ಶ್ರೀ ರಾಧಾ ರಮಣ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದ ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ರಾಧಾ ರಮಣ ಎಂದು ಪೂಜಿಸುವ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ರಾಧಾ ವಲ್ಲಭ ದೇವಾಲಯ, ರಾಧಾ ದಾಮೋದರ ದೇವಾಲಯ, ರಾಧಾ ಮದನಮೋಹನ ದೇವಾಲಯ, ರಾಧಾ ಗೋವಿಂದಜಿ ದೇವಾಲಯ, ರಾಧಾ ಶ್ಯಾಮಸುಂದರ್ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ರಾಧಾ ಗೋಕುಲನಂದನ್ ದೇವಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವೃಂದಾವನದ ಏಳು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ರಾಧೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಕೃಷ್ಣನ ಮೂಲ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ 
ರಾಧಾ ರಮಣ ಎಂದರೆ ಶ್ರೀಮತಿ ರಾಧೆಯ ಪ್ರೇಮಿ ( ರಮಣ ). ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಗೋಪಾಲ ಭಟ್ಟ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.  ಮೂವತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲ ಭಟ್ಟ ಗೋಸ್ವಾಮಿಗಳು ವೃಂದಾವನಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭುಗಳ ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ನಂತರ ಗೋಪಾಲ ಭಟ್ಟ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಭಗವಂತನಿಂದ ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ವಿರಹದ ವೇದನೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಭಕ್ತನನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು, ಭಗವಂತನು ಗೋಪಾಲ ಭಟ್ಟನಿಗೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ "ನನ್ನ ದರ್ಶನ ಬೇಕಾದರೆ ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡು" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದನು.

ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ, ಗೋಪಾಲ ಭಟ್ಟರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾಳಿ-ಗಂಡಕಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರು. ತನ್ನ ನೀರಿನ ಮಡಕೆಯನ್ನು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದಾಗ, ಹಲವಾರು ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಗಳು ತನ್ನ ಮಡಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದನು. ಅವರು ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ನದಿಗೆ ಬಿಟ್ಟರು, ಆದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಪುನಃ ತುಂಬಿಸಿದಾಗ  ಶಿಲೆಗಳೂ ಮತ್ತೆ ಅವರ ಮಡಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು.

ಗೋಪಾಲ ಭಟ್ಟ ಗೋಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹನ್ನೆರಡು ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಒಮ್ಮೆ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ವೃಂದಾವನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಗೋಪಾಲ ಭಟ್ಟರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಗೋಪಾಲ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ದುಂಡನೆಯ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ದೇವರ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ದಾನಿಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ದಾನಿಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಶಿಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಪೂರ್ಣಿಮಾ (ಹುಣ್ಣಿಮೆ) ದಿನದಂದು, ಸಂಜೆ ತಮ್ಮ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಗೋಪಾಲ ಭಟ್ಟರು ಅವರನ್ನು ಬೆತ್ತದ ಬುಟ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದರು . ತಡರಾತ್ರಿ ಗೋಪಾಲ ಭಟ್ಟರು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದರು. ಮುಂಜಾನೆ ಅವರು ಯಮುನಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಹೋದರು. ಸ್ನಾನ ಮುಗಿಸಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಅವರು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ತೆರೆದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಳಲು ನುಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೃಷ್ಣ ದೇವರನ್ನು ಕಂಡರು. ಈಗ ಕೇವಲ ಹನ್ನೊಂದು ಶಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ದೇವತೆಯಿದ್ದರು. "ದಾಮೋದರ ಶಿಲೆಯು ತ್ರಿ-ಭಂಗಾನಂದ-ಕೃಷ್ಣನ ಸುಂದರವಾದ ಮೂರು-ಪಟ್ಟು ಬಾಗುವ ರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾಧಾ ರಮಣ ಪವಿತ್ರವಾದ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಆಕಾರದ ದೇವತೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.  ಭಕ್ತರು ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅವರ ದೈನಂದಿನ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸವಲತ್ತನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.  ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ "ಭಗವಂತನು ಅವನ ಆಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದನು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದನು".  ನೈಜವಾದ ಕೃಷ್ಣ- ಭಕ್ತಿಯ ನಿರೂಪಣೆಯಂತೆ, ರಾಧಾರಮಣನ ಗೋಚರಿಸುವಿಕೆಯ ಕಥೆಯು ಪ್ರೀತಿಯ ದೈವಿಕ-ಮಾನವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅಂತಿಮ ವಾಸ್ತವದ ಮೂಲತತ್ವದ ಕೇಂದ್ರ ವರ್ಗವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 

