ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ ಅಥವಾ ಲಕ್ಷ್ಮಿ-ನಾರಾಯಣ (  ) ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳ ದ್ವಂದ್ವ ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ನಾರಾಯಣ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ . ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದ ದೇವತೆಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಪಾಂಚಜನ್ಯ, ಕೌಮೋದಕಿ, ಪದ್ಮ ಮತ್ತು ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿ-ನಾರಾಯಣನ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿತ್ರಣವು ಕ್ಷೀರ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವ ಸರ್ಪವಾದ ಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವ ನಾರಾಯಣನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

ದಂತಕಥೆಗಳು 
ವಿವಿಧ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ನಾರಾಯಣ ಪುರಾಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವು ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ಮಥಿಸುವ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಸುರರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ತನ್ನ ಕೂರ್ಮ ಅವತಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮಂಥನದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಅನೇಕ ಸಂಪತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಾಳೆ. ದೇವತೆಗಳು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಅವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳ ಮಂಗಳಕರತೆಯು ಅವನ ದೈವತ್ವಕ್ಕೆ ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. 

ತಿರುಮಲದ ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿ, ಋಷಿ ಭೃಗುವನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಶಿವನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವನು ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಗಳನ್ನುಒತ್ತುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗ್ರಹಿಸಿದ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಭೃಗು ತನ್ನ ಕಾಲಿನಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಎದೆಗೆ ಒದೆಯುತ್ತಾನೆ. ಶಾಂತ ವಿಷ್ಣುವು ಋಷಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಭೃಗು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ತುಂಬಾ ಕೋಪಗೊಂಡಳು, ಎದೆಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವಳ ಸಂಗಾತಿಯು ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಏರಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಚೋಳ ರಾಜನ ಮಗಳು ಪದ್ಮಾವತಿಯಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಅವಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ, ತಿರುಮಲದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದೇವತೆ ಎಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಲಾಗಿದೆ. 

ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ಅವರ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ - ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಪತಿ,  ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪತಿ ಎಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ವಿಷ್ಣುಪ್ರಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.  ವಿಷ್ಣುವಿನ ನೆಚ್ಚಿನ, ಹಾಗೆಯೇ ವೈಷ್ಣವಿ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣಿ . ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀ ಭಕ್ತೆ. 

ಪ್ರಪನ್ನ ಪಾರಿಜಾತದಲ್ಲಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ದ್ವಂದ್ವವು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾಳೆ. 
 
ದೇವರು, ನಾರಾಯಣ, ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಾರ; ಮತ್ತು ನಾನು, ಪರಮ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಅದರ ಗುಣ (ಬಿ-ನೆಸ್) ಆಗಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬ್ರಹ್ಮನು ಶಾಶ್ವತವಾದವನು.

— ಪ್ರಪನ್ನ ಪಾರಿಜಾತ

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು 

ಲಕ್ಷ್ಮಿ-ನಾರಾಯಣ ದೇವತೆಗಳ ಉಭಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವು ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾರಾಯಣನ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವತಾರದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವತೆಯು ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅವತರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ವಿಷ್ಣುವು ಪರಶುರಾಮನಾಗಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಇಳಿದಾಗ, ದೇವಿಯು ಧರಣಿಯಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದಳು; ಅವನು ರಾಜಕುಮಾರ ರಾಮನಾಗಿ ಜನಿಸಿದಾಗ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ರಾಜಕುಮಾರಿ ಸೀತೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು; ಮತ್ತು ಅವನು ಕೃಷ್ಣನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವಳು ರಾಧಾ ಅಥವಾ ರುಕ್ಮಿಣಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು.   ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮುಂದಿನ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲಿಯುಗದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಪದ್ಮಾವತಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅವಳು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅವತಾರವೂ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ.  ವೈಷ್ಣವರ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ದೇವತೆಗಳ ಈ ದ್ವಂದ್ವ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ, ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ, ಬ್ರಹ್ಮ ವೈವರ್ತ ಪುರಾಣ, ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣ, ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುರಹಸ್ಯದ  ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವು ಜಗನ್ನಾಥ ಮತ್ತು ಬಲಭದ್ರ, ಸುಭದ್ರ, ನಡುವಿನ ಸ್ತ್ರೀ ಮರದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು

ಶ್ರೀ ಸಂಪ್ರದಾಯ 

ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಮೋಕ್ಷದ ಮೂಲ, ನಾರಾಯಣ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವರನ್ನು ತಲುಪಲು ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೇವತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಅವರನ್ನು ಶ್ರೀ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಭಕ್ತರು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ-ನಾರಾಯಣರನ್ನು ಅಂತಿಮ ದ್ವಂದ್ವತೆ ಎಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೂ ಅವರು ಸೀತಾ-ರಾಮ ಮತ್ತು ರುಕ್ಮಿಣಿ-ಕೃಷ್ಣ ಸೇರಿದಂತೆ ದಶಾವತಾರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಉರ್ಧ್ವ ಪುಂಡ್ರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಗುರುತು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಬಿಳಿ ಪಾದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಡುವೆ ಇರುವ ಕೆಂಪು ಗೆರೆಯು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಸಂಪ್ರದಾಯ 
ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಕೊಳಲುಧಾರಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಅವನ ಪತ್ನಿ ರಾಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಿಗೆ ದೇವತೆಯನ್ನು ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ , ಆದರೆ ಅವನ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಶಿಕ್ಷಾಪಾತ್ರಿ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಿಸಿದರು. ದೇವರನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಪಂಥದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ್ ಅವರು ಗುಜರಾತಿನ ಗಧಾಡಾದ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಮಂದಿರ, ವಡ್ತಾಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಪೂಜೆ 
ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ ಪೂಜೆ ವೈಷ್ಣವರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದೈವಿಕ ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು (ಪಂಗಡಗಳು) ಇವೆ, ಅದು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಅಂತಿಮ ದೈವತ್ವವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಭವ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದರಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ದೈವಿಕ ದಂಪತಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಶೀರ್ವಾದ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣ, ಯಶಸ್ಸು, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಥಕ ಜೀವನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. 

ತಮಿಳು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮೂರು ಅಂಶಗಳಾದ ಶ್ರೀದೇವಿ, ಭೂದೇವಿ ಮತ್ತು ನೀಲಾದೇವಿ ಎಂದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದೇವಾಲಯಗಳು 

 ಗೋಲ್ಡನ್ ಟೆಂಪಲ್, ಶ್ರೀಪುರಂ
 ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಅಗರ್ತಲಾ
 ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ
 ದಿವ್ಯ ದೇಶಂ
 ಶ್ರೀವರಾಹಂ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವರಾಹ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತಿರುವನಂತಪುರಂ

ಸಹ ನೋಡಿ 

 ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಸಂಪ್ರದಾಯ
 ಶ್ರೀ ಸಂಪ್ರದಾಯ
 ಮಧ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯ
 ವೈಷ್ಣವರು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವ್ ಗಡಿಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್
 ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ
 ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ

ದೇವಾಲಯಗಳು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
lakṣmī nārāyaṇa athavā lakṣmi-nārāyaṇa (  ) hiṃdū devatègaḻa dvaṃdva nirūpaṇèyāgidè, idannu nārāyaṇa èṃdū karèyuttārè. mattu avara patni lakṣmi, sāṃpradāyikavāgi avara nivāsavāda vaikuṃṭhadalli kāṇisikòṃḍiddārè . samṛddhi mattu sauṃdaryada devatèyāda lakṣmiyannu viṣṇuvina pakkadalli niṃtiruvaṃtè citrisalāgidè. avaru pāṃcajanya, kaumodaki, padma mattu sudarśana cakravannu hòṃdiddārè. lakṣmi-nārāyaṇana mattòṃdu citraṇavu kṣīra sāgaradalli teluttiruva viśva sarpavāda śeṣana melè malagiruva nārāyaṇana sevèyalli lakṣmiyannu citrisuttadè.

daṃtakathègaḻu 
vividha purāṇagaḻalli kaṃḍubaruva atyaṃta mahatvada lakṣmī-nārāyaṇa purāṇavu samudra maṃthanavāgidè, alli viṣṇuvu kṣīrasāgaravannu mathisuva agniparīkṣèyalli devatègaḻigè mattu asurarigè sahāya māḍalu tanna kūrma avatāravannu tègèdukòḻḻuttānè. maṃthanada utpannavāda aneka saṃpattugaḻalli òṃdāgi lakṣmi hòrahòmmuttāḻè. devatègaḻu viṣṇuvannu avaḻannu maduvèyāgalu vinaṃtisuttārè mattu āddariṃda avaḻa maṃgaḻakaratèyu avana daivatvakkè vivāhavāgiddu, viśva kramavannu punaḥsthāpisuttadè. 

