ಕಾಡು ಕುದುರೆಯು  ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತಿರುಗುವ ಕುದುರೆಯಾಗಿದೆ . ಅಂದಹಾಗೆ, ಸಾಕಿದ ಪೂರ್ವಜರಿಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿ ಅಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳ ಕೆಲವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಕಾಡು" ಕುದುರೆಗಳು ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳು ದಾರಿತಪ್ಪಿ, ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಾಡಿಗೆ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ದೇಶೀಯ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಉಳಿದಿವೆ. ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ದೂರ, ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮಾದರಿಗಳು ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತವೆ. ಕಾಡು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕೆಲವು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಮಾನವರು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು " ಅರೆ-ಕಾಡು " ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳು ಹಿಂಡು, ಬ್ಯಾಂಡ್, ಜನಾನ ಅಥವಾ ಜನಸಮೂಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳಂತೆ ಕಾಡು ಕುದುರೆ ಹಿಂಡುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಮೇರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸಣ್ಣ ಜನಾನಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೇರ್‌ಗಳು, ಅವುಗಳ ಫೋಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಲಿಂಗಗಳ ಅಪಕ್ವವಾದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಹಿಂಡಿನ ಸ್ಟಾಲಿಯನ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಡಿಮೆ-ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಪುರುಷರು ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಉಳಿಯಬಹುದು. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಕುದುರೆ "ಹಿಂಡುಗಳು" ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮೂರರಿಂದ ಐದು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಡಜನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು. ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಕ್ಅಪ್ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಯುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅವು ಜನಿಸಿದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಯುವ ಸ್ಟಾಲಿಯನ್‌ಗಳು ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವಯಸ್ಸಾದ ಪುರುಷರಿಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮುಚ್ಚಿದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ (ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಆಶ್ರಯಗಳು), ಆನುವಂಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸಮರ್ಥನೀಯ ಮುಕ್ತ-ರೋಮಿಂಗ್ ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ಬುರೋ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕನಿಷ್ಠ ಗಾತ್ರವು ೧೫೦-೨೦೦ ಪ್ರಾಣಿಗಳು.

ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 
ಇಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ನಿಜವಾದ ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳೆಂದರೆ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವ ಪ್ರಜೆವಾಲ್ಸ್ಕಿಯ ಕುದುರೆ . ಆಧುನಿಕ ದಿನದ "ಕಾಡು" ಕುದುರೆಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಅಮೇರಿಕನ್ ವೆಸ್ಟ್. ೧೫ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳ ಆಗಮನದಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಮರುಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ, ಕೆಲವು ಕುದುರೆಗಳು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಇಂದು ಮಸ್ಟಾಂಗ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಾಡು ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವು.

೪೦೦,೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಮುಸ್ತಾಂಗ್‌ಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಹೆಸರು ಬ್ರಂಬಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ತಂದ ಕುದುರೆಗಳ ವಂಶಸ್ಥರು.  

ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗರ್ರಾನೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕುದುರೆಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಉತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಸರಪಳಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೇಬಲ್ ದ್ವೀಪ, ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಸ್ಸಾಟೇಗ್ ದ್ವೀಪ, ಕಂಬರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಕ್ವೆಸ್ ದ್ವೀಪ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಕುದುರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕುದುರೆಗಳ ವಂಶಸ್ಥರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳು ಹಡಗು ನಾಶವಾದಾಗ ಭೂಮಿಗೆ ಈಜಲು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇತರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಸಾಹತುಗಾರರು ವಿವಿಧ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಕರೆತಂದಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಬಿಡಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮಾನವ ವಸಾಹತುಗಳು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಕೈಬಿಡಬಹುದು.

೭೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳು ಸಿಂಕಾರ್ ಪರ್ವತದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ, ಲಿವ್ನೋ ಮತ್ತು ಕುಪ್ರೆಸ್, ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹೆರ್ಜೆಗೋವಿನಾ ನಡುವೆ, ಸುಮಾರು 145 km2 (56 ಚದರ ಮೈಲಿ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.  ೧೯೫೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಾಲೀಕರಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಬಂದ  ಪ್ರಾಣಿಗಳು ೨೦೧೦ ರಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ.

