தேவார் (Tewar) என்பது இந்தியாவின் மத்தியப் பிரதேசத்தின் ஜபல்பூர் மாவட்டத்திலுள்ள ஒரு கிராமம் ஆகும். இது பழங்கால நகர அரசான திரிபுரியின் தளமாகும். மேலும் 8-13 ஆம் நூற்றாண்டுகளில் பிற்கால கலாச்சுரிகளின் தலைநகரமாகவும் இருந்துள்ளது.

சொற்பிறப்பியல் 
தேவார் முதலில் "திரிபுரி" (அதாவது, "மூன்று நகரங்கள்") என்ற சமசுகிருதப் பெயரால் அறியப்பட்டது. இது பண்டைய இலக்கியங்களிலும் கல்வெட்டுகளிலும் சில சமயங்களில் "திரிபுரா" என்ற மாறுபாட்டுடன் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. "திர்புரி", பெயரின் பிராகிருத வடிவம், கிமு 2 ஆம் நூற்றாண்டு அல்லது அதற்கு முந்தைய செப்பு நாணயங்களில் காணப்படுகிறது. 11 ஆம் நூற்றாண்டின் ஈரானிய அறிஞர் அல்-பிருனி இந்த நகரத்தை "தியோரி" என்று குறிப்பிடுகிறார். நகரத்தின் நவீன பெயர் "தியூரா" என்பதிலிருந்து பெறப்பட்டிருக்கலாம். இது "திரிபுரா" என்பதன் சிதைவு. 

புராணக் கதைகளின்படி, இந்த நகரத்தின் பெயர் மூன்று அரக்கர்களால் கட்டப்பட்ட மூன்று கோட்டைகளிலிருந்து பெறப்பட்டது, இது கூட்டாக திரிபுராசுரன் என்று அழைக்கப்படுகிறது.

வரலாறு 
திரிபுரி நகரத்தில் செப்புக் காலத்தின் பிற்பகுதியிலிருந்து குடியேற்றங்கள் நிகழ்ந்திருக்கலாம்.  1951-52 இன் போது, எம். ஜி. தீக்சித் தலைமையிலான சாகர் பல்கலைக்கழகக் குழு தேவாரில் அகழ்வாராய்ச்சிகளை நடத்தியது. மேலும் கருப்பு மற்றும் சிவப்பு மட்பாண்ட கலாச்சாரத்தின்எச்சங்கள் குறுனிக்கல் காலத்துடன் கண்டுபிடிக்கப்பட்டது. 1966-67ஆம் ஆண்டில், எச். டி. சங்கலியா தலைமையில்  சாகர் பல்கலைக்கழகம், புனே பல்கலைக்கழகம் , வதோதரா, மகாராஜா சாயாஜிராவ் பல்கலைக்கழகம் ஆகியவற்றைச் சேர்ந்த உறுப்பினர்களைக் கொண்ட குழுவால் அகழ்வாராய்ச்சிகள் நடத்தப்பட்டன. அகழ்வாராய்ச்சிக்கு மத்தியப் பிரதேச அரசு நிதியுதவி அளித்தது. புனே மற்றும் பரோடா அணிகள் பின்னர் பின்வாங்கின, ஆனால் சாகர் பல்கலைக்கழகம் 1971 வரை கே. டி. வாச்பாய் தலைமையில் அகழ்வாராய்ச்சியைத் தொடர்ந்தது. இந்த அகழ்வாராய்ச்சிகள் செப்புக் கால மட்பாண்டங்களின் ஓடுகளை வெளிப்படுத்தின. ஆயினும் அந்த இடத்தில் செப்புக் கால குடியேற்றத்தின் ஆதாரத்தை உறுதியாக உறுதிப்படுத்த முடியவில்லை. 

"திரிபுரி" என்ற பெயருடன் கூடிய பல நாணயங்கள் தேவாரில் கண்டுபிடிக்கப்பட்டுள்ளன.  பிரிட்டிஷ் அருங்காட்சியகத்தில் உள்ள இந்திய நாணயங்களின் பட்டியலின் ஆசிரியரான ஜான் ஆலன், இந்த நாணயங்களை கிமு 3 ஆம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதியில் அல்லது கிமு 2ஆம் நூற்றாண்டின் முற்பகுதிக்கு கொண்டு சென்றார். மற்ற அறிஞர்கள் இந்த நாணயங்களை கிமு 3 ஆம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதியில் தேதியிட்டனர். இந்த நாணயங்கள் திரிபுரி நகர அரசால் வெளியிடப்பட்டதாகத் தெரிகிறது. திரிபுரியின் மக்கள் திரிபுரர்கள் என்று அழைக்கப்பட்டனர். மேலும் இந்த நகரம் பண்டைய சேதி இராச்சியத்தின் தலைநகராக செயல்பட்டது. 

