கடசான் மொழி, (மலாய்: Bahasa Kadazan; ஆங்கிலம்: Coastal Kadazan அல்லது Kadazan Language அல்லது Boos Kadazan); என்பது மலேசியா, சபா மாநிலத்தில் உள்ள கடசான் மக்களின் (Kadazan People) பேச்சு வழக்கினைச் சார்ந்த மொழியாகும். அத்துடன் இந்த மொழி கடசான்-டூசுன் மொழி இனத்தைச் சேர்ந்த மொழி என வகைப்படுத்தப்பட்டு உள்ளது.

சபா மாநிலத்தின் மேற்கு கரை பிரிவின் (West Coast Division) பெனாம்பாங் (Penampang); பாப்பார் (Papar); மெம்பாக்குட் (Membakut); பியூபோர்ட் மாவட்டம் (Beaufort District); ஆகிய பகுதிகளில் உள்ள மக்களால் இந்த மொழி அதிகமாய்ப் பேசப்படுகின்றது.

சிறப்பியல்புகள்
பிரித்தானிய காலனித்துவ அரசாங்கத்தின் ஆங்கில மொழிப் பயன்பாட்டினாலும்; மலேசிய நடுவண் அரசாங்கத்தின் மலாய் மொழி பயன்பாட்டுத் தாக்கத்தினாலும்; கடசான் மொழியின் பயன்பாடு குறைந்து வருகிறது. இந்தத் தாக்கங்கள் பிற சபா தாய்மொழிகளையும் பாதித்து வருகின்றன.

இந்த மொழியின் வீழ்ச்சியைத் தடுக்கும் கொள்கைகளைச் சபா மாநில அரசாங்கம் அறிமுகப்படுத்தி வருகின்றது. பொதுப் பள்ளிகளில் கடசான் மொழி மற்றும் பிற பழங்குடி மொழிகளைப் பயன்படுத்துவது வலியுறுத்தப்பட்டு வருகிறது. சபா மாநிலத்தில் கடசான் மொழி அதிகாரப்பூர்வமாக மொழியாக மாற்றப் படுவதற்கும் முயற்சிகள் மேற்கொள்ளப்பட்டு வருகின்றன.

சபா கடசான்டூசுன் கலாச்சார சங்த்தின் (Kadazandusun Cultural Association Sabah) முயற்சிகளின் கீழ், 1995-ஆம் ஆண்டில், மத்திய பூண்டு-லிவான் பேச்சுவழக்கு (Bundu-Liwan Dalect), தரப்படுத்தப்பட்ட "கடசான்-டூசுன்" (Kadazandusun) மொழிக்கு அடிப்படையான மொழியாகத் தேர்ந்து எடுக்கப்பட்டது.

மேற்கு கரை பிரிவு

மேற்கு கரை பிரிவு (West Coast Division) சபா மாநிலத்தின் வடமேற்கு பகுதியில் 7,588 சதுர கி.மீ. பரப்பளவு கொண்டது. அத்துடன் 1,440 கி.மீ. நீளமான கடற்கரையையும் கொண்டது. மாநில நிலப்பரப்பில் 10.3%; மாநிலத்தின் மொத்த மக்கள் தொகையில் ஏறக்குறைய 30% கொண்டுள்ளது. இங்கு கணிசமான அளவிற்கு கடசான் மக்கள் வாழ்கின்றனர். 

பஜாவ் (Bajau), பிசாயா (Bisaya), புரூணை மலாய்க்காரர்கள் (Bruneian Malay), டூசுன் (Dusun), இல்லானுன் (Illanun), கடசான் (Kadazan) மற்றும் கெடாயன் (Kedayan) பூர்வீகப் பழங்குடி மக்களுடன்  கணிசமான எண்ணிக்கையிலான சீனர்களையும் உள்ளடக்கியது. 

மேற்குக் கடற்கரைப் பிரிவு பின்வரும் நிர்வாக மாவட்டங்களாகப் பிரிக்கப்பட்டு உள்ளது:

 கோத்தா பெலுட் மாவட்டம் (1,386 கி.மீ.2) கோத்தா பெலுட்
 கோத்தா கினபாலு மாவட்டம் (350 கி.மீ.2) கோத்தா கினபாலு
 பாப்பார் மாவட்டம் (1,234 கி.மீ.2) பாப்பார்
 பெனாம்பாங் மாவட்டம் (466 கி.மீ.2) பெனாம்பாங்
 புத்தாத்தான் மாவட்டம் (29,7 கி.மீ.2) புத்தாத்தான்
 ரனாவ் மாவட்டம் (2,978 கி.மீ.2) ரனாவ்
 துவாரான் மாவட்டம் (1,165 கி.மீ.2) துவாரான்

மேற்கோள்

வெளி இணைப்புகள்
 KadazanHomeland

மேலும் காண்க
 பியூபோர்ட் மாவட்டம் 
 பெனாம்பாங் 
 பாப்பார் 

மலேசிய மொழிகள்
இந்தோனேசிய மொழிகள்‎
சபா
ghaḍhajhāṉ mòl̤i, (malāy: Bahasa Kadazan; āṅghilaṃ: Coastal Kadazan alladhu Kadazan Language alladhu Boos Kadazan); èṉbhadhu malejhiyā, jhabhā māniladhdhil uḻḻa ghaḍhajhāṉ maghghaḻiṉ (Kadazan People) bhejhjhu val̤aghghiṉaijh jhārndha mòl̤iyāghuṃ. adhdhuḍhaṉ indha mòl̤i ghaḍhajhāṉ-ḍhūjhuṉ mòl̤i iṉadhdhaijh jherndha mòl̤i èṉa vaghaibhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhu uḻḻadhu.

