பகுதாது முற்றுகை என்பது 1258ஆம் ஆண்டில் சனவரி 29 முதல் பெப்ரவரி 10 வரை நடைபெற்ற முற்றுகைப் போர் ஆகும். இக்குறிப்பிட்ட காலத்திற்குள் மங்கோலியப் பேரரசின் ஈல்கானரசுப் படைகள் மற்றும் கூட்டாளித் துருப்புகள் அப்பாசியக் கலீபகத்தின் தலைநகரான பகுதாதுவைச் சுற்றிவளைத்து, கைப்பற்றிச் சூறையாடின. மங்கோலியக் ககான் மோங்கேயின் தம்பியான குலாகுவின் தலைமையில் இந்த முற்றுகையை மங்கோலியர்கள் நடத்தினர். மோங்கே தனது ஆட்சியை மெசொப்பொத்தேமியா வரை விரிவுபடுத்த எண்ணினார். ஆனால் நேரடியாகக் கலீபா அல் முஸ்டசீமைப் பதவியிலிருந்து தூக்கி எறிய அவர் விரும்பவில்லை. ஈரானிலிருக்கும் மங்கோலியப் படைகளுக்கு இராணுவ உதவி வழங்குதல் மற்றும் ககானுக்குத் தொடர்ந்து அடிபணிதல் ஆகிய மங்கோலியக் கோரிக்கைகளுக்குக் கலீபா அல் முஸ்டசீம் மறுத்ததால் பகுதாதுவைத் தாக்குமாறு குலாகுவிற்கு மோங்கே அறிவுறுத்தினார்.

நிசாரி இசுமாயிலிகளின் பகுதிகளுக்கு எதிரான தாக்குதல் மூலம் குலாகு தனது போர்ப்பயணத்தைப் பாரசீகத்தில் தொடங்கினார். இசுமாயிலிகள் தங்களது வலிமையான அலமுத் கோட்டையை இழந்தனர். பிறகு பகுதாதுவை நோக்கி குலாகு அணிவகுப்பைத் தொடங்கினார். அப்பாசியர்களிடம் மோங்கே வைத்த கோரிக்கைகளுக்கு ஒப்புக் கொள்ளுமாறு அல் முஸ்டசீமிடம் குலாகு கோரினார். மங்கோலியப் படையெடுப்புக்கு எதிராக அப்பாசியர்கள் தற்காப்பு நடவடிக்கைகளை மேற்கொள்ளத் தவறிய போதும், பகுதாது படையெடுத்து வருபவர்களிடம் விழாது என அல் முஸ்டசீம் நம்பினார். சரணடைய மறுத்தார். இறுதியில் குலாகு நகரத்தை முற்றுகையிட்டார். நகரமானது 12 நாட்களுக்குப் பிறகு சரணடைந்தது.

அடுத்த வாரத்தில் மங்கோலியர்கள் பகுதாதுவைச் சூறையாடினர். பல்வேறு அட்டூழியங்களைச் செய்தனர். நூலகப் புத்தகங்களின் அழிப்பு மற்றும் அப்பாசியர்களின் பெரிய நூலகங்களின் மீது ஏற்பட்ட அழிவு ஆகியவை எந்த அளவுக்கு ஏற்பட்டது என்பதில் வரலாற்றாளர்கள் இடையே கருத்து வேறுபாடுகள் உள்ளன. மங்கோலியர்கள் அல் முஸ்டசீமைக் கொன்றனர். நகரத்தின் குடிமக்கள் பலரைக் கொன்றனர். இதன் காரணமாக அங்கு மக்கள் தொகைக் குறைவு ஏற்பட்டது. இசுலாமியப் பொற்காலத்தின் முடிவைக் குறிப்பதாக இந்த முற்றுகை அமைந்தது எனக் கருதப்படுகிறது. அக்காலத்தில் கலீபாக்கள் தங்களது ஆட்சியைச் சிந்து மாகாணம் முதல் ஐபீரிய மூவலந்தீவு வரை விரிவுபடுத்தி இருந்தனர். அவர்களது ஆட்சிக்காலத்தில் பல்வேறு துறைகளில் கலாச்சாரச் சாதனைகள் செய்யப்பட்டிருந்தன.

பின்புலம் 
பகுதாதுவானது நூற்றாண்டுகளாக அப்பாசியக் கலீபகத்தின் தலைநகராக இருந்தது. அப்பாசியக் கலீபகமானது மூன்றாவது கலீபகமாகும். 751ஆம் ஆண்டு அப்பாசியர்கள் உமயதுகளை தூக்கி எறிந்து ஆட்சிக்கு வந்தனர். கலீபகத்தின் தலைமையகத்தைத் திமிஷ்குவிலிருந்து பகுதாதுவிற்கு மாற்றினர். இந்நகரமானது அதன் உச்சத்தின் போது சுமார் 10 இலட்சம் மக்களைக் கொண்டதாக இருந்தது. இந்நகரைக் காக்க 60,000 வீரர்களைக் கொண்ட இராணுவம் இருந்தது. 13ஆம் நூற்றாண்டின் நடுப்பகுதியின் போது அப்பாசியர்களின் அதிகாரமானது குறைந்தது. துருக்கிய மற்றும் எகிப்திய அடிமை அரசமரபின் போர்ப்பிரபுக்களே பெரும்பாலும் கலீபாக்கள் மீது அதிகாரம் செலுத்தினர்.

எனினும் பகுதாது பெரும்பாலான பெயரளவு முக்கியத்துவத்தைத் தக்கவைத்துக் கொண்டது. ஒரு செல்வச் செழிப்புள்ள மற்றும் கலாச்சார வளமிக்க நகராகத் தொடர்ந்தது. 12 மற்றும் 13ஆம் நூற்றாண்டுகளின் கலீபாக்கள் கிழக்கில் இருந்த, விரிவடைந்து கொண்டிருந்த மங்கோலியப் பேரரசுடன் தொடர்புகளை வளர்க்க ஆரம்பித்தனர். அப்பாசியர்கள் மீது இரண்டாம் அலாவுதீன் முகம்மது தாக்குதல் நடத்தப்போவதாக எச்சரித்த போது கலீபா அன்-நசீர் லி-தினில்லா (ஆட்சி 1180–1225) செங்கிஸ் கான் உடன் கூட்டணி ஏற்படுத்த முயற்சித்து இருக்கலாம் என்று கருதப்படுகிறது. மங்கோலியக் ககானுக்குக் காணிக்கையாகச் சிலுவைப் போரில் பிடிக்கப்பட்ட சிலர் அனுப்பப்பட்டதாகவும் கூறப்பட்டது.

மங்கோலியர்களின் இரகசிய வரலாற்றின் படி செங்கிஸ் கான் மற்றும் அவரது பின்வந்த ஒக்தாயி கான் ஆகியோர் தங்களது தளபதி சோர்மகனுக்குப் பகுதாதுவைத் தாக்குமாறு ஆணையிட்டனர். 1236ஆம் ஆண்டு சோர்மகன் மங்கோலிய இராணுவத்தின் ஒரு பிரிவுக்குத் தலைமை தாங்கி அர்பில் நோக்கிச் சென்றார். அந்நேரத்தில் அந்த இடம் அப்பாசிய ஆட்சியின் கீழ் இருந்தது. அர்பில் மற்றும் கலீபகத்தின் மற்ற பகுதிகள் மீதான மேற்கொண்ட சோதனை ஓட்டங்கள் ஆண்டுதோறும் நடக்கும் நிகழ்வுகளாகிப் போயின. சில சோதனை ஓட்டங்கள் பகுதாதுவை அடைந்ததாகவும் கூறப்பட்டது. ஆனால் இந்த ஊடுருவல்கள் எப்பொழுதுமே வெற்றிகரமாக முடியவில்லை. 1238 மற்றும் 1245ஆம் ஆண்டுகளில் அப்பாசியப் படைகள் படையெடுப்பாளர்களைத் தோற்கடித்தன.

வெற்றிகள் பெற்ற பொழுதும், அப்பாசியர்கள், மங்கோலியர்களுடன் நல்லுறவை வளர்க்கவே விரும்பினர். 1241ஆம் ஆண்டு முதல் ககானின் அவைக்கு ஆண்டுதோறும் காணிக்கை செலுத்துவதை அப்பாசியர்கள் வாடிக்கையாகப் பின்பற்றினர். 1246ஆம் ஆண்டு குயுக் கான் பதவியேற்றபோது கலீபாவின் தூதர்கள் பங்கேற்றனர். மேலும் 1251ஆம் ஆண்டு மோங்கே கான் பதவியேற்ற போதும் தூதர்கள் பங்கேற்றனர். தனது குறுகிய கால ஆட்சியின் போது குயுக், அல் முஸ்டசீமிடம் முழுவதுமாக மங்கோலிய ஆட்சிக்கு அடிபணியுமாறும், கரகோரத்திற்கு அவரை வருமாறும் அறிவுறுத்தினார். கலீபாவின் மறுப்பு மற்றும் மங்கோலியர்களின் ஆட்சியை விரிவுபடுத்துவதற்கு அப்பாசியர்கள் தெரிவித்த எதிர்ப்பு ஆகியவற்றின் காரணமாகக் ககான்கள் சோர்மகனின் உதவியாளர் மற்றும் பின்வந்தவரான பைஜூவிடம் தங்களது பேரரசின் பகுதிகளை விரிவுபடுத்தும் பொறுப்பைக் கொடுத்தனர்.

