மணிப்பூர் விலங்கியல் பூங்கா (Manipur Zoological Garden)() மணிப்பூரின் ஐரோசெம்பாவில் உள்ள ஒரு விலங்குக் காட்சிச்சாலை ஆகும். உலகின் முதல் மிதக்கும் தேசியப் பூங்காவான கெய்புல் லாம்சோ தேசியப் பூங்காவிற்குப் பிறகு, உலகின் இரண்டாவது நடனமாடும் மான் சிற்றினமான சங்காய் மான் (செர்வசு எல்தி எல்தி) வாழக்கூடிய இடம் இதுவாகும் இது ஒரு நடுத்தர அளவிலான விலங்கியல் பூங்கா. இது அட்டவணை 1-ல் உள்ள நீர்நில வாழ்வன, பறவைகள், பாலூட்டிகள் மற்றும் ஊர்வன ஆகியவற்றைக் கொண்டுள்ளது. இம்மிருகக்காட்சிசாலையில் வளர்க்கப்படும் விலங்குகள் பெரும்பாலும் மணிப்பூரைச் சார்ந்த அகணிய உயிரிகள் ஆகும். இந்தியாவின் மத்திய உயிரியல் பூங்கா ஆணையம், சங்காய் மற்றும்  பாதுகாப்பு இனப்பெருக்க மையத்திற்கான ஒருங்கிணைந்த உயிரியல் பூங்காவாக அங்கீகரித்தது (Meitei  சபெங்).

கோடைக் காலத்தில் ஏப்ரல் முதல் செப்டம்பர் வரை மிருகக்காட்சிசாலையை பார்வையிடச் சிறந்த நேரம் ஆகும். குளிர்காலத்தில் சிறந்த நேரம், அக்டோபர் முதல் மார்ச் வரை ஆகும். திங்கட்கிழமை விடுமுறை தினமாகும்.

வரலாறு 

மணிப்பூர் விலங்கியல் பூங்கா, அக்டோபர் 1976-ல் நிறுவப்பட்டது.

அமைவிடம் 
மணிப்பூர் விலங்கியல் பூங்கா இரோயிசெம்பா நகரில் இம்பால்-காங்சுப் சாலையில் அமைந்துள்ளது. இது இம்பால் மேற்கு மாவட்டத்தில் உள்ளது. இது இம்பாலிலிருந்து 5-6 கி.மீ. தொலைவில் அமைந்துள்ளது.

அம்சங்கள் 

இந்த மிருகக்காட்சிசாலையின் சிறப்பாக இதன் பார்வையாளர்களுக்கு அழகான சங்காய் மான் ஆகும். புருவம் கொம்புகள் கொண்ட மான் ஆகியவற்றைக் காணும் வாய்ப்பை வழங்குகிறது. இந்த மான் உலகின் மிக அரிதான மற்றும் மிகவும் ஆபத்தான உயிரினங்களில் ஒன்றாகும். இந்த மிருகக்காட்சிசாலையானது லம்பேல்பட்டின் மேற்கு மூலையில் பைன் மர மலைகளின் அடிவாரத்தில் அமைந்துள்ளது.

பாதுகாப்பு 

இங்கு 45 அழிந்து வரும் பாலூட்டிகள், ஊர்வன மற்றும் பறவைகள் அகச்சூழலில் பாதுகாக்கப்படும் மையமாகும். அட்டவணை 1-ல் உள்ள பாலூட்டிகள், ஊர்வன, பறவைகள் மற்றும் நீர்நில வாழ்வன இம்மிருகக்காட்சிசாலையில் வைக்கப்பட்டுள்ளன. மணிப்பூரைச் சேர்ந்த விலங்குகள் இந்த உயிரியல் பூங்காவில் வளர்க்கப்படுகின்றன. சங்காய் மற்றும் மலையாடு பாதுகாப்பு மற்றும் இனப்பெருக்க ஒருங்கிணைப்பு மைய உயிரியல் பூங்காவாக இந்திய மத்திய உயிரியல் பூங்கா ஆணையத்தால். இது அங்கீகரிக்கப்பட்டுள்ளது.

மேலும் பார்க்கவும் 

 இம்பால் அமைதி அருங்காட்சியகம்
 ஐஎன்ஏ போர் அருங்காட்சியகம்
 காச்சிங் தோட்டம்
 கெய்புல் லாம்ஜாவோ தேசிய பூங்கா - இந்தியாவின் மணிப்பூரில் உள்ள உலகின் ஒரே மிதக்கும் தேசிய பூங்கா
 கொங்கம்பாட் ஆர்கிடேரியம்
 லோக்டக் நாட்டுப்புற அருங்காட்சியகம்
 மணிப்பூர் மாநில அருங்காட்சியகம்
 பும்டி - இந்தியாவின் மணிப்பூரில் மிதக்கும் உயிர்மக்கள்
 சேக்தா தொல்பொருள் வாழும் அருங்காட்சியகம்
 யாங்கூபோக்பி-லோக்சாவ் வனவிலங்கு சரணாலயம்

