ವೀರಭದ್ರಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿರಿಯಡ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದೇವಾಲಯವು ವೀರಭದ್ರ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಸಿರಿ ದೈವಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.ಇದು ಆಲಡಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.ಇದು ಪಂಚ ದೈವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಶ್ರೀ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭವ್ಯವಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರ್ಮಾರು, ನಾಗ, ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ, ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಮತ್ತು ಮಹಿಶಾಂತಯ್ಯ ಮುಂತಾದ 'ಪಂಚ ಶಕ್ತಿ'ಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ವೀರಭದ್ರನ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಧಾನ ಅರ್ಚಕರಾಗಿದ್ದ ಅಡಕತ್ತಾಯ ಅವರು ಕರೆತಂದರು. ಅಂದಿನ ರಾಜ ಹಾಗು ಅಡಕತ್ತಾಯನ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದೇವರನ್ನು ತರುವ ಸವಾಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಖಾಂಡ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ನಂತರ, ವೀರಭದ್ರ ಅವರನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಿರಿಯಡ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಹಲವಾರು ದಿನಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರ ಅಂಜಾರು ಬೀಡಿನ ಆಳ್ವಾ ಹೆಗಡೆ ಮತ್ತು ಕುರ್ಲಾ ಹೆಗಡೆ ಕುಟುಂಬದವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ದೇವರ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇತರ ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳಿಗೆ ಗಣಶಾಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.

ರಚನೆ
ಪ್ರತಿ ದಿನ ಅಡಕತ್ತಾಯನಿಗೆ ಎರಡು ಪೂಜೆ, ವೀರಭದ್ರನಿಗೆ ಮೂರು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವೀರಭದ್ರನ ಲೋಹದ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬಗ ಮತ್ತು ದಾರಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಕಮಾನಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಗುಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇಗುಲಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಘಂಟಾ ಕರ್ಣ, ಗಜ ಕರ್ಣ, ಮಾಲಿ ಸುಮಾಲಿ, ದಂಡಪಾಣಿ - ಶೂಲಪಾಣಿ ಎಂಬ ರುದ್ರ ಗಣಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದ ಬಳಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಲ್ಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಭೂತರಾಜನನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಹೊರ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಬೊಬ್ಬರ್ಯ ದೈವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪಿಲ್ಚಂಡಿ, ಗಣಶಾಲಾ, ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ, ಅಡಕಥಾಯ ಗುಡಿ, ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲದ ಚಿಕ್ಕ ದೇಗುಲಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರೇತಕಲ್ಲು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಕುಟುಂಬ ದೈವಗಳನ್ನು ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಹತ್ವ
ಹಿರಿಯಡ್ಕದ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ವೀರಭದ್ರಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕಾರ್ಕಳದಿಂದ ೨೪ ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಉಡುಪಿಯಿಂದ ೧೫ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ೮೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಭಕ್ತರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಉಡುಪಿ, ಮಂಗಳೂರು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ಜನರು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಆಳ್ವಾ ಹೆಗಡೆ ಮತ್ತು ಕುರ್ಲಾ ಹೆಗಡೆ ಕುಟುಂಬದವರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 

ಬ್ರಹ್ಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ವೀರಭದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಮುಖ್ಯ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನರು ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಯಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ನಗಾರಿ ಶಬ್ದವು ಸುತ್ತಲಿನ ೪ ಕಿ.ಮೀ.ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜಗೋಪುರ, ನಗಾರಿಗೋಪುರ, ಪಡುಗೋಪುರ ಎಂಬ ೩ ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ಪ್ರವೇಶವಿದೆ. ಸುಮಾರು ೭೨ ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ದೇವಾಲಯಗಳು
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು
vīrabhadrasvāmi devasthānavu uḍupi jillèya hiriyaḍkadalliruva òṃdu devasthānavāgiddu, ī devālayavu vīrabhadra, brahma mattu siri daivagaḻigè samarpitavāda pavitra sthaḻavāgidè.idu ālaḍi devasthānagaḻalli òṃdu.idu paṃca daivagaḻannu òḻagòṃḍidè.

