Articles with short description
Short description is different from Wikidata
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ತೆಲಂಗಾಣ
ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು

ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಇದು ತೆಲಂಗಾಣದ ನಲ್ಗೊಂಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಲ್ನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.  ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಲ್ಗೊಂಡ, ಸೂರ್ಯಪೇಟ್, ಕೃಷ್ಣ, ಎನ್‍ಟಿಆರ್, ಬಾಪಟ್ಲಾ, ಎಲೂರು, ಪಲ್ನಾಡು, ಖಮ್ಮಂ, ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋದಾವರಿ, ಗುಂಟೂರು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

೧೯೫೫ ಮತ್ತು ೧೯೬೭ ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ೧೧.೪೨೭ ಬಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್‌ಗಳು (೪೦೫.೧×೧೦೯ ಕ್ಯೂ ಅಡಿ) ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನೀರಿನ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ರಚಿಸಿತು.   , ಇದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ೬.೯೨ ಘನ ಕಿಮೀ ಅಥವಾ ೨೪೪.೪೧ ಟಿಎಂಸಿ ಅಡಿ. ಅಣೆಕಟ್ಟು ೪೯೦ ಅಡಿ (೧೫೦ ಮೀ) ಅದರ ಆಳವಾದ ಅಡಿಪಾಯದಿಂದ  ಮತ್ತು ೦.೯೯ ಮೈಲುಗಳು (೧.೬ ಕಿಮೀ)  ಉದ್ದದ ೨೬ ಪ್ರವಾಹ ಗೇಟ್‌ಗಳು ೪೨ ಅಡಿ (೧೩ ಮೀ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೫ ಅಡಿ (೧೪ ಮೀ) ಎತ್ತರ.  ಇದನ್ನು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.  

ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ "ಆಧುನಿಕ ದೇವಾಲಯಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೊಡ್ಡ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು. ಇದು ಭಾರತದ ಬಹುಪಯೋಗಿ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಿರುವ ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ೧೯೦೩ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಆರಂಭಿಸುವಂತೆ ನಿಜಾಮರು ಮಾಡಿದರು 

ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರು ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೫ ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ರಾಜಾ ವಾಸಿರೆಡ್ಡಿ ರಾಮಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಮಹೇಶ್ವರ ಪ್ರಸಾದ್, ದಿವಂಗತ ಮುಕ್ತ್ಯಾಳ ರಾಜ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರು, ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಬಿಯ ಮೂಲಕ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ನೂರ ಹತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ಜಿಬಿಪಿ ಮತ್ತು ಐವತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರು.  ಕಾನೂರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರಾವ್ ಅವರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ  ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ  ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಕಲ್ಲಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಆಗಿತ್ತು.

೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೬೭  ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಜಲಾಶಯದ ನೀರನ್ನು ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲದಂಡೆ ಕಾಲುವೆಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರದ ನಿರ್ಮಾಣವು ನಂತರ ೧೯೭೮ ಮತ್ತು ೧೯೮೫ ರ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಘಟಕಗಳು ಸೇವೆಗೆ ಬಂದಂತೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ವಜ್ರ ಮಹೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಅಣೆಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 

ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಪ್ರಾಚೀನ ಬೌದ್ಧ ನೆಲೆಯಾದ ನಾಗಾರ್ಜುನಕೊಂಡವನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿತು, ಇದು ೧ ನೇ ಮತ್ತು ೨ ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ರಾಜವಂಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಡೆಕ್ಕನ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾತವಾಹನರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿನ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ೩೦ ಬೌದ್ಧ ಮಠಗಳು ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಜಲಾಶಯದ ಪ್ರವಾಹದ ಮೊದಲು, ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವನ್ನು ಈಗ ಜಲಾಶಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೀಪವಾಗಿರುವ ನಾಗಾರ್ಜುನಕೊಂಡಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇನ್ನು ಕೆಲವನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಗ್ರಾಮವಾದ ಅನುಪುಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. 

ಉಡಾನ್ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆಯ್ಕೆಯು ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಟರ್ ಏರೋಡ್ರೋಮ್  ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಡೇಟಾ 

 ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪ್ರದೇಶ : ೨೧೪,೧೮೫ ಕಿಮೀ (೮೨,೬೯೭ ಚ.ಮೈ)
 ಪೂರ್ಣ ಜಲಾಶಯ ಮಟ್ಟ (ಎಫ್‍ಆರ್‍ಎಲ್):೧೭೯.೮೩ ಮೀಟರ್ (೫೯೦ ಅಡಿ)ಎಂಎಸ್ಎಲ್
 ಎಫ್‍ಆರ್‍ಎಲ್ ನಲ್ಲಿ ನೀರು ಹರಡುವ ಪ್ರದೇಶ: ೨೮೫ ಕಿಮೀ 2
 ಎಫ್‍ಆರ್‍ಎಲ್  ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ೩೧೨ ಟಿಎಮ್‍ಸಿ 
 ನದಿಯ ತೂಬುಗಳ ಎಮ್‍ಡಿ‍ಡಿ‍ಎಲ್: ೧೩೭.೩ ಮೀಟರ್ (೪೫೦ ಅಡಿ)ಎಂಎಸ್ಎಲ್
 ಕಲ್ಲಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟು
 ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಪಿಲ್ವೇ: ೪೭೧ ಮೀ
 ನಾನ್-ಓವರ್ ಫ್ಲೋ ಅಣೆಕಟ್ಟು: ೯೭೯ ಮೀ
 ಮ್ಯಾಸನ್ರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಉದ್ದ: ೧೪೫೦ ಮೀ
 ಗರಿಷ್ಠ ಎತ್ತರ: ೧೨೫ ಮೀ
 ಭೂಮಿಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು
 ಭೂಮಿಯ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ: ೩೪೧೪ ಮೀ
 ಗರಿಷ್ಠ ಎತ್ತರ: ೧೨೮ ಮೀ
 ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ
 ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳು: ೧ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ (೧೧೦ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ), ೭ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬಹುದಾದ (೧೦೦ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ)
 ಕಾಲುವೆ ಪವರ್ ಹೌಸ್
 ಬಲಭಾಗದ: ೩ ಘಟಕಗಳು ೩೦ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ (ಪ್ರತಿ)
 ಎಡಬದಿ: ೨ ಘಟಕಗಳು ೩೦ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ (ಪ್ರತಿ)

ಬಳಕೆ

ನೀರಾವರಿ 
ಬಲ ಕಾಲುವೆಯು ಗರಿಷ್ಠ  ೩೧೧.೫ ಕ್ಯುಮೆಕ್ಸ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ೨೦೩ ಕಿಮೀ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗುಂಟೂರು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರುಣಿಸುತ್ತದೆ. ಎಡ ಕಾಲುವೆ(ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಕಾಲುವೆ) ಗರಿಷ್ಠ ೩೧೧.೫ ಕ್ಯುಮೆಕ್ಸ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ೧೭೯ ಕಿಮೀ ಉದ್ದವಿದೆ  ಮತ್ತು ನಲಗೊಂಡ, ಸೂರ್ಯಪೇಟ್, ಕೃಷ್ಣ, ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋದಾವರಿ ಮತ್ತು ಕಮ್ಮಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ೧.೦೦೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರುಣಿಸುತ್ತದೆ..  ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮೇಲಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ೫೪ ಗ್ರಾಮಗಳು (ನಲ್ಗೊಂಡದಲ್ಲಿ ೪೮ ಮತ್ತು ಗುಂಟೂರಿನಲ್ಲಿ ೬) ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದು, ೨೪೦೦೦ ಜನರು ತೊಂದರೆಗೀಡಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜನರ ಸ್ಥಳಾಂತರವು ೨೦೦೭ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.

