ರಾಜಿಂದರ್ ಕೌರ್ ಭಟ್ಟಾಲ್ (೩೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೪೫) ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯೆ. ಅವರು ೧೯೯೬ ರಿಂದ ೧೯೯೭ ರವರೆಗೆ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ೧೪ ನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ೨೦೦೪ ರಿಂದ ೨೦೦೭ ರವರೆಗೆ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ೨ ನೇ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಇದುವರೆಗೆ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೮ ನೇ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ೩ ನೇ ಮಹಿಳಾ ಉಪ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೯೨ ರಿಂದ ಅವರು ಲೆಹ್ರಾ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸತತವಾಗಿ ಐದು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಅವರು ೩೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೪೫ ರಂದು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೀರಾ ಸಿಂಗ್ ಭಟ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ಹರ್ನಾಮ್ ಕೌರ್‌ಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಸಂಗ್ರೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲೆಹ್ರಗಾಗಾ ಗ್ರಾಮದ ಚಂಗಲಿ ವಾಲಾದಲ್ಲಿ ಲಾಲ್ ಸಿಂಗ್ ಸಿಧು ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು, ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗಂಡು.

ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ 
೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ, ಭಟ್ಟಲ್ ಅವರು ಚಂಡೀಗಢದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು.  ಹರ್ಚರಣ್ ಸಿಂಗ್ ಬ್ರಾರ್ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಯ ನಂತರ ಭಟ್ಟಲ್ ಅವರು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು.  ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೬ ರಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೭ ರವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.  ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ  ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳು   ಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ಕೊಳವೆ ಬಾವಿ ನೀರಾವರಿಗೆ  ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನುದಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. 

ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೭ ರ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಸೋತ ನಂತರ, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅವರ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಭಟ್ಟಲ್ ಅವರು ಮೇ ನಲ್ಲಿ ಸಿಂಗ್ ರಾಂಧವಾ ಅವರಿಂದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರದೇಶ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೮ ರವರೆಗೆ ಶಾಸಕಾಂಗ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟು ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚೌಧರಿ ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದರು.  ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕತ್ವದ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಆಕೆಯ ಉಚ್ಚಾಟನೆಯು,  ಆಕೆಯ ನಂತರ ಪಂಜಾಬ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಅಮರೀಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸುದೀರ್ಘ ವಿವಾದವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಪದಚ್ಯುತಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೩ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಟ್ಟಲ್ ಅವರು ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಹತ್ತಾರು ಭಿನ್ನಮತೀಯ ಶಾಸಕರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು.  ವಿವಾದವು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ  ಕೇಂದ್ರ ಕಮಾಂಡ್‌ನಿಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಟ್ಟಾಲ್ ನೇತೃತ್ವದ ಭಿನ್ನಮತೀಯ ಗುಂಪು ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. 

ಜನವರಿ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಭಟ್ಟಲ್ ಅವರು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಇತರ ಭಿನ್ನಮತೀಯರು ಕೂಡ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.  ಈ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಭಿನ್ನಮತೀಯರು ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಭಟ್ಟಾಲ್, ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಾಗೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೇಳಿದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.  ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಭಟ್ಟಲ್ ಪಂಜಾಬ್ ವಿಧಾನ ಸಭಾದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಾಸಕಾಂಗ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾದರು.  ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿವಾದವು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಹೈಕಮಾಂಡ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಬಾರಿ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಭಟ್ಟಲ್ ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. 

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಭಟ್ಟಲ್ ಅವರು ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಖುಲಾಸೆಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.  ಪಂಜಾಬ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾ, ರೈತರ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾದಲ್ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಅವರು ಪಡೆದರು. 

ಜೂನ್ ೨೦೧೧ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಟ್ಟಲ್ ಪಂಜಾಬ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಾಸಕಾಂಗ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. 

ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಸಟ್ಲೆಜ್-ಯಮುನಾ ಜೋಡಣೆ (ಎಸ್.ವೈ.ಎಲ್) ನೀರಿನ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ತೀರ್ಪನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ೪೨ ಐ.ಎನ್.ಸಿ ಶಾಸಕರಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಬ್ಬರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ
ಮಹಿಳಾ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
rājiṃdar kaur bhaṭṭāl (30 sèpṭèṃbar 1945) bhāratīya rājakāraṇi mattu kāṃgrès sadasyè. avaru 1996 riṃda 1997 ravarègè paṃjāb‌na 14 ne mukhyamaṃtriyāgi mattu 2004 riṃda 2007 ravarègè paṃjāb‌na 2 ne upamukhyamaṃtriyāgi sevè sallisidaru. avaru paṃjāb‌nalli mukhyamaṃtri huddèyannu alaṃkarisida mòdala mattu iduvarègè ekaika mahiḻèyāgiddārè.  òṭṭārèyāgi avaru bhāratadalli 8 ne mahiḻā mukhyamaṃtri mattu 3 ne mahiḻā upa mukhyamaṃtriyāgiddārè. 1992 riṃda avaru lèhrā vidhānasabhā kṣetradiṃda satatavāgi aidu bāri gèddiddārè.

