லிலித் லிலிடு, லிலிட்டு அல்லது லில்லிஸ் என்றும் உச்சரிக்கப்படுகிறது. இந்த பெண் மெசொப்பொத்தேமியா மற்றும் யூத இலக்கியங்கள் ஆதாமின் முதல் மனைவியாக கருதுகிறது. ஆதி தீயசக்தியாக விளங்கும் லிலித், ஆதாமுக்கு இணங்காததாலும், கீழ்ப்படியாததாலும், ஏதோன் தோட்டத்திலிருந்து  கடவுளால் வெளியேற்றப்பட்டதாக குறிப்பிடுகிறது.  எபிரேய வேதாகமத்தின் ஏசாயா புத்தகத்தில் லிலித் பற்றி குறிப்பிட்டுள்ளது. மேலும் கிபி 500  முதல் யூத புராணங்களில் லிலித் பற்றிய குறிப்புகள் உள்ளது. லிலித் பாபிலோனிய தல்மூத் நூலில் ஆதாம் மற்றும் ஏவாள் நூல்களில், லிலித் ஆதாமின் முதல் மனைவி என்று குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. மைமோனிடிஸ் மற்றும் மெனகெம் மீரி உள்ளிட்ட பல பாரம்பரிய யூத சமய ரப்பிக்கள் லிலித்தின் இருப்பை நிராகரிக்கின்றனர். 

லிலித் என்ற பெயர் லிலூ, லிலிது, லிலீ என்பதிலிருந்து வந்தது. அக்காதியம் சொல்லான லிலு, ஏசாயா புத்தகம் 34:14 இல் உள்ள லிலித் என்ற எபிரேய சொல்லுடன் தொடர்புடையது. இது ஜூடித் எம். பிளேயர் போன்ற சில நவீன அறிஞர்களால் இரவு பறவையாக கருதப்படுகிறது. பண்டைய சுமேரிய சமயத்தில் சுமேரியா, அசிரியா மற்றும் பாபிலோனியாவின் ஆப்பெழுத்து நூல்களில் காணப்படும் லிலித் ஒரு ஆவி அல்லது அரக்கியைக் குறிக்கிறது.

இன்றைய பிரபலமான கலாச்சாரம், மேற்கத்திய கலாச்சாரம், இலக்கியம், அமானுஷ்யம், கற்பனை மற்றும் திகில் ஆகியவற்றில் லிலித் தொடர்ந்து மூலப்பொருளாக உள்ளது.

வரலாறு
சிராச்சின் நையாண்டி எழுத்துக்கள் (கிபி 700–1000) போன்ற சில யூத நாட்டுப்புறக் கதைகளில், லிலித் ஆதாமின் முதல் மனைவியாகத் தோன்றுகிறார். ஆதாமை உருவாக்கிய களிமண்ணால் லலித்தும் உருவாக்கப்பட்டாள்.}} லிலித்தின் புராணக்கதை இடைக்காலத்தில், அக்கடா, ஜோஹர் மற்றும் யூத மாயவாதம் பாரம்பரியத்தில் விரிவாக வளர்ந்தது. எடுத்துக்காட்டாக ஐசக் பென் ஜேக்கப் ஹா-கோஹனின் 13ஆம் நூற்றாண்டு எழுத்துக்களில், லிலித். ஆதாமுக்கு அடிபணிய மறுத்ததால் அவரை விட்டு வெளியேறினார் என்றும் பின்னர் அவர் பிரதான தூதரான சமேலுடன் இணைந்த பிறகு ஏதேன் தோட்டத்திற்குத் திரும்பவில்லை.

பிற்கால யூத நூல்களில் லிலித்தை பேய்களாக விளக்கியுள்ளனர். ஆனால் இந்த வகை பேய்கள் தொடர்பாக  சுமேரியா, அக்காடியம், அசிரியா மற்றும் பாபிலோனியாப் பார்வையில் சிறிய தகவல்கள் எஞ்சியுள்ளது. ஆராய்ச்சியாளர்கள் கிட்டத்தட்ட உலகளாவிய ரீதியில் ஒரு இணைப்பு இருப்பதை ஒப்புக்கொண்டாலும், சமீபத்திய புலமைப்பரிசில்கள் யூத லிலித்தை ஒரு அக்காதிய லிலிடுவுடன் இணைக்க பயன்படுத்தப்பட்ட இரண்டு ஆதாரங்களின் பொருத்தத்தை மறுத்துள்ளது.  லோவெல் கே. ஹேண்டி போன்ற சில அறிஞர்கள், லிலித் மெசபடோமிய பேய்க்கலையிலிருந்து பெறப்பட்டாலும், எபிரேய லிலித்தின் ஆதாரங்கள் அடிக்கடி மேற்கோள் காட்டப்பட்ட ஆதாரங்களில் உள்ளது