தேவாரில் நடந்த அகழ்வாராய்ச்சியில் ஆட்சியாளர்களான பவதத்தன், அஜதத்தன், அபயதத்தன் ஆகியோரின் ஈய நாணயங்களும் கிடைத்துள்ளன. இந்த நாணயங்கள் கிமு 2 ஆம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதியில் அல்லது கிமு 1 ஆம் நூற்றாண்டின் முற்பகுதியில் தேதியிட்டவை.  கிமு 2 ஆம் நூற்றாண்டுக்கும் கிபி 1 ஆம் நூற்றாண்டுக்கும் இடையில், இப்பகுதி தத்தன், மித்ரர் வம்சங்களால் ஆளப்பட்டதாகத் தெரிகிறது.  ஒரு மித்ர வம்ச நாணயமும் இங்கு கண்டுபிடிக்கப்பட்டுள்ளது.  அந்த இடத்தில் பல சாதவாகன மன்னர்களின் நாணயங்களும் கண்டுபிடிக்கப்பட்டுள்ளன. இது அவர்கள் தொடர்ந்து இப்பகுதியை ஆண்டதைக் குறிக்கிறது.  சாதவாகனர்களுக்குப் பிந்தைய காலத்திலிருந்து, அகழ்வாராய்ச்சிகள் போதி வம்சத்தின் சுடுகளிமண் முத்திரைகளையும் நாணயங்களையும் வெளிப்படுத்தியுள்ளன. அதன் ஆட்சி 2 - 3 ஆம் நூற்றாண்டுகளுக்கு முந்தையது.  நாணயங்களும் முத்திரைகளும் மன்னர்களான சிவ போதி, வாசு போதி , சந்திர போதி ஆகியோரால் வெளியிடப்பட்டது. 

திரிபுரி 8 ஆம் நூற்றாண்டில் காலச்சூரிகளால் ஆளப்பட்ட தஹாலா-மண்டல இராச்சியத்தின் தலைநகராக மாறியது.   13ஆம் நூற்றாண்டில் வம்சத்தின் இறுதி வரை இது ஒரு முக்கியமான நகரமாக இருந்தது.  13ஆம் நூற்றாண்டில், இப்பகுதி [[கோண்டுகளின் கட்டுப்பாட்டின் கீழ் வந்தது.

மக்கள்தொகை 
2011ஆம் ஆண்டு இந்திய மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பின்படி, தேவார் கிராமத்தில் 724 குடும்பங்கள் உள்ளன. இதில் 3,468 மக்கள் வசிக்கின்றனர்.

சான்றுகள்

உசாத்துணை 

 
 
 
 
 
 

Coordinates on Wikidata
மத்தியப் பிரதேச மாநிலத்திலுள்ள ஊர்களும் நகரங்களும்
ஜபல்பூர் மாவட்டம்
dhevār (Tewar) èṉbhadhu indhiyāviṉ madhdhiyabh bhiradhejhadhdhiṉ jabhalbhūr māvaḍhḍhadhdhiluḻḻa òru ghirāmaṃ āghuṃ. idhu bhal̤aṅghāla naghara arajhāṉa dhiribhuriyiṉ dhaḻamāghuṃ. meluṃ 8-13 āṃ nūṟṟāṇḍhughaḻil bhiṟghāla ghalājhjhurighaḻiṉ dhalainagharamāghavuṃ irundhuḻḻadhu.

