ಪೃಥು  ("ದೊಡ್ಡ, ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪ್ರಮುಖ, ಸಮೃದ್ಧ")  ಒಬ್ಬ ಸಾರ್ವಭೌಮ( ಚಕ್ರವರ್ತಿ ), ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಅವನು ರಕ್ಷಕ ದೇವರಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರ .  ಅವನನ್ನು ಪೃಥು, ಪೃಥಿ ಮತ್ತು ಪೃಥ್ವಿ ವೈನ್ಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಕ್ಷರಶಃ, ಪೃಥು  ವೇಣನ ಮಗ. ಪೃಥುವನ್ನು "ಮೊದಲ ಪವಿತ್ರ ರಾಜ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನಿಂದ ಭೂಮಿಯು ಅವಳ ಪೃಥ್ವಿ ಎಂಬ  ಹೆಸರನ್ನು  ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.  ಅವನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ದೇವತೆಯಾದ ಪೃಥ್ವಿಯನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುವ ದಂತಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಭೂಮಿಯು ಹಸುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಓಡಿಹೋದಳು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವಳ ಹಾಲನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು.  ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಮಹಾಭಾರತ, ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು ಅವನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ಅವತಾರ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ದಂತಕಥೆಗಳು

ಜನನ 
ಪೃಥುವಿನ ಜನನವು ಸ್ತ್ರೀ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಆಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಅಯೋನಿಜ (ಯೋನಿ (ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ) ಇಲ್ಲದೆ ಜನಿಸಿದ), ಪೃಥು ಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು  ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಆಳಲು ತನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ 

ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ, ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಹರಿವಂಶ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಪುರಾಣವು ಪೃಥುವಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಧ್ರುವನ ವಂಶದಿಂದ ಬಂದ ರಾಜ ವೇಣನು ವೈದಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ ದುಷ್ಟ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಹೀಗಾಗಿ ಋಷಿಗಳು (ಋಷಿಗಳು) ಅವನನ್ನು ಕೊಂದರು. ವೇಣನ ಅರಾಜಕತೆಯಿಂದ,  ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಾಮದಿಂದ ತೊರೆದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಋಷಿಗಳು ವೇಣನ ದೇಹವನ್ನು ಮಂಥನ ಮಾಡಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಪ್ಪಾದ ಕುಬ್ಜ ಬೇಟೆಗಾರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ಇದು ವೇಣನ ದುಷ್ಟತನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಅವನು ತಾಮ್ರದ ಕೂದಲು, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ತುಂಬಾ ಸೌಮ್ಯನಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಋಷಿಗಳು ಅವನನ್ನು "ನಿಷಿಧ" (ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು) ಕೇಳಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವನನ್ನು ನಿಷಾದ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವನು ಅವನದ್ದೇ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ  ಜನಾಂಗದ ಸ್ಥಾಪಕ. ವೇಣನ ಪಾಪಗಳು ಕುಬ್ಜವಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದರಿಂದ ದೇಹವು ಈಗ ಶುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಂಥನ ಮಾಡುವಾಗ, ಶವದ ಬಲಗೈಯಿಂದ ಪೃಥು ಹೊರಬಂದ. 
 ನಂತರ ಋಷಿಗಳು ಮೃತದೇಹದ ಬಲಗೈಯನ್ನು ಮರ್ದಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ಹೊಳೆಯುವ ಮನುಷ್ಯನು ಮರ್ದನದ ಕಾರಣ ಹೊರಬಂದನು. ಇದು ಪೃಥು ಆಗಿತ್ತು. ಅವನು ಜನಿಸಿದಾಗ, ದಿವ್ಯವಾದ ಬಿಲ್ಲು, ಬಾಣಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಾಕವಚಗಳು ಆಕಾಶದಿಂದ ಅವನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದವು. ಪೃಥುವಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಮಗನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹೋಗಬೇಕಾದ ನರಕಕ್ಕೆ ಇನ್ನು ವೇಣನೂ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಪೃಥುವಿನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳು ನೀರು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದವು. ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಮೊದಲು ಪೃಥುವಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಲು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಪೃಥುವಿನ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರದ (ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಯುಧ) ಗುರುತು ಇರುವುದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ ಗಮನಿಸಿದನು. ಇವನು ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಗುರುತು ಪೃಥು ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಂಶಸ್ಥ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ದೇವರುಗಳು ಸಹ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ರಾಜರು ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಈ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
— ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ

ಗೋವಿನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುವುದು 
ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೊಂದು ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಕ್ಷಾಮವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು, ಪೃಥುವು ಭೂಮಿ(ಪೃಥ್ವಿ) ಯನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದನು. ಪೃಥ್ವಿಯು ಹಸುವಾಗಿ ಓಡಿ ಹೋದಳು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವಳು ಪೃಥುವಿನಿಂದ ಮೂಲೆಗುಂಪಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳನ್ನು ಕೊಂದರೆ ಅವನ ಪ್ರಜೆಗಳ ಅಂತ್ಯವೂ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭೂಮಿಯು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪೃಥು ತನ್ನ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ ತರ್ಕಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ರಕ್ಷಕನಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿತ್ತಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಪೃಥು ಸ್ವಯಂಭುವ ಮನುವನ್ನು ಕರುವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಅವಳಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಮಾನವಕುಲದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಅವಳ ಹಾಲಿನಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಪೃಥುವಿನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಮೊದಲು, "ಕೃಷಿ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಇರಲಿಲ್ಲ, ಗದ್ದೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೆದ್ದಾರಿ ಇರಲಿಲ್ಲ". ಮಧು ಮತ್ತು ಕೈಟಭ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರ ಕೊಬ್ಬಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ, ಭೂಮಿಯು ಬಂಜರು. ಭೂಮಿಗೆ ಜೀವ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ , ಪೃಥುವಿನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. 
 
ಅವಳ ರಕ್ಷಕ, ಪೃಥು ಭೂಮಿಯ ತಂದೆಯಾದನು ಮತ್ತು ಅವಳು "ಪೃಥ್ವಿ" ಎಂಬ ಪೋಷಕ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು.

ಪೃಥುವಿನ ಈ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಹಲವಾರು ಜೀವಿಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸಿದವು. ಮಾನವ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಪಟ್ಟಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:

 ಇಂದ್ರನು ಕರುವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಹಾಲುಗಾರನಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳು ಭೂಮಿಯಿಂದ (ಹಸುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಚಿನ್ನದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.
 ಚಂದ್ರನು ಕರುವಾಗಿ, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಹಾಲುಗಾರನಾಗಿ ಮತ್ತು ವೇದಗಳನ್ನು ಪಾತ್ರೆಗಳಾಗಿ, ಋಷಿಗಳು ಹಾಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.
 ಯಮ ಕರುವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಂತಕನನ್ನು ಹಾಲುಗಾರನಾಗಿ, ಪಿತೃ ದೇವತೆಗಳು (ಪೂರ್ವಜರು) ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.
 ಕರುವಿನಂತೆ ತಕ್ಷಕನೊಂದಿಗೆ, ಐರಾವತ ಮತ್ತು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರರು ಭೂಮಿಯ ಹಾಲುಗಾರರಾಗಿ, ಇತರ ನಾಗರು ತಮ್ಮ ಅಂಗೈಗಳ ಕುಳಿಯಿಂದ ವಿಷವನ್ನು ಹಾಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.
 ವಿರೋಚನ ಕರುವಾಗಿ ಮತ್ತು 2-ತಲೆಯ ಮಧು ಹಾಲುಗಾರನಾಗಿ, ಅಸುರರು ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭ್ರಮೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.
 ಕುಬೇರನನ್ನು ಕರುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಮೂರು ತಲೆಯ ರಜತನಾಭನನ್ನು ಹಾಲುಗಾರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಯಕ್ಷರು ಅದೃಶ್ಯ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರು.
 ಸುಮಾಲಿ ಕರುವಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜತಾನಾಭ (ಯಕ್ಷನ ಮಗ) ಹಾಲುಗಾರನಾಗಿ, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಪಿಶಾಚರು ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಕ್ಯಾಪ್ಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತವನ್ನು (ಹಾಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.
 ಚಿತ್ರರಥನನ್ನು ಕರುವನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುರುಚಿಯನ್ನು ಹಾಲುಗಾರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರೆಯರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಾಲುಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮಧುರವಾದ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಪಡೆದರು, ಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.
 ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ಕರುವಾಗಿ, ಸುಮೇರುವನ್ನು ಹಾಲುಗಾರನಾಗಿ, ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಪಾತ್ರೆಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಇತರ ಪರ್ವತಗಳು ಅನೇಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.
 ಪ್ಲಾಕ್ಷ ( ಬಿಳಿ ಅಂಜೂರ ) ಕರುವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಲಾ ಮರವನ್ನು ಹಾಲುಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಇತರ ಮರಗಳು ಹಾಲನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದವು, ಇದು ಸುಟ್ಟ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು

ಸಾಹಿತ್ಯ 
ಮನು ಸ್ಮೃತಿಯು ಪೃಥ್ವಿಯನ್ನು ಪೃಥುವಿನ  ಹೆಂಡತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಅವನ ಮಗಳೆಂದಲ್ಲ,  ಹೀಗಾಗಿ "ಪೃಥ್ವಿ" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಆಕೆಯ ಪತಿ ಪೃಥುವಿನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಇಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 
ಪೃಥುವು ಜನಿಸಿದಾಗ, ವೈದಿಕ ವಿಧಿಗಳಿಲ್ಲದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ಬಿಲ್ಲು, ಬಾಣ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಾಕವಚದೊಂದಿಗೆ ನಿಂತನು ಎಂದು ವಾಯು ಪುರಾಣವು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಭಯಭೀತನಾದ, ಭೂಮಿಯು ಹಸುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಓಡಿಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪೃಥುವಿನ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿತು, ಅವನಿಗೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿ (ಸಾರ್ವಭೌಮ) ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಪೃಥು ಈ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಜ.  ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ-ದೇವರು ಬ್ರಹ್ಮನು ಪೃಥುವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದನೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪೃಥುವಿನ ಜನ್ಮಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚಕ್ರ  ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಪೃಥುವನ್ನು "ಮಾನವ ದೇವರುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ" ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಓಲ್ಡ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಕಾರ, ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಈ ಜನ್ಮಮಾರ್ಗದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸದೇ ಇರಬಹುದು. ಪೃಥು ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು ಮತ್ತು ಈಗ ನಾಗ ದೇವತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಶತಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ (ಶ್ಲೋಕ೩.೫.೪.) ಅವನನ್ನು ಮೊದಲ ಅಭಿಷಿಕ್ತ ರಾಜ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಾಯು ಪುರಾಣವು ಅವನನ್ನು ಆದಿರಾಜ ("ಮೊದಲ ರಾಜ") ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. 

ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಮಹಾಭಾರತವು ಹೇಳುವಂತೆ ವಿಷ್ಣುವು ಪೃಥುವನ್ನು ಸಾರ್ವಭೌಮನಾಗಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಿಸಿದನು ಮತ್ತು ನಂತರದ ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ವಿಷ್ಣು ದೇವರಂತೆ ರಾಜನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈಗ, ರಾಜನು "ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ". ಮುಂದೆ, ಧರ್ಮ (ಸದಾಚಾರ), ಶ್ರೀ (ಸಂಪತ್ತು, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಅದೃಷ್ಟದ ದೇವತೆ) ಮತ್ತು ಅರ್ಥ (ಉದ್ದೇಶ, ಭೌತಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿ) ಪೃಥುವಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಆಳ್ವಿಕೆ 

ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಪೃಥು ಮೊದಲ ನಿಜವಾದ ರಾಜನಾದನು. ಅವನು ಪ್ರಪಂಚದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಗೊಂಡಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಅನೇಕ ಇತರ ಸಾರ್ವಭೌಮರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಹರಿವಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಪೃಥುವಿನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ತಂದೆ ವೇಣನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಅವನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನಾದನು . ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ, ಪೃಥುವು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ನಾಗರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ವೈಭವದಿಂದ ಗೆದ್ದು ಆಳಿದನು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸತ್ಯಯುಗವು ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಪೃಥು ತನ್ನ ತಂದೆಯಾದ ವೇಣನನ್ನು ಪೂತ್ ಎಂಬ ನರಕದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪುತ್ರರೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಪೃಥು ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ದಂಡನೀತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು.

ಪೃಥು ತನ್ನ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಭೂಮಿಯು ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪೃಥುವಿನ ಮಗಳು ಪೃಥ್ವಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪೃಥು ಕೇವಲ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮನುಷ್ಯರು, ಆನೆಗಳು, ರಥಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅವನತಿ, ವಿಪತ್ತು, ಕ್ಷಾಮ, ರೋಗ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪೃಥು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಅರಸರನ್ನು ರಾಜರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅವರು ಹಸುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ಹಸುಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಹಾಲನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಕಮಲಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಿಹಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಜನರು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಕಳ್ಳರು ಅಥವಾ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಭಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಪಘಾತಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ಹುಲ್ಲು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಹಣ್ಣುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಿಹಿ ಮತ್ತು ಮಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾರೂ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಜನರು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅವರು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ನಾಗರಿಕತೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.

ಪೃಥುವೇ ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಒಡೆದು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಮಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಮಾನಸಿಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಅಥವಾ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವ, ಹಾಡುವ ಮತ್ತು ನಟಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅವನಿಗಿತ್ತು. ಅವನ ರಥವು ಭೂಮಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುಲಭವಾಗಿ ಚಲಿಸಬಲ್ಲದು. ಪೃಥುಗೆ ಅವನ ರಥದ ಮೇಲೆ ಪರ್ವತಗಳು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಮರಗಳು ಅವನಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತೆ ಪೃಥು ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದಾಗ ಅವನ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭವು ಎಂದಿಗೂ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಪೃಥು ದಾನಧರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿನ್ನವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದನು.

ಪೃಥು ಭೃಗು ಮತ್ತುಗರ್ಗನ ಮಗನಾದ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯನನ್ನು ಹಾಗೂ ಅಂಗೀರಸನ ಮಗನನ್ನು  ತನ್ನ ಗುರುಗಳಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ೬೦,೦೦೦ ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಗಾತ್ರದ ತಪಸ್ವಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ಪೃಥುವಿನ ಸಲಹೆಗಾರರಾದರು.

