நகாவாங் சோப்பல் (Ngawang Choephel) (பிறப்பு 1966) இவர் ஓர் ஆவணப்படத் தயாரிப்பாளரும், இயக்குனரும், தயாரிப்பாளருமாவார்.

ஆரம்ப கால வாழ்க்கை 
சோபெல் மேற்கு திபெத்தில் 1966 இல் பிறந்தார். இவருக்கு இரண்டு வயதாக இருந்தபோது சீன ஆக்கிரமிப்பு காறணமாக இவரும் இவரது தாயாரும் இந்தியாவுக்கு தப்பி வந்தனர்.  இவர் தென்னிந்தியாவில் ஒரு திபெத்திய குடியேற்றத்தில் வளர்ந்தார். மேலும் 15 வயது வரை திபெத்தியர்களுக்கான மத்திய பள்ளியில் பயின்றார்.  1992 ஆம் ஆண்டில் இந்தியாவின் தரம்சாலாவில் உள்ள திபெத்திய  நிகழ்த்து கலைகளுக்கான தொழில்நுட்ப நிறுவனத்தில் பட்டம் பெற்றார்.

தொழில் 
திரைப்படத் தயாரிப்பிற்கு முன்னர், இந்தியாவில் திபெத்திய பள்ளிகளில் இசை ஆசிரியராக இருந்த சோபல், அங்கு நாடுகடத்தப்பட்ட சமூகத்தைச் சேர்ந்த நூற்றுக்கணக்கான குழந்தைகளுக்கு திபெத்திய நாட்டுப்புற இசையை கற்பித்தார். பின்னர், இவர் மெலடி இன் எக்ஸைல் என்ற தனது முதல் இசைத்தொகுப்பை வெளியிட்டார்.

இசை மீதான ஆர்வம் காரணமாக அமெரிக்காவின் வெர்மான்ட்டில் உள்ள மிடில் பரி கல்லூரியில் சர்வதேச இசை மற்றும் திரைப்படத் தயாரிப்பைப் படிக்க 1993 ஆம் ஆண்டில் இவருக்கு புல்பிரைட் உதவித்தொகை கிடைத்தது.  மிடில் பரி கல்லூரியின் கௌரவ முனைவர் பட்டம், அமைதிக்கான அபேயின் வீரதீர மனசாட்சி விருது, லோப்சாங் வாங்கியலின் எக்ஸைல் விருதுக்கான சிறந்த செயல் மற்றும் சன்டான்ஸ் நிறுவனத்தின் சக ஊழியர் ஆகியவற்றையும் பெற்றுள்ளார்.

கைதும் சிறைவாசமும் 
1995 ஆகத்தில், சோபல் தனது ஆவணப்படத்திற்காக திபெத்திய நாட்டுப்புறப் பாடல்களைப் பதிவுசெய்வதற்காக திபெத்துக்குச் சென்றார்.  இவர் தனது ஆவணப்படத்தை படமாக்கிக் கொண்டிருந்தபோது "உளவு மற்றும் எதிர் புரட்சிகர நடவடிக்கைகள்" என்று குற்றம் சாட்டப்பட்டு1995 செப்டம்பரில் சீன அதிகாரிகளால் கைது செய்யப்பட்டார். இவருக்கு 18 ஆண்டுகள் சிறைத்தண்டனை விதிக்கப்பட்டது. இவர் மீதான குற்றச்சாட்டுகளை சீன அதிகாரிகள் பகிரங்கமாக முன்வைக்கவில்லை.

ஆகத்து 2000 இல், இவரது தாயும் மாமாவும் இவரைப் பார்க்க அனுமதிக்கப்பட்டனர்.  இவர் வெளியிடப்பட்ட ஒரு அறிக்கையில், சரியான மருத்துவ வசதி பெறாததற்கு எதிர்ப்பு தெரிவித்து தான் உண்ணாவிரதத்தில் ஈடுபட்டதாக தெரிவித்தார். 

அவரது தாயின் தனி ஆர்ப்பாட்டங்களுடன் தொடங்கிய மிகவும் பிரபலமான சர்வதேச பிரச்சாரம் இறுதியாக 2002 இல் இவரது விடுதலையைப் பெற்றுத் தந்தது. இவரது வழக்கு அமெரிக்க செனட்டர்கள் ஜேம்ஸ் ஜெஃபோர்ட்ஸ் மற்றும் வெர்மான்ட்டின் பேட்ரிக் லீஹி, வெர்மான்ட்டிலிருந்து அமெரிக்க பிரதிநிதிகள் சபை உறுப்பினர், பர்னீ சாண்டர்சு மற்றும் இசைக்கலைஞர்கள் அன்னி லெனாக்ஸ் மற்றும் பால் மெக்கார்ட்னி ஆகியோரிடமிருந்து சர்வதேச கவனத்தையும் ஆதரவையும் பெற்றது.