tirumalada daṃtakathèyalli, ṛṣi bhṛguvannu yārigè yajñavannu arpisabeku èṃbudannu āykè māḍalu āykèmāḍalāgidè. brahma, iṃdra mattu śivanannu tiraskarisida naṃtara, avanu vaikuṃṭhakkè āgamisuttānè, alli lakṣmiyu śeṣana melè malagiruva viṣṇuvina pādagaḻannuòttudannu vīkṣisuttānè. grahisida svalpamaṭṭigè kopagòṃḍa bhṛgu tanna kāliniṃda viṣṇuvina èdègè òdèyuttānè. śāṃta viṣṇuvu ṛṣiya baggè kāḻaji vahisuttānè mattu avanannu gauravadiṃda svīkarisuttānè. saṃtoṣagòṃḍa bhṛgu viṣṇuvigè yajñavannu arpisabekèṃdu nirdharisuttānè. ādarè lakṣmiyu tuṃbā kopagòṃḍaḻu, èdèyu viṣṇuvina pradeśavāgiddu avaḻòṃdigè hèccu saṃbaṃdhisidè, mattu avaḻa saṃgātiyu avamānakkè eralilla. avaḻu coḻa rājana magaḻu padmāvatiyāgi bhūmiya melè iḻiyuttāḻè mattu avaḻa patni śrīnivāsana rūpavannu paḍèdukòḻḻuttāḻè, avaḻannu pattè māḍi mattòmmè avaḻannu maduvèyāguttāḻè, tirumalada prāthamika devatè èṃdu ślāghisalāgidè. 

sāhityadalli, lakṣmi mattu nārāyaṇa avara saṃbaṃdhadiṃda uṃṭāguva viśeṣaṇagaḻannu sāmānyavāgi nīḍalāguttadè - viṣṇuvannu lakṣmipati,  lakṣmiya pati èṃdu ślāghisalāguttadè. ādarè lakṣmiyannu viṣṇupriyā èṃdu karèyalāguttadè.  viṣṇuvina nèccina, hāgèye vaiṣṇavi mattu nārāyaṇi . viṣṇuvina śreṣṭha strī bhaktè. 

prapanna pārijātadalli, lakṣmiyu tanna patni mattu tanna dvaṃdvavu brahmanannu pratinidhisuttadè èṃdu ghoṣisuttāḻè. 
 
devaru, nārāyaṇa, astitvada sāra; mattu nānu, parama lakṣmi, adara guṇa (bi-nès) āgiddenè. āddariṃda lakṣmīnārāyaṇa èṃdu karèyalpaḍuva brahmanu śāśvatavādavanu.

— prapanna pārijāta

vyākhyānagaḻu 

lakṣmi-nārāyaṇa devatègaḻa ubhaya prātinidhyavu aneka aitihāsika berugaḻannu hòṃdidè mattu kèlavòmmè vibhinna saṃpradāyagaḻiṃda vibhinnavāgi arthaisalāguttadè. nārāyaṇana icchègaḻu mattu avatārada vidhānavannu anusarisi, lakṣmi devatèyu tanna prītiya patniyòṃdigè bhūmiya melè avatarisuttāḻè. viṣṇuvu paraśurāmanāgi jagattigè iḻidāga, deviyu dharaṇiyāgi avatarisidaḻu; avanu rājakumāra rāmanāgi janisidāga, lakṣmiyu rājakumāri sītèyāgi kāṇisikòṃḍaḻu; mattu avanu kṛṣṇanāgiddāga avaḻu rādhā athavā rukmiṇiyāgi kāṇisikòṃḍaḻu.   viṣṇuvina muṃdina avatāradalli kalkiyāgi prastuta kaliyugada aṃtyavannu heḻuttānè, avanu padmāvatiyannu maduvèyāguttānè, avaḻu lakṣmiya avatāravū āgiddāḻè.  vaiṣṇavara sarvocca devatègaḻa ī dvaṃdva abhivyaktiyannu rāmāyaṇa, mahābhārata, viṣṇu purāṇa, bhāgavata purāṇa, brahma vaivarta purāṇa, skaṃda purāṇa, mattu itara graṃthagaḻalli pariśodhisalāgidè. skaṃda purāṇada mattu viṣṇurahasyada  puruṣottama māhātmyavu jagannātha mattu balabhadra, subhadra, naḍuvina strī marada citravannu lakṣmi èṃdu ullekhisuttadè.

