki i-larniṃg‍nalli tayārisida lekhana
koṭègaḻu
ವಿಜಯನಗರ ಕೋಟೆ