ರಂಗುಮಾಲೆ ಬಿಕ್ಸೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಸ್ಯಜಾತಿ. ಬಿಕ್ಸಾ ಓರೆಲ್ಲಾನಾ ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು. ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಯಾದ ಇದನ್ನು ಬ್ರಜಿಲ್, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಗಯಾನ, ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಮುಂತಾದೆಡೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಶ್ರೇಣಿಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಲ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಜಪಲಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು 
ಇದು 3-4 ಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಮರ. ಎಲೆಗಳು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. 14 X 9  ಸೆಂಮೀ ವಿಸ್ತಾರದ ಇವು ಹೃದಯದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿವೆ. ಹೂಗಳು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದು ಸೆಪ್ಟಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುವುವು. ದಳಗಳ ಬಣ್ಣ ಬಿಳಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕೆಂಪು. ಫಲ ಸಂಪುಟ ಮಾದರಿಯದು, ಕೊಂಚ ಚಪ್ಪಟೆ. ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣಿನ ಹೊರಸಿಪ್ಪೆಯ ಮೇಲೆ ಮುಳ್ಳುಗಳಿವೆ. ಬೀಜಗಳು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದವು.

ಕೃಷಿ 
ರಂಗುಮಾಲೆಯನ್ನು ಬೀಜಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲವೆ ಕಾಂಡತುಂಡುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಪಯೋಗಗಳು 
ಬೀಜಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲಿತ ಮೇಲೆ, ಇದ್ನನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಜಜ್ಜಿ, ಬಿಸಿನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಡಲಾಗುವುದು. ಆಗ ತಿರುಳಿನಿಂದ ಕೆಂಪುಬಣ್ಣ ಹೊರಬಂದು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಕಲಿಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರವಾಗುವುದು. ಕೆಲವು ದಿವಸಗಳ ತರುವಾಯ ಈ ಬಣ್ಣ ಕೊಳೆತು ತಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಇದನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಹಲ್ಲೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಲಾಗುವುದು. ಹೀಗೆ ದೊರೆಯುವ ಬಣ್ಣವೇ ರಂಗು ಅಥವಾ ಅನಾಟೊ. ಈ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅನಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಕ್ಸಿನ್ ಎಂಬ ಕೆಂಪುವರ್ಣಕ ಮತ್ತು ಓರೆಲಿನ್ ಎಂಬ ಹಳದಿ ವರ್ಣಕ. ಹಿಂದೆ ಅನಾಟೊವನ್ನು ರೇಷ್ಮೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣಕಟ್ಟಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದು ಗಟ್ಟಿ ಬಣ್ಣವಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬೆಣ್ಣೆ, ತುಪ್ಪ, ವನಸ್ಪತಿ, ಗಿಣ್ಣು ಮತ್ತು ಚಾಕಲೇಟುಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣಕೊಡಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಬೂಟ್‌ಪಾಲಿಷ್, ಮೆರುಗೆಣ್ಣೆ, ಕೇಶತೈಲ, ಸಾಬೂನು ಮುಂತಾದವಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಕಟ್ಟಲೂ ಬಳಸುವುದುಂಟು. ರಂಗಮಾಲೆಯ ಬೇರು ಅಡುಗೆ ಮಸಾಲೆಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಎಲೆಗಳು ಕಾಮಾಲೆರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಛಾಯಾಂಕಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಮರಗಳು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
raṃgumālè biksesī kuṭuṃbakkè serida upayukta sasyajāti. biksā orèllānā idara vaijñānika hèsaru. madhya amèrikada mūlanivāsiyāda idannu brajil, mèksiko gayāna, āṃṭilīs muṃtādèḍè vyāpakavāgi bèḻèsalāgidè. bhāratadallū paścima ghaṭṭa śreṇiya jillègaḻalli, baṃgāla mattu assām‌gaḻalli idannu kāṇabahudu. malènāḍinalli idannu japali èṃba hèsariniṃda karèyuttārè.

guṇalakṣaṇagaḻu 
idu 3-4 mī. èttarakkè bèḻèyuva saṇṇa gātrada mara. èlègaḻu paryāya mādariyalli joḍaṇègòṃḍivè. 14 X 9  sèṃmī vistārada ivu hṛdayada ākāradallivè. hūgaḻu ākarṣakavāgiddu sèpṭaṃbar-akṭobar tiṃgaḻalli araḻuvuvu. daḻagaḻa baṇṇa biḻi illavè kèṃpu. phala saṃpuṭa mādariyadu, kòṃca cappaṭè. èraḍu bhāgagaḻāgi sīḻuttadè. haṇṇina hòrasippèya melè muḻḻugaḻivè. bījagaḻu kèṃpu baṇṇadavu.

kṛṣi 
raṃgumālèyannu bījagaḻiṃda illavè kāṃḍatuṃḍugaḻiṃda vṛddhisalāguttadè.

upayogagaḻu 
bījagaḻu cènnāgi balita melè, idnanu saṃgrahisi, jajji, bisinīrinalli serisiḍalāguvudu. āga tiruḻiniṃda kèṃpubaṇṇa hòrabaṃdu nīrinòṃdigè kalila rūpadalli miśravāguvudu. kèlavu divasagaḻa taruvāya ī baṇṇa kòḻètu taḻadalli saṃgrahagòḻḻuttadè. anaṃtara idannu berpaḍisi, hallègaḻa rūpadalli òṇagisalāguvudu. hīgè dòrèyuva baṇṇave raṃgu athavā anāṭò. ī baṇṇakkè kāraṇa anāṭòdalliruva biksin èṃba kèṃpuvarṇaka mattu orèlin èṃba haḻadi varṇaka. hiṃdè anāṭòvannu reṣmè mattu hatti baṭṭègaḻigè baṇṇakaṭṭalu baḻasalāguttittu. ādarè idu gaṭṭi baṇṇavallavāddariṃda baḻakè kaḍimèyāgidè. ādarè bèṇṇè, tuppa, vanaspati, giṇṇu mattu cākaleṭugaḻigè baṇṇakòḍalu idannu baḻasuttārè. alladè būṭ‌pāliṣ, mèrugèṇṇè, keśataila, sābūnu muṃtādavakkè baṇṇa kaṭṭalū baḻasuvuduṃṭu. raṃgamālèya beru aḍugè masālèyāgi baḻakèyallidè. èlègaḻu kāmālèroga cikitsègè upayukta ènnalāgidè.

chāyāṃkaṇa

ullekhagaḻu 

maragaḻu
maisūru viśvavidyānilaya viśvakośa
ರಂಗುಮಾಲೆ