ಅಲಿಮಿನೆಟಿ ಮಾಧವ ರೆಡ್ಡಿ ಲಿಫ್ಟ್ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ನೀರನ್ನು ೦.೩೭ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆಗಳು (೧,೫೦೦ ಕಿಮೀ2) ನೀರಾವರಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ   ನಲ್ಗೊಂಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭೂಮಿ.  ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಪುಟ್ಟಗಂಡಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಇರುವ ಪಂಪ್ ಹೌಸ್ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಲಿಫ್ಟ್ ಯೋಜನೆಯು ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು ೨೦ ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.   ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೮೦% ರಷ್ಟು ಪುನರುತ್ಪಾದಿತ ನೀರು/ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಕೊಳಚೆ ನೀರಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಲ್ಗೊಂಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಬಳಕೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಜಲಾಶಯದ ಎಡಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರವಾಹದ ಹರಿವಿನ ಕಾಲುವೆ ನೀರನ್ನು ನಲ್ಗೊಂಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನೀರಾವರಿಗೆ ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ 
ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವು ೮ ಘಟಕಗಳೊಂದಿಗೆ (೧x೧೧೦ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ+೭x೧೦೦.೮ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ) ೮೧೫.೬ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೊದಲ ಘಟಕವನ್ನು ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೮ ರಂದು ಮತ್ತು ೮ ನೇ ಘಟಕವನ್ನು ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಬಲ ಕಾಲುವೆ ಸ್ಥಾವರವು ತಲಾ ೩೦ ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್‌ಗಳ (೪೦,೦೦೦ ಎಚ್‌ಪಿ) ೩ ಘಟಕಗಳೊಂದಿಗೆ ೯೦ ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (೧೨೦,೦೦೦ ಎಚ್‌ಪಿ) ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಡ ಕಾಲುವೆ ಸ್ಥಾವರವು ೬೦ ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (೮೦,೦೦೦ ಎಚ್‍ಪಿ) ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ತಲಾ ೩೦ ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್‌ನ ೨ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ೭ x ೧೦೦.೮ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ ಯುನಿಟ್‌ಗಳ ಪಂಪ್ ಮಾಡಲಾದ ಶೇಖರಣಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಟೇಲ್ ಪಾಂಡ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿಗೆ ಇದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ನಾಗಾರ್ಜುನಸಾಗರ ಜಲಾಶಯವು ಅದರ ಸ್ಪಿಲ್‌ವೇಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ೧೫೦ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ ಕಾಲುವೆ ಆಧಾರಿತ ಘಟಕಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸೂನ್ ಪ್ರವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆಗಳಿಂದ ನೀರಾವರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ನೀರು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲುವೆಗಳಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಡುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಹದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕಾಲುವೆ ಆಧಾರಿತ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಮುಖ ಹೊಳೆ ದಾಟುವಾಗ ಬೇಡದ ಕಾಲುವೆ ನೀರನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹೊಳೆಗೆ ಬಿಡಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಕಾಲುವೆ ಆಧಾರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ನದಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗದೆ ಹೋಗುವ ನೀರಿನಿಂದ ರನ್ ಆಫ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು.

ನಾಗಾರ್ಜುನ್ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿನ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಈ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಶುಷ್ಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆ ಆಧಾರಿತ ಘಟಕಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಶ್ರೀಶೈಲಂ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ 
ನಾಗಾರ್ಜುನಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಿಂದ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್/ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಸುಮಾರಿಗೆ) ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಗೇಟ್‌ಗಳು ತೆರೆದಾಗ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನಾಗಾರ್ಜುನಸಾಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ತೆಲಂಗಾಣ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಹೋಟೆಲ್ ವಿಜಯ್ ವಿಹಾರ್ ನಾಗಾರ್ಜುನಸಾಗರದಲ್ಲಿ ವಸತಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 

ನಾಗಾರ್ಜುನಸಾಗರದ ಸುತ್ತಲೂ ಹಲವಾರು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಿಂದ ಒಂದು ದಿನದ ಪ್ರವಾಸವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು.

 ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ನಾಗಾರ್ಜುನಕೊಂಡ - ಟಿಎಸ್‍ಟಿಡಿ‍ಸಿ ಅಥವಾ ಎ‍ಪಿ‍ಟಿಡಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬೋಟಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಿಂದ ದೋಣಿಯ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬೇಕು
 ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಅನುಪು
 ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಮಾಚೆರ್ಲಾ ಬಳಿಯ ಎಥಿಪೋತಲಾ ಜಲಪಾತ - ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಬಲದಂಡೆ ಕಾಲುವೆ, ಚಂದ್ರವಾಂಕ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯವಾಂಕ ಹೊಳೆಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನೀರು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪರಿಸರದ ಅಂಶಗಳು 
ಕೃತಕ ಲಿಫ್ಟ್ ನೀರಾವರಿ ಆಧಾರಿತ ನದಿಯನ್ನು ಅದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಡೆಲ್ಟಾ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ನಲ್ಗೊಂಡ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವುದು ನಲ್ಗೊಂಡದಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರಿನ್ -ಸಮೃದ್ಧ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಬಂಡೆಗಳ ಸವೆತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಂತರ್ಜಲ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಡೆಲ್ಟಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಹರಿವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಸ್ಮಯ "ಕೊಲ್ಲೇರು ಸರೋವರ" ದ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.  ಸವೆತ ನಿರೋಧಕ ಕಾಲುವೆಗಳ ಬಳಕೆಯು ಡೆಲ್ಟಾಗಳಿಗೆ ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹೂಳು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡೆಲ್ಟಾ ಭೂಮಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಹರಿವು ಭೂಮಿಯ ಲವಣಾಂಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ದಿವಿಸೀಮಾದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಭೂಮಿಯ ಸಮುದ್ರ ಅತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ೨೦೦ಕ್ಕೆ ಕೃಷ್ಣಾ ನೀರಿನ ತಿರುವು ಕಿಮೀ ಹೈದರಾಬಾದಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷ್ಣಾ ಹರಿವಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಅನೇಕ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಈಗ "ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ" ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಚರಗಳ ಪರಿಸರದ ಅದ್ಭುತ ಭೂಮಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಜನವಾಗಿದೆ. ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ನಿರ್ಮಾಣದ ವರ್ಷದಿಂದ ನದಿಯು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.

ಹೈದರಾಬಾದ್ ಜಲ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ 
ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆ ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಮೂಸಿ ನದಿಯನ್ನು ೧೫ಎಂಜಿ‌ಡಿ ಗೆ ಟ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ಎಸಿ (ಹಿಮಾಯತ್ ಸಾಗರ್ ೧೯೨೭ - ೧೧ ಎಮ್‌ಜಿಡಿ) ಮತ್ತು ಮಂಜಿರಾ (೧೯೬೫-೧೯೯೩ - ಮಜಿರಾ ಮತ್ತು ಸಿಂಗೂರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು) ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ೧೩೦ ಎಮ್‌ಜಿಡಿ ಗೆ ಟ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ೧೯೯೫-೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆ (ಹಂತ I - III) ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರದಿಂದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ೧೯೦ ಎಮ್‌ಜಿಡಿ ಪೂರೈಸಲು ಇದು ಭಾರಿ ಜಿಗಿತವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.  ಯೋಜನೆಯು ೬೪ ಎಮ್‌ಜಿಡಿ ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೋರಿಕೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ೧೯೯೫ ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಕೃಷ್ಣಾ ಡೆಲ್ಟಾಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಸುಮಾರು ೩೦% ನೀರನ್ನು ಈಗ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭವಿಷ್ಯದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ

ಡೆಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಟ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ 
ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆಗಳಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲದಂಡೆ ಕಾಲುವೆಗಳ ಸಿಲ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ೪೯೦ ಅಡಿ (೧೪೯ ಮೀ) ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. . ಬಳಕೆಯಾಗದ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸುಮಾರು ೧೮೦ ಟಿಎಂಸಿ ಕಾಲುವೆಗಳ ಸಿಲ್/ಬೆಡ್ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿದೆ.  ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯವು ಕೃಷ್ಣಾ ಡೆಲ್ಟಾ ನೀರಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ೮೦ ಟಿಎಂಸಿಯಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ನದಿಗೆ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಿಡುವ ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೧.೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆಗಳು (೫,೩೦೦ ಕಿಮೀ2)   ಕೃಷ್ಣಾ ಡೆಲ್ಟಾ ಕಾಲುವೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹದ ನೀರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿ ಓವರ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲು ಈ ಐಡಲ್ ಡೆಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ೩೮೦ ಅಡಿ (೧೧೬ ಮೀ) ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್, ಹೂಳು ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ೩೦ ಟಿಎಮ್‍ಸಿ ಬಿಟ್ಟು ಬಳಸಬಹುದು. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ತಳದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಚಾಲಿತ ಪಂಪ್  (ಡಬ್ಲೂ‍ಪಿ‍ಪಿ) ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದು ಸಾಧ್ಯ.

ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಹೈಡ್ರೋ ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳಿಂದ ಕೆಳ ತಲೆಯಿಂದ (೭೫ ರಿಂದ ೫೦ ಮೀಟರ್) ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳನ್ನು ದರದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.   ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜನರೇಟರ್‌ಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ರೇಟ್ ಮಾಡಲಾದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಲದಂಡೆ ಕಾಲುವೆಯ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರದ (೩ x ೩೦ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ) ಸಿಲ್ ಮಟ್ಟವು ೪೭೯ ಅಡಿ (೧೪೬ ಮೀ) ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪಂಪ್ ಹೌಸ್‌ಗೆ (೩ x ೧೫ MW) ನೀರನ್ನು ನೀಡಲು ಪೆನ್‌ಸ್ಟಾಕ್‌ಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಟ್ಯಾಪ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಡೆಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್‌ನಿಂದ ನೀರನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಎನ್ಎಸ್ ಮುಖ್ಯ ಬಲದಂಡೆ ಕಾಲುವೆಗೆ ನೀರು ಹರಿಸಲು ಪಂಪ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರತಿ ೫೦೦೦ ಕ್ಯೂಸೆಕ್ಸ್ ಹರಿವಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೂರು ಪಂಪ್ ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ೯೦ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ ಪವರ್‌ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಘಟಕಗಳು ಜಲಾಶಯದ ಮಟ್ಟವು ೫೪೦ ಅಡಿ ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಂಪಿಂಗ್ ಘಟಕಗಳು ಡೆಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್‌ನಿಂದ ನೀರನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ೫೦೮ ಅಡಿ ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್ ಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಬರಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೦ ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.  ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಐದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಅದರ ಕನಿಷ್ಠ ಡ್ರಾ ಡೌನ್ ಮಟ್ಟ ೫೪೦ ಅಡಿ (೧೬೫ ಮೀ) ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್ ಬರಗಾಲದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಪಂಪಿಂಗ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿದೆ. ಡೌನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೇಲಿರುವ ೪೪ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಿನಿ ಹೈಡಲ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಂದ ವರ್ಧಿತ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಸೇವಿಸಿದ ಪಂಪ್ ಪವರ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರಿದೂಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನದಿಯ ಸ್ಲೂಸ್‌ಗಳ ಸಿಲ್ ಮಟ್ಟವು ೪೫೦ ಅಡಿ (೧೩೭ ಮೀ)  ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್ ಬರಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡೆಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು ೯೦ ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ನದಿಯ ಸ್ಲೂಯಿಸ್‌ಗಳಿಂದ ಕೆಳಭಾಗದ ನದಿ ಬಾಲ ಕೊಳಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಪಂಪ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಹೈಡ್ರೊಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಪವರ್ (ಪಿಎಸ್‌ಎಚ್‌ಪಿ) ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಕ್ಕದ ಬಲದಂಡೆ ಕಾಲುವೆಗೆ ಪಂಪ್ ಮಾಡಬಹುದು. ೧೫೦೦೦ ಕ್ಯೂಸೆಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬಲದಂಡೆ ಕಾಲುವೆಯ ಪವರ್‌ಹೌಸ್ (೩ x ೩೦ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ) ಅನ್ನು ಪಿ‍ಎಸ್‍ಎಚ್‍ಪಿ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೋದಾವರಿ ನೀರನ್ನು ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಪಿ‍ಎಸ್‍ಎಚ್‍ಪಿ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಎರಡೂ ಪಿಎಸ್‌ಎಚ್‌ಪಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಲೋಡ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೈನಂದಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಶಕ್ತಿಯ ಶೇಖರಣಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.

೧೨೫ ಮೀ ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಜಲಾಶಯದ ಡೆಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ನೀರನ್ನು ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಹರಿವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಲು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುವು ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗಿರುವ ನದಿ/ಬಾಲ ಕೊಳಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಪಂಪ್ ಮಾಡಲಾದ ಶೇಖರಣಾ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 
ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಜಲಾಶಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯವು ಅದರ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨,೧೮,೦೦೦ ಎಮ್ಡಬ್ಲೂ ಎತ್ತರದ ಪಂಪ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರಕ್ಕೆ ನೀರು ಪೂರೈಕೆಯ ಭರವಸೆ 
ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ್ (ಎನ್‌ಎಸ್) ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರಕ್ಕೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಟಿಎಂಸಿಎಫ್‌ಟಿ ಅಥವಾ ದಿನಕ್ಕೆ ೨೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಗ್ಯಾಲನ್ ಅಥವಾ ೩೫೦ ಕ್ಯೂಸೆಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  ನಗರದ ಒಟ್ಟು ನೀರಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಸುಮಾರು ೫೦% ನೀರು ಪೂರೈಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ನೀರು ಪಂಪ್ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯು ಅಲಿಮಿನೆಟಿ ಮಾಧವ ರೆಡ್ಡಿ ಲಿಫ್ಟ್ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸುಮಾರು ೨೪೦೦ ಕ್ಯೂಸೆಕ್ಸ್ ಪಂಪ್ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುಟ್ಟಗಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಫೋರ್‌ಶೋರ್ ಪಂಪಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಹೊಂದಿದೆ.  ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರಕ್ಕೆ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಅದರ ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸುಮಾರು ೧೫% ಆಗಿದೆ. ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಪುಟ್ಟಗಂಡಿ ಪಂಪ್ ಹೌಸ್ (ಪಿ‍ಎಚ್) ವರೆಗಿನ ಅಪ್ರೋಚ್ ಚಾನಲ್ ಇಲ್ಲಿ ಇದೆ ಅಲ್ಲಿ ಭೀಮನಪಲ್ಲಿ ವಾಗು ಉಪನದಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಿದೆ.  ಪಿ‍ಎಚ್ ನ ಕನಿಷ್ಠ ಡ್ರಾ ಡೌನ್ ಮಟ್ಟ (ಎಮ್‍ಡಿ‍ಡಿಎಲ್) ೫೦೨ ಅಡಿ (೧೫೩ ಮೀ) ಎಂಎಸ್ಎಲ್ ಕೆಳಗಿರುವ ನೀರನ್ನು ಎನ್ಎಸ್ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಪಂಪ್ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.  ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎನ್‍ಎಸ್ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಳಹರಿವು ಮತ್ತು ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಎನ್‍ಎಸ್ ಜಲಾಶಯದ ನೀರನ್ನು ೫೦೨ ಅಡಿ ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಖಚಿತವಾದ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು ಪಿ‍ಎಚ್ ನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ / ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿಲ್ಲ.. ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ೫೦೨ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು ಎನ್‍ಎಸ್ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸದೆ ೧೦೦% ಖಚಿತವಾದ ನೀರಿನ ಮೂಲವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಡಿ ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್. 

