ಕಾನ್ರಾಡ್ ಜ಼ಕಾರಿಯಾಸ್ ಲೊರೆಂಟ್ಸ್ (1903-89) ಆಸ್ಟ್ರಿಯದ ಪ್ರಾಣಿವಿಜ್ಞಾನಿ, ಪ್ರಾಣಿವರ್ತನ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ.

ಜನನ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ 
ಈತ ವಿಯೆನ್ನದಲ್ಲಿ 1903ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಬಾಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯಿತು. ವಿಯೆನ್ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಂ.ಡಿ.(1928) ಹಾಗೂ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. (1933) ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದ.

ವೃತ್ತಿ, ಸಾಧನೆಗಳು 
ನೆದರ್ಲೆಂಡಿನ ನಿಕೊಲಸ್ ಟಿನ್‌ಬರ್ಗೆನ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರಿಯದವನೇ ಆದ ಕಾರ್ಲ್ ಫಾನ್ ಫ್ರಿಶ್ ಎಂಬಾತನ ಜೊತೆಗೂಡಿ 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ತನ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು (ಈಥಾಲಜಿ)- ಅಂದರೆ ನಿಸರ್ಗದ ಸಹಜ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವನ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ಕೃತಕ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವರ್ತನೆ ಒಂದು ರೀತಿಯದಾಗಿದ್ದರೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿದ್ದು ಸಹಜ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ (ಇನ್‍ಸ್ಟಿಂಕ್ಟ್) ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಇವರು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಕ್ಕಿ, ಮೀನು ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳ ವರ್ತನೆ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ ಇವರಿಬ್ಬರು ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವರ್ತನೆಯ ಬಹ್ವಂಶ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸ್ಥಿರಕ್ರಿಯಾ ಪ್ರರೂಪ (ಫಿಕ್ಸ್ಡ್ ಆಕ್ಷನ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್) ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಅದುವರೆಗೆ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಇದು ಬೇರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಜೀವಿಪ್ರಭೇದಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹೋಲಿಸಿ ಅಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿದ ಕೀರ್ತಿಯೂ ಇವರದಾಗಿದೆ. ಲೊರೆಂಟ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಾಣಿವರ್ತನೆಯ ವಿವಿಧ ಮುಖಗಳ ಆಳವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಲೊರೆಂಟ್ಸ್, ಟಿನ್‍ಬರ್ಗೆನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಿಶ್ ಅವರಿಗೆ 1973ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು.

ಲೊರೆಂಟ್ಸ್ 1935ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ಮಹತ್ತ್ವದ ಸಂಶೋಧನೆಯಾದ-ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿಕೆ (ಇಂಪ್ರಿಂಟ್) ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಆಗ ತಾನೇ ಜನಿಸಿದ ಹಕ್ಕಿಮರಿಗಳು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಬದಲೀ ಪಾಲಕರನ್ನೇ (ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಾಗೆ ಕಲಿಸಿದರೆ) ತಮ್ಮ ನೈಜಪಾಲಕರೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ಸ್ಥೂಲ ವಿವರಣೆ.

ಮಾನವನ ಆಕ್ರಮಣ ಪ್ರವೃತ್ತಿ (ಅಗ್ರೆಷನ್) ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ಈತ ಇದು ಪ್ರಕೃತಿ ಜನ್ಯವಾದುದೆಂದೂ ಬೇಕೆನಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಬದಲಿಸಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೆ ಬೇರೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಸಬಹುದೆಂದೂ ಬೇರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಾದರೋ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕೇವಲ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಇರುವಂಥದೆಂದೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ. ಮಾನವ ಮಾತ್ರ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಇತರರನ್ನು ಸಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಈತನ ವಾದ.

ಈತ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಕಿಂಗ್ ಸಾಲೊಮನ್ಸ್ ರಿಂಗ್ (1949), ಮ್ಯಾನ್ ಮೀಟ್ಸ್ ಡಾಗ್ (1950), ಎವೊಲ್ಯೂಷನ್ ಅಂಡ್ ಮಾಡಿಫಿಕೇಷನ್ ಆಫ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ (1961), ಆನ್ ಅಗ್ರೆಷನ್ (1966) ಎಂಬವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಈತ 1989ರಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 
 A chapter from On Aggression (1963)
 Review of Biologists Under Hitler
 Konrad Lorenz Institutes:
 Konrad Lorenz Institute for Evolution and Cognition Research in Altenberg
 Konrad Lorenz Research Station, Grünau im Almtal
 Konrad Lorenz Institute for Ethology
 

ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
kānrāḍ zakāriyās lòrèṃṭs (1903-89) āsṭriyada prāṇivijñāni, prāṇivartana vijñāni mattu nòbèl praśasti puraskṛta.

janana, vidyābhyāsa 
īta viyènnadalli 1903ralli janisida. bālya hāgū kāleju śikṣaṇa illiye naḍèyitu. viyènna viśvavidyālayadiṃda èṃ.ḍi.(1928) hāgū pièc.ḍi. (1933) padavigaḻannu paḍèda.

vṛtti, sādhanègaḻu 
nèdarlèṃḍina nikòlas ṭin‌bargèn mattu āsṭriyadavane āda kārl phān phriś èṃbātana jòtègūḍi 1930ra daśakadalli prāṇi vartana vijñānavannu (īthālaji)- aṃdarè nisargada sahaja sanniveśagaḻalli vanya prāṇigaḻu hegè vartisuttavè èṃbudara vaijñānika adhyayana-sthāpisida. prayogālayagaḻa kṛtaka sanniveśadalli prāṇigaḻa vartanè òṃdu rītiyadāgiddarè, prakṛtiyalli berèye āgiddu sahaja pravṛttigè (in‍sṭiṃkṭ) òḻapaṭṭiruttadè èṃbudannu vaijñānikavāgi ivaru sābītu paḍisidaru. mukhyavāgi hakki, mīnu mattu kīṭagaḻa vartanè abhyasisida ivaribbaru ī prāṇigaḻa vartanèya bahvaṃśa òṃdu bagèya sthirakriyā prarūpa (phiksḍ ākṣan pyāṭarn) torisuttavè èṃba abhiprāya maṃḍisidaru. aduvarègè pracalitavāgidda manovaijñānika abhiprāyakkiṃta idu berèyāgittu. jòtègè vibhinna jīviprabhedagaḻa vartanèyannu paraspara holisi abhyāsa naḍèsida kīrtiyū ivaradāgidè. lòrèṃṭs‌na adhyayana, prāṇivartanèya vividha mukhagaḻa āḻavāda saṃśodhanègè èḍèmāḍikòṭṭitu. ī èlla saṃśodhanèya kāryakkāgi lòrèṃṭs, ṭin‍bargèn mattu phriś avarigè 1973ra nòbèl praśasti labhisitu.

lòrèṃṭs 1935ralli tanna innòṃdu mahattvada saṃśodhanèyāda-pakṣigaḻalli accòttikè (iṃpriṃṭ) èṃbudannu prakaṭisida. āga tāne janisida hakkimarigaḻu prāraṃbhadalle tamma badalī pālakaranne (òṃdu veḻè hāgè kalisidarè) tamma naijapālakarèṃdu tiḻiyuttavè mattu adakkè takka hāgè vartisuttavè èṃbudu idara sthūla vivaraṇè.

mānavana ākramaṇa pravṛtti (agrèṣan) kurita saṃśodhanè naḍèsida īta idu prakṛti janyavādudèṃdū bekènisidarè adannu badalisabahudu, illavè berè caṭuvaṭikègaḻa kaḍègè harisabahudèṃdū berè prāṇigaḻallādaro ī pravṛtti kevala uḻivigāgi iruvaṃthadèṃdū abhiprāyapaṭṭa. mānava mātra uddeśapūrvakavāgi itararannu sāyisuttānè èṃbudu ītana vāda.

īta aneka graṃthagaḻannu barèdiddānè. kiṃg sālòmans riṃg (1949), myān mīṭs ḍāg (1950), èvòlyūṣan aṃḍ māḍiphikeṣan āph biheviyar (1961), ān agrèṣan (1966) èṃbavu janapriyavāgivè. īta 1989ralli nidhananāda.

ullekhagaḻu

hòragina kòṃḍigaḻu 

 
 A chapter from On Aggression (1963)
 Review of Biologists Under Hitler
 Konrad Lorenz Institutes:
 Konrad Lorenz Institute for Evolution and Cognition Research in Altenberg
 Konrad Lorenz Research Station, Grünau im Almtal
 Konrad Lorenz Institute for Ethology
 

nòbèl praśasti puraskṛtaru
vijñānigaḻu
maisūru viśvavidyānilaya viśvakośa
ಕಾನ್ರಾಡ್ ಜ಼ಕಾರಿಯಾಸ್ ಲೊರೆಂಟ್ಸ್