பதிமூன்றாம் அல்பான்சோ  (Alfonso XIII ( 17, பிப்ரவரி 1886 - 28 மே 1941 ; எல் ஆப்பிரிக்கோ அல்லது ஆப்பிரிக்காவாக,  என்றும் அழைக்கபடுகிறார்) என்பவர் எசுப்பானிய  மன்னராக  17 மே 1886 அன்று பதவி ஏற்றார். 14 ஏப்ரல் 1931 அன்று எசுப்பானியா குடியரசாக அறிவிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து பதவி இழந்தார். இவர் பிறப்பதற்குச் சில மாதங்கள் முன்பே இவர் தந்தை பனிரெண்டாம் அல்பான்சா இறந்ததால் இவர் பிறந்தவுடனேயே எசுப்பானியாவின் மன்னரானார். 1902ஆம் ஆண்டு இவரது பதினாறாம் வயதில் இவர் முழு அதிகாரத்தை ஏற்றார். அதுவரை இவரின் தாயார் ஆஸ்திரியாவைச் சேர்ந்த மரியா கிறிஸ்டினா அரசப் பிரதிநிதியாக இருந்தார்.

அல்பான்சாவின் வளர்ப்பு மற்றும் பொதுத் தோற்றம் படைத்துறை உடைமை அலுவலுடன் நெருக்கமாக இணைக்கப்பட்டது. இவர் பெரும்பாலும் தன்னை படைத்துறையில் ஆர்வமுள்ள ஒரு மன்னராக காட்டிக் கொண்டார்.  1898 பேரழிவு என்று அழைக்கப்பட்ட நான்கு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு இவரது திறமையான ஆட்சி தொடங்கியது. பல்வேறு சமூகப் பிரிவுகள் தேசிய மீளுருவாக்கம் குறித்த எதிர்பார்ப்புகள் இவர் ஆட்சியில் உரு கொண்டன.  இவரது காலத்தின் மற்ற ஐரோப்பிய மன்னர்களைப் போலவே, முக்கிய அரசியல் பாத்திரத்தை வகித்தார். இவரது அரசியலமைப்பு நிறைவேற்று அதிகாரங்களை மிகவும் சர்ச்சைக்குரிய வகையில் பயன்படுத்தினார்.  1906 இல் விக்டோரியா அரசியின் பேர்த்தியான விக்டோரியா யூஜீனியாவை அல்பான்சோ மணந்துகொண்டார். இவரது திருமண நாளன்று நடத்தப்பட்ட வெடிகுண்டு தாக்குதலில்  இருந்து இவர் காயமின்றி தப்பினார்.

இவர் ஆட்சிக் காலத்தில் நாட்டில் குழப்பங்கள் எழுந்தன. இவரைக் கொல்ல எட்டு முறை முயன்ற்சிகள் மேற்கொள்ளபட்டன. 1923 இல் இவர் நாட்டின் ஆட்சியை பிரீமா டெ ரீவெரா என்னும் படைத்துறைச் சர்வாதிகாரி வசம் ஒப்புவித்தார். 1931 இல் எசுப்பானியாவின் குடியரசு ஆதரவாளர்கள் முடியாட்சியைக் கவிழ்த்து, மன்னரை நாடுகடத்தி குடியரசை நிறுவினர். எசுபானிய நாடாளுமன்றம் அல்பான் சோவை தேசத் துரோகி என்று அறிவித்தது. நாடுகடத்தபட்ட இம்மன்னன் 1941 இல் ரோம் நகரில் இறந்தார்.

வெளி இணைப்புகள் 
தமிழ்க் கலைக்களஞ்சியத்தில் அல்பான்சோ XIII என்ற தலைப்பிலான கட்டுரை உள்ளது.