குலாகுவின் பயணம்

திட்டமிடல் 
மோங்கே 1257ஆம் ஆண்டு மெசொப்பொத்தேமியா, சிரியா மற்றும் பாரசீகத்தின் மீது கட்டுக்கோப்பான அதிகாரத்தை நிறுவத் தீர்மானித்தார். ககான் தனது தம்பி குலாகு கானிடம் ஈல்கானரசு எனும் ஒரு துணைக் கானரசு மற்றும் இராணுவத்தை நிர்வகிக்கும் பொறுப்பைக் கொடுத்தார். கலீபகம் உள்ளிட்ட பல முஸ்லிம் அரசுகளைக் கட்டாயப்படுத்தி அடிபணிய வைக்கும் அறிவுரைகளையும் அவருக்குக் கொடுத்தார். மோங்கே அல் முஸ்டசீமைப் பதவியிலிருந்து தூக்கி எறியுமாறு அறிவுறுத்தாவிட்டாலும், குலாகுவிடம் நேரடியாக மற்றும் தனிநபராக அல் முஸ்டசீம் அடிபணியவோ அல்லது பாரசீக இஸ்மாயிலி அரசுகளுக்கு எதிரான குலாகுவின் படையெடுப்புக்கு இராணுவ ரீதியிலான காணிக்கைகளை வழங்கவோ மறுத்தால் பகுதாதுவை அழிக்குமாறு ஆணையிட்டார்.

தனது படையெடுப்புக்குத் தயாராவதற்கு ஒரு பெரிய பயணம் செய்யக்கூடிய படையைக் குலாகு உருவாக்கினார். மங்கோலியப் பேரரசில் இருந்த, இராணுவத்தில் பணியாற்றக்கூடிய வயதுடைய ஆண்களில் 10இல் ஒருவரைத் தனது படையில் இணைத்தார். இப்படையானது உருவாக்கப்பட்ட மங்கோலிய இராணுவங்களிலேயே எண்ணிக்கை அளவில் மிகப் பெரியது எனக் கருதப்படுகிறது. ஒரு மதிப்பீட்டின்படி இப்படையில் 1,50,000 வீரர்கள் இருந்தனர். ஒயிரட் நிர்வாகி அர்குன் அகா, பைஜூ, புகா தெமூர், குவோ கான், கித்புகா, குலாகுவின் சகோதரர் சுனிதை மற்றும் பல பிற போர்ப்பிரபுக்களும் இந்த இராணுவத்தில் தளபதிகளாகப் பணியாற்றினர். இப்படைக்குத் துணையாகக் கிறித்தவப் படைகளும் இணைந்தன. ஆர்மீனிய அரசர் மற்றும் அவரது இராணுவம், ஆன்டியோக் சமஸ்தானத்தில் இருந்து வந்த ஒரு பிராங்கியப் பிரிவு, பல தசாப்தங்களுக்கு முன்னர் குவாரசாமிய அரசமரபினர் தங்களது தலைநகரான திபிலீசியைச் சூறையாடியதற்குப் பழிவாங்க சார்சியா இராச்சியத்தின் படைகள் முஸ்லிம் அப்பாசியர்களுக்கு எதிராகக் குலாகுவின் படையில் இணைந்தனர். இந்த இராணுவத்துடன் 1,000 சீனப் பீரங்கி வல்லுனர்களும் இணைந்தனர். அந்த நேரத்தில் வாழ்ந்த பாரசீக எழுத்தாளரான ஜுவய்னியின் கூற்றுப்படி ஈரானிய மற்றும் துருக்கிய மக்கள் குழுக்களின் துணைப் படைகளும் இந்த இராணுவத்தில் இணைந்தனர்.

ஆரம்பப் படையெடுப்புகள் 
குலாகு தனது இராணுவத்தை முதலில் பாரசீகத்திற்குத் தலைமை தாங்கிச் சென்றார். அங்கு லுர்கள், புகாரா மற்றும் குவாரசமிய அரசமரபினரில் எஞ்சியவர்கள் ஆகியோருக்கு எதிராக வெற்றிகரமாகத் தாக்குதல்கள் தொடுத்தார். அவர்களை அடிபணிய வைத்த பிறகு தனது கவனத்தை நிசாரி இஸ்மாயிலிகள் மற்றும் அவர்களது தலைவர் இமாம் அலா அல்-தின் முகம்மது மீது திருப்பினார். மோங்கே, மற்றும் குலாகுவின் நண்பர் மற்றும் உதவியாளரான கித்புகா ஆகிய இருவரையும் கொல்வதற்கு அலா அல்-தின் முகம்மது முயற்சி செய்திருந்தார். அந்த இரு முயற்சிகளிலுமே அசாசின்கள் தோற்றபோதும், குலாகு இஸ்மாயிலிகளின் வலிமையான பகுதியான அலமுத்தை நோக்கி நேரடியாக தனது இராணுவத்தை அணிவகுக்கக் செய்தார். பிறகு 1255–56 ஆகிய காலகட்டத்தில் அலா அல்-தின் முகம்மதுக்குப் பிறகு அசாசின்களின் தலைவராகக் குறுகிய காலம் பதவி வகித்த இமாம் ருகின் அல்-துன் குர்ஷாவை மங்கோலியர்கள் கொன்றனர்.

பகுதாதுவைக் கைப்பற்றல்

மடல் பரிமாற்றம்

பகுதாது நோக்கிய குலாகுவின் அணிவகுப்பு 
குலாகு அசாசின்களைத் தோற்கடித்த பிறகு அல் முஸ்டசீமிற்குத் தகவல் அனுப்பினார். மோங்கே கான் விதித்த நிபந்தனைகளுக்கு ஒப்புக் கொள்ளுமாறு கூறினார். தனது அறிவுரையாளர் மற்றும் முக்கிய மந்திரி இபின் அல்-அல்கமியின் அறிவுரையின் அதிகப்படியான தாக்கம் காரணமாக முஸ்டசீம் மறுத்தார். அடிபணிவதற்கு அல்கமி எதிர்ப்பு தெரிவித்ததற்கு வரலாற்றாளர்கள் பல்வேறு வகையான காரணங்களைக் கூறுகின்றனர். அவற்றுள் இராஜ துரோகம் மற்றும் இயலாமை ஆகியவற்றையும் கூறுகின்றனர். அல்கமி படையெடுப்பின் தீவிரத் தன்மையைப் பற்றி கலீபாவிடம் பொய் கூறியதாகவும் தெரிகிறது. கலீபகத்தின் தலைநகரானது ஒரு மங்கோலிய இராணுவத்தால் அச்சுறுத்தலுக்கு உள்ளாக்கப்பட்டால் முழு இஸ்லாமிய உலகமும் நமக்கு உதவி செய்ய வரும் என்று அல் முஸ்டசீமிடம் உறுதியளித்தார்.

குலாகு கான் திரும்பிச் சென்றால் ஆண்டு தோறும் கருவூலத்திலிருந்து திறை செலுத்துவதாக கலீபா கூறினார். ஆனால் குலாகு

 என்றார்.

குலாகுவின் நிபந்தனைகளுக்கு முஸ்டசீம் பதிலளித்த விதமானது மேற்கொண்டு பேச்சுவார்த்தை நடத்தாமல் இருக்கும் அளவிற்கு மங்கோலியத் தளபதியை அச்சுறுத்தும் மற்றும் எதிர்க்கும் விதமாக இருந்தபோதிலும், அல் முஸ்டசீம் பகுதாதுவில் தனது கட்டுப்பாட்டின் கீழ் இருந்த துருப்புக்களை அழைக்கவில்லை. அவர் நகரின் மதில்களையும் உறுதிப்படுத்தவில்லை. சனவரி 11ஆம் தேதி மங்கோலியர்கள் நகரத்தை நெருங்கினார்கள். நகரத்தை சுற்றி இடுக்கி போன்ற அமைப்பை ஏற்படுத்துவதற்காக டைகிரிசு ஆற்றின் இரு கரைகளிலும் படைகளை நிறுத்தினர். அல் முஸ்டசீம் கடைசியில் அவர்களுடன் போர் புரிய முடிவுசெய்தார். 20,000 குதிரைப் படைவீரர்களை மங்கோலியர்களைத் தாக்குவதற்காக அனுப்பினார். ஆனால் அது ஒரு பயனற்ற சைகை. அக்குதிரைப் படையானது மங்கோலியர்களால் தீர்க்கமாகத் தோற்கடிக்கப்பட்டது. அப்பாசியப் படைகள் இருந்த இடத்திற்கு பின்புறம் இருந்த டைகிரிசு ஆற்றின் வெள்ளத்தைக் கட்டுப்படுத்தும் மதில்களை மங்கோலியர்கள் உடைத்தனர். இதனால் அப்பாசியப் படைகளின் முகாமானது வெள்ளத்தில் மூழ்கியது. இரு படைகளும் போருக்காகச் சந்தித்தபொழுது பெரும்பாலான அப்பாசியப் படைகள் மூழ்கி இறந்தன அல்லது போர்க்களத்தை விட்டுச் சென்றுவிட்டன. சிலரே பகுதாதவிற்குத் திரும்பினர். 18ஆம் தேதி மங்கோலியர்கள் நகரத்தின் முன் நின்றனர்.

நகர முற்றுகை 
அல் முஸ்டசீமின் கீழ் இருந்த 20,000 குதிரைப்படை வீரர்கள் உட்பட 50,000 வீரர்கள் தங்களது தலைநகரைத் தற்காத்துக்கொள்வதற்காக அப்பாசியக் கலீபகத்தால் அழைக்கப்பட்டனர். எனினும் இந்தத் துருப்புகள் அவசரமாக ஒருங்கிணைக்கப்பட்டன. இதன் காரணமாக அவர்களிடம் சரியான ஆயுதங்கள் இல்லாமல் இருந்தன. படைகளும் ஒழுங்கற்று இருந்தன. தனது நாட்டைக் காப்பாற்ற மற்ற முஸ்லிம் பேரரசுகளிலிருந்து படைவீரர்களை அழைக்கும் அதிகாரம் கலீபாவிற்குப் பெயரளவில் இருந்தபோதிலும், அவர் அதனைச் செய்யாமல் விட்டுவிட்டார் அல்லது அழைக்கும் திறைமையற்று இருந்தார். கலீபாவின் எதிர்ப்புக் குணம் காரணமாக எகிப்திய அடிமை அரசமரபினர் மற்றும் சிரிய அமீர்களின் விசுவாசத்தை இழந்திருந்தார். அதே நேரத்தில் எகிப்திய அடிமை அரசமரபினர் மற்றும் சிரிய அமீர்கள் தங்களது தற்காப்புக்காகத் தயாராகிக் கொண்டிருந்தனர்.