எபிரேய மொழி நூல்களில் லிலித் அல்லது லிலிட் ("இரவு உயிரினங்கள்", "இரவு மான்ஸ்டர்", "இரவு ஹேக்" அல்லது "ஸ்க்ரீச் ஆந்தை" என மொழிபெயர்க்கப்பட்டுள்ளது) முதலில் ஏசாயா புத்தகம் 34 இல் உள்ள விலங்குகளின் பட்டியலில் லிலித் காணப்படுகிறது. ஏசாயா 34:14 லிலித் குறிப்பு KJV மற்றும் NIV போன்ற பொதுவான பைபிள் மொழிபெயர்ப்புகளில் காணப்படவில்லை. வர்ணனையாளர்கள் மற்றும் உரைபெயர்ப்பாளர்கள் பெரும்பாலும் லிலித்தின் உருவத்தை இரவில் ஒரு ஆபத்தான அரக்கியாக கற்பனை செய்கிறார்கள். அவர் பாலியல் ஆசை கொண்டவர் மற்றும் இருளில் குழந்தைகளைத் திருடுபவர். சாக்கடல் சுருள் ஏடுகள் 4Q510-511ல், இந்த லிலித் எனும் சொல் அரக்கர்களின் பட்டியலில் உள்ளது. கிபி 6 ஆம் நூற்றாண்டிலிருந்து கிண்ணங்கள் மற்றும் தாயத்துக்களில் உள்ள யூத மந்திரக் கல்வெட்டுகள் லிலித்தை ஒரு பெண் பேயாக அடையாளம் கண்டு அவளைப் பற்றிய முதல் காட்சி சித்தரிப்பை வழங்குகிறது.

மெசபடோமிய தொன்மவியல்

சுமேரிய கில்காமேஷ் காப்பியத்தின் பிற்பகுதி, அசிரிய-அக்காதிய மொழிபெயர்ப்பாகும்.[21] லிலித் என்ற பெண் ஒரு பாம்பு மற்றும் ஒரு பறவையுடன் தொடர்புடையது. கில்காமேஷ் மற்றும் என்கிடு உரூக் நகரத்தின் பெண் தெய்வமான உள்ள இஷ்தர் கோயில் தோட்டத்தில் ஒரு இலப்ப மரம் வளர்கிறது, அதன் மரத்த்தில் லிலித் வீடு கட்ட பயன்படுத்த திட்டமிட்டுள்ளாள். மரத்தடியில் ஒரு பாம்பு வாழ்கிறது. ஒரு ஜூ பறவை இஷ்தர்  கிரீடத்தில் குஞ்சுகளை வளர்க்கிறது. மேலும் ஒரு கி-சிகில்-லில்-லா-கே அதன் உடற்பகுதியில் ஒரு வீட்டை உருவாக்கியது. கில்காமேஷ் பாம்பைக் கொன்றதாகக் கூறப்படுகிறது. பின்னர் ஜூ பறவை அதன் குட்டிகளுடன் மலைகளுக்கு பறந்து சென்றது. அதே நேரத்தில் கி-சிகில்-லில்-லா-கே பயந்து அதன் வீட்டை அழித்துவிட்டு காட்டை நோக்கி ஓடுகிறது. கி-சிகில்-லில்-லா-கே லிலித் என அடையாளம் காணப்படுவது விவிலியத்தில் உள்ள தெய்வங்கள் மற்றும் பேய்களின் அகராதியில் (1999) குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. பழங்காலத்தின் பிற்பகுதியில் இருந்து ஒரு புதிய ஆதாரத்தின்படி, லிலித் ஒரு மாண்டேயன் மாயக் கதையில் தோன்றுகிறார். அங்கு அவர் மரத்தின் பிற பகுதிகளை உருவாக்கும் பிற பேய் உருவங்களுடன் ஒரு மரத்தின் கிளைகளை பிரதிநிதித்துவப்படுத்துவதாகக் கருதப்படுகிறார்.

