உதய்பூர் (Udaipur) என்பது இந்தியாவின் மத்தியப் பிரதேச மாநிலத்தில் கஞ்ச் பாசோடாவிற்கு அருகிலுள்ள ஒரு நகரமாகும். இது நன்கு பாதுகாக்கப்பட்ட சிவன் கோவிலின் தளமாக உள்ளது. இதனை இந்தியத் தொல்லியல் ஆய்வகம்  தேசிய முக்கியத்துவம் வாய்ந்த நினைவுச்சின்னமாகக் பாதுகாக்கிறது.

வரலாறு 
உதய்பூரின் வரலாறு குறைந்தது ஒன்பதாம் நூற்றாண்டை எட்டுகிறது. ஆனால் அது பரமார மன்னன் உதயாதித்தனின் (சுமார் பொ.ச.1060-87) காலத்தில் பிரபலமடைந்தது. மேலும் அதன் தற்போதைய பெயரைப் பெற்றதாகவும் தெரிகிறது.  நகரம், 14 முதல் 16ஆம் நூற்றாண்டுகளில் தொடர்ந்து முக்கியத்துவம் வாய்ந்ததாக இருந்தது. மேலும் வடக்கு-தெற்கு வர்த்தக பாதையில் ஒரு முக்கிய நகரமாகவும் இருந்துள்ளது.

நிலவியல் 
உதய்பூர் 23°54'2"N 78°3'29"E இல் அமைந்துள்ளது.

போக்குவரத்து 
போபாலின் தொடர்வண்டி சந்திப்பில் இருந்து ஜான்சி வழியாக உதய்பூர் கஞ்ச் பாசோடா தொடர் வண்டி நிலையம் மூலமும், தில்லியிலிருந்து 604 கிமீ தூர பேருந்து சேவை மூலம் இணைக்கப்பட்டுள்ளது.

நினைவுச்சின்னங்கள் 

உதய்பூரின் நினைவுச்சின்னங்கள் முதலில் எம்பி கார்டே என்பவரால் ஆய்வு செய்யப்பட்டு குவாலியர் மாநிலத்தின் தொல்லியல் துறையின் அறிக்கைகளில் வெளியிடப்பட்டது. இந்த அறிக்கைகளில் உள்ள தரவு 1952இல் தயாரிக்கப்பட்ட பட்டியலில் தொகுக்கப்பட்டது.

சிவன் கோவில் 

உதய்பூரில் உள்ள மிக முக்கியமான கோயில் சிவனுக்காக அர்ப்பணிக்கப்பட்டுள்ளது. மேலும், இன்று நீலகண்டேசுவரர் என்று அழைக்கப்படுகிறது. இது பதினோராம் நூற்றாண்டின் இரண்டாம் பாதியில் கட்டப்பட்ட பரமார அரசர்களின் எஞ்சியிருக்கும் ஒரே அரச ஆலயமாகும். கிழக்குத் தாழ்வாரத்தில் உள்ள கல்வெட்டு விக்ரம் நாட்காட்டி 1137 அல்லது பொ.ச.1080-81இல் கோயில் கட்டப்பட்டதை பதிவு செய்கிறது.  கட்டிடக்கலை ரீதியாக, கோயில் கோபுரம் பூமிஜா அல்லது 'பூமியில் பிறந்தது' என்று அழைக்கப்படும் ஒரு பாணியைச் சேர்ந்தது. இது மால்வா பிராந்தியத்தில் தோன்றிய கோயில் கட்டிட முறையாகும். 

கோவிலின் சிக்கலான சைவ உருவப்படம் தோரியா தீக்சித் என்பவரால் ஆய்வு செய்யப்பட்டுள்ளது.

கோவிலின் நுழைவு மண்டபத்தில் அறுபதுக்கும் மேற்பட்ட பதிவுகள் உள்ளன. இன்னும் முறையான முறையில் ஆய்வு செய்யப்படவில்லை. இவை பரமாரர்களின் காலத்திலிருந்து ஒரு தொடர்ச்சியான வரிசையை உருவாக்குகின்றன. எடுத்துக்காட்டாக, ஒரு கல்வெட்டு 1338இல் உதாலேசுவர கடவுளின் திருவிழாவைப் பற்றி குறிப்பிடுகிறது. அதே ஆண்டு துக்ளக் கல்வெட்டில் கோயில் வளாகத்தில் பள்ளிவாசலொன்று கட்டப்பட்டதைப் பதிவு செய்கிறது.

