ಹಜ್ ( /h ɑː dʒ / ;     Ḥajj ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಡ್ಜ್, ಹಡ್ಜಿ ಅಥವಾ ಹಜ್ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಇದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಮೆಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯಾಗಿದ್ದು ಹಜ್ ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ನಗರವಾಗಿದೆ.  ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಕ ಮುಸ್ಲಿಮರು ತಮ್ಮ ಹಜ್ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಮತ್ತು   ಅವರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯನ್ನು ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬೇಕು.  

ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಹಜ್ ಎಂಬುದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಪವಿತ್ರ ನಗರವಾದ ಮೆಕ್ಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಬಾ, "ಅಲ್ಲಾಹನ ಮನೆ" ಗೆ ಮಾಡಿದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಐದು ಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ  (ಅಲ್ಲಾ (ದೇವರು) ಹೊರತು ಬೇರೆ ದೇವರು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬುವ ಪ್ರಮಾಣ) , ಸಲಾತ್  (ಪ್ರಾರ್ಥನೆ), ಝಕಾತ್(ಭಿಕ್ಷೆ) ಮತ್ತು ಸೌಮ್ (ರಂಜಾನ್ ಉಪವಾಸ). ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಹೋದರತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಹ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಐಕಮತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ದೇವರಿಗೆ ( ಅಲ್ಲಾ ) ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗುವ ಹಜ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.   ಹಜ್ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ "ಕಾಬಾಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ", ಮುಸ್ಲಿಮರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಲೌಕಿಕ ಪಾಪಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸುದೀರ್ಘ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಯಾಣ. ಇದು ಸಾವಿನ ನಂತರದ ಪ್ರಯಾಣದ ಬಾಹ್ಯ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಆಂತರಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಎರಡನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ ಕೊನೆಯ ತಿಂಗಳಾದ ಧು ಅಲ್-ಹಿಜ್ಜಾದ 8 ರಿಂದ 12 ಅಥವಾ 13 ವರೆಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಐದರಿಂದ ಆರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಚಾಂದ್ರಮಾನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವರ್ಷವು ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ.  ಹಜ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ದಿನಾಂಕವು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. 2023 AD (1444 AH ), ಧು ಅಲ್-ಹಿಜ್ಜಾ 19 ಜೂನ್ ನಿಂದ 18 ಜುಲೈ ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಜ್ 7 ನೇ ಶತಮಾನದ ಎಡಿ ಯಿಂದ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪ್ರವಾದಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದ ಮೆಕ್ಕಾ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಆಚರಣೆಯು ಅಬ್ರಹಾಮನ ಕಾಲದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಹಜ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನರ ಮೆರವಣಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.  ಅವರು ಹಜ್‌ನ ವಾರದಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪೂರ್ವದ ಆಚರಣೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ (ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅವರು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ): ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಂದೇ ತುಂಡು ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ( ಇಹ್ರಾಮ್ ), ಕಾಬಾದ ಸುತ್ತಲೂ ಏಳು ಬಾರಿ ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ ನಡೆದು (ಘನಾಕಾರದ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ದಿಕ್ಕು ), ಕಾಬಾದ ಮೂಲೆಯ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲಿಗೆ ಮುತ್ತಿಕ್ಕಿ, ಸಫಾ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಕ್ಕೆ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮರ್ವಾ ಏಳು ಬಾರಿ, ನಂತರ ಝಮ್ಝಮ್ ಬಾವಿಯಿಂದ ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ, ಜಾಗರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲು ಅರಾಫತ್ ಪರ್ವತದ ಬಯಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಮುಜ್ದಲಿಫಾದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಮೂಲಕ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ದೆವ್ವದ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲೆಸೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳ ತ್ಯಾಗದ ನಂತರ (ಚೀಟಿ ಬಳಸಿ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು), ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಷೌರ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಟ್ರಿಮ್ ಮಾಡುವುದು (ಪುರುಷರಾಗಿದ್ದರೆ) ಅಥವಾ ಅವರ ಕೂದಲಿನ ತುದಿಗಳನ್ನು (ಹೆಣ್ಣಾಗಿದ್ದರೆ) ಟ್ರಿಮ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈದ್ ಅಲ್-ಅಧಾ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಯು ನಂತರ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.    ಮುಸ್ಲಿಮರು ಉಮ್ರಾವನ್ನು ಸಹ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು (    ), ಅಥವಾ ವರ್ಷದ ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕಾಗೆ "ಕಡಿಮೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ" ಮಾಡವರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉಮ್ರಾ ಹಜ್‌ಗೆ ಬದಲಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಜ್ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ಆಸಕ್ತರಿದ್ದರೆ ಅವರು ಹಜ್‌ಗೆ ಬಾದ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ 
 ಅಕ್ಷರ   [ħædʒ, ħæɡ]  ಹೋಲುತ್ತದೆ   ḥag [χaɡ], ಇದರರ್ಥ " ರಜಾ ", ತ್ರಿಭಾಷಾ ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಮೂಲದಿಂದ ح-ج-ج . ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಹಬ್ಬವು ಬಲಿಯ ಹಬ್ಬವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಇಸ್ಲಾಂನಲ್ಲಿ, ಮೆಕ್ಕಾಗೆ ಹಜ್ ಅನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕಾಬಾದ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತಬೇಕು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಇತಿಹಾಸ 

