ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಕೋಟದಲ್ಲಿರುವ ಅಮೃತೇಶ್ವರೀ ದೇವಾಲಯವು ಕುಂದಾಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೦ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ತಾಯಿ ಅಮೃತೇಶ್ವರಿಯು ಹಲವು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆ, ಕಾರಣ ಗರ್ಭ ಗುಡಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಕಲ್ಲುಗಳೂ ಮತ್ತು ಪ್ರತೀ ಒಂದು ವರ್ಷಕೊಮ್ಮೆ ಹೊಸ ಕಲ್ಲಿನ ಉದ್ಬವ. ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾಣ ಕಥೆಯಿದೆ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೆಷವಾಗಿ ಸಂತಾನ ಭಾಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅನಾರೊಗ್ಯದಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಹಾಗೆ ಇನ್ನಿತರ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಜನರು ವಿವಿಧ ರೀತಿ ಹರಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದಂಶದಿಂದ ದುಷ್ಟರನ್ನು ದಮನ ಮಾಡುವ ಮಾರಿದೇವತೆಯಾಗಿಯೂ, ಇನ್ನೊಂದಂಶದಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾಲನ್ನ ನೀಡುವ ಅಮೃತೇಶ್ವರೀಯಾಗಿಯೂ ಈಕೆ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಾಥ ಪಂಥದ ಜೋಗಿ ಜನಾಂಗದವರು ದೇವಿಯ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಅಮೃತೇಶ್ವರೀ ಅಮ್ಮನವರನ್ನು ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ನಿಮ್ಮ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಈಡೇರುವುದು ಖಂಡಿತ.

ದೇವಾಲಯ
ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ರಕ್ತೇಶ್ವರಿಯ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಪರಿವಾರ ದೇವತೆಗಳಾದ ವೀರಭದ್ರ, ನಾಗ, ನಂದಿ ಹಾಗೂ ದೈವಗಳಾದ ಬೊಬ್ಬರ್ಯ, ಉಮ್ಮಲ್ತಿ, ಚಿಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಪಂಜುರ್ಲಿಯರು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ವರುಣ ತೀರ್ಥವು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ.

