பண்டிதர் அல்லது பண்டிட்  (Pandit) (;  சமகிருத இலக்கியம், குறிப்பாக வேத நூல்கள் மற்றும் தர்ம நூல்கள் மற்றும்  இந்துத் தத்துவம் ஆகியவைகளில் புலமை மிக்கோரை பண்டிதர் என்று அழைப்பர். தமிழ் மொழியில் புலமை மிக்கோரை புலவர் என்றும் அழைப்பர்.
தற்போது இந்துஸ்தானி இசை மற்றும் கலைகளில் புலமையுடைவர்களையும் பண்டிட் என்று அடைமொழியுடன் அழைக்கும் உள்ளது. 

பண்டிதர் என்ற அடைமொழிக்கு சமமான பாரசீக மொழிச் சொல் உஸ்தாத் ஆகும்.  பெண்களில் புலமை மிக்கோரை விதுஷி என்றும் அழைப்பர்.    இருப்பினும் இத்தகைய அடைமொழிகள் தற்போது வழக்கத்தில் பயன்பாட்டில் இல்லை.

சமசுகிருத மொழியில் பொதுவாக ஏதேனும் ஒரு துறையில் சிறப்புப் புலமைமிக்க கல்வியாளர்களை பண்டிதர் என அழைப்பர். பண்டிதர் எனும் சொல் பண்ட்  (पण्ड्) வேர்ச் சொல்லான (அறிவை) சேகரித்தல், குவித்தல் என்பதிலிருந்து தோன்றியது. பண்டிட் என்ற சொல் வேத காலம் மற்றும் பிந்தைய வேத கால நூல்களில் அதிகம் பயன்படுத்தப்பட்டுள்ளது.

தற்காலத்தில் பண்டிதர் சொல்லின் பயன்பாடு
நவீன காலத்தில் இந்துஸ்தானி இசை மற்றும் கலைகளில் புலமை மிக்கோரை பண்டிட் அல்லது உஸ்தாத் என்று மரியாதையுடன் அழைப்பது வழக்கமாக உள்ளது.  மேலும் குறிப்பிட்ட மொழியில் புலமை படைத்தவர்களை பண்டிதர் அல்லது புலவர் அல்லது வித்துவான் என அழைக்கும் வழக்கம் உள்ளது. காஷ்மீரில் கற்றிந்த ஒரு மக்கள் குழுவை காஷ்மீர பண்டிதர்கள் என்பர். இசை அல்லது கலைகளில் புலமை மிக்க பெண்களை விதுஷி அல்லது பண்டிதை என்று அடைமொழியுடன் அழைப்பர்.   
தமிழ்நாட்டில் முடி திருத்தும் தொழில் செய்யும் சமூகத்தினர், ஆவணங்களில் தங்கள் பெயருடன் பண்டிதன் அல்லது மருத்துவர் என்ற அடைமொழி சேர்த்துக் கொள்ளும் வழக்க இருந்தது.

புகழ் பெற்ற பண்டிதர்கள்
 பண்டிட் பீம்சென் ஜோஷி - இந்துஸ்தானி பாடகர்
 பண்டிட் ரவி சங்கர் - சிதார் இசைக் கலைஞர்
 காஷ்மீர பண்டிதர்கள்
 பண்டித நடேச சாஸ்திரி
 பண்டிதமணி சி. கணபதிப்பிள்ளை
 பண்டித இராமாபாய்
 பண்டிதர் கருப்பன்
 அயோத்திதாச பண்டிதர்

இதனையும் காண்க
 உஸ்தாத்
 புரோகிதர்
 பூசாரி
 பட்டர்
 தீட்சிதர்கள்

மேற்கோள்கள்

மரியாதைப் பெயர்கள்
இந்து சமயம் தொடர்பான குறுங்கட்டுரைகள்
bhaṇḍhidhar alladhu bhaṇḍhiḍh  (Pandit) (;  jhamaghirudha ilaghghiyaṃ, ghuṟibhbhāgha vedha nūlghaḻ maṟṟuṃ dharma nūlghaḻ maṟṟuṃ  indhudh dhadhdhuvaṃ āghiyavaighaḻil bhulamai mighghorai bhaṇḍhidhar èṉṟu al̤aibhbhar. dhamil̤ mòl̤iyil bhulamai mighghorai bhulavar èṉṟuṃ al̤aibhbhar.
dhaṟbhodhu indhusdhāṉi ijhai maṟṟuṃ ghalaighaḻil bhulamaiyuḍhaivarghaḻaiyuṃ bhaṇḍhiḍh èṉṟu aḍhaimòl̤iyuḍhaṉ al̤aighghuṃ uḻḻadhu. 

