ಬಿಳಿ-ಹೊಟ್ಟೆಯ ನೀಲಿನೊಣಹಿಡುಕ ( ಸಿಯೊರ್ನಿಸ್ ಪ್ಯಾಲಿಡಿಪ್ಸ್ ), ನೊಣಹಿಡುಕ ಕುಟುಂಬವಾದ ಮುಸಿಕಪಿಡೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಪ್ಯಾಸರೀನ್ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ . ಇದು  ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ  (ನೀಲಗಿರಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಜೀವಿಸಿರುವ ಸೀಮಿತ ನೆಲೆಯ ಹಕ್ಕಿಯಾಗಿದೆ. ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ಎದೆ ಕಡು ನೀಲಿ, ಹುಬ್ಬು ತೆಳು ನೀಲಿ  ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಕೆಂಗಂದು ಕಂಠ ಮತ್ತು ಎದೆ, ಬಿಳಿ ಮುಖ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗ ಆಲಿವ್ ಬೂದು ಬಣ್ಣವಿರುತ್ತದೆ.

ವಿವರಣೆ 

ಈ  ನೊಣಹಿಡುಕ ಸುಮಾರು ೧೩ ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿದ್ದು ( ೫.೧ ಇಂಚು), ತುಸು ಉದ್ದನೆಯ ಕೊಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದ ಮೇಲಾವರಣದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿಆಹಾರವನ್ನರಸುತ್ತದೆ, ಇಂತಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಹಾರಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ಕಂದು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಬಾಲದಿಂದಾಗಿ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಇತರ ನೊಣಹಿಡುಕಗಳಿಂದ  ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು. ಮಂದ  ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಈ ಬಿಳಿ-ಹೊಟ್ಟೆಯ ನೀಲಿನೊಣಹಿಡುಕ, ಪಳನಿ ಬೆಟ್ಟಪ್ರದೇಶದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿರುವ        ಬಿಳಿ-ಹೊಟ್ಟೆಯ ನೀಲಿ ಚಟಕ (White-bellied blue robin)ದಂತಿದ್ದು ಗುರುತಿಸಲು ಗೊಂದಲವಾಗುತ್ತದೆ, ನೀಲಿ ಚಟಕಕ್ಕೆ ಕಾಲು ಉದ್ದವಿದು ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಹೇಳಬಹುದು.

ವಿತರಣೆ 

ಬಿಳಿ-ಹೊಟ್ಟೆಯ ನೀಲಿ ನೊಣಹಿಡುಕ  ಪಶ್ಚಿಮ    ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ        ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.  ‌ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರವಾಗಿ          ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕೇರಳದಿಂದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ       ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರದವರೆಗೆ   ಅಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನ ಪ್ರದೇಶವಾದ ನೀಲಗಿರಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗನ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿವೆ.   ಇವು  ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ನೀಲಗಿರಿಯ ತಪ್ಪಲಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 1700 ಮೀ ವರೆಗಿನ                     ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ 
ಬಿಳಿ-ಹೊಟ್ಟೆಯ ನೀಲಿ ನೊಣಹಿಡುಕ  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ    ದಟ್ಟ   ಕಾಡಿನ ಹಸುರು ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆಳಗಿರುವ ಗಾಢ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನರಸುತ್ತವೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಅತಿ ನಿಶ್ಯಬ್ಧದಿಂದಿದ್ದು,  ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತವೆನೋ ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಇವುಗಳ ಕೂಗನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು. ಈ ಹಾಡು ಏರಿಳಿತಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ನಡುವೆ ಕ್ಲಿಕ್‌ - ಕೀರಲುಗಳ  ಅಸಂಬದ್ಧ ಧ್ವನಿಯಂತಿರುತ್ತದೆ.          ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ  ಇವು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಿಶ್ರ-ಜಾತಿಗಳೊಡನೆ ಆಹಾರವನ್ನರಸುವ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. 

ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮುಂಗಾರಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ, ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ. ಬಟ್ಟಲಿನಂತಿರುವ ಒರಟಾದ ಗೂಡು, ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ   ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ  ಅಂದವಾಗಿ ಪಾಚಿಯಿಂದ  ಮಾಡಿದ್ದು;  ಪಾಚಿ ಆವೃತ್ತ ಬಂಡೆ, ಮರದ ಪೊಟರೆ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳು  ಮಸುಕಾದ ಸಮುದ್ರ-ಹಸುರಿನ ಬಣ್ಣವಿದ್ದು, ಮೇಲೆಲ್ಲಾ ಕಂದು  ಮಚ್ಚೆಗಳಿದ್ದು, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ  ಮಚ್ಚೆಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ    ದಟ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
biḻi-hòṭṭèya nīlinòṇahiḍuka ( siyòrnis pyāliḍips ), nòṇahiḍuka kuṭuṃbavāda musikapiḍèyalli gurutisalpaṭṭa òṃdu puṭṭa pyāsarīn pakṣiyāgidè . idu  bhāratada paścima ghaṭṭagaḻalli  (nīlagiriyannū seridaṃtè) jīvisiruva sīmita nèlèya hakkiyāgidè. gaṃḍu hakkiya melbhāga mattu èdè kaḍu nīli, hubbu tèḻu nīli  mattu biḻi hòṭṭèyannu hòṃdiruttadè. hèṇṇigè kèṃgaṃdu kaṃṭha mattu èdè, biḻi mukha mattu melbhāga āliv būdu baṇṇaviruttadè.

vivaraṇè 

ī  nòṇahiḍuka sumāru 13 sèṃ.mī. uddaviddu ( 5.1 iṃcu), tusu uddanèya kòkkannu hòṃdidè. idu daṭṭa araṇyada melāvaraṇada nèraḻinalliāhāravannarasuttadè, iṃtalli kīṭagaḻannu hāri hiḍiyuttavè. kaṃdu kèṃpu baṇṇada bāladiṃdāgi hèṇṇannu nikharavāgi itara nòṇahiḍukagaḻiṃda  pratyekisabahudu. maṃda  bèḻakinalli ī biḻi-hòṭṭèya nīlinòṇahiḍuka, paḻani bèṭṭapradeśada kāḍugaḻalliruva        biḻi-hòṭṭèya nīli caṭaka (White-bellied blue robin)daṃtiddu gurutisalu gòṃdalavāguttadè, nīli caṭakakkè kālu uddavidu mattu nèlada melina hèccina caṭuvaṭikèyiṃdāgi pratyekisi heḻabahudu.

vitaraṇè 

biḻi-hòṭṭèya nīli nòṇahiḍuka  paścima    ghaṭṭagaḻallina        daṭṭa araṇya mattu śolā kāḍugaḻalli kaṃḍubaruttavè.  ‌ dakṣiṇottaravāgi          tamiḻunāḍu mattu keraḻadiṃda mahārāṣṭrada       mahābaleśvaradavarègè   alladè pūrva-paścima ghaṭṭagaḻa sammilana pradeśavāda nīlagiri mattu biḻigiriraṃgana bèṭṭagaḻalli haraḍivè.   ivu  mukhyavāgi, nīlagiriya tappaliniṃda sumāru 1700 mī varègina                     èttarada bèṭṭada kāḍugaḻalli kaṃḍubaruttavè.

naḍavaḻikè mattu parisara vijñāna 
biḻi-hòṭṭèya nīli nòṇahiḍuka  pramukhavāgi    daṭṭa   kāḍina hasuru melchāvaṇiyaḍiyalli, kèḻagiruva gāḍha nèraḻinalli āhāravannarasuttavèyāddariṃda ati niśyabdhadiṃdiddu,  niṣkriyavāgiruttavèno èṃdu anisuttadè bahaḻa hattiradiṃda mātra ivugaḻa kūgannu keḻabahudu. ī hāḍu eriḻitagaḻa saraṇiyāgiddu, naḍuvè klik‌ - kīralugaḻa  asaṃbaddha dhvaniyaṃtiruttadè.          sāmānyavāgi  ivu òṃṭiyāgi illave jòtèyāgi kāṇasiguttavè mattu hèccāgi miśra-jātigaḻòḍanè āhāravannarasuva guṃpugaḻannu seruttavè. 

pramukhavāgi muṃgārina samayadalli saṃtānotpatti, phèbravariyiṃda sèpṭèṃbar varègè. baṭṭalinaṃtiruva òraṭāda gūḍu, òḻabhāgadalli   accukaṭṭāgi  aṃdavāgi pāciyiṃda  māḍiddu;  pāci āvṛtta baṃḍè, marada pòṭarè athavā maṇṇina daṃḍèyalli gūḍugaḻannu nirmisuttavè. sāmānyavāgi nālku mòṭṭègaḻanniḍuttavè. mòṭṭègaḻu  masukāda samudra-hasurina baṇṇaviddu, melèllā kaṃdu  maccègaḻiddu, vistāravāda tudiyalli  maccègaḻa sāṃdratè    daṭṭavāgiruttadè.

ullekhagaḻu
ಬಿಳಿ-ಹೊಟ್ಟೆಯ ನೀಲಿನೊಣಹಿಡುಕ