ಕಲಾನೇಮಿ  ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಾಮಾಯಣದ ವಿವಿಧ ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ರಾಕ್ಷಸ . ಅವನು ಮಾರೀಚನ ಮಗ, ಅವನು ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ವಿರೋಧಿಯಾದ ರಾವಣನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಭಾಗವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹನುಮಾನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಅವನ ಮುಖಾಮುಖಿಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನು ಹನುಮಂತನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

ದಂತಕಥೆ 
ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಾಮಾಯಣದ ವಿವಿಧ ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಲನೇಮಿಯು ಮಾರೀಚನ ಮಗ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಂತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ರಾಮನ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ರಾವಣನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು. ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ರಾಮನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನನಾಗಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಪುನಃ ಬದುಕಿಸಲು ಮಾಂತ್ರಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆಯಾದ ಸಂಜೀವನಿಯನ್ನು ತರಲು ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು; ಅದರೆ ಈ ಕಡೆ ರಾವಣನು ಹನುಮಂತನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕಾಲನೇಮಿಗೆ ಜವಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದನು.  ರಾವಣನು ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕೊಂದರೆ ಅವನ ಅರ್ಧ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವೇಂದು ಕಾಲನೇಮಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದನು.  ಹನುಮಂತನು ದ್ರೋಣಗಿರಿ ಪರ್ವತದಿಂದ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ತರಲು ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಾರುತ್ತಾನೆ ( ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.  ) ಕಾಲನೇಮಿಯು ಋಷಿಯಂತೆ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸರೋವರದ ಬಳಿ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು  ತನ್ನ ಅತಿಥಿಯಾಗಲು ಅವನು ಅವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಮೂಲಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅವನಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ ಅವನನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಹನುಮಂತನು ಯಾವುದೇ ಉಪಹಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು ಆದರೆ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದನು.   ನಂತರ ಕಾಲನೇಮಿ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮೊಸಳೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದನು.  ಹನುಮಂತನು ಮೊಸಳೆಯನ್ನು ಕೊಂದನು, ಅದು ನಂತರ ಅಪ್ಸರೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಹನುಮಂತನಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳ್ಳಲು ದಕ್ಷ ಋಷಿಯಿಂದ ಮೊಸಳೆಯಾಗಲು ಶಾಪವಾಯಿತು.  ಅವಳು ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ತಲುಪಲು ತಡಮಾಡುವ ಕಾಲನೇಮಿಯ ದುಷ್ಟ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹನುಮಂತನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಳು, ಅವನು ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮೂಲಿಕೆಯನ್ನು ತಲುಪದಿದ್ದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಹನುಮಂತನು ಕಾಲನೇಮಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.  ಮತ್ತೊಂದು ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನು ರಾವಣನಿಂದ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದ ಅರ್ಧ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಲಂಕಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲನೇಮಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊಸಳೆ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಕಾಲನೇಮಿ ಊಹಿಸಿದ್ದ. ಹನುಮಂತನು ಕಾಲನೇಮಿಗೆ ತನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದನು. ನಂತರ ಅವನು ಕಾಲನೇಮಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ತಿರುಗಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಲಂಕೆಗೆ ಎಸೆದನು, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ರಾವಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಮುಂದೆ ಬಿದ್ದನು.

ರೂಪಾಂತರಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ 
ಕಾಲನೇಮಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಮೂಲ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದರ ರೂಪಾಂತರವಾದ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.  ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ, ಕಾಲನೇಮಿಯು ರಾಮನ ದಿವ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ನಾರದರಿಂದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟನು; ಹಿಂದಿನವನು ರಾವಣನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು ಮತ್ತು ರಾಮನ ಸ್ನೇಹಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ವಿನಂತಿಸಿದನು.  ಇದನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಹುಪಾಲು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ರಂಗನಾಥ ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ತುಳಸಿದಾಸರ ರಾಮಚರಿತಮಾನಗಳಂತಹ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಕಾಲನೇಮಿ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಡೆದನು ಎಂಬುದರ ವಿಷತಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯು ಹನುಮಂತನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ರಾಮನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು ಎಂದು ಕಾಲನೇಮಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸತ್ಯದ ಅರಿವಿಲ್ಲದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಎಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದು ಅವನನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಹನುಮಂತನು ಕಾಲನೇಮಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದಾಗ, ಕಾಲನೇಮಿ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ತನ್ನ ರೂಪಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು. ವಿಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹನುಮಂತನ ಪಾದದ ಕೆಳಗೆ ತೋರಿಸಿರುವ ಕೊಂಬಿನ ಮತ್ತು ಕೋರೆಹಲ್ಲು ಪುರುಷ ಆಕೃತಿಯು ಕಾಲನೇಮಿ ಅಥವಾ ಅಹಿರಾವಣ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
 
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]]
kalānemi  hiṃdū mahākāvya rāmāyaṇada vividha rūpāṃtaragaḻalli ullekhisalāda rākṣasa . avanu mārīcana maga, avanu hanumaṃtanannu kòllalu mahākāvyada mukhya virodhiyāda rāvaṇaniṃda niyojisalpaṭṭanu. vālmīki rāmāyaṇada bhāgavalladiddarū, hanumān‌nòṃdigina avana mukhāmukhiyannu halavāru āvṛttigaḻalli vivarisalāgidè, ādarè aṃtimavāgi avanu hanumaṃtaniṃda solisalpaṭṭanu.

