ನಟ್ ಭೈರವ್ (ಅಥವಾ ನಟ ಭೈರವ್ ಎಂದೂ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ) ( ಹಿಂದಿ : नट भैरव)ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯ  ಭೈರವ್ ಥಾಟ್‌ನ  ಸಂಪೂರ್ಣ  ರಾಗವಾಗಿದೆ . ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇದು ಬೆಳಗಿನ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭೈರವ್ ಥಾಟ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 

ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ಸರಸಾಂಗಿಯು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ನಟ್ ಭೈರವನಂತೆಯೇ ಇದೆ.

ಸಿದ್ಧಾಂತ 
ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ ಸಂಗೀತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವುದು ತೊಡಕುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಲಿಖಿತ ಸಂಕೇತದ ಯಾವುದೇ ಸೆಟ್, ಔಪಚಾರಿಕ ವಿಧಾನಗಳಿಲ್ಲ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತವು ಶ್ರವ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಬರವಣಿಗೆ ಕಲಿಕೆಯ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಭಾಗವಲ್ಲ. ಆದರೆ, ನಾಟ್ ಭೈರವ ಬೆಳಗಿನ ರಾಗ. ರಾಗವು ವೀರೋಚಿತ ವಿಜೃಂಭಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದು:ಖದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ 
ಆರೋಹಣ

ಸ, ರಿ, ಗ, ಮ, ಪ, ಧ, ನಿ, ಸ' (ಸಿ, ಡಿ, ಇ, ಎಫ್, ಜಿ, ಎ♭, ಬಿ, ಸಿ')

ಅವರೋಹಣ

ಸ', ನಿ, ಧ, ಪ, ಮ, ಗ, ರಿ, ಸಾ (ಸಿ', ಬಿ, ಎ♭, ಜಿ, ಎಫ್, ಇ, ಡಿ, ಸಿ)

ಪಕಡ್ ಅಥವಾ ಚಲನ್ 
ಧ-ನಿ-ಸ'

ಸ-ರಿ-ಸಾ

ಸ-ರಿ-ಗ-ಮ- ಧ -ಪ, ಗ-ಮ-ರಿ-ಸ, ರಿ-'ನಿ-' ಧ -ಸ

ಮೇಲಿನವು ನಿಜವಾಗಿದ್ದರೂ, ರಾಗದ ಆಧುನಿಕ (೨೦ ನೇ ಶತಮಾನ) ನಿರೂಪಣೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ರಾಗದ ಮೂಲ ಚಲನ್ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ವಾದಿ-ಸಂವಾದಿ (ಪಾಯಿಂಟ್-ಕೌಂಟರ್ ಪಾಯಿಂಟ್) ಜೋಡಿಯನ್ನು ರಿ- ಧ ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಮೂಲ ವಿಶಿಷ್ಟ ನುಡಿಗಟ್ಟು ರಿ- ಧ -ರಿ, ರಿ-ಗ, ಗ-ಮ, ಮ-ಪ; ಮಾ-ನಿ ಧ -ಪ, ಗ-(ಮ)-ರಿ-ಸ; ಸ-'ನಿಸಾ-' ಧ .

ಈ ಚಲನ್  ನಟ್ ಭೈರವದಲ್ಲಿನ ನಟ್-ಅಂಗ್ ಅನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊರತರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳು 
ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಗಗಳು:

 ಭೈರವ (ರಾಗ)
 ಅಹಿರ್ ಭೈರವ್
 ಥಾಟ್ : ಭೈರವ

ನಡವಳಿಕೆ 
ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ, ಈ ರಾಗವು ನಾಟ್ ಮತ್ತು ಭೈರವ್ (ಶಾಹ್ [ಭೈರವ್ ಕೆ ಪ್ರಕಾರ] 1991: 255) ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಭೈರವನ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಟೆಟ್ರಾ ಸ್ವರಮೇಳವು ನ್ಯಾಟ್‌ನ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಆದರೆ ಮೇಲಿನ ಟೆಟ್ರಾ ಸ್ವರಮೇಳದಲ್ಲಿ ಭೈರವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕೋಮಲ್ ಧಾ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಸ್ವರಗಳು ಸಹಜ. ರಾಗವು ವೀರೋಚಿತ ವಿಜೃಂಭಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತದ ಘಟಕವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾರುಣ್ಯ ಭಾವನೆ ಕೂಡಾ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಸಮಯ (ಸಮಯ) 
ನಟ್ ಭೈರವ ಮುಂಜಾನೆಯ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಗವು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭೈರವ್ ನ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.

ಋತುಮಾನ 
ಯಾವುದೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲವು ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾಟ್ ಭೈರವ ಕೂಡ ಒಂದು.

