ಭಾನುಭಕ್ತ ಆಚಾರ್ಯ ( ೧೮೧೪ - ೧೮೬೮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ ) ( ೧೮೭೧ - ೧೯೨೫ ವಿಕ್ರಮ ಶಕೆ ) ನೇಪಾಳಿ ಬರಹಗಾರ, ಕವಿ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕ. ಅವರನ್ನು ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ಕವಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ "ಆದಿಕಬಿ" ಅಕ್ಷರಶಃ "ಮೊದಲ ಕವಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ನೇಪಾಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ರಾಮಾಯಣದ ಅನುವಾದವು ಮೌಖಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ನಂತರ ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾನುಭಕ್ತ ರಾಮಾಯಣ ಎಂದು ಮೋತಿರಾಮ್ ಭಟ್ಟರಿಂದ ಸಂಕಲಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ 
ಭಾನುಭಕ್ತ ಆಚಾರ್ಯ ಅವರು ೧೮೧೪ ಜುಲೈ ೧೩ ರಂದು ( ೨೯ ಆಷಾಢ ೧೮೭೧ ವಿಕ್ರಮ ಶಕೆ) ನೇಪಾಳದ ತನಹುನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚುಂಡಿ ರಾಮ್ಘ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಧನಂಜಯ ಆಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾವತಿ ಆಚಾರ್ಯರ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.  ಅವರ ತಂದೆ ಧನಂಜಯ ಆಚಾರ್ಯ ಅವರು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾನುಭಕ್ತರು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾತ ಮತ್ತು ನಂತರ ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು.

ಸಾಹಿತ್ಯ ವೃತ್ತಿ 
ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆ ಸೇರಿದಂತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಲಿಖಿತ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಭಾಷಾ ಪ್ರಸಾರದ ಮೌಖಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಬಹುತೇಕ ಲಿಖಿತ ಪಠ್ಯಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ, ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿ, ಪುರೋಹಿತರಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಮೆರೆದ ಜಾತಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರವೇಶವು ಅವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಕೆಲವರು ಮಾತ್ರ. ಅನೇಕ ಕವಿಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಆಚಾರ್ಯ ಅವರು ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ರಾಣಾ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.

ರಾಮ್‌ನ ವೀರ ಸಾಹಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಚಾರ್ಯರ ಉಪಕಾರವು ನೇಪಾಳಿ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರಿಗೆ ಅವರ ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ ಅರ್ಥವಾಗದ ಕಾರಣ ಅವರು ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು. ರಾಮಾಯಣದ ಭಾವಗೀತಾತ್ಮಕ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಅವರ ಅನುವಾದಗಳು "ಭವ ಮತ್ತು ಮರ್ಮ" ಎಂಬ ಭಾವಗೀತಾತ್ಮಕ ಸಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ಕವಿತೆಯಂತೆ ಧ್ವನಿಸುವ ಬದಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸದೆ ಹಾಡಿನಂತೆ ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. 

ಅವರು ಯಾವುದೇ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ವಿದೇಶಿ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಅವರ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಇರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ನೇಪಾಳಿಯ ಸವಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಅವರ ಬರಹಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸರಳವಾಗಿದ್ದರೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಸರಳತೆಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಅವರ ದೇಶದ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಕವಿಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತೆಯೇ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಏನನ್ನಾದರೂ ನೀಡಲು ಬಯಸಿದ ಹುಲ್ಲು ಕಡಿಯುವವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವವರೆಗೂ ಅವರು ಗಮನಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಜೀವನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸಾವಿನ ನಂತರವೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹುಲ್ಲು ಕಡಿಯುವವನ ಮಾತುಗಳೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.

ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೇರುಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾನುಭಕ್ತೆಯ ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಅವರು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಧಾನಿಗೆ ಪದ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಪತ್ರ.  ಪೇಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಬಲಿಪಶುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಜೈಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಸುಳ್ಳು ಭರವಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅವರ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಸಹ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕೋರುವ ಮನವಿಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿಗೆ ಬರೆದರು. ಅದು ನಂತರ ಅವರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಕ ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಹಣದ ಚೀಲವನ್ನು ಸಹ ನೀಡಿದರು (ಅವರು ಅದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ಬಳಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬಯಸಿದ್ದರು). ಅವರು ೧೮೬೮ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದಾಗ ಅವರು ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ನೇಪಾಳದ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರ ರಚನೆಯು ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಅವರು ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯದೆ ನಿಧನರಾದರು.

ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮೋತಿರಾಮ್ ಭಟ್ಟ ಅವರು ೧೮೮೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಅವರು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲು ಭಾರತದ ಬನಾರಸ್‌ಗೆ  ಕೊಂಡೊಯ್ದರು. ಆಚಾರ್ಯರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕಠ್ಮಂಡು ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿವಾಸಿಗಳ ವರ್ಣರಂಜಿತ, ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ನೇಪಾಳದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ನೇಪಾಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇತರ ಕವಿಗಳಂತೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ. ಆಚಾರ್ಯರು ಮೂಲತಃ ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ ರಾಮಾಯಣವು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಂತರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿತು. ಇದು ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಅನುವಾದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗಮನಾರ್ಹ ಕೃತಿಗಳು

ಮಹಾಕಾವ್ಯ 

 ಭಾನುಭಕ್ತ ರಾಮಾಯಣ

ಕವನಗಳು 

 ಅಮರಾವತಿ ಕಾಂತಿಪುರಿ ನಗರಿ
 ಘಾನ್ಸಿ 
 ಬದು ಶಿಕ್ಷಾ
 ಭಕ್ತ ಮಾಲಾ
 ಖವ್ಮಿತ್ ಹೌದು ಗಿರ್ಧಾರಿ ಲೆ
 ರೋಜ್ ರೋಜ್ ದರ್ಶನ್ ಪೌಂಚು (ಭೋಲಿ ಕಬಿತಾ)
 ಮಾ ಭಾನುಭಕ್ತ
 ಬಾಲಾಜಿ ದೇಖ್ಯಾನ್
 ಪ್ರಶ್ನೆೋತ್ತರ ಮಾಲಾ

ಪರಂಪರೆ 
ಭಾನುಭಕ್ತ ಆಚಾರ್ಯರನ್ನು ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ಆದಿಕಬಿ (ಮೊದಲ ಕವಿ) ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ಮೋತಿರಾಮ್ ಭಟ್ಟರು ಅವರನ್ನು ಆದಿಕವಿ ಎಂದು ಮೊದಲು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. ನೇಪಾಳದ ಮೊದಲ ಕವಿಯಾದ ಕಾರಣ ಆಚಾರ್ಯರನ್ನು ಆದಿಕವಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರು ಕಾವ್ಯದ ಮರ್ಮವನ್ನು (ಆಂತರಿಕ ಸಾರ) ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರೆದ ಮೊದಲ ಕವಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಶೀರ್ಷಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹರು ಎಂದು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.   

ಭಾನು ಜಯಂತಿಯು ಭಾನುಭಕ್ತ ಆಚಾರ್ಯರ ಜನ್ಮದಿನದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ನೇಪಾಳಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ೨೯ ನೇ ದಿನದಂದು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನೇಪಾಳ ಸರ್ಕಾರ, ನೇಪಾಳಿ ಜನರು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ನೇಪಾಳಿ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವ, ಭಾನುಭಕ್ತ ಆಚಾರ್ಯ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದ ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ನೇಪಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ.  ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜುಲೈ ೧೩ ಅಥವಾ ನೇಪಾಳಿ ತಿಂಗಳ ಆಷಾಢದ ೨೯ ನೇ ದಿನದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಭಾನು ಜಯಂತಿಯನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಚಾರಗೋಷ್ಠಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇಪಾಳದ ಬರಹಗಾರರು, ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳುಅಥವಾ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮೆಗಾ ಈವೆಂಟ್ ಆಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಛಾಯಾಂಕಣ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 ಭಾನುಭಕ್ತ ಆಚಾರ್ಯ: ನೇಪಾಳದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
 ನೇಪಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾನುಭಕ್ತ ಆಚಾರ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
bhānubhakta ācārya ( 1814 - 1868 sāmānya yuga ) ( 1871 - 1925 vikrama śakè ) nepāḻi barahagāra, kavi mattu anuvādaka. avarannu nepāḻi bhāṣèya mòdala kavi èṃdu vyāpakavāgi parigaṇisalāgidè. idakkāgi avarigè "ādikabi" akṣaraśaḥ "mòdala kavi" èṃba birudannu nīḍalāyitu.

rāmāyaṇa mahākāvyavannu saṃskṛtadiṃda nepāḻigè mòdala bārigè bhāṣāṃtarisalu avaru hèccu hèsaruvāsiyāgiddārè. āraṃbhadalli avara rāmāyaṇada anuvādavu maukhika rūpadalli janapriyavāgittu. idannu naṃtara 19 ne śatamānada kònèyalli bhānubhakta rāmāyaṇa èṃdu motirām bhaṭṭariṃda saṃkalisi prakaṭisalāyitu.