ಅಥರ್ವವೇದವು ಉಳುಮೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅವನು ಭೂಮಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಸಮತಟ್ಟಾಗಿಸಿದವರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೃಷಿ, ಜಾನುವಾರು -ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಹೊಸ ನಗರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.  ಋಗ್ವೇದದ ಒಂದು ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ, ಪೃಥುವನ್ನು ಋಷಿ (ದರ್ಶಿ) ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಋಗ್ವೇದವು ಪೃಥು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರೀಕ್ ದೇವರು ಡಿಯೋನೈಸಸ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ವೈದಿಕ ದೇವರು ಸೋಮನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಡಿಆರ್ ಪಾಟೀಲ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. 

ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೇಳುವಂತೆ ಪೃಥು ತೊಂಬತ್ತೊಂಬತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು (ಕುದುರೆ-ಯಜ್ಞಗಳು) ಮಾಡಿದನು. ಆದರೆ ಇಂದ್ರ, ದೇವತೆಗಳ ರಾಜ, ಪೃಥುವಿನ ನೂರನೆಯದನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಯಾಗವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ವಿಷ್ಣು ಪೃಥುವಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ನೀಡಿದನು ಮತ್ತು ಪೃಥು ಇಂದ್ರನನ್ನು  ಧಾರ್ಮಿಕ-ಕುದುರೆಯ ಕಳ್ಳತನಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಷಮಿಸಿದನು. ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಲ್ಕು ಋಷಿ-ಅವತಾರಗಳಾದ ನಾಲ್ವರು ಕುಮಾರರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪೃಥುವಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದರು ಎಂದು ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಿದ ನಂತರ, ಪೃಥು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಅರ್ಚಿಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಹೊರಟನು. ಅವನು ಸಮಾಧಿ ಹೊಂದಿದನು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅರ್ಚಿ ಆತನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಚಿತೆಯ ಮೇಲೆ ಸತಿ ಹೋದಳು.

ಹೆಂಡತಿಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು 
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪೃಥುವಿನ ಮಗಳು ಅಥವಾ ಪತ್ನಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪೃಥ್ವಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪೃಥುಗೆ ಅರ್ಚಿ ಎಂಬ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಐದು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ಆರ್ಚಿ, ಪೃಥು ಜೊತೆಗೆ ವೇಣನ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದಳು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ಅವತಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೃಥುವಿನ ಮಗ ವಿಜಿತ್ಸ್ವ ಸಾರ್ವಭೌಮನಾದನು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದನು. ಪೃಥುವಿನ ಇತರ ಪುತ್ರರಾದ ಹರ್ಯರ್ಕ್ಷ, ಧೂಮ್ರಕೇಶ, ವೃಕ ಮತ್ತು ದ್ರವಿಣರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ, ದಕ್ಷಿಣ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಆಳಿದರು.

ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ 
ಚೀನೀ ವಿದ್ವಾಂಸ ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್ (ಸಿ. ೬೪೦ ಎಡಿ) ಪೃಥುವಿನ ಹೆಸರಿನ ಪೆಹೋವಾ ಪಟ್ಟಣದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ, " ರಾಜ (ರಾಜ) ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂದು    ಪೃಥುವಿಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೃಥುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಪೃಥುದಕ (ಭೂತರೂಪ, "ಪೃಥುವಿನ ಕೊಳ"), ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣ, ಅಲ್ಲಿ ಪೃಥು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಿದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ನಡುವಿನ ಗಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪತಂಜಲಿಯಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಪೆಹೋವಾ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. 

"ಗಂಗೆ ಮತ್ತು ಜಮುನಾ ನಡುವಿನ ದೋಬ್ ಅನ್ನು ವಸಾಹತುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವಾಗ ರಾಜ ಪೃಥು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಪರಿಚಯಿಸಿದನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಆಂದೋಲನದ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಶ್ರೀಮನ್ ನಾರಾಯಣ್, ಅದರ ಮೂಲವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತಾ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 ಶ್ರೀಮದ್-ಭಾಗವತ-ಪಠ್ಯ: ಪ್ರಕಾಶಕರು ಇಸ್ಕಾನ್

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು
pṛthu  ("dòḍḍa, śreṣṭha, pramukha, samṛddha")  òbba sārvabhauma( cakravarti ), purāṇagaḻalli kāṇisikòṃḍiddānè. hiṃdū dharmada prakāra, avanu rakṣaka devarāda viṣṇuvina avatāra .  avanannu pṛthu, pṛthi mattu pṛthvi vainya èṃdū karèyuttārè. akṣaraśaḥ, pṛthu  veṇana maga. pṛthuvannu "mòdala pavitra rāja" èṃdu parigaṇisalāguttadè. avaniṃda bhūmiyu avaḻa pṛthvi èṃba  hèsarannu  paḍèdukòṃḍitu.  avanu mukhyavāgi bhūmiya devatèyāda pṛthviyannu bènnaṭṭuva daṃtakathèyòṃdigè saṃbaṃdha hòṃdiddānè. bhūmiyu hasuvina rūpadalli oḍihodaḻu mattu aṃtimavāgi avaḻa hālannu prapaṃcada dhānya mattu sasyavargavāgi nīḍalu òppikòṃḍaḻu.  mahākāvyavāda mahābhārata, viṣṇu purāṇa mattu bhāgavata purāṇavu avanannu viṣṇuvina òṃdu avatāra èṃdu vivarisuttadè.

