ವೈಲೆಟ್ ಹರಿ ಆಳ್ವಾ (೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೦೮ - ೨೦ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೬೯) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ವಕೀಲೆ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ. ಇವರು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಉಪ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಐ.ಎನ್.ಸಿ) ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.    ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ವಕೀಲೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಇವರಾಗಿದ್ದರು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ವೈಲೆಟ್ ಹರಿ ಆಳ್ವಾ ಅವರು ೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೦೮ ರಂದು ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಒಂಬತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯವರು. ವೈಲೆಟ್ ಅವರ ತಂದೆ, ರೆವರೆಂಡ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಹರಿ, ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಪಾದ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಹದಿನಾರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವರ ಹಿರಿಯ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು ಬಾಂಬೆಯ ಕ್ಲೇರ್ ರೋಡ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ತನಕ ಅವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಕೊಟ್ಟರು. ಅವರು ಬಾಂಬೆಯ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಾಂಬೆಯ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು.

ವೃತ್ತಿ 
೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪೂರ್ಣ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪೀಠದ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಾದಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಾ ಮಹಿಳಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕವನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.ಬೇಗಂ' ನಂತಹ ಮರುನಾಮಕರಣ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರಾದ ಆಳ್ವಾ ಅವರು  ಹೊಂದಿದ್ದರು . ೧೯೪೬ ರಿಂದ ೧೯೪೭ ರವರೆಗೆ ಅವರು ಬಾಂಬೆ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ  ಆಳ್ವಾ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೪೮ ರಿಂದ ೧೯೫೪ ರವರೆಗೆ ಅವರು ಬಾಲಾಪರಾಧಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಯಂಗ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ವುಮೆನ್ ಲಾಯರ್ಸ್ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು  .

೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಾ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮನೆಯಾದ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನೆ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೌಕಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿತ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿ   ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಅವರು ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ರಾಜ್ಯ ಉಪ ಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 

೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಾ ಅವರು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು ಆ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಅವರು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸತತ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯು ೧೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೬೨ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅದು ೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೬೬ ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಅವರ ಎರಡನೇ ಅವಧಿಯು ೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೬೬ ರಂದು ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಚೇರ್ಮನ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೬೯ ರವರೆಗೆ ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದರು.  

೧೯೦೬೯ ರಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾರತದ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಆಳ್ವಾ ಅವರ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ ವೈಲೆಟ್ ಹರಿ ಆಳ್ವಾ ಅವರು ರಾಜಕಾರಣಿ, ವಕೀಲ, ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸದ ಜೋಕಿಮ್ ಆಳ್ವಾ ಅವರನ್ನು               ಆಳ್ವಾ ಅವರು ವಿವಾಹವಾದರು.  ೧೯೪೩ ರಲ್ಲಿ ವೈಲೆಟ್ ಆಳ್ವಾ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಂಧಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಐದು ತಿಂಗಳ ಮಗು ಚಿತ್ತರಂಜನ್ನನ್ನು ಆರ್ಥರ್ ರೋಡ್ ಜೈಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಸಾವು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ 
ಐದು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವರು ೭:೪೫ (ಐ.ಎಸ್.ಟಿ ) ಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಉಪ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.  ೨೦ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೬೯ ರಂದು ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ರಕ್ತಸ್ರಾವದಿಂದ ನವದೆಹಲಿಯ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.  ಆಳ್ವಾ ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಉಭಯ ಸದನಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು "ಮಹಿಳೆಯರು ಅನುಸರಿಸಲು ಒಂದು ಜಾಡನ್ನು ಬೆಳಗಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ನೇಹಪರ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಿತ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ" ಎಂದು ಅವರನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಆಳ್ವಾ ಅವರು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಉಪಸಭಾಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಾಗ ಅವರು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ದೃಢವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರೇ ಹೇಳಿದರು. ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಗೋಪಾಲ್ ಸ್ವರೂಪ್ ಪಾಠಕ್ ಅವರು "ಘನತೆ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತದ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು" ತೊರೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಆಗ ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರು ಚಳವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಐದು ತಿಂಗಳ ಮಗುವನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದಿದ್ದರು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಐ.ಎನ್.ಸಿ ಅವರನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲಾ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಎರಾ ಸೆಜಿಯನ್, ಎಕೆ ಗೋಪಾಲನ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲ್ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿಯಂತಹ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದ ನಾಯಕರು ಆಳ್ವಾ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸರಳತೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. 

೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಂಸದೀಯ ದಂಪತಿಗಳಾದ ಜೋಕಿಮ್ ಮತ್ತು ವೈಲೆಟ್ ಆಳ್ವಾ ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.  ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ವೈಲೆಟ್ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ದಂಪತಿಗಳ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆಚೀಟಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.

ಸಹ ನೋಡಿ 

 ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ವಕೀ

ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ
vailèṭ hari āḻvā (24 epril 1908 - 20 navèṃbar 1969) òbba bhāratīya vakīlè, patrakartè mattu rājakāraṇi. ivaru rājyasabhèya upa adhyakṣarāgiddaru. ivaru bhāratīya rāṣṭrīya kāṃgrès (ai.èn.si) sadasyarāgiddaru.    bhāratadalli haikorṭ‌gè hājarāda mòdala mahiḻā vakīlè mattu rājyasabhèya adhyakṣatè vahisida mòdala mahiḻè ivarāgiddaru.

āraṃbhika jīvana 
vailèṭ hari āḻvā avaru 24 epril 1908 raṃdu ahamadābād‌nalli janisidaru. avaru òṃbattu makkaḻalli èṃṭanèyavaru. vailèṭ avara taṃdè, rèvarèṃḍ lakṣmaṇ hari, carc āph iṃglèṃḍ‌na mòdala bhāratīya pādrigaḻalli òbbaru. hadinārane vayassinalli tamma taṃdè-tāyi ibbarannū kaḻèdukòṃḍa naṃtara, avara hiriya òḍahuṭṭidavaru bāṃbèya kler roḍ kānvèṃṭ‌nalli mèṭrikyuleṣan tanaka avarigè śikṣaṇavannu òdagisi kòṭṭaru. avaru bāṃbèya seṃṭ kseviyar kāleju mattu sarkāri kānūnu kālejinalli padavi paḍèdaru. naṃtara svalpa samayadavarègè avaru bāṃbèya bhāratīya mahiḻā viśvavidyālayadalli iṃgliṣ prādhyāpakarāgiddaru.

vṛtti 
1944 ralli avaru pūrṇa haikorṭ pīṭhada muṃdè òṃdu prakaraṇavannu vādisida bhāratada mòdala mahiḻā vakīlarāgiddaru. 1944 ralli āḻvā mahiḻā niyatakālikavannu saha prāraṃbhisidaru.begaṃ' naṃtaha marunāmakaraṇa bhāratīya mahiḻèyarāda āḻvā avaru  hòṃdiddaru . 1946 riṃda 1947 ravarègè avaru bāṃbè munsipal kārpòreśan‌na upādhyakṣarāgi sevè sallisidaru. 1947 ralli  āḻvā muṃbainalli gaurava myājisṭreṭ āgi sevè sallisidaru. 1948 riṃda 1954 ravarègè avaru bālāparādhi nyāyālayada adhyakṣarāgi sevè sallisidaru. yaṃg vumèns kriściyan asosiyeṣan, bisinès aṃḍ pròphèṣanal vumèns asosiyeṣan mattu iṃṭarnyāṣanal phèḍareśan āph vumèn lāyarsnaṃtaha halavāru sāmājika saṃsthègaḻòṃdigè avaru sakriyavāgi tòḍagisikòṃḍiddaru. 1952 ralli akhila bhārata patrikè prakaṭisidaru  .

1952 ralli āḻvā avaru bhāratīya saṃsattina melmanèyāda rājyasabhègè cunāyitarādaru. alli avaru kuṭuṃba yojanè, saṃśodhanè mattu rakṣaṇā kāryataṃtrakkè òḻapaṭṭa prāṇigaḻa hakkugaḻu, viśeṣavāgi naukā valayakkè gamanārha kòḍugègaḻannu nīḍidaru. videśi baṃḍavāḻa mattu bèṃbalita bhāṣāvāru rājyagaḻòṃdigè vyavaharisuvāga jāgarūkarāgi   bhāratīya sārvatrika cunāvaṇèya naṃtara avaru gṛha vyavahāragaḻa rājya upa maṃtriyādaru. 