ಹಜ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕುರಾನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಹಜ್‌ನ ಅಂಶಗಳು ಅಬ್ರಹಾಮನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನವು. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಬ್ರಹಾಂ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಹಾಜರ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಇಸ್ಮಾಯೆಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಮೆಕ್ಕಾದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಿಡಲು ದೇವರು ಆದೇಶಿಸಿದನು. ನೀರಿನ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ, ಹಜಾರ್ ಹತಾಶವಾಗಿ ಸಫಾ ಮತ್ತು ಮರ್ವಾ ಎಂಬ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಏಳು ಬಾರಿ ಓಡಿದನು. ಆದರೆ ಯಾವುದೂ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಇಶ್ಮಾಯೆಲ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಮಗು ತನ್ನ ಕಾಲಿನಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಗೀಚುವುದನ್ನು ಅವಳು ನೋಡಿದಳು ಮತ್ತು ಅವನ ಪಾದದ ಕೆಳಗೆ ನೀರಿನ ಕಾರಂಜಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ನಂತರ, ಅಬ್ರಹಾಮನಿಗೆ ಕಾಬಾವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲಾಯಿತು (ಅವನು ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮಾಡಿದನು) ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಲು ಜನರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಖುರಾನ್ ಈ ಘಟನೆಗಳನ್ನು 2:124–127 ಮತ್ತು 22:27–30 ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.  ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲನ್ನು ಕಾಬಾಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲು ತಂದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಜ್ ಸಮಯ 
ಹಜ್ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ (ಹಿಜ್ರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಅಥವಾ AH ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಚಂದ್ರನ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.   ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ತಿಂಗಳು 1 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 10 ಧು ಅಲ್-ಹಿಜ್ಜಾದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಜ್‌ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಹತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, 9 ನೇ ದುಲ್-ಹಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಅರಾಫಾ ದಿನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ದಿನವನ್ನು ಹಜ್ ದಿನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಚಂದ್ರನ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವರ್ಷವು ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ, ಹಜ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ದಿನಾಂಕವು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯು ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳು (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹತ್ತು ದಿನಗಳು) ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.  ಇದು ಹಜ್ ಋತುವಿನ ಒಂದು ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬೀಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರತಿ 33 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ 2006 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು.

ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಜ್‌ನ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ (ದಿನಾಂಕಗಳು ಹಿಜ್ರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ 9 ಧುಲ್-ಹಿಜ್ಜಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ). ನಿರೀಕ್ಷಿತ ದಿನಾಂಕಗಳು ಅಂದಾಜು:

ವಿಧಿಗಳು 

ಫಿಕ್ಹ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಹಜ್‌ನ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರೀತಿಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಜ್ನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರೈಸಲು ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಿತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಹಜ್ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ, ಯಾತ್ರಿಕರು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅಬ್ರಹಾಂಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಹ್ರಾಮ್ 
ಇಹ್ರಾಮ್ ಎನ್ನುವುದು ವಿಶೇಷ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ಪವಿತ್ರತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ನೀಡಿದ ಹೆಸರು, ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹಜ್ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.  ಮಿಕಾತ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೊದಲು ಅವರು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇಹ್ರಾಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಾತ್ರಿಕರು ಇಹ್ರಾಮ್ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಕೆಲವು ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕು. ಇಹ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಪುರುಷರು ಎರಡು ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು, ಒಂದು ಸೊಂಟದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಕೆಳಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಎಡ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಸುತ್ತಿ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ತ್ರೀಯರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸುವರು,  ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಡುಗೆಯ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಥಿತಿ.  ಇತರ ನಿಷೇಧಗಳಲ್ಲಿ ಉಗುರುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು, ದೇಹದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವನ್ನು ಕ್ಷೌರ ಮಾಡುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು; ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು, ತಲೆ (ಪುರುಷರಿಗೆ) ಅಥವಾ ಮುಖ ಮತ್ತು ಕೈಗಳನ್ನು (ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ) ಮುಚ್ಚುವುದು; ಮದುವೆಯಾಗುದಿ; ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುವುದು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. 

ಇಹ್ರಾಮ್ ಎಂಬುದು ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಬಡವ ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲಾ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತಹ ಹೊಲಿಯದ ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಭೌತಿಕ ಆಡಂಬರದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಮುಳುಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.  ಏಕೆಂದರೆ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಬಾಹ್ಯ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇಹ್ರಾಮ್‌ನ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕೆತೆಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಹ್ರಾಮ್ ಬಟ್ಟೆಯು ಸಾವಿನ ನಂತರ ಧರಿಸಿರುವ ಹೆಣದ ಜ್ಞಾಪನೆಯಾಗಿದೆ.

