ಪ್ರೇಮ ಮಂದಿರ (ಟೆಂಪಲ್ ಆಫ್ ಲವ್) ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಥುರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮಥುರಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಂದಿರವು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಭರಹಿತ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ಚಾರಿಟಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ಆದಂತಹ ಜಗದ್ಗುರು ಕೃಪಾಲು ಪರಿಷತ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವು ವೃಂದಾವನದ ಹೊರವಲಯದ ೫೫ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮಂದಿರವು ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸೀತಾ ರಾಮರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೀತಾ ರಾಮ ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಐದನೇ ಮೂಲ ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಕೃಪಾಲು ಜಿ ಮಹಾರಾಜರು  ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.  ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರಾಸಿಕ್ ಸಂತರ ವಿವಿಧ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. 

ಈ ಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಜನವರಿ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಹಾಗೂ  ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭವು ೧೫ ರಿಂದ ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೨ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೭ ರಂದು ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ವೆಚ್ಚ ೧೫೦ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು ($೨೩ ಮಿಲಿಯನ್).  ಶ್ರೀ ರಾಧಾ ಗೋವಿಂದ್ (ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ) ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಸೀತಾ ರಾಮ್ ಈ ದೇಗುಲದ ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮಂದಿರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ೭೩,೦೦೦ ಚದರ ಅಡಿ, ಪಿಲ್ಲರ್‌ಗಳಿಲ್ಲದ  ಗುಮ್ಮಟದ ಆಕಾರದ ಸತ್ಸಂಗ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ೨೫,೦೦೦ ಜನರಿಗೆ ಕೂಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರಂಜಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಜೀವನದ ನಾಲ್ಕು ಲೀಲೆಗಳ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳು- ಜೂಲನ್ ಲೀಲಾ, ಗೋವರ್ಧನ ಲೀಲಾ, ರಾಸ್ ಲೀಲಾ ಮತ್ತು ಕಾಲಿಯಾ ನಾಗ್ ಲೀಲಾ.

ಇದು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾದ ಭಕ್ತಿ ಮಂದಿರದ ಸಹೋದರಿ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಸಾನಾದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾದ ಕೀರ್ತಿ ಮಂದಿರಕ್ಕೂ ಇದು ಮತ್ತೊಂದು ಸಹೋದರಿ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ 
 

 
೧೪ಜನವರಿ ೨೦೦೧ ರಂದು ಸಹಸ್ರಾರು ಭಕ್ತರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಕೃಪಾಲು ಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ಅವರು  ಈ ಮಂದಿರದ ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಈ ದೇಗುಲದ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸುಮಾರು ೧೨ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.

ವೃಂದಾವನದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೃಪಾಲು ಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಆಶ್ರಮವು ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿದೆ.  ಅವರು ಶ್ರೀ ವೃಂದಾವನಧಾಮಕ್ಕೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರೇಮ ಮಂದಿರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಧ್ವಜ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇವಾಲಯದ ಒಟ್ಟು ಆಯಾಮಗಳು ೧೨೫ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ೧೯೦ ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೧೨೮ ಅಡಿ ಅಗಲ ಹಾಗೂ ಎತ್ತರದ ವೇದಿಕೆಯು ಎರಡು ಅಂತಸ್ತಿನ ಬಿಳಿ ಸ್ಮಾರಕದ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ವೇದಿಕೆಯಾದ ಮಂದಿರದ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣನ ಕಾಲಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ೪೮ ಫಲಕಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ೩.೨೫ ಅಡಿ ದಪ್ಪವಿರುವ  ಘನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮಂದಿರದ ಬೃಹತ್ ಶಿಖರ, ಸ್ವರ್ಣ ಕಲಶ ಮತ್ತು ಧ್ವಜದ ಭಾರ ಹೊರಲು ಗರ್ಭಗೃಹದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ೮ ಅಡಿಯಷ್ಟು ದಪ್ಪವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ೮೪ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರೀತಿಯ ಕಾಲಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ ಲೀಲೆಯ ಹಲವಾರು ಭಾವಚಿತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನ ಪವಾಡಗಳನ್ನು ಸಹ ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಕಾಣಬಹುದು.

ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು 
 ಜಗದ್ಗುರುತ್ತಮ್ ದಿವಸ್ ಮಹೋತ್ಸವ
 ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ 
 ರಾಧಾಷ್ಟಮಿ

ದೇವಾಲಯದ ಛಾಯಾಂಕಣ

ಸಹ ನೋಡಿ

 ಬಂಕೆ ಬಿಹಾರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
 ರಾಧಾ ರಾಣಿ ದೇವಸ್ಥಾನ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 ಪ್ರೇಮ ಮಂದಿರ
 ಪ್ರೇಮ್ ಮಂದಿರ ವೃಂದಾವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ
 ಪ್ರೇಮ್ ಮಂದಿರ ವೃಂದಾವನ - thedivineindia.com

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು
ದೇವಾಲಯಗಳು
prema maṃdira (ṭèṃpal āph lav) bhāratada uttara pradeśada mathurā jillèya vṛṃdāvanadalliruva hiṃdū devālayavāgidè . idu mathurā nagarakkè hattiravāgidè. ī maṃdiravu aṃtarāṣṭrīya lābharahita, śaikṣaṇika, ādhyātmika, cāriṭabal ṭrasṭ‌ ādaṃtaha jagadguru kṛpālu pariṣat‌niṃda nirvahisalpaḍuttadè. ī saṃkīrṇavu vṛṃdāvanada hòravalayada 55 èkarè pradeśadallidè. ī maṃdiravu rādhā kṛṣṇa mattu sītā rāmarigè samarpisalāgidè. illi rādhā kṛṣṇa mòdala haṃtadalli mattu sītā rāma èraḍane haṃtadalliddārè. ī devālayavannu aidane mūla jagadguru śrī kṛpālu ji mahārājaru  sthāpisidaru.  śrī kṛṣṇa mattu rāsik saṃtara vividha līlègaḻannu mukhya devālayada goḍèya melè citrisalāgidè. 

