ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯು ೧೬೯  ಕಿಮೀ  ಉದ್ದವಿದ್ದು ಕೇರಳದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಚಾಲಿಯಾರ್ ಅನ್ನು ಚುಲಿಕಾ ನದಿ, ನಿಲಂಬೂರ್ ನದಿ ಅಥವಾ ಬೇಪೋರ್ ನದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸಮುದ್ರದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಪೋತುಕಲ್, ಚುಂಗತಾರ, ನಿಲಂಬೂರು, ಮಂಪಾಡ್, ಎಡವಣ್ಣ, ಕವನೂರು, ಪೆರಕಮಣ್ಣ, ಅರೀಕೋಡ್, ಕಿಝುಪರಂಬ, ಎಳಮರಮ್, ಚೀಕ್ಕೊಡೆ, ವಾಜಕ್ಕಾಡ್, ವಝೈಯೂರು, ಚೆರುವಾಡಿ, ಎಡವಣ್ಣಪ್ಪಾರ, ಮಾವೂರು, ಪೆರುವ್ಯಾರು ಪಟ್ಟಣಗಳ ದಂಡೆ, ಎಡವಣ್ಣಪ್ಪಾರ, ಮಾವೂರು, ಪೆರುವಯಾರ್ ಪಟ್ಟಣಗಳು  ಈ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉಪನದಿಗಳು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಮತ್ತು ಕೋಯಿಕ್ಕೋಡ್ ಎರಡೂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ನಿಲಂಬೂರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯ ದಡವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿನ್ನದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.  ನಿಲಂಬೂರಿನ ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಪರಿಶೋಧನೆಯು ಪ್ರತಿ ಘನ ಮೀಟರ್ ಚಿನ್ನಕ್ಕೆ ೦.೧ ಗ್ರಾಂ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ಲೇಸರ್‌ಗಳ ೨.೫ ಮಿಲಿಯನ್  ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ರ ಆದೇಶದ ಮೀಸಲು ತೋರಿಸಿದೆ.  ಇದು ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ( ಊಟಿ ಜಿಲ್ಲೆ) ನೀಲಗಿರಿ ಪರ್ವತಗಳ ಇಳಂಬಲೇರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಇದು ವಯನಾಡ್ - ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರನಾಡಿನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ (ಇಂದಿನ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ ) ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚಲಿಯಮ್ ಬಂದರಿನ ಎದುರು ಬೇಪೋರ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

ಹೆಸರು 

ಈ ನದಿಗೆ ಮೂರು ಹೆಸರುಗಳಿವೆ - ಚಾಲಿಯಾರ್, ನಿಲಂಬೂರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಬೇಪೋರ್ ನದಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ನದಿಯು ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರವನ್ನು  'ಅಝಿ' ( ನದಿಯ ಮುಖಜ ಭೂಮಿ) ಯಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಚಲಿಯಮ್ ಎಂದು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಬೇಪೋರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ಇತರ ಅನೇಕ ನದಿಗಳಂತೆ ಚಾಲಿಯಾರ್ ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬತ್ತಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಚಾಲಿಯಾರ್ ಎಂಬುದು ನಿಲಂಬೂರು ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದು ನಿಲಂಬೂರು ಪುರಸಭೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೊನೊಲಿಯ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ತೇಗದ ತೋಟವಾಗಿದೆ.

ಹರಿವು 

ಚಾಲಿಯಾರ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಂಬಲೇರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ನೀಲಗಿರಿ ಪರ್ವತಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಇದು ವಯನಾಡ್ - ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಚಾಲಿಯಾರ್ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸುಮಾರು ೧೭ಕಿಮೀ ವರೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ೧೦ ಕಿಮೀ ಪಯಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಝಿಕೋಡ್ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೋಝಿಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬೇಪೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಚಲಿಯಾರ್ಪುಳ, ಪುನ್ನಪುಳ, ಕಂಜಿರಪುಳ, ಕರಿಂಪುಝ, ಇರುವಹ್ನಿಪುಳ ಮತ್ತು ತೊಟ್ಟುಮುಕ್ಕಂಪುಳ ಎಂಬ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಹೊಳೆಗಳು ಚಲಿಯಾರ್ ನದಿಯ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು ಕುರುಮಾನ್‌ಪುಳ, ಪಾಂಡಿಪುಳ, ಮರಡಿಪುಳ, ಕುತಿರಪುಳ ಮತ್ತು ಕರಕ್ಕೋಡುಪುಳ. ಈ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ವಯನಾಡ್ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಹಲವಾರು ರಭಸ ಮತ್ತು ಜಲಪಾತಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.  ನದಿಯ ಮೂಲದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಮೀನ್‌ಮುಟ್ಟಿ ಜಲಪಾತಗಳು  ಇವೆ.