ಪುರಾಣ
ಹಿಂದೆ ರಾವಣನ ಬಂಧುವಾದ ಖರನೆಂಬ ಅಸುರನು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪರಾಕ್ರಮ ಉಳ್ಳವನಾಗಿ ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದನು. ಆತನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಕುಂಭಮುಖಿಯಿಂದಲೂ ತಂಗಿಯಾದ ಶೂರ್ಪನಖಿಯಿಂದಲೂ ದೂಷಣ ತ್ರಿಶಿರಾದಿ ಅನುಚರರಿಂದಲೂ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ದಂಡಕಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ರಾಕ್ಷಸನಾಗಿದ್ದರೂ, ಧರ್ಮಿಷ್ಠನೂ, ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನಲ್ಲದೇ ಸದಾ ಕುಲದೇವನಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಿದ್ದನು. ಈತನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಕುಂಭಮುಖಿಯೂ ಪತಿವ್ರತೆ, ಸಾಧು ಸ್ವಭಾವದವಳು ಆಗಿದ್ದು ಸದಾ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿ ಪರಮೇಶ್ವರರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನಳಾಗಿದ್ದಳು. ಒಮ್ಮೆ ಕುಂಭಮುಖಿಯು ಶೂರ್ಪನಖಿಯ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ವನವಿಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಧುಮಾಸದ ವನಸಿರಿಗೆ ಮನಸೋತ ಅವರೀರ್ವರು ಪುಷ್ಪ ಸಂಗ್ರಹ ಹಾಗೂ ಮಧು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೋದರು. ಏಕಮುಖಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಪತ್ನಿಯಾದ ಅತಿಪ್ರಭೆ ಎನ್ನುವವಳು ತನ್ನ ಪತಿಯು ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದವಳಾಗಿ, ಪ್ರಾಯಪ್ರಬುದ್ದನೂ, ಸುಂದರನೂ, ವಿದ್ಯಾವಂತನೂ ಆದ ತನ್ನ ಮಗ ಬಹುಶ್ರುತ ಎಂಬವನೊಂದಿಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಕಾಶಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಬಾಲವಿಧವೆ ಹಾಗೂ ಅತಿ ಕಾಮುಕಳಾದ ಶೂರ್ಪನಖಿಯು ಅತಿಪ್ರಭೆಯ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿ ಮೋಹಿತಳಾಗಿ ಪರಿಪರಿಯಾಗಿ ಬೇಡಿದರೂ, ಆತನು ಒಪ್ಪದಿರಲು ಶೂರ್ಪನಖಿಯು ಬಲಾತ್ಕಾರದಿಂದ ಆತನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಳು. ತನ್ನ ಏಕಮಾತ್ರ ಪುತ್ರನ ಮರಣದಿಂದ ಅತಿಪ್ರಭೆಯು ದುಃಖದಿಂದ ರೋಧಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಈ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕುಂಭಮುಖಿಯು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಳು. ಶೋಕಾಂಧಳಾದ ಅತಿಪ್ರಭೆಯು ಈ ಕುಂಭಮುಖಿಯನ್ನೇ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಶೂರ್ಪನಖಿ ಎಂದು ತಿಳಿದು ನಿನಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟದೇ ಹೋಗಲಿ ಎಂದು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟಳು. ನಂತರ ತನ್ನ ಮಗನ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣಳಾದವಳು ಕುಂಭಮುಖಿ ಅಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಗನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಶೂರ್ಪನಖಿಗೆ ಎಲೈ ಶೂರ್ಪನಖಿಯೇ! ನೀನು ಪುನಃ ರೂಪವಂತನನ್ನು ಮೋಹಿಸಿ ಮಾನಭಂಗ ಹೊಂದಿದವಳಾಗಿ ನಿನ್ನ ವಂಶಕ್ಕೆ ಮೃತ್ಯು ಸ್ವರೂಪಳಾಗೆಂದು ಶಾಪಕೊಟ್ಟು ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದಳು.

