ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್ ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ಎಂಬುದು, ರಿಟ್ರೈವರ್ ಗನ್ ನಾಯಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತಳಿತಳಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕಾಲೋನಿಯಿಂದ (ಈಗ ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನಾಯಿಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲೋನಿಯ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ನಾಯಿಯ ತಳಿಗೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಕುವ ನಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ಸ್ನೇಹಪರ, ಶಕ್ತಿಯುತ ಮತ್ತು ತಮಾಷೆಯುತವಾದ ನಾಯಿ ತಳಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕ್ರೀಡಾ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ನಾಯಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಒಡನಾಡಿ ನಾಯಿಯಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅಥವಾ ಸಹಾಯ ನಾಯಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಪಾರುಗಾಣಿಕಾ ಅಥವಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಬಹುದು.

೧೮೩೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ೧೦ ನೇ ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಹೋಮ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸೋದರಳಿಯರಾದ  ೫ ನೇ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಬಕ್ಲ್ಯೂಚ್ ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ಜಾನ್ ಸ್ಕಾಟ್,  ತಳಿಯ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಗನ್ ನಾಯಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಈ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನಾಯಿಗಳ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆರಂಭಿಕ ವಕೀಲರಾದ ಮಾಲ್ಮೆಸ್‌ಬರಿಯ ೨ ನೇ ಅರ್ಲ್‌ರವರು ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ(ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್) ಪರಿಣತಿಗಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು.

೧೮೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ೩ ನೇ ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಮಾಲ್ಮ್ಸ್ಬರಿ, ೬ ನೇ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಬಕ್ಲೆಚ್ ಮತ್ತು ೧೨ ನೇ ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಹೋಮ್, ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್ ತಳಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಿದರು. ಮಾಲ್ಮೆಸ್‌ಬರಿಯಿಂದ ಬಕ್ಲುಚ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾದ ಬಕ್ಲಿಯುಚ್ ಏವನ್ ಮತ್ತು ಬಕ್ಲಿಯುಚ್ ನೆಡ್ ನಾಯಿಗಳು, ೫ ನೇ ಡ್ಯೂಕ್ ಮತ್ತು ೧೦ ನೇ ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಹೋಮ್‌ನಿಂದ ಮೂಲತಃ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ರಕ್ತವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಬಿಚ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಈ ಸಂತತಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್‌ಗಳ ಪೂರ್ವಜರಾಗಿವೆ.

ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ತಳಿಯು ಕನಿಷ್ಟ ೧೮೩೦ ರ ದಶಕದ ಹಿಂದಿನದು. ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಸಾಕಿದ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ನೀರಿನ ನಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಸೆಟ್‌ನ ಪೂಲ್ ನಡುವಿನ ಹಡಗು ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ ಮೊದಲು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಇವುಗಳನ್ನು ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬೇಟೆ ನಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಆರಂಭಿಕ ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಮಾಲ್ಮೆಸ್‌ಬರಿ, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಬಕ್ಲೆಚ್, ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಹೋಮ್ ಮತ್ತು ಸರ್ ಜಾನ್ ಸ್ಕಾಟ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಆರಂಭಿಕ ಬರಹಗಾರರು ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾದ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಲೆಸ್ಸರ್ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಜೊತೆಗೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ಲೆಸ್ಸರ್ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಲ್ ಪೀಟರ್ ಹಾಕರ್ ಮೊದಲ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾಯಿಂಟರ್‌ಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಬಣ್ಣಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಪ್ಪು, ಅದರ ಉದ್ದವಾದ ತಲೆ ಮತ್ತು ಮೂಗು, ಆಳವಾದ ಎದೆ, ಉತ್ತಮ ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ನಯವಾದ ಕೋಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಾಲವನ್ನು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲಿಲ್ಲ.  ಹಾಕರ್ ೧೮೪೬ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ''ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಟು ಯಂಗ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾನ್'' ನ ಐದನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಈ ನಾಯಿಗಳ "ಸರಿಯಾದ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್" ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ತಳಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತಾನೆ. 

೧೮೭೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿತು. ಯಕೃತ್ತು (ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ೧೮೦೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ೧೮೯೨ ರಲ್ಲಿ ಬಕ್ಲೆಚ್ ಕೆನಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲಿವರ್-ಬಣ್ಣದ ಮರಿಗಳು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹಳದಿ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ೧೮೯೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವು (ಬೆನ್ ಆಫ್ ಹೈಡ್, ಮೇಜರ್ ಸಿಜೆ ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ನ ಕೆನಲ್‌ಗಳು).  ೧೯೦೩ ರಲ್ಲಿ ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.  ಮೊದಲ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕೆನ್ನೆಲ್ ಕ್ಲಬ್ (ಎಕೆಸಿ) ನೋಂದಣಿ ೧೯೧೭ ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು

ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು 

ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿನ ಈ ತಳಿಯ ಕನ್ಫರ್ಮೇಶನ್ ಶೋ ಬ್ರೀಡ್ (ಬೆಂಚ್-ಬ್ರೆಡ್) ರೇಖೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಮಾನದಂಡಗಳ ನಡುವಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