āraṃbhika jīvana 
avaru 30 sèpṭèṃbar 1945 raṃdu paṃjāb‌na lāhor‌nalli hīrā siṃg bhaṭṭal mattu harnām kaur‌gè janisidaru. saṃgrūr jillèya lèhragāgā grāmada caṃgali vālādalli lāl siṃg sidhu avarannu vivāhavādaru. ī daṃpatigè ibbaru makkaḻu, òṃdu hèṇṇu mattu gaṃḍu.

rājakīya vṛttijīvana 
1994 ralli, bhaṭṭal avaru caṃḍīgaḍhadalli rājya śikṣaṇa sacivarāgiddaru.  harcaraṇ siṃg brār avara rājīnāmèya naṃtara bhaṭṭal avaru adhikāra vahisikòṃḍāga paṃjāb‌na mòdala mahiḻā mukhyamaṃtriyādaru.  navèṃbar 1996 riṃda phèbravari 1997 ravarègè bhāratīya itihāsadalli èṃṭane mahiḻā mukhyamaṃtriyāgi sevè sallisidaru.  paṃjāb‌na mukhyamaṃtriyāgi  ḍisèṃbar 1996 ralli, avara yojanègaḻu   saṇṇa raitarigè kòḻavè bāvi nīrāvarigè  ucita vidyut anudānavannu òdagisuva yojanèyannu òḻagòṃḍittu. 

paṃjāb‌nalli phèbravari 1997 ra asèṃbli cunāvaṇèyalli kāṃgrès pakṣavu sota naṃtara, mukhyamaṃtriyāgi avara avadhiyannu kònègòḻisida naṃtara, bhaṭṭal avaru me nalli siṃg rāṃdhavā avariṃda paṃjāb pradeśa kāṃgrès samitiya adhyakṣarāgi adhikāra vahisikòṃḍaru. naṃtara kāṃgrès nāyakarāgi akṭobar 1998 ravarègè śāsakāṃga pakṣa vahisiddaru. avaru tamma sthānadiṃda hòrahākalpaṭṭu avara sthānakkè caudhari jagajit siṃg avara adhikāra paḍèdaru.  kāṃgrès nāyakatvada òḻagòḻḻuvikèya baggè tappudārigèḻèyuva heḻikègaḻa heḻikègaḻa madhyè ākèya uccāṭanèyu,  ākèya naṃtara paṃjāb kāṃgrès adhyakṣarāgi adhikāra vahisikòṃḍa amarīṃdar siṃg avaròṃdigina sudīrgha vivādavannu anusarisalāyitu mattu avara padacyutigè hòṇègārarāgiddārè. 2003 ra hòttigè, bhaṭṭal avaru siṃg avarannu mukhyamaṃtri sthānadiṃda tègèduhākuvudāgi sārvajanikavāgi pratijñè māḍidaru mattu kāṃgrès pakṣada hattāru bhinnamatīya śāsakaru bèṃbalisidaru.  vivādavu navadèhaliyalli kāṃgrès pakṣada soniyā gāṃdhi upasthitiyalli  keṃdra kamāṃḍ‌niṃda madhyapraveśavannu kaṃḍitu. āraṃbhadalli bhaṭṭāl netṛtvada bhinnamatīya guṃpu siṃg avarannu tègèduhākuvudannu hòratupaḍisi yāvude parihāravannu tiraskarisitu. 

janavari 2004 ralli, bhaṭṭal avaru paṃjāb‌na upamukhyamaṃtri sthānavannu òppikòṃḍaru. itara bhinnamatīyaru kūḍa vibhajanèyannu saripaḍisuva prayatnadalli kyābinèṭ‌nalli pātragaḻannu vahisikòṃḍaru.  ī riyāyitigaḻannu paḍèyalu bhinnamatīyaru beḍikègaḻannu iṭṭiddārè èṃdu nirākarisida bhaṭṭāl, soniyā gāṃdhiyavaru hāgè māḍuvaṃtè keḻiddariṃda nānu sthānavannu svīkarisiddenè èṃdu heḻidaru.  mārc 2007 ralli, bhaṭṭal paṃjāb vidhāna sabhādalli kāṃgrès śāsakāṃga pakṣada nāyakarādaru.  ādāgyū, vivādavu ulbaṇagòṃḍitu mattu epril 2008 ralli pakṣada haikamāṃḍ mattòmmè madhyapraveśisabekāyitu. ī bāri siṃg mattu bhaṭṭal ibbarū tamma bhinnābhiprāyagaḻa baggè mādhyamagaḻòṃdigè mātanāḍuvudannu nillisuvaṃtè keḻikòṃḍaru. 

ī avadhiyalli, bhaṭṭal avaru èpril 2008 ralli bhraṣṭācārada āropagaḻiṃda ākèyannu khulāsègòḻisuvudaròṃdigè kānūnu kramakkè prayatnisidaru.  paṃjāb kāṃgrès nāyakiyāgi muṃduvariyuttā, raitara sāla mannā yojanèyannu paricayisalu prakāś siṃg bādal āḍaḻitada melè yaśasviyāgi òttaḍa herida kīrtiyannu avaru paḍèdaru. 

jūn 2011 ra hòttigè, bhaṭṭal paṃjāb kāṃgrès śāsakāṃga pakṣada nāyakarāgi uḻididdārè. 

paṃjāb‌na saṭlèj-yamunā joḍaṇè (ès.vai.èl) nīrina kāluvèyannu asaṃvidhānikavāgi muktāyagòḻisida bhāratada suprīṃ korṭ‌na tīrpannu virodhisi rājīnāmè sallisida 42 ai.èn.si śāsakaralli avaru òbbaru.

ullekhagaḻu 

vikipīḍiya anuvāda śibira lekhana
mahiḻā rājakāraṇigaḻu
ರಾಜಿಂದರ್ ಕೌರ್ ಭಟ್ಟಾಲ್