சனவரி 29ஆம் தேதி மங்கோலிய இராணுவம் தனது பகுதாது முற்றுகையைத் தொடங்கியது. நகரத்தைச் சுற்றி ஒரு அகழி மற்றும் வலிமையான கூர்மையான கட்டைகள் கொண்ட வேலியை அமைத்தது. முற்றுகை எந்திரங்கள் மற்றும் பெரிய கவண்களைக் கொண்டு மங்கோலியர்கள் நகரத்தின் மதில் மதில்களை உடைக்க முயன்றனர். பெப்ரவரி 5ஆம் தேதி தற்காப்புப் பகுதிகளில் பெரும்பாலானவற்றைக் கைப்பற்றினர். மதில்களை மீட்டெடுக்கத் தனது படைகளுக்குக் குறைவான வாய்ப்புகளே உள்ளன என்பதை உணர்ந்த அல் முஸ்டசீம் வெளிப்படையாகக் குலாகுவுடன் பேச்சுவார்த்தை நடத்த முயற்சி செய்தார். ஆனால் குலாகு மறுத்தார். பகுதாதுவின் 3,000 முக்கியமான நபர்கள் குலாகுவுடன் பேச்சுவார்த்தை நடத்த முயற்சித்தனர். ஆனால் கொல்லப்பட்டனர். 5 நாட்களுக்குப் பிறகு பெப்ரவரி 10ஆம் தேதி நகரமானது சரணடைந்தது. ஆனால் 13ஆம் தேதி வரை மங்கோலியர்கள் நகரத்திற்குள் நுழையவில்லை. அதற்குப் பிறகு ஒரு வாரத்திற்குப் படுகொலைகள் மற்றும் அழிவுகள் ஏற்பட்டன.

அழிவு 

பல வரலாற்றுப் பதிவுகள் மங்கோலிய வெற்றியாளர்களின் கொடுமைகளை விளக்கியுள்ளன. பகுதாதுவானது பல தசாப்தங்களுக்கு மக்கள்தொகையற்றச் சிதைந்த நகரம் ஆனது. அதனால் படிப்படியாகத் தான் தனது முன்னாள் பெருமைகளில் சிறிதளவைப் பெறமுடிந்தது.

அக்காலத்தில் வாழ்ந்தவர்களின் பதிவுகளின் படி, மங்கோலிய வீரர்கள் சூறையாடினர். பின்னர் அரண்மனைகள், நூலகங்கள் மற்றும் மருத்துவமனைகளை அழித்தனர். பகுதாதுவின் 36 பொது நூலகங்களில் இருந்த விலை மதிப்பற்ற புத்தகங்கள் கிழித்தெறியப்பட்டன. சூறையாடியவர்கள் அப்புத்தகங்களின் தோல் உறைகளைத் தங்களது காலணிகளாகப் பயன்படுத்தினர். பல தலைமுறைகளாகக் கட்டப்பட்ட பெரிய கட்டடங்கள் எரித்துத் தரைமட்டமாக்கப்பட்டன. நூல்களை நோக்கிய வன்முறை குறித்த பதிவுகள் 14ஆம் நூற்றாண்டில் தோன்றின. ஆற்றில் தூக்கி எறியப்பட்ட புத்தகங்களின் மை காரணமாக ஆறானது கருப்பு நிறத்திற்கு மாறியது போன்ற அழிவுக் கதைகள் 16ஆம் நூற்றாண்டில் தான் தோன்றின எனக் கருதப்படுகிறது. மிக்கல் பிரான் என்பவரின் கூற்றுப்படி, மங்கோலியக் காட்டுமிராண்டித்தனத்தை விளக்கிக் கூறப் பயன்படுத்தப்பட்ட இலக்கியப் புனைவு இதுவாகும்.

குடிமக்கள் தப்பியோட முயற்சித்தனர். ஆனால் மங்கோலிய வீரர்களால் இடைமறிக்கப்பட்டனர். அவர்களைப் பெண்கள் அல்லது குழந்தைகள் எனப் பார்க்காமல் மங்கோலிய வீரர்கள் கொன்றனர். மார்ட்டின் சிக்கர் எழுதியதன்படி கிட்டத்தட்ட 90,000 மக்கள் இறந்திருக்கலாம். மற்ற மதிப்பீடுகள் இன்னும் அதிகமான எண்ணிக்கையை கூறுகின்றன. ஆனால் அவற்றைப் பெரும்பாலும் உறுதியாக மிகைப்படுத்தப்பட்டவை எனக் கூறலாம்.

கலீபா அல் முஸ்டசீம் பிடிக்கப்பட்டார். அவரது குடிமக்கள் கொல்லப்படுவதையும், அவரது கருவூலம் சூறையாடப்படுவதையும் கட்டாயப்படுத்திப் பார்க்க வைக்கப்பட்டார். பெரும்பாலான பதிவுகளின் படி, கலீபா குதிரைகளின் மூலம் மிதிக்கப்பட்டுக் கொல்லப்பட்டார். அரச குலத்தைச் சேர்ந்தவர்களின் இரத்தம் பூமியில் சிந்தினால் பூமியின் கோபத்திற்கு ஆளாக வேண்டிவரும் என்கிற மங்கோலியர்களின் நம்பிக்கை காரணமாகக் கலீபாவை ஒரு தோல் போர்வையில் சுற்றி அவர் மீது குதிரைகளை ஓடவிட்டு மங்கோலியர்கள் கொன்றனர். அல் முஸ்டசீமின் ஒரு மகனைத் தவிர மற்ற அனைத்து மகன்களும் கொல்லப்பட்டனர். அம்மகன் மங்கோலியாவிற்கு அனுப்பப்பட்டார். அங்கு அவர் திருமணம் செய்து குழந்தைகள் பெற்றுக் கொண்டதாகவும், இஸ்லாமில் அதற்கு பிறகு அவர் எந்தப் பங்கையும் ஆற்றவில்லை எனவும் மங்கோலிய வரலாற்றாளர்கள் எழுதியுள்ளனர்.

சிதைந்த நகரத்தில் இருந்து வரும் அழுகிய துர்நாற்றத்தில் இருந்து விலகி இருக்க நகரத்தின் மீது காற்றடிக்கும் பக்கம் குலாகு தனது முகாமை மாற்றினார்.

வரலாற்றாளர் டேவிட் மார்கன் ஈல்கானரசின் 14ஆம் நூற்றாண்டு வரலாற்றாளர் வசாப் அழிவைப் பற்றி விளக்கியதைப் பின்வருமாறு கூறுகிறார்: "பசியுடைய வல்லூறுகள் புறாக்களின் கூட்டத்தைத் தாக்குவதைப் போல, அவர்கள் நகரத்தை தாக்கினர், அல்லது ஓநாய்கள் வேகத்துடன் செம்மறி ஆடுகளை தாக்குவதைப் போல, கட்டவிழ்த்து விடப்பட்டு வெட்கமற்ற முகங்களுடன் கொல்வதையும், பயங்கரவாதத்தைப் பரப்புவதையும் செய்தனர்...தங்கத்தால் செய்யப்பட்டு ஆபரணங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட படுக்கைகள் மற்றும் மெத்தைகள் கத்திகளால் வெட்டப்பட்டன மற்றும் சிறு துண்டுகளாகக் கிழித்தெறியப்பட்டன."

கடுமையான மங்கோலிய எதிர்ப்பு நடுக்கால ஆதாரங்களின் மீது சில நவீன வரலாற்றாளர்கள் சந்தேகங்களைத் தெரிவிக்கின்றனர். உதாரணமாக ஜார்ஜ் லேன், பெரிய நூலகம் அழிக்கப்பட்டது என்பதில் சந்தேகம் கொள்கிறார். ஏனெனில் மங்கோலியப் படையில் இருந்த நசீருத்தீன் அத்-தூசீ போன்ற படித்த உறுப்பினர்கள் அத்தகைய செயலுக்கு அனுமதி அளித்து இருக்கமாட்டார்கள். மேலும் நோய்களே இறப்புகளுக்கு முக்கியமான காரணம் என அவர்கள் தெரிவிக்கின்றனர். முதன்மை ஆதாரங்கள், தூசீ ஆயிரக்கணக்கான தொகுதிப் புத்தகங்களை எடுத்து மரகே என்ற இடத்தில் உள்ள ஒரு கட்டடத்தில் வைத்ததாகக் குறிப்பிடுகின்றன.

விவசாய வீழ்ச்சிக்கான காரணங்கள் 
மெசொப்பொத்தேமியாவைப் பல்லாயிரக்கணக்கான ஆண்டுகளாகக் காப்பாற்றிய நீர்ப்பாசன உள்கட்டமைப்புகளின் பெரும்பகுதியை மங்கோலியப் படையெடுப்பானது அழித்ததாகச் சில வரலாற்றாளர்கள் நம்புகின்றனர். இராணுவ உத்தியாக வாய்க்கால்கள் துண்டிக்கப்பட்டன. ஆனால் அவை புனரமைக்கப்படவில்லை. கால்வாய் அமைப்பைப் பராமரிக்கப் போதிய வேலையாட்களோ அல்லது அமைப்போ இல்லாத காரணத்தால் மக்களில் பல பேர் இறந்தனர் அல்லது வேறு இடங்களுக்குத் தப்பித்து ஓடினார். நீர்ப்பாசன அமைப்பானது உடைக்கப்பட்டது அல்லது மண்மூடிப் போனது. இந்தக் கோட்பாடானது வரலாற்றாளர் சுவடோபிலக் சவுசெக்கின் 2000ஆம் ஆண்டு புத்தகமான எ ஹிஸ்டரி ஆப் இன்னர் ஆசியாவில் முன்னேற்றப்பட்டுக் (இது முதல்முறை அல்ல) கூறப்பட்டுள்ளது.