 ಗಾತ್ರ : ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ಮಧ್ಯಮ-ದೊಡ್ಡ ತಳಿಯಾಗಿದೆ. ಅವು ನೆಲದಿಂದ ಕಳೆಗುಂದಿದವರೆಗೆ ಇರುವಂತೆ ಅವು ವಿದರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಾಲದ ಬುಡದವರೆಗೆ ಉದ್ದವಾಗಿರಬೇಕು. ಎಕೆಸಿ ಮಾನದಂಡವು ನಾಯಿಗಳಿಗೆ 25–36 ಕೆಜಿ (55–80 ಪೌಂಡ್) ಮತ್ತು ಬಿಚ್‌ಗಳಿಗೆ 25–32 ಕೆಜಿ (55–70 ಪೌಂಡ್) ಆದರ್ಶ ತೂಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ೫೫ ರಿಂದ ೬೨ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ (21.5 ರಿಂದ 24.5 ಇಂಚು) ಮತ್ತು ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ೫೫ ರಿಂದ ೬೦ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ (21.5 ರಿಂದ 23.5 ಇಂಚು) ನೀಡುವ ''ಎಕೆಸಿ'', ನಾಯಿಗಳು ೫೬ ರಿಂದ ೫೭ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ (೨೨ ರಿಂದ ೨೨.೫ ಇಂಚು) ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡುವ ''ಕೆನ್ನೆಲ್ ಕ್ಲಬ್'' ನಡುವೆ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ''ಎಫ್ ಸಿಐ'' ೫೪ ರಿಂದ ೫೬ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ (21.5 ರಿಂದ 22 ಇಂಚು) ವರೆಗಿನ ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ೫೬ ರಿಂದ ೫೭ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ (೨೨ ರಿಂದ ೨೨.೫ ಇಂಚು) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.
 ಕೋಟ್ : ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್ನ ಕೋಟ್ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು, ಆದರೆ ತಂತಿಯಾಗಿರಬಾರದು. ಕೋಟ್ ನೀರು-ನಿರೋಧಕವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ನಾಯಿಯು ತಣ್ಣಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ನಾಯಿಯು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಒಣಗಿದ, ಎಣ್ಣೆಯುಕ್ತ ಕೋಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಬಣ್ಣಗಳು ಕಪ್ಪು, ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಚಾಕೊಲೇಟ್. 
 ತಲೆ : ತಲೆಯು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಹುಬ್ಬುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಗಲವಾಗಿರಬೇಕು. ಕಣ್ಣುಗಳು ದಯೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು. ಸೂಕ್ತವಾದ ಕಣ್ಣಿನ ಬಣ್ಣಗಳು ಕಂದು ಮತ್ತು ಹಝಲ್. ಕಣ್ಣುಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಒಳಪದರವು ಕಪ್ಪು ಆಗಿರಬೇಕು. ಕಿವಿಗಳು ತಲೆಯ ಹತ್ತಿರ ನೇತಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಬೇಕು.
 ದವಡೆಗಳು : ದವಡೆಗಳು ಬಲವಾದ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರಬೇಕು. ಮೂತಿ ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ದವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಮೊನಚಾದವಾಗಿರಬಾರದು. ದವಡೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ತೂಗಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಕ್ರವಾಗಿರಬೇಕು.
 ದೇಹ : ದೇಹವು ಶಕ್ತಿಯುತ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುವಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು.

ಬಾಲ ಮತ್ತು ಕೋಟ್ ಅನ್ನು ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ಎಕೆಸಿ (AKC) ಎರಡರಿಂದಲೂ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್‌ನ "ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು" ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.   "ನಿಜವಾದ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್ ಮನೋಧರ್ಮವು(ಸ್ವಭಾವವು) 'ನೀರುನಾಯಿ' ಬಾಲದಂತೆಯೇ ತಳಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ." ಎಂದು ಎಕೆಸಿ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.

ಬಣ್ಣ 

ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಮೂರು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ: ಘನ ಕಪ್ಪು, ಹಳದಿ (ಕೆನೆ ಬಿಳಿಯಿಂದ ನರಿ-ಕೆಂಪು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಚಾಕೊಲೇಟ್ (ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ಗಾಢ ಕಂದು ಮತ್ತು ಮೂಲತಃ "ಲಿವರ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ). 

ಎಲ್ಲಾ ಬಣ್ಣಗಳ ನಾಯಿಮರಿಗಳು ಒಂದೇ ಕಸದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಕೋಟ್ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ MC1R, Agouti ಮತ್ತು CBD103 ಎಂಬ ಮೂರು ಜೀನ್‌ಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಯಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ರೀತಿಯ ಆಲೀಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದರೆ, ನಾಯಿಯು ಹಳದಿ ಕೋಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎಂಸಿ ೧ ಆರ್ ನಲ್ಲಿ ನಾಯಿಯು ಕಾರ್ಯ-ನಷ್ಟದ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಇತರ ಎರಡು ಲೊಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಜೀನೋಟೈಪ್ ಅನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಅದು ಹಳದಿ ಕೋಟ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. CBD103 ನ ಕಪ್ಪು ಆಲೀಲ್ ಜೊತೆಗೆ MC1R ಮತ್ತು Agouti ಗಾಗಿ ವೈಲ್ಡ್-ಟೈಪ್ ಆಲೀಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ನಾಯಿಗಳು ಕಪ್ಪು ಕೋಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

೨೦೧೧ ರ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ೨೪೫ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೧೩ ಮೆಲನಿಸ್ಟಿಕ್ ಮುಖವಾಡಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ M264V ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನಜಾತಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೋಮೋಜೈಗಸ್ ಆಗಿದೆ. ತಳಿಯೊಳಗೆ, ಈ ಲಕ್ಷಣವು ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಾಲುಗಳು 

ವಿಶೇಷ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್‌ಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗ-ತಳಿ ಮತ್ತು ಶೋ-ಬ್ರೆಡ್ ಲೈನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮೊದಲನೆಯದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಅಮೆರಿಕನ್" ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದನ್ನು "ಇಂಗ್ಲಿಷ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್‌ಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೇಖೆಗಳಿಂದ ಬಂದವು.

ಬಳಕೆ 

ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್‌ಗಳು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ನಾಯಿಗಳಾಗುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅಧ್ಯಯನವು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ನಾಯಿಗಳಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ತಳಿಗಳ (ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್, ಗೋಲ್ಡನ್ ರಿಟ್ರೈವರ್, ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್/ಗೋಲ್ಡನ್ ರಿಟ್ರೈವರ್ ಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಶೆಫರ್ಡ್ಸ್) ಸೂಕ್ತತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನ್ ಶೆಫರ್ಡ್ ಗಳು ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸದಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್ / ಗೋಲ್ಡನ್ ರಿಟ್ರೀವರ್ ಕ್ರಾಸ್ ಬ್ರೀಡ್ಸ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜರ್ಮನ್ ಶೆಫರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ರಿಟ್ರೈವರ್‌ಗಳು ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ತರಬೇತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತರಬೇತಿಯ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.  

ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್ ಒಂದು ಬಂದೂಕು ನಾಯಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ನೀರನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದ ನಾಯಿಯಾಗಿ, ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ವಿವಿಧ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್ ಮೃದುವಾದ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಆಟ ಮತ್ತು ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ ಈಜಲು, ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ನಾಯಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವೆಬ್ ಮಾಡಿದ ಕಾಲುಗಳು, ನೀರುನಾಯಿಯಂತಹ ಬಾಲ ಮತ್ತು ಜಲನಿರೋಧಕ ಕೋಟ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಕೆಲಸದ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ನಾಯಿಗಳ ಉನ್ನತ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಉಪಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಎಂಡಾಲ್ ನಂತಹ ನಾಯಿಗಳು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ತನ್ನ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಚೇತರಿಕೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲು, ಕಂಬಳಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಫೋನ್ ಅನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಹಲವಾರು ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಪೂರ್ವ ತರಬೇತಿಯೊಂದಿಗೆ ಎಟಿಎಂಗಳಿಂದ ಹಣ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ತಳಿಯನ್ನು ನೀರಿನ ರಕ್ಷಣೆ/ ಜೀವ ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಿಯೊನ್‌ಬರ್ಗರ್, ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ರಿಟ್ರೈವರ್ ನಾಯಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾನೈನ್ ಲೈಫ್‌ಗಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ 
ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧ ನಾಯಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸತ್ತ ಅಥವಾ ಗಾಯಗೊಂಡ ಸೈನಿಕರು ಅಥವಾ ಶತ್ರು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸ್ಕೌಟ್ ನಾಯಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಆರೋಗ್ಯ 
ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ನಾಯಿ ೧೦ ರಿಂದ ೧೨ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. 

ಇದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆರೋಗ್ಯಕರ ತಳಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆರೋಗ್ಯಕರ ತಳಿಯಾಗಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೊಜ್ಜು ಸೇರಿವೆ (ಹೆಚ್ಚಿನವು ಹಸಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪಿಒಎಂಸಿ(POMC) ಜೀನ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಅಥವಾ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ).

ರಾಯಲ್ ವೆಟರ್ನರಿ ಕಾಲೇಜ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಿಡ್ನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, ಚಾಕೊಲೇಟ್-ಬಣ್ಣದ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ಗಳು ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ನ ಇತರ ಬಣ್ಣಗಳಿಗಿಂತ (ಸುಮಾರು ೧೦%) ಕಡಿಮೆ ಸರಾಸರಿ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ. 

ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ನಾಯಿಗಳು ಸೊಂಟ ಮತ್ತು ಮೊಣಕೈ ಡಿಸ್ಪ್ಲಾಸಿಯಾಗೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ನಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ. ಕಣ್ಣಿನ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ರೆಟಿನಾ ಕ್ಷೀಣತೆ, ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ, ಕಾರ್ನಿಯಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರೋಫಿ ಮತ್ತು ರೆಟಿನಾ ಡಿಸ್ಪ್ಲಾಸಿಯಾ ಸೇರಿವೆ. ಅವರು ವ್ಯಾಯಾಮ ಪ್ರೇರಿತ ಕುಸಿತದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಹೈಪರ್ಥರ್ಮಿಯಾ, ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಯಾಮದ ನಂತರ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ  ಅಥವಾ ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯಿಂದ, ಇದು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಅಥವಾ ಪ್ರೊಪಿಯೊಮೆಲನೊಕಾರ್ಟಿನ್ ಜೀನ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿರಬಹುದು.

ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ 
ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಯಿಯಾಗಿದೆ. ೨೦೦೬ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ತಳಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ಕೆನಡಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಯಿಯಾಗಿದೆ.  ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್‌ಗಳು ಮುಂದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ತಳಿಯಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.   ಹೋಲಿಕೆಯು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಗಾತ್ರದ ನಾಯಿ ತಳಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ನಂತರದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ತಳಿಗಳಾದ ಜರ್ಮನ್ ಶೆಫರ್ಡ್ ಡಾಗ್ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ರಿಟ್ರೈವರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು ೩- ೫ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್‌ಗಳು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. 

ಅವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯದ ನಾಯಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ತಳಿಯಾಗಿದೆ.  ಅಲ್ಲದೆ, ಪೋಲಿಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಅವುಗಳ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ನಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ೬೦ -೭೦% ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್‌ಗಳಾಗಿವೆ.

ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕೆನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ "ಔಟ್‌ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್ ಗುಂಡೋಗ್ಸ್"  ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌ನ ೧೮ ರಲ್ಲಿ ಏಳು ಮಂದಿ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು (ಪಟ್ಟಿ ೨೦೦೦- ೨೦೦೫ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ).

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ಗಳು

ಸಹಾಯ ನಾಯಿಗಳು 

 ಎಂಡಾಲ್, ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸೇವೆಯ ನಾಯಿ. ಇತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಪೈಕಿ, "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ನಾಯಿ" ("ಡಾಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಲೇನಿಯಮ್" ಮತ್ತು PDSA ಯ ಅನಿಮಲ್ ಗ್ಯಾಲಂಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಡಿವೋಷನ್ ಟು ಡ್ಯೂಟಿಗಾಗಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ), ಲಂಡನ್ ಐ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ನಾಯಿ ಮತ್ತು ' ಚಿಪ್ ಮತ್ತು ಪಿನ್ ' ATM ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ನಾಯಿಯಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಎಂಡಾಲ್‌ನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅದು ಮತ್ತು ಅದರ ಮಾಲೀಕ/ಹ್ಯಾಂಡ್ಲರ್ ಅಲೆನ್ ಪಾರ್ಟನ್‌ರನ್ನು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಸುಮಾರು ೩೫೦ ಬಾರಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಎಂಡಾಲ್‌ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಚಲನಚಿತ್ರವು ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು.

 ಸುಲ್ಲಿ, ಮಾಜಿ US ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ HW ಬುಷ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ಆರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಲ್ಲಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್ ಕಾಯಿಲೆಯ ಒಂದು ರೂಪವು ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಅವರ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿ ಅಥವಾ ಮೋಟಾರು ಸ್ಕೂಟರ್‌ಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಸುಲ್ಲಿ ಅವರು ಬುಷ್‌ಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಸೇವೆಗಳೆಂದರೆ, ಬಿದ್ದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವುದು, ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುವುದು, ತುರ್ತು ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಒತ್ತುವುದು ಮತ್ತು ನಿಂತಿರುವಾಗ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು.

