தட்சனின் வேள்வி (Daksha yajna) என்பது இந்து வரலாற்றில்   ஒரு முக்கியமான நிகழ்வாகும்.  இதைப்பற்றி பல்வேறு இந்து மத நூல்களில் கூறப்பட்டுள்ளது. இது தட்சனால் ஏற்பாடு செய்யப்பட்ட ஒரு வேள்வியைக் (யாகம்) குறிக்கிறது.

இதில் அவனது மகள் சதி தன்னைத்தானே எரித்துக் கொண்டாள். சதியின் கணவரான சிவபெருமானின் கோபத்தினால் யாகம் அழிந்தது.
இந்த கதை தட்ச-யக்ஞ-நாசம் ("தட்சனின் வேளிவியை அழித்தல்) என்றும் அழைக்கப்படுகிறது. இந்த கதை இந்து தெய்வீக அன்னையின் கோவில்களான சக்தி பீடங்களை நிறுவுவதற்கான அடிப்படையை உருவாக்குகிறது.  இது தாட்சாயிணியின் மறுபிறவியான பார்வதியின் கதையின் முன்னோடியாகவும் உள்ளது. இவர், பின்னர் சிவனை மணந்தார்.

இந்தக் கதை முக்கியமாக வாயு புராணத்தில் கூறப்பட்டுள்ளது . கந்த புராணத்தின் காசி காண்டம்,  கூர்ம புராணம், அரிவம்ச புராணம் , பத்ம புராணம் ஆகியவற்றிலும் இது குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது . லிங்க புராணம், சிவபுராணம், மச்ச புராணம் ஆகியவையும் இந்த சம்பவத்தை விவரிக்கின்றன.

பின்னணி

தாட்சாயிணி 
தட்சன் பிரம்மாவின் மகனான பிரஜாபதியின் மகன்களில் ஒருவனும் அவரது முதன்மையான படைப்புகளில் ஒருவனுமாவான். தட்சன் என்ற பெயருக்கு "திறமையானவன்" என்று பொருள். தட்சன் மனுவின் மகள் பிரசுதியை மணந்தான். சில சமயங்களில் தட்சனின் மற்றொரு மனைவியான அசிக்னியுடன் சமமாக இருந்தாள். இவனது இளைய மகளான சதி ("உமா" என்றும் அழைக்கப்படுகிறார்)  தட்சனின் செல்லப் பிள்ளையாவாள். அவன் அவளை எப்போதும் தன்னுடனே சுமந்து செல்வான் . சதி தட்சனின் வழியைப் பின்பற்றியதால் தாட்சாயிணி என்றும் அழைக்கப்பட்டாள்.

யாகத்தை அழித்தல் 
சதி என்கிற தாட்சாயினி சிவன் மீது கொண்ட காதலால், தவமிருந்து சிவனின் அன்பை பெறுகிறாள். இறைவனான சிவபெருமான் தனக்கு மருமகனாக வந்தால் மேலும் புகழும், அதிகாரமும் என்று நம்பிய தட்சன் திருமணத்திற்கு சம்மதம் தெரிவித்தார். தட்சன் கைலாயம் சென்றபோது, சிவபெருமான் எழுந்து நின்ற வரவேற்காததை நினைத்து வருத்தம் கொண்டார். வருத்தம் சிவன் மீதான கோபமாக மாறியது. அவரை பழிவாங்க பெரும் யாகமொன்றை நடத்தி சிவபெருமானை அழையாமல், மற்ற அனைத்து தேவர்களையும், இறைவன்களையும் தட்சன் அழைத்தார்.

இதனை அறிந்த சதி தன்னுடைய தந்தையிடம் முறையிட செல்ல சிவபெருமானிடம் அனுமதி கேட்டார். சிவன் அதற்கு அனுமதி தரமறுத்துவிட்டார். இருந்தும் தன் தந்தையின் செயலுக்கு காரணம் அறிந்திட சதி சென்றாள். அங்கு அவமானம் அடைந்து, யாககுண்டத்தில் விழுந்து மாண்டாள்.

இதனால் சிவபெருமான் ருத்திரன், மகாகாளி, வீரபத்திரன் முதலிய அவதாரங்களை உருவாக்கி தட்சனை அழித்தார்.