அடிக்குறிப்புகள்

குறிப்புகள் 

1941 இறப்புகள்
1886 பிறப்புகள்
CS1 ஜெர்மன்-language sources (de)
பிரெஞ்சு மொழி வார்த்தைகளைக் கொண்ட கட்டுரைகள்
bhadhimūṉṟāṃ albhāṉjho  (Alfonso XIII ( 17, bhibhravari 1886 - 28 me 1941 ; èl ābhbhirighgho alladhu ābhbhirighghāvāgha,  èṉṟuṃ al̤aighghabhaḍhughiṟār) èṉbhavar èjhubhbhāṉiya  maṉṉarāgha  17 me 1886 aṉṟu bhadhavi eṟṟār. 14 ebhral 1931 aṉṟu èjhubhbhāṉiyā ghuḍhiyarajhāgha aṟivighghabhbhaḍhḍhadhaidh dhòḍharndhu bhadhavi il̤andhār. ivar bhiṟabhbhadhaṟghujh jhila mādhaṅghaḻ muṉbhe ivar dhandhai bhaṉirèṇḍhāṃ albhāṉjhā iṟandhadhāl ivar bhiṟandhavuḍhaṉeye èjhubhbhāṉiyāviṉ maṉṉarāṉār. 1902āṃ āṇḍhu ivaradhu bhadhiṉāṟāṃ vayadhil ivar mul̤u adhighāradhdhai eṟṟār. adhuvarai ivariṉ dhāyār āsdhiriyāvaijh jherndha mariyā ghiṟisḍhiṉā arajhabh bhiradhinidhiyāgha irundhār.

albhāṉjhāviṉ vaḻarbhbhu maṟṟuṃ bhòdhudh dhoṟṟaṃ bhaḍhaidhdhuṟai uḍhaimai aluvaluḍhaṉ nèrughghamāgha iṇaighghabhbhaḍhḍhadhu. ivar bhèruṃbhāluṃ dhaṉṉai bhaḍhaidhdhuṟaiyil ārvamuḻḻa òru maṉṉarāgha ghāḍhḍhigh ghòṇḍhār.  1898 bheral̤ivu èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhḍha nāṉghu āṇḍhughaḻughghubh bhiṟaghu ivaradhu dhiṟamaiyāṉa āḍhjhi dhòḍhaṅghiyadhu. bhalveṟu jhamūghabh bhirivughaḻ dhejhiya mīḻuruvāghghaṃ ghuṟidhdha èdhirbhārbhbhughaḻ ivar āḍhjhiyil uru ghòṇḍhaṉa.  ivaradhu ghāladhdhiṉ maṟṟa airobhbhiya maṉṉarghaḻaibh bholave, mughghiya arajhiyal bhādhdhiradhdhai vaghidhdhār. ivaradhu arajhiyalamaibhbhu niṟaiveṟṟu adhighāraṅghaḻai mighavuṃ jharjhjhaighghuriya vaghaiyil bhayaṉbhaḍhudhdhiṉār.  1906 il vighḍhoriyā arajhiyiṉ bherdhdhiyāṉa vighḍhoriyā yūjīṉiyāvai albhāṉjho maṇandhughòṇḍhār. ivaradhu dhirumaṇa nāḻaṉṟu naḍhadhdhabhbhaḍhḍha vèḍhighuṇḍhu dhāghghudhalil  irundhu ivar ghāyamiṉṟi dhabhbhiṉār.

ivar āḍhjhigh ghāladhdhil nāḍhḍhil ghul̤abhbhaṅghaḻ èl̤undhaṉa. ivaraigh ghòlla èḍhḍhu muṟai muyaṉṟjhighaḻ meṟghòḻḻabhaḍhḍhaṉa. 1923 il ivar nāḍhḍhiṉ āḍhjhiyai bhirīmā ḍhè rīvèrā èṉṉuṃ bhaḍhaidhdhuṟaijh jharvādhighāri vajhaṃ òbhbhuvidhdhār. 1931 il èjhubhbhāṉiyāviṉ ghuḍhiyarajhu ādharavāḻarghaḻ muḍhiyāḍhjhiyaigh ghavil̤dhdhu, maṉṉarai nāḍhughaḍhadhdhi ghuḍhiyarajhai niṟuviṉar. èjhubhāṉiya nāḍhāḻumaṉṟaṃ albhāṉ jhovai dhejhadh dhuroghi èṉṟu aṟividhdhadhu. nāḍhughaḍhadhdhabhaḍhḍha iṃmaṉṉaṉ 1941 il roṃ nagharil iṟandhār.

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 
dhamil̤gh ghalaighghaḻañjhiyadhdhil albhāṉjho XIII èṉṟa dhalaibhbhilāṉa ghaḍhḍhurai uḻḻadhu.

aḍhighghuṟibhbhughaḻ

ghuṟibhbhughaḻ 

1941 iṟabhbhughaḻ
1886 bhiṟabhbhughaḻ
CS1 jèrmaṉ-language sources (de)
bhirèñjhu mòl̤i vārdhdhaighaḻaigh ghòṇḍha ghaḍhḍhuraighaḻ
பதிமூன்றாம் அல்பான்சோ