ಭೀಮನಪಲ್ಲಿ ವಾಗು ಉಪನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹೊಸ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಎನ್ಎಸ್ ಜಲಾಶಯದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದು ಸಾಧ್ಯ. ಪುಟ್ಟಂಗಂಡಿ ಪಿ‍ಎಚ್  ಅಪ್ರೋಚ್ ಚಾನೆಲ್‌ನ ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್. ಈ ಹೊಸ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಎಫ್‍ಆರ್‍ಎಲ್ ೫೯೦ ಅಡಿ (೧೮೦ ಮೀ) ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್, ಎನ್‍ಎಸ್ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಮುಳುಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಳುಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಭೀಮನಪಲ್ಲಿ ವಾಗು ಉಪನದಿಯಿಂದ ಎನ್‍ಎಸ್  ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ನೀರಿನ ಒಳಹರಿವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಹೊಸ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನವು ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನಎನ್‍ಎಸ್  ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಹೊಸ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸಿಂಗ್ ಜಲಾಶಯದ ನೇರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ೫೦೨ ಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು ೬  ಆಗಿದೆ ಅಡಿ ಎಮ್‍ಡಿಡಿಎಲ್ ಇದು ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಆರು ತಿಂಗಳ ನೀರು ಪೂರೈಕೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಭೀಮನಪಲ್ಲಿ ವಾಗು ಉಪನದಿಯಿಂದ ಒಳಹರಿವು ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಎನ್ಎಸ್ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಾಕಷ್ಟು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಈ ಜಲಾಶಯವು ಪುಟ್ಟಗಂಡಿ ಪಿಎಚ್ ನಿಂದ ನೀರನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎನ್ಎಸ್ ಜಲಾಶಯದ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ೫೦೨ ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಅಡಿ ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್, ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರದ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪಂಪ್ ಮಾಡಲು ಹೊಸ ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಪುಟ್ಟಂಗಂಡಿ ಪಿ‍ಎಚ್ ವಿಧಾನ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ನೀರನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೊಸ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆಯ ವೆಚ್ಚವು ಸುಮಾರು ೧.೫ ಶತಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಮಾನ್ಸೂನ್ ಅಲ್ಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು ಮತ್ತು ಬರಗಾಲದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎನ್‍ಎಸ್ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರದೆ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರಕ್ಕೆ ೧೦೦% ಭರವಸೆಯ ನೀರು ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 

ಸುಂಕಿಶಾಲ ಭೂಗತ ಪಂಪ್ ಹೌಸ್ ೪೬೨ ಅಡಿ (೧೪೧ಮೀ)) ವರೆಗೆ ನೀರು ಹರಿಸಲು ಅಂದಾಜು ೧೪೫೦ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಡೆಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್‌ನಿಂದ.

ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಎಡ ಕಾಲುವೆ ಮೂಲಕ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಗೋದಾವರಿ ನೀರು ವರ್ಗಾವಣೆ 

ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಎಡ ಕಾಲುವೆಯು ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳ ನೀರಾವರಿ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು ೧೩೦ ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ದಿಕ್ಕಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ರಮೇಣ ಕೆಳಮುಖ ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್ (≃ ೧:೧೦,೦೦೦) ಹೊಂದಿರುವ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಕಾಲುವೆಯಾಗಿದೆ . ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಸುಮಾರು ೮೦ ಟಿಎಂಸಿ ಗೋದಾವರಿ ನದಿ ನೀರನ್ನು ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು, ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಮಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಗೋದಾವರಿ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಕೃಷ್ಣಾ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೧೦ ಟಿಎಂಸಿ ಗೋದಾವರಿ ನೀರನ್ನು ಶ್ರೀಶೈಲಂ ಮತ್ತು ಜುರಾಲಾ ಜಲಾಶಯಗಳಿಂದ ೧೦೦% ನೀರಿನ ಅವಲಂಬನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾದ ಗೋದಾವರಿ ನೀರನ್ನು ತೆಲಂಗಾಣದ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಪಾಲಮುರು ಲಿಫ್ಟ್ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ನಕ್ಕಲಗಂಡಿ ಲಿಫ್ಟ್ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು.

ಸ್ಥಳದಿಂದ (ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ) ಅದರ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖಗೊಳಿಸಲು ಎಡ ಕಾಲುವೆಯ ಮರು-ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಇದು ಸಾಧ್ಯ ) ಗೋದಾವರಿ ನೀರನ್ನು ಈ ಕಾಲುವೆಗೆ ಪಂಪ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುವ ಹರಿವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಕಾಲುವೆ ಒಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಎತ್ತರಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಪಾಲೇರು ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯ, ಪೆದ್ದ ದೇವುಲಪಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸಿಂಗ್ ಜಲಾಶಯ, ಎಡ ಕಾಲುವೆ ಹೆಡ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಟರ್ ಬಳಿ ಮಧ್ಯಂತರ ಪಂಪಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು (ಕಡಿಮೆ ತಲೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹರಿವಿನ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ವಾಲ್ಯೂಟ್ ಪಂಪ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು. ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯ ಮತ್ತು ಹಾಲಿಯ, ಮೂಸಿ ಮತ್ತು ಮುನ್ನೇರು ಉಪನದಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಚರಗಳು . ಈ ಕಾಲುವೆ ಮರುವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಪಂಪ್ ಹೌಸ್‌ಗಳ ವೆಚ್ಚವು ಗೋದಾವರಿ ನದಿ ನೀರನ್ನು ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಅದರ ಎಫ್‍ಆರ್‍ಎಲ್ ೫೯೦ ಅಡಿ (೧೮೦ ಮೀ) ) ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಸಂಭವನೀಯ ಒಟ್ಟು ಪಂಪಿಂಗ್ ಹೆಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್ .  ಕಾಲುವೆಯ ಮೇಲಿನ ಮರು-ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಪೂರ್ವ ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕಾಲುವೆಯ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖಗೊಳಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

[[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]
Articles with short description
Short description is different from Wikidata
viki i-larniṃg‍nalli tayārisida lekhana
tèlaṃgāṇa
aṇèkaṭṭugaḻu

nāgārjuna sāgar aṇèkaṭṭu nāgārjuna sāgaradalli kṛṣṇā nadigè aḍḍalāgiruva kallina aṇèkaṭṭu, idu tèlaṃgāṇada nalgòṃḍa jillè mattu āṃdhrapradeśada palnāḍu jillèya naḍuvina gaḍiyannu vyāpisidè.  ī aṇèkaṭṭu nalgòṃḍa, sūryapeṭ, kṛṣṇa, èn‍ṭiār, bāpaṭlā, èlūru, palnāḍu, khammaṃ, paścima godāvari, guṃṭūru mattu prakāśaṃ jillègaḻigè vidyut utpādanèyòṃdigè nīrāvari nīrannu òdagisuttadè.