daṃtakathègaḻu

janana 
pṛthuvina jananavu strī saṃtānotpatti illadè āgidè. hīgè ayonija (yoni (bhāgavahisuvikè) illadè janisida), pṛthu bayakè mattu ahaṃkāradiṃda muktanāgiruttānè mattu  dharmadòṃdigè āḻalu tanna iṃdriyagaḻannu niyaṃtrisaballavanāgiruttānè 

bhāgavata purāṇa, viṣṇu purāṇa mattu harivaṃśa mattu mānava purāṇavu pṛthuvina kathèyannu heḻuttadè: dharmaniṣṭha dhruvana vaṃśadiṃda baṃda rāja veṇanu vaidika ācaraṇègaḻannu nirlakṣisida duṣṭa rājanāgiddanu. hīgāgi ṛṣigaḻu (ṛṣigaḻu) avanannu kòṃdaru. veṇana arājakatèyiṃda,  rājyavannu uttarādhikāriyilladè mattu kṣāmadiṃda tòrèdaru. āddariṃda, ṛṣigaḻu veṇana dehavannu maṃthana māḍidaru. adaralli mòdalu kappāda kubja beṭègāra kāṇisikòṃḍanu. idu veṇana duṣṭatanada saṃketavāgidè. avanu tāmrada kūdalu, kèṃpu kaṇṇugaḻannu hòṃdiddanu mattu svalpa èttaravāgiddanu. avanu tuṃbā saumyanāgiddariṃda, ṛṣigaḻu avanannu "niṣidha" (kuḻitukòḻḻalu) keḻidaru. āddariṃda, avanannu niṣāda èṃdu karèyalāyitu. avanu avanadde hèsarannu hòṃdiruva  janāṃgada sthāpaka. veṇana pāpagaḻu kubjavāgi hogiddariṃda dehavu īga śuddhavāgittu. mattaṣṭu maṃthana māḍuvāga, śavada balagaiyiṃda pṛthu hòrabaṃda. 
 naṃtara ṛṣigaḻu mṛtadehada balagaiyannu mardisalu prāraṃbhisidaru. mattu hòḻèyuva manuṣyanu mardanada kāraṇa hòrabaṃdanu. idu pṛthu āgittu. avanu janisidāga, divyavāda billu, bāṇagaḻu mattu rakṣākavacagaḻu ākāśadiṃda avana melè biddavu. pṛthuvina janmadalli èllarū saṃtoṣapaṭṭaru. maganilladiddarè hogabekāda narakakkè innu veṇanū hogabekāgiralilla. pṛthuvina paṭṭābhiṣekakkè nadigaḻu mattu sāgaragaḻu nīru mattu ābharaṇagaḻòṃdigè āgamisidavu. paṭṭābhiṣekada mòdalu pṛthuvigè snāna māḍisalu devatègaḻu mattu brahma āgamisidaru. pṛthuvina balagaiyalli cakrada (viṣṇuvina āyudha) gurutu iruvudannu brahma gamanisidanu. ivanu òḻḻèya manuṣya, ekèṃdarè ā gurutu pṛthu viṣṇuvina vaṃśastha èṃdu artha kòḍuttadè. devarugaḻu saha spardhisalu sādhyavāgada rājaru mātra tamma kaiyalli ī cihnèyannu hòṃdiruttārè.
— viṣṇu purāṇa

govina bhūmiyannu bènnaṭṭuvudu 
bhūmiyannu kòṃdu adara phalavannu paḍèyuva mūlaka kṣāmavannu kònègòḻisalu, pṛthuvu bhūmi(pṛthvi) yannu bènnaṭṭisikòṃḍu hodanu. pṛthviyu hasuvāgi oḍi hodaḻu. aṃtimavāgi, avaḻu pṛthuviniṃda mūlèguṃpāguttāḻè. avaḻannu kòṃdarè avana prajègaḻa aṃtyavū āguttadè èṃdu bhūmiyu heḻuttāḻè. āddariṃda, pṛthu tanna āyudhagaḻannu kèḻagiḻisi bhūmiyòṃdigè tarkisuttānè mattu avaḻa rakṣakanāgiruvudāgi bharavasè nīḍittānè. aṃtimavāgi, pṛthu svayaṃbhuva manuvannu karuvāgi baḻasi avaḻigè hāluṇisidanu mattu mānavakulada kalyāṇakkāgi tanna kaiyalli èllā sasya mattu dhānyavannu avaḻa hālinaṃtè svīkarisidanu. pṛthuvina āḻvikèya mòdalu, "kṛṣi iralilla, hullugāvalu iralilla, gaddè iralilla, vyāpārigaḻigè hèddāri iralilla". madhu mattu kaiṭabha èṃba rākṣasara kòbbiniṃda bhūmiyu sṛṣṭiyāgidè èṃdu heḻalāguttadè. āddariṃda, aneka varṣagaḻiṃda, bhūmiyu baṃjaru. bhūmigè jīva nīḍuva mūlaka , pṛthuvina āḻvikèyalli èllā nāgarikatègaḻu hòrahòmmidavu. 
 