ಆಧುನಿಕ ಕಾಡು ಕುದುರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ( ಜಂಘಾಲಿ ಘುರಾ ) ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಅಸ್ಸಾಂನ ಡಿಬ್ರು-ಸೈಖೋವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ಶಿಬಿರಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಬಂದ ಸುಮಾರು ೭೯ ಕುದುರೆಗಳ ಹಿಂಡು. 

ಅನೇಕ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕುದುರೆ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಈಗ ಅಳಿದುಹೋಗಿವೆ, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಪಳಗಿದ ಕುದುರೆಗಳ ಸಂತತಿಯಾಗಿದೆ.  ಪಶ್ಚಿಮ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ೧೯೭೧ ರ ವೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೀ-ರೋಮಿಂಗ್ ಹಾರ್ಸಸ್ ಮತ್ತು ಬರ್ರೋಸ್ ಆಕ್ಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ರೋಗಳ ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೦,೦೦೦ ಮಸ್ಟಾಂಗ್‌‍ಗಳು ಉಳಿದಿವೆ.

ಆಧುನಿಕ ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳು 
ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ತಮ್ಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಧುನಿಕ ರೀತಿಯ ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳು ಸಾಕಿದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಕಾರಗಳು, ಲ್ಯಾಂಡ್‌ರೇಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತಳಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ:

 ಆಫ್ರಿಕಾ

 ಕುಂಡುಡೋ ಕುದುರೆ, ಕುಂಡುಡೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ; ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ.
 ನಮೀಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಮೀಬ್ ಮರುಭೂಮಿ ಕುದುರೆ

 ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ

 ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಮೌಂಟೇನ್ ಹಾರ್ಸ್ ಅಥವಾ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ವೈಲ್ಡೀ, ಕೆನಡಾದ ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ರಾಕಿ ಪರ್ವತಗಳ ಪೂರ್ವ ಇಳಿಜಾರುಗಳ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ
 ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನ ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನಾದ ಹೊರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಕುದುರೆ
 ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಸಾಟೀಗ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಚಿಂಕೋಟೀಗ್ ಪೋನಿ
 ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ದಕ್ಷಿಣ ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಕರಾವಳಿಯ ಕಂಬರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಬರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪ ಕುದುರೆ
 ಕೆನಡಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ನೆಮೈಯಾ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಗೆಸಿ ಕಿಯುಸ್ ವೈಲ್ಡ್ ಹಾರ್ಸ್ (ಕಾಯೂಸ್) 
 ಪಶ್ಚಿಮ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ತಾಂಗ್ , ೧೯೭೧ ರ ವೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೀ-ರೋಮಿಂಗ್ ಹಾರ್ಸಸ್ ಮತ್ತು ಬರ್ರೋಸ್ ಆಕ್ಟ್ನಿಂದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
 ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ಉತ್ತರ ಡಕೋಟಾದಲ್ಲಿ ನೊಕೋಟಾ ಕುದುರೆ
 ಕೆನಡಾದ ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾದ ಸೇಬಲ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸೇಬಲ್ ದ್ವೀಪ ಕುದುರೆ

 ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ

 ಉತ್ತರ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಾವ್ರಾಡಿರೋಸ್ 
 ಸಣ್ಣ ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಸಿಯೆರಾ ನೆವಾಡಾ ಡೆ ಸಾಂಟಾ ಮಾರ್ಟಾದ ಪ್ಯಾರಾಮೊಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳು ಮಾಡಿದ ಪರಿಚಯದಿಂದ ಬಂದವು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. 
 ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬೊಲಿವಿಯಾದ ಲಾ ಪಾಜ್ ನಗರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಡಿಲ್ಲೆರಾ ರಿಯಲ್‌ನ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೪೭೦೦ ಮೀ ಎತ್ತರದ ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಹಿಂಡಿನ ಮೂಲವು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.

 ಏಷ್ಯಾ

 ಜಪಾನ್‌ನ ಕೇಪ್ ಟೋಯಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಸಾಕಿ ಕುದುರೆ
 ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ನೆಡುಂತೀವು ಅಥವಾ ಡೆಲ್ಫ್ಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಡೆಲ್ಫ್ಟ್ ದ್ವೀಪದ ಕುದುರೆ . ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮಯದಿಂದ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾದ ಕುದುರೆಗಳ ವಂಶಸ್ಥರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. 