āraṃbhika jīvana mattu śikṣaṇa 
bhānubhakta ācārya avaru 1814 julai 13 raṃdu ( 29 āṣāḍha 1871 vikrama śakè) nepāḻada tanahun jillèya cuṃḍi rāmgha grāmadalli dhanaṃjaya ācārya mattu dharmāvati ācāryara putranāgi janisidaru.  avara taṃdè dhanaṃjaya ācārya avaru sarkāri adhikāriyāgiddaru mattu èllā sahodararalli hiriyarāgiddaru. bhānubhaktaru saṃskṛtada prāthamika śikṣaṇavannu avara manèyalli tamma tāta mattu naṃtara vāraṇāsiyalli paḍèdaru.

sāhitya vṛtti 
nepāḻi bhāṣè seridaṃtè dakṣiṇa eṣyāda bhāṣègaḻu ā samayadalli kaḍimè likhita saṃdarbha mattu sāhityika prabhāvadòṃdigè bhāṣā prasārada maukhika mādhyamakkè sīmitavāgittu. dakṣiṇa eṣyāda bahuteka likhita paṭhyagaḻu saṃskṛtada prābalyavannu hòṃdiddariṃda adu sāmānya janarigè praveśisalāgalilla. brāhmaṇaru adhyāpakarāgi, vidvāṃsarāgi, purohitarāgi śreṣṭhatè mèrèda jātiyāddariṃda èllā dhārmika graṃthagaḻu mattu itara sāhitya kṛtigaḻa praveśavu avarigè mātra sīmitavāgittu hāgū śikṣaṇavannu mattu saṃskṛtavannu arthamāḍikòḻḻaballa kèlavaru mātra. aneka kavigaḻu saṃskṛtadalli kavitègaḻannu barèdiddārè. ādarè ācārya avaru nepāḻi bhāṣèyalli barèyalu prāraṃbhisidaru. adu bhāṣèyannu janapriyagòḻisitu mātravalladè rāṇā āḍaḻitagārariṃda svīkāravannu gaḻisitu.

rām‌na vīra sāhasagaḻa baggè ācāryara upakāravu nepāḻi mātanāḍuva janarigè avara kathèyannu praveśisuva turtusthitiyannu taṃditu. hèccina janarigè saṃskṛta bhāṣè arthavāgada kāraṇa avaru mahākāvyavannu nepāḻi bhāṣègè anuvādisidaru. rāmāyaṇada bhāvagītātmaka nirūpaṇā śailiyannu saṃrakṣisi avara anuvādagaḻu "bhava mattu marma" èṃba bhāvagītātmaka sāravannu hòṃdivè èṃdu vidvāṃsaru naṃbiddārè. adu kavitèyaṃtè dhvanisuva badalu prādeśika prabhāvavannu virūpagòḻisadè hāḍinaṃtè dhvanisuttadè. 

avaru yāvude pāścimātya śikṣaṇavannu svīkarisalilla athavā videśi sāhityadòṃdigè paricitarāgiralilla. adu avara kèlasa mattu anubhavada prayāṇavannu sthaḻīya sāhitya vyavasthègè mūlavāgi irisitu mattu avara kṛtigaḻigè balavāda nepāḻiya saviyannu taṃdukòṭṭitu. avara barahagaḻa pramukha lakṣaṇagaḻu saraḻavāgiddarū dharmada prajñè, saraḻatèya prajñè mattu avara deśada uṣṇatè mattu itara aneka kavigaḻannu holisalu sādhyavāgalilla. śrīmaṃta kuṭuṃbakkè serida avaru èṃdigū yāvude ārthika tòṃdarègaḻannu hòṃdiralilla. aṃtèye samājakkè enannādarū nīḍalu bayasida hullu kaḍiyuvavarannu bheṭiyāguvavarègū avaru gamanārhavallada jīvanavannu hòṃdiddaru. āddariṃda avarannu sāvina naṃtaravū nènapisikòḻḻabahudu. hullu kaḍiyuvavana mātugaḻe samājadalli chāpu mūḍisuva kèlasa māḍalu prerepisitu.