avaḻa rakṣaka, pṛthu bhūmiya taṃdèyādanu mattu avaḻu "pṛthvi" èṃba poṣaka hèsarannu svīkarisidaḻu.

pṛthuvina ī udāharaṇèyannu anusarisi, halavāru jīvigaḻu bhūmigè hāluṇisidavu. mānava purāṇada prakāra paṭṭiyu ī kèḻaginaṃtidè:

 iṃdranu karuvāgi mattu sūrya hālugāranāgi, devatègaḻu bhūmiyiṃda (hasuvina rūpadalli) cinnada pātrègaḻalli hālannu saṃgrahisidaru.
 caṃdranu karuvāgi, bṛhaspatiyannu hālugāranāgi mattu vedagaḻannu pātrègaḻāgi, ṛṣigaḻu hālina rūpadalli brahmanigè śāśvata bhaktiyannu paḍèdaru.
 yama karuvāgi mattu aṃtakanannu hālugāranāgi, pitṛ devatègaḻu (pūrvajaru) bèḻḻiya pātrègaḻalli hālu saṃgrahisidaru.
 karuvinaṃtè takṣakanòṃdigè, airāvata mattu dhṛtarāṣṭraru bhūmiya hālugārarāgi, itara nāgaru tamma aṃgaigaḻa kuḻiyiṃda viṣavannu hālina rūpadalli saṃgrahisidaru.
 virocana karuvāgi mattu 2-talèya madhu hālugāranāgi, asuraru kabbiṇada pātrègaḻalli hālina rūpadalli bhramèya śaktiyannu saṃgrahisidaru.
 kuberanannu karuvannāgi māḍi, mūru talèya rajatanābhanannu hālugāranannāgi māḍi, yakṣaru adṛśya pātrègaḻalli hālina rūpadalli saṃgrahisida kaṇmarèyāguva sāmarthyavannu paḍèdaru.
 sumāli karuvāgi mattu rājatānābha (yakṣana maga) hālugāranāgi, rākṣasaru mattu piśācaru talèburuḍèya kyāpgaḻalli raktavannu (hālina rūpadalli) saṃgrahisidaru.
 citrarathanannu karuvannāgi mattu suruciyannu hālugāranannāgi māḍi, gaṃdharvaru mattu apsarèyaru bhūmiyannu hālukarèyuttārè mattu madhuravāda sugaṃdhavannu paḍèdaru, kamalagaḻalli saṃgrahisidaru.
 himālayavannu karuvāgi, sumeruvannu hālugāranāgi, mattu bṛhat parvatagaḻannu pātrègaḻāgi māḍi, itara parvatagaḻu aneka giḍamūlikègaḻu mattu ābharaṇagaḻannu paḍèdukòṃḍavu.
 plākṣa ( biḻi aṃjūra ) karuvāgi mattu sālā maravannu hālugārarannāgi māḍi, itara maragaḻu hālannu saṃgrahisidavu, idu suṭṭa maragaḻu mattu baḻḻigaḻannu punarujjīvanagòḻisitu

sāhitya 
manu smṛtiyu pṛthviyannu pṛthuvina  hèṃḍati èṃdu parigaṇisuttadèye hòratu avana magaḻèṃdalla,  hīgāgi "pṛthvi" èṃba hèsarannu ākèya pati pṛthuvina hèsariniṃda iḍalāgidè èṃdu sūcisuttadè. 
pṛthuvu janisidāga, vaidika vidhigaḻillada bhūmiyannu nāśamāḍalu siddhanāgi billu, bāṇa mattu rakṣākavacadòṃdigè niṃtanu èṃdu vāyu purāṇavu dākhalisuttadè. bhayabhītanāda, bhūmiyu hasuvina rūpadalli oḍihoyitu mattu aṃtimavāgi pṛthuvina beḍikègaḻannu pūraisitu, avanigè cakravarti (sārvabhauma) èṃba birudannu taṃdukòṭṭitu. pṛthu ī hèggaḻikèyannu gaḻisida mòdala rāja.  sṛṣṭikarta-devaru brahmanu pṛthuvannu viṣṇuvina avatāravèṃdu gurutisidanèṃdu vivarisalāgidè. ekèṃdarè pṛthuvina janmagurutugaḻalli òṃdāda viṣṇuvina cakra  avana kaiyallittu mattu āddariṃda pṛthuvannu "mānava devarugaḻa paṭṭiyalli" serisalāyitu. olḍ‌hyām prakāra, cakravarti èṃba śīrṣikèyu ī janmamārgadiṃda vyutpannavāgirabahudu mattu sārvatrika prabhutvavannu sūcisade irabahudu. pṛthu tanna jīvitāvadhiyalli viṣṇuvina avatāravāgi pūjisalpaṭṭanu mattu īga nāga devatè èṃdu parigaṇisalāgidè.  śatapatha brāhmaṇa (śloka3.5.4.) avanannu mòdala abhiṣikta rāja èṃdu karèyuttadè mattu vāyu purāṇavu avanannu ādirāja ("mòdala rāja") èṃdu karèyuttadè. 