jhabhā māniladhdhiṉ meṟghu gharai bhiriviṉ (West Coast Division) bhèṉāṃbhāṅ (Penampang); bhābhbhār (Papar); mèṃbhāghghuḍh (Membakut); bhiyūbhorḍh māvaḍhḍhaṃ (Beaufort District); āghiya bhaghudhighaḻil uḻḻa maghghaḻāl indha mòl̤i adhighamāybh bhejhabhbhaḍhughiṉṟadhu.

jhiṟabhbhiyalbhughaḻ
bhiridhdhāṉiya ghālaṉidhdhuva arajhāṅghadhdhiṉ āṅghila mòl̤ibh bhayaṉbhāḍhḍhiṉāluṃ; malejhiya naḍhuvaṇ arajhāṅghadhdhiṉ malāy mòl̤i bhayaṉbhāḍhḍhudh dhāghghadhdhiṉāluṃ; ghaḍhajhāṉ mòl̤iyiṉ bhayaṉbhāḍhu ghuṟaindhu varughiṟadhu. indhadh dhāghghaṅghaḻ bhiṟa jhabhā dhāymòl̤ighaḻaiyuṃ bhādhidhdhu varughiṉṟaṉa.

indha mòl̤iyiṉ vīl̤jhjhiyaidh dhaḍhughghuṃ ghòḻghaighaḻaijh jhabhā mānila arajhāṅghaṃ aṟimughabhbhaḍhudhdhi varughiṉṟadhu. bhòdhubh bhaḻḻighaḻil ghaḍhajhāṉ mòl̤i maṟṟuṃ bhiṟa bhal̤aṅghuḍhi mòl̤ighaḻaibh bhayaṉbhaḍhudhdhuvadhu valiyuṟudhdhabhbhaḍhḍhu varughiṟadhu. jhabhā māniladhdhil ghaḍhajhāṉ mòl̤i adhighārabhbhūrvamāgha mòl̤iyāgha māṟṟabh bhaḍhuvadhaṟghuṃ muyaṟjhighaḻ meṟghòḻḻabhbhaḍhḍhu varughiṉṟaṉa.

jhabhā ghaḍhajhāṉḍhūjhuṉ ghalājhjhāra jhaṅdhdhiṉ (Kadazandusun Cultural Association Sabah) muyaṟjhighaḻiṉ ghīl̤, 1995-āṃ āṇḍhil, madhdhiya bhūṇḍhu-livāṉ bhejhjhuval̤aghghu (Bundu-Liwan Dalect), dharabhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍha "ghaḍhajhāṉ-ḍhūjhuṉ" (Kadazandusun) mòl̤ighghu aḍhibhbhaḍhaiyāṉa mòl̤iyāghadh dherndhu èḍhughghabhbhaḍhḍhadhu.

meṟghu gharai bhirivu

meṟghu gharai bhirivu (West Coast Division) jhabhā māniladhdhiṉ vaḍhameṟghu bhaghudhiyil 7,588 jhadhura ghi.mī. bharabhbhaḻavu ghòṇḍhadhu. adhdhuḍhaṉ 1,440 ghi.mī. nīḻamāṉa ghaḍhaṟgharaiyaiyuṃ ghòṇḍhadhu. mānila nilabhbharabhbhil 10.3%; māniladhdhiṉ mòdhdha maghghaḻ dhòghaiyil eṟaghghuṟaiya 30% ghòṇḍhuḻḻadhu. iṅghu ghaṇijhamāṉa aḻaviṟghu ghaḍhajhāṉ maghghaḻ vāl̤ghiṉṟaṉar. 

bhajāv (Bajau), bhijhāyā (Bisaya), bhurūṇai malāyghghārarghaḻ (Bruneian Malay), ḍhūjhuṉ (Dusun), illāṉuṉ (Illanun), ghaḍhajhāṉ (Kadazan) maṟṟuṃ ghèḍhāyaṉ (Kedayan) bhūrvīghabh bhal̤aṅghuḍhi maghghaḻuḍhaṉ  ghaṇijhamāṉa èṇṇighghaiyilāṉa jhīṉarghaḻaiyuṃ uḻḻaḍhaghghiyadhu. 

meṟghugh ghaḍhaṟgharaibh bhirivu bhiṉvaruṃ nirvāgha māvaḍhḍhaṅghaḻāghabh bhirighghabhbhaḍhḍhu uḻḻadhu:

 ghodhdhā bhèluḍh māvaḍhḍhaṃ (1,386 ghi.mī.2) ghodhdhā bhèluḍh
 ghodhdhā ghiṉabhālu māvaḍhḍhaṃ (350 ghi.mī.2) ghodhdhā ghiṉabhālu
 bhābhbhār māvaḍhḍhaṃ (1,234 ghi.mī.2) bhābhbhār
 bhèṉāṃbhāṅ māvaḍhḍhaṃ (466 ghi.mī.2) bhèṉāṃbhāṅ
 bhudhdhādhdhāṉ māvaḍhḍhaṃ (29,7 ghi.mī.2) bhudhdhādhdhāṉ
 raṉāv māvaḍhḍhaṃ (2,978 ghi.mī.2) raṉāv
 dhuvārāṉ māvaḍhḍhaṃ (1,165 ghi.mī.2) dhuvārāṉ

meṟghoḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ
 KadazanHomeland

meluṃ ghāṇgha
 bhiyūbhorḍh māvaḍhḍhaṃ 
 bhèṉāṃbhāṅ 
 bhābhbhār 

malejhiya mòl̤ighaḻ
indhoṉejhiya mòl̤ighaḻ‎
jhabhā
கடசான் மொழி