மண்டி சிவராத்திரி கண்காட்சி என்பது இந்திய மாநிலமான இமாச்சலப் பிரதேசத்தில் உள்ள மண்டி நகரில் () இந்து பண்டிகையான சிவராத்திரியில் தொடங்கி 7 நாட்களுக்கு நடைபெறும் புகழ்பெற்ற ஆண்டு சர்வதேச கண்காட்சியாகும். 

மண்டி சிவராத்திரி விழா இந்து நாட்காட்டியின்படி ஒவ்வொரு ஆண்டும் கிரெகொரியன் நாட்காட்டியில் பிப்ரவரி/மார்ச் மாதத்திற்கு இணையான பங்குனி மாதத்தில் கிருஷ்ண பட்ச 13 வது நாள் / 13 வது இரவு (சூரிய உதயத்திற்குப் பிறகு 14 ஆம் தேதி விரதம் / 'விரதம்') நடைபெறுகிறது. இத்திருவிழாவின் புகழ் பரவலாக அறியப்பட்டுள்ளது. எனவே இது ஒரு சர்வதேச திருவிழா என்று அழைக்கப்படுகிறது.  நகரில் உள்ள 81 கோவில்களில் இருந்து திருவிழாவிற்கு அழைக்கப்படும் அதிக எண்ணிக்கையிலான தெய்வங்களைக் கருத்தில் கொண்டு, மண்டி நகரம் 'மலைகளின் வாரணாசி' என்று அழைக்கப்பட்டது.   2016 ஆம் ஆண்டில், திருவிழா மார்ச் 7 (சிவராத்திரி நாள்) முதல் 14 மார்ச் 2016 வரை ஏழு நாட்கள் கொண்டாடப்படும்  

இத்திருவிழா மண்டி மாவட்டத்தின் 200 க்கும் மேற்பட்ட தெய்வங்களுடன் சிவராத்திரி நாளில் தொடங்கி, மண்டி நகரத்தை ஒரு பெரிய கொண்டாட்டத்தின் இடமாக மாற்றுகிறது. பியாஸ் ஆற்றின் கரையில் அமைந்துள்ள மண்டி நகரம், "கோவில்களின் கதீட்ரல்" என்று பிரபலமாக அறியப்படுகிறது, இந்நகரம் இமாச்சலப் பிரதேசத்தின் பழமையான நகரங்களில் ஒன்றாகும், அதன் சுற்றளவில் சுமார் 81 வெவ்வேறு கடவுளர்கள் மற்றும் தெய்வங்களின் கோயில்கள் உள்ளன. இந்த நிகழ்வின் கொண்டாட்டத்துடன் தொடர்புடைய பல புராணக்கதைகள் உள்ளன. இந்த திருவிழா மண்டியின் பாதுகாவலர் தெய்வமான "மடோ ராய்" ( விஷ்ணு ) மற்றும் மண்டியில் உள்ள பூதநாத் கோவிலின் சிவபெருமானை மையமாகக் கொண்டது.

