முகமது சயீது பாஷா (Mohamed Sa'id Pasha) (மார்ச் 17, 1822 - சனவரி 17, 1863) இவர் 1854 முதல் 1863 வரை எகிப்து மற்றும் சூடானின் ஆளுநராக இருந்தார். அதிகாரப்பூர்வமாக உதுமானியப் பேரரசின் கீழ் இருந்தாலும், நடைமுறையில் மறைமுகமாக சுதந்திரமாக இருந்தார். முகம்மது அலி பாஷாவின் நான்காவது மகனான இவர் பாரிஸில் படித்தார். மேலும், பிரெஞ்சு மொழியை அறிந்து வைத்திருந்தார். இவரது நிர்வாகக் கொள்கைகள் தனிப்பட்ட நில உரிமையாளரின் வளர்ச்சியை ஊக்குவித்தன. மேலும் ஷேக்குகளின் (கிராமத் தலைவர்கள்) செல்வாக்கைக் குறைத்தன.

இவர் எகிப்தின் ஆளுநராக இருந்த (1805-48) முகம்மது-அலி பாஷாவின் நான்காவது மகனாவார். ஒரு குழந்தையாக இருந்தபோது, எகிப்தில் வசிக்கும் ஐரோப்பிய தூதர்களை தினமும் சந்திக்குமாறு தனது தந்தையால் இவர் நிர்பந்திக்கப்பட்டார். இதன் விளைவாக இவர் பிரெஞ்சு தூதரான பெர்டினாண்ட் டி லெசெப்சுடன் நட்பு கொண்டார்; இவர்களின் நட்பு பல ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு சூயஸ் கால்வாய் கட்டுமானத்திற்கு வழிவகுத்தது. இவரது தந்தையின் ஆட்சிக் காலத்தில், இவர் கடற்படையின் தலைவரானார். பரஸ்பர பகைமை இருந்தபோதிலும், இவர் தனது மருமகன் முதலாம் அப்பாசு (1848–54) ஆட்சியின் போது பதவியை தக்கவைத்துக் கொண்டார். பின்னர், அப்பாசுக்குப் பின்னர் எகிப்தின் ஆளுநரானார்.

நிர்வாகம் 
இவரது ஆட்சியின் கீழ் பல சட்டங்களும், நிலம் மற்றும் வரி சீர்திருத்தங்களும் மேற்கொள்ளப்பட்டன. எகிப்திய மற்றும் சூடான் உள்கட்டமைப்பில் மேற்கத்திய பாணியைப் பயன்படுத்தி சில நவீனமயமாக்கல்களும் நிகழ்ந்தன. 1854 ஆம் ஆண்டில் சுயஸ் கால்வாய்க்கான நிலம் ஒரு பிரெஞ்சு தொழிலதிபரும், தூரருமான பெர்டினாண்ட் டி லெசெப்சு என்பவருக்கு வழங்கப்பட்டது. ஒரு பிரெஞ்சுக்காரருக்கு கால்வாயைக் கட்டியெழுப்ப அனுமது வழங்கப்பட்டதை ஆங்கிலேயர்கள் எதிர்த்தனர். மேலும், இந்த அனுமதியை இரண்டு வருடங்களுக்கு நிறுத்தி வைக்க உதுமானியப் பேரரசை நிர்பந்தித்தனர்.

அமெரிக்க உள்நாட்டுப் போர் ஒரு பருத்தி பஞ்சத்தைக் கொண்டுவந்தபோது, இவரது ஆட்சியின் போது எகிப்திய பருத்தியின் ஏற்றுமதி அதிகரித்து ஐரோப்பிய ஆலைகளுக்கு முக்கிய ஆதாரமாக அமைந்தது. 1863 இல்  இரண்டாம் மெக்சிகன் இராச்சியத்திற்கு எதிரான கிளர்ச்சியைத் தணிக்க மூன்றாம் நெப்போலியனுக்கு உதவுவதற்காக இவர்  சூடான் படையின் ஒரு பகுதியை அனுப்பினார். இவரது ஆட்சியிலேயே பல ஷேக்குகளின் செல்வாக்கு தடை செய்யப்பட்டது.

அடிமை வியாபாரம் 
தனது இராணுவத்திற்கான அடிமைகளை பெறுவதற்காக சூடான் 1821 ஆம் ஆண்டில் இவரது தந்தையால் கைப்பற்றப்பட்டு எகிப்திய இராச்சியத்துடன் இணைக்கப்பட்டது.  அடிமை வியாபாரம் சூடானுக்கு அப்பால் கோர்டோபனிலும்,  எத்தியோப்பியாவிலும் பரவியது. சூடானில் எகிப்திய அடிமை வியாபாரத்தை இரத்து செய்ய ஐரோப்பியர்களின் அழுத்தத்தை எதிர்கொண்ட சயீது, அடிமை வியாபாரத்தைத் தடைசெய்தார். ஆனாலும் ஒருசில அடிமை வர்த்தகர்கள் இவரது ஆணையை புறக்கணித்தனர்.

பணிகள் 
1854 இல் இவர் எகிப்து வங்கியை நிறுவினார். அதே ஆண்டில் நைல் மற்றும் அலெக்சாந்திரியா ஆகியவற்றுக்கிடையே எகிப்தின் முதல் இருப்புப்பாதை போடப்பட்டது.

குடும்பம் 
இவர் இரண்டு முறை திருமணம் செய்து கொண்டார். முதல் மனைவிக்கு அகமது செரீப் பாஷா என்ற ஒரு மகனும், இரண்டாவது மனைவிக்கு முகமது துசௌன் பாஷா, மகமூத் பாஷா என்ற இரு மகன்களும் இருந்தனர். சயீதுவின் வாரிசான அகமத் ரிபாத் 1858 ஆம் ஆண்டில் நடந்த ஒரு இரயில் விபத்தில் நைல் நதியில் மூழ்கி இறந்து போனார்.

இறப்பு 
சனவரி 1863 இல் இறந்த சயீதுவின் உடல்  எகிப்தின் தலைநகரான கெய்ரோவில் உள்ள இமாம் ஐ-ஷாஃபியின் கல்லறையில் அடக்கம் செய்யப்பட்டது. இவருக்குப் பிறகு இவரது மருமகன் இசுமாயில் பாஷா என்பவர் பதவிக்கு வந்தார்.

கௌரவங்கள் 
மத்திய தரைக்கடல் துறைமுகத்திற்கு இவரது பெயரிடப்பட்டது.
  : அரசின் சார்பில் லியோபோல்ட் ஒழுங்கு விருது 1855 இல் வழங்கப்பட்டது. 
 உதுமானியப் பேரரசின் மகிமைக்கான ஒழுங்கு
 உதுமானியப் பேரரசின் ஒழுங்கின் சிறப்பு வகுப்பு
 உதுமானியப் பேரரசின் பிரபுக்களின் ஒழுங்கின் சிறப்பு வகுப்பு - 1853
 பிரான்சின் செவாலியே விருது - 1863

குறிப்புகள்

மேலும் படிக்க 
 

சுயஸ் கால்வாய்
1863 இறப்புகள்
1822 பிறப்புகள்
mughamadhu jhayīdhu bhāṣā (Mohamed Sa'id Pasha) (mārjh 17, 1822 - jhaṉavari 17, 1863) ivar 1854 mudhal 1863 varai èghibhdhu maṟṟuṃ jhūḍhāṉiṉ āḻunarāgha irundhār. adhighārabhbhūrvamāgha udhumāṉiyabh bherarajhiṉ ghīl̤ irundhāluṃ, naḍhaimuṟaiyil maṟaimughamāgha jhudhandhiramāgha irundhār. mughaṃmadhu ali bhāṣāviṉ nāṉghāvadhu maghaṉāṉa ivar bhārisil bhaḍhidhdhār. meluṃ, bhirèñjhu mòl̤iyai aṟindhu vaidhdhirundhār. ivaradhu nirvāghagh ghòḻghaighaḻ dhaṉibhbhaḍhḍha nila urimaiyāḻariṉ vaḻarjhjhiyai ūghghuvidhdhaṉa. meluṃ ṣeghghughaḻiṉ (ghirāmadh dhalaivarghaḻ) jhèlvāghghaigh ghuṟaidhdhaṉa.

ivar èghibhdhiṉ āḻunarāgha irundha (1805-48) mughaṃmadhu-ali bhāṣāviṉ nāṉghāvadhu maghaṉāvār. òru ghul̤andhaiyāgha irundhabhodhu, èghibhdhil vajhighghuṃ airobhbhiya dhūdharghaḻai dhiṉamuṃ jhandhighghumāṟu dhaṉadhu dhandhaiyāl ivar nirbhandhighghabhbhaḍhḍhār. idhaṉ viḻaivāgha ivar bhirèñjhu dhūdharāṉa bhèrḍhiṉāṇḍh ḍhi lèjhèbhjhuḍhaṉ naḍhbhu ghòṇḍhār; ivarghaḻiṉ naḍhbhu bhala āṇḍhughaḻughghubh bhiṟaghu jhūyas ghālvāy ghaḍhḍhumāṉadhdhiṟghu val̤ivaghudhdhadhu. ivaradhu dhandhaiyiṉ āḍhjhigh ghāladhdhil, ivar ghaḍhaṟbhaḍhaiyiṉ dhalaivarāṉār. bharasbhara bhaghaimai irundhabhodhiluṃ, ivar dhaṉadhu marumaghaṉ mudhalāṃ abhbhājhu (1848–54) āḍhjhiyiṉ bhodhu bhadhaviyai dhaghghavaidhdhugh ghòṇḍhār. bhiṉṉar, abhbhājhughghubh bhiṉṉar èghibhdhiṉ āḻunarāṉār.

nirvāghaṃ 
ivaradhu āḍhjhiyiṉ ghīl̤ bhala jhaḍhḍhaṅghaḻuṃ, nilaṃ maṟṟuṃ vari jhīrdhirudhdhaṅghaḻuṃ meṟghòḻḻabhbhaḍhḍhaṉa. èghibhdhiya maṟṟuṃ jhūḍhāṉ uḻghaḍhḍhamaibhbhil meṟghadhdhiya bhāṇiyaibh bhayaṉbhaḍhudhdhi jhila navīṉamayamāghghalghaḻuṃ nighal̤ndhaṉa. 1854 āṃ āṇḍhil jhuyas ghālvāyghghāṉa nilaṃ òru bhirèñjhu dhòl̤iladhibharuṃ, dhūrarumāṉa bhèrḍhiṉāṇḍh ḍhi lèjhèbhjhu èṉbhavarughghu val̤aṅghabhbhaḍhḍhadhu. òru bhirèñjhughghārarughghu ghālvāyaigh ghaḍhḍhiyèl̤ubhbha aṉumadhu val̤aṅghabhbhaḍhḍhadhai āṅghileyarghaḻ èdhirdhdhaṉar. meluṃ, indha aṉumadhiyai iraṇḍhu varuḍhaṅghaḻughghu niṟudhdhi vaighgha udhumāṉiyabh bherarajhai nirbhandhidhdhaṉar.

amèrighgha uḻnāḍhḍhubh bhor òru bharudhdhi bhañjhadhdhaigh ghòṇḍhuvandhabhodhu, ivaradhu āḍhjhiyiṉ bhodhu èghibhdhiya bharudhdhiyiṉ eṟṟumadhi adhigharidhdhu airobhbhiya ālaighaḻughghu mughghiya ādhāramāgha amaindhadhu. 1863 il  iraṇḍhāṃ mèghjhighaṉ irājhjhiyadhdhiṟghu èdhirāṉa ghiḻarjhjhiyaidh dhaṇighgha mūṉṟāṃ nèbhbholiyaṉughghu udhavuvadhaṟghāgha ivar  jhūḍhāṉ bhaḍhaiyiṉ òru bhaghudhiyai aṉubhbhiṉār. ivaradhu āḍhjhiyileye bhala ṣeghghughaḻiṉ jhèlvāghghu dhaḍhai jhèyyabhbhaḍhḍhadhu.

aḍhimai viyābhāraṃ 
dhaṉadhu irāṇuvadhdhiṟghāṉa aḍhimaighaḻai bhèṟuvadhaṟghāgha jhūḍhāṉ 1821 āṃ āṇḍhil ivaradhu dhandhaiyāl ghaibhbhaṟṟabhbhaḍhḍhu èghibhdhiya irājhjhiyadhdhuḍhaṉ iṇaighghabhbhaḍhḍhadhu.  aḍhimai viyābhāraṃ jhūḍhāṉughghu abhbhāl ghorḍhobhaṉiluṃ,  èdhdhiyobhbhiyāviluṃ bharaviyadhu. jhūḍhāṉil èghibhdhiya aḍhimai viyābhāradhdhai iradhdhu jhèyya airobhbhiyarghaḻiṉ al̤udhdhadhdhai èdhirghòṇḍha jhayīdhu, aḍhimai viyābhāradhdhaidh dhaḍhaijhèydhār. āṉāluṃ òrujhila aḍhimai vardhdhagharghaḻ ivaradhu āṇaiyai bhuṟaghghaṇidhdhaṉar.

bhaṇighaḻ 
1854 il ivar èghibhdhu vaṅghiyai niṟuviṉār. adhe āṇḍhil nail maṟṟuṃ alèghjhāndhiriyā āghiyavaṟṟughghiḍhaiye èghibhdhiṉ mudhal irubhbhubhbhādhai bhoḍhabhbhaḍhḍhadhu.

ghuḍhuṃbhaṃ 
ivar iraṇḍhu muṟai dhirumaṇaṃ jhèydhu ghòṇḍhār. mudhal maṉaivighghu aghamadhu jhèrībh bhāṣā èṉṟa òru maghaṉuṃ, iraṇḍhāvadhu maṉaivighghu mughamadhu dhujhauṉ bhāṣā, maghamūdh bhāṣā èṉṟa iru maghaṉghaḻuṃ irundhaṉar. jhayīdhuviṉ vārijhāṉa aghamadh ribhādh 1858 āṃ āṇḍhil naḍhandha òru irayil vibhadhdhil nail nadhiyil mūl̤ghi iṟandhu bhoṉār.

iṟabhbhu 
jhaṉavari 1863 il iṟandha jhayīdhuviṉ uḍhal  èghibhdhiṉ dhalainagharāṉa ghèyrovil uḻḻa imāṃ ai-ṣāfiyiṉ ghallaṟaiyil aḍhaghghaṃ jhèyyabhbhaḍhḍhadhu. ivarughghubh bhiṟaghu ivaradhu marumaghaṉ ijhumāyil bhāṣā èṉbhavar bhadhavighghu vandhār.

ghauravaṅghaḻ 
madhdhiya dharaighghaḍhal dhuṟaimughadhdhiṟghu ivaradhu bhèyariḍhabhbhaḍhḍhadhu.
  : arajhiṉ jhārbhil liyobholḍh òl̤uṅghu virudhu 1855 il val̤aṅghabhbhaḍhḍhadhu. 
 udhumāṉiyabh bherarajhiṉ maghimaighghāṉa òl̤uṅghu
 udhumāṉiyabh bherarajhiṉ òl̤uṅghiṉ jhiṟabhbhu vaghubhbhu
 udhumāṉiyabh bherarajhiṉ bhirabhughghaḻiṉ òl̤uṅghiṉ jhiṟabhbhu vaghubhbhu - 1853
 bhirāṉjhiṉ jhèvāliye virudhu - 1863

ghuṟibhbhughaḻ

meluṃ bhaḍhighgha 
 

jhuyas ghālvāy
1863 iṟabhbhughaḻ
1822 bhiṟabhbhughaḻ
எகிப்தின் சயீது