விவசாய வீழ்ச்சிக்கு முதன்மையான காரணமாக மற்ற வரலாற்றாளர்கள் மண் உப்புத்தன்மையுடையதாக மாறுவதைக் கூறுகின்றனர்.

போருக்குப் பிறகு 
பகுதாதுவைப் புனரமைக்க 3,000 மங்கோலிய வீரர்களை குலாகு விட்டுச் சென்றார். சாங் அரசமரபைக் கைப்பற்ற குப்லாய் கானுக்கு உதவ யுவான் அரசமரபுக்கு குவோ கான் சென்றபிறகு, பகுதாது, கீழ் மெசொப்பொத்தேமியா மற்றும் கூசித்தான் மாகாணம் ஆகியவற்றின் ஆளுநராக அடா-மாலிக் ஜுவய்னி நியமிக்கப்பட்டார். மங்கோலியக் குலாகுவின் நெஸ்டோரியக் கொள்கையைப் பின்பற்றிய மனைவியான தோகுஸ் கதுன் வெற்றிகரமாகக் குறுக்கிட்டுப் பகுதாதுவின் கிறித்தவக் குடிமக்களின் உயிரைக் காப்பாற்றினார். நெஸ்டோரியக் கத்தோலிக்கக் கிறித்தவரான மர் மகிகாவிற்குத் தனது தேசிய மதிப்பு வாய்ந்த அரண்மனையில் தங்குவதற்குக் குலாகு இடமளித்தார். அவருக்காக ஒரு தேவாலயத்தைக் கட்டிக்கொடுக்க ஆணையிட்டார்.

ஆரம்பத்தில் பகுதாதுவின் வீழ்ச்சியானது மொத்த முஸ்லிம் உலகத்திற்கும் அதிர்ச்சியளித்தது. பல ஆண்டு முற்றிலுமான அழிவிற்குப் பிறகு, நகரமானது மீண்டும் பொருளாதார மையமானது. இங்கு ஈல்கான்களின் ஆட்சியின் கீழ் நாணயம் அச்சிடுதல் மற்றும் மத விவகாரங்கள் செழிப்பான முறையில் நடைபெற்றன.  தலைமை மங்கோலியத் தருகச்சி (வரி வசூலிப்பவர்) இந்த நகரத்தில் தங்க வைக்கப்பட்டார்.

1252ஆம் ஆண்டு இஸ்லாமுக்கு மதம் மாறிய பெர்கே, பகுதாதுவைக் குலாகு அழித்ததால் சீற்றம் கொண்டார். இஸ்லாமிய வரலாற்றாளர் ரசீத்தல்தீனின் கூற்றுப்படி, மோங்கே கானுக்குக் கீழ்க்கண்ட செய்தியைப் பாகுதாது மீதான தாக்குதலுக்கு எதிர்ப்பு தெரிவிப்பதற்காக அனுப்பினார் (மோங்கே சீனாவில் இறந்ததை அவர் அறிந்திருக்கவில்லை): "அவன் (குலாகு) முஸ்லிம்களின் அனைத்து நகரங்களையும் சூறையாடிவிட்டான். கடவுளின் துணையோடு ஏராளமான அப்பாவி மக்களின் இரத்தத்திற்கு அவனைப் பொறுப்பேற்கச் செய்வேன்."

மங்கோலியச் சகோதரத்துவம் காரணமாகக் குலாகுவுடன் ஆரம்பத்தில் போர்புரியத் தயக்கம் இருந்தபோதிலும், தங்க நாடோடிக் கூட்டத்தின் பொருளாதாரச் சூழ்நிலையானது ஈல்கானரசுக்கு எதிராகப் போரை அறிவிக்க பெர்கேவிற்கு வழிவகுத்தது. இந்தப் போர் பெர்கே-குலாகு போர் என்று அறியப்படுகிறது.

மேலும் காண்க 
 அப்பாசியக் கலீபகம்
 இசுலாமியப் பொற்காலம்
 மண் உப்புத்தன்மை
 மோங்கே கான்
 மங்கோலியப் பேரரசு
 எகிப்தின் மம்லுக் சுல்தானகம்

உசாத்துணை

குறிப்புகள்

ஆதாரங்கள் 
 Amitai-Preiss, Reuven. 1998. Mongols and Mamluks: The Mamluk-Ilkhanid War, 1260–1281 (first edition). Cambridge: Cambridge University Press.  .
 Demurger, Alain. 2005. Les Templiers. Une chevalerie chrétienne au Moyen Âge. Éditions du Seuil.
 ibid. 2006. Croisades et Croisés au Moyen-Age. Paris: Groupe Flammarion.
 Khanbaghi, Aptin. 2006. The fire, the star, and the cross: minority religions in medieval and early modern Iran. London: I. B. Tauris.
 Morgan, David. 1990. The Mongols. Boston: Blackwell.  .
 Nicolle, David, and Richard Hook (illustrator). 1998. The Mongol Warlords: Genghis Khan, Kublai Khan, Hulegu, Tamerlane. London: Brockhampton Press. .
 Runciman, Steven. A history of the Crusades.
 Saunders, J.J. 2001. The History of the Mongol Conquests. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. .
 Sicker, Martin. 2000. The Islamic World in Ascendancy: From the Arab Conquests to the Siege of Vienna. Westport, Connecticut: Praeger. .
 Souček, Svat. 2000. A History of Inner Asia. Cambridge: Cambridge University Press, .

வெளி இணைப்புகள் 
 article describing Hulagu's conquest of Baghdad, written by Ian Frazier, appeared in the April 25, 2005 issue of The New Yorker.

மங்கோலியப் படையெடுப்புகள்
குலாகு கான்
மங்கோலியப் பேரரசின் முற்றுகைகள்
bhaghudhādhu muṟṟughai èṉbhadhu 1258āṃ āṇḍhil jhaṉavari 29 mudhal bhèbhravari 10 varai naḍhaibhèṟṟa muṟṟughaibh bhor āghuṃ. ighghuṟibhbhiḍhḍha ghāladhdhiṟghuḻ maṅgholiyabh bherarajhiṉ īlghāṉarajhubh bhaḍhaighaḻ maṟṟuṃ ghūḍhḍhāḻidh dhurubhbhughaḻ abhbhājhiyagh ghalībhaghadhdhiṉ dhalainagharāṉa bhaghudhādhuvaijh jhuṟṟivaḻaidhdhu, ghaibhbhaṟṟijh jhūṟaiyāḍhiṉa. maṅgholiyagh ghaghāṉ moṅgheyiṉ dhaṃbhiyāṉa ghulāghuviṉ dhalaimaiyil indha muṟṟughaiyai maṅgholiyarghaḻ naḍhadhdhiṉar. moṅghe dhaṉadhu āḍhjhiyai mèjhòbhbhòdhdhemiyā varai virivubhaḍhudhdha èṇṇiṉār. āṉāl neraḍhiyāghagh ghalībhā al musḍhajhīmaibh bhadhaviyilirundhu dhūghghi èṟiya avar viruṃbhavillai. īrāṉilirughghuṃ maṅgholiyabh bhaḍhaighaḻughghu irāṇuva udhavi val̤aṅghudhal maṟṟuṃ ghaghāṉughghudh dhòḍharndhu aḍhibhaṇidhal āghiya maṅgholiyagh ghorighghaighaḻughghugh ghalībhā al musḍhajhīṃ maṟudhdhadhāl bhaghudhādhuvaidh dhāghghumāṟu ghulāghuviṟghu moṅghe aṟivuṟudhdhiṉār.

nijhāri ijhumāyilighaḻiṉ bhaghudhighaḻughghu èdhirāṉa dhāghghudhal mūlaṃ ghulāghu dhaṉadhu bhorbhbhayaṇadhdhaibh bhārajhīghadhdhil dhòḍhaṅghiṉār. ijhumāyilighaḻ dhaṅghaḻadhu valimaiyāṉa alamudh ghoḍhḍhaiyai il̤andhaṉar. bhiṟaghu bhaghudhādhuvai noghghi ghulāghu aṇivaghubhbhaidh dhòḍhaṅghiṉār. abhbhājhiyarghaḻiḍhaṃ moṅghe vaidhdha ghorighghaighaḻughghu òbhbhugh ghòḻḻumāṟu al musḍhajhīmiḍhaṃ ghulāghu ghoriṉār. maṅgholiyabh bhaḍhaiyèḍhubhbhughghu èdhirāgha abhbhājhiyarghaḻ dhaṟghābhbhu naḍhavaḍhighghaighaḻai meṟghòḻḻadh dhavaṟiya bhodhuṃ, bhaghudhādhu bhaḍhaiyèḍhudhdhu varubhavarghaḻiḍhaṃ vil̤ādhu èṉa al musḍhajhīṃ naṃbhiṉār. jharaṇaḍhaiya maṟudhdhār. iṟudhiyil ghulāghu nagharadhdhai muṟṟughaiyiḍhḍhār. nagharamāṉadhu 12 nāḍhghaḻughghubh bhiṟaghu jharaṇaḍhaindhadhu.

aḍhudhdha vāradhdhil maṅgholiyarghaḻ bhaghudhādhuvaijh jhūṟaiyāḍhiṉar. bhalveṟu aḍhḍhūl̤iyaṅghaḻaijh jhèydhaṉar. nūlaghabh bhudhdhaghaṅghaḻiṉ al̤ibhbhu maṟṟuṃ abhbhājhiyarghaḻiṉ bhèriya nūlaghaṅghaḻiṉ mīdhu eṟbhaḍhḍha al̤ivu āghiyavai èndha aḻavughghu eṟbhaḍhḍhadhu èṉbhadhil varalāṟṟāḻarghaḻ iḍhaiye gharudhdhu veṟubhāḍhughaḻ uḻḻaṉa. maṅgholiyarghaḻ al musḍhajhīmaigh ghòṉṟaṉar. nagharadhdhiṉ ghuḍhimaghghaḻ bhalaraigh ghòṉṟaṉar. idhaṉ ghāraṇamāgha aṅghu maghghaḻ dhòghaigh ghuṟaivu eṟbhaḍhḍhadhu. ijhulāmiyabh bhòṟghāladhdhiṉ muḍhivaigh ghuṟibhbhadhāgha indha muṟṟughai amaindhadhu èṉagh gharudhabhbhaḍhughiṟadhu. aghghāladhdhil ghalībhāghghaḻ dhaṅghaḻadhu āḍhjhiyaijh jhindhu māghāṇaṃ mudhal aibhīriya mūvalandhīvu varai virivubhaḍhudhdhi irundhaṉar. avarghaḻadhu āḍhjhighghāladhdhil bhalveṟu dhuṟaighaḻil ghalājhjhārajh jhādhaṉaighaḻ jhèyyabhbhaḍhḍhirundhaṉa.

