Articles with hCards
ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು
ಹರಿದತ್ತ (c. ೬೮೩ ಕ್ರಿ. ಶ) ಒಬ್ಬ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ - ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಇವರು ಖಗೋಳ ಗಣನೆಗಳ ಪರಹಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರವರ್ತಕ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗಣನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ದಂತಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹರಿದತ್ತನು ಕ್ರಿ.ಶ.೬೮೩ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಾಮಾಂಕಮ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರಹಿತ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದನು.  ಮಾಮಾಂಕಂ ಎಂಬುದು ಭರತಪುಳ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುನ್ನವಾಯದಲ್ಲಿ ೧೨ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಉತ್ಸವವಾಗಿದೆ.

ಹರಿದತ್ತನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೊಡುಗೆ, ಆರ್ಯಭಟೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಂಕಿಗಳ ಕಟಪಯಾದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಹಗಳ ಸರಾಸರಿ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಾನಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ವೇಗ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ  ಆರ್ಯಭಟನ ಸ್ಥಿರಾಂಕಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.  ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು  ಶಕ ೪೪೪ ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಯಭಟನ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಅನ್ವಯಿಸುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನುಶಕಾಬ್ದ -ಸಂಸ್ಕಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ದಿನಾಂಕದಂದು ಅವನ ಸ್ಥಿರಾಂಕಗಳು ನಿಖರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.

ಪರಹಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ 
ಹರಿದತ್ತ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಪರಹಿತಾ ಪದ್ದತಿಯು ಆರ್ಯಭಟನಿಂದ ಆರ್ಯಭಟಿಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸರಳೀಕರಣವಾಗಿದೆ. ಹರಿದತ್ತ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸರಳೀಕರಣಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.    ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ  ಕೂಡಾ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೂ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಒದಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದುದರಿಂದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಹಿತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.

 ಹರಿದತ್ತನು ಆರ್ಯಭಟನು ಬಳಸಿದ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಟಪಯಾದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದನು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅಂಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಶ್ರಮದಿಂದ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
 ಭಾರತೀಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ೪೩,೨೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಮಹಾಯುಗಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಹಲವಾರು ಆಕಾಶ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ನಿಯತಾಂಕಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ದೀರ್ಘ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಣನೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಹರಿದತ್ತನು ೫೭೬ ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ ೨,೧೦,೩೮೯ ದಿನಗಳ (ಇದು ಮಹಾಯುಗದ 1/7500 ಭಾಗ) ಧಿಜಗನ್ನೂಪುರ-ಯುಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಯುಗವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಈ ಉಪ-ಯುಗಕ್ಕೆ  ಹಲವಾರು ಗ್ರಹಗಳ ಸರಾಸರಿ ಚಲನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ  ಶೂನ್ಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು.

ಹರಿದತ್ತನ ಕೃತಿಗಳು 
ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹರಿದತ್ತ ಬರೆದ ಎರಡು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಗ್ರಹಚರಣಿಬಂಧನ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಹಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳ ಮೂಲ ಕೈಪಿಡಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೆ.ವಿ.ಶರ್ಮಾ ಅವರು ಸಂಶೋಧಿಸಿ ೧೯೫೪  ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಮಹಾಮಾರ್ಗನಿಬಂಧನ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಕೃತಿಯು ಈಗ ಉಳಿದಿಲ್ಲ.

ಸಹ ನೋಡಿ 

 ಭಾರತೀಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
 ಭಾರತೀಯ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ
 ಭಾರತೀಯ ಗಣಿತಜ್ಞರು
 ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸ
 ಕೇರಳ ಶಾಲೆಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಗಣಿತಜ್ಞರ ಪಟ್ಟಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
Articles with hCards
khagoḻa śāstrajñaru
haridatta (c. 683 kri. śa) òbba khagoḻaśāstrajña - bhāratada keraḻada gaṇitaśāstrajña, ivaru khagoḻa gaṇanègaḻa parahita vyavasthèya pravartaka èṃdu naṃbalāgidè. ī gaṇanèya vyavasthèyu keraḻa mattu tamiḻunāḍinalli vyāpakavāgi janapriyavāgidè. daṃtakathègaḻa prakāra, haridattanu kri.śa.683 ralli naḍèda māmāṃkam saṃdarbhadalli parahita paddatiyannu ghoṣisidanu.  māmāṃkaṃ èṃbudu bharatapuḻa nadiya daḍadalliruva tirunnavāyadalli 12 varṣagaḻigòmmè naḍèyuva utsavavāgidè.