ತವಾಫ್ ಮತ್ತು ಸಾಯಿ 

ತವಾಫ್ ಆಚರಣೆ ಕಾಬಾದ ಸುತ್ತಲೂ ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ ಏಳು ಬಾರಿ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್-ಮಸ್ಜಿದ್ ಅಲ್-ಹರಾಮ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಉಮ್ರಾ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಥವಾ  ತವಾಫ್ ಸ್ವಾಗತ ಆಗಿ ಯಾತ್ರಿಕರು ಆಗಮನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ತವಾಫ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ , ಯಾತ್ರಿಕರು ಹತೀಮ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ - ಕಾಬಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶ - ಅವರ ಮಾರ್ಗದ ಒಳಗೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲಿನ ಚುಂಬನ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯಾತ್ರಿಕರು ಕಲ್ಲನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತಲ್ಬಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜನಸಂದಣಿಯಿಂದಾಗಿ ಕಲ್ಲನ್ನು ಚುಂಬಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಯಾತ್ರಿಕರು ಪ್ರತಿ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಲಗೈಯಿಂದ ಕಲ್ಲಿನ ಕಡೆಗೆ ತೋರಿಸಬಹುದು. ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ಅಪಾಯದಿಂದಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಮೂರು ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ರಮಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಿರಾಮದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪುರುಷರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತವಾಫ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮಸೀದಿಯ ಒಳಗೆ ಕಾಬಾದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಅಬ್ರಹಾಂ (ಮುಕಾಮ್ ಇಬ್ರಾಹಿಂ) ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಕಾತ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಜ್ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂದಣಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರು ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ನಂತರ, ಯಾತ್ರಿಕರು ಝಮ್ಝಮ್ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮಸೀದಿಯಾದ್ಯಂತ ಕೂಲರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. 

ಕಾಬಾದ ಸುತ್ತಲಿನ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ತವಾಫ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂದಣಿಯಿಂದಾಗಿ ಈಗ ಮಸೀದಿಯ ಮೊದಲ ಮಹಡಿ ಮತ್ತು ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವಿಧಿಯು ತವಾಫ್ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ದೇವರ ಏಕತೆ, ಯಾತ್ರಿಕರ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವು ದೇವರ ಮನೆಯ ಸಂಕೇತವಾದ ಕಾಬಾದ ಸುತ್ತಲೂ ಚಲಿಸಬೇಕು.  ಯಾವುದೇ ಲೌಕಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯು ಅವನನ್ನು ಈ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ವಿಚಲಿತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ತೌಹಿದ್ ಮಾತ್ರ ಅವನನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಬೇಕು. ತವಾಫ್ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಏಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ತವಾಫ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಕಾಬಾವನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಾರೆ.

ಹಜ್‌ನ ಮೊದಲ ದಿನ: 8ನೇ ಧು ಅಲ್-ಹಿಜ್ಜಾ (ತಾರ್ವಿಯಾ ದಿನ) 
8 ನೇ ಧು ಅಲ್-ಹಿಜ್ಜಾದಲ್ಲಿ, ಯಾತ್ರಿಕರು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮತ್ತೆ ಇಹ್ರಾಮ್ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಹ್ರಾಮ್‌ನ ನಿಷೇಧಗಳು ಈಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ.

ತಾರ್ವಿಯಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಜಾಫರ್ ಅಲ್-ಸಾದಿಕ್ ಅವರ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಧು ಅಲ್-ಹಿಜ್ಜಾದ 8 ನೇ ದಿನದಂದು ಅರಾಫತ್ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನೀರಿಲ್ಲದ ಕಾರಣವನ್ನು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು. ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಅರಾಫತ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಅವರು ಮೆಕ್ಕಾದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಾವೇ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಸಾಕಷ್ಟು ಕುಡಿಯಲು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಈ ದಿನವನ್ನು ತಾರ್ವಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸುವುದು. ತಾರ್ವಿಯಾ ದಿನವು ಹಜ್ ಆಚರಣೆಯ ಮೊದಲ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನ, ಹುಸೇನ್ ಇಬ್ನ್ ಅಲಿ ಮೆಕ್ಕಾದಿಂದ ಕರ್ಬಲಾಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ತಾರ್ವಿಯಾ ದಿನಕ್ಕೆ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು.

ಮಿನಾ 

ಧು ಅಲ್-ಹಿಜ್ಜಾದ 8 ರಂದು ಬೆಳಗಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ನಂತರ, ಯಾತ್ರಿಕರು ಮಿನಾಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಡೀ ದಿನವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ (ಗಮನಿಸಿ: ಶುಕ್ರವಾರ, ಶುಕ್ರವಾರದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಧುಹ್ರ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಮಿನಾದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ), ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಸಂಜೆ, ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.  ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ನಂತರ, ಅವರು ಅರಾಫತ್‌ಗೆ ಹೋಗಲು ಮಿನಾದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ.

ಎರಡನೇ ದಿನ: 9ನೇ ಧು ಅಲ್-ಹಿಜ್ಜಾ (ಅರಾಫಾ ದಿನ) 
9 ನೇ ದುಲ್-ಹಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಅರಾಫಾ ದಿನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ದಿನವನ್ನು ಹಜ್ ದಿನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅರಾಫತ್ 
9 ನೇ ಧು ಅಲ್-ಹಿಜ್ಜಾದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಮೊದಲು, ಯಾತ್ರಿಕರು ಸುಮಾರು   ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮೆಕ್ಕಾದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಬಂಜರು ಮತ್ತು ಬಯಲು ಭೂಮಿಯಾದ ಅರಾಫತ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಚಿಂತನಶೀಲ ಜಾಗರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.  ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದೇವರ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ತಲುಪಿಸುವ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಧರ್ಮೋಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಜಬಲ್ ಅಲ್-ರಹ್ಮಾ (ದ ಮೌಂಟ್ ಆಫ್ ಮರ್ಸಿ) ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಹಮ್ಮದ್ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಧರ್ಮೋಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದವರೆಗೆ, ಇದನ್ನು 'ದೇವರ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲುವುದು' (ವುಕುಫ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಹಜ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮಸ್ಜಿದ್ ಅಲ್-ನಮಿರಾದಲ್ಲಿ, ಯಾತ್ರಿಕರು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಯೊಬ್ಬರು ಮಧ್ಯಾಹ್ನವನ್ನು ಅರಾಫತ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಹಜ್ ಅನ್ನು ಅಮಾನ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮುಜ್ದಲಿಫಾ 

ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಅರಾಫತ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಗ್ರಿಬ್ (ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ) ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡದೆ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ನಂತರ ಮುಜ್ದಲಿಫಾಗೆ ಅರಾಫತ್‌ನಿಂದ ಹೊರಡಬೇಕು.  ಮುಜ್ದಲಿಫಾ ಅರಾಫತ್ ಮತ್ತು ಮಿನಾ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿದ ನಂತರ, ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಮಗ್ರಿಬ್ ಮತ್ತು ಇಶಾ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಆಕಾಶದೊಂದಿಗೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ದೆವ್ವದ ( ಶೈತಾನ ) ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಹೊಡೆಯುವ ಮರುದಿನದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮೂರನೇ ದಿನ: 10 ನೇ ಧು ಅಲ್-ಹಿಜ್ಜಾ (ಕುರ್ಬಾನ್ ದಿನ) 
ಬೆಳಗಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ನಂತರ, ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಮುಜ್ದಲಿಫಾದಿಂದ ಮಿನಾಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ.

ರಾಮಿ ಅಲ್-ಜಮಾರತ್ 

ಮಿನಾದಲ್ಲಿ, ಯಾತ್ರಿಕರು ಸೂರ್ಯೋದಯದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದವರೆಗೆ ಏಳು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಮೂಲಕ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಸೈತಾನನ (ರಾಮಿ ಅಲ್-ಜಮಾರಾತ್) ಮೂರು ಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಜಮ್ರತ್ ಅಲ್-ಅಕಾಬಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ] ಉಳಿದ ಎರಡು ಕಂಬಗಳಿಗೆ (ಜಮಾರಾ) ಈ ದಿನ ಕಲ್ಲೆಸೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕಂಬಗಳು ಸೈತಾನನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಬಹು-ಹಂತದ ಜಮಾರಾತ್ ಸೇತುವೆಗೆ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹತ್ತುತ್ತಾರೆ, ಇದರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಜಮಾರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಸೆಯಬಹುದು. ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ, 2004 ರಲ್ಲಿ ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಉದ್ದವಾದ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಬೆಣಚುಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಳಗೆ ಕ್ಯಾಚ್ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿ 
ದೆವ್ವದ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲೆಸೆದ ನಂತರ, ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಮತ್ತು ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಅವರ ಕಥೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು (ಸುರಾ 22: 34-36) ಬಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಯಾತ್ರಿಕರು ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ವಧೆ ಮಾಡಿವರು ಅಥವಾ ವಧೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿವರು. ಇಂದು ಅನೇಕ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಜ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಮೆಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಗ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು 10 ರಂದು ದೇವರ (ಅಲ್ಲಾ) ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ವಧೆ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಯಾತ್ರಿಕರು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಹಾಜರಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕ ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗಳು ಮಾಂಸದ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಬಡ ಜನರಿಗೆ ದತ್ತಿಯಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಗಗಳು ಸಂಭವಿಸುವ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಈದ್ ಅಲ್-ಅಧಾ ಎಂಬ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ತ್ಯಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಕೂದಲು ತೆಗೆಯುವುದು 
ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಹಜ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಿ ಎಂದರೆ ತಲೆಯ ಕೂದಲನ್ನು ಬೋಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಟ್ರಿಮ್ ಮಾಡುವುದು (ಹಲಾಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಎಲ್ಲಾ ಪುರುಷ ಯಾತ್ರಿಕರು ಈದ್ ಅಲ್ ಅಧಾ ದಿನದಂದು ತಮ್ಮ ತಲೆಯನ್ನು ಬೋಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಕೂದಲನ್ನು ಟ್ರಿಮ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಯಾತ್ರಿಕರು ತಮ್ಮ ಕೂದಲಿನ ತುದಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ
haj ( /h ɑː dʒ / ;     Ḥajj ; kèlavòmmè iṃgliṣ‌nalli haḍj, haḍji athavā haj èṃdu uccarisalāguttadè) idu saudi arebiyāda mèkkādalli vārṣika islāmik tīrthayātrèyāgiddu haj kaḍḍāyavāda dhārmika kartavyavāgiddu, idu muslimarigè atyaṃta pavitra nagaravāgidè.  èllā vayaska muslimaru tamma haj muslimarigè jīvitāvadhiyalli òmmèyādarū daihikavāgi mattu ārthikavāgi prayāṇisalu mattu   avara anupasthitiyalli manèyannu kuṭuṃbavannu bèṃbalisabeku.  