ಶ್ರೀ ರಾಧಾ ರಮಣ ಜೀ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಕುಟುಂಬದ ಪುರುಷ ಸದಸ್ಯರು ದೇವಾಲಯದ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಂಕಿ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೇವಾ (ಸೇವೆ) ಅವಧಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಅನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕುಟುಂಬ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾರಂಭಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಒಳಗೆ, ಶ್ರೀಲ ಗೋಪಾಲ ಭಟ್ಟ ಗೋಸ್ವಾಮಿಗಳ ಸಮಾಧಿಯೂ ಇದೆ. 

ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಚಾರ್ಯರು ಶ್ರೀವತ್ಸ ಗೋಸ್ವಾಮಿ .

ಸಹ ನೋಡಿ 

 ಪ್ರೇಮ್ ಮಂದಿರ ವೃಂದಾವನ
 ಬಂಕೆ ಬಿಹಾರಿ ದೇವಾಲಯ
 ರಾಧಾ ರಾಣಿ ದೇವಸ್ಥಾನ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ದೇವಾಲಯಗಳು
ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು
śrī rādhā ramaṇa devālayavu bhāratada vṛṃdāvanadalliruva òṃdu hiṃdū devālayavāgidè. idannu rādhā ramaṇa èṃdu pūjisuva kṛṣṇanigè samarpisalāgidè. ī devālayavu rādhā vallabha devālaya, rādhā dāmodara devālaya, rādhā madanamohana devālaya, rādhā goviṃdaji devālaya, rādhā śyāmasuṃdar devālaya mattu rādhā gokulanaṃdan devālayagaḻòṃdigè vṛṃdāvanada eḻu atyaṃta gauravānvita prācīna devālayagaḻalli òṃdāgidè. ī devālayavu rādhèya jòtègè kṛṣṇana mūla sāligrāma devatèyannu hòṃdidè.

itihāsa 
rādhā ramaṇa èṃdarè śrīmati rādhèya premi ( ramaṇa ). ī devālayavannu 500 varṣagaḻa hiṃdè gopāla bhaṭṭa gosvāmi sthāpisidaru.  mūvattane vayassinalli gopāla bhaṭṭa gosvāmigaḻu vṛṃdāvanakkè baṃdaru. caitanya mahāprabhugaḻa kaṇmarèyāda naṃtara gopāla bhaṭṭa gosvāmi bhagavaṃtaniṃda tīvravāda pratyekatèyannu anubhavisidaru. virahada vedanèyiṃda tanna bhaktanannu nivārisalu, bhagavaṃtanu gopāla bhaṭṭanigè kanasinalli "nanna darśana bekādarè nepāḻakkè pravāsa māḍu" èṃdu sūcisidanu.

nepāḻadalli, gopāla bhaṭṭaru prasiddha kāḻi-gaṃḍaki nadiyalli snāna māḍidaru. tanna nīrina maḍakèyannu nadiyalli muḻugisidāga, halavāru sāligrāma śilègaḻu tanna maḍakèyannu praveśisuvudannu kaṃḍu āścaryacakitanādanu. avaru śilègaḻannu mattè nadigè biṭṭaru, ādarè avaru adannu punaḥ tuṃbisidāga  śilègaḻū mattè avara maḍakèyannu praveśisidavu.