jhòṟbhiṟabhbhiyal 
dhevār mudhalil "dhiribhuri" (adhāvadhu, "mūṉṟu nagharaṅghaḻ") èṉṟa jhamajhughirudhabh bhèyarāl aṟiyabhbhaḍhḍhadhu. idhu bhaṇḍhaiya ilaghghiyaṅghaḻiluṃ ghalvèḍhḍhughaḻiluṃ jhila jhamayaṅghaḻil "dhiribhurā" èṉṟa māṟubhāḍhḍhuḍhaṉ ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. "dhirbhuri", bhèyariṉ bhirāghirudha vaḍhivaṃ, ghimu 2 āṃ nūṟṟāṇḍhu alladhu adhaṟghu mundhaiya jhèbhbhu nāṇayaṅghaḻil ghāṇabhbhaḍhughiṟadhu. 11 āṃ nūṟṟāṇḍhiṉ īrāṉiya aṟiñar al-bhiruṉi indha nagharadhdhai "dhiyori" èṉṟu ghuṟibhbhiḍhughiṟār. nagharadhdhiṉ navīṉa bhèyar "dhiyūrā" èṉbhadhilirundhu bhèṟabhbhaḍhḍhirughghalāṃ. idhu "dhiribhurā" èṉbhadhaṉ jhidhaivu. 

bhurāṇagh ghadhaighaḻiṉbhaḍhi, indha nagharadhdhiṉ bhèyar mūṉṟu araghgharghaḻāl ghaḍhḍhabhbhaḍhḍha mūṉṟu ghoḍhḍhaighaḻilirundhu bhèṟabhbhaḍhḍhadhu, idhu ghūḍhḍhāgha dhiribhurājhuraṉ èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhughiṟadhu.

varalāṟu 
dhiribhuri nagharadhdhil jhèbhbhugh ghāladhdhiṉ bhiṟbhaghudhiyilirundhu ghuḍhiyeṟṟaṅghaḻ nighal̤ndhirughghalāṃ.  1951-52 iṉ bhodhu, èṃ. ji. dhīghjhidh dhalaimaiyilāṉa jhāghar bhalghalaighghal̤aghagh ghul̤u dhevāril aghal̤vārāyjhjhighaḻai naḍhadhdhiyadhu. meluṃ gharubhbhu maṟṟuṃ jhivabhbhu maḍhbhāṇḍha ghalājhjhāradhdhiṉèjhjhaṅghaḻ ghuṟuṉighghal ghāladhdhuḍhaṉ ghaṇḍhubhiḍhighghabhbhaḍhḍhadhu. 1966-67āṃ āṇḍhil, èjh. ḍhi. jhaṅghaliyā dhalaimaiyil  jhāghar bhalghalaighghal̤aghaṃ, bhuṉe bhalghalaighghal̤aghaṃ , vadhodharā, maghārājā jhāyājirāv bhalghalaighghal̤aghaṃ āghiyavaṟṟaijh jherndha uṟubhbhiṉarghaḻaigh ghòṇḍha ghul̤uvāl aghal̤vārāyjhjhighaḻ naḍhadhdhabhbhaḍhḍhaṉa. aghal̤vārāyjhjhighghu madhdhiyabh bhiradhejha arajhu nidhiyudhavi aḻidhdhadhu. bhuṉe maṟṟuṃ bharoḍhā aṇighaḻ bhiṉṉar bhiṉvāṅghiṉa, āṉāl jhāghar bhalghalaighghal̤aghaṃ 1971 varai ghe. ḍhi. vājhbhāy dhalaimaiyil aghal̤vārāyjhjhiyaidh dhòḍharndhadhu. indha aghal̤vārāyjhjhighaḻ jhèbhbhugh ghāla maḍhbhāṇḍhaṅghaḻiṉ oḍhughaḻai vèḻibhbhaḍhudhdhiṉa. āyiṉuṃ andha iḍhadhdhil jhèbhbhugh ghāla ghuḍhiyeṟṟadhdhiṉ ādhāradhdhai uṟudhiyāgha uṟudhibhbhaḍhudhdha muḍhiyavillai. 