daṃtakathè 
hiṃdū mahākāvya rāmāyaṇada vividha rūpāṃtaragaḻalli, kālanemiyu mārīcana maga mattu avana maṃtrigaḻalli òbba. rāmana viruddhada yuddhadalli avanu rāvaṇanigè sahāya māḍidanu. lakṣmaṇa, rāmana kiriya sahodaranu yuddhadalli avanu prajñāhīnanāgiddāga mattu lakṣmaṇanannu punaḥ badukisalu māṃtrika auṣadhīya mūlikèyāda saṃjīvaniyannu taralu hanumaṃtanannu keḻalāyitu; adarè ī kaḍè rāvaṇanu hanumaṃtanannu taḍèyalu kālanemigè javabdāriyannu vahisiddanu.  rāvaṇanu hanumaṃtanannu kòṃdarè avana ardha rājyavannu nīḍuveṃdu kālanemigè bharavasè nīḍiddanu.  hanumaṃtanu droṇagiri parvatadiṃda giḍamūlikègaḻannu taralu himālayakkè hāruttānè ( gaṃdhamādana parvata èṃdū heḻalāguttadè.  ) kālanemiyu ṛṣiyaṃtè veṣa dharisi hanumaṃtanannu ākarṣisalu sarovarada baḻi māṃtrika āśramavannu nirmisidanu. sarovaradalli snāna māḍi viśrāṃti paḍèyalu  tanna atithiyāgalu avanu avanannu āhvānisidanu mattu sariyāda mūlikèyannu gurutisalu avanigè dīkṣè nīḍuvudāgi heḻi avanannu ākarṣisidanu. ādarè hanumaṃtanu yāvude upahāravannu tègèdukòḻḻalu nirākarisidanu ādarè sarovaradalli snāna māḍalu mātra āsakti hòṃdiddanu.   naṃtara kālanemi hanumaṃtanannu kòllalu sarovaradalli mòsaḻèyannu paricayisidanu.  hanumaṃtanu mòsaḻèyannu kòṃdanu, adu naṃtara apsarèyāgi mārpaṭṭitu, idannu mòdalu hanumaṃtaniṃda vimocanègòḻḻalu dakṣa ṛṣiyiṃda mòsaḻèyāgalu śāpavāyitu.  avaḻu lakṣmaṇanannu talupalu taḍamāḍuva kālanemiya duṣṭa yojanèyannu hanumaṃtanigè tiḻisidaḻu, avanu sūryodayakkè muṃcitavāgi mūlikèyannu talupadiddarè aṃtimavāgi sāyuttānè. naṃtara hanumaṃtanu kālanemigè hiṃdirugidanu mattu avanannu kaṭṭikòṃḍu tanna kāryakkè hiṃtirugidanu.  mattòṃdu āvṛttiyalli hanumaṃtanu rāvaṇaniṃda vāgdāna māḍida ardha rājyavannu paḍèyalu laṃkākkè hoguttiddāga mārgamadhyadalli kālanemiyannu èdurisidanu èṃdu heḻalāguttadè. mòsaḻè hanumaṃtanannu kòṃdidè èṃdu kālanemi ūhisidda. hanumaṃtanu kālanemigè tanna nijasvarūpavannu aritiddanu. naṃtara avanu kālanemiya pādagaḻannu hiḍidu, avanannu suttalū tirugisi, avanannu aḍḍalāgi laṃkègè èsèdanu, alli avanu rāvaṇa mattu avana maṃtrigaḻa muṃdè biddanu.

rūpāṃtaragaḻu mattu vyākhyāna 
kālanemiya kathèyannu mūla rāmāyaṇadalli vivarisalāgilla ādarè adara rūpāṃtaravāda adhyātma rāmāyaṇadalli òḻagòṃḍidè.  adhyātma rāmāyaṇadalli, kālanemiyu rāmana divya sthānamānada baggè nāradariṃda maulyamāpana māḍalpaṭṭanu; hiṃdinavanu rāvaṇanigè tiḻisidanu mattu rāmana snehakkāgi avanannu vinaṃtisidanu.  idannu paścima bhārata mattu baṃgāḻi rūpāṃtaragaḻalli vividha āvṛttigaḻalli vivarisalāgidè. bahupālu madhyakālīna nirūpaṇègaḻu tèlugu bhāṣèya raṃganātha rāmāyaṇa mattu tuḻasidāsara rāmacaritamānagaḻaṃtaha ī kathèyannu òḻagòṃḍivè. kālanemi hanumaṃtanannu hegè taḍèdanu èṃbudara viṣatayadalli vividha āvṛttigaḻu badalāguttavè. òṃdu āvṛttiyu hanumaṃtanu virodhisalu sādhyavāgada rāmana kathègaḻannu heḻalu prāraṃbhisidanu èṃdu kālanemi sūcisuttadè. ādarè satyada arivilladiddakkāgi avanu adannu hèccu èḻèyalu sādhyavāgalilla mattu adu avanannu bahiraṃgapaḍisitu. hanumaṃtanu kālanemiya viruddha horāḍidāga, kālanemi gòṃdala mattu tòḍakugaḻannu sṛṣṭisalu tanna rūpagaḻannu badalāyisuttale iddanu. vigrahagaḻu mattu citragaḻalli kèlavòmmè hanumaṃtana pādada kèḻagè torisiruva kòṃbina mattu korèhallu puruṣa ākṛtiyu kālanemi athavā ahirāvaṇa èṃdu naṃbalāgidè.

ullekhagaḻu 
 
[[varga:viki i-larniṃg‍nalli tayārisida lekhana]]
ಕಾಲನೇಮಿ (ರಾಮಾಯಣ)