ರಸ 
ನಟ್ ಭೈರವ್ ಅನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಗೀತದ ಘಟಕದೊಂದಿಗೆ ವೀರೋಚಿತ ವಿಜೃಂಭಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಕಾರುಣ್ಯ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳು 
ನಟ ಭೈರವ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ನಟ ಭೈರವ್ ಆಧಾರಿತ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

 "ಬದ್ಲಿ ಸೆ ನಿಕ್ಲಾ ಹೈ ಚಾಂದ್" - ಸಂಜೋಗ್, 1961
 "ತೇರೆ ನೈನಾ ಕ್ಯೋಂ ಭರ್ ಆಯೆ" - ಗೀತ್, 1970

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 https://www.swarganga.org/raaga_details.php?raagid=28
 https://autrimncpa.wordpress.com/nat-bhairav/

ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ರಾಗಗಳು
ರಾಗಗಳು
ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
naṭ bhairav (athavā naṭa bhairav èṃdū barèyalāgidè) ( hiṃdi : नट भैरव)hiṃdūstāni śāstrīya saṃgīta paddhatiya  bhairav thāṭ‌na  saṃpūrṇa  rāgavāgidè . sāṃpradāyikavāgi idu bèḻagina rāgavāgidè. idu bhairav thāṭ na pramukha rāgagaḻalli òṃdāgidè. 

karnāṭaka saṃgītadallina sarasāṃgiyu hiṃdūstāni saṃgītadallina naṭ bhairavanaṃtèye idè.

siddhāṃta 
hiṃdūstāni saṃgītada saṃgīta siddhāṃtada baggè barèyuvudu tòḍakugaḻiṃda kūḍidè. mòdalanèyadāgi, likhita saṃketada yāvude sèṭ, aupacārika vidhānagaḻilla. èraḍanèyadāgi, hiṃdūstāni saṃgītavu śravya saṃpradāyavāgidè mattu āddariṃda baravaṇigè kalikèya atyagatya bhāgavalla. ādarè, nāṭ bhairava bèḻagina rāga. rāgavu vīrocita vijṛṃbhaṇèyòṃdigè svalpa du:khada manasthitiyannu pratibiṃbisuttadè.

ārohaṇa mattu avarohaṇa 
ārohaṇa

sa, ri, ga, ma, pa, dha, ni, sa' (si, ḍi, i, èph, ji, è♭, bi, si')

avarohaṇa

sa', ni, dha, pa, ma, ga, ri, sā (si', bi, è♭, ji, èph, i, ḍi, si)

pakaḍ athavā calan 
dha-ni-sa'

sa-ri-sā

sa-ri-ga-ma- dha -pa, ga-ma-ri-sa, ri-'ni-' dha -sa

melinavu nijavāgiddarū, rāgada ādhunika (20 ne śatamāna) nirūpaṇèyu svalpa vibhinnavāgidè. rāgada mūla calan vāstavikavāgi vādi-saṃvādi (pāyiṃṭ-kauṃṭar pāyiṃṭ) joḍiyannu ri- dha kkè badalāyisalāgidè; mattu mūla viśiṣṭa nuḍigaṭṭu ri- dha -ri, ri-ga, ga-ma, ma-pa; mā-ni dha -pa, ga-(ma)-ri-sa; sa-'nisā-' dha .

ī calan  naṭ bhairavadallina naṭ-aṃg annu spaṣṭavāgi hòrataruttadè èṃdu naṃbalāgidè.

saṃghaṭanè mattu saṃbaṃdhagaḻu 
saṃbaṃdhita rāgagaḻu:

 bhairava (rāga)
 ahir bhairav
 thāṭ : bhairava

naḍavaḻikè 
hèsare sūcisuvaṃtè, ī rāgavu nāṭ mattu bhairav (śāh [bhairav kè prakāra] 1991: 255) saṃyojanèyāgidè. idannu bhairavana vidhagaḻalli òṃdèṃdu parigaṇisalāgidè. kèḻagina ṭèṭrā svarameḻavu nyāṭ‌na svaragaḻannu hòṃdidè ādarè melina ṭèṭrā svarameḻadalli bhairava spaṣṭavāgidè. hāgāgi komal dhā hòratupaḍisi uḻidèlla svaragaḻu sahaja. rāgavu vīrocita vijṛṃbhaṇèyòṃdigè saṃgītada ghaṭakavāgi baruttadè, jòtègè svalpa kāruṇya bhāvanè kūḍā kaṃḍubaruttadè.

samaya (samaya) 
naṭ bhairava muṃjānèya rāgavāgidè. ī rāgavu òṃdu viśiṣṭavāda svabhāvavannu hòṃdiddarū kèlavòmmè bhairav na prabhāvagaḻiṃda tuṃbiruttadè.

ṛtumāna 
yāvude ṛtuvinalli hāḍabahudāda kèlavu rāgagaḻalli nāṭ bhairava kūḍa òṃdu.

rasa 
naṭ bhairav annu viśiṣṭavāgi saṃgītada ghaṭakadòṃdigè vīrocita vijṛṃbhaṇèyòṃdigè, svalpamaṭṭina kāruṇya bhāvanèyòṃdigè pradarśisalāguttadè.

calanacitra hāḍugaḻu 
naṭa bhairava calanacitra gītègaḻigè janapriya rāgavāgidè. naṭa bhairav ādhārita kèlavu calanacitra hāḍugaḻu illivè:

 "badli sè niklā hai cāṃd" - saṃjog, 1961
 "terè nainā kyoṃ bhar āyè" - gīt, 1970

ullekhagaḻu

bāhya kòṃḍigaḻu 

 https://www.swarganga.org/raaga_details.php?raagid=28
 https://autrimncpa.wordpress.com/nat-bhairav/

hiṃdustāni rāgagaḻu
rāgagaḻu
hiṃdustāni saṃgīta
ನಟ ಭೈರವ್