ಶಾಪದಿಂದ ದುಃಖತಪ್ತಳಾದ ಕುಂಭಮುಖಿಯು ನಡೆದ ವಿಚಾರವನ್ನು ತನ್ನ ಪತಿಯಾದ ಖರನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಳು. ಖರಾಸುರನು ಕುಂಭಮುಖಿಯನ್ನು ಸಂತೈಸಿ ಈ ಶಾಪವು ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮುಂದೇನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸಿ ತನ್ನ ಕುಲಪುರೋಹಿತರಾದ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಮೊರೆಹೋದನು. ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ಮಾಯಾಸುರನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಜ್ಯೇಷ್ಥ ಲಿಂಗವನ್ನು ತಂದು ಒಂದು ವರ್ಷ ಪರ್ಯಂತ ದೀಕ್ಷಿತನಾಗಿ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಕುಂಭಮುಖಿಯು ಕೂಡಾ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಜಗದಾಂಬಿಕೆಯಾದ ಅಮೃತೇಶ್ವರೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.
ಖರಾಸುರನು ಮಾಯಾಸುರನಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಶುಕ್ರಚಾರ್ಯರು ಹೇಳಿದ ಆ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಲಿಂಗವನ್ನು ತಂದು ಮನೋಹರವಾದ ಶುಕಪುರ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಜಗನ್ಮಾತೆ ಅಮೃತೇಶ್ವರೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಿದ್ರಾಹಾರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ತಪಸ್ಸನ್ನಾಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಶಿವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ. ಕೆಲವು ಕಾಲಗಳ ನಂತರ ಶ್ರೀ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರ ರೂಪನಾದ ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರನು ಈ ದಂಡಕಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅವನೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಮುಕ್ತಿ ಹೊಂದುವಿ ಎಂದು ವರವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲೇ ಸರ್ವತೀರ್ಥ ಸಾನಿಧ್ಯ ಉಳ್ಳ ಸರೋವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದನ್ನು ವರುಣ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು.ಇದೇ ರೀತಿ ಕುಂಭಮುಖಿಯ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಅಮೃತೇಶ್ವರಿಯು ಮನೋಹರವೂ, ಕಾಂತಿಯುಕ್ತವೂ ಆಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು. ದೇವಿಯ ದಿವ್ಯಸ್ವರೂಪ ದರ್ಶನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸಂತೋಷಾತಿಶಯದಿಂದ ಹಾಗೂ ಋಷಿಪತ್ನಿಯ ಶಾಪ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಭ್ರಾಂತಳಾಗಿ ತಾಯೇ ನೀನು ನಿತ್ಯ ಯೌವನೆಯಾಗಿ ಶಿವನಂತಹ ಪುತ್ರರನ್ನು ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಪಡೆ” ಎಂದು ಬೇಡಿದಳು. ಮಂದಸ್ಮಿತೆಯಾದ ಅಮೃತೇಶ್ವರೀ ದೇವಿಯು ತಥಾಸ್ತು ಎಂದಳು. ಅಲ್ಲದೇ ಎಲೈ ಕುಂಭಮುಖಿಯೇ ! ಋಷಿ ಶಾಪದಿಂದ ನಿನಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಭಾಗ್ಯ ಇಲ್ಲ
ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ನಾನು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸು ಎಂದು ಕೇಳುವ ಬದಲು ನೀನು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆ'' ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿರುತ್ತೀ. ಆದರೂ ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ನೀನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿರುವ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವಿ. ಅನಂತರ ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗ ಸದೃಶವಾದ ಲಿಂಗಗಳು ಆಗಾಗ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇವರೇ ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳೆಂತ ತಿಳಿ. ಅನಂತರ ನಾನು ಹಲವು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದವಳಾಗಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತಾ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತೇನೆ  ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನಳಾದಳು.

ಕೆಲವು ಕಾಲಗಳ ನಂತರ ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಶೂರ್ಪನಖಿಯ ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ಖರಾಸುರನನ್ನು ಕೊಂದನು. ಕುಂಭಮುಖಿಯು ಶ್ರೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅಮೃತೇಶ್ವರೀ ದೇವಿಯಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯ ಹೊಂದಿದಳು. ಅಂದಿನಿಂದ ಶ್ರೀ ಅಮೃತೇಶ್ವರೀ ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗವು ಉದ್ಭವಿಸತೊಡಗಿತು. ಅಮೃತೇಶ್ವರೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಹಲವು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು.ಮುಂದೆ ಶೂರ್ಪನಖಿಯಿಂದ ಅಕಾಲ ಮರಣಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ ಅತಿಪ್ರಭೆಯ ಮಗನಾದ ಬಹುಶ್ರುತನು ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತ ಪಾಪಶೇಷಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನಾಗಿ ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದನು. ಒಮ್ಮೆ ಶ್ರೀ ಅಮೃತೇಶ್ವರೀ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಮಾಯಾರೂಪದಿಂದ ಬಂದು ಯಜ್ಞಶಿಷ್ಟವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದನು. ಋಷಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಮಣಿಸುವಂತೆ ಶ್ರೀ ಅಮೃತೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಸ್ತೋತ್ರ ಮಾಡಿದರು. ಋಷಿಗಳ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಶ್ರೀ ದೇವಿಯು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾಗಿ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡಿದಳು.ನಂತರ ಮಹಾಮಾರಿ ಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಮಹಾಮಾರೀ ಸ್ವರೂಪಳಾದ ನನ್ನನ್ನು ಮದ್ಯ ಮಾಂಸಾದಿಗಳಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಿರಿ. ನಾನು ಸಾತ್ವಿಕರೂಪಿಣಿಯಾದ ಅಮೃತೇಶ್ವರೀಯಾಗಿಯೂ ತಾಮಸರೂಪಿಣಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಸಕಲ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಾ ಇರುತ್ತೇನೆಂದು ಅಭಯ ನೀಡಿದಳು.

