வடக்கு சத்ரபதிகள் அல்லது மதுராவின் சத்திரபதிகள் (Northern Satraps , or  Satraps of Mathura) இந்தோ=சிதியர்கள் வட  இந்தியாவை ஆண்ட இந்தோ கிரேக்கர்களையும் மற்றும் மதுராவின் உள்ளூர் மன்னர்களையும் வீழ்த்தி, கிழக்கு பஞ்சாப் முதல் மதுரா வரை கிமு 60 முதல் கிபி 2-ஆம் நூற்றாண்டு வரை ஆண்ட வடக்கு சத்திரபதிகள் ஆவார். வடக்கு சத்திரபதிகள் சகலா மற்றும் மதுரா நகரங்களை தலைநகராகக் கொண்டு ஆண்டனர். 

மேற்கு இந்தியப் பகுதிகளை ஆண்ட மேற்கு சத்திரபதிகளும், வடக்கு சத்திரபதிகளும் சமகாலத்தவர்களே. வடக்கு சத்திரபதிகள் பௌத்தம், சமண மற்றும்  இந்து சமயங்களையும் ஆதரித்ததுடன், பல நினைவுச் சின்னங்களை எழுப்பியும், தங்களது உருவம் பொறித்த நாணயங்களைய்ம் வெளியிட்டனர்.  

பின்னர் மதுராவை தலைநகராகக் கொண்டு ஆண்ட குசானப் பேரரசர் வீம கட்பீசஸ் மற்றும் கனிஷ்கர் ஆட்சிக்காலத்தில், வடக்கு சத்திரபதிகள் வெல்லப்பட்டு, குசானப் பேரரசில் சத்திரபதிகள் எனும் மாகாண ஆளுநர்களாக பணிபுரிந்தனர். எனவே  வரலாற்று ஆசிரியர்கள், வட இந்தியாவை ஆண்ட இந்தோ-சிதியர்களுக்கு  வடக்கு சத்திரபதிகள் எனப்பெயரிட்டனர்.

மதுராவின் சிங்கத் தூண்

வடக்கு சத்திரபதிகளின் மன்னர் நிறுவிய மணற்கல்  மதுரா சிங்கத் தூண் மதுராவில் 1869ம் ஆண்டில் கண்டு பிடிக்கப்பட்டது.  இச்சிங்கத்தூணில் பிராகிருதத்தின் கரோஷ்டி எழுத்துமுறையில் கல்வெட்டுக் குறிப்புகள் உள்ளது.  

இந்தோ சிதியர்களின் வடக்கு சத்திரபதி மன்னர் முகி என்பவரின் நினைவாக  இச்சிங்கத் தூண் நிறுவப்பட்டதாகும். இச்சிங்கத் தூணில் இந்தோ சிதிய மன்னர்களின் வழித்தோன்றல்களின் பெயர்கள் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. 

இச்சிங்க தூணில் உள்ள கல்வெட்டுக் குறிப்புகள், மகாசம்ஹிகா புத்தப் பிரிவை எதிர்க்கும் சர்வாஸ்திவாத பௌத்தத்தை இந்தோ சிதிய மன்னர்கள் ஆதரித்தாக குறிப்பிடுகிறது. தற்போது இச்சிங்கத் தூண் பிரித்தானிய அருங்காட்சியகத்தில் உள்ளது.

இந்து சிற்பங்கள்

யட்சினி சிற்பம்

சமண நினைவுச் சின்னங்கள்

சமண நினைவுச் சின்னங்கள்

மகாசத்திரபதி சோடசா காலத்தில் (கிபி:15) கங்காளி சமண அமோகினி திலா கற்பலகை மற்றும் சமண சமய சிற்பங்கள் மற்றும் சிற்பத்தூண்கள் மதுராவின் சமணக் கோயில்களிலிருந்து கண்டுபிடிக்கப்பட்டது.

வனப்பெழுத்துகள் (கிமு முதலாம் நூற்றாண்டின் முடிவிலும் - கிபி முதலாம் நூற்றாண்டிலும்)

இந்தோ சிதியர்களான  மேற்கு சத்திரபதி மன்னர்கள்  (கிமு முதலாம் நூற்றாண்டின் முடிவிலும், கிபி முதலாம் நூற்றாண்டிலும், வட இந்தியாவில் வனப்பெழுத்தில் பிராமி எழுத்துகள் கல்வெட்டுகளில் எழுதும் வழக்கம் கொண்டிருந்தனர்.

கௌதம புத்தரின் முதல் சிற்பம் (கிபி 15 முதல்)

சாஞ்சி மற்றும் பர்குட் போன்ற இடங்களில் காணப்படாத கௌதம புத்தரின் முதல் சிற்பத்தை, மேற்கு சத்திரபதிகள் கிபி 15-இல் மதுராவில் வடித்தனர்.