haridattana viśiṣṭa kòḍugè, āryabhaṭīya lèkkācāragaḻannu pariharisuvudu mattu aṃkigaḻa kaṭapayādi vyavasthèyannu baḻasuvudu. idara jòtègè avaru caṃdra mattu itara grahagaḻa sarāsari mattu nijavāda sthānagaḻa maulyagaḻu, vega ityādigaḻa maulyagaḻigè  āryabhaṭana sthirāṃkagaḻannu anusarisi tiddupaḍigaḻannu paricayisidaru.  ī tiddupaḍiyannu  śaka 444 ralli āryabhaṭana dināṃkadiṃda anvayisuvudariṃda idannuśakābda -saṃskāra èṃdu karèyalāguttadè. ā dināṃkadaṃdu avana sthirāṃkagaḻu nikharavāda phalitāṃśagaḻannu nīḍitu.

parahita vyavasthè 
haridatta paricayisida parahitā paddatiyu āryabhaṭaniṃda āryabhaṭiyadalli pratipādisida vyavasthèya saraḻīkaraṇavāgidè. haridatta ī kèḻagina saraḻīkaraṇagaḻannu paricayisidaru.    idu sāmānya manuṣyanigè  kūḍā sūktavāgidè ekèṃdarè idu khagoḻaśāstrada lèkkācāragaḻannu saraḻīkarisitu mattu sāmānya vyaktigaḻigū abhyāsakkè òdaguvaṃtè māḍitu. ādudariṃda ī vyavasthèyannu parahita èṃdu karèyalāyitu.

 haridattanu āryabhaṭanu baḻasida saṃkhyātmaka sāṃketikatèyannu tyajisidanu mattu adannu hèccu hòṃdikòḻḻuva kaṭapayādi vyavasthèyannāgi badalāyisidanu. ī vyavasthèyalli akṣaragaḻannu aṃkègaḻannu pratinidhisalu baḻasalāguttadè mattu ī akṣaragaḻannu nirdiṣṭa saṃkhyègaḻannu sūcisalu arthapūrṇa padagaḻu mattu vākyagaḻannu āviṣkarisalu baḻasalāguttadè. ī padagaḻu mattu vākyagaḻannu kaḍimè śramadiṃda nènapinalliṭṭukòḻḻabahudu.
 bhāratīya khagoḻaśāstradallina lèkkācāragaḻu 43,20,000 varṣagaḻa avadhiya mahāyugakkè anvayavāguva halavāru ākāśa vastugaḻigè saṃbaṃdhisida vividha niyatāṃkagaḻannu pratinidhisuva dīrgha saṃkhyègaḻannu òḻagòṃḍivè. ī dòḍḍa saṃkhyègaḻòṃdigè gaṇanègaḻannu tappisalu, haridattanu 576 varṣagaḻu athavā 2,10,389 dinagaḻa (idu mahāyugada 1/7500 bhāga) dhijagannūpura-yuga èṃdu karèyalpaḍuva cikka yugavannu paricayisidanu mattu ī upa-yugakkè  halavāru grahagaḻa sarāsari calanègè saṃbaṃdhisidaṃtè  śūnya tiddupaḍigaḻannu nikharavāgi nirdharisidanu. ī tiddupaḍigaḻannu yāvude nirdiṣṭa dināṃkakkè sarāsari grahagaḻannu lèkkācāra māḍalu baḻasalāyitu.

haridattana kṛtigaḻu 
vidvāṃsaru haridatta barèda èraḍu kṛtigaḻannu mātra gurutisalu sādhyavāyitu. avugaḻalli òṃdu, grahacaraṇibaṃdhana èṃba śīrṣikèyu, khagoḻaśāstrada parahita vyavasthèya lèkkācāragaḻa mūla kaipiḍiyāgidè. idannu kè.vi.śarmā avaru saṃśodhisi 1954  ralli prakaṭisidaru. mahāmārganibaṃdhana èṃba innòṃdu kṛtiyu īga uḻidilla.

saha noḍi 

 bhāratīya khagoḻaśāstra
 bhāratīya gaṇitaśāstra
 bhāratīya gaṇitajñaru
 gaṇitaśāstrada itihāsa
 keraḻa śālèya khagoḻaśāstrajñaru mattu gaṇitajñara paṭṭi

ullekhagaḻu
ಹರಿದತ್ತ