போனோ-நா (Bono na) அல்லது போனோ நாஹ் என்பது பரோக்பா மக்களால் கொண்டாடப்படும் பண்டைய பாரம்பரிய திருவிழாவாகும். இது இந்தியாவின் லடாக் ஆரியப் பள்ளத்தாக்கு நிலப்பரப்பு, தா மற்றும் கார்கோன் கிராமங்களுக்கிடையே ஒரு வருட இடைவெளியில் அடுத்தடுத்த ஆண்டுகளில் நடைபெறும் திருவிழாவாகும். இது மக்களும் மினாரோ நிலத்தில் பயிர்கள் நன்கு செழிப்புடன் இருக்க இவர்களின் குல தெய்வங்களுக்கும் கடவுள்களுக்கும் நன்றி தெரிவிக்கும் திருவிழாவாகும்.

இலாபா என்ற மனிதருடன் திருவிழா தொடங்குகிறது. இலாபா மூதாதையர் கீதத்தை இசைக்க ஆணையிடுகிறது. இலாபாவினுள் கடவுள்களின் ஆவி இறங்கி இத்திருவிழாவினை தொடங்குகிறது.

இலாபா மலையில் காணப்படும் உயரமான பாறை ஒன்றில் ஒற்றைக் காலில் 24 மணிநேரம் தியானம் செய்கிறார். இவரது தியானத்தின் போது, வெறும் மூன்று கைப்பிடி பார்லி மாவு மட்டுமே சாப்பிடுவார். தியானம் முடிந்ததும், கிராம மக்கள் அவரைச் சுற்றி ஒன்றுகூடி, பல்லவிகள் பாடி, நாட்டுப்புற நடனம் ஆடி, இலாபாவைக் கடவுளாகக் கருதி வழிபடுகிறார்கள். மினாரோவின் பழங்கால சடங்கை நிறைவேற்ற இவர் பூசாரியாக பணியாற்றுகிறார்.

இதைத் தொடர்ந்து, இவர் நியமன விழா மைதானத்தில் வழிபாட்டாளர்களின் கூட்டத்தை வழிநடத்துகிறார். கிராம மக்கள் இலாபாவை வரவேற்கிறார்கள். அனைவரும் மகிழ்ச்சியுடன் நாட்டுப்புற நடனம் மற்றும் கதைப்பாடலைப் பாடுகிறார்கள்.

மினாரோ மொழியில் பதினெட்டுப் பாடல்களைக் கொண்டது போனோ-னாவின் பாடல். போனோ-னாவின் பாடல் இரண்டு முக்கிய காரணங்களுக்காகப் புனிதமாகக் கருதப்படுகிறது. முதலாவதாக, இது மினாரோ புராணத்தின் கடைசி எச்சம் மற்றும் இவற்றின் அண்டவியல் தத்துவங்களைக் கொண்டுள்ளது. இரண்டாவதாக, இது மினாரோ மக்களின் வரலாற்றினை நினைவு கூறுகின்றது. கில்கித்திலிருந்து தற்போதைய டா ஹனு பகுதிக்கு இவர்கள் இடம்பெயர்ந்த இடப் பெயர்களின் பட்டியலை இந்தப் பாடல்கள் விளக்குகிறது. இந்நிகழ்வின் கடைசி நாளில், இலாப்ஸ்கியல் கதைப்பாடல் பாடப்படுகிறது. இது இவர்கள் உடல் ரீதியாக வாழ்ந்து வெளியேறும் தெய்வங்கள் குறித்தது. நடனக் கலைஞர்கள் தங்கள் தொப்பிகளைக் கழற்றி, தலையில் ஒரு கழுத்துப்பட்டையினை அணிந்துகொண்டு தங்கள் தெய்வங்களை விட்டுப் பிரிந்த துக்கத்தினைக் கொண்டாடுகிறார்கள். இறுதியாக, நடனக் கலைஞர்கள் தங்கள் தெய்வங்களைத் தரிசனம் செய்யத் தொலைதூர இடத்திற்குச் செல்வதன் மூலம் திருவிழா நிறைவடைகிறது.

தோற்றம் 
தாவின் பெரியவர்கள், தங்கள் மூதாதையர்கள் முதலில் ஐரோப்பாவிலிருந்து வந்ததாகவும், கில்கித்தின் கிழக்கே உள்ள பூர் பள்ளத்தாக்கில் குடியேறியதாகவும் கூறினர். அங்குதோவின் மூன்று அசாதாரண மகன்கள், கலோ, மெலோ மற்றும் துலோ, பணக்காரர் ஆனார்கள். கில்கித்தின் அரசனிடமிருந்து கொலை தாக்குதலை எதிர்கொண்ட பிறகு, சகோதரர்கள் கலோ, மெலோ மற்றும் துலோ ஆகியோர் தங்களுக்குப் பிடித்த இடத்தில் குடியேற முடிவு செய்தனர். மெலோவின் மகன் தோபமாரோ மற்றும் துலோ ஆகியோர் கனோக்கில் தங்க முடிவு செய்தனர். துலோ, கில் சிங்கே மகன் மற்றும் மெலோ நிர்தாவில் குடியேறினர்.