bhiṉbhulaṃ 
bhaghudhādhuvāṉadhu nūṟṟāṇḍhughaḻāgha abhbhājhiyagh ghalībhaghadhdhiṉ dhalainagharāgha irundhadhu. abhbhājhiyagh ghalībhaghamāṉadhu mūṉṟāvadhu ghalībhaghamāghuṃ. 751āṃ āṇḍhu abhbhājhiyarghaḻ umayadhughaḻai dhūghghi èṟindhu āḍhjhighghu vandhaṉar. ghalībhaghadhdhiṉ dhalaimaiyaghadhdhaidh dhimiṣghuvilirundhu bhaghudhādhuviṟghu māṟṟiṉar. innagharamāṉadhu adhaṉ ujhjhadhdhiṉ bhodhu jhumār 10 ilaḍhjhaṃ maghghaḻaigh ghòṇḍhadhāgha irundhadhu. innagharaigh ghāghgha 60,000 vīrarghaḻaigh ghòṇḍha irāṇuvaṃ irundhadhu. 13āṃ nūṟṟāṇḍhiṉ naḍhubhbhaghudhiyiṉ bhodhu abhbhājhiyarghaḻiṉ adhighāramāṉadhu ghuṟaindhadhu. dhurughghiya maṟṟuṃ èghibhdhiya aḍhimai arajhamarabhiṉ bhorbhbhirabhughghaḻe bhèruṃbhāluṃ ghalībhāghghaḻ mīdhu adhighāraṃ jhèludhdhiṉar.

èṉiṉuṃ bhaghudhādhu bhèruṃbhālāṉa bhèyaraḻavu mughghiyadhdhuvadhdhaidh dhaghghavaidhdhugh ghòṇḍhadhu. òru jhèlvajh jhèl̤ibhbhuḻḻa maṟṟuṃ ghalājhjhāra vaḻamighgha nagharāghadh dhòḍharndhadhu. 12 maṟṟuṃ 13āṃ nūṟṟāṇḍhughaḻiṉ ghalībhāghghaḻ ghil̤aghghil irundha, virivaḍhaindhu ghòṇḍhirundha maṅgholiyabh bherarajhuḍhaṉ dhòḍharbhughaḻai vaḻarghgha āraṃbhidhdhaṉar. abhbhājhiyarghaḻ mīdhu iraṇḍhāṃ alāvudhīṉ mughaṃmadhu dhāghghudhal naḍhadhdhabhbhovadhāgha èjhjharidhdha bhodhu ghalībhā aṉ-najhīr li-dhiṉillā (āḍhjhi 1180–1225) jhèṅghis ghāṉ uḍhaṉ ghūḍhḍhaṇi eṟbhaḍhudhdha muyaṟjhidhdhu irughghalāṃ èṉṟu gharudhabhbhaḍhughiṟadhu. maṅgholiyagh ghaghāṉughghugh ghāṇighghaiyāghajh jhiluvaibh bhoril bhiḍhighghabhbhaḍhḍha jhilar aṉubhbhabhbhaḍhḍhadhāghavuṃ ghūṟabhbhaḍhḍhadhu.

maṅgholiyarghaḻiṉ iraghajhiya varalāṟṟiṉ bhaḍhi jhèṅghis ghāṉ maṟṟuṃ avaradhu bhiṉvandha òghdhāyi ghāṉ āghiyor dhaṅghaḻadhu dhaḻabhadhi jhormaghaṉughghubh bhaghudhādhuvaidh dhāghghumāṟu āṇaiyiḍhḍhaṉar. 1236āṃ āṇḍhu jhormaghaṉ maṅgholiya irāṇuvadhdhiṉ òru bhirivughghudh dhalaimai dhāṅghi arbhil noghghijh jhèṉṟār. anneradhdhil andha iḍhaṃ abhbhājhiya āḍhjhiyiṉ ghīl̤ irundhadhu. arbhil maṟṟuṃ ghalībhaghadhdhiṉ maṟṟa bhaghudhighaḻ mīdhāṉa meṟghòṇḍha jhodhaṉai oḍhḍhaṅghaḻ āṇḍhudhoṟuṃ naḍhaghghuṃ nighal̤vughaḻāghibh bhoyiṉa. jhila jhodhaṉai oḍhḍhaṅghaḻ bhaghudhādhuvai aḍhaindhadhāghavuṃ ghūṟabhbhaḍhḍhadhu. āṉāl indha ūḍhuruvalghaḻ èbhbhòl̤udhume vèṟṟigharamāgha muḍhiyavillai. 1238 maṟṟuṃ 1245āṃ āṇḍhughaḻil abhbhājhiyabh bhaḍhaighaḻ bhaḍhaiyèḍhubhbhāḻarghaḻaidh dhoṟghaḍhidhdhaṉa.

vèṟṟighaḻ bhèṟṟa bhòl̤udhuṃ, abhbhājhiyarghaḻ, maṅgholiyarghaḻuḍhaṉ nalluṟavai vaḻarghghave viruṃbhiṉar. 1241āṃ āṇḍhu mudhal ghaghāṉiṉ avaighghu āṇḍhudhoṟuṃ ghāṇighghai jhèludhdhuvadhai abhbhājhiyarghaḻ vāḍhighghaiyāghabh bhiṉbhaṟṟiṉar. 1246āṃ āṇḍhu ghuyugh ghāṉ bhadhaviyeṟṟabhodhu ghalībhāviṉ dhūdharghaḻ bhaṅgheṟṟaṉar. meluṃ 1251āṃ āṇḍhu moṅghe ghāṉ bhadhaviyeṟṟa bhodhuṃ dhūdharghaḻ bhaṅgheṟṟaṉar. dhaṉadhu ghuṟughiya ghāla āḍhjhiyiṉ bhodhu ghuyugh, al musḍhajhīmiḍhaṃ mul̤uvadhumāgha maṅgholiya āḍhjhighghu aḍhibhaṇiyumāṟuṃ, gharaghoradhdhiṟghu avarai varumāṟuṃ aṟivuṟudhdhiṉār. ghalībhāviṉ maṟubhbhu maṟṟuṃ maṅgholiyarghaḻiṉ āḍhjhiyai virivubhaḍhudhdhuvadhaṟghu abhbhājhiyarghaḻ dhèrividhdha èdhirbhbhu āghiyavaṟṟiṉ ghāraṇamāghagh ghaghāṉghaḻ jhormaghaṉiṉ udhaviyāḻar maṟṟuṃ bhiṉvandhavarāṉa bhaijūviḍhaṃ dhaṅghaḻadhu bherarajhiṉ bhaghudhighaḻai virivubhaḍhudhdhuṃ bhòṟubhbhaigh ghòḍhudhdhaṉar.

ghulāghuviṉ bhayaṇaṃ

dhiḍhḍhamiḍhal 
moṅghe 1257āṃ āṇḍhu mèjhòbhbhòdhdhemiyā, jhiriyā maṟṟuṃ bhārajhīghadhdhiṉ mīdhu ghaḍhḍhughghobhbhāṉa adhighāradhdhai niṟuvadh dhīrmāṉidhdhār. ghaghāṉ dhaṉadhu dhaṃbhi ghulāghu ghāṉiḍhaṃ īlghāṉarajhu èṉuṃ òru dhuṇaigh ghāṉarajhu maṟṟuṃ irāṇuvadhdhai nirvaghighghuṃ bhòṟubhbhaigh ghòḍhudhdhār. ghalībhaghaṃ uḻḻiḍhḍha bhala musliṃ arajhughaḻaigh ghaḍhḍhāyabhbhaḍhudhdhi aḍhibhaṇiya vaighghuṃ aṟivuraighaḻaiyuṃ avarughghugh ghòḍhudhdhār. moṅghe al musḍhajhīmaibh bhadhaviyilirundhu dhūghghi èṟiyumāṟu aṟivuṟudhdhāviḍhḍhāluṃ, ghulāghuviḍhaṃ neraḍhiyāgha maṟṟuṃ dhaṉinabharāgha al musḍhajhīṃ aḍhibhaṇiyavo alladhu bhārajhīgha ismāyili arajhughaḻughghu èdhirāṉa ghulāghuviṉ bhaḍhaiyèḍhubhbhughghu irāṇuva rīdhiyilāṉa ghāṇighghaighaḻai val̤aṅghavo maṟudhdhāl bhaghudhādhuvai al̤ighghumāṟu āṇaiyiḍhḍhār.