 ಯುರೋಪ್

 ಡ್ಯಾನ್ಯೂಬ್ ಡೆಲ್ಟಾ ಹಾರ್ಸ್, ರೊಮೇನಿಯಾದ ಲೆಟಿಯಾ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು  ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ
 ಗರ್ರಾನೊ, ಉತ್ತರ ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಕಾಡು ಕುದುರೆ
 ಸಾರ್ಡಿನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಗಿಯಾರಾ ಕುದುರೆ
 ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಹುಯೆಲ್ವಾದಲ್ಲಿನ ಡೊನಾನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಮಾರಿಸ್ಮೆನೊ
 ವೆಲ್ಷ್ ಪೋನಿ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಆದರೆ ಸುಮಾರು ೧೮೦ ಪ್ರಾಣಿಗಳ  ಕಾಡು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಉತ್ತರ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಕಾರ್ನೆಡ್ಡೌ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಬ್ರೆಕಾನ್ ಬೀಕನ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.

 ಓಷಿಯಾನಿಯಾ

 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಂಬಿ
 ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕೈಮನಾವಾ ಕುದುರೆ
 ಉವಾ ಹುಕಾ, ಮಾರ್ಕ್ವೆಸಾಸ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಫ್ರೆಂಚ್ ಪಾಲಿನೇಷ್ಯಾ  ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸಾಸ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಕುದುರೆ

ಅರೆ ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳು 

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ, ಫ್ರೀ-ರೋಮಿಂಗ್ ಪೋನಿಗಳ ಹಿಂಡುಗಳು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಡು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಾರ್ಟ್‌ಮೂರ್, ಎಕ್ಸ್‌ಮೂರ್, ಕುಂಬ್ರಿಯಾ (ಫೆಲ್ ಪೋನಿ), ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಫಾರೆಸ್ಟ್. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಡೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೇಯಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳ ಮೇಲೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತವೆ . ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ.  ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡಲು ಮುರಿದುಹೋಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ತಿರುಗಿತು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅವರು ಬೆಳೆಯಲು ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ವಿರಾಮ, ಕೆಲಸದಿಂದ ವಿರಾಮ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅಥವಾ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಿ). ಇತರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮೀಸಲುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಕಟವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

 ಕ್ಯಾಮಾರ್ಗು ಕುದುರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ರೋನ್ ಡೆಲ್ಟಾದ ಜವುಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ
 ಡಾರ್ಟ್ಮೂರ್ ಪೋನಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್; ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಅರೆ-ಕಾಡು ಹಿಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ
 ಎಕ್ಸ್ಮೂರ್ ಪೋನಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್; ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಅರೆ-ಕಾಡು ಹಿಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ
 ಫೆಲ್ ಪೋನಿ, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಂಬ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅರೆ-ಕಾಡು ಹಿಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
 ಗಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ರಸ್, ಸ್ವೀಡಿಷ್ ದ್ವೀಪವಾದ ಗಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿರುವ ಲೋಜ್ಸ್ಟಾ ಮೂರ್ನಲ್ಲಿ ಅರೆ-ಕಾಡು ಹಿಂಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
 ಕೊನಿಕ್, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪಳಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ಓಸ್ಟ್‌ವಾರ್ಡರ್‌ಸ್ಪ್ಲಾಸೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರೆ-ಫೆರಲ್ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
 ನ್ಯೂ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಪೋನಿ, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪಳಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರೆ-ಕಾಡು ಹಿಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.
 ಪೊಟ್ಟೊಕ್, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮ ಪೈರಿನೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರೆ-ಕಾಡು ಹಿಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
 ಡುಲ್ಮೆನ್ ಪೋನಿ, ವೆಸ್ಟ್‌ಫಾಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಕಾಡು ಹಿಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ವಾಸಿಸುವ ಜರ್ಮನ್ ಕುದುರೆ
 ಶೆಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪೋನಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್; ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಸವಾರಿ, ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕ್ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು 
ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುದುರೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿ ಕಲ್ಯಾಣ ವಕೀಲರೊಂದಿಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿವೆ. ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕಾಡು ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ನಿಯಂತ್ರಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕನಿಷ್ಠ ಪರಿಸರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸದಿರುವಾಗ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಂತಹ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜಾತಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಲಭ್ಯವಿರುವ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಲು ಅನುಮತಿಸಿದರೆ ಮಣ್ಣು, ಸಸ್ಯವರ್ಗ (ಅತಿ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. 