இறுதியாக காலோவும் அவரது மகனும் ஹனுவில் குடியேறினர். பின்னர் கனோக், நிர்தா மற்றும் ஹாங்டாங்ஸ்மின் இடையே ஆண்டுதோறும் திருவிழாவை நடத்த திட்டமிட்டுள்ளனர். இந்த விழா "போனோ-நா" திருவிழா என்று அழைக்கப்படுகிறது. இவர்கள் ஒரு துகியா எனப்படும் தெங்வங்களுக்கான ஒரு இடத்தை வைத்திருந்தனர். இங்கு இவர்கள் "போனோ-நா" திருவிழாவைத் தொடங்குவதற்கு முன்பு இத்தெய்வங்களுக்காக ஆடு ஒன்றைப் பலியிடுவர்.

மேற்கோள்கள் 

இந்தியாவின் அறுவடை விழாக்கள்
bhoṉo-nā (Bono na) alladhu bhoṉo nāh èṉbhadhu bharoghbhā maghghaḻāl ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhuṃ bhaṇḍhaiya bhāraṃbhariya dhiruvil̤āvāghuṃ. idhu indhiyāviṉ laḍhāgh āriyabh bhaḻḻadhdhāghghu nilabhbharabhbhu, dhā maṟṟuṃ ghārghoṉ ghirāmaṅghaḻughghiḍhaiye òru varuḍha iḍhaivèḻiyil aḍhudhdhaḍhudhdha āṇḍhughaḻil naḍhaibhèṟuṃ dhiruvil̤āvāghuṃ. idhu maghghaḻuṃ miṉāro niladhdhil bhayirghaḻ naṉghu jhèl̤ibhbhuḍhaṉ irughgha ivarghaḻiṉ ghula dhèyvaṅghaḻughghuṃ ghaḍhavuḻghaḻughghuṃ naṉṟi dhèrivighghuṃ dhiruvil̤āvāghuṃ.

ilābhā èṉṟa maṉidharuḍhaṉ dhiruvil̤ā dhòḍhaṅghughiṟadhu. ilābhā mūdhādhaiyar ghīdhadhdhai ijhaighgha āṇaiyiḍhughiṟadhu. ilābhāviṉuḻ ghaḍhavuḻghaḻiṉ āvi iṟaṅghi idhdhiruvil̤āviṉai dhòḍhaṅghughiṟadhu.

ilābhā malaiyil ghāṇabhbhaḍhuṃ uyaramāṉa bhāṟai òṉṟil òṟṟaigh ghālil 24 maṇineraṃ dhiyāṉaṃ jhèyghiṟār. ivaradhu dhiyāṉadhdhiṉ bhodhu, vèṟuṃ mūṉṟu ghaibhbhiḍhi bhārli māvu maḍhḍhume jhābhbhiḍhuvār. dhiyāṉaṃ muḍhindhadhuṃ, ghirāma maghghaḻ avaraijh jhuṟṟi òṉṟughūḍhi, bhallavighaḻ bhāḍhi, nāḍhḍhubhbhuṟa naḍhaṉaṃ āḍhi, ilābhāvaigh ghaḍhavuḻāghagh gharudhi val̤ibhaḍhughiṟārghaḻ. miṉāroviṉ bhal̤aṅghāla jhaḍhaṅghai niṟaiveṟṟa ivar bhūjhāriyāgha bhaṇiyāṟṟughiṟār.

idhaidh dhòḍharndhu, ivar niyamaṉa vil̤ā maidhāṉadhdhil val̤ibhāḍhḍhāḻarghaḻiṉ ghūḍhḍhadhdhai val̤inaḍhadhdhughiṟār. ghirāma maghghaḻ ilābhāvai varaveṟghiṟārghaḻ. aṉaivaruṃ maghil̤jhjhiyuḍhaṉ nāḍhḍhubhbhuṟa naḍhaṉaṃ maṟṟuṃ ghadhaibhbhāḍhalaibh bhāḍhughiṟārghaḻ.