ಆರ್ಥಿಕತೆ 
೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಚಾಲಿಯಾರ್ ಅನ್ನು ನಿಲಂಬೂರ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ನಗರದ ಕಲ್ಲೈನಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ಗಿರಣಿಗಳಿಗೆ ಮರವನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಜಲಮಾರ್ಗವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ತೆಪ್ಪಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲಾಯಿಗೆ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮರದ ಗಿರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಲ್ಲೈ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮರದ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸ್ಥಳವು ತೇಗ, ರೋಸ್‌ವುಡ್ ಮುಂತಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕೆಯ ಮರಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಅರಣ್ಯನಾಶವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮರ ಕಡಿಯುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಕಲ್ಲಾಯ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಗಿರಣಿಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ, ಆದರೂ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಹಲವು ಮುಚ್ಚಿವೆ.

ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ 

ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾವೂರಿನಲ್ಲಿನ ತಿರುಳು ಕಾರ್ಖಾನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪರಿಸರ ಹಾನಿಯಿಂದಾಗಿ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಅದು ನದಿಗೆ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಮುಚ್ಚಿದೆ.

ಕೆಎ ರೆಹಮಾನ್ ಅವರು ನದಿಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಂದೋಲನದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ವಿರೋಧಿ ಸಮಿತಿ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಯ ರಚನೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.

ಉಪನದಿಗಳು 

 ಚೆರುಪುಳ (ಮಾವೂರು)
 ಎಂಗಪ್ಪುಳ
 ಇರುತುಲ್ಲಿಪ್ಪುಳ
 ಕಡುಂಗಂಪುಳ
 ಇರುವಂಜಿಪ್ಪುಳ
 ಪುಲಿಂಗಪುಳ
 ಚಲಿಪ್ಪುಳ
 ಮುತ್ತಪ್ಪನಪುಳ
 ತೊಟ್ಟುಮುಕ್ಕಂಪುಳ
 ಕುತಿರಪ್ಪುಳ
 ಕೊಟ್ಟಪ್ಪುಳ
 ಕುರುವನ್ಪುಳ
 ಕಂಜಿರಪ್ಪುಳ
 ಕರಿಂಪುಝಾ
 ಚೆರುಪುಳ (ಕರುಲೈ)
 ಪುನ್ನಪ್ಪುಳ ಅಥವಾ ಪಾಂಡಿಯಾರ್
 ಮರುತಪ್ಪುಳ ಅಥವಾ ಕಾಲಕ್ಕನ್ಪುಳ
 ಕರಕ್ಕೋಡನ್ ಪೂಜೆ
 ಪಾಂಡಿಪ್ಪುಳ
 ನೀರ್ಪ್ಪುಳ

ಈ ನದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನೀಲಿತೋಡ್, ಪೂಂಕುಡಿ, ವಡಸ್ಸೆರಿ, ಎಡವಣ್ಣ, ಕುಂದುತೋಡು ಮತ್ತು ಮಂಪಾಡ್‌ನಿಂದ ಕೆಲವು ತೊರೆಗಳು ಚಾಲಿಯಾರ್‌ಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ 