வரலாறு 
திருவிழா நடைபெறும் மண்டி நகரம், பதினாறாம் நூற்றாண்டில் மண்டி மாநிலத்தின் முதல் பெரிய ஆட்சியாளராகக் கருதப்பட்ட ராஜா அஜ்பர் சென் என்பவரால் ஆளப்பட்டது, ஏனெனில் அவர் பரம்பரைப் பகுதிகளை ஒன்றிணைத்தது மட்டுமல்லாமல், புதிய பகுதிகளைக் கைப்பற்றி அதனுடன் சேர்த்தார். அவர் தனது அரண்மனையைத் தவிர, மண்டி நகரின் மையத்தில் பூத்நாத் (சிவனுக்குக் கோயில்) கோயிலைக் கட்டினார், இது திருவிழாவின் இரண்டு மையக் கோயில்களில் ஒன்றாகும்.  இந்த காலகட்டத்தில் உருவான தேவராஜ்ய நிலையில், சிவன் மற்றும் தொடர்புடைய தெய்வங்களின் வழிபாடு ஆதிக்கம் செலுத்தியது. இருப்பினும், ராஜா சூரஜ் சென் ஆட்சியின் போது, விஷ்ணு வழிபாடும் மாநிலத்தின் ஒருங்கிணைந்ததாக மாறியபோது, மாநிலத்தின் தேவராஜ்ய இயல்பு சிறப்பு முக்கியத்துவம் பெற்றது. வாரிசு இல்லாத ராஜா சூரஜ் சென் (1664 முதல் 1679 வரை), மண்டியின் பாதுகாவலராக விஷ்ணுவின் ஒரு வடிவத்திற்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்ட "மாதவ் ராய் கோயில்" என்று அழைக்கப்படும் கோயிலைக் கட்டினார். ராதை மற்றும் கிருஷ்ணரின் நேர்த்தியான வெள்ளி உருவம் 1705 ஆம் ஆண்டில் அவரது பொற்கொல்லர் பீமாவால் செய்யப்பட்டது, அது "மாதோ ராய்" என்று பெயரிடப்பட்ட இந்த தெய்வமே அதன்பின் மாண்டி மாநிலத்தின் அரசராக நியமிக்கப்பட்டார். அப்போதிருந்து, ஆட்சியாளர்கள் மதோ ராயின் ஊழியர்களாகவும், மாநிலத்தின் பாதுகாவலர்களாகவும் அரசுக்கு சேவை செய்தனர். சூரஜ் சென்னின் வாரிசுகளும் கோவிலின் தெய்வத்தை மிகுந்த மரியாதையுடன் நடத்தினார்கள்.  ஒவ்வொரு ஆண்டும் பெரும் ஆரவாரத்துடன் நடைபெறும் பிரபலமான "மண்டி சிவராத்திரி கண்காட்சி"யின் போது, மாநில மக்களின் இறையாட்சித் தன்மை பெருமளவில் பிரதிபலிக்கிறது.   

இருப்பினும், சிவராத்திரியில் தொடங்கி இந்த விழாவை கண்காட்சியாகக் கடைப்பிடிப்பது அதன் ஆட்சியாளரான ஈஸ்வரி சென் உடன் இணைக்கப்பட்டுள்ளது. 1792 ஆம் ஆண்டில் காங்க்ராவின் சன்சார் சந்த் நடத்திய போரில் இஷாவ்ரி சென் தனது ராஜ்ஜியத்தை இழந்த பிறகு 12 ஆண்டுகள் சிறையில் அடைக்கப்பட்டார். காங்ரா மற்றும் மண்டி மாநிலங்களை ஆக்கிரமித்த கூர்க்கா படையெடுப்பாளர்களால் அவர் விடுவிக்கப்பட்டார். பின்னர், கூர்க்காக்கள் மாண்டி அரசை ஈஸ்வரி சென்னுக்கு மீட்டளித்தனர். அவர் தனது மாநில தலைநகரான மாண்டிக்கு திரும்பியதையொட்டி அவருக்கு வரவேற்பு அளிக்கப்பட்டது. இந்த சந்தர்ப்பத்தில், அரசர் அனைத்து மலையக தெய்வங்களையும் அழைத்து, ஒரு பெரிய கொண்டாட்டத்தை நடத்தினார், மேலும் இந்த நாள் சிவராத்திரி பண்டிகை நாளாகும். அன்றிலிருந்து ஒவ்வொரு ஆண்டும் மண்டியில் சிவராத்திரியின் போது மண்டி திருவிழா நடத்துவது வழக்கம். சமீபத்திய ஆண்டுகளில், பாலிவுட் கலைஞர்கள் மாலையில் படலில் கொண்டாட்டங்களில் கலந்து கொண்டதற்குப் பிறகு கண்காட்சியில் நவீனத்துவம் உருவாகியுள்ளது.

மேற்கோள்கள் 

மார்ச் நிகழ்வுகள்
இந்து சமய விழாக்கள்
maṇḍhi jhivarādhdhiri ghaṇghāḍhjhi èṉbhadhu indhiya mānilamāṉa imājhjhalabh bhiradhejhadhdhil uḻḻa maṇḍhi nagharil () indhu bhaṇḍhighaiyāṉa jhivarādhdhiriyil dhòḍhaṅghi 7 nāḍhghaḻughghu naḍhaibhèṟuṃ bhughal̤bhèṟṟa āṇḍhu jharvadhejha ghaṇghāḍhjhiyāghuṃ. 