ಒಂದು ಕಾಡು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ನಾಗರಿಕತೆಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಯು ಮಾನವ-ನಿರ್ಮಿತ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಬೇಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.  ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳು ದೇಶೀಯ ಜಾನುವಾರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಂತಹ ಬಹು ಬಳಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ, ರೇಂಜ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅವನತಿಗೆ ಯಾವ ಜಾತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿವಾದಗಳಿವೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಜಾನುವಾರು ಅಥವಾ ಕುರಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮೇಯಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಯಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುವ ದೇಶೀಯ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿತವನ್ನು ಮಾಡಲು ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳ ವಕೀಲರು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಕೆಲವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಗಣನೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಥವಾ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಸ್ಸಾಟೇಗ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಚಿಂಕೋಟೀಗ್ ಪೋನಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕರಾವಳಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಡಲತೀರ ಅಥವಾ ಕುಶಿಮಾದ ಪುರಸಭೆಯ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ಸಣ್ಣ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜಪಾನ್‌ನ ಮಿಸಾಕಿ ಕುದುರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರಂತರ ಕಾಡು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕೊಲ್ಲುವಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ದತ್ತು ಅಥವಾ ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ವಧೆಗಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಶೂಟ್ ಮಾಡುವ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.  ಫಲವತ್ತತೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಇದು ದುಬಾರಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
kāḍu kudurèyu  svataṃtravāgi tiruguva kudurèyāgidè . aṃdahāgè, sākida pūrvajarillada prāṇiya arthadalli kāḍu prāṇi alla. ādāgyū, kāḍu kudurègaḻa kèlavu janasaṃkhyèyannu vanyajīvigaḻāgi nirvahisalāguttadè mattu ī kudurègaḻannu sāmānyavāgi "kāḍu" kudurègaḻu èṃdu janapriyavāgi karèyalāguttadè. kāḍu kudurègaḻu dāritappi, tappisikòṃḍu, athavā uddeśapūrvakavāgi kāḍigè biḍalpaṭṭa deśīya kudurègaḻiṃda huṭṭikòṃḍivè mattu alli badukalu mattu saṃtānotpatti māḍalu uḻidivè. manuṣyariṃda dūra, kālānaṃtaradalli, ī prāṇigaḻa naḍavaḻikèya mādarigaḻu kāḍu kudurègaḻannu holuva naḍavaḻikègè hiṃtiruguttavè. kāḍu sthitiyalli vāsisuva kèlavu kudurègaḻannu sāṃdarbhikavāgi mānavaru nirvahisabahudu athavā nirvahisabahudu, viśeṣavāgi khāsagi òḍètanadalliddarè, avugaḻannu " arè-kāḍu " èṃdu ullekhisalāguttadè.

kāḍu kudurègaḻu hiṃḍu, byāṃḍ, janāna athavā janasamūha èṃdu karèyalpaḍuva guṃpugaḻalli vāsisuttavè. kāḍu kudurègaḻaṃtè kāḍu kudurè hiṃḍugaḻu sāmānyavāgi prabala mer netṛtvada saṇṇa janānagaḻiṃda māḍalpaṭṭidè, hèccuvari mer‌gaḻu, avugaḻa phol‌gaḻu mattu èraḍū liṃgagaḻa apakvavāda kudurègaḻannu òḻagòṃḍiruttadè. sāmānyavāgi òṃdu hiṃḍina sṭāliyan iruttadè. ādarū sāṃdarbhikavāgi kèlavu kaḍimè-prābalyada puruṣaru guṃpinòṃdigè uḻiyabahudu. kāḍinalliruva kudurè "hiṃḍugaḻu" òṃde pradeśavannu haṃcikòḻḻuva halavāru saṇṇa byāṃḍ‌gaḻa guṃpugaḻāgi uttamavāgi vivarisalāgidè. byāṃḍ‌gaḻu sāmānyavāgi cikka bhāgadalliruttavè. mūrariṃda aidu prāṇigaḻu, ādarè kèlavòmmè òṃdu ḍajan‌giṃtalū hèccu. byāṃḍ‌gaḻa mekap kālānaṃtaradalli badalāguttā hoguttadè, ekèṃdarè yuva prāṇigaḻu avu janisida byāṃḍ‌niṃda hòrahākalpaḍuttavè mattu itara byāṃḍ‌gaḻigè seruttavè athavā yuva sṭāliyan‌gaḻu prābalyakkāgi vayassāda puruṣarigè savālu hākuttavè. ādāgyū, muccida parisara vyavasthèyalli (iṃdu hèccina kāḍu kudurègaḻu vāsisuva pratyekavāda āśrayagaḻu), ānuvaṃśika vaividhyatèyannu kāpāḍikòḻḻalu, samarthanīya mukta-romiṃg kudurè athavā buro janasaṃkhyèya kaniṣṭha gātravu 150-200 prāṇigaḻu.