islāmik paribhāṣèyalli, haj èṃbudu saudi arebiyāda pavitra nagaravāda mèkkādalliruva kābā, "allāhana manè" gè māḍida tīrthayātrèyāgidè. idu islāmina aidu staṃbhagaḻalli òṃdāgidè, jòtègè  (allā (devaru) hòratu berè devaru illa èṃdu naṃbuva pramāṇa) , salāt  (prārthanè), jhakāt(bhikṣè) mattu saum (raṃjān upavāsa). musliṃ sahodaratvavannu pradarśisuva mattu saha musliṃ janaròṃdigè avara aikamatyadòṃdigè devarigè ( allā ) sallikèyāguva haj vārṣika ācaraṇèyāgidè.   haj èṃba padada artha "kābākkè māḍida tīrthayātrè", muslimaru tamma èllā laukika pāpagaḻiṃda tamma ātmagaḻannu śuddhīkarisalu tègèdukòṃḍa sudīrgha dhārmika prayāṇa. idu sāvina naṃtarada prayāṇada bāhya kriyè mattu òḻḻèya uddeśagaḻa āṃtarika kriyè èraḍannū sūcisuttadè. islāmik kyālèṃḍar‌na kònèya tiṃgaḻāda dhu al-hijjāda 8 riṃda 12 athavā 13 varègè tīrthayātrèya vidhigaḻannu aidariṃda āru dinagaḻavarègè naḍèsalāguttadè. islāmik kyālèṃḍar cāṃdramānavāgidè mattu islāmik varṣavu grègoriyan varṣakkiṃta hannòṃdu dinagaḻu cikkadāgidè.  haj grègoriyan dināṃkavu varṣadiṃda varṣakkè badalāguttadè. 2023 AD (1444 AH ), dhu al-hijjā 19 jūn niṃda 18 julai varègè vistarisuttadè.

haj 7 ne śatamānada èḍi yiṃda islāmik pravādi muhammad avara jīvanakkè saṃbaṃdhisidè, ādarè musliṃ mūlagaḻalli heḻalāda mèkkā tīrthayātrèya ācaraṇèyu abrahāmana kāladavarègè vistarisidè. haj samayadalli, yātrārthigaḻu lakṣāṃtara musliṃ janara mèravaṇigè seruttārè.  avaru haj‌na vāradalli ekakāladalli mèkkādalli seruttārè mattu islāmik pūrvada ācaraṇègaḻa saraṇiyannu māḍuttārè (muhammad avaru sudhārisiddārè): pratiyòbba vyaktiyu òṃde tuṃḍu biḻi baṭṭèyannu dharisuttārè ( ihrām ), kābāda suttalū eḻu bāri apradakṣiṇākāravāgi naḍèdu (ghanākārada kaṭṭaḍa mattu muslimara prārthanèya dikku ), kābāda mūlèya goḍèya melè joḍisalāda kappu kalligè muttikki, saphā mattu bèṭṭagaḻa naḍuvè vegavāgi hiṃdakkè mattu muṃdakkè naḍèyuttārè. marvā eḻu bāri, naṃtara jhamjham bāviyiṃda kuḍiyuttārè, jāgaraṇèyalli nillalu arāphat parvatada bayaligè hoguttārè, mujdaliphāda bayalinalli òṃdu rātriyannu kaḻèyuttārè mattu mūru kaṃbagaḻa melè kallugaḻannu èsèyuva mūlaka sāṃketikavāgi dèvvada melè kallèsèyuttārè. jānuvārugaḻa tyāgada naṃtara (cīṭi baḻasi idannu sādhisabahudu), yātrārthigaḻu tamma talèyannu kṣaura māḍuvudu athavā ṭrim māḍuvudu (puruṣarāgiddarè) athavā avara kūdalina tudigaḻannu (hèṇṇāgiddarè) ṭrim māḍabekāguttadè. īd al-adhā nālku dinagaḻa jāgatika utsavada ācaraṇèyu naṃtara muṃduvariyuttadè.    muslimaru umrāvannu saha kaigòḻḻabahudu (    ), athavā varṣada itara samayagaḻalli mèkkāgè "kaḍimè tīrthayātrè" māḍavaru. ādāgyū, umrā haj‌gè badaliyāgilla mattu muslimaru tamma jīvitāvadhiyalli berè yāvudādarū samayadalli haj prayāṇa māḍalu āsaktariddarè avaru haj‌gè bādyarāguttārè.

vyutpatti 
 akṣara   [ħædʒ, ħæɡ]  holuttadè   ḥag [χaɡ], idarartha " rajā ", tribhāṣā sèmiṭik mūladiṃda ح-ج-ج . devālayadalli, prati habbavu baliya habbavannu taruttadè. aṃtèye islāṃnalli, mèkkāgè haj annu òppisuva vyaktiyu kābāda suttalū suttabeku mattu tyāgavannu arpisabeku.

itihāsa 

haj‌na prastuta mādariyannu muhammad sthāpisidaru. ādāgyū, kurān prakāra, haj‌na aṃśagaḻu abrahāmana kālakkè hiṃdinavu. islāmik saṃpradāyada prakāra, abrahāṃ tanna hèṃḍati hājar mattu avana maga ismāyèl annu prācīna mèkkāda marubhūmiyalli mātra biḍalu devaru ādeśisidanu. nīrina huḍukāṭadalli, hajār hatāśavāgi saphā mattu marvā èṃba èraḍu bèṭṭagaḻa naḍuvè eḻu bāri oḍidanu. ādarè yāvudū kaṃḍubaṃdilla. hatāśèyiṃda iśmāyèl‌gè hiṃtirugi, magu tanna kāliniṃda nèlavannu gīcuvudannu avaḻu noḍidaḻu mattu avana pādada kèḻagè nīrina kāraṃji hòrahòmmitu. naṃtara, abrahāmanigè kābāvannu nirmisalu ājñāpisalāyitu (avanu ismāyil sahāyadiṃda māḍidanu) mattu alli tīrthayātrè māḍalu janarannu āhvānisalāyitu. khurān ī ghaṭanègaḻannu 2:124–127 mattu 22:27–30 padyagaḻalli ullekhisuttadè.  pradhāna devadūta gebriyal svargadiṃda kappu kallannu kābākkè joḍisalu taṃdanèṃdu heḻalāguttadè.