avaru tamma jīvanadalli èraḍu merukṛtigaḻannu barèdiddārè. avugaḻalli òṃdu bhānubhaktèya rāmāyaṇa mattu innòṃdu avaru jailinalliddāga pradhānigè padya rūpadalli barèda patra.  pepar‌gaḻigè sahi hākuvalli kèlavu tappu tiḻuvaḻikèyiṃdāgi avarannu balipaśuvannāgi māḍi jailigè kaḻuhisalāyitu. jailinalli avara ārogyavu hadagèṭṭitu. jòtègè avarannu biḍugaḍè māḍuva suḻḻu bharavasè nīḍalāyitu. ādarè avara prakaraṇavannu saha keḻalilla. āddariṃda avaru tamma svātaṃtryavannu koruva manaviyannu pradhānigè barèdaru. adu naṃtara avara śreṣṭha kṛtigaḻalli òṃdāyitu. avaru tamma kavitèya mūlaka avara svātaṃtryavannu gaḻisidaru mātravalladè haṇada cīlavannu saha nīḍidaru (avaru ade bhāṣèyalli sārvajanikarannu baḻasalu òttāyisalu aṃdina pradhāni bayasiddaru). avaru 1868 ralli nidhanarādāga avaru muṃdòṃdu dina nepāḻada atyaṃta gauravānvita kavigaḻalli òbbarāguttārè èṃdu avarigè tiḻidiralilla. ādāgyū avara racanèyu prakaṭavāgalilla mattu avara kòḍugègāgi avaru mannaṇè paḍèyadè nidhanarādaru.

avara kṛtigaḻannu motirām bhaṭṭa avaru 1887 ralli prakaṭisidaru, avaru hastapratiyannu kaṃḍukòṃḍa naṃtara adannu mudrisalu bhāratada banāras‌gè  kòṃḍòydaru. ācāryara kṛtigaḻalli òṃdāda kaṭhmaṃḍu kaṇivè mattu adara nivāsigaḻa varṇaraṃjita, prajvalisuva hògaḻikègè hèsaruvāsiyāgidè. avaru nepāḻada atyaṃta prasiddha mattu gauravānvita kavigaḻalli òbbarāgiddarū avara kṛtigaḻu nepāḻi sāhityada itihāsadalli itara kavigaḻaṃtè prasiddhavāgilla. ācāryaru mūlataḥ nepāḻi bhāṣègè bhāṣāṃtarisida rāmāyaṇavu òṃdu śatamānakkū hèccu naṃtara iṃgliṣ‌gè anuvādagòṃḍitu. idu nepāḻadalli prakaṭavāda iṃgliṣ‌nallina mòdala anuvādavèṃdu parigaṇisalāgidè.

gamanārha kṛtigaḻu

mahākāvya 

 bhānubhakta rāmāyaṇa

kavanagaḻu 

 amarāvati kāṃtipuri nagari
 ghānsi 
 badu śikṣā
 bhakta mālā
 khavmit haudu girdhāri lè
 roj roj darśan pauṃcu (bholi kabitā)
 mā bhānubhakta
 bālāji dekhyān
 praśnèottara mālā

paraṃparè 
bhānubhakta ācāryarannu nepāḻi bhāṣèya ādikabi (mòdala kavi) èṃba birudu nīḍi gauravisalāguttadè. 1981 ralli ācāryara jīvana caritrèyannu barèyuvāga motirām bhaṭṭaru avarannu ādikavi èṃdu mòdalu ullekhisidaru. nepāḻada mòdala kaviyāda kāraṇa ācāryarannu ādikavi èṃdu karèyalāguvudilla. ādarè avaru kāvyada marmavannu (āṃtarika sāra) arthamāḍikòṃḍu barèda mòdala kaviyāgiruvudariṃda avaru śīrṣikègè arharu èṃdu avaru spaṣṭapaḍisuttārè.   

bhānu jayaṃtiyu bhānubhakta ācāryara janmadinada ācaraṇèyāgidè. idu nepāḻi kyālèṃḍar prakāra āṣāḍha māsada 29 ne dinadaṃdu baruttadè. idannu nepāḻa sarkāra, nepāḻi janaru mattu prapaṃcadādyaṃta nepāḻi mātanāḍuva janaru prati varṣa ācarisuttārè. sāṃskṛtika utsava, bhānubhakta ācārya avara janmadinada avara vārṣikotsavada nènapigāgi prapaṃcadādyaṃtada nepāḻigaḻalli pracalitavāgidè.  idannu sāmānyavāgi julai 13 athavā nepāḻi tiṃgaḻa āṣāḍhada 29 ne dinadaṃdu ācarisalāguttadè.

prati varṣa bhānu jayaṃtiyannu sāhitya vicāragoṣṭhigaḻu mattu kāryakramagaḻòṃdigè nepāḻada barahagāraru, kādaṃbarikāraru mattu itara sāhityika vyaktigaḻuathavā utsāhigaḻa gamanārha upasthitiyalli mègā īvèṃṭ āgi ācarisalāguttadè.

chāyāṃkaṇa

ullekhagaḻu

bāhya kòṃḍigaḻu 

 bhānubhakta ācārya: nepāḻada sāhityada vyaktigaḻu
 nepāḻiyalli bhānubhakta ācāryara baggè pustakagaḻu

viki i-larniṃg‍nalli tayārisida lekhana
ಭಾನುಭಕ್ತ ಆಚಾರ್ಯ