ಎಲಮರಮ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ. ಇದು ಕೇರಳದ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಡವನ್ನಪ್ಪರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ಚಾಲಿಯಾರ್ ದಡದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಬಹಳ ರಮಣೀಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೋಣಿ ಸೇವೆ ಇದೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಟಿಕೆಟ್ ರೂ.೫.೦೦ ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್ ಬೋಟ್ ಸೇವೆಯು ಭಾನುವಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿ ಅರ್ಧಗಂಟೆಗೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೬.೪೦ ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ೮.೪೦ ರವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಘೋಸ್ಟ್ ಟೌನ್ 
ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯ ಆಚೆ ಗ್ರಾಸಿಮ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ೨೦೦೦ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಆಂದೋಲನಗಳು ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಠಾತ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಇಡೀ ಗ್ರಾಮವು ದಿವಾಳಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬಡತನವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಹನ್ನೊಂದು ಜನರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ 
ಕೊನ್ನಾರ ದರ್ಗಾವು ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಎಲಮರಮ್‌ನಿಂದ ಮೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂತನ ಪವಿತ್ರ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ನಿತ್ಯ ನೂರಾರು ಯಾತ್ರಿಕರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಹತ್ತಿರದ ಹಳ್ಳಿಗಳು 

 ಇರುಮೂಲಿಪರಂಬ, ಪೊನ್ನೆಂಪಡಂ, ಚನ್ನಯಿಲ್ ಪಲ್ಲಿಯಲಿ (ಸಂತಿಗ್ರಾಮ), ಅಕೋಡ್, ವಿರಿಪ್ಪಾಡ್, ಕೊರಪ್ಪಡಂ, ಮುಂಡುಮುಝಿ, ವಾಜಕ್ಕಾಡ್, ವಲ್ಲಿಲ್ಲಪ್ಪುಳ, ಪಂಚೇರಿ, ಎಲಮರಮ್, ಮಪ್ರಂ, ಕೊನ್ನಾರ್, ವೆಟ್ಟತ್ತೂರ್, ಚೆರುವಾಡಿಕಾವು, ನೀರದ್, ಮುತ್ತುಕುಳಂ, ಮುತ್ತುವಲ್ಲೂರ್, ಚೆರುವಾಡಿಕಾವು, ನೀರದ್, ಮುತ್ತುವಲ್ಲುಂ, ಮುತ್ತುವಲ್ಲೂರ್ ಇರುಪ್ಪಂತೋಡಿ ಕರಟ್ಟ್ ಚೋಳ ಕೊಳಂಬಲಂ ಎಡವನ್ನಪ್ಪರ, ಅರಪ್ಪುಳ, ಚೆರುವನ್ನೂರ್.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
cāliyār nadiyu 169  kimī  uddaviddu keraḻada nālkane ati uddada nadiyāgidè. cāliyār annu culikā nadi, nilaṃbūr nadi athavā bepor nadi èṃdu karèyalāguttadè ekèṃdarè idu samudrada hattiradallidè. potukal, cuṃgatāra, nilaṃbūru, maṃpāḍ, èḍavaṇṇa, kavanūru, pèrakamaṇṇa, arīkoḍ, kijhuparaṃba, èḻamaram, cīkkòḍè, vājakkāḍ, vajhaiyūru, cèruvāḍi, èḍavaṇṇappāra, māvūru, pèruvyāru paṭṭaṇagaḻa daṃḍè, èḍavaṇṇappāra, māvūru, pèruvayār paṭṭaṇagaḻu  ī nadiya daḍadallidè. idu mukhyavāgi malappuraṃ jillèya mūlaka hariyuttadè. idara upanadigaḻu malappuraṃ mattu koyikkoḍ èraḍū jillègaḻa mūlaka hariyuttavè. nilaṃbūr pradeśada cāliyār nadiya daḍavu naisargika cinnada kṣetragaḻigè hèsaruvāsiyāgidè.  nilaṃbūrina cāliyār nadiya kaṇivèyalli naḍèsida pariśodhanèyu prati ghana mīṭar cinnakkè 0.1 grāṃ hòṃdiruva plesar‌gaḻa 2.5 miliyan  kyūbik mīṭarra ādeśada mīsalu torisidè.  idu nīlagiri jillèya ( ūṭi jillè) nīlagiri parvatagaḻa iḻaṃbaleri bèṭṭagaḻalli huṭṭuttadè, idu vayanāḍ - malappuraṃ jillèya gaḍiya samīpadallidè. idu mukhyavāgi èranāḍina hiṃdina pradeśada mūlaka (iṃdina malappuraṃ jillè ) hariyuttadè mattu aṃtimavāgi caliyam baṃdarina èduru bepor baṃdarinalli arabbi samudrakkè hariyuttadè.