ಪೊಲೀಸ್, ಮಿಲಿಟರಿ, ಪಾರುಗಾಣಿಕಾ ಮತ್ತು ಪತ್ತೆ ನಾಯಿಗಳು 

 ಫ್ರಿಡಾ (೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೯ - ೧೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨)  ಹಳದಿ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅದು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ನೇವಿ (SEMAR) ಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಟ ಮತ್ತು ಪಾರುಗಾಣಿಕಾ ನಾಯಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳ ನಂತರ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಅದನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
 ಜಂಜೀರ್ ("ಚೈನ್" ಅಥವಾ "ಶಾಕಲ್ಸ್"), ೧೯೯೩ ರ ಮುಂಬೈ (ಬಾಂಬೆ) ಸರಣಿ ಸ್ಫೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ನಾಯಿ. ಅದರ ಸೇವೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ೫೭ ದೇಶೀಯ ನಿರ್ಮಿತ ಬಾಂಬ್ಗಳು, ೧೭೫ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಾಂಬ್ಗಳು, ೧೧ ಮಿಲಿಟರಿ ದರ್ಜೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ೨೪೨ ಗ್ರೆನೇಡ್ಗಳು ಮತ್ತು ೬೦೦ ಡಿಟೋನೇಟರ್ಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜಂಜೀರ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ೩,೩೨೯ ಕೆಜಿ ಆರ್ಡಿಎಕ್ಸ್ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ ಮತ್ತು ನಗರಕ್ಕೆ ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ. ಅದು ೧೮ ಟೈಪ್ ೫೬ ರೈಫಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ೯ ಎಂಎಂ ಪಿಸ್ತೂಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ.
 ಲಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಫ್ಲೋ, ಅವಳಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ನಕಲಿ-ಪತ್ತೆ ನಾಯಿಗಳು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಮಲೇಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಆರು ತಿಂಗಳ ಸೆಕೆಂಡಿನಲ್ಲಿ "ಸುಮಾರು ೨ ಮಿಲಿಯನ್ ನಕಲಿ ಡಿವಿಡಿಗಳನ್ನು ಮೂಸಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ" ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು. ಅವು ಮಲೇಷ್ಯಾದ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೇವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" ಪಡೆದ ಮೊದಲ ನಾಯಿಗಳಾದರು.
 ಜೇಕ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೧ ರ ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ನಂತರ ಹುಡುಕಾಟ ಮತ್ತು ಪಾರುಗಾಣಿಕಾ ನಾಯಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಪ್ಪು ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ಆಗಿದೆ.
 ಸಾಲ್ಟಿ ಮತ್ತು ರೋಸೆಲ್ಲೆ, ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಶೌರ್ಯ ಅಥವಾ ಕರ್ತವ್ಯದ ನಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ ಡಿಕಿನ್ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುರುಡು ಮಾಲೀಕರನ್ನು ೭೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು 
 ಸಾಡಿ, ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಶೌರ್ಯ ಅಥವಾ ಕರ್ತವ್ಯದ ನಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ ಡಿಕಿನ್ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಕಾಬೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದು ಸ್ಫೋಟಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿತು, ನಂತರ ಅದನ್ನು ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು ರಾಯಲ್ ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್‌ಶೈರ್, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್ಟ್‌ಶೈರ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು 
 ಸಶಾ, ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಶೌರ್ಯ ಅಥವಾ ಕರ್ತವ್ಯದ ನಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ ಡಿಕಿನ್ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ರಾಯಲ್ ಆರ್ಮಿ ವೆಟರ್ನರಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ೧೫ ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಫೋಟಕ ಸಾಧನಗಳು, ಗಾರೆಗಳು, ಗಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಜುಲೈ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್ ಚಾಲಿತ ಗ್ರೆನೇಡ್‌ನಿಂದ ತಾಲಿಬಾನ್ ಹೊಂಚುದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಶಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಹ್ಯಾಂಡ್ಲರ್ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.

ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು 

 ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಅವರ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ಸ್ ಬಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಸೀಮಸ್. 
 ರಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್ ಅವರ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ' ಕೊನ್ನಿ '. 
 ಮಾರ್ಲಿ, "ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ವರ್ಸ್ಟ್ ಡಾಗ್", ಪತ್ರಕರ್ತ ಜಾನ್ ಗ್ರೋಗನ್ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಮಾರ್ಲಿ & ಮಿ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ೨೦೦೮ ರ ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
 ಜಾಗತಿಕ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಸೆಲಿನ್ ಡಿಯೋನ್‌ನ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇರ್. ಅವು ತಮ್ಮ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳಾದರು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
lyābraḍār riṭraivar athavā saraḻavāgi lyābraḍār èṃbudu, riṭraivar gan nāyiya briṭiṣ taḻitaḻiyāgidè. idannu yunaiṭèḍ kiṃg‌ḍam‌nalli nyūphauṃḍ‌lyāṃḍ‌na kāloniyiṃda (īga kènaḍāda prāṃtya ) āmadu māḍikòṃḍa mīnugārikè nāyigaḻiṃda abhivṛddhipaḍisalāgidè mattu ā kāloniya lyābraḍār pradeśada hèsarannu ī nāyiya taḻigè iḍalāgidè. idu halavāru deśagaḻalli, viśeṣavāgi yuropiyan jagattinalli sāmānyavāgi sākuva nāyigaḻalli òṃdāgidè.

lyābraḍār snehapara, śaktiyuta mattu tamāṣèyutavāda nāyi taḻiyāgidè. idannu krīḍā mattu beṭèyāḍuva nāyiyāgi bèḻèsalāyitu. ādarè idannu vyāpakavāgi òḍanāḍi nāyiyāgi sākalāguttadè. idannu mārgadarśi athavā sahāya nāyiyāgi athavā pārugāṇikā athavā cikitsègāgi tarabeti nīḍabahudu.

1830 ra daśakadalli, 10 ne arl āph hom mattu avara sodaraḻiyarāda  5 ne ḍyūk āph baklyūc mattu lārḍ jān skāṭ,  taḻiya pūrvajarannu nyūphauṃḍ‌lyāṃḍ‌niṃda yurop‌gè gan nāyigaḻāgi baḻasalu āmadu māḍikòṃḍaru. ī nyūphauṃḍ‌lyāṃḍ mīnugārikè nāyigaḻa innòbba āraṃbhika vakīlarāda mālmès‌bariya 2 ne arl‌ravaru jalapakṣigaḻalli tamma(lyābraḍār) pariṇatigāgi avugaḻannu bèḻèsidaru.

