ವಾಚಸ್ಪತಿ (ವಾಚಸ್ಪತಿ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಮಾತಿನ ಭಗವಂತ ) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಗವಾಗಿದೆ . ಇದು ೭೨ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ೬೪ ನೇ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಭೂಶಾವತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.   ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಇತರ ರಾಗಗಳಂತೆ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ರಚನೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣ 

ಇದು ೧೧ ನೇ ಚಕ್ರ ರುದ್ರದಲ್ಲಿ ೪ ನೇ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಜ್ಣಾಪಕದ  ಹೆಸರು ರುದ್ರ-ಭೂ . ಸ ರಿ ಗು ಮಿ ಪ ಧಿ ನಿ ಎಂಬ ಸ್ಮೃತಿ ನುಡಿಗಟ್ಟು.  ಅದರ ಆರೋಹಣ-ಅವರೋಹಣ ರಚನೆಯು  (ಕೆಳಗಿನ ಸಂಕೇತಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ <i id="mwMA">ಸ್ವರಗಳನ್ನು</i> ನೋಡಿ):

 ಆರೋಹಣ : ‍‍ಸ ರಿ₂ ಗ₃ಮ₂ ಪ ದ₂ನಿ₂ಸ 
 ಅವರೋಹಣ : ಸ ನಿ₂ದ₂ ಪ ಮ₂ಗ₃ರಿ₂ಸ 

ಈ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿ - ಚತುಶೃತಿ ರಿಷಭ, ಅಂತರ ಗಾಂಧಾರ,ಪ್ರತಿ ಮಧ್ಯಮ,ಚತುಶೃತಿ ದೈವತ,ಮತ್ತು ಕೈಶಿಕಿ ನಿಷಾಧ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇದು <i id="mwQg">ಸಂಪೂರ್ಣ</i> ರಾಗಂ - ಎಲ್ಲಾ ಏಳು ಸ್ವರಗಳನ್ನು (ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು) ಹೊಂದಿರುವ ರಾಗ. ಇದರ  ಪ್ರತಿ ಮಧ್ಯಮ ಹರಿಕಾಂಭೋಜಿಯ ಪ್ರತಿಮಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.

ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು 
ಅನೇಕ ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು(ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಮಾಪಕಗಳು) ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಶಾವಲಿ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ವಾಚಸ್ಪತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಗಳಿಗೆ ಜನ್ಯ ರಾಗಂಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ.

ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು 
ವಾಚಸ್ಪತಿಯು ಕಲ್ಯಾಣಿಗೆ (ಇದು ೬೫ ನೇ ಮೇಳಕರ್ತ ) ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ನಿಷಾದದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ, ಈ ರಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂಯೋಜಕರು ಈ ರಾಗವನ್ನು ತಲಾ  ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು  ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು

 ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರವರಿಂದ ಪಾಹಿ ಜಗ ಜನನೀ
 ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಕಾಂತಜೂಡುಮಿ
 ಪಾಪನಾಶಂ  ಶಿವನ್ ಅವರಿಂದ ಪರಾತ್ಪರಾ
 ಮುತ್ತಯ್ಯ ಭಾಗವತರಿಂದ ಸಹಸ್ರಕರ ಮಂದಿತೆ
 ಪಟ್ನಂ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರಿಂದ ಎನ್ನಾಡು ನಿ ಕೃಪಾ .
 ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ - ಕಲ್ಯಾಣಿ ವರದರಾಜನ್ ಅವರಿಂದ ಪಾದ ವರ್ಣಂ
 ಮೀಸು ಕೃಷ್ಣಯ್ಯರ್ ಅವರಿಂದ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಕಂದಮ್
 ಊತ್ತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿಯವರ ಎನ್ನತೈ ಸೊನ್ನಲುಮ್
 ಕೊಟ್ಟೇಶ್ವರ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರಿಂದ ಇಹಪರ ಸುಖ ದಾಯಕ
 ಶುದ್ಧಾನಂದ ಭಾರತಿಯವರ ಅಂತರಂಗಮೆಲ್ಲಂ ಅರಿಯೋ
 ಡಾ ಎಂ ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ ಅವರಿಂದ ನುತಿಂತು ಸದಾಂಬುಜ
 ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಶಿವನ್ ಅವರಿಂದ ವೆರು ತುನೈ
 ನೀಲಾ ರಾಮಮೂರ್ತಿಯವರ ಅಡಡ ಮನಂ ಅದುಂ
 ನೀಲಾ ರಾಮಮೂರ್ತಿ ಅವರಿಂದ ಡಿವಿ ಜಗನ್ಮೋಹಿನಿ
 ತುಳಸೀವನಂನಿಂದ ಶ್ರೀಪತೇ ಜಯ
 ಡಿ.ಪಟ್ಟಮ್ಮಾಳ್ ಅವರಿಂದ ಪಚೈ ನಾಯಕಿ ಪಕ್ಷಂ ವೈತು ಎಂಧನ್
 ವಂದನಮು - ಟೈಗರ್ ವರದಾಚಾರಿಯರ್ ಅವರಿಂದ ಥಾನ ವರ್ಣಂ

ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳು

ಭಾಷೆ: ತಮಿಳು

ಜನ್ಯ ರಾಗಂ: ಸರಸ್ವತಿ

ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಗಗಳು 
ಈ ವಿಭಾಗವು ಈ ರಾಗದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಗ್ರಹ ಭೇದಂ ಬಳಸಿ ವಾಚಸ್ಪತಿಯ  ಸ್ವರಗಳನ್ನು  ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ, ಮೂರು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಚಾರುಕೇಸಿ, ಗೌರಿಮನೋಹರಿ ಮತ್ತು ನಾಟಕಪ್ರಿಯ . ಗ್ರಹ ಭೇದವು ರಾಗದಲ್ಲಿ ಷಡ್ಜಮವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುವಾಗ, ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ವರ ಆವರ್ತನಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಗಾಗಿ ವಾಚಸ್ಪತಿಯ ಗ್ರಹ ಭೇದವನ್ನು ನೋಡಿ.

ವಾಚಸ್ಪತಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಸ್ಕೇಲ್‌ಗೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ.

ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ರಾಗಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
vācaspati (vācaspati èṃdu uccarisalāguttadè, aṃdarè mātina bhagavaṃta ) karnāṭaka saṃgīta paddhatiyalli òṃdu rāgavāgidè . idu 72 meḻakarta rāga vyavasthèyalli 64 ne meḻakarta rāgavāgidè. muttusvāmi dīkṣitara paddhatiya prakāra idannu bhūśāvati èṃdu karèyalāguttadè.   idu karnāṭaka saṃgītada itara rāgagaḻaṃtè hiṃdūstāni saṃgīta paddhatiyalli aḻavaḍisikòḻḻalāgidè.

racanè mattu lakṣaṇa 

idu 11 ne cakra rudradalli 4 ne rāgavāgidè. jṇāpakada  hèsaru rudra-bhū . sa ri gu mi pa dhi ni èṃba smṛti nuḍigaṭṭu.  adara ārohaṇa-avarohaṇa racanèyu  (kèḻagina saṃketagaḻu mattu niyamagaḻa vivaragaḻigāgi karnāṭaka saṃgītadalli <i id="mwMA">svaragaḻannu</i> noḍi):

 ārohaṇa : ‍‍sa ri₂ ga₃ma₂ pa da₂ni₂sa 
 avarohaṇa : sa ni₂da₂ pa ma₂ga₃ri₂sa 

ī svaraśreṇi - catuśṛti riṣabha, aṃtara gāṃdhāra,prati madhyama,catuśṛti daivata,mattu kaiśiki niṣādha svaragaḻannu baḻasuttavè. idu <i id="mwQg">saṃpūrṇa</i> rāgaṃ - èllā eḻu svaragaḻannu (ṭippaṇigaḻu) hòṃdiruva rāga. idara  prati madhyama harikāṃbhojiya pratimadhyamakkè samānavāgidè.