haj samaya 
haj dināṃkavannu islāmik kyālèṃḍar (hijri kyālèṃḍar athavā AH èṃdu karèyalāguttadè) nirdharisuttadè, idu caṃdrana vārṣika dinavannu ādharisidè.   islāmik kyālèṃḍar‌na hannèraḍane mattu kònèya tiṃgaḻu 1 raṃdu prāraṃbhavāgi 10 dhu al-hijjādalli kònègòḻḻuva hattu dinagaḻa avadhiyalli haj‌na caṭuvaṭikègaḻu prati varṣa naḍèyuttavè. ī hattu dinagaḻalli, 9 ne dul-hijjāvannu arāphā dina èṃdu karèyalāguttadè mattu ī dinavannu haj dina èṃdu karèyalāguttadè. islāmik kyālèṃḍar caṃdrana kāraṇa mattu islāmik varṣavu grègoriyan varṣakkiṃta sumāru hannòṃdu dinagaḻu kaḍimèyāgidè, haj grègoriyan dināṃkavu varṣadiṃda varṣakkè badalāguttadè. hīgāgi, grègoriyan kyālèṃḍarnalli prati varṣa, tīrthayātrèyu hannòṃdu dinagaḻu (kèlavòmmè hattu dinagaḻu) muṃcitavāgi prāraṃbhavāguttadè.  idu haj ṛtuvina òṃdu grègoriyan varṣadalli èraḍu bāri bīḻalu sādhyavidè mattu idu prati 33 varṣagaḻigòmmè saṃbhavisuttadè. ī vidyamānavu kònèya bāri 2006 ralli saṃbhavisitu.

kèḻagina koṣṭakavu ittīcina varṣagaḻalli haj‌na grègoriyan dināṃkagaḻannu torisuttadè (dināṃkagaḻu hijri kyālèṃḍar‌na 9 dhul-hijjakkè saṃbaṃdhisivè). nirīkṣita dināṃkagaḻu aṃdāju:

vidhigaḻu 

phikh sāhityavu haj‌na vidhigaḻannu nirvahisuva rītiyannu vivaravāgi vivarisuttadè mattu yātrikaru sāmānyavāgi hajna avaśyakatègaḻannu yaśasviyāgi pūraisalu kaipiḍigaḻu mattu pariṇita mārgadarśigaḻannu anusarisuttārè.  haj vidhividhānagaḻannu nirvahisuvalli, yātrikaru muhammad mādariyannu anusarisuttārè, ādarè abrahāṃgè saṃbaṃdhisida ghaṭanègaḻannu smarisuttārè.

ihrām 
ihrām ènnuvudu viśeṣa ādhyātmika sthiti, pavitratèya sthitigè nīḍida hèsaru, idu pratiyòbba vyaktigè haj ācaraṇèya prāraṃbhavannu sūcisuttadè.  mikāt‌gè āgamisida naṃtara athavā adannu talupuva mòdalu avaru èlliṃda baṃdiddārè èṃbudara ādhārada melè ihrām annu prāraṃbhisalāguttadè.

yātrikaru ihrām sthitigè praveśisidāga, avaru kèlavu kriyègaḻiṃda dūravirabeku. ihrām‌nalliruvāga, puruṣaru èraḍu biḻi baṭṭègaḻannu dharisabeku, òṃdu sòṃṭada suttalū mòṇakālina kèḻagè taluputtadè mattu innòṃdannu èḍa bhujada melè sutti balabhāgadalli kaṭṭalāguttadè. strīyaru sāmānya uḍupannu dharisuvaru,  kaigaḻu mattu mukhavannu muccuvudilla; idu sārvajanika uḍugèya islāmik sthiti.  itara niṣedhagaḻalli ugurugaḻannu kattarisuvudannu taḍèyuvudu, dehada yāvude bhāgavannu kṣaura māḍuvudu, laiṃgika saṃbaṃdhagaḻannu hòṃduvudu; sugaṃdha dravyagaḻannu baḻasuvudu, sasyagaḻigè hāni māḍuvudu, prāṇigaḻannu kòlluvudu, talè (puruṣarigè) athavā mukha mattu kaigaḻannu (mahiḻèyarigè) muccuvudu; maduvèyāgudi; athavā śastrāstragaḻannu òyyuvudu iruvudilla. 

ihrām èṃbudu śrīmaṃta mattu baḍava èṃba bhedavilladè devara muṃdè èllā yātrārthigaḻa samānatèyannu torisalu uddeśisalāgidè. aṃtaha hòliyada biḻi vastragaḻannu dharisuvudu manuṣyanannu bhautika āḍaṃbaradiṃda dūraviddu, śuddhatè mattu ādhyātmikatèya jagattinalli avanannu muḻugisuttadè èṃdu naṃbalāgidè.  ekèṃdarè baṭṭègaḻu pratyekatè mattu vyatyāsavannu torisuttavè mattu vyaktigaḻannu pratyekisuva bāhya aḍètaḍègaḻannu sṛṣṭisuttavè èṃdu naṃbalāgidè. ihrām‌na vastragaḻannu ā vyaktiya vaiyaktikètèya viruddhavāgi noḍalāguttadè. ihrām baṭṭèyu sāvina naṃtara dharisiruva hèṇada jñāpanèyāgidè.