1880 ra daśakadalli, 3 ne arl āph mālmsbari, 6 ne ḍyūk āph baklèc mattu 12 ne arl āph hom, lyābraḍār riṭraivar taḻiyannu abhivṛddhipaḍisalu mattu sthāpisalu sahakarisidaru. mālmès‌bariyiṃda bakluc‌gè nīḍalāda bakliyuc evan mattu bakliyuc nèḍ nāyigaḻu, 5 ne ḍyūk mattu 10 ne arl āph hom‌niṃda mūlataḥ āmadu māḍikòṃḍa raktavannu sāgisuva bic‌gaḻòṃdigè saṃyojisalpaṭṭavu. ī saṃtatiyu èllā ādhunika lyābraḍār‌gaḻa pūrvajarāgivè.

lyābraḍār taḻiyu kaniṣṭa 1830 ra daśakada hiṃdinadu. nyūphauṃḍ‌lyāṃḍ‌nallina yuropiyan vasāhatugāraru sākida seṃṭ jāns nīrina nāyigaḻannu kènaḍā mattu ḍārsèṭ‌na pūl naḍuvina haḍagu vyāpāradiṃda briṭan‌gè mòdalu paricayisalāyitu. lyābraḍār riṭraivar èṃdu karèyalpaḍuvadannu sṛṣṭisalu ivugaḻannu naṃtara briṭiṣ beṭè nāyigaḻòṃdigè bèḻèsalāyitu. idara āraṃbhika poṣakaralli arl āph mālmès‌bari, ḍyūk āph baklèc, arl āph hom mattu sar jān skāṭ seriddārè. āraṃbhika barahagāraru lyābraḍār annu hèccu dòḍḍadāda nyūphauṃḍlyāṃḍ mattu lèssar nyūphauṃḍlyāṃḍnòṃdigè gòṃdalagòḻisiddārè jòtègè cārls seṃṭ jān lèssar nyūphauṃḍlyāṃḍ annu nyūphauṃḍlyāṃḍ èṃdu ullekhisiddārè. karnal pīṭar hākar mòdala lyābraḍār annu iṃgliṣ pāyiṃṭar‌giṃta dòḍḍadāgidè èṃdu vivarisuttārè. itara baṇṇagaḻigiṃta hèccāgi kappu, adara uddavāda talè mattu mūgu, āḻavāda èdè, uttama kālugaḻu mattu saṇṇa mattu nayavāda koṭ‌nòṃdigè uddavāgidè mattu adara bālavannu nyūphauṃḍ lyāṃḍ naṣṭu èttarakkè sāgisalilla.  hākar 1846 ralli prakaṭavāda tanna pustaka ''iṃṭròḍakṣan ṭu yaṃg sporṭs myān'' na aidane āvṛttiyalli nyūphauṃḍ lyāṃḍ annu ī nāyigaḻa "sariyāda lyābraḍār" mattu seṃṭ jāns taḻiyiṃda pratyekisuttānè. 

1870 ra hòttigè lyābraḍār riṭraivar èṃba hèsaru iṃglèṃḍ‌nalli sāmānyavāyitu. yakṛttu (īga sāmānyavāgi cākòleṭ èṃdu karèyuttārè) lyābraḍār 1800 ra daśakada uttarārdhadalli hòrahòmmitu. 1892 ralli baklèc kènal‌gaḻalli livar-baṇṇada marigaḻu dākhalisalpaṭṭavu. dākhalèyalli mòdala haḻadi lyābraḍār 1899 ralli janisidavu (bèn āph haiḍ, mejar sijè rāḍ‌kliph‌na kènal‌gaḻu).  1903 ralli kènal klab ī taḻiyannu gurutisitu.  mòdala amerikan kènnèl klab (èkèsi) noṃdaṇi 1917 ralli naḍèyitu

guṇalakṣaṇagaḻu 

lyābraḍār‌gaḻalli hèccina vaividhyatè idè. kèḻagina guṇalakṣaṇagaḻu yunaiṭèḍ sṭeṭsnallina ī taḻiya kanpharmeśan śo brīḍ (bèṃc-brèḍ) rekhègaḻa viśiṣṭavāgidè mattu avu amerikan kènal klab mānadaṃḍavannu ādharisivè. yukè mattu yuès mānadaṃḍagaḻa naḍuvina gamanārha vyatyāsagaḻannu gurutisalāgidè.

 gātra : lyābraḍār madhyama-dòḍḍa taḻiyāgidè. avu nèladiṃda kaḻèguṃdidavarègè iruvaṃtè avu vidars‌niṃda bālada buḍadavarègè uddavāgirabeku. èkèsi mānadaṃḍavu nāyigaḻigè 25–36 kèji (55–80 pauṃḍ) mattu bic‌gaḻigè 25–32 kèji (55–70 pauṃḍ) ādarśa tūkavannu òḻagòṃḍidè. nāyigaḻigè 55 riṃda 62 sèṃṭimīṭar (21.5 riṃda 24.5 iṃcu) mattu nāyigaḻigè 55 riṃda 60 sèṃṭimīṭar (21.5 riṃda 23.5 iṃcu) nīḍuva ''èkèsi'', nāyigaḻu 56 riṃda 57 sèṃṭimīṭar (22 riṃda 22.5 iṃcu) irabeku èṃdu salahè nīḍuva ''kènnèl klab'' naḍuvè èttarakkè mārgasūcigaḻu badalāguttavè mattu ''èph siai'' 54 riṃda 56 sèṃṭimīṭar (21.5 riṃda 22 iṃcu) varègina nāyigaḻigè 56 riṃda 57 sèṃṭimīṭar (22 riṃda 22.5 iṃcu) vyāptiyannu ullekhisuttadè.
 koṭ : lyābraḍār riṭraivarna koṭ cikkadāgirabeku mattu daṭṭavāgirabeku, ādarè taṃtiyāgirabāradu. koṭ nīru-nirodhakavāgidè. āddariṃda caḻigāladalli nīrigè tègèdukòḻḻuvāga nāyiyu taṇṇagāguvudilla. aṃdarè nāyiyu naisargikavāgi svalpa òṇagida, èṇṇèyukta koṭ annu hòṃdiruttadè. svīkārārha baṇṇagaḻu kappu, haḻadi mattu cākòleṭ. 
 talè : talèyu svalpamaṭṭigè èddukāṇuva hubbugaḻòṃdigè agalavāgirabeku. kaṇṇugaḻu dayè mattu abhivyaktavāgirabeku. sūktavāda kaṇṇina baṇṇagaḻu kaṃdu mattu hajhal. kaṇṇugaḻa suttalina òḻapadaravu kappu āgirabeku. kivigaḻu talèya hattira netāḍabeku mattu kaṇṇugaḻa melè svalpamaṭṭigè hòṃdisabeku.
 davaḍègaḻu : davaḍègaḻu balavāda mattu śaktiyutavāgirabeku. mūti madhyama uddavāgirabeku mattu tuṃbā mònacādavāgirabāradu. davaḍègaḻu svalpa tūgāḍabeku mattu ākarṣakavāgi hiṃdakkè vakravāgirabeku.
 deha : dehavu śaktiyuta mattu snāyuvina racanèyannu hòṃdirabeku.

