இரும்பு(III) அயோடைடு  (Iron(III) iodide) என்பது FeI3 என்ற மூலக்கூற்று வாய்ப்பாட்டால் விவரிக்கப்படும் ஒரு கனிம வேதியியல் சேர்மமாகும். வெப்ப இயக்கவியல் ரீதியாக இரும்பு(III) அயோடைடு நிலைப்புத்தன்மை அற்ற சேர்மம் என்பதால் தயாரிப்பது கடினமாகும். ஆயினும்கூட இரும்பு(III) அயோடைடை காற்று மற்றும் நீர் இல்லாத சூழ்நிலையில் சிறிய அளவில் தயாரிக்கிறார்கள்.

தயாரிப்பு
இரும்பு(III) மற்றும் அயோடைடு ஆகியவை ஒடுக்க ஏற்ற வினைக்கு உட்படுகின்றன. இதில் Fe3+ அயனி Fe2+ அயனியாகவும்  I− I2 ஆகவும் ஆக்சிசனேற்றம்  செய்யப்படுகின்றன. இந்த வினையை தவிர்த்து விட்டு இரும்பு(III) அயோடைடை ஓர் ஒளி வேதியியல் வினை மூலம் தயாரிக்க முடியும். இரும்பு பெண்டகார்பனைல் ஆர்கான் முன்னிலையில் எக்சேனில் அதிகப்படியான அயோடினுடன் வினைபுரிந்து, கார்பன் மோனாக்சைடை வெளியிடுகிறது. சிக்கலான ஈரயோடோடெட்ராகார்பனைல் இரும்பு(II), Fe(CO)4I2 அணைவுச் சேர்மம் வெளிர் சிவப்பு கரைசலாக உருவாகிறது.

Fe(CO)5 + I2 → Fe(CO)4I2 + CO

இந்த அணைவுச் சேர்மம் மேலும் அயோடின் மற்றும் ஒளியின் முன்னிலையில் −20 °செல்சியசு வெப்பநிலையில்  ஆக்சிசனேற்ற ஒளிச்சேர்க்கைக்கு உட்படுகிறது. மேலும் கார்பன் மோனாக்சைடு உருவாகும்போது FeI3 இன் கருப்புப் படலம் ஒரு படிவாகப் படிகிறது.

Fe(CO)4I2 + ½I2 + hν → FeI3 + 4CO

வினைகள்
இரும்பு(III) அயோடைடு ஒளி-தூண்டப்பட்ட சிதைவுக்கு ஆட்பட்டு இரும்பு(II) அயோடைடு மற்றும் அயோடின் ஆகியனவாக மாற வாய்ப்புள்ளது.

FeI3 + hν → FeI2 + ½I2

டெட்ரா ஐதரோபியூரான், அசிட்டோநைட்ரைல், பிரிடின்  மற்றும் நீர் போன்ற வழங்கும் கரைப்பான்கள் இந்த வினையை ஊக்குவிக்கின்றன: இரும்பு(III) அயோடைடு அதிக அளவில் நீருறிஞ்சும் ஒரு சேர்மமாகும். இது இருகுளோரோமெத்தேனில் சிறிதளவு கரையும். இது அயோடைடுடன் வினைபுரிந்து டெட்ரா அயோடோபெரேட்டு அயனியைக் கொடுக்கிறது.

FeI3 + I− → FeI4−

இரும்பு(III) அயோடைடு, சில அல்கைல் குளோரைடுகளுடன் ஈந்தணைவிப் பரிமாற்றம் அல்லது அணுத்திரளிடை மாற்ற வினை மூலம் இரும்பு(III) குளோரைடு மற்றும் அதனுடன் தொடர்புடைய ஆல்கைல் அயோடைடுகளை உருவாக்குகிறது.

FeI3 + 3 RCl ⇌ FeCl3 + 3 RI

FeI3 இன் கூட்டுவிளைபொருள்கள் நன்கு அறியப்பட்டவையாகும். தயோயூரியாவின் முன்னிலையில் FeI2 மற்றும் I2 சேர்மங்களிலிருந்து ஆரஞ்சு நிற அணைவுச் சேர்மத்தை தயாரிக்கலாம். இரும்புத் தூள் அயோடின் கொண்ட ஈந்தணைவிகளுடன் வினைபுரிந்து பெரிக் அயோடைடு கூட்டுசேர் பொருட்களையும் தருகிறது.

இதையும் காண்க 
இரும்பு(II) அயோடைடு

மேற்கோள்கள்

இரும்பு(III) சேர்மங்கள்
அயோடைடுகள்
iruṃbhu(III) ayoḍhaiḍhu  (Iron(III) iodide) èṉbhadhu FeI3 èṉṟa mūlaghghūṟṟu vāybhbhāḍhḍhāl vivarighghabhbhaḍhuṃ òru ghaṉima vedhiyiyal jhermamāghuṃ. vèbhbha iyaghghaviyal rīdhiyāgha iruṃbhu(III) ayoḍhaiḍhu nilaibhbhudhdhaṉmai aṟṟa jhermaṃ èṉbhadhāl dhayāribhbhadhu ghaḍhiṉamāghuṃ. āyiṉuṃghūḍha iruṃbhu(III) ayoḍhaiḍhai ghāṟṟu maṟṟuṃ nīr illādha jhūl̤nilaiyil jhiṟiya aḻavil dhayārighghiṟārghaḻ.

dhayāribhbhu
iruṃbhu(III) maṟṟuṃ ayoḍhaiḍhu āghiyavai òḍhughgha eṟṟa viṉaighghu uḍhbhaḍhughiṉṟaṉa. idhil Fe3+ ayaṉi Fe2+ ayaṉiyāghavuṃ  I− I2 āghavuṃ āghjhijhaṉeṟṟaṃ  jhèyyabhbhaḍhughiṉṟaṉa. indha viṉaiyai dhavirdhdhu viḍhḍhu iruṃbhu(III) ayoḍhaiḍhai or òḻi vedhiyiyal viṉai mūlaṃ dhayārighgha muḍhiyuṃ. iruṃbhu bhèṇḍhaghārbhaṉail ārghāṉ muṉṉilaiyil èghjheṉil adhighabhbhaḍhiyāṉa ayoḍhiṉuḍhaṉ viṉaibhurindhu, ghārbhaṉ moṉāghjhaiḍhai vèḻiyiḍhughiṟadhu. jhighghalāṉa īrayoḍhoḍhèḍhrāghārbhaṉail iruṃbhu(II), Fe(CO)4I2 aṇaivujh jhermaṃ vèḻir jhivabhbhu gharaijhalāgha uruvāghiṟadhu.

Fe(CO)5 + I2 → Fe(CO)4I2 + CO

indha aṇaivujh jhermaṃ meluṃ ayoḍhiṉ maṟṟuṃ òḻiyiṉ muṉṉilaiyil −20 °jhèljhiyajhu vèbhbhanilaiyil  āghjhijhaṉeṟṟa òḻijhjherghghaighghu uḍhbhaḍhughiṟadhu. meluṃ ghārbhaṉ moṉāghjhaiḍhu uruvāghuṃbhodhu FeI3 iṉ gharubhbhubh bhaḍhalaṃ òru bhaḍhivāghabh bhaḍhighiṟadhu.

Fe(CO)4I2 + ½I2 + hν → FeI3 + 4CO

viṉaighaḻ
iruṃbhu(III) ayoḍhaiḍhu òḻi-dhūṇḍhabhbhaḍhḍha jhidhaivughghu āḍhbhaḍhḍhu iruṃbhu(II) ayoḍhaiḍhu maṟṟuṃ ayoḍhiṉ āghiyaṉavāgha māṟa vāybhbhuḻḻadhu.

FeI3 + hν → FeI2 + ½I2

ḍhèḍhrā aidharobhiyūrāṉ, ajhiḍhḍhonaiḍhrail, bhiriḍhiṉ  maṟṟuṃ nīr bhoṉṟa val̤aṅghuṃ gharaibhbhāṉghaḻ indha viṉaiyai ūghghuvighghiṉṟaṉa: iruṃbhu(III) ayoḍhaiḍhu adhigha aḻavil nīruṟiñjhuṃ òru jhermamāghuṃ. idhu irughuḻoromèdhdheṉil jhiṟidhaḻavu gharaiyuṃ. idhu ayoḍhaiḍhuḍhaṉ viṉaibhurindhu ḍhèḍhrā ayoḍhobhèreḍhḍhu ayaṉiyaigh ghòḍhughghiṟadhu.

FeI3 + I− → FeI4−

iruṃbhu(III) ayoḍhaiḍhu, jhila alghail ghuḻoraiḍhughaḻuḍhaṉ īndhaṇaivibh bharimāṟṟaṃ alladhu aṇudhdhiraḻiḍhai māṟṟa viṉai mūlaṃ iruṃbhu(III) ghuḻoraiḍhu maṟṟuṃ adhaṉuḍhaṉ dhòḍharbhuḍhaiya ālghail ayoḍhaiḍhughaḻai uruvāghghughiṟadhu.

FeI3 + 3 RCl ⇌ FeCl3 + 3 RI

FeI3 iṉ ghūḍhḍhuviḻaibhòruḻghaḻ naṉghu aṟiyabhbhaḍhḍhavaiyāghuṃ. dhayoyūriyāviṉ muṉṉilaiyil FeI2 maṟṟuṃ I2 jhermaṅghaḻilirundhu ārañjhu niṟa aṇaivujh jhermadhdhai dhayārighghalāṃ. iruṃbhudh dhūḻ ayoḍhiṉ ghòṇḍha īndhaṇaivighaḻuḍhaṉ viṉaibhurindhu bhèrigh ayoḍhaiḍhu ghūḍhḍhujher bhòruḍhghaḻaiyuṃ dharughiṟadhu.

idhaiyuṃ ghāṇgha 
iruṃbhu(II) ayoḍhaiḍhu

meṟghoḻghaḻ

iruṃbhu(III) jhermaṅghaḻ
ayoḍhaiḍhughaḻ
இரும்பு(III) அயோடைடு