dhaṉadhu bhaḍhaiyèḍhubhbhughghudh dhayārāvadhaṟghu òru bhèriya bhayaṇaṃ jhèyyaghghūḍhiya bhaḍhaiyaigh ghulāghu uruvāghghiṉār. maṅgholiyabh bherarajhil irundha, irāṇuvadhdhil bhaṇiyāṟṟaghghūḍhiya vayadhuḍhaiya āṇghaḻil 10il òruvaraidh dhaṉadhu bhaḍhaiyil iṇaidhdhār. ibhbhaḍhaiyāṉadhu uruvāghghabhbhaḍhḍha maṅgholiya irāṇuvaṅghaḻileye èṇṇighghai aḻavil mighabh bhèriyadhu èṉagh gharudhabhbhaḍhughiṟadhu. òru madhibhbhīḍhḍhiṉbhaḍhi ibhbhaḍhaiyil 1,50,000 vīrarghaḻ irundhaṉar. òyiraḍh nirvāghi arghuṉ aghā, bhaijū, bhughā dhèmūr, ghuvo ghāṉ, ghidhbhughā, ghulāghuviṉ jhaghodharar jhuṉidhai maṟṟuṃ bhala bhiṟa bhorbhbhirabhughghaḻuṃ indha irāṇuvadhdhil dhaḻabhadhighaḻāghabh bhaṇiyāṟṟiṉar. ibhbhaḍhaighghudh dhuṇaiyāghagh ghiṟidhdhavabh bhaḍhaighaḻuṃ iṇaindhaṉa. ārmīṉiya arajhar maṟṟuṃ avaradhu irāṇuvaṃ, āṉḍhiyogh jhamasdhāṉadhdhil irundhu vandha òru bhirāṅghiyabh bhirivu, bhala dhajhābhdhaṅghaḻughghu muṉṉar ghuvārajhāmiya arajhamarabhiṉar dhaṅghaḻadhu dhalainagharāṉa dhibhilījhiyaijh jhūṟaiyāḍhiyadhaṟghubh bhal̤ivāṅgha jhārjhiyā irājhjhiyadhdhiṉ bhaḍhaighaḻ musliṃ abhbhājhiyarghaḻughghu èdhirāghagh ghulāghuviṉ bhaḍhaiyil iṇaindhaṉar. indha irāṇuvadhdhuḍhaṉ 1,000 jhīṉabh bhīraṅghi valluṉarghaḻuṃ iṇaindhaṉar. andha neradhdhil vāl̤ndha bhārajhīgha èl̤udhdhāḻarāṉa juvayṉiyiṉ ghūṟṟubhbhaḍhi īrāṉiya maṟṟuṃ dhurughghiya maghghaḻ ghul̤ughghaḻiṉ dhuṇaibh bhaḍhaighaḻuṃ indha irāṇuvadhdhil iṇaindhaṉar.

āraṃbhabh bhaḍhaiyèḍhubhbhughaḻ 
ghulāghu dhaṉadhu irāṇuvadhdhai mudhalil bhārajhīghadhdhiṟghudh dhalaimai dhāṅghijh jhèṉṟār. aṅghu lurghaḻ, bhughārā maṟṟuṃ ghuvārajhamiya arajhamarabhiṉaril èñjhiyavarghaḻ āghiyorughghu èdhirāgha vèṟṟigharamāghadh dhāghghudhalghaḻ dhòḍhudhdhār. avarghaḻai aḍhibhaṇiya vaidhdha bhiṟaghu dhaṉadhu ghavaṉadhdhai nijhāri ismāyilighaḻ maṟṟuṃ avarghaḻadhu dhalaivar imāṃ alā al-dhiṉ mughaṃmadhu mīdhu dhirubhbhiṉār. moṅghe, maṟṟuṃ ghulāghuviṉ naṇbhar maṟṟuṃ udhaviyāḻarāṉa ghidhbhughā āghiya iruvaraiyuṃ ghòlvadhaṟghu alā al-dhiṉ mughaṃmadhu muyaṟjhi jhèydhirundhār. andha iru muyaṟjhighaḻilume ajhājhiṉghaḻ dhoṟṟabhodhuṃ, ghulāghu ismāyilighaḻiṉ valimaiyāṉa bhaghudhiyāṉa alamudhdhai noghghi neraḍhiyāgha dhaṉadhu irāṇuvadhdhai aṇivaghughghagh jhèydhār. bhiṟaghu 1255–56 āghiya ghālaghaḍhḍhadhdhil alā al-dhiṉ mughaṃmadhughghubh bhiṟaghu ajhājhiṉghaḻiṉ dhalaivarāghagh ghuṟughiya ghālaṃ bhadhavi vaghidhdha imāṃ rughiṉ al-dhuṉ ghurṣāvai maṅgholiyarghaḻ ghòṉṟaṉar.

bhaghudhādhuvaigh ghaibhbhaṟṟal

maḍhal bharimāṟṟaṃ

bhaghudhādhu noghghiya ghulāghuviṉ aṇivaghubhbhu 
ghulāghu ajhājhiṉghaḻaidh dhoṟghaḍhidhdha bhiṟaghu al musḍhajhīmiṟghudh dhaghaval aṉubhbhiṉār. moṅghe ghāṉ vidhidhdha nibhandhaṉaighaḻughghu òbhbhugh ghòḻḻumāṟu ghūṟiṉār. dhaṉadhu aṟivuraiyāḻar maṟṟuṃ mughghiya mandhiri ibhiṉ al-alghamiyiṉ aṟivuraiyiṉ adhighabhbhaḍhiyāṉa dhāghghaṃ ghāraṇamāgha musḍhajhīṃ maṟudhdhār. aḍhibhaṇivadhaṟghu alghami èdhirbhbhu dhèrividhdhadhaṟghu varalāṟṟāḻarghaḻ bhalveṟu vaghaiyāṉa ghāraṇaṅghaḻaigh ghūṟughiṉṟaṉar. avaṟṟuḻ irāja dhuroghaṃ maṟṟuṃ iyalāmai āghiyavaṟṟaiyuṃ ghūṟughiṉṟaṉar. alghami bhaḍhaiyèḍhubhbhiṉ dhīviradh dhaṉmaiyaibh bhaṟṟi ghalībhāviḍhaṃ bhòy ghūṟiyadhāghavuṃ dhèrighiṟadhu. ghalībhaghadhdhiṉ dhalainagharāṉadhu òru maṅgholiya irāṇuvadhdhāl ajhjhuṟudhdhalughghu uḻḻāghghabhbhaḍhḍhāl mul̤u islāmiya ulaghamuṃ namaghghu udhavi jhèyya varuṃ èṉṟu al musḍhajhīmiḍhaṃ uṟudhiyaḻidhdhār.

ghulāghu ghāṉ dhiruṃbhijh jhèṉṟāl āṇḍhu dhoṟuṃ gharuvūladhdhilirundhu dhiṟai jhèludhdhuvadhāgha ghalībhā ghūṟiṉār. āṉāl ghulāghu

 èṉṟār.

ghulāghuviṉ nibhandhaṉaighaḻughghu musḍhajhīṃ bhadhilaḻidhdha vidhamāṉadhu meṟghòṇḍhu bhejhjhuvārdhdhai naḍhadhdhāmal irughghuṃ aḻaviṟghu maṅgholiyadh dhaḻabhadhiyai ajhjhuṟudhdhuṃ maṟṟuṃ èdhirghghuṃ vidhamāgha irundhabhodhiluṃ, al musḍhajhīṃ bhaghudhādhuvil dhaṉadhu ghaḍhḍhubhbhāḍhḍhiṉ ghīl̤ irundha dhurubhbhughghaḻai al̤aighghavillai. avar naghariṉ madhilghaḻaiyuṃ uṟudhibhbhaḍhudhdhavillai. jhaṉavari 11āṃ dhedhi maṅgholiyarghaḻ nagharadhdhai nèruṅghiṉārghaḻ. nagharadhdhai jhuṟṟi iḍhughghi bhoṉṟa amaibhbhai eṟbhaḍhudhdhuvadhaṟghāgha ḍhaighirijhu āṟṟiṉ iru gharaighaḻiluṃ bhaḍhaighaḻai niṟudhdhiṉar. al musḍhajhīṃ ghaḍhaijhiyil avarghaḻuḍhaṉ bhor bhuriya muḍhivujhèydhār. 20,000 ghudhiraibh bhaḍhaivīrarghaḻai maṅgholiyarghaḻaidh dhāghghuvadhaṟghāgha aṉubhbhiṉār. āṉāl adhu òru bhayaṉaṟṟa jhaighai. aghghudhiraibh bhaḍhaiyāṉadhu maṅgholiyarghaḻāl dhīrghghamāghadh dhoṟghaḍhighghabhbhaḍhḍhadhu. abhbhājhiyabh bhaḍhaighaḻ irundha iḍhadhdhiṟghu bhiṉbhuṟaṃ irundha ḍhaighirijhu āṟṟiṉ vèḻḻadhdhaigh ghaḍhḍhubhbhaḍhudhdhuṃ madhilghaḻai maṅgholiyarghaḻ uḍhaidhdhaṉar. idhaṉāl abhbhājhiyabh bhaḍhaighaḻiṉ mughāmāṉadhu vèḻḻadhdhil mūl̤ghiyadhu. iru bhaḍhaighaḻuṃ bhorughghāghajh jhandhidhdhabhòl̤udhu bhèruṃbhālāṉa abhbhājhiyabh bhaḍhaighaḻ mūl̤ghi iṟandhaṉa alladhu bhorghghaḻadhdhai viḍhḍhujh jhèṉṟuviḍhḍhaṉa. jhilare bhaghudhādhaviṟghudh dhiruṃbhiṉar. 18āṃ dhedhi maṅgholiyarghaḻ nagharadhdhiṉ muṉ niṉṟaṉar.

naghara muṟṟughai 
al musḍhajhīmiṉ ghīl̤ irundha 20,000 ghudhiraibhbhaḍhai vīrarghaḻ uḍhbhaḍha 50,000 vīrarghaḻ dhaṅghaḻadhu dhalainagharaidh dhaṟghādhdhughghòḻvadhaṟghāgha abhbhājhiyagh ghalībhaghadhdhāl al̤aighghabhbhaḍhḍhaṉar. èṉiṉuṃ indhadh dhurubhbhughaḻ avajharamāgha òruṅghiṇaighghabhbhaḍhḍhaṉa. idhaṉ ghāraṇamāgha avarghaḻiḍhaṃ jhariyāṉa āyudhaṅghaḻ illāmal irundhaṉa. bhaḍhaighaḻuṃ òl̤uṅghaṟṟu irundhaṉa. dhaṉadhu nāḍhḍhaigh ghābhbhāṟṟa maṟṟa musliṃ bherarajhughaḻilirundhu bhaḍhaivīrarghaḻai al̤aighghuṃ adhighāraṃ ghalībhāviṟghubh bhèyaraḻavil irundhabhodhiluṃ, avar adhaṉaijh jhèyyāmal viḍhḍhuviḍhḍhār alladhu al̤aighghuṃ dhiṟaimaiyaṟṟu irundhār. ghalībhāviṉ èdhirbhbhugh ghuṇaṃ ghāraṇamāgha èghibhdhiya aḍhimai arajhamarabhiṉar maṟṟuṃ jhiriya amīrghaḻiṉ vijhuvājhadhdhai il̤andhirundhār. adhe neradhdhil èghibhdhiya aḍhimai arajhamarabhiṉar maṟṟuṃ jhiriya amīrghaḻ dhaṅghaḻadhu dhaṟghābhbhughghāghadh dhayārāghigh ghòṇḍhirundhaṉar.