bāla mattu koṭ annu kènal klab mattu èkèsi (AKC) èraḍariṃdalū lyābraḍār‌na "viśiṣṭa guṇalakṣaṇagaḻu" èṃdu gòttupaḍisalāgidè.   "nijavāda lyābraḍār riṭraivar manodharmavu(svabhāvavu) 'nīrunāyi' bāladaṃtèye taḻiya viśiṣṭa lakṣaṇavāgidè." èṃdu èkèsi serisuttadè.

baṇṇa 

lyābraḍār‌gaḻannu mūru baṇṇagaḻalli noṃdāyisalāgidè: ghana kappu, haḻadi (kènè biḻiyiṃda nari-kèṃpu èṃdu parigaṇisalāguttadè) mattu cākòleṭ (madhyamadiṃda gāḍha kaṃdu mattu mūlataḥ "livar" èṃdu karèyalpaḍuttadè). 

èllā baṇṇagaḻa nāyimarigaḻu òṃde kasadalli saṃbhavisabahudu. koṭ baṇṇavannu prāthamikavāgi MC1R, Agouti mattu CBD103 èṃba mūru jīn‌gaḻiṃda nirdharisalāguttadè. nāyiyu èllā mūru sthaḻagaḻalli kāḍu rītiya ālīl‌gaḻannu sāgisidarè, nāyiyu haḻadi koṭ annu hòṃdiruttadè. èṃsi 1 ār nalli nāyiyu kārya-naṣṭada rūpāṃtaravannu hòṃdiddarè, itara èraḍu lòsigaḻalli avugaḻa jīnoṭaip annu lèkkisadè adu haḻadi koṭ annu saha hòṃdiruttadè. CBD103 na kappu ālīl jòtègè MC1R mattu Agouti gāgi vailḍ-ṭaip ālīl‌gaḻannu sāgisuva nāyigaḻu kappu koṭ annu hòṃdiruttavè.

2011 ra adhyayanada prakāra, adhyayana māḍida 245 lyābraḍār‌gaḻalli 13 mèlanisṭik mukhavāḍakkè kāraṇavāda M264V rūpāṃtarakkè bhinnajātiyāgidè mattu òṃdu homojaigas āgidè. taḻiyòḻagè, ī lakṣaṇavu gocarisuvudilla.

pradarśana mattu kṣetra sālugaḻu 

viśeṣa saṃtānotpattiya pariṇāmavāgi, lyābraḍār‌gaḻa kṣetra mattu prayoga-taḻi mattu śo-brèḍ lain‌gaḻa naḍuvè gamanārha vyatyāsagaḻivè. yunaiṭèḍ sṭeṭs‌nalli, mòdalanèyadannu kèlavòmmè "amèrikan" èṃdu tappāgi ullekhisalāguttadè mattu èraḍanèyadannu "iṃgliṣ" èṃdu karèyalāguttadè. vāstavavāgi èraḍū deśagaḻalli kṣetra mattu pradarśana prakāragaḻannu bèḻèsalāguttadè mattu èllā lyābraḍār riṭraivar‌gaḻu briṭiṣ rekhègaḻiṃda baṃdavu.

baḻakè 

lyābraḍār riṭraivar‌gaḻu mārgadarśi nāyigaḻāguvalli hèccina yaśassina pramāṇavannu hòṃdivè èṃdu sābītāgidè. 2006 ralli prakaṭavāda adhyayanavu mārgadarśi nāyigaḻāgi nālku vibhinna taḻigaḻa (lyābraḍār riṭraivar, golḍan riṭraivar, lyābraḍār riṭraivar/golḍan riṭraivar miks mattu jarman śèpharḍs) sūktatèyannu parīkṣisidè. ī prayogadalli, jarman śèpharḍ gaḻu adannu pūrṇagòḻisadiruva hèccina avakāśavannu hòṃdiddavu. lyābraḍār riṭraivars mattu lyābraḍār riṭraivar / golḍan riṭrīvar krās brīḍs hèccina yaśassina pramāṇavannu hòṃdiddavu. ādāgyū, jarman śèpharḍs mattu golḍan riṭraivar‌gaḻu lyābraḍār riṭraivar‌gaḻigè agatyavāda tarabetigiṃta hèccina tarabetiya naṃtara hèccina yaśassina pramāṇavannu hòṃdiddavu.  

lyābraḍār riṭraivar òṃdu baṃdūku nāyiyāgiddu, idannu bhūmi mattu nīrinalli hiṃpaḍèyalu bèḻèsalāguttadè.  nīrannu hiṃpaḍèyalu viśeṣavāgi bèḻèsida nāyiyāgi, lyābraḍār ī kèlasakkāgi vividha guṇalakṣaṇagaḻannu abhivṛddhipaḍisidè. hiṃpaḍèyalu lyābraḍār riṭraivar mṛduvāda bāyiyannu hòṃdidè hāgū idu hāniyāgadaṃtè āṭa mattu jalapakṣigaḻannu sāgisalu anuvu māḍikòḍuttadè jòtègè ījalu, lyābraḍār nāyigè saṃpūrṇavāgi vèb māḍida kālugaḻu, nīrunāyiyaṃtaha bāla mattu jalanirodhaka koṭ sahāya māḍuttadè.

kèlasada pātragaḻalli lyābraḍār nāyigaḻa unnata buddhivaṃtikè, upakrama mattu svayaṃ nirdeśanavannu èṃḍāl naṃtaha nāyigaḻu udāharaṇèyāgi nīḍuttavè, agatyaviddarè, gālikurciyannu baḻasuva tanna manuṣyanannu cetarikèya sthānadalli irisalu, kaṃbaḻiyiṃda muccalu mattu turtu phon annu sakriyagòḻisalu tarabeti nīḍalāyitu. halavāru lyābraḍār‌gaḻigè tamma mālīkarigè pūrva tarabetiyòṃdigè èṭièṃgaḻiṃda haṇa mattu krèḍiṭ kārḍ‌gaḻannu tègèduhākalu sahāya māḍalu kalisalāgidè.