saṃpradāyagaḻu

śrī saṃpradāya 

śrī vaiṣṇavara dakṣiṇa bhāratīya saṃpradāyadalli, devatè nārāyaṇanannu sarvocca devatèyāgi pūjisalāguttadè mattu avana patni lakṣmiyannu sarvocca devatèyāgi pūjisalāguttadè. lakṣmiyannu mokṣada mūla, nārāyaṇa èṃdu parigaṇisalāguttadè mattu āddariṃda devarannu talupalu anuyāyigaḻu pūjisuttārè. saṃpradāyada hèsarina mūlavu kèlavòmmè devatègè saṃbaṃdhisidè, avarannu śrī èṃdū karèyuttārè.  ī saṃpradāyada bhaktaru prāthamikavāgi lakṣmi-nārāyaṇarannu aṃtima dvaṃdvatè èṃdu pūjisuttārè, ādarū avaru sītā-rāma mattu rukmiṇi-kṛṣṇa seridaṃtè daśāvatāradalli tamma avatāragaḻannu gauravisuttārè.  urdhva puṃḍra, avaru tamma dehada melè dharisiruva pavitra gurutu, viṣṇuvina biḻi pādagaḻa saṃyojanè èṃdu kalpisalāgidè mattu naḍuvè iruva kèṃpu gèrèyu lakṣmiyannu pratinidhisuttadè.

svāminārāyaṇa saṃpradāya 
svāminārāyaṇa saṃpradāyada vaiṣṇava saṃpradāyadalli, kòḻaludhāri kṛṣṇanannu avana patni rādhèyòṃdigè pūjisalāguttadè mattu òṭṭigè devatèyannu rādhā kṛṣṇa èṃdu karèyalāguttadè , ādarè avana nālku kaigaḻa rūpadalli kṛṣṇanu śikṣāpātri paṭhyadalli nārāyaṇanòṃdigè gurutisalpaṭṭiddānè mattu tanna patniyāda lakṣmiyòṃdigè pūjisidaru. devarannu lakṣmī nārāyaṇa èṃdu karèyalāguttadè.  paṃthada sthāpakarāda svāminārāyaṇ avaru gujarātina gadhāḍāda śrī svāminārāyaṇa maṃdira, vaḍtāl mattu svāminārāyaṇa maṃdiradalli rādhā kṛṣṇa mattu lakṣmī nārāyaṇara mūrtigaḻannu sthāpisidaru.

pūjè 
lakṣmī nārāyaṇa pūjè vaiṣṇavaralli janapriyavāgidè, avaru tamma manègaḻalli mattu devālayagaḻalli daivika daṃpatigaḻannu prārthisuttārè. aneka saṃpradāyagaḻu (paṃgaḍagaḻu) ivè, adu lakṣmi nārāyaṇanannu aṃtima daivatvavèṃdu parigaṇisuttadè mattu avara pūjègāgi bhavyavāda mattu sògasāda devālayagaḻannu nirmisalāgidè. lakṣmī nārāyaṇanannu ārādhisuvudariṃda bhaktarigè daivika daṃpatigaḻa saṃpūrṇa āśīrvāda siguttadè mattu bhaktarigè mattu avara kuṭuṃbagaḻigè kalyāṇa, yaśassu, samṛddhi mattu sārthaka jīvanavannu dayapālisuttadè èṃdu naṃbalāgidè. 

tamiḻu saṃpradāyadalli, nārāyaṇanannu hèccāgi lakṣmiya mūru aṃśagaḻāda śrīdevi, bhūdevi mattu nīlādevi èṃdu pratinidhisalāguttadè.

devālayagaḻu 

 golḍan ṭèṃpal, śrīpuraṃ
 lakṣmi nārāyaṇa devasthāna, agartalā
 lakṣmīnārāyaṇa devasthāna
 divya deśaṃ
 śrīvarāhaṃ lakṣmī varāha devasthāna, tiruvanaṃtapuraṃ

saha noḍi 

 svāminārāyaṇa saṃpradāya
 śrī saṃpradāya
 madhva saṃpradāya
 vaiṣṇavaru

ullekhagaḻu

bāhya kòṃḍigaḻu 

 svāminārāyaṇa saṃpradāyada lakṣmīnārāyaṇa dev gaḍiya adhikṛta vèb‌saiṭ
 lakṣmī nārāyaṇa
 lakṣmī nārāyaṇa śāligrāma

devālayagaḻu
viki i-larniṃg‍nalli tayārisida lekhana
ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