kāḍu kudurègaḻa saṃkhyè 
iṃdu astitvadalliruva ekaika nijavāda kāḍu kudurègaḻèṃdarè madhya eṣyāda hullugāvalugaḻigè sthaḻīyavāgiruva prajèvālskiya kudurè . ādhunika dinada "kāḍu" kudurègaḻa atyuttama udāharaṇègaḻèṃdarè amerikan vèsṭ. 15 ne śatamānadalli vijayaśāligaḻa āgamanadiṃda āraṃbhagòṃḍu yuropiyannaru kudurèyannu amèrikakkè maruparicayisidāga, kèlavu kudurègaḻu tappisikòṃḍu iṃdu masṭāṃgs èṃdu karèyalpaḍuva kāḍu hiṃḍugaḻannu racisidavu.

400,000 kkiṃta hèccu kudurègaḻannu hòṃdiruva āsṭreliyāvu viśvadalle ati dòḍḍa janasaṃkhyèyannu hòṃdidè.  mustāṃg‌gè samānavāda āsṭreliyan hèsaru braṃbi, iṃgliṣ vasāhatugāraru āsṭreliyākkè taṃda kudurègaḻa vaṃśastharu.  

porcugal‌nalli, garrānò èṃdu karèyalpaḍuva svataṃtra kudurègaḻa janasaṃkhyèyu uttarada parvata sarapaḻigaḻalli vāsisuttadè. kāḍu kudurègaḻa pratyekavāda janasaṃkhyèyu novā skāṭiyāda karāvaḻiyalliruva sebal dvīpa, varjīniyā mattu merilyāṃḍ‌na karāvaḻiyalliruva assāṭeg dvīpa, kaṃbar‌lyāṃḍ dvīpa, jārjiyā mattu porṭò rikò karāvaḻiyalliruva vikvès dvīpa seridaṃtè halavāru itara sthaḻagaḻalli kaṃḍubaruttadè. ī kudurègaḻalli kèlavu kudurègaḻa vaṃśastharu èṃdu heḻalāguttadè, avugaḻu haḍagu nāśavādāga bhūmigè ījalu nirvahisuttiddavu. itararannu uddeśapūrvakavāgi vasāhatugāraru vividha dvīpagaḻigè karètaṃdirabahudu mattu muktavāgi saṃtānotpatti māḍalu biḍabahudu athavā vividha rītiya mānava vasāhatugaḻu viphalavādāga kaibiḍabahudu.

700 kkū hèccu kāḍu kudurègaḻu siṃkār parvatada tappalinalli, livno mattu kuprès, bosniyā mattu hèrjègovinā naḍuvè, sumāru 145 km2 (56 cadara maili) pradeśadalli vāsisuttavè.  1950 ra daśakadalli tamma mālīkariṃda muktagòḻisida kudurègaḻiṃda baṃda  prāṇigaḻu 2010 riṃda saṃrakṣita sthānamānavannu anubhavisuttavè.

ādhunika kāḍu kudurè janasaṃkhyèyu ( jaṃghāli ghurā ) īśānya bhāratada assāṃna ḍibru-saikhovā rāṣṭrīya udyānavana mattu jaivika mīsalu pradeśadalli kaṃḍubaruttadè. idu viśva samara II ra samayadalli senā śibiragaḻiṃda tappisikòṃḍa prāṇigaḻiṃda baṃda sumāru 79 kudurègaḻa hiṃḍu. 

aneka itihāsapūrva kudurè prabhedagaḻu īga aḻiduhogivè, uttara amèrikādalli vikasanagòṃḍivè. ādarè iṃdina kāḍu kudurègaḻu yuropnalli paḻagida kudurègaḻa saṃtatiyāgidè.  paścima yunaiṭèḍ sṭeṭs‌nalli, 1971 ra vailḍ mattu phrī-romiṃg hārsas mattu barros ākṭ aḍiyalli kudurègaḻu mattu barrogaḻa kèlavu byāṃḍ‌gaḻannu rakṣisalāgidè. yunaiṭèḍ sṭeṭs‌‍nalli sumāru 40,000 masṭāṃg‌‍gaḻu uḻidivè.