துக்ளக் ஷாஹி பள்ளிவாசல் 

கோவிலுக்கு நேர் பக்கத்தில் முகமது இப்னு துக்ளக்கின் ஆட்சியின் போது கட்டப்பட்ட ஒரு சிறிய பள்ளிவாசல் உள்ளது. இரு கல்வெட்டுகள் இசுலாமிய நாட்காட்டி 737 , 739 (அதாவது பொ.ச.1336-37, 1338-39 ) இந்த கட்டமைப்பின் கட்டிடத்தை பதிவு செய்கின்றன.

இஸ்லாம் ஷா சூரி பள்ளிவாசல் 
சிவன் கோவிலின் தெற்கே சிறிது தூரத்தில் ஒரு பள்ளிவாசல் உள்ளது. 1549இல் சூர் வம்சத்தின் இஸ்லாம் ஷா காலத்தில் கட்டப்பட்டதற்கான கல்வெட்டு உள்ளது. கல்வெட்டு நேரடியாக மிஹ்ராபின் மீது வைக்கப்பட்டுள்ளது. சூர் ஆட்சியாளர்களின் காலத்தில் தக்காணத்திற்கு வடக்கு-தெற்கு பாதையில் உதய்பூரின் தொடர்ச்சியான முக்கியத்துவத்தை இது காட்டுகிறது. அதன் முக்கியத்துவம் மற்றும் தனித்துவம் இருந்தபோதிலும், அதிகாரிகள் நினைவுச்சின்னத்தை இடிந்து விழும்படி கவனிக்காமல் விட்டுவிட்டனர்.

சான்றுகள் 

Coordinates on Wikidata
மத்தியப் பிரதேச வரலாறு
udhaybhūr (Udaipur) èṉbhadhu indhiyāviṉ madhdhiyabh bhiradhejha māniladhdhil ghañjh bhājhoḍhāviṟghu arughiluḻḻa òru nagharamāghuṃ. idhu naṉghu bhādhughāghghabhbhaḍhḍha jhivaṉ ghoviliṉ dhaḻamāgha uḻḻadhu. idhaṉai indhiyadh dhòlliyal āyvaghaṃ  dhejhiya mughghiyadhdhuvaṃ vāyndha niṉaivujhjhiṉṉamāghagh bhādhughāghghiṟadhu.

varalāṟu 
udhaybhūriṉ varalāṟu ghuṟaindhadhu òṉbhadhāṃ nūṟṟāṇḍhai èḍhḍhughiṟadhu. āṉāl adhu bharamāra maṉṉaṉ udhayādhidhdhaṉiṉ (jhumār bhò.jha.1060-87) ghāladhdhil bhirabhalamaḍhaindhadhu. meluṃ adhaṉ dhaṟbhodhaiya bhèyaraibh bhèṟṟadhāghavuṃ dhèrighiṟadhu.  nagharaṃ, 14 mudhal 16āṃ nūṟṟāṇḍhughaḻil dhòḍharndhu mughghiyadhdhuvaṃ vāyndhadhāgha irundhadhu. meluṃ vaḍhaghghu-dhèṟghu vardhdhagha bhādhaiyil òru mughghiya nagharamāghavuṃ irundhuḻḻadhu.

nilaviyal 
udhaybhūr 23°54'2"N 78°3'29"E il amaindhuḻḻadhu.

bhoghghuvaradhdhu 
bhobhāliṉ dhòḍharvaṇḍhi jhandhibhbhil irundhu jāṉjhi val̤iyāgha udhaybhūr ghañjh bhājhoḍhā dhòḍhar vaṇḍhi nilaiyaṃ mūlamuṃ, dhilliyilirundhu 604 ghimī dhūra bherundhu jhevai mūlaṃ iṇaighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.

niṉaivujhjhiṉṉaṅghaḻ 

udhaybhūriṉ niṉaivujhjhiṉṉaṅghaḻ mudhalil èṃbhi ghārḍhe èṉbhavarāl āyvu jhèyyabhbhaḍhḍhu ghuvāliyar māniladhdhiṉ dhòlliyal dhuṟaiyiṉ aṟighghaighaḻil vèḻiyiḍhabhbhaḍhḍhadhu. indha aṟighghaighaḻil uḻḻa dharavu 1952il dhayārighghabhbhaḍhḍha bhaḍhḍhiyalil dhòghughghabhbhaḍhḍhadhu.

jhivaṉ ghovil 

udhaybhūril uḻḻa migha mughghiyamāṉa ghoyil jhivaṉughghāgha arbhbhaṇighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. meluṃ, iṉṟu nīlaghaṇḍhejhuvarar èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhughiṟadhu. idhu bhadhiṉorāṃ nūṟṟāṇḍhiṉ iraṇḍhāṃ bhādhiyil ghaḍhḍhabhbhaḍhḍha bharamāra arajharghaḻiṉ èñjhiyirughghuṃ òre arajha ālayamāghuṃ. ghil̤aghghudh dhāl̤vāradhdhil uḻḻa ghalvèḍhḍhu vighraṃ nāḍhghāḍhḍhi 1137 alladhu bhò.jha.1080-81il ghoyil ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhai bhadhivu jhèyghiṟadhu.  ghaḍhḍhiḍhaghghalai rīdhiyāgha, ghoyil ghobhuraṃ bhūmijā alladhu 'bhūmiyil bhiṟandhadhu' èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhuṃ òru bhāṇiyaijh jherndhadhu. idhu mālvā bhirāndhiyadhdhil dhoṉṟiya ghoyil ghaḍhḍhiḍha muṟaiyāghuṃ. 

ghoviliṉ jhighghalāṉa jhaiva uruvabhbhaḍhaṃ dhoriyā dhīghjhidh èṉbhavarāl āyvu jhèyyabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.

ghoviliṉ nul̤aivu maṇḍhabhadhdhil aṟubhadhughghuṃ meṟbhaḍhḍha bhadhivughaḻ uḻḻaṉa. iṉṉuṃ muṟaiyāṉa muṟaiyil āyvu jhèyyabhbhaḍhavillai. ivai bharamārarghaḻiṉ ghāladhdhilirundhu òru dhòḍharjhjhiyāṉa varijhaiyai uruvāghghughiṉṟaṉa. èḍhudhdhughghāḍhḍhāgha, òru ghalvèḍhḍhu 1338il udhālejhuvara ghaḍhavuḻiṉ dhiruvil̤āvaibh bhaṟṟi ghuṟibhbhiḍhughiṟadhu. adhe āṇḍhu dhughḻagh ghalvèḍhḍhil ghoyil vaḻāghadhdhil bhaḻḻivājhalòṉṟu ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhaibh bhadhivu jhèyghiṟadhu.

dhughḻagh ṣāhi bhaḻḻivājhal 

ghovilughghu ner bhaghghadhdhil mughamadhu ibhṉu dhughḻaghghiṉ āḍhjhiyiṉ bhodhu ghaḍhḍhabhbhaḍhḍha òru jhiṟiya bhaḻḻivājhal uḻḻadhu. iru ghalvèḍhḍhughaḻ ijhulāmiya nāḍhghāḍhḍhi 737 , 739 (adhāvadhu bhò.jha.1336-37, 1338-39 ) indha ghaḍhḍhamaibhbhiṉ ghaḍhḍhiḍhadhdhai bhadhivu jhèyghiṉṟaṉa.

islāṃ ṣā jhūri bhaḻḻivājhal 
jhivaṉ ghoviliṉ dhèṟghe jhiṟidhu dhūradhdhil òru bhaḻḻivājhal uḻḻadhu. 1549il jhūr vaṃjhadhdhiṉ islāṃ ṣā ghāladhdhil ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhaṟghāṉa ghalvèḍhḍhu uḻḻadhu. ghalvèḍhḍhu neraḍhiyāgha mihrābhiṉ mīdhu vaighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. jhūr āḍhjhiyāḻarghaḻiṉ ghāladhdhil dhaghghāṇadhdhiṟghu vaḍhaghghu-dhèṟghu bhādhaiyil udhaybhūriṉ dhòḍharjhjhiyāṉa mughghiyadhdhuvadhdhai idhu ghāḍhḍhughiṟadhu. adhaṉ mughghiyadhdhuvaṃ maṟṟuṃ dhaṉidhdhuvaṃ irundhabhodhiluṃ, adhighārighaḻ niṉaivujhjhiṉṉadhdhai iḍhindhu vil̤uṃbhaḍhi ghavaṉighghāmal viḍhḍhuviḍhḍhaṉar.

jhāṉṟughaḻ 

Coordinates on Wikidata
madhdhiyabh bhiradhejha varalāṟu
உதய்பூர், மத்தியப் பிரதேசம்