எபிரேய வேதாகமத்தில்
எபிரேய வேதாகமத்தில்  லிலித் என்ற சொல் ஒருமுறை மட்டுமே வருகிறது. ஆதாமின் தலைவிதியைப் பற்றிய ஒரு தீர்க்கதரிசனத்தின் பட்டியலில் உள்ள மற்ற ஏழு சொற்கள் ஒன்றுக்கு மேற்பட்ட முறை தோன்றி சிறப்பாக ஆவணப்படுத்தப்பட்டுள்ளன. அறிஞர்கள் மற்றும் மொழிபெயர்ப்பாளர்களின் வாசிப்பு பெரும்பாலும் எட்டு உயிரினங்களின் முழுமையான பட்டியலைப் பற்றிய முடிவால் வழிநடத்தப்படுகிறது.

வெளி இணைப்புகள்
ஆதாமிடம் சமவுரிமை கேட்ட லிலித் யார்? பாபிலோன் முதல் பைபிள்வரை உள்ள தகவல்கள்

மேற்கோள்கள்

தொன்மவியல்
மெசொப்பொத்தேமியா
சுமேரிய நாகரிகம்
lilidh liliḍhu, liliḍhḍhu alladhu lillis èṉṟuṃ ujhjharighghabhbhaḍhughiṟadhu. indha bhèṇ mèjhòbhbhòdhdhemiyā maṟṟuṃ yūdha ilaghghiyaṅghaḻ ādhāmiṉ mudhal maṉaiviyāgha gharudhughiṟadhu. ādhi dhīyajhaghdhiyāgha viḻaṅghuṃ lilidh, ādhāmughghu iṇaṅghādhadhāluṃ, ghīl̤bhbhaḍhiyādhadhāluṃ, edhoṉ dhoḍhḍhadhdhilirundhu  ghaḍhavuḻāl vèḻiyeṟṟabhbhaḍhḍhadhāgha ghuṟibhbhiḍhughiṟadhu.  èbhireya vedhāghamadhdhiṉ ejhāyā bhudhdhaghadhdhil lilidh bhaṟṟi ghuṟibhbhiḍhḍhuḻḻadhu. meluṃ ghibhi 500  mudhal yūdha bhurāṇaṅghaḻil lilidh bhaṟṟiya ghuṟibhbhughaḻ uḻḻadhu. lilidh bhābhiloṉiya dhalmūdh nūlil ādhāṃ maṟṟuṃ evāḻ nūlghaḻil, lilidh ādhāmiṉ mudhal maṉaivi èṉṟu ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. maimoṉiḍhis maṟṟuṃ mèṉaghèṃ mīri uḻḻiḍhḍha bhala bhāraṃbhariya yūdha jhamaya rabhbhighghaḻ lilidhdhiṉ irubhbhai nirāgharighghiṉṟaṉar. 

lilidh èṉṟa bhèyar lilū, lilidhu, lilī èṉbhadhilirundhu vandhadhu. aghghādhiyaṃ jhòllāṉa lilu, ejhāyā bhudhdhaghaṃ 34:14 il uḻḻa lilidh èṉṟa èbhireya jhòlluḍhaṉ dhòḍharbhuḍhaiyadhu. idhu jūḍhidh èṃ. bhiḻeyar bhoṉṟa jhila navīṉa aṟiñarghaḻāl iravu bhaṟavaiyāgha gharudhabhbhaḍhughiṟadhu. bhaṇḍhaiya jhumeriya jhamayadhdhil jhumeriyā, ajhiriyā maṟṟuṃ bhābhiloṉiyāviṉ ābhbhèl̤udhdhu nūlghaḻil ghāṇabhbhaḍhuṃ lilidh òru āvi alladhu araghghiyaigh ghuṟighghiṟadhu.

iṉṟaiya bhirabhalamāṉa ghalājhjhāraṃ, meṟghadhdhiya ghalājhjhāraṃ, ilaghghiyaṃ, amāṉuṣyaṃ, ghaṟbhaṉai maṟṟuṃ dhighil āghiyavaṟṟil lilidh dhòḍharndhu mūlabhbhòruḻāgha uḻḻadhu.

varalāṟu
jhirājhjhiṉ naiyāṇḍhi èl̤udhdhughghaḻ (ghibhi 700–1000) bhoṉṟa jhila yūdha nāḍhḍhubhbhuṟagh ghadhaighaḻil, lilidh ādhāmiṉ mudhal maṉaiviyāghadh dhoṉṟughiṟār. ādhāmai uruvāghghiya ghaḻimaṇṇāl lalidhdhuṃ uruvāghghabhbhaḍhḍhāḻ.}} lilidhdhiṉ bhurāṇaghghadhai iḍhaighghāladhdhil, aghghaḍhā, johar maṟṟuṃ yūdha māyavādhaṃ bhāraṃbhariyadhdhil virivāgha vaḻarndhadhu. èḍhudhdhughghāḍhḍhāgha aijhagh bhèṉ jeghghabh hā-ghohaṉiṉ 13āṃ nūṟṟāṇḍhu èl̤udhdhughghaḻil, lilidh. ādhāmughghu aḍhibhaṇiya maṟudhdhadhāl avarai viḍhḍhu vèḻiyeṟiṉār èṉṟuṃ bhiṉṉar avar bhiradhāṉa dhūdharāṉa jhameluḍhaṉ iṇaindha bhiṟaghu edheṉ dhoḍhḍhadhdhiṟghudh dhiruṃbhavillai.

bhiṟghāla yūdha nūlghaḻil lilidhdhai bheyghaḻāgha viḻaghghiyuḻḻaṉar. āṉāl indha vaghai bheyghaḻ dhòḍharbhāgha  jhumeriyā, aghghāḍhiyaṃ, ajhiriyā maṟṟuṃ bhābhiloṉiyābh bhārvaiyil jhiṟiya dhaghavalghaḻ èñjhiyuḻḻadhu. ārāyjhjhiyāḻarghaḻ ghiḍhḍhadhdhaḍhḍha ulaghaḻāviya rīdhiyil òru iṇaibhbhu irubhbhadhai òbhbhughghòṇḍhāluṃ, jhamībhadhdhiya bhulamaibhbharijhilghaḻ yūdha lilidhdhai òru aghghādhiya liliḍhuvuḍhaṉ iṇaighgha bhayaṉbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍha iraṇḍhu ādhāraṅghaḻiṉ bhòrudhdhadhdhai maṟudhdhuḻḻadhu.  lovèl ghe. heṇḍhi bhoṉṟa jhila aṟiñarghaḻ, lilidh mèjhabhaḍhomiya bheyghghalaiyilirundhu bhèṟabhbhaḍhḍhāluṃ, èbhireya lilidhdhiṉ ādhāraṅghaḻ aḍhighghaḍhi meṟghoḻ ghāḍhḍhabhbhaḍhḍha ādhāraṅghaḻil uḻḻadhu

èbhireya mòl̤i nūlghaḻil lilidh alladhu liliḍh ("iravu uyiriṉaṅghaḻ", "iravu māṉsḍhar", "iravu hegh" alladhu "sghrījh āndhai" èṉa mòl̤ibhèyarghghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu) mudhalil ejhāyā bhudhdhaghaṃ 34 il uḻḻa vilaṅghughaḻiṉ bhaḍhḍhiyalil lilidh ghāṇabhbhaḍhughiṟadhu. ejhāyā 34:14 lilidh ghuṟibhbhu KJV maṟṟuṃ NIV bhoṉṟa bhòdhuvāṉa bhaibhiḻ mòl̤ibhèyarbhbhughaḻil ghāṇabhbhaḍhavillai. varṇaṉaiyāḻarghaḻ maṟṟuṃ uraibhèyarbhbhāḻarghaḻ bhèruṃbhāluṃ lilidhdhiṉ uruvadhdhai iravil òru ābhadhdhāṉa araghghiyāgha ghaṟbhaṉai jhèyghiṟārghaḻ. avar bhāliyal ājhai ghòṇḍhavar maṟṟuṃ iruḻil ghul̤andhaighaḻaidh dhiruḍhubhavar. jhāghghaḍhal jhuruḻ eḍhughaḻ 4Q510-511l, indha lilidh èṉuṃ jhòl araghgharghaḻiṉ bhaḍhḍhiyalil uḻḻadhu. ghibhi 6 āṃ nūṟṟāṇḍhilirundhu ghiṇṇaṅghaḻ maṟṟuṃ dhāyadhdhughghaḻil uḻḻa yūdha mandhiragh ghalvèḍhḍhughaḻ lilidhdhai òru bhèṇ bheyāgha aḍhaiyāḻaṃ ghaṇḍhu avaḻaibh bhaṟṟiya mudhal ghāḍhjhi jhidhdharibhbhai val̤aṅghughiṟadhu.

