தெலங்காணாவின் கட்டிடக்கலை (Architecture of Telangana) என்பது இரண்டாயிரம் ஆண்டுகளுக்கு முற்பட்டது. இந்தியாவின் தெலங்காணா ஆந்திர பிரதேசத்தின் கடலோர சமவெளியின் எல்லையில் மலைப்பாங்கான கிழக்கு தக்காணத்தை உள்ளடக்கியது. இது இந்துக் கோயில் கட்டிடக்கலை , இந்திய-இசுலாமிய கட்டிடக்கலை ஆகிய இரண்டிலும் பரந்த பாணிகளின் பிராந்திய மாறுபாடுகளை உருவாக்கியுள்ளது.

பௌத்த கட்டிடக்கலை 
நெலகொண்டப்பள்ளி தாது கோபுரம் பௌத்த காலத்தைச் சேர்ந்தது. இது கடற்கரை சமவெளியின் விளிம்பில் அமைந்துள்ளது. சமீபத்திய தசாப்தங்களில் தொல்லியல் ஆய்வு துறையின் அகழ்வாராய்ச்சிகள் ஒரு பொதுவான துறவற வளாகத்தின் எச்சங்களையும், சில கலைப் படைப்புகளையும் கண்டறிந்துள்ளன. கி.பி 6ஆம் நூற்றாண்டு வரை இந்த தளம் செயலில் இருந்ததாக தெரிகிறது. ஒரு பெரிய பிரதான தாது கோபுரத்தைத் தவிர, கடலோர சமவெளியில் வெகு தொலைவில் இல்லாத மற்ற தளங்களை விட பூமிக்கு மேலே உயிர்வாழ்வது மிகக் குறைவு. அவை இப்போது ஆந்திரப் பிரதேசத்தில் உள்ளன. அவற்றில் நாகார்ஜுனகொண்டா அமராவதி பௌத்த தொல்லியல் களம், குண்டுபள்ளி பௌத்த நினைவுச் சின்னங்கள் ஆகியவை அடங்கும்.

இந்து கோவில் கட்டிடக்கலை

சாளுக்கியர் கட்டிடக்கலை 
ஆலம்பூரில் உள்ள ஏழாம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த ஆலம்பூர் நவபிரம்மா கோயில்கள் பதாமி சாளுக்கியர்களால் கட்டப்பட்டது.

காக்கத்தியர் கட்டிடக்கலை 
வாரங்கல் கோட்டை, ராமப்பா கோயில், கோட்டா குல்லு , ஆயிரம் தூண் ஆலயம்  ஆகியவை காக்கத்தியர் கட்டிடக்கலைக்கு சிறந்த எடுத்துக்காட்டுகளாகும்.

இந்திய-இசுலாமியக் கட்டிடக்கலை

கோல்கொண்டா சுல்தானகம் 
 
கோல்கொண்டா சுல்தானகத்தின் கட்டிடக்கலை மற்ற தக்காண சுல்தான்களின் கட்டிடக்கலைக்கு மிகவும் ஒத்திருக்கிறது. இந்திய-இசுலாமிய பாணி தெலங்காணா, கர்நாடகா , மகாராட்டிரம் மாநிலங்களில் தனித்துவமானது. இதற்கு உதாரணமாக கோல்கொண்டா கோட்டையின் இடிபாடுகளைக் கூறலாம்.   அவர்கள் சாந்துக்கல்லால் விரிவான கல்லறைகளையும் மசூதிகளையும் கட்டினார்கள்.

ஐதராபாத்து நகரின் மையப் பகுதியில் அமைந்துள்ள 16ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த சார்மினார், நான்கு மூலைகளிலும் நான்கு மினாரட்டுகளைக் கொண்ட ஒரு பள்ளிவாசலாகும். இது நான்கு சாலைகள் சங்கமிக்கும் இடத்தில் உள்ளது. இது இந்தியாவின் மிகப்பெரிய பள்ளிவாசல்களில் ஒன்றான ஐதராபாத்தின் மக்கா பள்ளிவாசலை கண்டும் காணாமலும் நிற்கிறது. 