1955 mattu 1967 ra naḍuvè nirmisalāda aṇèkaṭṭu 11.427 biliyan kyūbik mīṭar‌gaḻu (405.1×109 kyū aḍi) òṭṭu saṃgraha sāmarthyadòṃdigè nīrina jalāśayavannu racisitu.   , idara pariṇāmakāri sāmarthya 6.92 ghana kimī athavā 244.41 ṭièṃsi aḍi. aṇèkaṭṭu 490 aḍi (150 mī) adara āḻavāda aḍipāyadiṃda  mattu 0.99 mailugaḻu (1.6 kimī)  uddada 26 pravāha geṭ‌gaḻu 42 aḍi (13 mī) agala mattu 45 aḍi (14 mī) èttara.  idannu āṃdhrapradeśa mattu tèlaṃgāṇa jaṃṭiyāgi nirvahisuttivè.  

nāgārjuna sāgara aṇèkaṭṭu bhāratadalli hasiru krāṃtiyannu sādhisalu prāraṃbhisalāda "ādhunika devālayagaḻu" èṃdu karèyalpaḍuva dòḍḍa mūlasaukarya yojanègaḻa saraṇiyalli atyaṃta haḻèyadu. idu bhāratada bahupayogi nīrāvari mattu jalavidyut yojanègaḻalli òṃdāgidè.

itihāsa 
kṛṣṇā nadigè aḍḍalāgi kaṭṭiruva ī aṇèkaṭṭina samīkṣè kāryavannu 1903ralli briṭiṣ iṃjiniyar‌gaḻu āraṃbhisuvaṃtè nijāmaru māḍidaru 

yojanèya nirmāṇavannu pradhāna maṃtri javāharalāl nèharu avaru 10 ḍisèṃbar 1955 raṃdu adhikṛtavāgi udghāṭisidaru mattu muṃdina hannèraḍu varṣagaḻavarègè muṃduvarèyitu. rājā vāsirèḍḍi rāmagopāla kṛṣṇa maheśvara prasād, divaṃgata muktyāḻa rāja èṃdu janapriyavāgi khyātarāgiddaru, sakriya rājakīya lābiya mūlaka nāgārjuna sāgara aṇèkaṭṭina nirmāṇadalli pramukha pātra vahisidaru mattu 1952 ralli nūra hattu miliyan jibipi mattu aivattaidu sāvira èkarè bhūmiyannu dāna māḍidaru.  kānūri lakṣmaṇa rāv avara èṃjiniyariṃg nāyakatvadalli  ā samayadalli  saṃpūrṇavāgi sthaḻīya jñānadiṃda nirmisalāda  viśvada atyaṃta èttarada kallina aṇèkaṭṭu āgittu.

4 āgasṭ 1967  pradhāna maṃtri iṃdirā gāṃdhiyavaru jalāśayada nīrannu èḍa mattu baladaṃḍè kāluvègaḻigè biḍugaḍè māḍidaru. jalavidyut sthāvarada nirmāṇavu naṃtara 1978 mattu 1985 ra naḍuvè hèccuvari ghaṭakagaḻu sevègè baṃdaṃtè vidyut utpādanèyu hèccāyitu. 2015 ralli, yojanèya udghāṭanèya vajra mahotsavada ācaraṇègaḻannu naḍèsalāyitu, aṇèkaṭṭu pradeśakkè uttejana nīḍida samṛddhiyannu sūcisuttadè. 

aṇèkaṭṭina nirmāṇavu prācīna bauddha nèlèyāda nāgārjunakòṃḍavannu muḻugisitu, idu 1 ne mattu 2 ne śatamānagaḻalli ikṣvāku rājavaṃśada rājadhāni mattu pūrva ḍèkkan‌nalli śātavāhanara uttarādhikāriyāgittu. allina utkhananadalli 30 bauddha maṭhagaḻu hāgū aitihāsika prāmukhyatèya kalākṛtigaḻu mattu śāsanagaḻu dòrètivè. jalāśayada pravāhada mòdalu, smārakagaḻannu agèdu sthaḻāṃtarisalāyitu. kèlavannu īga jalāśayada madhyadalliruva dvīpavāgiruva nāgārjunakòṃḍakkè sthaḻāṃtarisalāyitu. innu kèlavannu hattirada mukhya bhūbhāgada grāmavāda anupugè sthaḻāṃtarisalāyitu. 

uḍān yojanèya bhāgavāgi abhivṛddhipaḍisalu aṇèkaṭṭina sthaḻavannu 2022 ralli āykè māḍalāyitu. āykèyu saiṭ‌nalli vāṭar eroḍrom  abhivṛddhigè karè nīḍuttadè.

ḍeṭā 

 saṃgrahaṇā pradeśa : 214,185 kimī (82,697 ca.mai)
 pūrṇa jalāśaya maṭṭa (èph‍ār‍èl):179.83 mīṭar (590 aḍi)èṃèsèl
 èph‍ār‍èl nalli nīru haraḍuva pradeśa: 285 kimī 2
 èph‍ār‍èl  nalli òṭṭu saṃgraha sāmarthya: 312 ṭièm‍si 
 nadiya tūbugaḻa èm‍ḍi‍ḍi‍èl: 137.3 mīṭar (450 aḍi)èṃèsèl
 kallina aṇèkaṭṭu
 aṇèkaṭṭina spilve: 471 mī
 nān-ovar phlo aṇèkaṭṭu: 979 mī
 myāsanri aṇèkaṭṭina udda: 1450 mī
 gariṣṭha èttara: 125 mī
 bhūmiya aṇèkaṭṭu
 bhūmiya aṇèkaṭṭina òṭṭu udda: 3414 mī
 gariṣṭha èttara: 128 mī
 śakti utpādanè
 vidyut ghaṭakagaḻu: 1 saṃkhyè sāṃpradāyika (110 èm‍ḍablū sāmarthya), 7 saṃkhyègaḻu hiṃtirugisabahudāda (100 èm‍ḍablū sāmarthya)
 kāluvè pavar haus
 balabhāgada: 3 ghaṭakagaḻu 30 èm‍ḍablū (prati)
 èḍabadi: 2 ghaṭakagaḻu 30 èm‍ḍablū (prati)

baḻakè

nīrāvari 
bala kāluvèyu gariṣṭha  311.5 kyumèks sāmarthyadòṃdigè 203 kimī uddavāgidè mattu guṃṭūru mattu prakāśaṃ jillèya òṃdu miliyan èkarè bhūmigè nīruṇisuttadè. èḍa kāluvè(lāl bahaddūr kāluvè) gariṣṭha 311.5 kyumèks sāmarthyadòṃdigè 179 kimī uddavidè  mattu nalagòṃḍa, sūryapeṭ, kṛṣṇa, paścima godāvari mattu kammaṃ jillègaḻalli 1.008 miliyan èkarè bhūmigè nīruṇisuttadè..  ī yojanèyu melina jillègaḻa ārthikatèyannu badalāyisitu. 54 grāmagaḻu (nalgòṃḍadalli 48 mattu guṃṭūrinalli 6) nīrinalli muḻugiddu, 24000 janaru tòṃdarègīḍāgiddārè. janara sthaḻāṃtaravu 2007 ra hòttigè pūrṇagòṃḍitu.

aliminèṭi mādhava rèḍḍi liphṭ nīrāvari kāluvè nāgārjuna sāgara jalāśayadiṃda nīrannu 0.37 miliyan èkarègaḻu (1,500 kimī2) nīrāvarigè tègèdukòḻḻuttadè   nalgòṃḍa jillèya bhūmi.  kṛṣṇā nadiya èḍadaṃḍèya puṭṭagaṃḍi grāmada baḻi iruva paṃp haus hòṃdiruva ī liphṭ yojanèyu haidarābād nagarada kuḍiyuva nīrina agatyagaḻigāgi sumāru 20 ṭièṃsi nīrannu pūraisuttadè.   haidarābād nagaradalli baḻasalāguva nāgārjuna sāgarada nīrinalli sumāru 80% raṣṭu punarutpādita nīru/saṃskarisida kòḻacè nīrina rūpadalli nalgòṃḍa jillèyalli nīrāvari baḻakègè labhyavidè. idara jòtègè, jalāśayada èḍabhāgada tīradiṃda hèccina maṭṭada pravāhada harivina kāluvè nīrannu nalgòṃḍa jillèya nīrāvarigè saha òdagisuttadè.