ī taḻiyannu nīrina rakṣaṇè/ jīva uḻisuvalli baḻasalāguttadè. liyòn‌bargar, nyūphauṃḍ‌lyāṃḍ mattu golḍan riṭraivar nāyigaḻa jòtègè adu iṃdigū ā pātradalli muṃduvariyuttadè. avugaḻannu iṭāliyan skūl āph kyānain laiph‌gārḍ‌nalli baḻasalāguttadè.

yuddhadalli 
lyābraḍārgaḻannu yuddha nāyigaḻāgi baḻasalāguttadè. viyèṭnāṃ yuddhada samayadalli avaru satta athavā gāyagòṃḍa sainikaru athavā śatru sthānagaḻannu pattèhaccalu skauṭ nāyigaḻāgi baḻasalāguttittu.

ārogya 
lyābraḍār nāyi 10 riṃda 12 varṣagaḻa kāla badukuttadè èṃdu nirīkṣisabahudu. 

idu tulanātmakavāgi kèlavu pramukha samasyègaḻannu hòṃdiruva ārogyakara taḻiyāgidè. idu tulanātmakavāgi kèlavu pramukha samasyègaḻannu hòṃdiruva ārogyakara taḻiyāgidè. ārogya mattu yogakṣemakkè saṃbaṃdhisida gamanārha samasyègaḻalli ānuvaṃśika asvasthatègaḻu mattu bòjju serivè (hèccinavu hasivannu niyaṃtrisuva piòèṃsi(POMC) jīn na èllā athavā bhāgagaḻannu kaḻèdukòṃḍivè).

rāyal vèṭarnari kālej adhyayana mattu siḍni viśvavidyālaya naḍèsida adhyayanavu, cākòleṭ-baṇṇada lyābraḍārgaḻu lyābraḍārna itara baṇṇagaḻigiṃta (sumāru 10%) kaḍimè sarāsari jīvitāvadhiyannu hòṃdivè mattu kèlavu ārogya samasyègaḻannu anubhavisuva sādhyatèyidè èṃdu tīrmānisidè. 

lyābraḍār nāyigaḻu sòṃṭa mattu mòṇakai ḍisplāsiyāgè svalpamaṭṭigè guriyāguttavè, viśeṣavāgi dòḍḍa nāyigaḻalli. kaṇṇina kāyilègaḻalli pragatiśīla rèṭinā kṣīṇatè, kaṇṇina pòrè, kārniyal ḍisṭrophi mattu rèṭinā ḍisplāsiyā serivè. avaru vyāyāma prerita kusitadiṃda baḻaluttiddārè. idu haipartharmiyā, daurbalya, kusita mattu saṇṇa vyāyāmada naṃtara digbhramèyannu uṃṭumāḍuttadè  athavā sthūlakāyatèyiṃda, idu kèlavu saṃdarbhagaḻalli bhāgaśaḥ athavā pròpiyòmèlanòkārṭin jīn‌na saṃpūrṇa anupasthitiya kāraṇadiṃdāgirabahudu.

janasaṃkhyāśāstra 
lyābraḍār asādhāraṇa janapriya nāyiyāgidè. 2006 ra hòttigè, idannu viśvada atyaṃta janapriya taḻi èṃdu vyāpakavāgi parigaṇisalāgidè. mattu idu kènaḍā, nyūjilèṃḍ mattu yunaiṭèḍ kiṃg‌ḍam‌nalli mālīkatvada mūlaka atyaṃta janapriya nāyiyāgidè.  2006 ralli yunaiṭèḍ kiṃg‌ḍam mattu yunaiṭèḍ sṭeṭs èraḍarallū èraḍu paṭṭu hèccu lyābraḍār‌gaḻu muṃdina atyaṃta janapriya taḻiyāgi noṃdāyisalpaṭṭivè.   holikèyu òṃde rītiya gātrada nāyi taḻigaḻigè sīmitavāgiddarè, naṃtarada atyaṃta janapriya taḻigaḻāda jarman śèpharḍ ḍāg mattu golḍan riṭraivar‌gaḻigiṃta sumāru 3- 5 paṭṭu hèccu lyābraḍār‌gaḻu èraḍū deśagaḻalli noṃdāyisalpaṭṭivè. 

avu yunaiṭèḍ sṭeṭs, āsṭreliyā mattu itara halavu deśagaḻalli sahāyada nāyiya atyaṃta janapriya taḻiyāgidè.  alladè, polis mattu itara adhikṛta saṃsthègaḻiṃda avugaḻa pattè mattu kārya sāmarthyagaḻigāgi vyāpakavāgi baḻasalpaḍuttavè. yunaiṭèḍ sṭeṭs‌nalliruva èllā mārgadarśi nāyigaḻalli sarisumāru 60 -70% lyābraḍār‌gaḻāgivè.