hèsaru 

ī nadigè mūru hèsarugaḻivè - cāliyār, nilaṃbūr nadi mattu bepor nadi, avugaḻalli mòdalanèyadu hèccu janapriyavāgidè. nadiyu lakṣadvīpa samudravannu  'ajhi' ( nadiya mukhaja bhūmi) yalli saṃdhisuttadè, idara dakṣiṇa bhāgavannu caliyam èṃdu mattu uttara bhāgavannu bepor èṃdu karèyalāguttadè. keraḻada itara aneka nadigaḻaṃtè cāliyār mārc mattu epril‌nalli baragālada samayadalli batti hoguvudilla.

cāliyār èṃbudu nilaṃbūru tālūkinalli òṃdu sthaḻa mattu grāma paṃcāyitiya hèsarāgidè. idu nilaṃbūru purasabhèya samīpadallidè. alli kònòliya viśvada atyaṃta haḻèya mānava nirmita tegada toṭavāgidè.

harivu 

cāliyār paścima ghaṭṭagaḻa śreṇiyalli iḻaṃbaleri bèṭṭagaḻalli paścima ghaṭṭagaḻa nīlagiri parvatagaḻa śreṇiyalli huṭṭuttadè. idu vayanāḍ - malappuraṃ jillèya gaḍiya samīpadallidè. cāliyār malappuraṃ jillèya mūlaka tanna hèccina udda mattu naṃtara sumāru 17kimī varègè hariyuttadè. idu tanna aṃtima 10 kimī payaṇakkāgi kojhikoḍ nagaravannu praveśisuva mòdalu malappuraṃ jillè mattu kojhikoḍ jillèya naḍuvina gaḍiyannu rūpisuttadè mattu aṃtimavāgi bepor‌nalli lakṣadvīpa samudrakkè seruttadè. caliyārpuḻa, punnapuḻa, kaṃjirapuḻa, kariṃpujha, iruvahnipuḻa mattu tòṭṭumukkaṃpuḻa èṃba āru pramukha hòḻègaḻu caliyār nadiya òḻacaraṃḍi vyavasthèyannu rūpisuttavè. itara pramukha upanadigaḻu kurumān‌puḻa, pāṃḍipuḻa, maraḍipuḻa, kutirapuḻa mattu karakkoḍupuḻa. ī nadigaḻalli hèccinavu pūrvadalli nīlagiri bèṭṭagaḻu mattu uttaradalli vayanāḍ bèṭṭagaḻalli tamma mūlavannu hòṃdivè. alli avu halavāru rabhasa mattu jalapātagaḻannu rūpisuttavè.  nadiya mūlada samīpadalli mīn‌muṭṭi jalapātagaḻu  ivè.

ārthikatè 
19 ne śatamānada uttarārdhadalli mattu 20 ne śatamānada āraṃbhadalli, cāliyār annu nilaṃbūr mattu suttamuttalina araṇya pradeśagaḻiṃda kyālikaṭ nagarada kallainalliruva vividha giraṇigaḻigè maravannu sāgisalu jalamārgavāgi vyāpakavāgi baḻasalāguttittu.  maḻègāladallimarada dimmigaḻiṃda tayārisida tèppagaḻannu kallāyigè nadiya daḍadalli iruva marada giraṇigaḻalli tègèdukòṃḍu hogalu baḻasalāguttittu. kallai ī avadhiyalli marada vyāpārada viśvada pramukha keṃdragaḻalli òṃdāgittu. ī sthaḻavu tega, ros‌vuḍ muṃtāda atyunnata śakti mattu bāḻikèya marakkè hèsaruvāsiyāgidè. 20ne śatamānada uttarārdhadalli, araṇyanāśavannu taḍèyuva uddeśadiṃda mara kaḍiyuvudannu niṣedhisalāgidè athavā kaṭṭuniṭṭāgi niyaṃtrisiddariṃda caṭuvaṭikèyu tīvravāgi kaḍimèyāyitu. kallāy‌nalli innū aneka giraṇigaḻu kāryanirvahisuttivè, ādarū kaḍimè utpādanèyiṃda halavu muccivè.