śakti utpādanè 
jalavidyut sthāvaravu 8 ghaṭakagaḻòṃdigè (1x110 èm‍ḍablū+7x100.8 èm‍ḍablū) 815.6 èm‍ḍablū vidyut utpādanā sāmarthyavannu hòṃdidè. mòdala ghaṭakavannu 7 mārc 1978 raṃdu mattu 8 ne ghaṭakavannu 24 ḍisèṃbar 1985 raṃdu prāraṃbhisalāyitu. bala kāluvè sthāvaravu talā 30 mègāvyāṭ‌gaḻa (40,000 èc‌pi) 3 ghaṭakagaḻòṃdigè 90 mègāvyāṭ (120,000 èc‌pi) vidyut utpādanā sāmarthyavannu hòṃdidè. èḍa kāluvè sthāvaravu 60 mègāvyāṭ (80,000 èc‍pi) vidyut utpādanā sāmarthyavannu hòṃdiddu, talā 30 mègāvyāṭ‌na 2 ghaṭakagaḻannu hòṃdidè.  7 x 100.8 èm‍ḍablū yuniṭ‌gaḻa paṃp māḍalāda śekharaṇā vaiśiṣṭyagaḻannu baḻasalu ṭel pāṃḍ nirmāṇada muṃduvarida haṃtadallidè. mattu nīrāvarigè idu upayuktavāgiruttadè.

nāgārjunasāgara jalāśayavu adara spil‌veyalli tuṃbi hariyuttiruvāga 150 èm‍ḍablū kāluvè ādhārita ghaṭakagaḻiṃda vidyut utpādanèyannu uttamagòḻisalāgilla mattu mānsūn pravāhada samayadalli kāluvègaḻiṃda nīrāvarigè kaḍimè nīru bekāguttadè. kāluvègaḻigè nīrannu saṃpūrṇavāgi biḍuva mūlaka pravāhada avadhiyalli ī ghaṭakagaḻannu cālanè māḍuva mūlaka kāluvè ādhārita jalavidyut ghaṭakagaḻiṃda vidyut utpādanèyannu uttamagòḻisabahudu. pramukha hòḻè dāṭuvāga beḍada kāluvè nīrannu naisargika hòḻègè biḍabahudu. hīgāgi kāluvè ādhārita vidyut ghaṭakagaḻa mūlaka nadigè baḻakèyāgadè hoguva nīriniṃda ran āph vidyut utpādisabahudu.

nāgārjun sāgara jalāśayadallina nīrina maṭṭavu ī ghaṭakagaḻigè agatyaviruva kaniṣṭha maṭṭakkiṃta hèccina samayagaḻalli nirvahisalpaḍuttadè. śuṣka kāladalli kāluvè ādhārita ghaṭakagaḻiṃda vidyut utpādanèyannu uttamagòḻisalu śrīśailaṃ jalāśayavannu biḍugaḍè māḍuva mūlaka māḍalāguttadè.

pravāsodyama 
nāgārjunasāgara aṇèkaṭṭu haidarābād‌niṃda vārāṃtyada janapriya tāṇagaḻalli òṃdāgidè. maḻègāladalli (sèpṭèṃbar/akṭobar sumārigè) aṇèkaṭṭina geṭ‌gaḻu tèrèdāga sāvirāru pravāsigaru nāgārjunasāgarakkè bheṭi nīḍuttārè. tèlaṃgāṇa pravāsodyamadiṃda nirvahisalpaḍuva hoṭèl vijay vihār nāgārjunasāgaradalli vasatigāgi atyuttama sthaḻagaḻalli òṃdāgidè. 

nāgārjunasāgarada suttalū halavāru itara sthaḻagaḻivè, avugaḻu haidarābād‌niṃda òṃdu dinada pravāsavāgi bheṭi nīḍabahudu.

 āṃdhrapradeśada nāgārjunakòṃḍa - ṭiès‍ṭiḍi‍si athavā è‍pi‍ṭiḍisi nirvahisuva boṭiṃg pāyiṃṭ‌niṃda doṇiya mūlaka talupabeku
 āṃdhrapradeśada anupu
 āṃdhrapradeśada mācèrlā baḻiya èthipotalā jalapāta - nāgārjuna sāgara baladaṃḍè kāluvè, caṃdravāṃka mattu sūryavāṃka hòḻègaḻiṃda biḍugaḍèyāda nīru maḻègāladalli nīrina jalapātavannu jīvaṃtavāgi athavā hariyuvaṃtè māḍuttadè.

parisarada aṃśagaḻu 
kṛtaka liphṭ nīrāvari ādhārita nadiyannu adara naisargika ḍèlṭā pradeśadiṃda nalgòṃḍa jillègè tirugisuvudu nalgòṃḍadalli phlorin -samṛddha jvālāmukhi baṃḍègaḻa savètakkè kāraṇavāyitu mattu adara aṃtarjala pūraikèyannu kaluṣitagòḻisitu. idu kṛṣṇā nadiya ḍèlṭā pradeśakkè nīrina aniścita harivannu uṃṭumāḍitu mattu naisargika vismaya "kòlleru sarovara" da kugguvikègè kāraṇavāyitu.  savèta nirodhaka kāluvègaḻa baḻakèyu ḍèlṭāgaḻigè nadiya naisargika hūḻu prakriyègè aḍḍipaḍisitu mattu ḍèlṭā bhūmigaḻa ārogyakkè dīrghakālīna parisara samasyègaḻannu sṛṣṭisitu. samudrakkè kaḍimèyāda harivu bhūmiya lavaṇāṃśakkè kāraṇavāyitu mattu divisīmādalli karāvaḻi bhūmiya samudra atikramaṇakkè kāraṇavāyitu. 200kkè kṛṣṇā nīrina tiruvu kimī haidarābādigè viśeṣavāgi besigèyalli bṛhat āviyāguvikè naṣṭavannu uṃṭumāḍitu mattu kṛṣṇā nadiya gātravannu kaḍimè māḍitu. naisargika kṛṣṇā harivina uddakkū iruva aneka araṇya saṃrakṣaṇègaḻannu īga "saṃpūrṇavāgi kṣīṇisida" araṇya pradeśagaḻèṃdu vargīkarisalāgidè. kṛṣṇā nadiyu òṃdu kāladalli sihinīrina mīnugaḻu mattu jalacaragaḻa parisarada adbhuta bhūmigè nèlèyāgidè, īga saṃpūrṇavāgi nirjanavāgidè. nāgārjuna sāgara nirmāṇada varṣadiṃda nadiyu saṃcārakkè yogyavāgilla.

haidarābād jala bhadratèya melè pariṇāma 
haidarābād nagarakkè nīrina yojanè 1920 ralli mūsi nadiyannu 15èṃji‌ḍi gè ṭyāpiṃg māḍuva mūlaka prāraṃbhavāyitu. idu èsi (himāyat sāgar 1927 - 11 èm‌jiḍi) mattu maṃjirā (1965-1993 - majirā mattu siṃgūr aṇèkaṭṭugaḻu) mattòṃdu hèccuvari 130 èm‌jiḍi gè ṭyāpiṃg māḍalu muṃduvarèyitu. 1995-2004ralli kṛṣṇā nadi nīrina yojanè (haṃta I - III) kāryāraṃbha māḍuvudaròṃdigè òṭṭu hattu sāvira koṭi vèccadalli nāgārjuna sāgaradiṃda haidarābād‌gè hèccuvariyāgi 190 èm‌jiḍi pūraisalu idu bhāri jigitavannu tègèdukòṃḍitu.  yojanèyu 64 èm‌jiḍi naṣṭu hèccuvari āviyāguvikè mattu sorikè naṣṭavannu uṃṭumāḍuttadè. 1995 kkiṃta mòdalu kṛṣṇā ḍèlṭāgè naisargikavāgi hariyuttidda sumāru 30% nīrannu īga haidarābād‌gè tirugisalāgidè.

