இச்சும் லைரெம்பி  அல்லது எச்சும் லைரெம்பி  அல்லது ஈச்சும் லைலெம்பி  என்பது மணிப்பூரிய மக்களால் வழிபடப்படும் லைரெம்பி தெய்வமாகும். இது மெய்டேய் புராணங்களிலும் பண்டைய காங்லீபாக்கின் (பண்டைய மணிப்பூர்) மதத்திலும் உள்ளது. அவரது முக்கிய வழிபாட்டு மையம் குர்குல் பகுதியில், இன்றைய மணிப்பூரில் அமைந்துள்ளது.

புராணக்கதைகள் 
புராணங்களின் படி, இச்சும் லைரெம்பி தேவியின் சக்தி    திங்பா மாறன் இங்கம்பியில்உள்ளது. இச்சும் லைரெம்பி அம்மனுக்குக் கொண்டு வரப்படும் காணிக்கைகள் அனைத்தும் திங்க மாறன் இங்கம்பிக்கு வழங்கப்படுவதற்கு இதுவே காரணம்.   

வேறொரு புராணக்கதையின் படி, பண்டைய மொய்ராங்கின் இளவரசியான தோய்பி  அவளது மன்னரால் ஒரு முட்டையை வீசும்படி கட்டளையிடப்பட்டாள்.அவளும் அவளது அடிமைகளும் அந்த பணியை மேற்கொள்வதற்காக ஒரு பயணத்தைத் தொடர்ந்தனர். அவர்கள் கொண்டு வந்த முட்டை குர்குலில் உள்ள இச்சும் லைரெம்பி தேவியின் பகுதியில் தரையில் விழுந்து உடைந்தது. அன்றிலிருந்து, அவர்கள் அந்த இடத்தில் வசித்து, தேவியை மகிழ்விப்பதற்காக லை ஹரோபா திருவிழாவைக் கொண்டாடத் தொடங்கினர்.

திருவிழா 
இச்சும் லைரெம்பி (பண்டைய மணிப்புரியில் இச்சும் லைலெம்பி) தேவியின் நினைவாக ஒவ்வொரு ஆண்டும் புனித லை ஹரோபா திருவிழா கொண்டாடப்படுகிறது. புனித பண்டிகை கொண்டாடப் படும் இடங்களில், குர்குல் என்னும் இடம்  முதன்மையானதாகும்.

மேலும் பார்க்கவும் 

 இராய் லீமா
 இராய் நீங்தௌ

மேற்கோள்கள்

வெளி இணைப்புகள் 

 மணிப்பூர்_இன்டர்நெட் காப்பகத்தின் புவியியல்
 978-81-7910-187-2 
 பதிவாளர், இந்திய அலுவலகம் (1976). இந்திய மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பு, 1971: A-10:B. மாவட்ட மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பு கையேடு. நகரம் & கிராம அடைவு. முதன்மை மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பு சுருக்கம் [மாவட்டத்தின் பெயர். வெளியீடுகளின் கட்டுப்பாட்டாளர்.
 மணிப்பூர், இந்திய மக்கள்தொகை கணக்கெடுப்பு இயக்க இயக்குனர் (1973). மாவட்ட மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பு கையேடு: மணிப்பூர் மத்திய மாவட்டம். மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பு நடவடிக்கைகள், மணிப்பூர்.
இந்தி வார்த்தைகளைக் கொண்ட கட்டுரைகள்
மெய்டேய் கடவுள்கள்
மணிப்பூர்
கடவுள்கள்
ijhjhuṃ lairèṃbhi  alladhu èjhjhuṃ lairèṃbhi  alladhu ījhjhuṃ lailèṃbhi  èṉbhadhu maṇibhbhūriya maghghaḻāl val̤ibhaḍhabhbhaḍhuṃ lairèṃbhi dhèyvamāghuṃ. idhu mèyḍhey bhurāṇaṅghaḻiluṃ bhaṇḍhaiya ghāṅlībhāghghiṉ (bhaṇḍhaiya maṇibhbhūr) madhadhdhiluṃ uḻḻadhu. avaradhu mughghiya val̤ibhāḍhḍhu maiyaṃ ghurghul bhaghudhiyil, iṉṟaiya maṇibhbhūril amaindhuḻḻadhu.

bhurāṇaghghadhaighaḻ 
bhurāṇaṅghaḻiṉ bhaḍhi, ijhjhuṃ lairèṃbhi dheviyiṉ jhaghdhi    dhiṅbhā māṟaṉ iṅghaṃbhiyiluḻḻadhu. ijhjhuṃ lairèṃbhi aṃmaṉughghugh ghòṇḍhu varabhbhaḍhuṃ ghāṇighghaighaḻ aṉaidhdhuṃ dhiṅgha māṟaṉ iṅghaṃbhighghu val̤aṅghabhbhaḍhuvadhaṟghu idhuve ghāraṇaṃ.   

veṟòru bhurāṇaghghadhaiyiṉ bhaḍhi, bhaṇḍhaiya mòyrāṅghiṉ iḻavarajhiyāṉa dhoybhi  avaḻadhu maṉṉarāl òru muḍhḍhaiyai vījhuṃbhaḍhi ghaḍhḍhaḻaiyiḍhabhbhaḍhḍhāḻ.avaḻuṃ avaḻadhu aḍhimaighaḻuṃ andha bhaṇiyai meṟghòḻvadhaṟghāgha òru bhayaṇadhdhaidh dhòḍharndhaṉar. avarghaḻ ghòṇḍhu vandha muḍhḍhai ghurghulil uḻḻa ijhjhuṃ lairèṃbhi dheviyiṉ bhaghudhiyil dharaiyil vil̤undhu uḍhaindhadhu. aṉṟilirundhu, avarghaḻ andha iḍhadhdhil vajhidhdhu, dheviyai maghil̤vibhbhadhaṟghāgha lai harobhā dhiruvil̤āvaigh ghòṇḍhāḍhadh dhòḍhaṅghiṉar.

dhiruvil̤ā 
ijhjhuṃ lairèṃbhi (bhaṇḍhaiya maṇibhbhuriyil ijhjhuṃ lailèṃbhi) dheviyiṉ niṉaivāgha òvvòru āṇḍhuṃ bhuṉidha lai harobhā dhiruvil̤ā ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhughiṟadhu. bhuṉidha bhaṇḍhighai ghòṇḍhāḍhabh bhaḍhuṃ iḍhaṅghaḻil, ghurghul èṉṉuṃ iḍhaṃ  mudhaṉmaiyāṉadhāghuṃ.

meluṃ bhārghghavuṃ 

 irāy līmā
 irāy nīṅdhau

meṟghoḻghaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 

 maṇibhbhūr_iṉḍharnèḍh ghābhbhaghadhdhiṉ bhuviyiyal
 978-81-7910-187-2 
 bhadhivāḻar, indhiya aluvalaghaṃ (1976). indhiya maghghaḻ dhòghai ghaṇaghghèḍhubhbhu, 1971: A-10:B. māvaḍhḍha maghghaḻ dhòghai ghaṇaghghèḍhubhbhu ghaiyeḍhu. nagharaṃ & ghirāma aḍhaivu. mudhaṉmai maghghaḻ dhòghai ghaṇaghghèḍhubhbhu jhurughghaṃ [māvaḍhḍhadhdhiṉ bhèyar. vèḻiyīḍhughaḻiṉ ghaḍhḍhubhbhāḍhḍhāḻar.
 maṇibhbhūr, indhiya maghghaḻdhòghai ghaṇaghghèḍhubhbhu iyaghgha iyaghghuṉar (1973). māvaḍhḍha maghghaḻ dhòghai ghaṇaghghèḍhubhbhu ghaiyeḍhu: maṇibhbhūr madhdhiya māvaḍhḍhaṃ. maghghaḻ dhòghai ghaṇaghghèḍhubhbhu naḍhavaḍhighghaighaḻ, maṇibhbhūr.
indhi vārdhdhaighaḻaigh ghòṇḍha ghaḍhḍhuraighaḻ
mèyḍhey ghaḍhavuḻghaḻ
maṇibhbhūr
ghaḍhavuḻghaḻ
இச்சும் லைரெம்பி