ಪಾಂಡವರ ಗುಹೆಗಳು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರಿನ ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ಇದೆ.  ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇವಾಲಯವು ಕಂದರಿಕ ವಿಹಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬೌದ್ಧ ವಿಹಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಬುದ್ಧನ ಚಿತ್ರವಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಶಿವನ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಅಲುಪ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ ಕುಂದ್ವರ್ಮನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಬುದ್ಧನಲ್ಲ ಆದರೆ ಬೋಧಿಸತ್ವನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ವಿಹಾರವು ಮೂಲತಃ ಬೋಧಿಸತ್ವ ಮಂಜುಶ್ರೀ ಅವರ ಆರಾಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕ್ರಿ.ಶ ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಿತು. ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶೈವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವವರೆಗೂ ಶಿಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಬೋಧಿಸತ್ವ ಎರಡನ್ನೂ ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಪೂಜಿಸಲಾಯಿತು. 

ಪೌರಾಣಿಕ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಾಭಾರತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
 

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
pāṃḍavara guhègaḻu bhāratada karnāṭakada maṃgaḻūrina kadri maṃjunātha devasthānada baḻi idè.  prastuta devālayavu kaṃdarika vihāra èṃdu karèyalpaḍuva bauddha vihāravāgidè èṃdu itihāsakāraru kaṃḍukòṃḍiddārè. deguladalli niṃtiruva buddhana citravittu. ī citravannu śivana bhaktanāgidda alupa rājavaṃśada rāja kuṃdvarmaniṃda badalāyisalāyitu. ādāgyū idu buddhanalla ādarè bodhisatvanu aitihāsikavāgi śivanòṃdigè saṃyojisalpaṭṭanu. vihāravu mūlataḥ bodhisatva maṃjuśrī avara ārādhanèya keṃdravāgittu èṃdu itihāsakāraru tīrmānisiddārè.  ī devālayavu kri.śa 11 ne śatamānadavarègè kalikè mattu tīrthayātrèya prasiddha keṃdragaḻalli òṃdāgidè. ī nirdiṣṭa siddhāṃtavu tāṃtrika dharmakkè bāgilu tèrèyitu. bauddha devālayavannu saṃpūrṇavāgi śaiva devālayavāgi parivartisuvavarègū śiliṃga mattu bodhisatva èraḍannū aneka śatamānagaḻavarègè pūjisalāyitu. 

paurāṇika mūlagaḻa prakāra, mahābhāratada avadhiyalli pāṃḍavaru tamma vanavāsada samayadalli illiye iddaru.

ullekhagaḻu 
 

viki i-larniṃg‍nalli tayārisida lekhana
ಪಾಂಡವರ ಗುಹೆಗಳು