maṇḍhi jhivarādhdhiri vil̤ā indhu nāḍhghāḍhḍhiyiṉbhaḍhi òvvòru āṇḍhuṃ ghirèghòriyaṉ nāḍhghāḍhḍhiyil bhibhravari/mārjh mādhadhdhiṟghu iṇaiyāṉa bhaṅghuṉi mādhadhdhil ghiruṣṇa bhaḍhjha 13 vadhu nāḻ / 13 vadhu iravu (jhūriya udhayadhdhiṟghubh bhiṟaghu 14 āṃ dhedhi viradhaṃ / 'viradhaṃ') naḍhaibhèṟughiṟadhu. idhdhiruvil̤āviṉ bhughal̤ bharavalāgha aṟiyabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. èṉave idhu òru jharvadhejha dhiruvil̤ā èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhughiṟadhu.  nagharil uḻḻa 81 ghovilghaḻil irundhu dhiruvil̤āviṟghu al̤aighghabhbhaḍhuṃ adhigha èṇṇighghaiyilāṉa dhèyvaṅghaḻaigh gharudhdhil ghòṇḍhu, maṇḍhi nagharaṃ 'malaighaḻiṉ vāraṇājhi' èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhḍhadhu.   2016 āṃ āṇḍhil, dhiruvil̤ā mārjh 7 (jhivarādhdhiri nāḻ) mudhal 14 mārjh 2016 varai el̤u nāḍhghaḻ ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhuṃ  

idhdhiruvil̤ā maṇḍhi māvaḍhḍhadhdhiṉ 200 ghghuṃ meṟbhaḍhḍha dhèyvaṅghaḻuḍhaṉ jhivarādhdhiri nāḻil dhòḍhaṅghi, maṇḍhi nagharadhdhai òru bhèriya ghòṇḍhāḍhḍhadhdhiṉ iḍhamāgha māṟṟughiṟadhu. bhiyās āṟṟiṉ gharaiyil amaindhuḻḻa maṇḍhi nagharaṃ, "ghovilghaḻiṉ ghadhīḍhral" èṉṟu bhirabhalamāgha aṟiyabhbhaḍhughiṟadhu, innagharaṃ imājhjhalabh bhiradhejhadhdhiṉ bhal̤amaiyāṉa nagharaṅghaḻil òṉṟāghuṃ, adhaṉ jhuṟṟaḻavil jhumār 81 vèvveṟu ghaḍhavuḻarghaḻ maṟṟuṃ dhèyvaṅghaḻiṉ ghoyilghaḻ uḻḻaṉa. indha nighal̤viṉ ghòṇḍhāḍhḍhadhdhuḍhaṉ dhòḍharbhuḍhaiya bhala bhurāṇaghghadhaighaḻ uḻḻaṉa. indha dhiruvil̤ā maṇḍhiyiṉ bhādhughāvalar dhèyvamāṉa "maḍho rāy" ( viṣṇu ) maṟṟuṃ maṇḍhiyil uḻḻa bhūdhanādh ghoviliṉ jhivabhèrumāṉai maiyamāghagh ghòṇḍhadhu.

