ವಯನಾಡು(ಮಲಯಾಳಂ: വയനാട്) ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಕೇರಳದ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಪೆಟ್ಟಾ ಪುರಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೇರಳದ ಏಕೈಕ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ. ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು 1 ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಂದು ಕೇರಳದ 12 ನೇ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.ವಯನಾಡ್ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ.
ವಯನಾಡು   ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿತಾಣ. ತನ್ನ ಶುಭ್ರ ಪರಿಸರವನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ  ಕೇರಳದ ಕೆಲವೇ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನೇ ಕಾಣದ ಕೆಲ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಂಬಲಕುತಿಮಲ ಮತ್ತು ಎಡಕ್ಕಲ್ಲಿನ ಕೆಳಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವೇತಿಹಾಸದ ಕಾಲದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ದೊರಕಿವೆ.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ
'ವಯನಾಡು' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ 'ವಯಲ್ ನಾಡೊ' ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ,  ' ಭತ್ತದ ಹೊಲಗಳ ಭೂಮಿ'  ಎಂಬುದು ಇದರ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ.

ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ
ವಯನಾಡಿನ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನವು ವಾಣಿಜ್ಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತೋಟಗಾರಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ತರಕಾರಿಗಳ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ತೋಟಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ಕೇರಳದ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಅಂಬಲವಾಯಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು 

  ಚೆಂಬ್ರ ಶಿಖರ - ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದದ್ದು.
 ಎಡಕಲ್ಲು ಗುಡ್ಡ ಅಥವಾ ಎಡಕಲ್ಲು ಗುಹೆ - ಇಲ್ಲಿ ೧೦೦೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಗುಹೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿವೆ.  ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲಾಯುಗದ ನಾಗರೀಕತೆಯ ಕುರುಹಾಗಿ ಈ ಗುಹೆಗಳ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದನ್ನು ತಲುಪಲು ೧ ಕಿ.ಮೀ ಎತ್ತರದ ಗುಡ್ಡ ಹತ್ತಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 
 ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತೇರಿ - ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಕೋಟೆ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಢ . ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಜೈನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನು ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದ.
 ಮೀನುಮುಟ್ಟಿ ಜಲಪಾತ - ಇದನ್ನು ೨ ಕಿ.ಮೀ ಚಾರಣ ಹಾದಿಯ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬೇಕು. ಇದು ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಲಪಾತವಾಗಿದ್ದು, ೩೦೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಿಂದ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
 ಬಾಣಾಸುರಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು - ಬಾಣಾಸುರಸಾಗರದಲ್ಲಿರುವ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
 ಪೂಕೋಟೆ ಅಥವಾ ಪೂಕೊಡೆ ಸರೋವರ - ಇದೊಂದು  ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರ. ವನಭೋಜನಕ್ಕೆ (ಪಿಕ್ನಿಕ್) ಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದ ತಾಣ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು

 ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ
 

 http://en.wikipedia.org/wiki/Pookode_Lake
 https://www.keralatourism.org/kannada/destination/destination.php?id=2132066044

ಕೇರಳ
 ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
vayanāḍu(malayāḻaṃ: വയനാട്) bhāratada rājya keraḻada īśānyadalliruva òṃdu jillèyāgiddu, kalpèṭṭā purasabhèyalli āḍaḻita pradhāna kacheriyannu hòṃdidè. idu keraḻada ekaika prasthabhūmiyāgidè. vayanāḍu jillèya ati èttarada pradeśavāgidè. jillèyannu 1 navèṃbar 1980 raṃdu keraḻada 12 ne jillèyāgi kallikoṭè jillè mattu kaṇṇūru jillègaḻiṃda pradeśagaḻannu berpaḍisi racisalāyitu.vayanāḍnalli aneka masīdigaḻivè.
vayanāḍu   prakṛti sauṃdaryakkè hèsaruvāsiyāda pramukha pravāsitāṇa. tanna śubhra parisaravannuḻisikòṃḍiruva  keraḻada kèlave jillègaḻalli òṃdu. ī jillèya kèlavu pradeśadalli nāgarikatèyanne kāṇada kèla buḍakaṭṭu janāṃgadavaru vāsisuttiddārè. aṃbalakutimala mattu èḍakkallina kèḻabèṭṭagaḻalli pūrvetihāsada kālada mòṭṭamòdalina kèttanègaḻu dòrakivè.

vyutpatti
'vayanāḍu' èṃba hèsaru malayāḻaṃ bhāṣèya 'vayal nāḍò' niṃda baṃdidè,  ' bhattada hòlagaḻa bhūmi'  èṃbudu idara kannaḍa anuvādavāgidè.

sasya mattu prāṇi
vayanāḍina maṇṇu mattu havāmānavu vāṇijya ādhārada melè toṭagārikègè sūktavāgidè. tarakārigaḻa kṛṣiyannu uttejisalu mattu toṭagaḻannu sthāpisalu, keraḻada kṛṣi viśvavidyālayavu aṃbalavāyal‌nalli prādeśika kṛṣi saṃśodhanā keṃdravannu naḍèsuttidè.

pramukha pravāsi tāṇagaḻu 

  cèṃbra śikhara - cāraṇakkè sūktavādaddu.
 èḍakallu guḍḍa athavā èḍakallu guhè - illi 1000 mīṭar èttarada guḍḍada melè mūru guhègaḻu òṭṭāgivè.  madhyaprācīna śilāyugada nāgarīkatèya kuruhāgi ī guhègaḻa goḍègaḻa melè aneka kèttanègaḻannu kāṇabahudu. idannu talupalu 1 ki.mī èttarada guḍḍa hattabekāguttadè. 
 sultān bateri - ṭippuvina koṭè èṃdū prasidḍha . illi òṃdu haḻèya jaina devālayavidè. ṭippu sultānanu illi tanna madduguṃḍugaḻannu saṃgrahisiḍuttidda.
 mīnumuṭṭi jalapāta - idannu 2 ki.mī cāraṇa hādiya mūlaka talupabeku. idu vayanāḍ jillèya ati dòḍḍa jalapātavāgiddu, 300 mīṭar èttaradiṃda mūru haṃtagaḻalli bīḻuttadè.
 bāṇāsurasāgara aṇèkaṭṭu - bāṇāsurasāgaradalliruva aṇèkaṭṭannu bhāratadalliye atidòḍḍa maṇṇina aṇèkaṭṭèṃdu parigaṇisalāgidè.
 pūkoṭè athavā pūkòḍè sarovara - idòṃdu  prākṛtika sihinīrina sarovara. vanabhojanakkè (piknik) gè heḻi māḍisida tāṇa.

ullekhagaḻu

bāhya kòṃḍigaḻu

 adhikṛta jālatāṇa
 

 http://en.wikipedia.org/wiki/Pookode_Lake
 https://www.keralatourism.org/kannada/destination/destination.php?id=2132066044

keraḻa
 pravāsi tāṇagaḻu
keraḻada jillègaḻu
ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