ஐதராபாத்தில் உள்ள குதுப் சாகி கல்லறைகளில் சுல்தான்கள், பிற அரச குடும்பங்கள், முக்கிய பிரபுக்களின் கல்லறைகள் உள்ளன. மற்ற எடுத்துக்காட்டுகள் பின்வருமாறு தோலி பள்ளிவாசல், கைரதாபாத் பள்ளிவாசல், தாராமதி பரதாரி  போன்றவை பிற எடுத்துக்காட்டுகளாகும்.

குடியேற்ற காலக் கட்டிடக்கலை 

பிரித்தானிய குடியேற்றக் காலத்தில், தெலங்காணா ஐதராபாத் நிசாம்களால் ஆளப்பட்டது. நிசாமின் இருக்கை சௌமகல்லா அரண்மனை ஆகும். இது பலவிதமான இந்திய, ஐரோப்பிய பாணிகளைக் காட்டுகிறது.

புதிய மரபு 
புதிய மரபு பாணியில் கட்டப்பட்டு ஐதராபாத்தில் உள்ள பிரித்தானிய ஆட்சி பிரதிநிதியின் குடியிருப்பு,  பாலாக்ணுமா அரண்மனை]ஆகியவை இந்த காலகட்டத்தின் மற்றொரு சிறந்த எடுத்துக்காட்டுகளாகும்.

அலங்கார வேலைபாடு 
ஐதராபாத்தில் உள்ள அலங்கார வேலைபாடு கட்டிடங்களில் மொண்டா சந்தை, ஐதராபாத் ஸ்டேட் வங்கி ஆகியவை அடங்கும்.

இந்திய-சரசனிக் 
ஐதராபாத்திலுள்ள ஆந்திரப் பிரதேச உயர் நீதிமன்றம், நகரக் கல்லூரி, ஐதராபாத்து, உஸ்மானியா பொது மருத்துவமனை, காச்சிகுடா தொடருந்து நிலையம் ஆகியவை பிரித்தானிய கட்டிடக் கலைஞர் வின்சென்ட் எஸ்க் என்பவரால் இந்தோ சரசனிக் பாணி கட்டிடக்கலை பாணியில் வடிவமைக்கப்பட்டுள்ளது. மோசம் சாய் சந்தை, அவரால் வடிவமைக்கப்படவில்லை என்றாலும், அவரது வடிவமைப்புகளிலிருந்து தெளிவாக ஈர்க்கப்பட்டுள்ளது.

சுதந்திரத்திற்குப் பின் 
தற்கால கட்டடக்கலை பாணியில் கட்டப்பட்ட கட்டிடங்கள் ஐதராபாத்தைச் சுற்றியுள்ள ஹைடெக் நகரம், அதனை சுற்றியுள்ள பகுதிகளில் பொதுவானவை. இந்திய தொழில்நுட்பக் கழகம் ஐதராபாது கிறிஸ்டோபர் பென்னிங்கரால் சமகால பாணியில் வடிவமைக்கப்பட்டுள்ளது.

மேற்கோள்கள்

உசாத்துணை 
 

இந்தியக் கட்டிடக்கலை
ஆந்திரப் பண்பாடு
dhèlaṅghāṇāviṉ ghaḍhḍhiḍhaghghalai (Architecture of Telangana) èṉbhadhu iraṇḍhāyiraṃ āṇḍhughaḻughghu muṟbhaḍhḍhadhu. indhiyāviṉ dhèlaṅghāṇā āndhira bhiradhejhadhdhiṉ ghaḍhalora jhamavèḻiyiṉ èllaiyil malaibhbhāṅghāṉa ghil̤aghghu dhaghghāṇadhdhai uḻḻaḍhaghghiyadhu. idhu indhugh ghoyil ghaḍhḍhiḍhaghghalai , indhiya-ijhulāmiya ghaḍhḍhiḍhaghghalai āghiya iraṇḍhiluṃ bharandha bhāṇighaḻiṉ bhirāndhiya māṟubhāḍhughaḻai uruvāghghiyuḻḻadhu.

bhaudhdha ghaḍhḍhiḍhaghghalai 
nèlaghòṇḍhabhbhaḻḻi dhādhu ghobhuraṃ bhaudhdha ghāladhdhaijh jherndhadhu. idhu ghaḍhaṟgharai jhamavèḻiyiṉ viḻiṃbhil amaindhuḻḻadhu. jhamībhadhdhiya dhajhābhdhaṅghaḻil dhòlliyal āyvu dhuṟaiyiṉ aghal̤vārāyjhjhighaḻ òru bhòdhuvāṉa dhuṟavaṟa vaḻāghadhdhiṉ èjhjhaṅghaḻaiyuṃ, jhila ghalaibh bhaḍhaibhbhughaḻaiyuṃ ghaṇḍhaṟindhuḻḻaṉa. ghi.bhi 6āṃ nūṟṟāṇḍhu varai indha dhaḻaṃ jhèyalil irundhadhāgha dhèrighiṟadhu. òru bhèriya bhiradhāṉa dhādhu ghobhuradhdhaidh dhavira, ghaḍhalora jhamavèḻiyil vèghu dhòlaivil illādha maṟṟa dhaḻaṅghaḻai viḍha bhūmighghu mele uyirvāl̤vadhu mighagh ghuṟaivu. avai ibhbhodhu āndhirabh bhiradhejhadhdhil uḻḻaṉa. avaṟṟil nāghārjuṉaghòṇḍhā amarāvadhi bhaudhdha dhòlliyal ghaḻaṃ, ghuṇḍhubhaḻḻi bhaudhdha niṉaivujh jhiṉṉaṅghaḻ āghiyavai aḍhaṅghuṃ.

indhu ghovil ghaḍhḍhiḍhaghghalai

jhāḻughghiyar ghaḍhḍhiḍhaghghalai 
ālaṃbhūril uḻḻa el̤āṃ nūṟṟāṇḍhaijh jherndha ālaṃbhūr navabhiraṃmā ghoyilghaḻ bhadhāmi jhāḻughghiyarghaḻāl ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu.

ghāghghadhdhiyar ghaḍhḍhiḍhaghghalai 
vāraṅghal ghoḍhḍhai, rāmabhbhā ghoyil, ghoḍhḍhā ghullu , āyiraṃ dhūṇ ālayaṃ  āghiyavai ghāghghadhdhiyar ghaḍhḍhiḍhaghghalaighghu jhiṟandha èḍhudhdhughghāḍhḍhughaḻāghuṃ.

indhiya-ijhulāmiyagh ghaḍhḍhiḍhaghghalai

gholghòṇḍhā jhuldhāṉaghaṃ 
 
gholghòṇḍhā jhuldhāṉaghadhdhiṉ ghaḍhḍhiḍhaghghalai maṟṟa dhaghghāṇa jhuldhāṉghaḻiṉ ghaḍhḍhiḍhaghghalaighghu mighavuṃ òdhdhirughghiṟadhu. indhiya-ijhulāmiya bhāṇi dhèlaṅghāṇā, gharnāḍhaghā , maghārāḍhḍhiraṃ mānilaṅghaḻil dhaṉidhdhuvamāṉadhu. idhaṟghu udhāraṇamāgha gholghòṇḍhā ghoḍhḍhaiyiṉ iḍhibhāḍhughaḻaigh ghūṟalāṃ.   avarghaḻ jhāndhughghallāl virivāṉa ghallaṟaighaḻaiyuṃ majhūdhighaḻaiyuṃ ghaḍhḍhiṉārghaḻ.

aidharābhādhdhu naghariṉ maiyabh bhaghudhiyil amaindhuḻḻa 16āṃ nūṟṟāṇḍhaijh jherndha jhārmiṉār, nāṉghu mūlaighaḻiluṃ nāṉghu miṉāraḍhḍhughaḻaigh ghòṇḍha òru bhaḻḻivājhalāghuṃ. idhu nāṉghu jhālaighaḻ jhaṅghamighghuṃ iḍhadhdhil uḻḻadhu. idhu indhiyāviṉ mighabhbhèriya bhaḻḻivājhalghaḻil òṉṟāṉa aidharābhādhdhiṉ maghghā bhaḻḻivājhalai ghaṇḍhuṃ ghāṇāmaluṃ niṟghiṟadhu. 

