ಈಟಾರ್ಡನ ಕ್ರಿಯೆಯು ಮೀಥೈಲ್ ಗ್ರೂಪುಗಳಿರುವ ಬೆಂಜೀನ್ ವರ್ಗದ ಕೆಲವು ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ನುಗಳನ್ನು ಆಲ್ಡಿಹೈಡುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಈಟಾರ್ಡ್ ಎಂಬುವನು ನಿರೂಪಿಸಿದ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಾನ. ಟಾಲೀನನ್ನು (C6H5.CH3) ಕ್ರೋಮೈಲ್ ಕ್ಲೋರೈಡಿನಿಂದ (CrO2Cl2) ಉತ್ಕರ್ಷಿಸಿ ಬೆಂಜ಼ಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ (C6H5.CHO) ಮಾಡುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ. ಮೊದಲು ಟಾಲೀನನ್ನು ಇಂಗಾಲದ ಡೈಸಲ್ಫೈಡಿನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನ ಮಾಡಬೇಕು. ಉಷ್ಣತೆ ೨೫o-೪೫o ಸೆ. ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಬಾರದು. ಆಗ ಕ್ರೋಮೈಲ್ ಕ್ಲೋರೈಡಿನೊಂದಿಗೆ ಟಾಲೀನು ಕೂಡಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಸಂಯುಕ್ತವೊಂದು ಬೇರ್ಪಡುವುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಫೋಟಕ ಗುಣವಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುವಾಗ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಅನಂತರ ತಣ್ಣೀರನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಬೆಂಜಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಉಂಟಾಗುವುದು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಕಂಡ ಸಮೀಕರಣಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಟಾಲೀನಿನ ಬದಲು ಈಥೈಲ್ ಬೆಂಜೀನನ್ನು (C6H5CH2CH3) ಈಟಾರ್ಡನ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರೆ ಫೀನೈಲ್ ಅಸಿಟಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ (C6H5.CH2CHO) ಮತ್ತು ಅಸಿಟೊಫೀನೋನುಗಳ (C6H5. C(O).CH3) ಮಿಶ್ರಣ ದೊರೆಯುವುದು.

ಆದರೆ ಆಲ್ಕೈಲ್ ಪಾರ್ಶ್ವಸರಣಿ ಇನ್ನೂ ನೀಳವಾಗಿದ್ದರೆ ಉತ್ಪನ್ನವಸ್ತು ಕೇವಲ ಕೀಟೋನ್ ಆಗಿರುವುದು. ಆರೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆಲ್ಡಿಹೈಡುಗಳು ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ನೆರವಾಗುವ ಈ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಬಂದಿದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
īṭārḍana kriyèyu mīthail grūpugaḻiruva bèṃjīn vargada kèlavu haiḍrokārbannugaḻannu ālḍihaiḍugaḻāgi parivartisalu īṭārḍ èṃbuvanu nirūpisida kriyāvidhāna. ṭālīnannu (C6H5.CH3) kromail kloraiḍiniṃda (CrO2Cl2) utkarṣisi bèṃzālḍihaiḍ (C6H5.CHO) māḍuvudu idakkè udāharaṇè. mòdalu ṭālīnannu iṃgālada ḍaisalphaiḍinalli vilīna māḍabeku. uṣṇatè 25o-45o sè. mitiyannu mīrabāradu. āga kromail kloraiḍinòṃdigè ṭālīnu kūḍi madhyavarti saṃyuktavòṃdu berpaḍuvudu. idakkè sphoṭaka guṇaviruvudariṃda ī kriyè naḍèsuvāga èccarikè vahisuvudu agatya. anaṃtara taṇṇīrannu serisidarè bèṃjālḍihaiḍ uṃṭāguvudu. ī kriyègaḻannu kèḻakaṃḍa samīkaraṇagaḻu sūcisuttavè.

ṭālīnina badalu īthail bèṃjīnannu (C6H5CH2CH3) īṭārḍana kriyègè òḻapaḍisidarè phīnail asiṭālḍihaiḍ (C6H5.CH2CHO) mattu asiṭòphīnonugaḻa (C6H5. C(O).CH3) miśraṇa dòrèyuvudu.

ādarè ālkail pārśvasaraṇi innū nīḻavāgiddarè utpannavastu kevala kīṭon āgiruvudu. āromyāṭik ālḍihaiḍugaḻu upayukta vastugaḻu. āddariṃda adannu tayārisalu nèravāguva ī kriyègè prāśastya baṃdidè.

ullekhagaḻu 

rasāyanaśāstra
maisūru viśvavidyānilaya viśvakośa
ಈಟಾರ್ಡನ ಕ್ರಿಯೆ