mahākāvyavāda mahābhāratavu heḻuvaṃtè viṣṇuvu pṛthuvannu sārvabhaumanāgi paṭṭābhiṣekisidanu mattu naṃtarada dehavannu praveśisidanu āddariṃda èllarū viṣṇu devaraṃtè rājanigè namaskarisuttānè. īga, rājanu "bhūmiyalli viṣṇuvina hirimèyannu hòṃdiddānè". muṃdè, dharma (sadācāra), śrī (saṃpattu, sauṃdarya mattu adṛṣṭada devatè) mattu artha (uddeśa, bhautika samṛddhi) pṛthuvinalli tammannu tāvu sthāpisikòṃḍaru.

āḻvikè 

hiṃdū saṃpradāyadalli, pṛthu mòdala nijavāda rājanādanu. avanu prapaṃcada cakravartiyāgi paṭṭābhiṣekagòṃḍāga, brahmaniṃda aneka itara sārvabhaumarannu nemisalāyitu. harivaṃśada prakāra, pṛthuvina dabbāḻikèya taṃdè veṇaniṃda uṃṭāda brāhmaṇara gāyagaḻannu guṇapaḍisida naṃtara avanu kṣatriyanādanu . devatègaḻiṃda aneka uḍugòrègaḻannu paḍèda naṃtara, pṛthuvu bhūmiyannu mattu devatègaḻu, asuraru, yakṣaru, rākṣasaru mattu nāgarannu èllā vaibhavadiṃda gèddu āḻidanu. alliye satyayugavu tanna uttuṃgavannu talupitu. pṛthu tanna taṃdèyāda veṇanannu pūt èṃba narakadiṃda muktagòḻisidanu. āddariṃda èllā gaṃḍu makkaḻannu putrarèṃdu karèyalāguttadè. nirliptatèyannu abhyāsa māḍuttā, pṛthu vedagaḻu mattu daṃḍanītigaḻa prakāra āḻvikè naḍèsidaru.

pṛthu tanna kṣatriya śaktiyannu baḻasi bhūmiyu tanna saṃpattannu nīḍuvaṃtè māḍidanu. āddariṃda bhūmiyannu pṛthuvina magaḻu pṛthvi èṃdu karèyuttārè. pṛthu kevala icchāśaktiyiṃda lakṣāṃtara manuṣyaru, ānègaḻu, rathagaḻu mattu kudurègaḻannu sṛṣṭisidanu. avana āḻvikèyalli yāvude avanati, vipattu, kṣāma, roga, kṛṣi mattu gaṇigārikè iralilla. pṛthu tanna prajègaḻalli janapriyatèyannu anubhavisidanu. āddariṃda èllā arasarannu rājaru èṃdu karèyalāguttadè.avaru hasugaḻannu muṭṭidāga hasugaḻu samṛddhavāda hālannu nīḍuttavè. maragaḻu mattu kamalagaḻu yāvāgalū tammalli sihiyannu hòṃdiruttavè. janaru ārogyakara mattu saṃtoṣadiṃda iddaru mattu kaḻḻaru athavā kāḍu prāṇigaḻa bhayaviralilla. apaghātagaḻiṃda yāvude sāvu saṃbhavisuttiralilla. hòsa hullu cinnada baṇṇaddāgittu. haṇṇugaḻu yāvāgalū sihi mattu māgiruttittu. yārū hasiviniṃda iralilla. janaru manègaḻalli athavā guhègaḻalli athavā maragaḻalli athavā avaru iṣṭapaḍuva sthaḻadalli vāsisuttiddaru. mòdala bārigè, nāgarikatè mattu vāṇijyatè astitvakkè baṃditu.

pṛthuve tanna bāṇagaḻiṃda aneka parvatagaḻannu òḍèdu bhūmiyannu samagòḻisidanu. avanu tanna mānasika śaktiyiṃda yāvude prāpaṃcika vastuvannu sṛṣṭisuva athavā kaṇmarèyāguva daivika śaktiyannu hòṃdiddanu. saṃgīta vādyagaḻannu nuḍisuva, hāḍuva mattu naṭisuva sāmarthya avanigittu. avana rathavu bhūmi, nīru mattu gāḻiya melè saṃpūrṇa sulabhavāgi calisaballadu. pṛthugè avana rathada melè parvatagaḻu dāri māḍikòṭṭavu mattu maragaḻu avanigè dāri māḍikòṭṭaṃtè pṛthu daṭṭavāda kāḍugaḻa mūlaka prayāṇisidāga avana dhvajastaṃbhavu èṃdigū sikkihākikòṃḍiralilla. pṛthu dānadharmavannu māḍuttiddanu mattu brāhmaṇarigè apāra pramāṇada cinnavannu dāna māḍidanu.