ī maṃdirada nirmāṇavu janavari 2001 ralli prāraṃbhavāyitu hāgū  udghāṭanā samāraṃbhavu 15 riṃda 17 phèbravari 2012 ravarègè naḍèyitu. phèbravari 17 raṃdu devālayavannu sārvajanikarigè tèrèyalāyitu. idara vècca 150 koṭi rūpāyigaḻu ($23 miliyan).  śrī rādhā goviṃd (rādhā kṛṣṇa) mattu śrī sītā rām ī degulada pradhāna devatègaḻāgiddārè. ī maṃdirada pakkadalli 73,000 cadara aḍi, pillar‌gaḻillada  gummaṭada ākārada satsaṃga sabhāṃgaṇavannu nirmisalāguttiddu, idu ekakāladalli 25,000 janarigè kūḍalu avakāśa kalpisuttadè. udyānavanagaḻu mattu kāraṃjigaḻiṃda āvṛtavāgiruva devālayada saṃkīrṇavu śrī kṛṣṇana jīvanada nālku līlègaḻa citraṇavannu hòṃdidè. avugaḻu- jūlan līlā, govardhana līlā, rās līlā mattu kāliyā nāg līlā.

idu 2005 ralli tèrèyalāda bhakti maṃdirada sahodari devālayavāgidè mattu 2019ralli barsānādalli tèrèyalāda kīrti maṃdirakkū idu mattòṃdu sahodari devālayavāgidè.

itihāsa vāstuśilpa mattu vinyāsa 
 

 
14janavari 2001 raṃdu sahasrāru bhaktara sammukhadalli jagadguru śrī kṛpālu ji mahārāj avaru  ī maṃdirada śaṃkusthāpanè māḍidaru. sumāru 1000 kuśalakarmigaḻannu òḻagòṃḍu, ī degulada racanèyannu nirmisalu sumāru 12 varṣagaḻannu tègèdukòṃḍitu.

vṛṃdāvanada sthaḻavannu kṛpālu ji mahārāj abhivṛddhipaḍisidaru mattu avara mukhya āśramavu vṛṃdāvanadallidè.  avaru śrī vṛṃdāvanadhāmakkè prītiya uḍugòrèyannu arpisiddārè.

prema maṃdiravannu saṃpūrṇavāgi iṭāliyan amṛtaśilèyiṃda nirmisalāgidè. illi dhvaja seridaṃtè devālayada òṭṭu āyāmagaḻu 125 aḍi èttara hāgū 190 aḍi udda mattu 128 aḍi agala hāgū èttarada vedikèyu èraḍu aṃtastina biḻi smārakada sthānavāgi kāryanirvahisuttadè.

devālayada vedikèyāda maṃdirada prāṃgaṇadalli pradakṣiṇè mārgavannu nirmisalāgidè hāgū idu devālayada hòragoḍègaḻa melè kèttalāgiruva śrī rādhā kṛṣṇana kālakṣepavannu citrisuva 48 phalakagaḻannu vīkṣisalu pravāsigarigè anuvu māḍikòḍuttadè. illina goḍègaḻannu 3.25 aḍi dappaviruva  ghana iṭāliyan amṛtaśilèyiṃda māḍalāgidè. maṃdirada bṛhat śikhara, svarṇa kalaśa mattu dhvajada bhāra hòralu garbhagṛhada goḍègaḻannu 8 aḍiyaṣṭu dappavāgi nirmisalāgidè. devālayada hòrāṃgaṇadalli 84 phalakagaḻannu sthāpisalāgidè mattu śrī rādhā kṛṣṇana prītiya kālakṣepavannu illi pradarśisalāguttadè. idannu hòratupaḍisi, rādhā kṛṣṇa līlèya halavāru bhāvacitragaḻu athavā bhagavān kṛṣṇana pavāḍagaḻannu saha devālayada òḻagè kāṇabahudu.

kāryakramagaḻu 
 jagadguruttam divas mahotsava
 janmāṣṭami 
 rādhāṣṭami

devālayada chāyāṃkaṇa

saha noḍi

 baṃkè bihāri devasthāna
 rādhā rāṇi devasthāna

ullekhagaḻu

bāhya kòṃḍigaḻu 

 prema maṃdira
 prem maṃdira vṛṃdāvana saṃpūrṇa māhiti
 prem maṃdira vṛṃdāvana - thedivineindia.com

viki i-larniṃg‍nalli tayārisida lekhana
hiṃdū devālayagaḻu
devālayagaḻu
ಪ್ರೇಮ ಮಂದಿರ, ವೃಂದಾವನ