tavāph mattu sāyi 

tavāph ācaraṇè kābāda suttalū apradakṣiṇākāravāgi eḻu bāri naḍèyuvudannu òḻagòṃḍiruttadè. al-masjid al-harām‌gè āgamisida naṃtara, umrā bhāgavāgi athavā  tavāph svāgata āgi yātrikaru āgamana māḍuttārè. tavāph samayadalli , yātrikaru hatīm annu saha òḻagòṃḍiruttārè - kābāda uttara bhāgadalliruva pradeśa - avara mārgada òḻagè. pratiyòṃdu sarkyūṭ kappu kallina cuṃbana athavā sparśadiṃda prāraṃbhavāguttadè mattu kònègòḻḻuttadè. yātrikaru kallannu torisuttārè mattu talbiyā èṃdu karèyalpaḍuva prārthanèyannu paṭhisuttārè. janasaṃdaṇiyiṃdāgi kallannu cuṃbisuvudu athavā sparśisuvudu sādhyavāgadiddarè, yātrikaru prati sarkyūṭ‌nalli tamma balagaiyiṃda kallina kaḍègè torisabahudu. tinnuvudannu anumatisalāguvudilla ādarè nirjalīkaraṇada apāyadiṃdāgi nīrannu kuḍiyalu anumatisalāgidè mattu protsāhisalāguttadè. mòdala mūru suttugaḻannu ramāl èṃdu karèyalāguttadè mattu muṃdina nālkannu hèccu virāmada vegadalli nirvahisalu puruṣarannu protsāhisalāguttadè.

tavāph pūrṇagòḻisuvikè masīdiya òḻagè kābāda samīpaviruva abrahāṃ (mukām ibrāhiṃ) sthaḻadalli èraḍu rakāt prārthanègaḻannu anusarisuttārè.  ādāgyū, haj dinagaḻalli hèccina janasaṃdaṇiyiṃdāgi, avaru masīdiyalli èlliyādarū prārthisabahudu. prārthanèya naṃtara, yātrikaru jhamjham bāviyiṃda nīrannu kuḍiyuttārè, idu masīdiyādyaṃta kūlar‌gaḻalli labhyaviruttadè. 

kābāda suttalina sarkyūṭ‌gaḻannu sāṃpradāyikavāgi nèlada maṭṭadalli māḍalāguttadèyādarū, tavāph hèccina janasaṃdaṇiyiṃdāgi īga masīdiya mòdala mahaḍi mattu chāvaṇiya melè naḍèsalāguttadè.

ī vidhiyu tavāph abhivyakti èṃdu heḻalāguttadè, devara ekatè, yātrikara hṛdaya mattu ātmavu devara manèya saṃketavāda kābāda suttalū calisabeku.  yāvude laukika ākarṣaṇèyu avanannu ī mārgadiṃda vicalitagòḻisuvudilla. tauhid mātra avanannu ākarṣisabeku. tavāph muslimara ekatèyannu pratinidhisuttadè. tavāph samayadalli, èllarū sāmūhikavāgi kābāvannu suttuttārè.

haj‌na mòdala dina: 8ne dhu al-hijjā (tārviyā dina) 
8 ne dhu al-hijjādalli, yātrikaru tamma kartavyagaḻannu nènapisuttārè. avaru mattè ihrām vastragaḻannu dharisuttārè mattu tīrthayātrè māḍuva tamma uddeśavannu dṛḍhīkarisuttārè. ihrām‌na niṣedhagaḻu īga prāraṃbhavāguttavè.

tārviyā èṃba hèsaru jāphar al-sādik avara nirūpaṇèyannu sūcisuttadè. dhu al-hijjāda 8 ne dinadaṃdu arāphat parvatadalli nīrillada kāraṇavannu avaru vivarisidaru. yātrārthigaḻu arāphat‌nalli uḻiyalu bayasidarè, avaru mèkkādiṃda nīrannu saṃgrahisi alligè tāve kòṃḍòyyuttiddaru. hāgāgi òbbarigòbbaru sākaṣṭu kuḍiyalu heḻuttiddaru. aṃtimavāgi, ī dinavannu tārviyā èṃdu karèyalāguttadè. aṃdarè arebik bhāṣèyalli bāyārikèyannu nīgisuvudu. tārviyā dinavu haj ācaraṇèya mòdala dinavāgidè. ī dina, husen ibn ali mèkkādiṃda karbalākkè hogalu prāraṃbhisidaru. muhammad āykèyāda nālku dinagaḻalli òṃdāgi tārviyā dinakkè nāmakaraṇa māḍidaru.

minā 

dhu al-hijjāda 8 raṃdu bèḻagina prārthanèya naṃtara, yātrikaru mināgè tèraḻuttārè alli avaru iḍī dinavannu kaḻèyuttārè mattu madhyāhnavannu arpisuttārè (gamanisi: śukravāra, śukravārada prārthanèyannu dhuhr prārthanèya badaligè minādalli nīḍalāguttadè), madhyāhna, saṃjè, mattu rātri prārthanègaḻu naḍèyuttavè.  marudina bèḻiggè prārthanèya naṃtara, avaru arāphat‌gè hogalu minādiṃda hòraḍuttārè.