ādhunika kāḍu kudurègaḻu 
prāṇigaḻa rājyadalli vāsisuva tamma saṃkhyèya gamanārha śekaḍāvāru pramāṇavannu hòṃdiruva ādhunika rītiya kāḍu kudurègaḻu sākida pratinidhigaḻu astitvadallirabahudu. ī prakāragaḻu, lyāṃḍ‌res‌gaḻu mattu taḻigaḻannu òḻagòṃḍivè:

 āphrikā

 kuṃḍuḍo kudurè, kuṃḍuḍo pradeśadalli, ithiyopiyā ; aḻivina aṃcinallidè.
 namībiyādalli namīb marubhūmi kudurè

 uttara amerikā

 ālbarṭā mauṃṭen hārs athavā ālbarṭā vailḍī, kènaḍāda ālbarṭāda rāki parvatagaḻa pūrva iḻijārugaḻa tappalinalli
 yunaiṭèḍ sṭeṭs‌‌na uttara kèròlināda hòra daṃḍèyalli byāṃkar kudurè
 yunaiṭèḍ sṭeṭs‌na varjīniyā mattu merilyāṃḍ‌na karāvaḻiyalli asāṭīg dvīpadalliruva ciṃkoṭīg poni
 yunaiṭèḍ sṭeṭsna dakṣiṇa jārjiyāda karāvaḻiya kaṃbarlyāṃḍ dvīpadalliruva kaṃbarlyāṃḍ dvīpa kudurè
 kènaḍāda briṭiṣ kòlaṃbiyāda nèmaiyā kaṇivèyalli èlègèsi kiyus vailḍ hārs (kāyūs) 
 paścima yunaiṭèḍ sṭeṭsnalli mustāṃg , 1971 ra vailḍ mattu phrī-romiṃg hārsas mattu barros ākṭniṃda kānūnubaddhavāgi rakṣisalpaṭṭidè.
 yunaiṭèḍ sṭeṭsna uttara ḍakoṭādalli nòkoṭā kudurè
 kènaḍāda novā skāṭiyāda sebal dvīpadalliruva sebal dvīpa kudurè

 dakṣiṇa amerika

 uttara brèjil‌nalli lāvrāḍiros 
 saṇṇa kāḍu kudurègaḻannu kòlaṃbiyāda siyèrā nèvāḍā ḍè sāṃṭā mārṭāda pyārāmòs‌nalli sthāpisalāgidè mattu spyāniṣ vijayaśāligaḻu māḍida paricayadiṃda baṃdavu èṃdu naṃbalāgidè. 
 kāḍu kudurègaḻa òṃdu saṇṇa janasaṃkhyèyu bòliviyāda lā pāj nagarada pakkadalliruva kārḍillèrā riyal‌na tappalinalli vāsisuttadè; ī vyaktigaḻu samudra maṭṭadiṃda 4700 mī èttarada èttarada hullugāvalinalli alèdāḍuttārè. hèccu aḻivinaṃcinalliruva ī hiṃḍina mūlavu sariyāgi tiḻidilla.

 eṣyā

 japān‌na kep ṭoyiyalli misāki kudurè
 śrīlaṃkāda nèḍuṃtīvu athavā ḍèlphṭ dvīpadalliruva ḍèlphṭ dvīpada kudurè . kāḍu kudurègaḻu śrīlaṃkādalli ḍac ākramaṇada samayadiṃda dvīpadalli irisalāda kudurègaḻa vaṃśastharu èṃdu naṃbalāgidè. 

 yurop

 ḍyānyūb ḍèlṭā hārs, ròmeniyāda lèṭiyā araṇya mattu  adara suttamutta
 garrānò, uttara porcugal‌gè sthaḻīyavāda kāḍu kudurè
 sārḍiniyādalli giyārā kudurè
 spen‌na huyèlvādallina ḍònānā rāṣṭrīya udyānavanadalli mārismènò
 vèlṣ poni, hèccāgi sākuprāṇigaḻu, ādarè sumāru 180 prāṇigaḻa  kāḍu janasaṃkhyèyu uttara vels‌na kārnèḍḍau bèṭṭagaḻalli saṃcarisuttadè. itara janasaṃkhyègaḻu brèkān bīkans rāṣṭrīya udyānavanada pūrva bhāgagaḻalli saṃcarisuttavè.

 oṣiyāniyā

 āsṭreliyādalli braṃbi
 nyūjilèṃḍ‌nalliruva kaimanāvā kudurè
 uvā hukā, mārkvèsās dvīpagaḻu, phrèṃc pālineṣyā  nalli mārkvèsās dvīpagaḻa kudurè

arè kāḍu kudurègaḻu 

yunaiṭèḍ kiṃg‌ḍaṃnalli, phrī-romiṃg ponigaḻa hiṃḍugaḻu vividha pradeśagaḻalli spaṣṭavāgi kāḍu paristhitigaḻalli vāsisuttavè, viśeṣavāgi ḍārṭ‌mūr, èks‌mūr, kuṃbriyā (phèl poni), mattu nyū phārèsṭ. ide rītiya kudurè mattu kudurè janasaṃkhyèyu yuropiyan khaṃḍadalli berèḍè astitvadallidè. ādāgyū, ī prāṇigaḻu nijavāgiyū kāḍuprāṇigaḻalla, ekèṃdarè ivèllavū khāsagi òḍètanadallidè mattu avugaḻa mālīkarigè serida sāmānya meyisuva hakkugaḻa aḍiyalli hullugāvalu mattu kāḍugaḻa melè tirugāḍuttavè . avugaḻalli òṃdu bhāgavu sthagitagòṃḍidè.  saṇṇa pramāṇadalli savāri māḍalu muriduhogidè. ādarè halavāru kāraṇagaḻigāgi svalpa samayadavarègè saraḻavāgi tirugitu (udāharaṇègè, avaru bèḻèyalu tarabetiyalli virāma, kèlasadiṃda virāma naisargika paristhitigaḻu athavā nivṛttiya aḍiyalli avugaḻannu saṃtānotpatti māḍalu avakāśa māḍikòḍi). itara saṃdarbhagaḻalli, prāṇigaḻu sarkāri svāmyada mattu niyaṃtrita mīsalugaḻalli nikaṭavāgi nirvahisalpaḍuttavè.

 kyāmārgu kudurè, dakṣiṇa phrāns‌na ron ḍèlṭāda javugu pradeśagaḻalli
 ḍārṭmūr poni, iṃglèṃḍ; pradhānavāgi sākuprāṇigaḻu, arè-kāḍu hiṃḍugaḻalli saha vāsisuttavè
 èksmūr poni, iṃglèṃḍ; pradhānavāgi sākuprāṇigaḻu, arè-kāḍu hiṃḍugaḻalli saha vāsisuttavè
 phèl poni, pradhānavāgi sākuprāṇigaḻu, uttara iṃglèṃḍ‌nalli, viśeṣavāgi kuṃbriyādalli arè-kāḍu hiṃḍugaḻalli vāsisuttavè.
 gāṭlyāṃḍsras, svīḍiṣ dvīpavāda gāṭlyāṃḍnalliruva lojsṭā mūrnalli arè-kāḍu hiṃḍinalli vāsisuttiddārè.
 kònik, pradhānavāgi paḻagisalpaṭṭa, nèdarlyāṃḍs‌na osṭ‌vārḍar‌splāsèn‌nalli arè-phèral vāsisuttānè.
 nyū phārèsṭ poni, pradhānavāgi paḻagisalpaṭṭidè, iṃglèṃḍ‌na hyāṃp‌śair pradeśadalli arè-kāḍu hiṃḍugaḻalli vāsisuttadè.
 pòṭṭòk, pradhānavāgi sākuprāṇigaḻu, paścima pairinīs‌nalli arè-kāḍu hiṃḍugaḻalli vāsisuttavè.
 ḍulmèn poni, vèsṭ‌phāliyādallina kāḍu hiṃḍinalli manuṣyara sahāyavilladè vāsisuva jarman kudurè
 śèṭlyāṃḍ poni, skāṭlèṃḍ; pradhānavāgi savāri, cālanè mattu pyāk uddeśagaḻigāgi baḻasalāguttadè.