பிற சிற்பங்கள்

ராஜகிரகம் அருகே இந்திரசீல குகையில் இந்திரன், கௌதம புத்தரை வணங்கும் சிற்பங்களையும், போதி மரத்தடி புத்தரின் பல சிற்பங்களையும் வடக்கு சத்திரபதி மன்னர்கள் கிபி 50 - 100 காலத்தில் நிறுவினர்.

இந்து தேவதைகளின் சிற்பங்கள்

வடக்கு சத்திரபதிகளின் ஆட்சியின் துவக்கத்தில் மதுராவில்  விருஷ்ணி குலத் தலைவர்களின் சிற்பங்கள், யட்சர்கள் மற்றும் யட்சினிகளின் சிற்பங்களை வடிக்கப்பட்டது. வேத கால கடவுளர்களான இந்திரன், பிரம்மா, சூரியன், மித்திரன் போன்றவர்கள், கௌதம புத்தருடன் தொடர்புருத்தி இந்திரசீல குகையில் சிற்பம் வடிக்கப்பட்டுள்ளது T

வடக்கு சத்திரபதி ஆட்சியாளர்கள்

வடக்கு சத்திரபதிகள் வெளியிட்ட நாணயங்கள்

மேற்கோள்கள்

இந்திய வரலாறு
இந்தியப் பேரரசுகள்
இந்திய அரச மரபுகள்
ஆசியாவின் முன்னாள் நாடுகள்
vaḍhaghghu jhadhrabhadhighaḻ alladhu madhurāviṉ jhadhdhirabhadhighaḻ (Northern Satraps , or  Satraps of Mathura) indho=jhidhiyarghaḻ vaḍha  indhiyāvai āṇḍha indho ghireghgharghaḻaiyuṃ maṟṟuṃ madhurāviṉ uḻḻūr maṉṉarghaḻaiyuṃ vīl̤dhdhi, ghil̤aghghu bhañjhābh mudhal madhurā varai ghimu 60 mudhal ghibhi 2-āṃ nūṟṟāṇḍhu varai āṇḍha vaḍhaghghu jhadhdhirabhadhighaḻ āvār. vaḍhaghghu jhadhdhirabhadhighaḻ jhaghalā maṟṟuṃ madhurā nagharaṅghaḻai dhalainagharāghagh ghòṇḍhu āṇḍhaṉar. 

meṟghu indhiyabh bhaghudhighaḻai āṇḍha meṟghu jhadhdhirabhadhighaḻuṃ, vaḍhaghghu jhadhdhirabhadhighaḻuṃ jhamaghāladhdhavarghaḻe. vaḍhaghghu jhadhdhirabhadhighaḻ bhaudhdhaṃ, jhamaṇa maṟṟuṃ  indhu jhamayaṅghaḻaiyuṃ ādharidhdhadhuḍhaṉ, bhala niṉaivujh jhiṉṉaṅghaḻai èl̤ubhbhiyuṃ, dhaṅghaḻadhu uruvaṃ bhòṟidhdha nāṇayaṅghaḻaiyṃ vèḻiyiḍhḍhaṉar.  

bhiṉṉar madhurāvai dhalainagharāghagh ghòṇḍhu āṇḍha ghujhāṉabh bherarajhar vīma ghaḍhbhījhas maṟṟuṃ ghaṉiṣghar āḍhjhighghāladhdhil, vaḍhaghghu jhadhdhirabhadhighaḻ vèllabhbhaḍhḍhu, ghujhāṉabh bherarajhil jhadhdhirabhadhighaḻ èṉuṃ māghāṇa āḻunarghaḻāgha bhaṇibhurindhaṉar. èṉave  varalāṟṟu ājhiriyarghaḻ, vaḍha indhiyāvai āṇḍha indho-jhidhiyarghaḻughghu  vaḍhaghghu jhadhdhirabhadhighaḻ èṉabhbhèyariḍhḍhaṉar.

madhurāviṉ jhiṅghadh dhūṇ

vaḍhaghghu jhadhdhirabhadhighaḻiṉ maṉṉar niṟuviya maṇaṟghal  madhurā jhiṅghadh dhūṇ madhurāvil 1869ṃ āṇḍhil ghaṇḍhu bhiḍhighghabhbhaḍhḍhadhu.  ijhjhiṅghadhdhūṇil bhirāghirudhadhdhiṉ gharoṣḍhi èl̤udhdhumuṟaiyil ghalvèḍhḍhugh ghuṟibhbhughaḻ uḻḻadhu.  