āsṭreliyan nyāśanal kènal kaunsil "auṭ‌sṭāṃḍiṃg guṃḍogs"  hāl āph phem‌na 18 ralli eḻu maṃdi lyābraḍār‌gaḻāgiddavu (paṭṭi 2000- 2005 annu òḻagòṃḍidè).

prasiddha lyābraḍārgaḻu

sahāya nāyigaḻu 

 èṃḍāl, briṭan‌nallina sevèya nāyi. itara vyatyāsagaḻa paiki, "viśvada atyaṃta alaṃkarisida nāyi" ("ḍāg āph di mileniyam" mattu PDSA ya animal gyālaṃṭri mattu ḍivoṣan ṭu ḍyūṭigāgi cinnada padakavannu òḻagòṃḍaṃtè), laṃḍan ai melè savāri māḍida mòdala nāyi mattu ' cip mattu pin ' ATM kārḍ annu kèlasa māḍida mòdala nāyiyāgidè. mārc 2009 ralli èṃḍāl‌na maraṇada naṃtara, adu mattu adara mālīka/hyāṃḍlar alèn pārṭan‌rannu halavāru deśagaḻa sibbaṃdigaḻu sumāru 350 bāri citrīkarisiddārè mattu èṃḍāl‌na jīvanadalli òṃdu varṣada calanacitravu nirmāṇadallittu.

 sulli, māji US adhyakṣa jārj HW buṣ avara jīvanada kònèya āru tiṃgaḻa avadhiyalli sevè sallisitu. adhyakṣara aṃtyakriyèya samayadalli sulliya pātravannu gurutisalāgidè. pārkinsan kāyilèya òṃdu rūpavu māji adhyakṣarannu avara jīvanada kònèya varṣagaḻalli gālikurci athavā moṭāru skūṭar‌gè sīmitagòḻisitu. sulli avaru buṣ‌gè nirvahisida sevègaḻèṃdarè, bidda vastugaḻannu hiṃpaḍèyuvudu, bāgilu tèrèyuvudu mattu muccuvudu, turtu guṃḍiyannu òttuvudu mattu niṃtiruvāga avarannu bèṃbalisuvudu.

pòlīs, miliṭari, pārugāṇikā mattu pattè nāyigaḻu 

 phriḍā (12 epril 2009 - 15 navèṃbar 2022)  haḻadi lyābraḍār riṭraivar āgiddu, adu mèksikan nevi (SEMAR) gāgi huḍukāṭa mattu pārugāṇikā nāyiyāgi kèlasa māḍitu. naisargika vikopagaḻa naṃtara rakṣaṇā prayatnagaḻigè sahāya māḍalu adannu niyojisalāgittu.
 jaṃjīr ("cain" athavā "śākals"), 1993 ra muṃbai (bāṃbè) saraṇi sphoṭagaḻalli baḻasida śastrāstragaḻu mattu madduguṃḍugaḻannu pattè haccuva nāyi. adara sevèya avadhiyalli, 57 deśīya nirmita bāṃbgaḻu, 175 pèṭrol bāṃbgaḻu, 11 miliṭari darjèya śastrāstragaḻu, 242 grèneḍgaḻu mattu 600 ḍiṭoneṭargaḻannu vaśapaḍisikòḻḻalu jaṃjīr sahāya māḍidè. 3,329 kèji ārḍièks pattèyāgiddu pòlīs paḍè mattu nagarakkè avara dòḍḍa kòḍugèyāgidè. adu 18 ṭaip 56 raiphal‌gaḻu mattu aidu 9 èṃèṃ pistūl‌gaḻannu pattèhaccalu sahāya māḍidè.
 lakki mattu phlo, avaḻi blyāk lyābraḍār nakali-pattè nāyigaḻu 2007 ralli maleṣyākkè āru tiṃgaḻa sèkèṃḍinalli "sumāru 2 miliyan nakali ḍiviḍigaḻannu mūsi noḍuvudakkāgi" prasiddhavādavu. avu maleṣyāda "atyuttama sevā praśasti" paḍèda mòdala nāyigaḻādaru.
 jek, sèpṭèṃbar 11 ra dāḻi mattu katrinā caṃḍamārutada naṃtara huḍukāṭa mattu pārugāṇikā nāyiyāgi sevè sallisida amerikan kappu lyābraḍār āgidè.
 sālṭi mattu rosèllè, miliṭari saṃgharṣadalli sevè sallisuvāga èddukāṇuva śaurya athavā kartavyada niṣṭhègāgi ḍikin padakavannu nīḍalāyitu. sèpṭèṃbar 2001 ralli hānigòḻagāda viśva vyāpāra keṃdradiṃda tappisikòḻḻalu avaru tamma kuruḍu mālīkarannu 70 kkū hèccu mèṭṭilugaḻa kèḻagè karèdòydaru 
 sāḍi, miliṭari saṃgharṣadalli sevè sallisuvāga èddukāṇuva śaurya athavā kartavyada niṣṭhègāgi ḍikin padakavannu nīḍalāyitu. navèṃbar 2005 ralli aphghānistānada kābūl‌nalli sevè sallisuttiruvāga adu sphoṭaka sādhanagaḻannu pattèhaccitu, naṃtara adannu niśyastragòḻisalāyitu. adu rāyal glausèsṭar‌śair, bark‌ṣair mattu vilṭ‌śair rèjimèṃṭ‌nòṃdigè sevè sallisidaru 
 saśā, miliṭari saṃgharṣadalli sevè sallisuvāga èddukāṇuva śaurya athavā kartavyada niṣṭhègāgi ḍikin padakavannu nīḍalāyitu. rāyal ārmi vèṭarnari kārps‌nòṃdigè aphghānistānadalli sevè sallisuttiruvāga 15 sudhārita sphoṭaka sādhanagaḻu, gārègaḻu, gaṇigaḻu mattu śastrāstragaḻannu pattè māḍalāgidè. julai 2008 ralli rākèṭ cālita grèneḍ‌niṃda tālibān hòṃcudāḻiyalli saśā mattu adara hyāṃḍlar kòllalpaṭṭaru.

sākuprāṇigaḻu 

 yunaiṭèḍ sṭeṭsna māji adhyakṣa bil kliṃṭan avara lyābraḍārs baḍḍi mattu sīmas. 
 raṣyāda adhyakṣa vlāḍimir puṭin avara lyābraḍār ' kònni '. 
 mārli, "di varlḍs varsṭ ḍāg", patrakarta jān grogan avara ātmacaritrèya pustaka mārli & mi nalli kāṇisikòṃḍidè mattu ade hèsarina 2008 ra hāsya nāṭaka calanacitrakkè aḻavaḍisalāgidè.
 jāgatika sūpar‌sṭār sèlin ḍiyon‌na lyābraḍār‌gaḻu cārli mattu ber. avu tamma gāyaka mattu avara kuṭuṃbadòṃdigè halavāru niyatakālikègaḻalli pratinidhisalpaṭṭaru jòtègè tammade hèsarinalli sākuprāṇigaḻa sèlèbriṭigaḻādaru.

ullekhagaḻu 

sāku prāṇigaḻu
viki i-larniṃg‍nalli tayārisida lekhana
ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೈವರ್