சித்ரால் இராச்சியம் ('Chitral state) ( and ) 1947 இந்திய விடுதலைக்கு முன்னர் பிரித்தானிய இந்தியாவின் கீழிருந்த  562 சுதேச சமஸ்தானங்களில் ஒன்றாகும்.இதன் தலைநகரம் சித்ரால் நகரம் ஆகும். இந்த இராச்சியம் இந்து குஷ் மலையில்  7,708 m (25,289 ft) உயரத்தில் இருந்தது. இது தற்கால பாகித்தான் நாட்டின், ஆப்கானித்தான் எல்லைப்பகுதியில் அமைந்த கைபர் பக்துன்வா மாநிலத்தின் சித்ரால் மாவட்டப் பகுதிகளைக் கொண்டிருந்தது.  இதன்  ஆட்சியாளர்களுக்கு  பிரித்தானிய இந்தியாவின் அரசு, 11 துப்பாக்கிக் குண்டுகள் முழுங்கி மரியாதை செய்தனர்.

வரலாறு
1320-இல் ராயீஸ் வம்சத்தவர்களால் நிறுவப்பட்ட சித்ரால் இராச்சியம், பின்னர் 1571-ஆம் ஆண்டு முதல் கடூர்  வம்சத்தவர்களால் ஆளப்பட்டது. 1885-ஆம் ஆண்டில்,   பிரித்தானிய இந்தியாவின் ஆட்சியாளர்கள் கொண்டுவந்த துணைப்படைத் திட்டத்தை ஏற்ற சித்ரால்  இராச்சியத்தினர், ஆண்டுதோறும் ஆங்கிலேயர்களுக்கு திறை செலுத்தி சுதேச சமஸ்தானமாக ஆட்சி செய்தனர். இது பிரித்தானிய இந்தியாவின் வடமேற்கு எல்லைப்புற மாகாணத்தில் செயல்பட்டது. சித்ரால் இராச்சிய மன்னர்களுக்கு பிரித்தானிய இந்தியா அரசு, 11 துப்பாக்கிக் குண்டுகள் முழுங்கி மரியாதை செய்தனர். 
1947-இல் இந்திய விடுதலைக்குப் பின்னர், 1969-ஆம் ஆண்டில் சித்திரால் இராச்சியம் மேற்கு பாக்கித்தானில் உள்ள வடமேற்கு எல்லைப்புற மாகாணத்தில் அமைந்த சித்ரால் மாவட்டத்துடன் இணைக்கப்பட்டது. பின்னர் கைபர் பக்துன்வா மாகாணத்தில் சித்திரால் மாவட்டம் இணைக்கப்பட்ட பின்னர் 2018-ஆம் ஆண்டில் சித்ரால் மாவட்டம் மேல் சித்ரால் மாவட்டம் மற்றும் கீழ் சித்ரால் மாவட்டம் என இரண்டாகப் பிரிக்கப்பட்டது.

ஆட்சியாளர்கள்
கதோர் வம்ச ஆட்சியாளர்கள்:
	இரண்டாம் ஷா அப்சல்  1838
	மூன்றாம் முக்தார்ரம் ஷா கடோர் 1854
	அமானுல் முல்க் 1856
	அப்சல் உல் முல்க்  1892
	செர் அப்சல் 1892
	நிஜாம் உல் முல்க் மெக்தர் 1892
	அமீர் உல் முல்க் 1895
	சூஜா உல் முல்க்  1895
	நசீர் உல் முல்க்  1936
	முசாபர் உல் முல்க் 1943
	சையிப் உர் ரகுமான் 1949
	முகமது சையிப் உல் முல்க் நசீர் 1954

வடமேற்கு எல்லைப் பகுதி மன்னராட்சி அரசுகள்
 அம்பு இராச்சியம் (Amb State)
 தீர் இராச்சியம் (State of Dir)
 புல்ரா இராச்சியம (Phulra princely state)

இதனையும் காண்க
 வடமேற்கு எல்லைப்புற மாகாணம் (1901-2010)
 கைபர் பக்துன்வா மாகாணம்
 சித்ரால் தேசிய பூங்கா
 சித்ரால் அருங்காட்சியகம்
 துணைப்படைத் திட்டம்
 சுதேச சமஸ்தானம்
 இந்திய மன்னராட்சி அரசுகளின் பட்டியல்
 சுதேச சமஸ்தானங்களின் இணைப்பு ஒப்பந்தம்
 பிரித்தானிய இந்தியாவின் வணக்கத்திற்குரிய சுதேச சமஸ்தானங்கள்
  தி இம்பீரியல் கெசட்டியர் ஆப் இந்தியா

மேற்கோள்கள்

மேலும் படிக்க

History of Chitral: An Outline
Tarikh-e-Chitral
Chitral States Judicial System
Tribes of the Hindoo Koosh by John Biddulph

வெளி இணைப்புகள் 
 A website on the history, culture and languages of Chitral.

பிரித்தானிய இந்தியா
இந்தியாவின் மன்னராட்சிகள்
இந்தியாவின் முன்னாள் சுதேச சமஸ்தானங்கள்
வடமேற்கு எல்லைப்புற மாகாணம்
பாக்கித்தான் வரலாறு
சித்ரால் மாவட்டம்
கைபர் பக்துன்வா மாகாணம்
jhidhrāl irājhjhiyaṃ ('Chitral state) ( and ) 1947 indhiya viḍhudhalaighghu muṉṉar bhiridhdhāṉiya indhiyāviṉ ghīl̤irundha  562 jhudhejha jhamasdhāṉaṅghaḻil òṉṟāghuṃ.idhaṉ dhalainagharaṃ jhidhrāl nagharaṃ āghuṃ. indha irājhjhiyaṃ indhu ghuṣ malaiyil  7,708 m (25,289 ft) uyaradhdhil irundhadhu. idhu dhaṟghāla bhāghidhdhāṉ nāḍhḍhiṉ, ābhghāṉidhdhāṉ èllaibhbhaghudhiyil amaindha ghaibhar bhaghdhuṉvā māniladhdhiṉ jhidhrāl māvaḍhḍhabh bhaghudhighaḻaigh ghòṇḍhirundhadhu.  idhaṉ  āḍhjhiyāḻarghaḻughghu  bhiridhdhāṉiya indhiyāviṉ arajhu, 11 dhubhbhāghghigh ghuṇḍhughaḻ mul̤uṅghi mariyādhai jhèydhaṉar.

varalāṟu
1320-il rāyīs vaṃjhadhdhavarghaḻāl niṟuvabhbhaḍhḍha jhidhrāl irājhjhiyaṃ, bhiṉṉar 1571-āṃ āṇḍhu mudhal ghaḍhūr  vaṃjhadhdhavarghaḻāl āḻabhbhaḍhḍhadhu. 1885-āṃ āṇḍhil,   bhiridhdhāṉiya indhiyāviṉ āḍhjhiyāḻarghaḻ ghòṇḍhuvandha dhuṇaibhbhaḍhaidh dhiḍhḍhadhdhai eṟṟa jhidhrāl  irājhjhiyadhdhiṉar, āṇḍhudhoṟuṃ āṅghileyarghaḻughghu dhiṟai jhèludhdhi jhudhejha jhamasdhāṉamāgha āḍhjhi jhèydhaṉar. idhu bhiridhdhāṉiya indhiyāviṉ vaḍhameṟghu èllaibhbhuṟa māghāṇadhdhil jhèyalbhaḍhḍhadhu. jhidhrāl irājhjhiya maṉṉarghaḻughghu bhiridhdhāṉiya indhiyā arajhu, 11 dhubhbhāghghigh ghuṇḍhughaḻ mul̤uṅghi mariyādhai jhèydhaṉar. 
1947-il indhiya viḍhudhalaighghubh bhiṉṉar, 1969-āṃ āṇḍhil jhidhdhirāl irājhjhiyaṃ meṟghu bhāghghidhdhāṉil uḻḻa vaḍhameṟghu èllaibhbhuṟa māghāṇadhdhil amaindha jhidhrāl māvaḍhḍhadhdhuḍhaṉ iṇaighghabhbhaḍhḍhadhu. bhiṉṉar ghaibhar bhaghdhuṉvā māghāṇadhdhil jhidhdhirāl māvaḍhḍhaṃ iṇaighghabhbhaḍhḍha bhiṉṉar 2018-āṃ āṇḍhil jhidhrāl māvaḍhḍhaṃ mel jhidhrāl māvaḍhḍhaṃ maṟṟuṃ ghīl̤ jhidhrāl māvaḍhḍhaṃ èṉa iraṇḍhāghabh bhirighghabhbhaḍhḍhadhu.

āḍhjhiyāḻarghaḻ
ghadhor vaṃjha āḍhjhiyāḻarghaḻ:
	iraṇḍhāṃ ṣā abhjhal  1838
	mūṉṟāṃ mughdhārraṃ ṣā ghaḍhor 1854
	amāṉul mulgh 1856
	abhjhal ul mulgh  1892
	jhèr abhjhal 1892
	nijāṃ ul mulgh mèghdhar 1892
	amīr ul mulgh 1895
	jhūjā ul mulgh  1895
	najhīr ul mulgh  1936
	mujhābhar ul mulgh 1943
	jhaiyibh ur raghumāṉ 1949
	mughamadhu jhaiyibh ul mulgh najhīr 1954

vaḍhameṟghu èllaibh bhaghudhi maṉṉarāḍhjhi arajhughaḻ
 aṃbhu irājhjhiyaṃ (Amb State)
 dhīr irājhjhiyaṃ (State of Dir)
 bhulrā irājhjhiyama (Phulra princely state)

idhaṉaiyuṃ ghāṇgha
 vaḍhameṟghu èllaibhbhuṟa māghāṇaṃ (1901-2010)
 ghaibhar bhaghdhuṉvā māghāṇaṃ
 jhidhrāl dhejhiya bhūṅghā
 jhidhrāl aruṅghāḍhjhiyaghaṃ
 dhuṇaibhbhaḍhaidh dhiḍhḍhaṃ
 jhudhejha jhamasdhāṉaṃ
 indhiya maṉṉarāḍhjhi arajhughaḻiṉ bhaḍhḍhiyal
 jhudhejha jhamasdhāṉaṅghaḻiṉ iṇaibhbhu òbhbhandhaṃ
 bhiridhdhāṉiya indhiyāviṉ vaṇaghghadhdhiṟghuriya jhudhejha jhamasdhāṉaṅghaḻ
  dhi iṃbhīriyal ghèjhaḍhḍhiyar ābh indhiyā

meṟghoḻghaḻ

meluṃ bhaḍhighgha

History of Chitral: An Outline
Tarikh-e-Chitral
Chitral States Judicial System
Tribes of the Hindoo Koosh by John Biddulph

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 
 A website on the history, culture and languages of Chitral.

bhiridhdhāṉiya indhiyā
indhiyāviṉ maṉṉarāḍhjhighaḻ
indhiyāviṉ muṉṉāḻ jhudhejha jhamasdhāṉaṅghaḻ
vaḍhameṟghu èllaibhbhuṟa māghāṇaṃ
bhāghghidhdhāṉ varalāṟu
jhidhrāl māvaḍhḍhaṃ
ghaibhar bhaghdhuṉvā māghāṇaṃ
சித்ரால் இராச்சியம்