mèjhabhaḍhomiya dhòṉmaviyal

jhumeriya ghilghāmeṣ ghābhbhiyadhdhiṉ bhiṟbhaghudhi, ajhiriya-aghghādhiya mòl̤ibhèyarbhbhāghuṃ.[21] lilidh èṉṟa bhèṇ òru bhāṃbhu maṟṟuṃ òru bhaṟavaiyuḍhaṉ dhòḍharbhuḍhaiyadhu. ghilghāmeṣ maṟṟuṃ èṉghiḍhu urūgh nagharadhdhiṉ bhèṇ dhèyvamāṉa uḻḻa iṣdhar ghoyil dhoḍhḍhadhdhil òru ilabhbha maraṃ vaḻarghiṟadhu, adhaṉ maradhdhdhil lilidh vīḍhu ghaḍhḍha bhayaṉbhaḍhudhdha dhiḍhḍhamiḍhḍhuḻḻāḻ. maradhdhaḍhiyil òru bhāṃbhu vāl̤ghiṟadhu. òru jū bhaṟavai iṣdhar  ghirīḍhadhdhil ghuñjhughaḻai vaḻarghghiṟadhu. meluṃ òru ghi-jhighil-lil-lā-ghe adhaṉ uḍhaṟbhaghudhiyil òru vīḍhḍhai uruvāghghiyadhu. ghilghāmeṣ bhāṃbhaigh ghòṉṟadhāghagh ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu. bhiṉṉar jū bhaṟavai adhaṉ ghuḍhḍhighaḻuḍhaṉ malaighaḻughghu bhaṟandhu jhèṉṟadhu. adhe neradhdhil ghi-jhighil-lil-lā-ghe bhayandhu adhaṉ vīḍhḍhai al̤idhdhuviḍhḍhu ghāḍhḍhai noghghi oḍhughiṟadhu. ghi-jhighil-lil-lā-ghe lilidh èṉa aḍhaiyāḻaṃ ghāṇabhbhaḍhuvadhu viviliyadhdhil uḻḻa dhèyvaṅghaḻ maṟṟuṃ bheyghaḻiṉ agharādhiyil (1999) ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. bhal̤aṅghāladhdhiṉ bhiṟbhaghudhiyil irundhu òru bhudhiya ādhāradhdhiṉbhaḍhi, lilidh òru māṇḍheyaṉ māyagh ghadhaiyil dhoṉṟughiṟār. aṅghu avar maradhdhiṉ bhiṟa bhaghudhighaḻai uruvāghghuṃ bhiṟa bhey uruvaṅghaḻuḍhaṉ òru maradhdhiṉ ghiḻaighaḻai bhiradhinidhidhdhuvabhbhaḍhudhdhuvadhāghagh gharudhabhbhaḍhughiṟār.

èbhireya vedhāghamadhdhil
èbhireya vedhāghamadhdhil  lilidh èṉṟa jhòl òrumuṟai maḍhḍhume varughiṟadhu. ādhāmiṉ dhalaividhiyaibh bhaṟṟiya òru dhīrghghadharijhaṉadhdhiṉ bhaḍhḍhiyalil uḻḻa maṟṟa el̤u jhòṟghaḻ òṉṟughghu meṟbhaḍhḍha muṟai dhoṉṟi jhiṟabhbhāgha āvaṇabhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa. aṟiñarghaḻ maṟṟuṃ mòl̤ibhèyarbhbhāḻarghaḻiṉ vājhibhbhu bhèruṃbhāluṃ èḍhḍhu uyiriṉaṅghaḻiṉ mul̤umaiyāṉa bhaḍhḍhiyalaibh bhaṟṟiya muḍhivāl val̤inaḍhadhdhabhbhaḍhughiṟadhu.

vèḻi iṇaibhbhughaḻ
ādhāmiḍhaṃ jhamavurimai gheḍhḍha lilidh yār? bhābhiloṉ mudhal bhaibhiḻvarai uḻḻa dhaghavalghaḻ

meṟghoḻghaḻ

dhòṉmaviyal
mèjhòbhbhòdhdhemiyā
jhumeriya nāgharighaṃ
லிலித்