வாப்பயராஜா என்றும் அழைக்கப்படும் முதலாம் வாக்பதிராஜா (Vakpatiraja I) (ஆட்சி சுமார் 917-944 பொ.ச.),  சாகம்பரியின் சௌகான் வம்சத்தைச் சேர்ந்த ஒரு இந்திய மன்னராவார். வடமேற்கு இந்தியாவில் இன்றைய இராஜஸ்தானின் சில பகுதிகளை உள்ளடக்கிய சபடலக்ச நாட்டை ஆட்சி செய்தார். இவர் கூர்ஜர-பிரதிகார மேலாதிக்கத்தை தூக்கி எறிய முயற்சி செய்ததாகத் தெரிகிறது. மேலும் மகாராஜா என்ற பட்டத்தை ஏற்றுக்கொண்ட முதல் சகமான மன்னர் ஆவார்.

ஆரம்ப கால வாழ்க்கை 
வாக்பதி சகமான அரசர் சந்தனராசா (இரண்டாம் குவாகா) மற்றும் ராணி இருத்ராணி ஆகியோரின் மகனும் வாரிசுமுவார்.  இவரது மாற்றுப்பெயர்களில் வாப்பயராஜா மற்றும் மாணிக்க ராய் ஆகியன அடங்கும்.

ஆட்சி 
கூர்ஜர-பிரதிகாரர்களின் நிலப்பிரபுக்களாக இருந்த வாக்பதியின் முன்னோர்கள் தெற்கிலிருந்து இராஷ்டிரகூட படையெடுப்புகளால் பலவீனமடைந்தனர். வாக்பதி 188 இராணுவ வெற்றிகளை அடைந்ததாக பிருத்விராஜ விஜயம் கூறுகிறது. இது மிகைப்படுத்தப்பட்டதாக இருக்கலாம், ஆனால் பிரதிகார-இராஷ்டிரகூட மோதலின் விளைவாக ஏற்பட்ட குழப்பமான சூழ்நிலையில் வாக்பதி ஏராளமான போர்களில் பங்கேற்றது சாத்தியம். 

இராஷ்டிரகூடர் படையெடுப்பு, வாக்பதி போன்ற அரசர்களின் மீதான பிரதிகாரர்களின் பிடியை பலவீனப்படுத்தியிருக்கலாம்.  ஹர்ஷநாத் கோயில் கல்வெட்டின் படி, இவர் மகாராஜா என்ற பட்டத்தை ஏற்றுக்கொண்ட முதல் சகமான அரசர் ஆவார். இது இவர் பிரதிகாரர்களிடமிருந்து சுதந்திரம் பெற முயன்றார் என்பதை குறிக்கிறது. 

இராஷ்டிரகூடர்கள் வெளியேறிய பிறகு, பிரதிகாரர்கள் தங்கள் அதிகாரத்தை மீண்டும் உறுதிப்படுத்த முயன்றனர். ஒரு தந்திரபாலன் (மாகாண ஆளுநர்) சகமான பிரதேசத்தில் உள்ள அனந்த பகுதியைத் தாக்கியதாக ஹர்ஷநாத் கோயில் கல்வெட்டு கூறுகிறது. தந்திரபாலன் தன் அதிபதியிடமிருந்து பெற்ற அதிகாரத்தின் காரணமாக மிகவும் கர்வம் கொண்டிருந்தான். ஆனால் அவனது யானைப்படை வாக்பதியின் குதிரைப்படையால் தோற்கடிக்கப்பட்டது. அவன் வாக்பதியை அடக்குவதற்காக பிரதிகார பேரரசர் முதலாம் மகிபாலனால் அனுப்பப்பட்ட தளபதியாக இருந்திருக்கலாம்.   வரலாற்றாளார் தசரத சர்மாவின் கூற்றுப்படி, அவரது பெயர் சமபாலன் என்பதாகும்.  வரலாற்றாளார் ஆர்.பி. சிங் அவரை மகிபாலனின் தோமரா நிலப்பிரபுவான மாதவனுடன் அடையாளப்படுத்துகிறார்.