itihāsa
śrī vīrabhadra devasthānavu bhavyavāda itihāsavannu hòṃdidè. idu prācīna devālayavāgiddu, hiṃdina dinagaḻalli bèrmāru, nāga, rakteśvari, kṣetrapāla mattu mahiśāṃtayya muṃtāda 'paṃca śakti'gaḻannu pūjisalāguttittu. òṃdu kutūhalakāri kathèya prakāra illi vīrabhadrana astitvave iralilla. pradhāna arcakarāgidda aḍakattāya avaru karètaṃdaru. aṃdina rāja hāgu aḍakattāyana naḍuvè bhinnābhiprāya mūḍitu. idariṃda avaru brahmanigiṃta hèccu śaktiśāli devarannu taruva savālu tègèdukòṃḍaru. khāṃḍyadalli sudīrgha prārthanèya naṃtara, vīrabhadra avarannu āśīrvadisi avaròṃdigè hiriyaḍkakkè baṃdaru. halavāru dinagaḻa prayāṇada naṃtara aṃjāru bīḍina āḻvā hègaḍè mattu kurlā hègaḍè kuṭuṃbadavara sahāyadiṃda devara devasthānavannu nirmisidaru. itara parivārada daivagaḻigè gaṇaśālèyannu nirmisalāyitu.

racanè
prati dina aḍakattāyanigè èraḍu pūjè, vīrabhadranigè mūru pūjè naḍèyuttadè. nālku mukhagaḻannu òḻagòṃḍiruva vīrabhadrana lohada vigrahavidè. svāmiya èḍa mattu bala bhāgadalli abbaga mattu dāragavannu sthāpisalāgidè.

mukhya kamānina pakkadalli devatègaḻa guḍigaḻannu nirmisalāgidè. ī degulagaḻalli sthāpisalāguva daivika śaktigaḻu ghaṃṭā karṇa, gaja karṇa, māli sumāli, daṃḍapāṇi - śūlapāṇi èṃba rudra gaṇagaḻa sadasyarāgiruttavè. dhvajastaṃbhada baḻi nirmisalāda kallina rūpadalli mattòṃdu daivika śaktiyāda bhūtarājanannu irisalāgiddu, hòra āvaraṇadalli bòbbarya daivavannu sthāpisalāgidè. illi pilcaṃḍi, gaṇaśālā, rakteśvari, aḍakathāya guḍi, kṣetrapālada cikka degulagaḻannū kāṇabahudu. pretakallu seridaṃtè itara kuṭuṃba daivagaḻannu saha sthāpisalāgidè.

mahatva
hiriyaḍkada halavu prasiddha devālayagaḻalli òṃdāda vīrabhadrasvāmi devasthānavu kārkaḻadiṃda 24 ki.mī. mattu uḍupiyiṃda 15ki.mī. dūradallidè. devālayakkè 800 varṣagaḻa itihāsavidè. prativarṣa èpril-me tiṃgaḻalli naḍèyuva vārṣika jātrèyalli halavāru bhaktaru devālayakkè bheṭi nīḍuttārè. uḍupi, maṃgaḻūru, śivamògga cikkamagaḻūriniṃda janaru devasthānakkè bheṭi nīḍuttārè.ī devālayavannu āḻvā hègaḍè mattu kurlā hègaḍè kuṭuṃbadavaru nirvahisuttiddārè. 

brahmaliṃgeśvara mattu vīrabhadra svāmigaḻu mukhya devarugaḻu mattu itara parivārada daivagaḻannu saha illi pūjisalāguttadè. janaru tamma bhāvanègaḻannu vyaktapaḍisalu mattu bayakèyannu pūraisalu atyaṃta śaktiśāli devālayagaḻalli òṃdāgidè èṃdu naṃbuttārè.
illina nagāri śabdavu suttalina 4 ki.mī.nalli pratidhvanisuttadè.ī devasthānakkè rājagopura, nagārigopura, paḍugopura èṃba 3 gopuragaḻiṃda praveśavidè. sumāru 72 aḍi uddada dhvajastaṃbhavannu illi kāṇabahudu.

ullekhagaḻu

devālayagaḻu
uḍupi jillèya prekṣaṇīya sthaḻagaḻu
ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹಿರಿಯಡ್ಕ