èraḍane dina: 9ne dhu al-hijjā (arāphā dina) 
9 ne dul-hijjāvannu arāphā dina èṃdu karèyalāguttadè mattu ī dinavannu haj dina èṃdu karèyalāguttadè.

arāphat 
9 ne dhu al-hijjādalli madhyāhnada mòdalu, yātrikaru sumāru   dūradalliruva mèkkāda pūrvakkè baṃjaru mattu bayalu bhūmiyāda arāphat‌gè āgamisuttārè. avaru ciṃtanaśīla jāgaraṇèyalli niṃtu prārthanègaḻannu sallisuttārè.  tamma hiṃdina pāpagaḻigè paścāttāpa paḍuttārè mattu prāyaścitta māḍuttārè. devara karuṇèyannu bayasuttārè mattu adannu hattiradiṃda talupisuva islāmik vidvāṃsariṃda dharmopadeśavannu keḻuttārè. jabal al-rahmā (da mauṃṭ āph marsi) alliṃda muhammad tanna kònèya dharmopadeśavannu nīḍidanèṃdu heḻalāguttadè. madhyāhnadiṃda sūryāstadavarègè, idannu 'devara muṃdè nilluvudu' (vukuph) èṃdu karèyalāguttadè, idu haj‌na atyaṃta mahatvada vidhigaḻalli òṃdāgidè. masjid al-namirādalli, yātrikaru madhyāhna mattu madhyāhnada samayadalli òṭṭigè prārthanè sallisuttārè. yātrārthiyòbbaru madhyāhnavannu arāphat‌nalli kaḻèyadiddarè avara haj annu amānyavèṃdu parigaṇisalāguttadè.

mujdaliphā 

yātrārthigaḻu arāphat‌nalli tamma magrib (sūryāsta) prārthanèyannu māḍadè sūryāstada naṃtara mujdaliphāgè arāphat‌niṃda hòraḍabeku.  mujdaliphā arāphat mattu minā naḍuvina pradeśavāgidè. alligè talupida naṃtara, yātrārthigaḻu magrib mattu iśā prārthanèyannu jaṃṭiyāgi māḍuttārè, rātriya prārthanè mattu tèrèda ākāśadòṃdigè nèlada melè malaguttārè mattu dèvvada ( śaitāna ) melè kallu hòḍèyuva marudinada ācaraṇègāgi bèṇacukallugaḻannu saṃgrahisuttārè.

mūrane dina: 10 ne dhu al-hijjā (kurbān dina) 
bèḻagina prārthanèya naṃtara, yātrārthigaḻu mujdaliphādiṃda mināgè tèraḻuttārè.

rāmi al-jamārat 

minādalli, yātrikaru sūryodayadiṃda sūryāstadavarègè eḻu kallugaḻannu èsèyuva mūlaka sāṃketikavāgi saitānana (rāmi al-jamārāt) mūru staṃbhagaḻalli dòḍḍadāda jamrat al-akābā èṃdu karèyuttārè.  ] uḻida èraḍu kaṃbagaḻigè (jamārā) ī dina kallèsèyuvudilla. ī kaṃbagaḻu saitānanannu pratinidhisuttavè èṃdu heḻalāguttadè. yātrārthigaḻu bahu-haṃtada jamārāt setuvègè iḻijārugaḻannu hattuttārè, idariṃda avaru tamma bèṇacukallugaḻannu jamārāt‌nalli èsèyabahudu. surakṣatèya kāraṇagaḻiṃdāgi, 2004 ralli staṃbhagaḻannu uddavāda goḍègaḻiṃda badalāyisalāyitu, bèṇacukallugaḻannu saṃgrahisalu kèḻagè kyāc besin‌gaḻannu hākalāyitu.

prāṇi bali 
dèvvada melè kallèsèda naṃtara, ibrāhiṃ mattu ismāyil avara kathèyannu smarisalu jānuvārugaḻannu (surā 22: 34-36) bali nīḍalāguttadè . sāṃpradāyikavāgi yātrikaru prāṇiyannu svataḥ vadhè māḍivaru athavā vadhè māḍuvudannu melvicāraṇè māḍivaru. iṃdu aneka yātrārthigaḻu hèccina haj prāraṃbhavāguva mòdalu mèkkādalli tyāga cīṭiyannu kharīdisuttārè. idu 10 raṃdu devara (allā) hèsarinalli prāṇiyannu vadhè māḍalu anuvu māḍikòḍuttadè, yātrikaru bhautikavāgi hājariruvudilla. ādhunika kasāyikhānègaḻu māṃsada saṃskaraṇèyannu pūrṇagòḻisuttavè. naṃtara adannu prapaṃcadādyaṃtada baḍa janarigè dattiyāgi kaḻuhisalāguttadè. mèkkādalli tyāgagaḻu saṃbhavisuva ade samayadalli, viśvādyaṃta muslimaru īd al-adhā èṃba mūru dinagaḻa jāgatika habbadalli ide rītiya tyāgagaḻannu māḍuttārè.

kūdalu tègèyuvudu 
prāṇiyannu tyāga māḍida naṃtara, haj‌na mattòṃdu pramukha vidhi èṃdarè talèya kūdalannu boḻisuvudu athavā ṭrim māḍuvudu (halāk èṃdu karèyalāguttadè). èllā puruṣa yātrikaru īd al adhā dinadaṃdu tamma talèyannu boḻisikòḻḻuttārè athavā tamma kūdalannu ṭrim māḍuttārè mattu mahiḻā yātrikaru tamma kūdalina tudigaḻannu kattarisuttārè.

ullekhagaḻu 

islāṃ dharma
ಹಜ್