ಕುಶಧ್ವಜ (IAST : ಕುಶಧ್ವಜ) ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿನ ಒಬ್ಬ ರಾಜ, ಹಾಗೂ ಮಿಥಿಲೆಯ ರಾಜ ಜನಕನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ. ಕುಶಧ್ವಜನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರಾದ ಮಾಂಡವಿ ಮತ್ತು ಶ್ರುತಕೀರ್ತಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾಮನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರರಾದ ಭರತ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಘ್ನರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 

ಜನಕನು ಮಿಥಿಲೆಯ ರಾಜನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಸುಧನ್ವನೆಂಬ ಸಾಂಕಾಶ್ಯ ರಾಜನು ಮಿಥಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದನು. ಜನಕನು ಸುಧನ್ವನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಂದು, ಅವನ ಸಹೋದರ ಕುಶಧ್ವಜನನ್ನು ಸಾಂಕಾಶ್ಯದ ರಾಜನಾಗಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದನು.

ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ 
ರಾಜ ಕುಶಧ್ವಜನು ರಾಜ್‌ಬಿರಾಜ್‌ನ ಸುತ್ತಲೂ ತನ್ನ ಆಸನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ರಾಜದೇವಿ ದೇವಾಲಯದ ಹಳೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ವಿವಿಧ ಹಿಂದೂ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಚಿನ್ನಮಸ್ತ ದೇವಾಲಯದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯವು ಮೈಥಿಲಿ ಜನರ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜ್‌ಬಿರಾಜ್‌ನ ಸುತ್ತಲೂ ಅವರ ಪುತ್ರಿಯರಾದ ಮಾಂಡವಿ ಮತ್ತು ಶ್ರುತಕೀರ್ತಿಯವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರಗಳು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
kuśadhvaja (IAST : kuśadhvaja) rāmāyaṇadallina òbba rāja, hāgū mithilèya rāja janakana kiriya sahodara. kuśadhvajana ibbaru putriyarāda māṃḍavi mattu śrutakīrti, kramavāgi rāmana kiriya sahodararāda bharata mattu śatrughnarannu vivāhavādaru. 

janakanu mithilèya rājanāgiddāga, sudhanvanèṃba sāṃkāśya rājanu mithilèya melè ākramaṇa māḍidanu. janakanu sudhanvanannu yuddhadalli kòṃdu, avana sahodara kuśadhvajanannu sāṃkāśyada rājanāgi paṭṭābhiṣeka māḍidanu.

janapriya saṃskṛtiyalli 
rāja kuśadhvajanu rāj‌birāj‌na suttalū tanna āsanavannu hòṃdiddanèṃdu sthaḻīya saṃpradāyadalli naṃbalāgidè. alli innū rājadevi devālayada haḻèya aitihāsika devālayavidè. alli sāvirāru varṣagaḻaṣṭu haḻèyadāda vividha hiṃdū devarugaḻu mattu devatègaḻa vigrahagaḻivè. cinnamasta devālayada pakkadalliruva devālayavu maithili janara pramukha devālayavèṃdu parigaṇisalāgidè. rāj‌birāj‌na suttalū avara putriyarāda māṃḍavi mattu śrutakīrtiyavarigè samarpitavāda devālayagaḻivè.

ullekhagaḻu 

rāmāyaṇada pātragaḻu
viki i-larniṃg‍nalli tayārisida lekhana
ಕುಶಧ್ವಜ