ಮಹಂ ಅಂಗಾ (ಮರಣ ೧೫೬೨) ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರನ ಸಾಕು ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಸ್ತನ್ಯ ದಾದಿ. ಅವಳು ಹದಿಹರೆಯದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹೆಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ೧೫೬೦ ರಿಂದ ೧೫೬೨ ರವರೆಗೆ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಾಸ್ತವಿಕ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದಳು.

ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ 
೧೫೫೬ ರಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿ ಹದಿಮೂರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ಸಿಂಹಾಸನಾರೋಹಣ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಮಹಂ ಅಂಗಾ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ದಾದಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಸ್ವಂತ ಮಗ ಅದಮ್ ಖಾನ್,  ಅಕ್ಬರನ ಸಾಕು ಸಹೋದರನಾಗಿ, ಬಹುತೇಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಮಹಾಂ ಅಂಗ, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು. ೧೫೬೦ ರಲ್ಲಿ, ಈ ಇಬ್ಬರು ಅಕ್ಬರ್‌ನನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕ ಬೈರಾಮ್ ಖಾನ್ ಇಲ್ಲದೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಮೋಸದ ಉಪಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅಕ್ಬರ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಹದಿನೇಳನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೈರಾಮ್‌ನ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಸಿದರು. ಅಕ್ಬರ್ ತನ್ನ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ಮೆಕ್ಕಾಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಬೈರಾಮ್ ಒಬ್ಬ ಅಫಘಾನ್‌ನಿಂದ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ, ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕಾರದ ಬಹುಪಾಲು ಮಹಂ ಅಂಗಾಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರವಾಯಿತು.

ಸಾವು 
ಮೇ ೧೫೬೨ ರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಬರ್‌ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಜನರಲ್ ಶಮ್ಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಅಟಗಾ ಖಾನ್‌ನ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಆದಮ್ ಖಾನ್‌ಗೆ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮರಣದಂಡನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಅವಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು. ಇದಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಆಕೆಯೂ ನಿಧನಳಾದಳು.
ಅಧಮ್ ಖಾನ್ ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅವಳ ಮತ್ತು ಅವಳ ಮಗನ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಅಕ್ಬರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅದರ ರಚನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹದ ಕಾರಣದಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಭುಲ್-ಬುಲೈಯನ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಮೆಹ್ರೌಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್‌ನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇದೆ.

ಖೈರುಲ್ ಮನಜಿಲ್ 
ಅವಳು ೧೫೬೧ ಸಿ‌ಇ ನಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಖೈರುಲ್ ಮನಜಿಲ್ ಎಂಬ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು. ಇದು ನಂತರ ಮದರ್ಸಾವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಪುರಾನಾ ಕಿಲಾ, ದೆಹಲಿಯ ಮಥುರಾ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ಶೇರ್ ಶಾ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಎದುರಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.  

ಅಕ್ಬರ್ ಬೇಟೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ನಿಜಾಮುದ್ದೀನ್ ದರ್ಗಾಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ನಂತರ ಅವಳ ಗುಲಾಮನು ಅಕ್ಬರ್‌ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಬಾಣವು ಅವನ ಪರಿವಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಸೈನಿಕನಿಗೆ ತಗುಲಿತು. ಆದರೆ ಅವನು ಗಂಭೀರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಗಾಯಗೊಂಡನು.

ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ 

 ಇಲಾ ಅರುಣ್ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಜೋಧಾ ಅಕ್ಬರ್ (೨೦೦೮) ನಲ್ಲಿ ಮಹಾಮ್ ಅಂಗಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
 ಜೀ ಟಿವಿಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ನಾಟಕ ಜೋಧಾ ಅಕ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾದ ಮಹಾಮ್ ಅಂಗವನ್ನು ಅಶ್ವಿನಿ ಕಲ್ಸೇಕರ್ ಅವರು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
 ಬಿಗ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌ನ ೨೦೧೫ ರ ಸಿಟ್‌ಕಾಮ್, ಹಜೀರ್ ಜವಾಬ್ ಬೀರ್ಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಯಾ ಗಂಡ್ವಾನಿ ಮಹಾಮ್ ಅಂಗಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
 ಜಯ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರು ಸೋನಿ ಟಿವಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಭಾರತ್ ಕಾ ವೀರ್ ಪುತ್ರ - ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಾಮ್ ಅಂಗವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ 

 ದೆಹಲಿಯ ಮೊಘಲ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ : ಎ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಮಸೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೋರಿಗಳು (೧೫೫೬-೧೬೨೭AD), ಪ್ರದ್ಯುಮನ್ ಕೆ. ಶರ್ಮಾ ಅವರಿಂದ, ಸಂದೀಪ್, ೨೦೦೧  . ಅಧ್ಯಾಯ ೪
 ಬಿವಿ ಭವನ್ 'ದಿ ಮೊಘಲ್ ಎಂಪೈರ್' (ಬಾಂಬೆ ೧೯೭೪) ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ v.೪ ಅಬು'ಲ್ ಫಜಲ್ ' ಅಕ್ಬರ್ನಾಮಾ ' ಬದೌನಿ.

ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ
mahaṃ aṃgā (maraṇa 1562) mòghal cakravarti akbarana sāku tāyi mattu mukhya stanya dādi. avaḻu hadiharèyada cakravartiya rājakīya salahègārtiyāgiddaḻu mattu 1560 riṃda 1562 ravarègè mòghal sāmrājyada vāstavika rājapratinidhiyāgiddaḻu.

jīvanacaritrè 
1556 ralli mòghal cakravartiyāgi hadimūrane vayassinalli akbar siṃhāsanārohaṇa māḍuva mòdalu mahaṃ aṃgā avara mukhya dādiyāgiddaḻu. avaḻa svaṃta maga adam khān,  akbarana sāku sahodaranāgi, bahuteka sāmrājyaśāhi kuṭuṃbadalli òbbanèṃdu parigaṇisalpaṭṭanu. mahāṃ aṃga, tanna svaṃta adhikāravannu mattu tanna maganannu munnaḍèsalu prayatnisidaḻu. 1560 ralli, ī ibbaru akbar‌nannu tanna rājapratinidhi mattu rakṣaka bairām khān illadè bhāratakkè baruvaṃtè mosada upāya māḍidaru mattu akbar‌gè tanna hadineḻane vayassinalli bairām‌na agatyavilla èṃdu manavarikè māḍisidaru. akbar tanna rājapratinidhiyannu vajāgòḻisi mèkkāgè tīrthayātrègè kaḻuhisidanu. tiṃgaḻugaḻa naṃtara, bairām òbba aphaghān‌niṃda hatyègīḍāda, mattu hiṃdina adhikārada bahupālu mahaṃ aṃgāgè hastāṃtaravāyitu.

sāvu 
me 1562 ralli akbar‌na nèccina janaral śams-ud-dīn aṭagā khān‌na hatyè māḍiddariṃda ādam khān‌gè hiṃsātmaka maraṇadaṃḍanè nīḍalāyitu. idu avaḻannu tīvravāgi prabhāvisitu. idāda svalpa samayada naṃtara ākèyū nidhanaḻādaḻu.
adham khān samādhi èṃdu karèyalpaḍuva avaḻa mattu avaḻa magana samādhiyannu akbar nirmisidanu mattu adara racanèyalliruva cakravyūhada kāraṇadiṃda janapriyavāgi bhul-bulaiyan èṃdu hèsarisalāyitu. idu mèhrauliyalliruva kutub minār‌na uttarakkè idè.

khairul manajil 
avaḻu 1561 si‌i nalli mòghal vāstuśilpada rītiyalli khairul manajil èṃba masīdiyannu nirmisidaḻu. idu naṃtara madarsāvāgi sevè sallisitu. purānā kilā, dèhaliya mathurā rastèyalli āgneyakkè śer śā geṭ‌gè èdurāgi niṃtidè.  

akbar beṭèyiṃda hiṃdirugida naṃtara mattu nijāmuddīn dargākkè tèraḻida naṃtara avaḻa gulāmanu akbar‌nannu kòllalu prayatnisidanu. ādarè bāṇavu avana parivāradallidda sainikanigè tagulitu. ādarè avanu gaṃbhīravāgilladiddarū gāyagòṃḍanu.

janapriya saṃskṛtiyalli 

 ilā aruṇ bālivuḍ calanacitra jodhā akbar (2008) nalli mahām aṃgā pātravannu nirvahisiddārè. 
 jī ṭiviya kālpanika nāṭaka jodhā akbar‌nalli kālpanikavāda mahām aṃgavannu aśvini kalsekar avaru citrisiddārè. 
 big myājik‌na 2015 ra siṭ‌kām, hajīr javāb bīrbal‌nalli tiyā gaṃḍvāni mahām aṃgā pātravannu citrisiddārè.
 jaya bhaṭṭācāryaru soni ṭiviya aitihāsika nāṭaka bhārat kā vīr putra - mahārāṇā pratāp‌nalli mahām aṃgavannu citrisiddārè.

ullekhagaḻu

hèccina oduvikè 

 dèhaliya mòghal ārkiṭèkcar : è sṭaḍi āph masīdigaḻu mattu gorigaḻu (1556-1627AD), pradyuman kè. śarmā avariṃda, saṃdīp, 2001  . adhyāya 4
 bivi bhavan 'di mòghal èṃpair' (bāṃbè 1974) di keṃbriḍj hisṭari āph iṃḍiyā v.4 abu'l phajal ' akbarnāmā ' badauni.

vikipīḍiya anuvāda śibira lekhana
ಮಹಂ ಅಂಗಾ