janasaṃkhyèya pariṇāmagaḻu 
kāḍuprāṇigaḻa janasaṃkhyèyu sāmānyavāgi vivādātmakavāgiruttadè. jānuvāru utpādakaru sāmānyavāgi kudurè abhimānigaḻu mattu itara prāṇi kalyāṇa vakīlaròṃdigè bhinnābhiprāya hòṃdiruttārè. kāḍu kudurègaḻiṃda vibhinna āvāsasthānagaḻu vibhinna rītiyalli prabhāvitavāgivè. kāḍu kudurègaḻu òṃdu pradeśakkè sthaḻīyavāgi kāḍu pūrvajarannu hòṃdiddarè, niyaṃtrita janasaṃkhyèyu kaniṣṭha parisara prabhāvavannu hòṃdirabahudu. viśeṣavāgi avugaḻa prāthamika pradeśavu yāvude gamanārha maṭṭakkè sākuprāṇigaḻòṃdigè spardhisadiruvāga. ādāgyū, āsṭreliyādaṃtaha paricayisalāda jātiya pradeśagaḻalli athavā janasaṃkhyèyu labhyaviruva vyāptiyannu mīralu anumatisidarè maṇṇu, sasyavarga (ati meyisuvikè seridaṃtè) mattu sthaḻīya jātiya prāṇigaḻa melè gamanārha pariṇāmagaḻannu uṃṭumāḍabahudu. 

òṃdu kāḍu janasaṃkhyèyu nāgarikatègè hattiradalli vāsisuttiddarè, avara naḍavaḻikèyu mānava-nirmita jānuvārugaḻa beli mattu saṃbaṃdhita racanègaḻannu hānigòḻisuttadè.  kèlavu saṃdarbhagaḻalli kāḍu kudurègaḻu deśīya jānuvārugaḻòṃdigè spardhisuttavè, viśeṣavāgi paścima yunaiṭèḍ sṭeṭs‌naṃtaha bahu baḻakègaḻannu anumatisuva sārvajanika bhūmigaḻalli, reṃj‌lyāṃḍ‌na avanatigè yāva jātigaḻu hèccu kāraṇavāgivè èṃbudara kuritu sākaṣṭu vivādagaḻivè, vāṇijya hitāsaktigaḻu hèccāgi pratipādisuttavè. jānuvāru athavā kurigaḻigè hèccu meyisalu anuvu māḍikòḍalu kāḍu kudurègaḻa janasaṃkhyèyannu tègèduhākalu mattu sārvajanika bhūmiyalli meyisalu anumatisuva deśīya jānuvārugaḻa saṃkhyèyalli kaḍitavannu māḍalu kāḍu kudurègaḻa vakīlaru śiphārassu māḍuttārè.

kèlavu janasaṃkhyèyu gaṇanīya aitihāsika athavā bhāvanātmaka maulyavannu hòṃdidè, udāharaṇègè assāṭeg dvīpadalli vāsisuva ciṃkoṭīg poni, sūkṣmavāda karāvaḻi parisara vyavasthèyannu hòṃdiruva rāṣṭrīya kaḍalatīra athavā kuśimāda purasabhèya gaḍiyòḻagè saṇṇa āśrayadalli vāsisuva japān‌na misāki kudurè. sthaḻīya ārthikatèyannu bèṃbalisalu pravāsodyamavannu uttejisalu prāṇigaḻannu baḻasuvudannu òḻagòṃḍiruva èccarikèya nirvahaṇèyòṃdigè ī janasaṃkhyèyu abhivṛddhi hòṃdalu nirvahisuttadè. hèccina niraṃtara kāḍu janasaṃkhyèyannu vividha rītiya kòlluvikèyiṃda nirvahisalāguttadè. idu rāṣṭra mattu itara sthaḻīya paristhitigaḻannu avalaṃbisi, hèccuvari prāṇigaḻannu dattu athavā mārāṭakkāgi sèrèhiḍiyuvudannu òḻagòṃḍiruttadè. kèlavu rāṣṭragaḻalli, vadhègāgi sèrèhiḍida prāṇigaḻannu mārāṭa māḍuva athavā avugaḻannu saraḻavāgi śūṭ māḍuva vivādātmaka abhyāsavannu nirvahaṇèyu òḻagòṃḍiruttadè.  phalavattatèya niyaṃtraṇavannu kèlavòmmè baḻasalāguttadè. ādarū idu dubāriyāgidè mattu niyamitavāgi punarāvartisabekāguttadè.

ullekhagaḻu 

viki i-larniṃg‍nalli tayārisida lekhana
ಕಾಡು ಕುದುರೆ(ಕುದುರೆ)