gopāla bhaṭṭa gosvāmigaḻu hannèraḍu sāligrāmagaḻannu kaṃḍukòṃḍaru. òmmè śrīmaṃta vyaktiyòbbaru vṛṃdāvanakkè baṃdu gopāla bhaṭṭarigè tamma sāligrāmagaḻigè vividha vastragaḻannu mattu ābharaṇagaḻannu arpisidaru èṃdu naṃbalāgidè. ādarè, gopāla bhaṭṭaru tamma duṃḍanèya sāligrāmagaḻigè ivugaḻannu baḻasalāgalilla. devara alaṃkāravannu berèyavarigè nīḍuvaṃtè dānigaḻigè salahè nīḍidaru. dānigaḻu avugaḻannu hiṃtirugisalu nirākarisidaru mattu gopāla bhaṭṭaru tamma śilègaḻòṃdigè baṭṭè mattu ābharaṇagaḻannu iṭṭukòṃḍiddaru èṃdu naṃbalāgidè.

pūrṇimā (huṇṇimè) dinadaṃdu, saṃjè tamma sāligrāmagaḻigè naivedyavannu arpisida naṃtara, gopāla bhaṭṭaru avarannu bèttada buṭṭiyiṃda muccidaru . taḍarātri gopāla bhaṭṭaru svalpa viśrāṃti paḍèdaru. muṃjānè avaru yamunā nadiyalli snāna māḍalu hodaru. snāna mugisi hiṃtirugida avaru pūjè sallisalu sāligrāmagaḻannu tèrèdaru mattu avugaḻalli kòḻalu nuḍisuttiruva kṛṣṇa devarannu kaṃḍaru. īga kevala hannòṃdu śilègaḻu mattu òbba devatèyiddaru. "dāmodara śilèyu tri-bhaṃgānaṃda-kṛṣṇana suṃdaravāda mūru-paṭṭu bāguva rūpavāgi prakaṭavāyitu. ī rītiyāgi rādhā ramaṇa pavitravāda śāligrāma śilèyiṃda paripūrṇa ākārada devatè rūpadalli hòrahòmmidaru.  bhaktaru ī citravannu jīvaṃtavāgi parigaṇisuttārè mattu avaru āykè māḍida kuṭuṃbakkè avara dainaṃdina veḻāpaṭṭiyalli sahāya māḍuva savalattannu nīḍuttārè.  ī rītiyāgi "bhagavaṃtanu avana āsèyannu pūraisidanu mattu kallannu śrīkṛṣṇana mūrtiyāgi parivartisidanu".  naijavāda kṛṣṇa- bhaktiya nirūpaṇèyaṃtè, rādhāramaṇana gocarisuvikèya kathèyu prītiya daivika-mānava saṃbaṃdhavannu aṃtima vāstavada mūlatatvada keṃdra vargavāgi ètti torisuttadè. 

śrī rādhā ramaṇa jī avarigè prasādavannu gosvāmi kuṭuṃbada puruṣa sadasyaru devālayada aḍugèmanèyalli tayārisuttārè. devālayada āraṃbhada dinagaḻalli aḍugèmanèyalli uriyuttidda bèṃki iṃdigū muṃduvarididè. gosvāmi kuṭuṃbagaḻigè avara vaiyaktika sevā (sevè) avadhigè muṃcitavāgi kyālèṃḍar annu nigadipaḍisalāgidè mattu avaru adara prakāra sevèyannu māḍuttārè. avaru tamma avadhiyalli tamma śiṣyarannu āhvānisuttārè mattu pramukha kuṭuṃba kāryagaḻu mattu samāraṃbhagaḻannu ācarisuttārè.

devālayada saṃkīrṇada òḻagè, śrīla gopāla bhaṭṭa gosvāmigaḻa samādhiyū idè. 

prastuta devasthānada ācāryaru śrīvatsa gosvāmi .

saha noḍi 

 prem maṃdira vṛṃdāvana
 baṃkè bihāri devālaya
 rādhā rāṇi devasthāna

ullekhagaḻu 

devālayagaḻu
bhāratada pravāsi tāṇagaḻu
viki i-larniṃg‍nalli tayārisida lekhana
hiṃdū devālayagaḻu
ರಾಧಾ ರಮಣ ದೇವಾಲಯ