pṛthu bhṛgu mattugargana maganāda śukrācāryanannu hāgū aṃgīrasana maganannu  tanna gurugaḻāgi nemisidanu. 60,000 hèbbèraḻu gātrada tapasvigaḻannu òḻagòṃḍiruva mattu tamma pratibhègè hèsaruvāsiyāda vālakhilyaru pṛthuvina salahègārarādaru.

atharvavedavu uḻumè mattu kṛṣiya āviṣkārada kīrtiyannu avanigè nīḍuttadè. avanu bhūmiya kallina melmaiyannu samataṭṭāgisidavaru èṃdu vivarisalāgidè. hīgāgi kṛṣi, jānuvāru -saṃtānotpatti, vāṇijya mattu bhūmiya melina hòsa nagaragaḻa abhivṛddhiyannu uttejisuttadè.  ṛgvedada òṃdu stotradalli, pṛthuvannu ṛṣi (darśi) èṃdu vivarisalāgidè. ṛgvedavu pṛthu sasyāhāri devatèyāgiddu, grīk devaru ḍiyonaisas mattu innòṃdu vaidika devaru somanòṃdigè saṃbaṃdha hòṃdiddānè èṃdu ḍiār pāṭīl sūcisuttārè. 

bhāgavata purāṇavu mattaṣṭu heḻuvaṃtè pṛthu tòṃbattòṃbattu aśvamedha yajñagaḻannu (kudurè-yajñagaḻu) māḍidanu. ādarè iṃdra, devatègaḻa rāja, pṛthuvina nūranèyadannu tòṃdarègòḻisidaru. hīgāgi yāgavannu kaibiḍalāyitu. viṣṇu pṛthuvigè āśīrvādavannu nīḍidanu mattu pṛthu iṃdranannu  dhārmika-kudurèya kaḻḻatanakkāgi kṣamisidanu. viṣṇuvina nālku ṛṣi-avatāragaḻāda nālvaru kumāraru viṣṇuvina bhaktiya baggè pṛthuvigè bodhisidaru èṃdu adu heḻuttadè. dīrghakāla tanna rājyavannu āḻida naṃtara, pṛthu tanna hèṃḍati arciyòṃdigè tanna kònèya dinagaḻalli kāḍinalli tapassu māḍalu hòraṭanu. avanu samādhi hòṃdidanu mattu svayaṃpreraṇèyiṃda kāḍinalli tanna dehavannu tyajisidanu mattu arci ātana aṃtyakriyèya citèya melè sati hodaḻu.

hèṃḍatiyaru mattu makkaḻu 
kèlavòmmè pṛthuvina magaḻu athavā patni èṃdu parigaṇisalpaṭṭiruva pṛthviyannu hòratupaḍisi, pṛthugè arci èṃba hèṃḍati mattu aidu gaṃḍu makkaḻiddārè. ārci, pṛthu jòtègè veṇana dehadiṃda hòrahòmmidaḻu mattu viṣṇuvina hèṃḍatiyāda lakṣmi deviya avatāravèṃdu parigaṇisalāgidè. pṛthuvina maga vijitsva sārvabhaumanādanu mattu rājyada madhyabhāgavannu niyaṃtrisidanu. pṛthuvina itara putrarāda haryarkṣa, dhūmrakeśa, vṛka mattu draviṇaru kramavāgi rājyada pūrva, dakṣiṇa, paścima mattu uttara dikkugaḻannu āḻidaru.

janapriya saṃskṛtiyalli 
cīnī vidvāṃsa hyuyèn tsāṃg (si. 640 èḍi) pṛthuvina hèsarina pèhovā paṭṭaṇada astitvavannu dākhalisiddārè, " rāja (rāja) èṃba birudannu paḍèda mòdala vyakti" èṃdu    pṛthuvigè heḻalāguttadè. pṛthuvigè saṃbaṃdhisida innòṃdu sthaḻavèṃdarè pṛthudaka (bhūtarūpa, "pṛthuvina kòḻa"), sarasvati nadiya daḍadalliruva paṭṭaṇa, alli pṛthu tanna taṃdèya śrāddhavannu māḍidanèṃdu naṃbalāgidè. paṭṭaṇavannu uttara mattu madhya bhāratada naḍuvina gaḍi èṃdu karèyalāguttadè mattu pataṃjaliyiṃda ādhunika pèhovā èṃdu ullekhisalāgidè. 

"gaṃgè mattu jamunā naḍuvina dob annu vasāhatuvannāgi māḍuvāga rāja pṛthu ī vyavasthèyannu mòdalu paricayisidanu èṃdu naṃbalāgidè" èṃdu bhāratīya paṃcāyat rāj āṃdolanada nāyakaralli òbbarāda śrīman nārāyaṇ, adara mūlavannu pattèhaccuttā barèyuttārè.

ullekhagaḻu

ṭippaṇigaḻu

graṃthasūci

bāhya kòṃḍigaḻu 

 śrīmad-bhāgavata-paṭhya: prakāśakaru iskān

viki i-larniṃg‍nalli tayārisida lekhana
hiṃdū devatègaḻu
ಪೃಥು