ಸಹ ನೋಡಿ
 ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮಂದಾರ್ತಿ
 ಶ್ರೀ ಕೋಟಿಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕೋಟೇಶ್ವರ
 ಶ್ರೀ ಹಳೆ ಮಾರಿಯಮ್ಮ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಾಪು
 ಕಲ್ಲುಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯ, ಶಿರಿಯಾರ
 ಸುಪಾರ್ಶ್ವ ಗುಹೆ, ಕಮಲಶಿಲೆ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು
ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ದೇವಾಲಯಗಳು
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಯೋಜನೆ
uḍupi jillèya kuṃdāpura tālūkina koṭadalliruva amṛteśvarī devālayavu kuṃdāpuradiṃda sumāru 10ki.mī dūradallidè. tāyi amṛteśvariyu halavu makkaḻa tāyi èṃdu prasiddi paḍèdiddāḻè, kāraṇa garbha guḍiya suttalū iruva kallugaḻū mattu pratī òṃdu varṣakòmmè hòsa kallina udbava. ī sthaḻakkè aitihāsika purāṇa kathèyidè hāgū illi viśèṣavāgi saṃtāna bhāgyakkāgi, anārògyadiṃda cetarisikòḻḻuvudakkè hāgè innitara kāraṇagaḻigè janaru vividha rīti harakè sallisuttārè. òṃdaṃśadiṃda duṣṭarannu damana māḍuva māridevatèyāgiyū, innòṃdaṃśadiṃda makkaḻigè hālanna nīḍuva amṛteśvarīyāgiyū īkè virājisuttāḻè. nātha paṃthada jogi janāṃgadavaru deviya nitya pūjè sallisuvudu ī kṣetrada vaiśiṣṭya. amṛteśvarī ammanavarannu navarātri saṃdarbhadalli pūjisidarè nimma iṣṭārthagaḻu īḍeruvudu khaṃḍita.

devālaya
devālayadalli deviya muṃbhāgadalli śrī rakteśvariya śilāmūrti idè. parivāra devatègaḻāda vīrabhadra, nāga, naṃdi hāgū daivagaḻāda bòbbarya, ummalti, cikku hāgū paṃjurliyaru samīpadalli nèlèsiddārè. varuṇa tīrthavu dakṣiṇadallidè.

purāṇa
hiṃdè rāvaṇana baṃdhuvāda kharanèṃba asuranu śivanigè samānavāda parākrama uḻḻavanāgi daṃḍakāraṇyadalli vāsavāgiddanu. ātana patniyāda kuṃbhamukhiyiṃdalū taṃgiyāda śūrpanakhiyiṃdalū dūṣaṇa triśirādi anucarariṃdalū kūḍikòṃḍu daṃḍakāraṇyavannu pālisuttiddanu. rākṣasanāgiddarū, dharmiṣṭhanū, parākramiyū āgiddanallade sadā kuladevanāda śaṃkaranannu pūjisuttā iruttiddanu. ītana patniyāda kuṃbhamukhiyū pativratè, sādhu svabhāvadavaḻu āgiddu sadā tanna patiya jòtèyalli pārvati parameśvarara sevèyalli tallīnaḻāgiddaḻu. òmmè kuṃbhamukhiyu śūrpanakhiya jòtè serikòṃḍu vanavihāra māḍuttiddaru. madhumāsada vanasirigè manasota avarīrvaru puṣpa saṃgraha hāgū madhu saṃgraha māḍuttā berè berè mārgadalli hodaru. ekamukhi maharṣigaḻa patniyāda atiprabhè ènnuvavaḻu tanna patiyu nidhana hòṃdiddariṃda vairāgyadiṃda kūḍidavaḻāgi, prāyaprabuddanū, suṃdaranū, vidyāvaṃtanū āda tanna maga bahuśruta èṃbavanòṃdigè tīrthayātrègāgi kāśi kṣetrakkè prayāṇa māḍuttiddaḻu. bālavidhavè hāgū ati kāmukaḻāda śūrpanakhiyu atiprabhèya maganannu noḍi mohitaḻāgi paripariyāgi beḍidarū, ātanu òppadiralu śūrpanakhiyu balātkāradiṃda ātanannu saṃharisidaḻu. tanna ekamātra putrana maraṇadiṃda atiprabhèyu duḥkhadiṃda rodhisuttiruvāga ī śabdhavannu keḻida kuṃbhamukhiyu alligè baṃdaḻu. śokāṃdhaḻāda atiprabhèyu ī kuṃbhamukhiyanne tanna maganannu saṃharisida śūrpanakhi èṃdu tiḻidu ninagè makkaḻu huṭṭade hogali èṃdu śāpa kòṭṭaḻu. naṃtara tanna magana maraṇakkè kāraṇaḻādavaḻu kuṃbhamukhi allavèṃdu tiḻidu nijakkū maganannu saṃharisida śūrpanakhigè èlai śūrpanakhiye! nīnu punaḥ rūpavaṃtanannu mohisi mānabhaṃga hòṃdidavaḻāgi ninna vaṃśakkè mṛtyu svarūpaḻāgèṃdu śāpakòṭṭu prāṇatyāga māḍidaḻu.

śāpadiṃda duḥkhataptaḻāda kuṃbhamukhiyu naḍèda vicāravannu tanna patiyāda kharanigè tiḻisidaḻu. kharāsuranu kuṃbhamukhiyannu saṃtaisi ī śāpavu nivāraṇèyāgi makkaḻannu paḍèyalu muṃdenu māḍabekèṃdu yocisi tanna kulapurohitarāda śukrācāryara mòrèhodanu. śukrācāryaru māyāsuraniṃda nirmitavāda jyeṣtha liṃgavannu taṃdu òṃdu varṣa paryaṃta dīkṣitanāgi ā liṃgavannu pūjisabekèṃdu ninna patniyāda kuṃbhamukhiyu kūḍā niṣṭhèyiṃda jagadāṃbikèyāda amṛteśvarī deviyannu pūjisabekèṃdu tiḻisidaru.
kharāsuranu māyāsuraniddalligè hogi śukracāryaru heḻida ā jyeṣṭha liṃgavannu taṃdu manoharavāda śukapura èṃba sthaḻadalli pratiṣṭhāpisi samīpadalliye jaganmātè amṛteśvarī deviyannu pratiṣṭhisi pūjisuttiddaru. nidrāhāragaḻannu tyajisi atyaṃta śraddhèyiṃda tapassannācarisuttidda daṃpatigaḻigè śivanu pratyakṣanāgi anugrahisida. kèlavu kālagaḻa naṃtara śrī mahāviṣṇuvina avatāra rūpanāda śrī rāmacaṃdranu ī daṃḍakāraṇyakkè baṃdāga avanòḍanè yuddha māḍi mukti hòṃduvi èṃdu varavannu anugrahisidanu. alle sarvatīrtha sānidhya uḻḻa sarovaravannu nirmisi, adannu varuṇa tīrthavèṃdu hèsarisidanu.ide rīti kuṃbhamukhiya tapassigè mèccida amṛteśvariyu manoharavū, kāṃtiyuktavū āgi pratyakṣaḻādaḻu. deviya divyasvarūpa darśanadiṃda uṃṭāda saṃtoṣātiśayadiṃda hāgū ṛṣipatniya śāpa prabhāvadiṃda bhrāṃtaḻāgi tāye nīnu nitya yauvanèyāgi śivanaṃtaha putrarannu bahaḻa kāladavarègè paḍè” èṃdu beḍidaḻu. maṃdasmitèyāda amṛteśvarī deviyu tathāstu èṃdaḻu. allade èlai kuṃbhamukhiye ! ṛṣi śāpadiṃda ninagè makkaḻannu paḍèyuva bhāgya illa
ā kāraṇadiṃdale nānu makkaḻannu paḍèyuvaṃtè anugrahisu èṃdu keḻuva badalu nīnu makkaḻannu paḍè'' èṃdu keḻikòṃḍiruttī. ādarū ciṃtisabeḍa nīnu illiye nèlèsiruva nannalli aikyavannu hòṃduvi. anaṃtara ide sthaḻadalli śivaliṃga sadṛśavāda liṃgagaḻu āgāga utpattiyāguttavè. ivare ninna makkaḻèṃta tiḻi. anaṃtara nānu halavu makkaḻa tāyi èṃba hèsariniṃda prasiddhi hòṃdidavaḻāgi bhaktarigè anugrahavannuṃṭu māḍuttā illi nèlèsiruttenè  èṃdu tiḻisi alliye aṃtardhānaḻādaḻu.