சோபல் இறுதியாக 2002 ஆம் ஆண்டில் 6 ஆண்டுகள் சிறைவாசத்திற்குப் பிறகு செங்டூ சிறையிலிருந்து "மருத்துவ பரோலில்" விடுவிக்கப்பட்டார் .

ஆவணப்படத் திட்டங்கள் 

சிறையில் இருந்து விடுதலையான பின்னர் சோபல் தனது ஆவணப்படத் திட்டத்தில் மீண்டும் பணியாற்றத் தொடங்கினார். இவர் திபெத் இன் சாங் என்ற ஆவணப்படத்தை இயக்கி தயாரித்தார். இது பாரம்பரிய திபெத்திய நாட்டுப்புற இசை குறித்த இவரது முதல் முழுநீள ஆவணப்படமாகும். மேலும், சீன கட்டுப்பாட்டில் உள்ள திபெத்துக்குள் கடந்த ஐம்பது ஆண்டுகால கலாச்சார அடக்குமுறைக்கு இவர் மேற்கொண்ட துன்பகரமான பயணம். இந்த படம் 2009 இல் சன்டான்ஸ் திரைப்பட விழாவில் திரையிடப்பட்டது., அங்கு உலக ஆவணப் போட்டியில் சிறப்பு நடுவர் விருதை வென்றது.  செப்டம்பர் 24, 2010 அன்று நியூயார்க் நகரில் அதன் ஆரம்ப நாடக வெளியீட்டைக் கொண்டிருந்தது. அதன் பின்னர் அமெரிக்கா மற்றும் உலகளாவிய வெளியீட்டிற்கான திட்டங்களுடன். அப்போதிருந்து, திபெத் இன் சாங் உலகளவில் திரையிடப்பட்டது. 

இவரது "மிஸ்ஸிங் இன் திபெத்", நியூ மெக்ஸிகோவின் தாவோஸில் நடந்த ஒரு திரைப்பட விழாவில் "சிறந்த மனித உரிமைகள் திரைப்படத்திற்கான" பரிசைப் பெற்றது. 

இவர் தற்போது அமெரிக்காவில் வசித்து வருகிறார். மேலும், நாடுகடத்தப்பட்ட திபெத்திய சமூகத்தின் உயர் உறுப்பினராக தொடர்ந்து வருகிறார்.

குறிப்புகள்

வெளி இணைப்புகள் 
 https://web.archive.org/web/20100708064222/http://www.tibetinsong.com/ - Official Website
 Documentary film by former Tibetan political prisoner premieres in Dharamsala

சிறைச்சாலையிலிருந்து விடுவிக்கப்பட்டு அமெரிக்காவுக்குத் திரும்புதல் 
 2002-01-21 (Mon) http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA170052002
 ...              http://web.amnesty.org/wire/March2002/Tibet
 2002-01-20 (Sun) http://www.duihua.org/media/press/statements/statement_on_choephel_release.htm 
 2002-01-20 (Sun) http://www.tibetanliberation.org/nchoephelrel.html
 2002-01-20 (Sun) http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/1772198.stm
 2002-02-07 (Thu) http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA170062002

பன்னாட்டு மன்னிப்பு அவை நகாவாங் சோபலை விடுவிக்குமாறு முறையிடுகிறது 
 2001-05-28 (Mon) http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/1355696.stm
 2000-10-09 (Mon) http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA170412000
 2000-08-11 (Fri) http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA170362000
 2000-02-14 (Mon) http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA170032000
 1996-03-28 (Thu) http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA170491996 

1966 பிறப்புகள்
வாழும் நபர்கள்
naghāvāṅ jhobhbhal (Ngawang Choephel) (bhiṟabhbhu 1966) ivar or āvaṇabhbhaḍhadh dhayāribhbhāḻaruṃ, iyaghghuṉaruṃ, dhayāribhbhāḻarumāvār.