parisara vijñāna 

cāliyār nadiyu kèlavu varṣagaḻa hiṃdè māvūrinallina tiruḻu kārkhānèyiṃda uṃṭāda parisara hāniyiṃdāgi suddiyallittu. adu nadigè tyājyavannu biḍugaḍè māḍitu mattu samudra jīvigaḻa melè pariṇāma bīritu. aṃdiniṃda ī kārkhānè muccidè.

kèè rèhamān avaru nadiya śuddhīkaraṇakkāgi āṃdolanada netṛtva vahisiddaru mattu 1999 ralli mālinya virodhi samiti, parisara saṃrakṣaṇā samitiya racanègè prerepisidaru.

upanadigaḻu 

 cèrupuḻa (māvūru)
 èṃgappuḻa
 irutullippuḻa
 kaḍuṃgaṃpuḻa
 iruvaṃjippuḻa
 puliṃgapuḻa
 calippuḻa
 muttappanapuḻa
 tòṭṭumukkaṃpuḻa
 kutirappuḻa
 kòṭṭappuḻa
 kuruvanpuḻa
 kaṃjirappuḻa
 kariṃpujhā
 cèrupuḻa (karulai)
 punnappuḻa athavā pāṃḍiyār
 marutappuḻa athavā kālakkanpuḻa
 karakkoḍan pūjè
 pāṃḍippuḻa
 nīrppuḻa

ī nadigaḻa jòtègè nīlitoḍ, pūṃkuḍi, vaḍassèri, èḍavaṇṇa, kuṃdutoḍu mattu maṃpāḍ‌niṃda kèlavu tòrègaḻu cāliyār‌gè seruttavè.

pravāsodyama 

èlamaram bhāratada keraḻa rājyada òṃdu haḻḻi. idu keraḻada malappuraṃ jillèya èḍavannappara samīpadallidè. ī grāmavu cāliyār daḍadalliruvudariṃda bahaḻa ramaṇīyavāgidè. illi doṇi sevè idè, adu nimmannu cāliyār nadiya uttara bhāgakkè karèdòyyuttadè. ṭikèṭ rū.5.00 mattu moṭār boṭ sevèyu bhānuvāra seridaṃtè prati ardhagaṃṭègè bèḻiggè 6.40 riṃda rātri 8.40 ravarègè labhyavidè.

ghosṭ ṭaun 
cāliyār nadiya ācè grāsim iṃḍasṭrīs kārkhānèyu 2000 udyogigaḻannu nemisikòṃḍidè. 1998 ralli parisarada āṃdolanagaḻu kārkhānèyannu muccalu kāraṇavāyitu mattu haṭhāt bèḻavaṇigèyiṃdāgi iḍī grāmavu divāḻiyāyitu mattu anirīkṣita baḍatanavannu èdurisalu sādhyavāgadè hannòṃdu janaru ātmahatyè māḍikòṃḍaru.

tīrthayātrè 
kònnāra dargāvu cāliyār nadiya daḍadalliruva èlamaram‌niṃda mūru kilomīṭar dūradallidè. idu musliṃ saṃtana pavitra viśrāṃti sthaḻavāgiddu, nitya nūrāru yātrikaru bheṭi nīḍuttārè.

hattirada haḻḻigaḻu 

 irumūliparaṃba, pònnèṃpaḍaṃ, cannayil palliyali (saṃtigrāma), akoḍ, virippāḍ, kòrappaḍaṃ, muṃḍumujhi, vājakkāḍ, vallillappuḻa, paṃceri, èlamaram, mapraṃ, kònnār, vèṭṭattūr, cèruvāḍikāvu, nīrad, muttukuḻaṃ, muttuvallūr, cèruvāḍikāvu, nīrad, muttuvalluṃ, muttuvallūr iruppaṃtoḍi karaṭṭ coḻa kòḻaṃbalaṃ èḍavannappara, arappuḻa, cèruvannūr.

ullekhagaḻu 

[[varga:bhāratada nadigaḻu]]
[[varga:Pages with unreviewed translations]]

viki i-larniṃg‍nalli tayārisida lekhana
ಚಾಲಿಯಾರ್