மரபு 
வாக்பதிக்கு சிம்மராஜா, இலட்சுமணன் மற்றும் வத்சராஜா உட்பட குறைந்தது மூன்று மகன்கள் இருந்தனர். இவருக்குப் பிறகு சாகம்பரி சிம்மாசனத்தில் சிம்மராஜா பதவியேற்றார். அதே நேரத்தில் இலட்சுமணன் நாதுல்லா வம்சத்தின் மற்றொரு கிளையை நிறுவினார். வத்சராஜா ஹர்ஷநாதர் கோவிலுக்கு கர்தமகாதா என்ற கிராமத்தை மானியமாக அளித்ததாக அறியப்படுகிறார்.  பிஜோலியா கல்வெட்டு வாக்பதிக்கும் சிம்மராஜாவுக்கும் இடையில் ஒரு விந்தியன்ருபதியை (அல்லது விந்தியராஜா) வைக்கிறது. வரலாற்றாசிரியர் தசரத சர்மாவின் கூற்றுப்படி, விந்தியன்ருபதி அநேகமாக சிம்மராஜனின் மூத்த சகோதரராக இருக்கலாம். அவர் மிகக் குறுகிய கால ஆட்சியைக் கொண்டிருந்தார்.  இருப்பினும், இது வாக்பதியின் பட்டம் என்று ஆர்.பி. சிங் கருதினார், விந்தியாவதி பகுதியை (நவீன பிஜோலியாவைச் சுற்றி) கைப்பற்றியதன் மூலம் அவர் அதை பெற்றிருக்கலாம். 

வாக்பதி ஒரு சைவர் என்று தெரிகிறது. பிருத்விராஜ விஜயம் புஷ்கரத்தில் வோம்கேசர் ( சிவன் ) கோவிலை கட்டியதாக கூறுகிறது.

சான்று

உசாத்துணை 
 
 
இராஜஸ்தான் வரலாறு
இந்திய வரலாறு
இந்திய அரசர்கள்
vābhbhayarājā èṉṟuṃ al̤aighghabhbhaḍhuṃ mudhalāṃ vāghbhadhirājā (Vakpatiraja I) (āḍhjhi jhumār 917-944 bhò.jha.),  jhāghaṃbhariyiṉ jhaughāṉ vaṃjhadhdhaijh jherndha òru indhiya maṉṉarāvār. vaḍhameṟghu indhiyāvil iṉṟaiya irājasdhāṉiṉ jhila bhaghudhighaḻai uḻḻaḍhaghghiya jhabhaḍhalaghjha nāḍhḍhai āḍhjhi jhèydhār. ivar ghūrjara-bhiradhighāra melādhighghadhdhai dhūghghi èṟiya muyaṟjhi jhèydhadhāghadh dhèrighiṟadhu. meluṃ maghārājā èṉṟa bhaḍhḍhadhdhai eṟṟughghòṇḍha mudhal jhaghamāṉa maṉṉar āvār.

āraṃbha ghāla vāl̤ghghai 
vāghbhadhi jhaghamāṉa arajhar jhandhaṉarājhā (iraṇḍhāṃ ghuvāghā) maṟṟuṃ rāṇi irudhrāṇi āghiyoriṉ maghaṉuṃ vārijhumuvār.  ivaradhu māṟṟubhbhèyarghaḻil vābhbhayarājā maṟṟuṃ māṇighgha rāy āghiyaṉa aḍhaṅghuṃ.

āḍhjhi 
ghūrjara-bhiradhighārarghaḻiṉ nilabhbhirabhughghaḻāgha irundha vāghbhadhiyiṉ muṉṉorghaḻ dhèṟghilirundhu irāṣḍhiraghūḍha bhaḍhaiyèḍhubhbhughaḻāl bhalavīṉamaḍhaindhaṉar. vāghbhadhi 188 irāṇuva vèṟṟighaḻai aḍhaindhadhāgha bhirudhvirāja vijayaṃ ghūṟughiṟadhu. idhu mighaibhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhadhāgha irughghalāṃ, āṉāl bhiradhighāra-irāṣḍhiraghūḍha modhaliṉ viḻaivāgha eṟbhaḍhḍha ghul̤abhbhamāṉa jhūl̤nilaiyil vāghbhadhi erāḻamāṉa bhorghaḻil bhaṅgheṟṟadhu jhādhdhiyaṃ. 

irāṣḍhiraghūḍhar bhaḍhaiyèḍhubhbhu, vāghbhadhi bhoṉṟa arajharghaḻiṉ mīdhāṉa bhiradhighārarghaḻiṉ bhiḍhiyai bhalavīṉabhbhaḍhudhdhiyirughghalāṃ.  harṣanādh ghoyil ghalvèḍhḍhiṉ bhaḍhi, ivar maghārājā èṉṟa bhaḍhḍhadhdhai eṟṟughghòṇḍha mudhal jhaghamāṉa arajhar āvār. idhu ivar bhiradhighārarghaḻiḍhamirundhu jhudhandhiraṃ bhèṟa muyaṉṟār èṉbhadhai ghuṟighghiṟadhu. 

