ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಕಾಯಿಸಿದಾಗ ಅದು ವಿಭಜಿಸಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಅನೇಕ ಧಾತು ಅಥವಾ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದರೆ ಆ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಉಷ್ಣವಿಭಜನೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆ (ಥರ್ಮಲ್ ಡೀಕಾಂಪೊಸಿಷನ್). ಇದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು.

2HgO → 2Hg + O2

NH4NO3 → N2O + 2H2O

(NH4)2Cr2O7 → N2 + Cr2O3 + 4H2O

ಇತ್ಯಾದಿ.

ಉಷ್ಣದ ನೆರವಿನಿಂದ ಆಗುವ ಈ ಕ್ರಿಯೆ ವಿಪರ್ಯಾಯವಾಗಬಲ್ಲುದಾದರೆ ಅಂದರೆ ಉತ್ಪನ್ನ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಸಂಯೋಗ ಹೊಂದಿ ಮೂಲ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವುದಾದರೆ ಆ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಉಷ್ಣವಿಯೋಜನೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆ (ಥರ್ಮಲ್ ಡಿಸೋಸಿಯೇಷನ್). ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ನಿದರ್ಶನಗಳು-

2HI <=>[heat] H2 + I2

PCl5 <=>[heat] PCl3 + Cl2

NH4Cl <=>[heat] NH3 ^ + HCl

ಇತ್ಯಾದಿ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
òṃdu nirdiṣṭa rāsāyanika saṃyuktavannu kāyisidāga adu vibhajisi èraḍu athavā aneka dhātu athavā saṃyuktagaḻannu utpatti māḍidarè ā kriyègè uṣṇavibhajanè èṃdu hèsaru. idu òṃdu bagèya rāsāyanika badalāvaṇè (tharmal ḍīkāṃpòsiṣan). idakkè aneka nidarśanagaḻannu kòḍabahudu.

2HgO → 2Hg + O2

NH4NO3 → N2O + 2H2O

(NH4)2Cr2O7 → N2 + Cr2O3 + 4H2O

ityādi.

uṣṇada nèraviniṃda āguva ī kriyè viparyāyavāgaballudādarè aṃdarè utpanna padārthagaḻu kaḍimè uṣṇadalli punaḥ saṃyoga hòṃdi mūla padārthavannu utpattimāḍuvudādarè ā kriyègè uṣṇaviyojanè èṃdu hèsaru. idū òṃdu bagèya rāsāyanika badalāvaṇè (tharmal ḍisosiyeṣan). idakkè kèlavu nidarśanagaḻu-

2HI <=>[heat] H2 + I2

PCl5 <=>[heat] PCl3 + Cl2

NH4Cl <=>[heat] NH3 ^ + HCl

ityādi.

ullekhagaḻu 

rasāyanaśāstra
maisūru viśvavidyānilaya viśvakośa
ಉಷ್ಣವಿಭಜನೆ