"dhiribhuri" èṉṟa bhèyaruḍhaṉ ghūḍhiya bhala nāṇayaṅghaḻ dhevāril ghaṇḍhubhiḍhighghabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa.  bhiriḍhḍhiṣ aruṅghāḍhjhiyaghadhdhil uḻḻa indhiya nāṇayaṅghaḻiṉ bhaḍhḍhiyaliṉ ājhiriyarāṉa jāṉ ālaṉ, indha nāṇayaṅghaḻai ghimu 3 āṃ nūṟṟāṇḍhiṉ bhiṟbhaghudhiyil alladhu ghimu 2āṃ nūṟṟāṇḍhiṉ muṟbhaghudhighghu ghòṇḍhu jhèṉṟār. maṟṟa aṟiñarghaḻ indha nāṇayaṅghaḻai ghimu 3 āṃ nūṟṟāṇḍhiṉ bhiṟbhaghudhiyil dhedhiyiḍhḍhaṉar. indha nāṇayaṅghaḻ dhiribhuri naghara arajhāl vèḻiyiḍhabhbhaḍhḍhadhāghadh dhèrighiṟadhu. dhiribhuriyiṉ maghghaḻ dhiribhurarghaḻ èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhḍhaṉar. meluṃ indha nagharaṃ bhaṇḍhaiya jhedhi irājhjhiyadhdhiṉ dhalainagharāgha jhèyalbhaḍhḍhadhu. 

dhevāril naḍhandha aghal̤vārāyjhjhiyil āḍhjhiyāḻarghaḻāṉa bhavadhadhdhaṉ, ajadhadhdhaṉ, abhayadhadhdhaṉ āghiyoriṉ īya nāṇayaṅghaḻuṃ ghiḍhaidhdhuḻḻaṉa. indha nāṇayaṅghaḻ ghimu 2 āṃ nūṟṟāṇḍhiṉ bhiṟbhaghudhiyil alladhu ghimu 1 āṃ nūṟṟāṇḍhiṉ muṟbhaghudhiyil dhedhiyiḍhḍhavai.  ghimu 2 āṃ nūṟṟāṇḍhughghuṃ ghibhi 1 āṃ nūṟṟāṇḍhughghuṃ iḍhaiyil, ibhbhaghudhi dhadhdhaṉ, midhrar vaṃjhaṅghaḻāl āḻabhbhaḍhḍhadhāghadh dhèrighiṟadhu.  òru midhra vaṃjha nāṇayamuṃ iṅghu ghaṇḍhubhiḍhighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.  andha iḍhadhdhil bhala jhādhavāghaṉa maṉṉarghaḻiṉ nāṇayaṅghaḻuṃ ghaṇḍhubhiḍhighghabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa. idhu avarghaḻ dhòḍharndhu ibhbhaghudhiyai āṇḍhadhaigh ghuṟighghiṟadhu.  jhādhavāghaṉarghaḻughghubh bhindhaiya ghāladhdhilirundhu, aghal̤vārāyjhjhighaḻ bhodhi vaṃjhadhdhiṉ jhuḍhughaḻimaṇ mudhdhiraighaḻaiyuṃ nāṇayaṅghaḻaiyuṃ vèḻibhbhaḍhudhdhiyuḻḻaṉa. adhaṉ āḍhjhi 2 - 3 āṃ nūṟṟāṇḍhughaḻughghu mundhaiyadhu.  nāṇayaṅghaḻuṃ mudhdhiraighaḻuṃ maṉṉarghaḻāṉa jhiva bhodhi, vājhu bhodhi , jhandhira bhodhi āghiyorāl vèḻiyiḍhabhbhaḍhḍhadhu. 

dhiribhuri 8 āṃ nūṟṟāṇḍhil ghālajhjhūrighaḻāl āḻabhbhaḍhḍha dhahālā-maṇḍhala irājhjhiyadhdhiṉ dhalainagharāgha māṟiyadhu.   13āṃ nūṟṟāṇḍhil vaṃjhadhdhiṉ iṟudhi varai idhu òru mughghiyamāṉa nagharamāgha irundhadhu.  13āṃ nūṟṟāṇḍhil, ibhbhaghudhi [[ghoṇḍhughaḻiṉ ghaḍhḍhubhbhāḍhḍhiṉ ghīl̤ vandhadhu.

maghghaḻdhòghai 
2011āṃ āṇḍhu indhiya maghghaḻ dhòghai ghaṇaghghèḍhubhbhiṉbhaḍhi, dhevār ghirāmadhdhil 724 ghuḍhuṃbhaṅghaḻ uḻḻaṉa. idhil 3,468 maghghaḻ vajhighghiṉṟaṉar.

jhāṉṟughaḻ

ujhādhdhuṇai 

 
 
 
 
 
 

Coordinates on Wikidata
madhdhiyabh bhiradhejha māniladhdhiluḻḻa ūrghaḻuṃ nagharaṅghaḻuṃ
jabhalbhūr māvaḍhḍhaṃ
தேவார், மத்தியப் பிரதேசம்