jhaṉavari 29āṃ dhedhi maṅgholiya irāṇuvaṃ dhaṉadhu bhaghudhādhu muṟṟughaiyaidh dhòḍhaṅghiyadhu. nagharadhdhaijh jhuṟṟi òru aghal̤i maṟṟuṃ valimaiyāṉa ghūrmaiyāṉa ghaḍhḍhaighaḻ ghòṇḍha veliyai amaidhdhadhu. muṟṟughai èndhiraṅghaḻ maṟṟuṃ bhèriya ghavaṇghaḻaigh ghòṇḍhu maṅgholiyarghaḻ nagharadhdhiṉ madhil madhilghaḻai uḍhaighgha muyaṉṟaṉar. bhèbhravari 5āṃ dhedhi dhaṟghābhbhubh bhaghudhighaḻil bhèruṃbhālāṉavaṟṟaigh ghaibhbhaṟṟiṉar. madhilghaḻai mīḍhḍhèḍhughghadh dhaṉadhu bhaḍhaighaḻughghugh ghuṟaivāṉa vāybhbhughaḻe uḻḻaṉa èṉbhadhai uṇarndha al musḍhajhīṃ vèḻibhbhaḍhaiyāghagh ghulāghuvuḍhaṉ bhejhjhuvārdhdhai naḍhadhdha muyaṟjhi jhèydhār. āṉāl ghulāghu maṟudhdhār. bhaghudhādhuviṉ 3,000 mughghiyamāṉa nabharghaḻ ghulāghuvuḍhaṉ bhejhjhuvārdhdhai naḍhadhdha muyaṟjhidhdhaṉar. āṉāl ghòllabhbhaḍhḍhaṉar. 5 nāḍhghaḻughghubh bhiṟaghu bhèbhravari 10āṃ dhedhi nagharamāṉadhu jharaṇaḍhaindhadhu. āṉāl 13āṃ dhedhi varai maṅgholiyarghaḻ nagharadhdhiṟghuḻ nul̤aiyavillai. adhaṟghubh bhiṟaghu òru vāradhdhiṟghubh bhaḍhughòlaighaḻ maṟṟuṃ al̤ivughaḻ eṟbhaḍhḍhaṉa.

al̤ivu 

bhala varalāṟṟubh bhadhivughaḻ maṅgholiya vèṟṟiyāḻarghaḻiṉ ghòḍhumaighaḻai viḻaghghiyuḻḻaṉa. bhaghudhādhuvāṉadhu bhala dhajhābhdhaṅghaḻughghu maghghaḻdhòghaiyaṟṟajh jhidhaindha nagharaṃ āṉadhu. adhaṉāl bhaḍhibhbhaḍhiyāghadh dhāṉ dhaṉadhu muṉṉāḻ bhèrumaighaḻil jhiṟidhaḻavaibh bhèṟamuḍhindhadhu.

aghghāladhdhil vāl̤ndhavarghaḻiṉ bhadhivughaḻiṉ bhaḍhi, maṅgholiya vīrarghaḻ jhūṟaiyāḍhiṉar. bhiṉṉar araṇmaṉaighaḻ, nūlaghaṅghaḻ maṟṟuṃ marudhdhuvamaṉaighaḻai al̤idhdhaṉar. bhaghudhādhuviṉ 36 bhòdhu nūlaghaṅghaḻil irundha vilai madhibhbhaṟṟa bhudhdhaghaṅghaḻ ghil̤idhdhèṟiyabhbhaḍhḍhaṉa. jhūṟaiyāḍhiyavarghaḻ abhbhudhdhaghaṅghaḻiṉ dhol uṟaighaḻaidh dhaṅghaḻadhu ghālaṇighaḻāghabh bhayaṉbhaḍhudhdhiṉar. bhala dhalaimuṟaighaḻāghagh ghaḍhḍhabhbhaḍhḍha bhèriya ghaḍhḍhaḍhaṅghaḻ èridhdhudh dharaimaḍhḍhamāghghabhbhaḍhḍhaṉa. nūlghaḻai noghghiya vaṉmuṟai ghuṟidhdha bhadhivughaḻ 14āṃ nūṟṟāṇḍhil dhoṉṟiṉa. āṟṟil dhūghghi èṟiyabhbhaḍhḍha bhudhdhaghaṅghaḻiṉ mai ghāraṇamāgha āṟāṉadhu gharubhbhu niṟadhdhiṟghu māṟiyadhu bhoṉṟa al̤ivugh ghadhaighaḻ 16āṃ nūṟṟāṇḍhil dhāṉ dhoṉṟiṉa èṉagh gharudhabhbhaḍhughiṟadhu. mighghal bhirāṉ èṉbhavariṉ ghūṟṟubhbhaḍhi, maṅgholiyagh ghāḍhḍhumirāṇḍhidhdhaṉadhdhai viḻaghghigh ghūṟabh bhayaṉbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍha ilaghghiyabh bhuṉaivu idhuvāghuṃ.

ghuḍhimaghghaḻ dhabhbhiyoḍha muyaṟjhidhdhaṉar. āṉāl maṅgholiya vīrarghaḻāl iḍhaimaṟighghabhbhaḍhḍhaṉar. avarghaḻaibh bhèṇghaḻ alladhu ghul̤andhaighaḻ èṉabh bhārghghāmal maṅgholiya vīrarghaḻ ghòṉṟaṉar. mārḍhḍhiṉ jhighghar èl̤udhiyadhaṉbhaḍhi ghiḍhḍhadhdhaḍhḍha 90,000 maghghaḻ iṟandhirughghalāṃ. maṟṟa madhibhbhīḍhughaḻ iṉṉuṃ adhighamāṉa èṇṇighghaiyai ghūṟughiṉṟaṉa. āṉāl avaṟṟaibh bhèruṃbhāluṃ uṟudhiyāgha mighaibhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhavai èṉagh ghūṟalāṃ.

ghalībhā al musḍhajhīṃ bhiḍhighghabhbhaḍhḍhār. avaradhu ghuḍhimaghghaḻ ghòllabhbhaḍhuvadhaiyuṃ, avaradhu gharuvūlaṃ jhūṟaiyāḍhabhbhaḍhuvadhaiyuṃ ghaḍhḍhāyabhbhaḍhudhdhibh bhārghgha vaighghabhbhaḍhḍhār. bhèruṃbhālāṉa bhadhivughaḻiṉ bhaḍhi, ghalībhā ghudhiraighaḻiṉ mūlaṃ midhighghabhbhaḍhḍhugh ghòllabhbhaḍhḍhār. arajha ghuladhdhaijh jherndhavarghaḻiṉ iradhdhaṃ bhūmiyil jhindhiṉāl bhūmiyiṉ ghobhadhdhiṟghu āḻāgha veṇḍhivaruṃ èṉghiṟa maṅgholiyarghaḻiṉ naṃbhighghai ghāraṇamāghagh ghalībhāvai òru dhol bhorvaiyil jhuṟṟi avar mīdhu ghudhiraighaḻai oḍhaviḍhḍhu maṅgholiyarghaḻ ghòṉṟaṉar. al musḍhajhīmiṉ òru maghaṉaidh dhavira maṟṟa aṉaidhdhu maghaṉghaḻuṃ ghòllabhbhaḍhḍhaṉar. aṃmaghaṉ maṅgholiyāviṟghu aṉubhbhabhbhaḍhḍhār. aṅghu avar dhirumaṇaṃ jhèydhu ghul̤andhaighaḻ bhèṟṟugh ghòṇḍhadhāghavuṃ, islāmil adhaṟghu bhiṟaghu avar èndhabh bhaṅghaiyuṃ āṟṟavillai èṉavuṃ maṅgholiya varalāṟṟāḻarghaḻ èl̤udhiyuḻḻaṉar.

jhidhaindha nagharadhdhil irundhu varuṃ al̤ughiya dhurnāṟṟadhdhil irundhu vilaghi irughgha nagharadhdhiṉ mīdhu ghāṟṟaḍhighghuṃ bhaghghaṃ ghulāghu dhaṉadhu mughāmai māṟṟiṉār.

varalāṟṟāḻar ḍheviḍh mārghaṉ īlghāṉarajhiṉ 14āṃ nūṟṟāṇḍhu varalāṟṟāḻar vajhābh al̤ivaibh bhaṟṟi viḻaghghiyadhaibh bhiṉvarumāṟu ghūṟughiṟār: "bhajhiyuḍhaiya vallūṟughaḻ bhuṟāghghaḻiṉ ghūḍhḍhadhdhaidh dhāghghuvadhaibh bhola, avarghaḻ nagharadhdhai dhāghghiṉar, alladhu onāyghaḻ veghadhdhuḍhaṉ jhèṃmaṟi āḍhughaḻai dhāghghuvadhaibh bhola, ghaḍhḍhavil̤dhdhu viḍhabhbhaḍhḍhu vèḍhghamaṟṟa mughaṅghaḻuḍhaṉ ghòlvadhaiyuṃ, bhayaṅgharavādhadhdhaibh bharabhbhuvadhaiyuṃ jhèydhaṉar...dhaṅghadhdhāl jhèyyabhbhaḍhḍhu ābharaṇaṅghaḻāl alaṅgharighghabhbhaḍhḍha bhaḍhughghaighaḻ maṟṟuṃ mèdhdhaighaḻ ghadhdhighaḻāl vèḍhḍhabhbhaḍhḍhaṉa maṟṟuṃ jhiṟu dhuṇḍhughaḻāghagh ghil̤idhdhèṟiyabhbhaḍhḍhaṉa."

ghaḍhumaiyāṉa maṅgholiya èdhirbhbhu naḍhughghāla ādhāraṅghaḻiṉ mīdhu jhila navīṉa varalāṟṟāḻarghaḻ jhandheghaṅghaḻaidh dhèrivighghiṉṟaṉar. udhāraṇamāgha jārj leṉ, bhèriya nūlaghaṃ al̤ighghabhbhaḍhḍhadhu èṉbhadhil jhandheghaṃ ghòḻghiṟār. eṉèṉil maṅgholiyabh bhaḍhaiyil irundha najhīrudhdhīṉ adh-dhūjhī bhoṉṟa bhaḍhidhdha uṟubhbhiṉarghaḻ adhdhaghaiya jhèyalughghu aṉumadhi aḻidhdhu irughghamāḍhḍhārghaḻ. meluṃ noyghaḻe iṟabhbhughaḻughghu mughghiyamāṉa ghāraṇaṃ èṉa avarghaḻ dhèrivighghiṉṟaṉar. mudhaṉmai ādhāraṅghaḻ, dhūjhī āyiraghghaṇaghghāṉa dhòghudhibh bhudhdhaghaṅghaḻai èḍhudhdhu maraghe èṉṟa iḍhadhdhil uḻḻa òru ghaḍhḍhaḍhadhdhil vaidhdhadhāghagh ghuṟibhbhiḍhughiṉṟaṉa.

vivajhāya vīl̤jhjhighghāṉa ghāraṇaṅghaḻ 
mèjhòbhbhòdhdhemiyāvaibh bhallāyiraghghaṇaghghāṉa āṇḍhughaḻāghagh ghābhbhāṟṟiya nīrbhbhājhaṉa uḻghaḍhḍhamaibhbhughaḻiṉ bhèruṃbhaghudhiyai maṅgholiyabh bhaḍhaiyèḍhubhbhāṉadhu al̤idhdhadhāghajh jhila varalāṟṟāḻarghaḻ naṃbhughiṉṟaṉar. irāṇuva udhdhiyāgha vāyghghālghaḻ dhuṇḍhighghabhbhaḍhḍhaṉa. āṉāl avai bhuṉaramaighghabhbhaḍhavillai. ghālvāy amaibhbhaibh bharāmarighghabh bhodhiya velaiyāḍhghaḻo alladhu amaibhbho illādha ghāraṇadhdhāl maghghaḻil bhala bher iṟandhaṉar alladhu veṟu iḍhaṅghaḻughghudh dhabhbhidhdhu oḍhiṉār. nīrbhbhājhaṉa amaibhbhāṉadhu uḍhaighghabhbhaḍhḍhadhu alladhu maṇmūḍhibh bhoṉadhu. indhagh ghoḍhbhāḍhāṉadhu varalāṟṟāḻar jhuvaḍhobhilagh jhavujhèghghiṉ 2000āṃ āṇḍhu bhudhdhaghamāṉa è hisḍhari ābh iṉṉar ājhiyāvil muṉṉeṟṟabhbhaḍhḍhugh (idhu mudhalmuṟai alla) ghūṟabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.

vivajhāya vīl̤jhjhighghu mudhaṉmaiyāṉa ghāraṇamāgha maṟṟa varalāṟṟāḻarghaḻ maṇ ubhbhudhdhaṉmaiyuḍhaiyadhāgha māṟuvadhaigh ghūṟughiṉṟaṉar.

bhorughghubh bhiṟaghu 
bhaghudhādhuvaibh bhuṉaramaighgha 3,000 maṅgholiya vīrarghaḻai ghulāghu viḍhḍhujh jhèṉṟār. jhāṅ arajhamarabhaigh ghaibhbhaṟṟa ghubhlāy ghāṉughghu udhava yuvāṉ arajhamarabhughghu ghuvo ghāṉ jhèṉṟabhiṟaghu, bhaghudhādhu, ghīl̤ mèjhòbhbhòdhdhemiyā maṟṟuṃ ghūjhidhdhāṉ māghāṇaṃ āghiyavaṟṟiṉ āḻunarāgha aḍhā-māligh juvayṉi niyamighghabhbhaḍhḍhār. maṅgholiyagh ghulāghuviṉ nèsḍhoriyagh ghòḻghaiyaibh bhiṉbhaṟṟiya maṉaiviyāṉa dhoghus ghadhuṉ vèṟṟigharamāghagh ghuṟughghiḍhḍhubh bhaghudhādhuviṉ ghiṟidhdhavagh ghuḍhimaghghaḻiṉ uyiraigh ghābhbhāṟṟiṉār. nèsḍhoriyagh ghadhdholighghagh ghiṟidhdhavarāṉa mar maghighāviṟghudh dhaṉadhu dhejhiya madhibhbhu vāyndha araṇmaṉaiyil dhaṅghuvadhaṟghugh ghulāghu iḍhamaḻidhdhār. avarughghāgha òru dhevālayadhdhaigh ghaḍhḍhighghòḍhughgha āṇaiyiḍhḍhār.

āraṃbhadhdhil bhaghudhādhuviṉ vīl̤jhjhiyāṉadhu mòdhdha musliṃ ulaghadhdhiṟghuṃ adhirjhjhiyaḻidhdhadhu. bhala āṇḍhu muṟṟilumāṉa al̤iviṟghubh bhiṟaghu, nagharamāṉadhu mīṇḍhuṃ bhòruḻādhāra maiyamāṉadhu. iṅghu īlghāṉghaḻiṉ āḍhjhiyiṉ ghīl̤ nāṇayaṃ ajhjhiḍhudhal maṟṟuṃ madha vivaghāraṅghaḻ jhèl̤ibhbhāṉa muṟaiyil naḍhaibhèṟṟaṉa.  dhalaimai maṅgholiyadh dharughajhjhi (vari vajhūlibhbhavar) indha nagharadhdhil dhaṅgha vaighghabhbhaḍhḍhār.

1252āṃ āṇḍhu islāmughghu madhaṃ māṟiya bhèrghe, bhaghudhādhuvaigh ghulāghu al̤idhdhadhāl jhīṟṟaṃ ghòṇḍhār. islāmiya varalāṟṟāḻar rajhīdhdhaldhīṉiṉ ghūṟṟubhbhaḍhi, moṅghe ghāṉughghugh ghīl̤ghghaṇḍha jhèydhiyaibh bhāghudhādhu mīdhāṉa dhāghghudhalughghu èdhirbhbhu dhèrivibhbhadhaṟghāgha aṉubhbhiṉār (moṅghe jhīṉāvil iṟandhadhai avar aṟindhirughghavillai): "avaṉ (ghulāghu) musliṃghaḻiṉ aṉaidhdhu nagharaṅghaḻaiyuṃ jhūṟaiyāḍhiviḍhḍhāṉ. ghaḍhavuḻiṉ dhuṇaiyoḍhu erāḻamāṉa abhbhāvi maghghaḻiṉ iradhdhadhdhiṟghu avaṉaibh bhòṟubhbheṟghajh jhèyveṉ."

maṅgholiyajh jhaghodharadhdhuvaṃ ghāraṇamāghagh ghulāghuvuḍhaṉ āraṃbhadhdhil bhorbhuriyadh dhayaghghaṃ irundhabhodhiluṃ, dhaṅgha nāḍhoḍhigh ghūḍhḍhadhdhiṉ bhòruḻādhārajh jhūl̤nilaiyāṉadhu īlghāṉarajhughghu èdhirāghabh bhorai aṟivighgha bhèrgheviṟghu val̤ivaghudhdhadhu. indhabh bhor bhèrghe-ghulāghu bhor èṉṟu aṟiyabhbhaḍhughiṟadhu.

meluṃ ghāṇgha 
 abhbhājhiyagh ghalībhaghaṃ
 ijhulāmiyabh bhòṟghālaṃ
 maṇ ubhbhudhdhaṉmai
 moṅghe ghāṉ
 maṅgholiyabh bherarajhu
 èghibhdhiṉ maṃlugh jhuldhāṉaghaṃ

ujhādhdhuṇai

ghuṟibhbhughaḻ

ādhāraṅghaḻ 
 Amitai-Preiss, Reuven. 1998. Mongols and Mamluks: The Mamluk-Ilkhanid War, 1260–1281 (first edition). Cambridge: Cambridge University Press.  .
 Demurger, Alain. 2005. Les Templiers. Une chevalerie chrétienne au Moyen Âge. Éditions du Seuil.
 ibid. 2006. Croisades et Croisés au Moyen-Age. Paris: Groupe Flammarion.
 Khanbaghi, Aptin. 2006. The fire, the star, and the cross: minority religions in medieval and early modern Iran. London: I. B. Tauris.
 Morgan, David. 1990. The Mongols. Boston: Blackwell.  .
 Nicolle, David, and Richard Hook (illustrator). 1998. The Mongol Warlords: Genghis Khan, Kublai Khan, Hulegu, Tamerlane. London: Brockhampton Press. .
 Runciman, Steven. A history of the Crusades.
 Saunders, J.J. 2001. The History of the Mongol Conquests. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. .
 Sicker, Martin. 2000. The Islamic World in Ascendancy: From the Arab Conquests to the Siege of Vienna. Westport, Connecticut: Praeger. .
 Souček, Svat. 2000. A History of Inner Asia. Cambridge: Cambridge University Press, .

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 
 article describing Hulagu's conquest of Baghdad, written by Ian Frazier, appeared in the April 25, 2005 issue of The New Yorker.

maṅgholiyabh bhaḍhaiyèḍhubhbhughaḻ
ghulāghu ghāṉ
maṅgholiyabh bherarajhiṉ muṟṟughaighaḻ
பகுதாது முற்றுகை (1258)