janya rāgagaḻu 
aneka janya rāgagaḻu(utpannavāda māpakagaḻu) idaròṃdigè saṃbaṃdhisidè, avugaḻalli bhūśāvali mattu sarasvati janapriyavāgivè. vācaspatigè saṃbaṃdhisida èllā svaraśreṇigaḻigè janya rāgaṃgaḻa paṭṭiyannu noḍi.

janapriya saṃyojanègaḻu 
vācaspatiyu kalyāṇigè (idu 65 ne meḻakarta ) hattiradallidè mattu niṣādadalli mātra bhinnavāgidè. innū, ī rāga hèccu saṃyojanègaḻannu hòṃdilla. ade samayadalli aneka saṃyojakaru ī rāgavannu talā  òṃdu hāḍannu  saṃyojisalu baḻasiddārè.

ī rāgadallina janapriya saṃyojanègaḻu

 svāti tirunāḻ ravariṃda pāhi jaga jananī
 tyāgarājara kāṃtajūḍumi
 pāpanāśaṃ  śivan avariṃda parātparā
 muttayya bhāgavatariṃda sahasrakara maṃditè
 paṭnaṃ subramaṇya ayyar avariṃda ènnāḍu ni kṛpā .
 rājarājeśvari - kalyāṇi varadarājan avariṃda pāda varṇaṃ
 mīsu kṛṣṇayyar avariṃda śrī saccidānaṃda kaṃdam
 ūttukkāḍu vèṃkaṭa kaviyavara ènnatai sònnalum
 kòṭṭeśvara ayyar avariṃda ihapara sukha dāyaka
 śuddhānaṃda bhāratiyavara aṃtaraṃgamèllaṃ ariyo
 ḍā èṃ bālamuraḻikṛṣṇa avariṃda nutiṃtu sadāṃbuja
 rāmasvāmi śivan avariṃda vèru tunai
 nīlā rāmamūrtiyavara aḍaḍa manaṃ aduṃ
 nīlā rāmamūrti avariṃda ḍivi jaganmohini
 tuḻasīvanaṃniṃda śrīpate jaya
 ḍi.paṭṭammāḻ avariṃda pacai nāyaki pakṣaṃ vaitu èṃdhan
 vaṃdanamu - ṭaigar varadācāriyar avariṃda thāna varṇaṃ

calanacitra hāḍugaḻu

bhāṣè: tamiḻu

janya rāgaṃ: sarasvati

saṃbaṃdhita rāgagaḻu 
ī vibhāgavu ī rāgada saiddhāṃtika mattu vaijñānika aṃśavannu òḻagòṃḍidè.

graha bhedaṃ baḻasi vācaspatiya  svaragaḻannu  badalāyisidāga, mūru itara pramukha meḻakarta rāgagaḻannu nīḍuttadè, avugaḻèṃdarè, cārukesi, gaurimanohari mattu nāṭakapriya . graha bhedavu rāgadalli ṣaḍjamavannu muṃdina svarakkè badalāyisuvāga, saṃbaṃdhita svara āvartanagaḻannu òṃde rīti irisikòḻḻuvalli tègèdukòṃḍa hèjjèyāgidè. hèccina vivaragaḻigāgi mattu vivaraṇègāgi vācaspatiya graha bhedavannu noḍi.

vācaspati pāścātya saṃgītadalli akausṭik skel‌gè anurūpavāgidè.

ṭippaṇigaḻu

ullekhagaḻu 

rāgagaḻu
karnāṭaka saṃgīta rāgagaḻu
karnāṭaka saṃgīta
ವಾಚಸ್ಪತಿ (ರಾಗ)