aidharābhādhdhil uḻḻa ghudhubh jhāghi ghallaṟaighaḻil jhuldhāṉghaḻ, bhiṟa arajha ghuḍhuṃbhaṅghaḻ, mughghiya bhirabhughghaḻiṉ ghallaṟaighaḻ uḻḻaṉa. maṟṟa èḍhudhdhughghāḍhḍhughaḻ bhiṉvarumāṟu dholi bhaḻḻivājhal, ghairadhābhādh bhaḻḻivājhal, dhārāmadhi bharadhāri  bhoṉṟavai bhiṟa èḍhudhdhughghāḍhḍhughaḻāghuṃ.

ghuḍhiyeṟṟa ghālagh ghaḍhḍhiḍhaghghalai 

bhiridhdhāṉiya ghuḍhiyeṟṟagh ghāladhdhil, dhèlaṅghāṇā aidharābhādh nijhāṃghaḻāl āḻabhbhaḍhḍhadhu. nijhāmiṉ irughghai jhaumaghallā araṇmaṉai āghuṃ. idhu bhalavidhamāṉa indhiya, airobhbhiya bhāṇighaḻaigh ghāḍhḍhughiṟadhu.

bhudhiya marabhu 
bhudhiya marabhu bhāṇiyil ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhu aidharābhādhdhil uḻḻa bhiridhdhāṉiya āḍhjhi bhiradhinidhiyiṉ ghuḍhiyirubhbhu,  bhālāghṇumā araṇmaṉai]āghiyavai indha ghālaghaḍhḍhadhdhiṉ maṟṟòru jhiṟandha èḍhudhdhughghāḍhḍhughaḻāghuṃ.

alaṅghāra velaibhāḍhu 
aidharābhādhdhil uḻḻa alaṅghāra velaibhāḍhu ghaḍhḍhiḍhaṅghaḻil mòṇḍhā jhandhai, aidharābhādh sḍheḍh vaṅghi āghiyavai aḍhaṅghuṃ.

indhiya-jharajhaṉigh 
aidharābhādhdhiluḻḻa āndhirabh bhiradhejha uyar nīdhimaṉṟaṃ, nagharagh ghallūri, aidharābhādhdhu, usmāṉiyā bhòdhu marudhdhuvamaṉai, ghājhjhighuḍhā dhòḍharundhu nilaiyaṃ āghiyavai bhiridhdhāṉiya ghaḍhḍhiḍhagh ghalaiñar viṉjhèṉḍh èsgh èṉbhavarāl indho jharajhaṉigh bhāṇi ghaḍhḍhiḍhaghghalai bhāṇiyil vaḍhivamaighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. mojhaṃ jhāy jhandhai, avarāl vaḍhivamaighghabhbhaḍhavillai èṉṟāluṃ, avaradhu vaḍhivamaibhbhughaḻilirundhu dhèḻivāgha īrghghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.

jhudhandhiradhdhiṟghubh bhiṉ 
dhaṟghāla ghaḍhḍhaḍhaghghalai bhāṇiyil ghaḍhḍhabhbhaḍhḍha ghaḍhḍhiḍhaṅghaḻ aidharābhādhdhaijh jhuṟṟiyuḻḻa haiḍhègh nagharaṃ, adhaṉai jhuṟṟiyuḻḻa bhaghudhighaḻil bhòdhuvāṉavai. indhiya dhòl̤ilnuḍhbhagh ghal̤aghaṃ aidharābhādhu ghiṟisḍhobhar bhèṉṉiṅgharāl jhamaghāla bhāṇiyil vaḍhivamaighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.

meṟghoḻghaḻ

ujhādhdhuṇai 
 

indhiyagh ghaḍhḍhiḍhaghghalai
āndhirabh bhaṇbhāḍhu
தெலங்காணாவின் கட்டிடக்கலை