மேற்கோள்கள் 

மணிப்பூரில் உள்ள கட்டிடங்கள்
இந்திய விலங்கியல் பூங்காக்கள்
maṇibhbhūr vilaṅghiyal bhūṅghā (Manipur Zoological Garden)() maṇibhbhūriṉ airojhèṃbhāvil uḻḻa òru vilaṅghugh ghāḍhjhijhjhālai āghuṃ. ulaghiṉ mudhal midhaghghuṃ dhejhiyabh bhūṅghāvāṉa ghèybhul lāṃjho dhejhiyabh bhūṅghāviṟghubh bhiṟaghu, ulaghiṉ iraṇḍhāvadhu naḍhaṉamāḍhuṃ māṉ jhiṟṟiṉamāṉa jhaṅghāy māṉ (jhèrvajhu èldhi èldhi) vāl̤aghghūḍhiya iḍhaṃ idhuvāghuṃ idhu òru naḍhudhdhara aḻavilāṉa vilaṅghiyal bhūṅghā. idhu aḍhḍhavaṇai 1-l uḻḻa nīrnila vāl̤vaṉa, bhaṟavaighaḻ, bhālūḍhḍhighaḻ maṟṟuṃ ūrvaṉa āghiyavaṟṟaigh ghòṇḍhuḻḻadhu. iṃmirughaghghāḍhjhijhālaiyil vaḻarghghabhbhaḍhuṃ vilaṅghughaḻ bhèruṃbhāluṃ maṇibhbhūraijh jhārndha aghaṇiya uyirighaḻ āghuṃ. indhiyāviṉ madhdhiya uyiriyal bhūṅghā āṇaiyaṃ, jhaṅghāy maṟṟuṃ  bhādhughābhbhu iṉabhbhèrughgha maiyadhdhiṟghāṉa òruṅghiṇaindha uyiriyal bhūṅghāvāgha aṅghīgharidhdhadhu (Meitei  jhabhèṅ).

ghoḍhaigh ghāladhdhil ebhral mudhal jhèbhḍhaṃbhar varai mirughaghghāḍhjhijhālaiyai bhārvaiyiḍhajh jhiṟandha neraṃ āghuṃ. ghuḻirghāladhdhil jhiṟandha neraṃ, aghḍhobhar mudhal mārjh varai āghuṃ. dhiṅghaḍhghil̤amai viḍhumuṟai dhiṉamāghuṃ.

varalāṟu 

maṇibhbhūr vilaṅghiyal bhūṅghā, aghḍhobhar 1976-l niṟuvabhbhaḍhḍhadhu.

amaiviḍhaṃ 
maṇibhbhūr vilaṅghiyal bhūṅghā iroyijhèṃbhā nagharil iṃbhāl-ghāṅjhubh jhālaiyil amaindhuḻḻadhu. idhu iṃbhāl meṟghu māvaḍhḍhadhdhil uḻḻadhu. idhu iṃbhālilirundhu 5-6 ghi.mī. dhòlaivil amaindhuḻḻadhu.

aṃjhaṅghaḻ 

indha mirughaghghāḍhjhijhālaiyiṉ jhiṟabhbhāgha idhaṉ bhārvaiyāḻarghaḻughghu al̤aghāṉa jhaṅghāy māṉ āghuṃ. bhuruvaṃ ghòṃbhughaḻ ghòṇḍha māṉ āghiyavaṟṟaigh ghāṇuṃ vāybhbhai val̤aṅghughiṟadhu. indha māṉ ulaghiṉ migha aridhāṉa maṟṟuṃ mighavuṃ ābhadhdhāṉa uyiriṉaṅghaḻil òṉṟāghuṃ. indha mirughaghghāḍhjhijhālaiyāṉadhu laṃbhelbhaḍhḍhiṉ meṟghu mūlaiyil bhaiṉ mara malaighaḻiṉ aḍhivāradhdhil amaindhuḻḻadhu.

bhādhughābhbhu 

iṅghu 45 al̤indhu varuṃ bhālūḍhḍhighaḻ, ūrvaṉa maṟṟuṃ bhaṟavaighaḻ aghajhjhūl̤alil bhādhughāghghabhbhaḍhuṃ maiyamāghuṃ. aḍhḍhavaṇai 1-l uḻḻa bhālūḍhḍhighaḻ, ūrvaṉa, bhaṟavaighaḻ maṟṟuṃ nīrnila vāl̤vaṉa iṃmirughaghghāḍhjhijhālaiyil vaighghabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa. maṇibhbhūraijh jherndha vilaṅghughaḻ indha uyiriyal bhūṅghāvil vaḻarghghabhbhaḍhughiṉṟaṉa. jhaṅghāy maṟṟuṃ malaiyāḍhu bhādhughābhbhu maṟṟuṃ iṉabhbhèrughgha òruṅghiṇaibhbhu maiya uyiriyal bhūṅghāvāgha indhiya madhdhiya uyiriyal bhūṅghā āṇaiyadhdhāl. idhu aṅghīgharighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.

meluṃ bhārghghavuṃ 

 iṃbhāl amaidhi aruṅghāḍhjhiyaghaṃ
 aièṉe bhor aruṅghāḍhjhiyaghaṃ
 ghājhjhiṅ dhoḍhḍhaṃ
 ghèybhul lāṃjāvo dhejhiya bhūṅghā - indhiyāviṉ maṇibhbhūril uḻḻa ulaghiṉ òre midhaghghuṃ dhejhiya bhūṅghā
 ghòṅghaṃbhāḍh ārghiḍheriyaṃ
 loghḍhagh nāḍhḍhubhbhuṟa aruṅghāḍhjhiyaghaṃ
 maṇibhbhūr mānila aruṅghāḍhjhiyaghaṃ
 bhuṃḍhi - indhiyāviṉ maṇibhbhūril midhaghghuṃ uyirmaghghaḻ
 jheghdhā dhòlbhòruḻ vāl̤uṃ aruṅghāḍhjhiyaghaṃ
 yāṅghūbhoghbhi-loghjhāv vaṉavilaṅghu jharaṇālayaṃ

meṟghoḻghaḻ 

maṇibhbhūril uḻḻa ghaḍhḍhiḍhaṅghaḻ
indhiya vilaṅghiyal bhūṅghāghghaḻ
மணிப்பூர் விலங்கியல் பூங்கா