āraṃbha ghāla vāl̤ghghai 
jhobhèl meṟghu dhibhèdhdhil 1966 il bhiṟandhār. ivarughghu iraṇḍhu vayadhāgha irundhabhodhu jhīṉa āghghiramibhbhu ghāṟaṇamāgha ivaruṃ ivaradhu dhāyāruṃ indhiyāvughghu dhabhbhi vandhaṉar.  ivar dhèṉṉindhiyāvil òru dhibhèdhdhiya ghuḍhiyeṟṟadhdhil vaḻarndhār. meluṃ 15 vayadhu varai dhibhèdhdhiyarghaḻughghāṉa madhdhiya bhaḻḻiyil bhayiṉṟār.  1992 āṃ āṇḍhil indhiyāviṉ dharaṃjhālāvil uḻḻa dhibhèdhdhiya  nighal̤dhdhu ghalaighaḻughghāṉa dhòl̤ilnuḍhbha niṟuvaṉadhdhil bhaḍhḍhaṃ bhèṟṟār.

dhòl̤il 
dhiraibhbhaḍhadh dhayāribhbhiṟghu muṉṉar, indhiyāvil dhibhèdhdhiya bhaḻḻighaḻil ijhai ājhiriyarāgha irundha jhobhal, aṅghu nāḍhughaḍhadhdhabhbhaḍhḍha jhamūghadhdhaijh jherndha nūṟṟughghaṇaghghāṉa ghul̤andhaighaḻughghu dhibhèdhdhiya nāḍhḍhubhbhuṟa ijhaiyai ghaṟbhidhdhār. bhiṉṉar, ivar mèlaḍhi iṉ èghsail èṉṟa dhaṉadhu mudhal ijhaidhdhòghubhbhai vèḻiyiḍhḍhār.

ijhai mīdhāṉa ārvaṃ ghāraṇamāgha amèrighghāviṉ vèrmāṉḍhḍhil uḻḻa miḍhil bhari ghallūriyil jharvadhejha ijhai maṟṟuṃ dhiraibhbhaḍhadh dhayāribhbhaibh bhaḍhighgha 1993 āṃ āṇḍhil ivarughghu bhulbhiraiḍh udhavidhdhòghai ghiḍhaidhdhadhu.  miḍhil bhari ghallūriyiṉ ghaurava muṉaivar bhaḍhḍhaṃ, amaidhighghāṉa abheyiṉ vīradhīra maṉajhāḍhjhi virudhu, lobhjhāṅ vāṅghiyaliṉ èghsail virudhughghāṉa jhiṟandha jhèyal maṟṟuṃ jhaṉḍhāṉs niṟuvaṉadhdhiṉ jhagha ūl̤iyar āghiyavaṟṟaiyuṃ bhèṟṟuḻḻār.

ghaidhuṃ jhiṟaivājhamuṃ 
1995 āghadhdhil, jhobhal dhaṉadhu āvaṇabhbhaḍhadhdhiṟghāgha dhibhèdhdhiya nāḍhḍhubhbhuṟabh bhāḍhalghaḻaibh bhadhivujhèyvadhaṟghāgha dhibhèdhdhughghujh jhèṉṟār.  ivar dhaṉadhu āvaṇabhbhaḍhadhdhai bhaḍhamāghghigh ghòṇḍhirundhabhodhu "uḻavu maṟṟuṃ èdhir bhuraḍhjhighara naḍhavaḍhighghaighaḻ" èṉṟu ghuṟṟaṃ jhāḍhḍhabhbhaḍhḍhu1995 jhèbhḍhaṃbharil jhīṉa adhighārighaḻāl ghaidhu jhèyyabhbhaḍhḍhār. ivarughghu 18 āṇḍhughaḻ jhiṟaidhdhaṇḍhaṉai vidhighghabhbhaḍhḍhadhu. ivar mīdhāṉa ghuṟṟajhjhāḍhḍhughaḻai jhīṉa adhighārighaḻ bhaghiraṅghamāgha muṉvaighghavillai.

āghadhdhu 2000 il, ivaradhu dhāyuṃ māmāvuṃ ivaraibh bhārghgha aṉumadhighghabhbhaḍhḍhaṉar.  ivar vèḻiyiḍhabhbhaḍhḍha òru aṟighghaiyil, jhariyāṉa marudhdhuva vajhadhi bhèṟādhadhaṟghu èdhirbhbhu dhèrividhdhu dhāṉ uṇṇāviradhadhdhil īḍhubhaḍhḍhadhāgha dhèrividhdhār. 

avaradhu dhāyiṉ dhaṉi ārbhbhāḍhḍhaṅghaḻuḍhaṉ dhòḍhaṅghiya mighavuṃ bhirabhalamāṉa jharvadhejha bhirajhjhāraṃ iṟudhiyāgha 2002 il ivaradhu viḍhudhalaiyaibh bhèṟṟudh dhandhadhu. ivaradhu val̤aghghu amèrighgha jhèṉaḍhḍharghaḻ jeṃs jèforḍhs maṟṟuṃ vèrmāṉḍhḍhiṉ bheḍhrigh līhi, vèrmāṉḍhḍhilirundhu amèrighgha bhiradhinidhighaḻ jhabhai uṟubhbhiṉar, bharṉī jhāṇḍharjhu maṟṟuṃ ijhaighghalaiñarghaḻ aṉṉi lèṉāghs maṟṟuṃ bhāl mèghghārḍhṉi āghiyoriḍhamirundhu jharvadhejha ghavaṉadhdhaiyuṃ ādharavaiyuṃ bhèṟṟadhu.

jhobhal iṟudhiyāgha 2002 āṃ āṇḍhil 6 āṇḍhughaḻ jhiṟaivājhadhdhiṟghubh bhiṟaghu jhèṅḍhū jhiṟaiyilirundhu "marudhdhuva bharolil" viḍhuvighghabhbhaḍhḍhār .