bhaviṣyada sāmarthya

ḍèḍ sṭorej sāmarthyavannu ṭyāp māḍalāguttidè 
èraḍu miliyan èkarègaḻigè nīrāvari nīrannu pūraisalu èḍa mattu baladaṃḍè kāluvègaḻa sil maṭṭavannu 490 aḍi (149 mī) èm‍ès‍èl nalli nigadipaḍisalāgidè. . baḻakèyāgada śekharaṇā sāmarthyavu sumāru 180 ṭièṃsi kāluvègaḻa sil/bèḍ maṭṭakkiṃta kèḻagidè.  nāgārjuna sāgara jalāśayavu kṛṣṇā ḍèlṭā nīrina avaśyakatègaḻannu 80 ṭièṃsiyaṣṭu nīrannu nadigè kèḻabhāgakkè biḍuva mūlaka pūraisuttadè. sumāru 1.3 miliyan èkarègaḻu (5,300 kimī2)   kṛṣṇā ḍèlṭā kāluvègaḻa aḍiyalli nīrāvari māḍalāguttadè. nadiya pravāhada nīrannu mattaṣṭu saṃgrahisalu mattu kyāri ovar sṭorej āgi baḻasalu ī aiḍal ḍèḍ sṭorej sāmarthyavannu baḻasikòḻḻuva sādhyatèyidè. 380 aḍi (116 mī) èm‍ès‍èl, hūḻu ityarthakkè 30 ṭièm‍si biṭṭu baḻasabahudu. aṇèkaṭṭina taḻadalli nīrina cālita paṃp  (ḍablū‍pi‍pi) ghaṭakagaḻannu sthāpisuva mūlaka idu sādhya.

astitvadalliruva haiḍro ṭarbain‌gaḻiṃda kèḻa talèyiṃda (75 riṃda 50 mīṭar) ṭarbain‌gaḻannu darada vegakkiṃta kaḍimè cālanè māḍuva mūlaka vidyut utpādisuvudu tāṃtrikavāgi kāryasādhyavāgidè.   ādāgyū, janareṭar‌gaḻa pramukha mārpāḍugaḻannu reṭ māḍalāda vegakkiṃta kaḍimè cālanè māḍalu mattu vidyut utpādanèya dakṣatèyannu sudhārisalu māḍalāguttadè.

baladaṃḍè kāluvèya śaktikeṃdrada (3 x 30 èm‍ḍablū) sil maṭṭavu 479 aḍi (146 mī) èm‍ès‍èl śaktikeṃdrada èḍabhāgadalliruva paṃp haus‌gè (3 x 15 MW) nīrannu nīḍalu pèn‌sṭāk‌gaḻiṃda nīrannu ṭyāp māḍuva mūlaka ḍèḍ sṭorej‌niṃda nīrannu sèḻèyalu sādhyavidè. ènès mukhya baladaṃḍè kāluvègè nīru harisalu paṃp haus prati 5000 kyūsèks harivina sāmarthyada mūru paṃp sèṭ‌gaḻannu hòṃdiruttadè. 90 èm‍ḍablū pavar‌haus‌niṃda vidyut utpādanèyu yāvude rītiyalli pariṇāma bīruvudilla ekèṃdarè adara ghaṭakagaḻu jalāśayada maṭṭavu 540 aḍi èm‍ès‍èl giṃta hècciruvāga mātra kāryanirvahisuttadè mattu paṃpiṃg ghaṭakagaḻu ḍèḍ sṭorej‌niṃda nīrannu sèḻèyalu 508 aḍi èm‍ès‍èl giṃta kèḻagè kāryanirvahisabekāguttadè. hīgāgi baragālada avadhiyalli sumāru 50 ṭièṃsi nīrannu baḻasikòḻḻabahudu.  vidyut utpādanā ghaṭakagaḻu sāmānyavāgi òṃdu varṣadalli aidu tiṃgaḻa kāla kāryanirvahisuttavè, nīrina maṭṭavu adara kaniṣṭha ḍrā ḍaun maṭṭa 540 aḍi (165 mī) èm‍ès‍èl baragālada varṣagaḻalli, paṃpiṃg vidyut baḻakègiṃta hèccuvari nīrina labhyatè hèccu maulyayutavāgidè. ḍaun‌sṭrīm kāluvègaḻa meliruva 44 èm‍ḍablū sāmarthyada mini haiḍal sthāvaragaḻiṃda vardhita utpādanèyiṃda sevisida paṃp pavar annu saṃpūrṇavāgi saridūgisalāguttadè.

aṇèkaṭṭina nadiya slūs‌gaḻa sil maṭṭavu 450 aḍi (137 mī)  èm‍ès‍èl baragālada avadhiyalli ḍèḍ sṭorej‌niṃda sumāru 90 ṭièṃsi nīrannu nadiya slūyis‌gaḻiṃda kèḻabhāgada nadi bāla kòḻakkè biḍugaḍè māḍabahudu mattu paṃpḍ sṭorej haiḍròèlèkṭrik pavar (piès‌èc‌pi) keṃdravannu nirmisuva mūlaka pakkada baladaṃḍè kāluvègè paṃp māḍabahudu. 15000 kyūsèk‌gaḻannu nāgārjuna sāgara jalāśayakkè vargāyisalu astitvadalliruva baladaṃḍè kāluvèya pavar‌haus (3 x 30 èm‍ḍablū) annu pi‍ès‍èc‍pi ghaṭakagaḻāgi parivartisuva mūlaka godāvari nīrannu nāgārjuna sāgara jalāśayakkè vargāyisalu pi‍ès‍èc‍pi nildāṇavannu baḻasabahudu. èraḍū piès‌èc‌pigaḻannu òṭṭāgi hèccuvari śaktiyannu sevisuva mūlaka mattu gariṣṭha loḍ samayadalli vidyut utpādisuva mūlaka dainaṃdina ādhārada melè śaktiya śekharaṇā uddeśagaḻigāgi baḻasabahudu.

125 mī èm‍ès‍èl giṃta kaḍimè iruva jalāśayada ḍèḍ sṭorej nīrannu aṇèkaṭṭu nirmāṇada samayadalli nadiya harivannu tirugisalu baḻakèyallidda astitvadalliruva tiruvu suraṃgada mūlaka kèḻagiruva nadi/bāla kòḻakkè saṃpūrṇavāgi biḍugaḍè māḍabahudu.

paṃp māḍalāda śekharaṇā jalavidyut sāmarthya 
kèḻamaṭṭada jalāśayavāgi kāryanirvahisuttiruva nāgārjuna sāgara jalāśayavu adara balabhāgadalli sumāru 2,18,000 èmḍablū èttarada paṃpḍ sṭorej jalavidyut sthāvaragaḻannu sthāpisuva sāmarthyavannu hòṃdidè.