miṉāro mòl̤iyil bhadhiṉèḍhḍhubh bhāḍhalghaḻaigh ghòṇḍhadhu bhoṉo-ṉāviṉ bhāḍhal. bhoṉo-ṉāviṉ bhāḍhal iraṇḍhu mughghiya ghāraṇaṅghaḻughghāghabh bhuṉidhamāghagh gharudhabhbhaḍhughiṟadhu. mudhalāvadhāgha, idhu miṉāro bhurāṇadhdhiṉ ghaḍhaijhi èjhjhaṃ maṟṟuṃ ivaṟṟiṉ aṇḍhaviyal dhadhdhuvaṅghaḻaigh ghòṇḍhuḻḻadhu. iraṇḍhāvadhāgha, idhu miṉāro maghghaḻiṉ varalāṟṟiṉai niṉaivu ghūṟughiṉṟadhu. ghilghidhdhilirundhu dhaṟbhodhaiya ḍhā haṉu bhaghudhighghu ivarghaḻ iḍhaṃbhèyarndha iḍhabh bhèyarghaḻiṉ bhaḍhḍhiyalai indhabh bhāḍhalghaḻ viḻaghghughiṟadhu. innighal̤viṉ ghaḍhaijhi nāḻil, ilābhsghiyal ghadhaibhbhāḍhal bhāḍhabhbhaḍhughiṟadhu. idhu ivarghaḻ uḍhal rīdhiyāgha vāl̤ndhu vèḻiyeṟuṃ dhèyvaṅghaḻ ghuṟidhdhadhu. naḍhaṉagh ghalaiñarghaḻ dhaṅghaḻ dhòbhbhighaḻaigh ghal̤aṟṟi, dhalaiyil òru ghal̤udhdhubhbhaḍhḍhaiyiṉai aṇindhughòṇḍhu dhaṅghaḻ dhèyvaṅghaḻai viḍhḍhubh bhirindha dhughghadhdhiṉaigh ghòṇḍhāḍhughiṟārghaḻ. iṟudhiyāgha, naḍhaṉagh ghalaiñarghaḻ dhaṅghaḻ dhèyvaṅghaḻaidh dharijhaṉaṃ jhèyyadh dhòlaidhūra iḍhadhdhiṟghujh jhèlvadhaṉ mūlaṃ dhiruvil̤ā niṟaivaḍhaighiṟadhu.

dhoṟṟaṃ 
dhāviṉ bhèriyavarghaḻ, dhaṅghaḻ mūdhādhaiyarghaḻ mudhalil airobhbhāvilirundhu vandhadhāghavuṃ, ghilghidhdhiṉ ghil̤aghghe uḻḻa bhūr bhaḻḻadhdhāghghil ghuḍhiyeṟiyadhāghavuṃ ghūṟiṉar. aṅghudhoviṉ mūṉṟu ajhādhāraṇa maghaṉghaḻ, ghalo, mèlo maṟṟuṃ dhulo, bhaṇaghghārar āṉārghaḻ. ghilghidhdhiṉ arajhaṉiḍhamirundhu ghòlai dhāghghudhalai èdhirghòṇḍha bhiṟaghu, jhaghodhararghaḻ ghalo, mèlo maṟṟuṃ dhulo āghiyor dhaṅghaḻughghubh bhiḍhidhdha iḍhadhdhil ghuḍhiyeṟa muḍhivu jhèydhaṉar. mèloviṉ maghaṉ dhobhamāro maṟṟuṃ dhulo āghiyor ghaṉoghghil dhaṅgha muḍhivu jhèydhaṉar. dhulo, ghil jhiṅghe maghaṉ maṟṟuṃ mèlo nirdhāvil ghuḍhiyeṟiṉar.

iṟudhiyāgha ghālovuṃ avaradhu maghaṉuṃ haṉuvil ghuḍhiyeṟiṉar. bhiṉṉar ghaṉogh, nirdhā maṟṟuṃ hāṅḍhāṅsmiṉ iḍhaiye āṇḍhudhoṟuṃ dhiruvil̤āvai naḍhadhdha dhiḍhḍhamiḍhḍhuḻḻaṉar. indha vil̤ā "bhoṉo-nā" dhiruvil̤ā èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhughiṟadhu. ivarghaḻ òru dhughiyā èṉabhbhaḍhuṃ dhèṅvaṅghaḻughghāṉa òru iḍhadhdhai vaidhdhirundhaṉar. iṅghu ivarghaḻ "bhoṉo-nā" dhiruvil̤āvaidh dhòḍhaṅghuvadhaṟghu muṉbhu idhdhèyvaṅghaḻughghāgha āḍhu òṉṟaibh bhaliyiḍhuvar.

meṟghoḻghaḻ 

indhiyāviṉ aṟuvaḍhai vil̤āghghaḻ
போனோ நா