சிறீ  பஞ்சமுகி அனுமான் மந்திர் (Shri Panchmukhi Hanuman Mandir) பாக்கித்தான் நாட்டிலுள்ள ஒரு வரலாற்று சிறப்புமிக்க இந்து கோவிலாகும். சிந்து மாகாணத்தின் கராச்சி நகரிலுள்ள சிப்பாய் பசாரில்  இக்கோயில் அமைந்துள்ளது.  1,500 ஆண்டுகால பழமை வாய்ந்த கோயில் என்றும் அறியப்படுகிறது. இயற்கையான அனுமனின் திருவுருவச் சிலையைக் கொண்ட உலகின் ஒரே கோயில் சிறீ பஞ்சமுகி அனுமான் கோயில் என்ற சிறப்பும் இக்கோயிலுக்கு உள்ளது.  சிந்து கலாச்சார  (பாதுகாப்பு) சட்டம் 1994 இன் கீழ் இக்கோயில் தேசிய பாரம்பரியச் சின்னமாக அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

மத முக்கியத்துவம் 

வனவாசத்தின் போது இராமர் இக்கோவில் இருக்கும் இடத்திற்கு வருகை தந்ததாக நம்பப்படுகிறது. சிறிது காலத்திற்குப் பிறகு, அந்த இடத்தில் இருந்து பஞ்சமுகி அனுமன் சிலை தோண்டி எடுக்கப்பட்டு, அந்த இடத்தில் கோயில் கட்டப்பட்டது. பஞ்சமுகி அனுமன் சிலையை 11 அல்லது 21 முறை வலம் வந்தால் பக்தர்களின் விருப்பங்கள் நிறைவேறும் என்பது நம்பிக்கை.

வரலாறு 

தற்போதைய கோயில் அமைப்பு சுமார் 1500 ஆண்டுகளுக்கு முன்பு கட்டப்பட்டது. கோவில் 2,609 சதுர அடி பரப்பளவில் இருந்தது. பின்னர் இந்த நிலத்தின் பாதி நில அபகரிப்பாளர்களால் பெரும்பாலும்  ஆக்கிரமிக்கப்பட்டது. கடந்த 2006 ஆம் ஆண்டு, ஆக்கிரமிப்பு நிலத்தை கோவிலுக்கு வழங்க மாவட்ட நீதிமன்றம் உத்தரவிட்டது. ஆனால் உத்தரவுக்கு பிறகும் பல ஆக்கிரமிப்பாளர்கள் கோவில் பகுதியை ஆக்கிரமித்து வருகின்றனர். 2012 ஆம் ஆண்டில், இந்து சமூகத்திடமிருந்தும் முத்தலாக் இயக்கத்திடமிருந்தும்  2019 ஆம் ஆண்டில், புனரமைப்புப் பணிகளின் போது பல இந்து கடவுள்களின் சிலைகள் இக்கோயில் தளத்தில் இருந்து கண்டெடுக்கப்பட்டன.

இதையும் காண்க 
உமர்கோட் சிவன் கோயில்
இங்குலாச்சு மாதா சக்திபீடக் கோவில்

மேற்கோள்கள் 

பாக்கித்தானிலுள்ள ஆஞ்சநேயர்  கோயில்கள்
கராச்சியில் உள்ள கட்டிடங்கள்
பாக்கித்தான்
jhiṟī  bhañjhamughi aṉumāṉ mandhir (Shri Panchmukhi Hanuman Mandir) bhāghghidhdhāṉ nāḍhḍhiluḻḻa òru varalāṟṟu jhiṟabhbhumighgha indhu ghovilāghuṃ. jhindhu māghāṇadhdhiṉ gharājhjhi naghariluḻḻa jhibhbhāy bhajhāril  ighghoyil amaindhuḻḻadhu.  1,500 āṇḍhughāla bhal̤amai vāyndha ghoyil èṉṟuṃ aṟiyabhbhaḍhughiṟadhu. iyaṟghaiyāṉa aṉumaṉiṉ dhiruvuruvajh jhilaiyaigh ghòṇḍha ulaghiṉ òre ghoyil jhiṟī bhañjhamughi aṉumāṉ ghoyil èṉṟa jhiṟabhbhuṃ ighghoyilughghu uḻḻadhu.  jhindhu ghalājhjhāra  (bhādhughābhbhu) jhaḍhḍhaṃ 1994 iṉ ghīl̤ ighghoyil dhejhiya bhāraṃbhariyajh jhiṉṉamāgha aṟivighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.

madha mughghiyadhdhuvaṃ 

vaṉavājhadhdhiṉ bhodhu irāmar ighghovil irughghuṃ iḍhadhdhiṟghu varughai dhandhadhāgha naṃbhabhbhaḍhughiṟadhu. jhiṟidhu ghāladhdhiṟghubh bhiṟaghu, andha iḍhadhdhil irundhu bhañjhamughi aṉumaṉ jhilai dhoṇḍhi èḍhughghabhbhaḍhḍhu, andha iḍhadhdhil ghoyil ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu. bhañjhamughi aṉumaṉ jhilaiyai 11 alladhu 21 muṟai valaṃ vandhāl bhaghdharghaḻiṉ virubhbhaṅghaḻ niṟaiveṟuṃ èṉbhadhu naṃbhighghai.

varalāṟu 

dhaṟbhodhaiya ghoyil amaibhbhu jhumār 1500 āṇḍhughaḻughghu muṉbhu ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu. ghovil 2,609 jhadhura aḍhi bharabhbhaḻavil irundhadhu. bhiṉṉar indha niladhdhiṉ bhādhi nila abhagharibhbhāḻarghaḻāl bhèruṃbhāluṃ  āghghiramighghabhbhaḍhḍhadhu. ghaḍhandha 2006 āṃ āṇḍhu, āghghiramibhbhu niladhdhai ghovilughghu val̤aṅgha māvaḍhḍha nīdhimaṉṟaṃ udhdharaviḍhḍhadhu. āṉāl udhdharavughghu bhiṟaghuṃ bhala āghghiramibhbhāḻarghaḻ ghovil bhaghudhiyai āghghiramidhdhu varughiṉṟaṉar. 2012 āṃ āṇḍhil, indhu jhamūghadhdhiḍhamirundhuṃ mudhdhalāgh iyaghghadhdhiḍhamirundhuṃ  2019 āṃ āṇḍhil, bhuṉaramaibhbhubh bhaṇighaḻiṉ bhodhu bhala indhu ghaḍhavuḻghaḻiṉ jhilaighaḻ ighghoyil dhaḻadhdhil irundhu ghaṇḍhèḍhughghabhbhaḍhḍhaṉa.

idhaiyuṃ ghāṇgha 
umarghoḍh jhivaṉ ghoyil
iṅghulājhjhu mādhā jhaghdhibhīḍhagh ghovil

meṟghoḻghaḻ 

bhāghghidhdhāṉiluḻḻa āñjhaneyar  ghoyilghaḻ
gharājhjhiyil uḻḻa ghaḍhḍhiḍhaṅghaḻ
bhāghghidhdhāṉ
பஞ்சமுகி அனுமான் கோயில்