1962 ralli āḻvā avaru rājyasabhèya upādhyakṣarādaru ā mūlaka rājyasabhèya itihāsadalli adhyakṣarāda mòdala mahiḻè èṃba hèggaḻikègè pātrarādaru. avaru rājyasabhèyalli satata èraḍu bāri sevè sallisidaru. avara mòdala avadhiyu 19 epril 1962raṃdu prāraṃbhavāyitu. adu 2 epril 1966 ravarègè muṃduvarèyitu. avara èraḍane avadhiyu 7 epril 1966 raṃdu ḍèpyūṭi cerman huddègè āykèyāguvudaròṃdigè prāraṃbhavāyitu mattu avaru 16 navèṃbar 1969 ravarègè ā sthānavannu alaṃkarisiddaru.  

19069 ralli iṃdirā gāṃdhiyavaru bhāratada uparāṣṭrapatiyāgi avarannu bèṃbalisalu nirākarisida naṃtara āḻvā avara huddègè rājīnāmè nīḍidaru.

vaiyaktika jīvana 
1937 ralli vailèṭ hari āḻvā avaru rājakāraṇi, vakīla, patrakarta mattu naṃtara svātaṃtrya horāṭagāra mattu saṃsada jokim āḻvā avarannu               āḻvā avaru vivāhavādaru.  1943 ralli vailèṭ āḻvā avarannu briṭiṣ bhāratīya adhikārigaḻu baṃdhisidaru. avaru tamma aidu tiṃgaḻa magu cittaraṃjannannu ārthar roḍ jailigè karèdòydaru alli avarannu baṃdhisalāgittu.

sāvu mattu paraṃparè 
aidu dinagaḻa naṃtara avaru 7:45 (ai.ès.ṭi ) kkè rājyasabhèya upa adhyakṣa sthānakkè rājīnāmè nīḍidaru.  20 navèṃbar 1969 raṃdu avaru miduḻina raktasrāvadiṃda navadèhaliya tamma nivāsadalli nidhanarādaru.  āḻvā avara nidhanada naṃtara avarigè gaurava sūcakavāgi saṃsattina ubhaya sadanagaḻannu svalpa samayadavarègè muṃdūḍalāyitu. pradhānamaṃtri iṃdirā gāṃdhiyavaru "mahiḻèyaru anusarisalu òṃdu jāḍannu bèḻagida rāṣṭrīya uddeśakkāgi snehapara mattu samarpita kāryakartè" èṃdu avarannu baṇṇisidaru. āḻvā avaru rājyasabhèya upasabhāpatiyāgiddāga kalāpagaḻannu naḍèsuvāga avaru saumyavāgiddarū mattu dṛḍhavāgiruttiddaru èṃdu iṃdirā gāṃdhiyavare heḻidaru. kviṭ iṃḍiyā caḻavaḻiyalli āḻvā bhāgavahisiddannu smarisida rājyasabhèya adhyakṣa gopāl svarūp pāṭhak avaru "ghanatè mattu niṣpakṣapātada saṃpradāyavannu" tòrèdiddārè èṃdu bhāvisidaru. āga bhāratīya janasaṃghada nāyakarāgidda aṭal bihāri vājapeyi avaru caḻavaḻiya saṃdarbhadalli tamma aidu tiṃgaḻa maguvannu jailigè karèdòydiddaru èṃdu nènapisikòṃḍaru mattu ai.èn.si avarannu nyāyayutavāgi naḍèsikòṃḍillā èṃdu bhāvisidaru. èrā sèjiyan, èkè gopālan mattu nirmal caṃdra caṭarjiyaṃtaha rājakīya valayada nāyakaru āḻvā avarigè gaurava sallisidaru mattu saraḻatèya jīvanavannu naḍèsiddakkāgi avarannu ślāghisidaru. 

2007 ralli itihāsadalli mòdala saṃsadīya daṃpatigaḻāda jokim mattu vailèṭ āḻvā avara bhāvacitravannu saṃsattinalli anāvaraṇagòḻisalāyitu.  2008 ralli vailèṭ janma śatamānotsavada varṣadalli, bhārata sarkāravu daṃpatigaḻa smaraṇārtha aṃcècīṭiyannu biḍugaḍè māḍitu.

saha noḍi 

 viśvada mòdala mahiḻā vakī

vikipīḍiya anuvāda śibira lekhana
ವೈಲೆಟ್ ಆಳ್ವಾ