kèlavu kālagaḻa naṃtara śrī rāmacaṃdranu vanavāsakkè baṃdāga śūrpanakhiya nimittavāgi kharāsuranannu kòṃdanu. kuṃbhamukhiyu śrī deviyannu dhyāna māḍuttā amṛteśvarī deviyalli aikya hòṃdidaḻu. aṃdiniṃda śrī amṛteśvarī deviya sannidhiyalli śivaliṃgavu udbhavisatòḍagitu. amṛteśvarī deviyannu halavu makkaḻa tāyi èṃdu karèyalāraṃbhisidaru.muṃdè śūrpanakhiyiṃda akāla maraṇakkè tuttāda atiprabhèya maganāda bahuśrutanu pūrvārjita pāpaśeṣagaḻiṃda brahmarākṣasanāgi ide sthaḻadalliddu illina ṛṣigaḻannu pīḍisuttā iddanu. òmmè śrī amṛteśvarī sannidhiyalli ṛṣigaḻu yajñavannu naḍèsuttiruvāga māyārūpadiṃda baṃdu yajñaśiṣṭavannu apaharisikòṃḍu hodanu. ṛṣigaḻu brahmarākṣasanannu maṇisuvaṃtè śrī amṛteśvariyannu stotra māḍidaru. ṛṣigaḻa bhaktigè mèccida śrī deviyu pratyakṣaḻāgi ṛṣigaḻigè abhayavannu nīḍidaḻu.naṃtara mahāmāri svarūpiṇiyāgi brahmarākṣasanannu nāśa māḍi adakkè muktiyannu karuṇisidaḻu. naṃtara innu muṃdè mahāmārī svarūpaḻāda nannannu madya māṃsādigaḻiṃda arcisiri. nānu sātvikarūpiṇiyāda amṛteśvarīyāgiyū tāmasarūpiṇiyāda māriyāgiyū illi nèlèsi illiya janara sakala saṃkaṣṭagaḻannu pariharisuttā iruttenèṃdu abhaya nīḍidaḻu.

saha noḍi
 śrī durgāparameśvari devasthāna, maṃdārti
 śrī koṭiliṃgeśvara devasthāna, koṭeśvara
 śrī haḻè māriyamma devasthāna, kāpu
 kallugaṇapati devālaya, śiriyāra
 supārśva guhè, kamalaśilè

ullekhagaḻu

viki i-larniṃg‍nalli tayārisida lekhana
uḍupi jillèya prekṣaṇīya sthaḻagaḻu
karāvaḻi vikimīḍiyans
devālayagaḻu
uḍupi jillèya prekṣaṇīya sthaḻagaḻa kyūār koḍ yojanè
ಅಮೃತೇಶ್ವರೀ, ಕೋಟ