varalāṟu 
dhiruvil̤ā naḍhaibhèṟuṃ maṇḍhi nagharaṃ, bhadhiṉāṟāṃ nūṟṟāṇḍhil maṇḍhi māniladhdhiṉ mudhal bhèriya āḍhjhiyāḻarāghagh gharudhabhbhaḍhḍha rājā ajbhar jhèṉ èṉbhavarāl āḻabhbhaḍhḍhadhu, eṉèṉil avar bharaṃbharaibh bhaghudhighaḻai òṉṟiṇaidhdhadhu maḍhḍhumallāmal, bhudhiya bhaghudhighaḻaigh ghaibhbhaṟṟi adhaṉuḍhaṉ jherdhdhār. avar dhaṉadhu araṇmaṉaiyaidh dhavira, maṇḍhi naghariṉ maiyadhdhil bhūdhnādh (jhivaṉughghugh ghoyil) ghoyilaigh ghaḍhḍhiṉār, idhu dhiruvil̤āviṉ iraṇḍhu maiyagh ghoyilghaḻil òṉṟāghuṃ.  indha ghālaghaḍhḍhadhdhil uruvāṉa dhevarājya nilaiyil, jhivaṉ maṟṟuṃ dhòḍharbhuḍhaiya dhèyvaṅghaḻiṉ val̤ibhāḍhu ādhighghaṃ jhèludhdhiyadhu. irubhbhiṉuṃ, rājā jhūraj jhèṉ āḍhjhiyiṉ bhodhu, viṣṇu val̤ibhāḍhuṃ māniladhdhiṉ òruṅghiṇaindhadhāgha māṟiyabhodhu, māniladhdhiṉ dhevarājya iyalbhu jhiṟabhbhu mughghiyadhdhuvaṃ bhèṟṟadhu. vārijhu illādha rājā jhūraj jhèṉ (1664 mudhal 1679 varai), maṇḍhiyiṉ bhādhughāvalarāgha viṣṇuviṉ òru vaḍhivadhdhiṟghu arbhbhaṇighghabhbhaḍhḍha "mādhav rāy ghoyil" èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhuṃ ghoyilaigh ghaḍhḍhiṉār. rādhai maṟṟuṃ ghiruṣṇariṉ nerdhdhiyāṉa vèḻḻi uruvaṃ 1705 āṃ āṇḍhil avaradhu bhòṟghòllar bhīmāvāl jhèyyabhbhaḍhḍhadhu, adhu "mādho rāy" èṉṟu bhèyariḍhabhbhaḍhḍha indha dhèyvame adhaṉbhiṉ māṇḍhi māniladhdhiṉ arajharāgha niyamighghabhbhaḍhḍhār. abhbhodhirundhu, āḍhjhiyāḻarghaḻ madho rāyiṉ ūl̤iyarghaḻāghavuṃ, māniladhdhiṉ bhādhughāvalarghaḻāghavuṃ arajhughghu jhevai jhèydhaṉar. jhūraj jhèṉṉiṉ vārijhughaḻuṃ ghoviliṉ dhèyvadhdhai mighundha mariyādhaiyuḍhaṉ naḍhadhdhiṉārghaḻ.  òvvòru āṇḍhuṃ bhèruṃ āravāradhdhuḍhaṉ naḍhaibhèṟuṃ bhirabhalamāṉa "maṇḍhi jhivarādhdhiri ghaṇghāḍhjhi"yiṉ bhodhu, mānila maghghaḻiṉ iṟaiyāḍhjhidh dhaṉmai bhèrumaḻavil bhiradhibhalighghiṟadhu.   

irubhbhiṉuṃ, jhivarādhdhiriyil dhòḍhaṅghi indha vil̤āvai ghaṇghāḍhjhiyāghagh ghaḍhaibhbhiḍhibhbhadhu adhaṉ āḍhjhiyāḻarāṉa īsvari jhèṉ uḍhaṉ iṇaighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. 1792 āṃ āṇḍhil ghāṅghrāviṉ jhaṉjhār jhandh naḍhadhdhiya bhoril iṣāvri jhèṉ dhaṉadhu rājjiyadhdhai il̤andha bhiṟaghu 12 āṇḍhughaḻ jhiṟaiyil aḍhaighghabhbhaḍhḍhār. ghāṅrā maṟṟuṃ maṇḍhi mānilaṅghaḻai āghghiramidhdha ghūrghghā bhaḍhaiyèḍhubhbhāḻarghaḻāl avar viḍhuvighghabhbhaḍhḍhār. bhiṉṉar, ghūrghghāghghaḻ māṇḍhi arajhai īsvari jhèṉṉughghu mīḍhḍhaḻidhdhaṉar. avar dhaṉadhu mānila dhalainagharāṉa māṇḍhighghu dhiruṃbhiyadhaiyòḍhḍhi avarughghu varaveṟbhu aḻighghabhbhaḍhḍhadhu. indha jhandharbhbhadhdhil, arajhar aṉaidhdhu malaiyagha dhèyvaṅghaḻaiyuṃ al̤aidhdhu, òru bhèriya ghòṇḍhāḍhḍhadhdhai naḍhadhdhiṉār, meluṃ indha nāḻ jhivarādhdhiri bhaṇḍhighai nāḻāghuṃ. aṉṟilirundhu òvvòru āṇḍhuṃ maṇḍhiyil jhivarādhdhiriyiṉ bhodhu maṇḍhi dhiruvil̤ā naḍhadhdhuvadhu val̤aghghaṃ. jhamībhadhdhiya āṇḍhughaḻil, bhālivuḍh ghalaiñarghaḻ mālaiyil bhaḍhalil ghòṇḍhāḍhḍhaṅghaḻil ghalandhu ghòṇḍhadhaṟghubh bhiṟaghu ghaṇghāḍhjhiyil navīṉadhdhuvaṃ uruvāghiyuḻḻadhu.

meṟghoḻghaḻ 

mārjh nighal̤vughaḻ
indhu jhamaya vil̤āghghaḻ
மண்டி சிவராத்திரி விழா