āvaṇabhbhaḍhadh dhiḍhḍhaṅghaḻ 

jhiṟaiyil irundhu viḍhudhalaiyāṉa bhiṉṉar jhobhal dhaṉadhu āvaṇabhbhaḍhadh dhiḍhḍhadhdhil mīṇḍhuṃ bhaṇiyāṟṟadh dhòḍhaṅghiṉār. ivar dhibhèdh iṉ jhāṅ èṉṟa āvaṇabhbhaḍhadhdhai iyaghghi dhayāridhdhār. idhu bhāraṃbhariya dhibhèdhdhiya nāḍhḍhubhbhuṟa ijhai ghuṟidhdha ivaradhu mudhal mul̤unīḻa āvaṇabhbhaḍhamāghuṃ. meluṃ, jhīṉa ghaḍhḍhubhbhāḍhḍhil uḻḻa dhibhèdhdhughghuḻ ghaḍhandha aiṃbhadhu āṇḍhughāla ghalājhjhāra aḍhaghghumuṟaighghu ivar meṟghòṇḍha dhuṉbhagharamāṉa bhayaṇaṃ. indha bhaḍhaṃ 2009 il jhaṉḍhāṉs dhiraibhbhaḍha vil̤āvil dhiraiyiḍhabhbhaḍhḍhadhu., aṅghu ulagha āvaṇabh bhoḍhḍhiyil jhiṟabhbhu naḍhuvar virudhai vèṉṟadhu.  jhèbhḍhaṃbhar 24, 2010 aṉṟu niyūyārgh nagharil adhaṉ āraṃbha nāḍhagha vèḻiyīḍhḍhaigh ghòṇḍhirundhadhu. adhaṉ bhiṉṉar amèrighghā maṟṟuṃ ulaghaḻāviya vèḻiyīḍhḍhiṟghāṉa dhiḍhḍhaṅghaḻuḍhaṉ. abhbhodhirundhu, dhibhèdh iṉ jhāṅ ulaghaḻavil dhiraiyiḍhabhbhaḍhḍhadhu. 

ivaradhu "missiṅ iṉ dhibhèdh", niyū mèghsighoviṉ dhāvosil naḍhandha òru dhiraibhbhaḍha vil̤āvil "jhiṟandha maṉidha urimaighaḻ dhiraibhbhaḍhadhdhiṟghāṉa" bharijhaibh bhèṟṟadhu. 

ivar dhaṟbhodhu amèrighghāvil vajhidhdhu varughiṟār. meluṃ, nāḍhughaḍhadhdhabhbhaḍhḍha dhibhèdhdhiya jhamūghadhdhiṉ uyar uṟubhbhiṉarāgha dhòḍharndhu varughiṟār.

ghuṟibhbhughaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 
 https://web.archive.org/web/20100708064222/http://www.tibetinsong.com/ - Official Website
 Documentary film by former Tibetan political prisoner premieres in Dharamsala

jhiṟaijhjhālaiyilirundhu viḍhuvighghabhbhaḍhḍhu amèrighghāvughghudh dhiruṃbhudhal 
 2002-01-21 (Mon) http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA170052002
 ...              http://web.amnesty.org/wire/March2002/Tibet
 2002-01-20 (Sun) http://www.duihua.org/media/press/statements/statement_on_choephel_release.htm 
 2002-01-20 (Sun) http://www.tibetanliberation.org/nchoephelrel.html
 2002-01-20 (Sun) http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/1772198.stm
 2002-02-07 (Thu) http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA170062002

bhaṉṉāḍhḍhu maṉṉibhbhu avai naghāvāṅ jhobhalai viḍhuvighghumāṟu muṟaiyiḍhughiṟadhu 
 2001-05-28 (Mon) http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/1355696.stm
 2000-10-09 (Mon) http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA170412000
 2000-08-11 (Fri) http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA170362000
 2000-02-14 (Mon) http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA170032000
 1996-03-28 (Thu) http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA170491996 

1966 bhiṟabhbhughaḻ
vāl̤uṃ nabharghaḻ
நகாவாங் சோப்பல்