நினைவு விழாக்கள்

கொட்டியூர், கேரளம் போன்ற பல்வேறு தலங்கள்; பீகாரில் உள்ள சப்ராவின் ஆமி மந்திர்; உத்தர காண்டத்திலுள்ள கன்கால், தட்சேசுவர் மகாதேவர் கோயில், ஆந்திரப் பிரதேசத்தில் உள்ள திரக்சாரமம் ஆகிய இடங்கள் தட்சனினின் யாகம் நடந்த இடமாகவும் சதி தீக்குளித்த இடம் என்றும் புராணங்கள் கூறுகின்றன.

கொட்டியூர் வைசாக மகோத்சவம், தட்ச யாகத்தை நினைவுகூரும் வகையில் ஆண்டுதோறும் கொட்டியூர் மலைக்காடு பகுதியில் 27 நாள் யாகம் நடத்தப்படுகிறது. பூசையும் சடங்குகளும் சங்கராச்சாரியாரால் வகைப்படுத்தப்பட்டன.

சான்றுகள் 

இந்து தொன்மவியல்
சிவக்குமாரர்கள்
சிவ உருவத்திருமேனிகள்
மகேசுவர மூர்த்தங்கள்
dhaḍhjhaṉiṉ veḻvi (Daksha yajna) èṉbhadhu indhu varalāṟṟil   òru mughghiyamāṉa nighal̤vāghuṃ.  idhaibhbhaṟṟi bhalveṟu indhu madha nūlghaḻil ghūṟabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. idhu dhaḍhjhaṉāl eṟbhāḍhu jhèyyabhbhaḍhḍha òru veḻviyaigh (yāghaṃ) ghuṟighghiṟadhu.

idhil avaṉadhu maghaḻ jhadhi dhaṉṉaidhdhāṉe èridhdhugh ghòṇḍhāḻ. jhadhiyiṉ ghaṇavarāṉa jhivabhèrumāṉiṉ ghobhadhdhiṉāl yāghaṃ al̤indhadhu.
indha ghadhai dhaḍhjha-yaghña-nājhaṃ ("dhaḍhjhaṉiṉ veḻiviyai al̤idhdhal) èṉṟuṃ al̤aighghabhbhaḍhughiṟadhu. indha ghadhai indhu dhèyvīgha aṉṉaiyiṉ ghovilghaḻāṉa jhaghdhi bhīḍhaṅghaḻai niṟuvuvadhaṟghāṉa aḍhibhbhaḍhaiyai uruvāghghughiṟadhu.  idhu dhāḍhjhāyiṇiyiṉ maṟubhiṟaviyāṉa bhārvadhiyiṉ ghadhaiyiṉ muṉṉoḍhiyāghavuṃ uḻḻadhu. ivar, bhiṉṉar jhivaṉai maṇandhār.

indhagh ghadhai mughghiyamāgha vāyu bhurāṇadhdhil ghūṟabhbhaḍhḍhuḻḻadhu . ghandha bhurāṇadhdhiṉ ghājhi ghāṇḍhaṃ,  ghūrma bhurāṇaṃ, arivaṃjha bhurāṇaṃ , bhadhma bhurāṇaṃ āghiyavaṟṟiluṃ idhu ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu . liṅgha bhurāṇaṃ, jhivabhurāṇaṃ, majhjha bhurāṇaṃ āghiyavaiyuṃ indha jhaṃbhavadhdhai vivarighghiṉṟaṉa.

bhiṉṉaṇi

dhāḍhjhāyiṇi 
dhaḍhjhaṉ bhiraṃmāviṉ maghaṉāṉa bhirajābhadhiyiṉ maghaṉghaḻil òruvaṉuṃ avaradhu mudhaṉmaiyāṉa bhaḍhaibhbhughaḻil òruvaṉumāvāṉ. dhaḍhjhaṉ èṉṟa bhèyarughghu "dhiṟamaiyāṉavaṉ" èṉṟu bhòruḻ. dhaḍhjhaṉ maṉuviṉ maghaḻ bhirajhudhiyai maṇandhāṉ. jhila jhamayaṅghaḻil dhaḍhjhaṉiṉ maṟṟòru maṉaiviyāṉa ajhighṉiyuḍhaṉ jhamamāgha irundhāḻ. ivaṉadhu iḻaiya maghaḻāṉa jhadhi ("umā" èṉṟuṃ al̤aighghabhbhaḍhughiṟār)  dhaḍhjhaṉiṉ jhèllabh bhiḻḻaiyāvāḻ. avaṉ avaḻai èbhbhodhuṃ dhaṉṉuḍhaṉe jhumandhu jhèlvāṉ . jhadhi dhaḍhjhaṉiṉ val̤iyaibh bhiṉbhaṟṟiyadhāl dhāḍhjhāyiṇi èṉṟuṃ al̤aighghabhbhaḍhḍhāḻ.

yāghadhdhai al̤idhdhal 
jhadhi èṉghiṟa dhāḍhjhāyiṉi jhivaṉ mīdhu ghòṇḍha ghādhalāl, dhavamirundhu jhivaṉiṉ aṉbhai bhèṟughiṟāḻ. iṟaivaṉāṉa jhivabhèrumāṉ dhaṉaghghu marumaghaṉāgha vandhāl meluṃ bhughal̤uṃ, adhighāramuṃ èṉṟu naṃbhiya dhaḍhjhaṉ dhirumaṇadhdhiṟghu jhaṃmadhaṃ dhèrividhdhār. dhaḍhjhaṉ ghailāyaṃ jhèṉṟabhodhu, jhivabhèrumāṉ èl̤undhu niṉṟa varaveṟghādhadhai niṉaidhdhu varudhdhaṃ ghòṇḍhār. varudhdhaṃ jhivaṉ mīdhāṉa ghobhamāgha māṟiyadhu. avarai bhal̤ivāṅgha bhèruṃ yāghamòṉṟai naḍhadhdhi jhivabhèrumāṉai al̤aiyāmal, maṟṟa aṉaidhdhu dhevarghaḻaiyuṃ, iṟaivaṉghaḻaiyuṃ dhaḍhjhaṉ al̤aidhdhār.

idhaṉai aṟindha jhadhi dhaṉṉuḍhaiya dhandhaiyiḍhaṃ muṟaiyiḍha jhèlla jhivabhèrumāṉiḍhaṃ aṉumadhi gheḍhḍhār. jhivaṉ adhaṟghu aṉumadhi dharamaṟudhdhuviḍhḍhār. irundhuṃ dhaṉ dhandhaiyiṉ jhèyalughghu ghāraṇaṃ aṟindhiḍha jhadhi jhèṉṟāḻ. aṅghu avamāṉaṃ aḍhaindhu, yāghaghuṇḍhadhdhil vil̤undhu māṇḍhāḻ.

idhaṉāl jhivabhèrumāṉ rudhdhiraṉ, maghāghāḻi, vīrabhadhdhiraṉ mudhaliya avadhāraṅghaḻai uruvāghghi dhaḍhjhaṉai al̤idhdhār.

niṉaivu vil̤āghghaḻ

ghòḍhḍhiyūr, gheraḻaṃ bhoṉṟa bhalveṟu dhalaṅghaḻ; bhīghāril uḻḻa jhabhrāviṉ āmi mandhir; udhdhara ghāṇḍhadhdhiluḻḻa ghaṉghāl, dhaḍhjhejhuvar maghādhevar ghoyil, āndhirabh bhiradhejhadhdhil uḻḻa dhiraghjhāramaṃ āghiya iḍhaṅghaḻ dhaḍhjhaṉiṉiṉ yāghaṃ naḍhandha iḍhamāghavuṃ jhadhi dhīghghuḻidhdha iḍhaṃ èṉṟuṃ bhurāṇaṅghaḻ ghūṟughiṉṟaṉa.

ghòḍhḍhiyūr vaijhāgha maghodhjhavaṃ, dhaḍhjha yāghadhdhai niṉaivughūruṃ vaghaiyil āṇḍhudhoṟuṃ ghòḍhḍhiyūr malaighghāḍhu bhaghudhiyil 27 nāḻ yāghaṃ naḍhadhdhabhbhaḍhughiṟadhu. bhūjhaiyuṃ jhaḍhaṅghughaḻuṃ jhaṅgharājhjhāriyārāl vaghaibhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhaṉa.

jhāṉṟughaḻ 

indhu dhòṉmaviyal
jhivaghghumārarghaḻ
jhiva uruvadhdhirumeṉighaḻ
maghejhuvara mūrdhdhaṅghaḻ
தட்சனின் வேள்வி