indho jhidhiyarghaḻiṉ vaḍhaghghu jhadhdhirabhadhi maṉṉar mughi èṉbhavariṉ niṉaivāgha  ijhjhiṅghadh dhūṇ niṟuvabhbhaḍhḍhadhāghuṃ. ijhjhiṅghadh dhūṇil indho jhidhiya maṉṉarghaḻiṉ val̤idhdhoṉṟalghaḻiṉ bhèyarghaḻ ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. 

ijhjhiṅgha dhūṇil uḻḻa ghalvèḍhḍhugh ghuṟibhbhughaḻ, maghājhaṃhighā bhudhdhabh bhirivai èdhirghghuṃ jharvāsdhivādha bhaudhdhadhdhai indho jhidhiya maṉṉarghaḻ ādharidhdhāgha ghuṟibhbhiḍhughiṟadhu. dhaṟbhodhu ijhjhiṅghadh dhūṇ bhiridhdhāṉiya aruṅghāḍhjhiyaghadhdhil uḻḻadhu.

indhu jhiṟbhaṅghaḻ

yaḍhjhiṉi jhiṟbhaṃ

jhamaṇa niṉaivujh jhiṉṉaṅghaḻ

jhamaṇa niṉaivujh jhiṉṉaṅghaḻ

maghājhadhdhirabhadhi jhoḍhajhā ghāladhdhil (ghibhi:15) ghaṅghāḻi jhamaṇa amoghiṉi dhilā ghaṟbhalaghai maṟṟuṃ jhamaṇa jhamaya jhiṟbhaṅghaḻ maṟṟuṃ jhiṟbhadhdhūṇghaḻ madhurāviṉ jhamaṇagh ghoyilghaḻilirundhu ghaṇḍhubhiḍhighghabhbhaḍhḍhadhu.

vaṉabhbhèl̤udhdhughaḻ (ghimu mudhalāṃ nūṟṟāṇḍhiṉ muḍhiviluṃ - ghibhi mudhalāṃ nūṟṟāṇḍhiluṃ)

indho jhidhiyarghaḻāṉa  meṟghu jhadhdhirabhadhi maṉṉarghaḻ  (ghimu mudhalāṃ nūṟṟāṇḍhiṉ muḍhiviluṃ, ghibhi mudhalāṃ nūṟṟāṇḍhiluṃ, vaḍha indhiyāvil vaṉabhbhèl̤udhdhil bhirāmi èl̤udhdhughaḻ ghalvèḍhḍhughaḻil èl̤udhuṃ val̤aghghaṃ ghòṇḍhirundhaṉar.

ghaudhama bhudhdhariṉ mudhal jhiṟbhaṃ (ghibhi 15 mudhal)

jhāñjhi maṟṟuṃ bharghuḍh bhoṉṟa iḍhaṅghaḻil ghāṇabhbhaḍhādha ghaudhama bhudhdhariṉ mudhal jhiṟbhadhdhai, meṟghu jhadhdhirabhadhighaḻ ghibhi 15-il madhurāvil vaḍhidhdhaṉar.

bhiṟa jhiṟbhaṅghaḻ

rājaghiraghaṃ arughe indhirajhīla ghughaiyil indhiraṉ, ghaudhama bhudhdharai vaṇaṅghuṃ jhiṟbhaṅghaḻaiyuṃ, bhodhi maradhdhaḍhi bhudhdhariṉ bhala jhiṟbhaṅghaḻaiyuṃ vaḍhaghghu jhadhdhirabhadhi maṉṉarghaḻ ghibhi 50 - 100 ghāladhdhil niṟuviṉar.

indhu dhevadhaighaḻiṉ jhiṟbhaṅghaḻ

vaḍhaghghu jhadhdhirabhadhighaḻiṉ āḍhjhiyiṉ dhuvaghghadhdhil madhurāvil  viruṣṇi ghuladh dhalaivarghaḻiṉ jhiṟbhaṅghaḻ, yaḍhjharghaḻ maṟṟuṃ yaḍhjhiṉighaḻiṉ jhiṟbhaṅghaḻai vaḍhighghabhbhaḍhḍhadhu. vedha ghāla ghaḍhavuḻarghaḻāṉa indhiraṉ, bhiraṃmā, jhūriyaṉ, midhdhiraṉ bhoṉṟavarghaḻ, ghaudhama bhudhdharuḍhaṉ dhòḍharbhurudhdhi indhirajhīla ghughaiyil jhiṟbhaṃ vaḍhighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu T

vaḍhaghghu jhadhdhirabhadhi āḍhjhiyāḻarghaḻ

vaḍhaghghu jhadhdhirabhadhighaḻ vèḻiyiḍhḍha nāṇayaṅghaḻ

meṟghoḻghaḻ

indhiya varalāṟu
indhiyabh bherarajhughaḻ
indhiya arajha marabhughaḻ
ājhiyāviṉ muṉṉāḻ nāḍhughaḻ
வடக்கு சத்திரபதிகள்