bhaṇḍhidhar èṉṟa aḍhaimòl̤ighghu jhamamāṉa bhārajhīgha mòl̤ijh jhòl usdhādh āghuṃ.  bhèṇghaḻil bhulamai mighghorai vidhuṣi èṉṟuṃ al̤aibhbhar.    irubhbhiṉuṃ idhdhaghaiya aḍhaimòl̤ighaḻ dhaṟbhodhu val̤aghghadhdhil bhayaṉbhāḍhḍhil illai.

jhamajhughirudha mòl̤iyil bhòdhuvāgha edheṉuṃ òru dhuṟaiyil jhiṟabhbhubh bhulamaimighgha ghalviyāḻarghaḻai bhaṇḍhidhar èṉa al̤aibhbhar. bhaṇḍhidhar èṉuṃ jhòl bhaṇḍh  (पण्ड्) verjh jhòllāṉa (aṟivai) jhegharidhdhal, ghuvidhdhal èṉbhadhilirundhu dhoṉṟiyadhu. bhaṇḍhiḍh èṉṟa jhòl vedha ghālaṃ maṟṟuṃ bhindhaiya vedha ghāla nūlghaḻil adhighaṃ bhayaṉbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.

dhaṟghāladhdhil bhaṇḍhidhar jhòlliṉ bhayaṉbhāḍhu
navīṉa ghāladhdhil indhusdhāṉi ijhai maṟṟuṃ ghalaighaḻil bhulamai mighghorai bhaṇḍhiḍh alladhu usdhādh èṉṟu mariyādhaiyuḍhaṉ al̤aibhbhadhu val̤aghghamāgha uḻḻadhu.  meluṃ ghuṟibhbhiḍhḍha mòl̤iyil bhulamai bhaḍhaidhdhavarghaḻai bhaṇḍhidhar alladhu bhulavar alladhu vidhdhuvāṉ èṉa al̤aighghuṃ val̤aghghaṃ uḻḻadhu. ghāṣmīril ghaṟṟindha òru maghghaḻ ghul̤uvai ghāṣmīra bhaṇḍhidharghaḻ èṉbhar. ijhai alladhu ghalaighaḻil bhulamai mighgha bhèṇghaḻai vidhuṣi alladhu bhaṇḍhidhai èṉṟu aḍhaimòl̤iyuḍhaṉ al̤aibhbhar.   
dhamil̤nāḍhḍhil muḍhi dhirudhdhuṃ dhòl̤il jhèyyuṃ jhamūghadhdhiṉar, āvaṇaṅghaḻil dhaṅghaḻ bhèyaruḍhaṉ bhaṇḍhidhaṉ alladhu marudhdhuvar èṉṟa aḍhaimòl̤i jherdhdhugh ghòḻḻuṃ val̤aghgha irundhadhu.

bhughal̤ bhèṟṟa bhaṇḍhidharghaḻ
 bhaṇḍhiḍh bhīṃjhèṉ joṣi - indhusdhāṉi bhāḍhaghar
 bhaṇḍhiḍh ravi jhaṅghar - jhidhār ijhaigh ghalaiñar
 ghāṣmīra bhaṇḍhidharghaḻ
 bhaṇḍhidha naḍhejha jhāsdhiri
 bhaṇḍhidhamaṇi jhi. ghaṇabhadhibhbhiḻḻai
 bhaṇḍhidha irāmābhāy
 bhaṇḍhidhar gharubhbhaṉ
 ayodhdhidhājha bhaṇḍhidhar

idhaṉaiyuṃ ghāṇgha
 usdhādh
 bhuroghidhar
 bhūjhāri
 bhaḍhḍhar
 dhīḍhjhidharghaḻ

meṟghoḻghaḻ

mariyādhaibh bhèyarghaḻ
indhu jhamayaṃ dhòḍharbhāṉa ghuṟuṅghaḍhḍhuraighaḻ
பண்டிதர்