irāṣḍhiraghūḍharghaḻ vèḻiyeṟiya bhiṟaghu, bhiradhighārarghaḻ dhaṅghaḻ adhighāradhdhai mīṇḍhuṃ uṟudhibhbhaḍhudhdha muyaṉṟaṉar. òru dhandhirabhālaṉ (māghāṇa āḻunar) jhaghamāṉa bhiradhejhadhdhil uḻḻa aṉandha bhaghudhiyaidh dhāghghiyadhāgha harṣanādh ghoyil ghalvèḍhḍhu ghūṟughiṟadhu. dhandhirabhālaṉ dhaṉ adhibhadhiyiḍhamirundhu bhèṟṟa adhighāradhdhiṉ ghāraṇamāgha mighavuṃ gharvaṃ ghòṇḍhirundhāṉ. āṉāl avaṉadhu yāṉaibhbhaḍhai vāghbhadhiyiṉ ghudhiraibhbhaḍhaiyāl dhoṟghaḍhighghabhbhaḍhḍhadhu. avaṉ vāghbhadhiyai aḍhaghghuvadhaṟghāgha bhiradhighāra bherarajhar mudhalāṃ maghibhālaṉāl aṉubhbhabhbhaḍhḍha dhaḻabhadhiyāgha irundhirughghalāṃ.   varalāṟṟāḻār dhajharadha jharmāviṉ ghūṟṟubhbhaḍhi, avaradhu bhèyar jhamabhālaṉ èṉbhadhāghuṃ.  varalāṟṟāḻār ār.bhi. jhiṅ avarai maghibhālaṉiṉ dhomarā nilabhbhirabhuvāṉa mādhavaṉuḍhaṉ aḍhaiyāḻabhbhaḍhudhdhughiṟār.

marabhu 
vāghbhadhighghu jhiṃmarājā, ilaḍhjhumaṇaṉ maṟṟuṃ vadhjharājā uḍhbhaḍha ghuṟaindhadhu mūṉṟu maghaṉghaḻ irundhaṉar. ivarughghubh bhiṟaghu jhāghaṃbhari jhiṃmājhaṉadhdhil jhiṃmarājā bhadhaviyeṟṟār. adhe neradhdhil ilaḍhjhumaṇaṉ nādhullā vaṃjhadhdhiṉ maṟṟòru ghiḻaiyai niṟuviṉār. vadhjharājā harṣanādhar ghovilughghu ghardhamaghādhā èṉṟa ghirāmadhdhai māṉiyamāgha aḻidhdhadhāgha aṟiyabhbhaḍhughiṟār.  bhijoliyā ghalvèḍhḍhu vāghbhadhighghuṃ jhiṃmarājāvughghuṃ iḍhaiyil òru vindhiyaṉrubhadhiyai (alladhu vindhiyarājā) vaighghiṟadhu. varalāṟṟājhiriyar dhajharadha jharmāviṉ ghūṟṟubhbhaḍhi, vindhiyaṉrubhadhi aneghamāgha jhiṃmarājaṉiṉ mūdhdha jhaghodhararāgha irughghalāṃ. avar mighagh ghuṟughiya ghāla āḍhjhiyaigh ghòṇḍhirundhār.  irubhbhiṉuṃ, idhu vāghbhadhiyiṉ bhaḍhḍhaṃ èṉṟu ār.bhi. jhiṅ gharudhiṉār, vindhiyāvadhi bhaghudhiyai (navīṉa bhijoliyāvaijh jhuṟṟi) ghaibhbhaṟṟiyadhaṉ mūlaṃ avar adhai bhèṟṟirughghalāṃ. 

vāghbhadhi òru jhaivar èṉṟu dhèrighiṟadhu. bhirudhvirāja vijayaṃ bhuṣgharadhdhil voṃghejhar ( jhivaṉ ) ghovilai ghaḍhḍhiyadhāgha ghūṟughiṟadhu.

jhāṉṟu

ujhādhdhuṇai 
 
 
irājasdhāṉ varalāṟu
indhiya varalāṟu
indhiya arajharghaḻ
முதலாம் வாக்பதிராஜா