haidarābād nagarakkè nīru pūraikèya bharavasè 
prastuta nāgārjuna sāgar (èn‌ès) jalāśayadiṃda haidarābād nagarakkè tiṃgaḻigè sumāru òṃdu ṭièṃsièph‌ṭi athavā dinakkè 250 miliyan gyālan athavā 350 kyūsèk‌gaḻannu sarabarāju māḍalāguttadè.  nagarada òṭṭu nīrina avaśyakatèya sumāru 50% nīru pūraikèyāgidè. ī nīru paṃp māḍuva yojanèyu aliminèṭi mādhava rèḍḍi liphṭ nīrāvari yojanèya bhāgavāgiddu, idu sumāru 2400 kyūsèks paṃp māḍuva sāmarthyavannu hòṃdiruva puṭṭagaṃḍiyalli adara phor‌śor paṃpiṃg sṭeṣan hòṃdidè.  haidarābād nagarakkè nīru sarabarāju adara òṭṭu sāmarthyada sumāru 15% āgidè. jalāśayadiṃda puṭṭagaṃḍi paṃp haus (pi‍èc) varègina aproc cānal illi idè alli bhīmanapalli vāgu upanadi kṛṣṇā nadiyannu seruttidè.  pi‍èc na kaniṣṭha ḍrā ḍaun maṭṭa (èm‍ḍi‍ḍièl) 502 aḍi (153 mī) èṃèsèl kèḻagiruva nīrannu ènès jalāśayadiṃda paṃp māḍalu sādhyavilla.  kèlavu varṣagaḻalli èn‍ès jalāśayakkè alpa pramāṇada òḻaharivu mattu itara uddeśagaḻigāgi èn‍ès jalāśayada nīrannu 502 aḍi èm‍ès‍èlgiṃta kaḍimè māḍuva agatyatèyiṃdāgi haidarābād nagarakkè khacitavāda nīru sarabarāju māḍalu pi‍èc na viśvāsārhatè / viśvāsārhatè samarpakavāgilla.. ī saṃdarbhagaḻalli, 502 kkiṃta hèccina nīrannu saṃgrahisabeku èn‍ès jalāśayavannu saṃpūrṇavāgi avalaṃbisadè 100% khacitavāda nīrina mūlavannu nirvahisalu aḍi èm‍ès‍èl. 

bhīmanapalli vāgu upanadigè aḍḍalāgi hòsa aṇèkaṭṭinòṃdigè ènès jalāśayada kèlavu pradeśavannu berpaḍisuva mūlaka samatolana jalāśayavannu nirmisuva mūlaka idu sādhya. puṭṭaṃgaṃḍi pi‍èc  aproc cānèl‌na ap‌sṭrīm. ī hòsa aṇèkaṭṭu èph‍ār‍èl 590 aḍi (180 mī) èm‍ès‍èl, èn‍ès jalāśayadiṃda īgāgale muḻugiruva pradeśavannu hòratupaḍisi yāvude hèccuvari pradeśavannu muḻugisuvudilla. bhīmanapalli vāgu upanadiyiṃda èn‍ès  jalāśayakkè seruva nīrina òḻaharivugaḻannu mòdalu hòsa aṇèkaṭṭiniṃda taḍèhiḍiyalāguttadè mattu hèccinavu kaṃḍubaṃdalli kèḻaginaèn‍ès  jalāśayakkè hariyuttadè. ī hòsa byālènsiṃg jalāśayada nera sāmarthyavu 502 kkiṃta sumāru 6  āgidè aḍi èm‍ḍiḍièl idu haidarābād nagarakkè āru tiṃgaḻa nīru pūraikègè samānavāgidè. bhīmanapalli vāgu upanadiyiṃda òḻaharivu tṛptikaravāgilladiddāga mattu maḻègālada tiṃgaḻugaḻalli ènès jalāśayadalli nīru sākaṣṭu maṭṭadalliddarè ī jalāśayavu puṭṭagaṃḍi pièc niṃda nīrannu paḍèyalu avakāśavannu hòṃdiruttadè. ènès jalāśayada nīrina maṭṭa 502 kkiṃta kaḍimèyādāga aḍi èm‍ès‍èl, haidarābād nagarada nīrina agatyatègaḻannu paṃp māḍalu hòsa samatolana jalāśayadiṃda puṭṭaṃgaṃḍi pi‍èc vidhāna cānal‌gè nīrannu nīḍalāguttadè. ī hòsa aṇèkaṭṭu yojanèya vèccavu sumāru 1.5 śatakoṭi rūpāyigaḻaṣṭiruttadè, idu mānsūn allada tiṃgaḻugaḻu mattu baragālada varṣagaḻalli èn‍ès jalāśayadiṃda nīrina labhyatèyannu avalaṃbisiradè haidarābād nagarakkè 100% bharavasèya nīru pūraikèyannu òdagisuttadè. 

suṃkiśāla bhūgata paṃp haus 462 aḍi (141mī)) varègè nīru harisalu aṃdāju 1450 koṭi rū.gaḻa vèccadalli nirmāṇa haṃtadallidè. ḍèḍ sṭorej‌niṃda.

nāgārjuna sāgara èḍa kāluvè mūlaka kṛṣṇā nadigè godāvari nīru vargāvaṇè 

nāgārjuna sāgara èḍa kāluvèyu tèlaṃgāṇa mattu āṃdhrapradeśa rājyagaḻa nīrāvari agatyagaḻigāgi sumāru 130 ṭièṃsi nīrannu pūraisuttadè. idu nīrina harivina dikkina uddakkū krameṇa kèḻamukha greḍiyaṃṭ (≃ 1:10,000) hòṃdiruva bāhyarekhè gurutvākarṣaṇèya kāluvèyāgidè . ī kāluvèyu sumāru 80 ṭièṃsi godāvari nadi nīrannu nāgārjuna sāgara jalāśayakkè vargāyisalu baḻasabahudu, jòtègè adara saṃpūrṇa kamāṃḍ pradeśakkè godāvari nīrannu pūraisuttadè. hīgāgi tèlaṃgāṇa rājyada kṛṣṇā jalānayana pradeśadalli òṭṭu 210 ṭièṃsi godāvari nīrannu śrīśailaṃ mattu jurālā jalāśayagaḻiṃda 100% nīrina avalaṃbanèyòṃdigè hòsa yojanègaḻigè baḻasabahudu. nāgārjuna sāgara jalāśayakkè mattu kṛṣṇā mukhya nadigè vargāyisalāda godāvari nīrannu tèlaṃgāṇada prastāvita pālamuru liphṭ nīrāvari mattu nakkalagaṃḍi liphṭ nīrāvari yojanègaḻigè baḻasabahudu.

sthaḻadiṃda (hattiradalli) adara nīrina harivina dikkannu himmukhagòḻisalu èḍa kāluvèya maru-iṃjiniyariṃg mūlaka idu sādhya ) godāvari nīrannu ī kāluvègè paṃp māḍalāguttadè. nāgārjuna sāgara jalāśayada kaḍègè hariyuva harivannu sugamagòḻisalu kāluvè òḍḍugaḻannu èttarisalāguvudu mattu pāleru samatolana jalāśaya, pèdda devulapalli byālènsiṃg jalāśaya, èḍa kāluvè hèḍ règyuleṭar baḻi madhyaṃtara paṃpiṃg sṭeṣan‌gaḻannu (kaḍimè talè mattu hèccina harivina kāṃkrīṭ vālyūṭ paṃp‌gaḻòṃdigè) sthāpisalāguvudu. nāgārjuna sāgara jalāśaya mattu hāliya, mūsi mattu munneru upanadigaḻādyaṃta astitvadalliruva pramukha jalacaragaḻu . ī kāluvè maruvinyāsa mattu saṃbaṃdhita paṃp haus‌gaḻa vèccavu godāvari nadi nīrannu nāgārjuna sāgara jalāśayakkè adara èph‍ār‍èl 590 aḍi (180 mī) ) gè vargāyisuva hòsa yojanèya mūrane òṃdu bhāgavāgidè. kaniṣṭha saṃbhavanīya òṭṭu paṃpiṃg hèḍ‌nòṃdigè èm‍ès‍èl .  kāluvèya melina maru-èṃjiniyariṃg, cīnādalli dakṣiṇadiṃda uttarakkè nīrina vargāvaṇèya pūrva mārga yojanèya aḍiyalli prācīna gryāṃḍ kāluvèya nīrina harivannu himmukhagòḻisalu māḍida mārpāḍugaḻigè holuttadè.

ullekhagaḻu 

[[varga:Pages with unreviewed translations]]
ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು