பிரபாவதிகுப்தா ( Prabhavatigupta ) (இறப்பு சுமார். 443 பொ.ச.  ), ஓர் குப்த இளவரசியும் வாகடக மன்னன் இரண்டாம் உருத்ரசேனனின் மனைவியும் ஆவார். தனது கணவரின் மரணத்தைத் தொடர்ந்து, இவர் சுமார் பொ.ச.390 முதல் 410 வரை வாகாடகா இராச்சியத்தை அரசப் பிரதிநிதியாக திறம்பட ஆட்சி செய்தார்.

ஆரம்ப கால வாழ்க்கை 
பிரபாவதிகுப்தா, குப்த ஆட்சியாளரான இரண்டாம் சந்திரகுப்தருக்கும் அவரது ராணி குபேரநாகா என்பவருக்கும் மகளாவார். வாகாடக வம்சத்தின் இரண்டாம் உருத்ரசேனனை இவர் மணந்தார். உருத்ரசேனன் இறப்பதற்கு முன் ஐந்து ஆண்டுகள் மட்டுமே ஆட்சி செய்தார். இவர்களுக்கு திவாகரசேனன், தாமோதரசேனன், மற்றும் பிரவரசேனன் என்ற மூன்று மகன்கள் இருந்தனர். ஆனால் அவர்களில் யாரும் தங்கள் தந்தையின் அகால மரணத்தின் போது பெரியவர்களாக இருக்கவில்லை.

வாகாடக சாம்ராஜ்யத்தின் ஆட்சிப் பிரதிநிதி 
உருத்ரசேனனுக்கும் பிரபாவதிகுப்தாவிற்கும் பிறாந்த மூத்த மகனான திவாகரசேனன், வாகாடக அரசின் பட்டத்து இளவரசன் ஆவார். அவர் இன்னும் குழந்தையாக இருந்ததால், பிரபாவதிகுப்தா ஆட்சியை ஏற்று அவரது பெயரில் ஆட்சி செய்தார். பிரபாவதிகுப்தா குறைந்தபட்சம் 13 ஆண்டுகள் ஆட்சியாளராக இருந்ததை புனே மானியத்தின் மூலம் அறியமுடிகிறது. அது இவரது சொந்த ஆட்சியின் பதின்மூன்றாவது ஆண்டைச் சேர்ந்தது. அதில் இவர் தன்னை " யுவராஜா திவாகரசேனனின் தாய்" என்று அழைத்துக் கொள்கிறார். பட்டத்து இளவரசர் திவாகரசேனன் தனது பதினாறாவது வயதை எட்டிய பிறகும்கூட , பிரபாவதிகுப்தா வாகாடக அரசாங்கத்தின் கட்டுப்பாட்டைத் தக்க வைத்துக் கொண்டதாகத் தெரிகிறது. ஏனெனில் திவாகரசேனன் தனது தந்தைவழி சிம்மாசனத்தில் ஏறியதற்கு எந்த ஆதாரமும் இல்லை. பிரபாவதிகுப்தாவின் தொடர்ச்சியான அரசியல் ஆதிக்கம், திவாகரசேனனை தனது சொந்த பெயரில் ஆட்சி செய்வதைத் தடுத்த சில விசேஷ சூழ்நிலைகள் காரணமாக இருக்கலாம் அல்லது பிரபாவதிகுப்தாவின் சொந்த அதிகார மோகம் காரணமாகவும் இருக்கலாம். 

பொ.ச.410 வாக்கில் திவாகரசேனனுக்குப் பிறகு அவனது இளைய சகோதரன் தாமோதரசேனன் ஆட்சிக்கு வந்தான். ஒரு காலத்தில், பிரபாவதிகுப்தா அவன் சார்பாகவும் ஆட்சிப் பிரதிநிதியாகவும் செயல்பட்டார்.  பிரபாவதிகுப்தா ஆட்சியில் இருந்த காலத்தில், வாகாடகாகள் மீது குப்த செல்வாக்கு உச்சத்தை எட்டியது. பிரபாவதிகுப்தாவின் கல்வெட்டுகள் தனது சொந்த குப்த மரபியலை வழங்குகின்றன.   உண்மையில், பிரபாவதிகுப்தாவின் ஆட்சியின் 20 அல்லது அதற்கு மேற்பட்ட ஆண்டுகள், வகாடக சாம்ராஜ்யம் "நடைமுறையில் குப்தா பேரரசின் ஒரு பகுதியாக" இருந்தது.

பிற்கால வாழ்வு 
பிரபாவதிகுப்தா தனது ஆட்சிக்காலம் முடிந்த பிறகும் இரண்டு தசாப்தங்களாக பொது வாழ்வில் தீவிரமாக இருந்தார். இவர் தனது மகன் இரண்டாம் பிரவரசேனனின் (ஆட்சி.420-455) ஆட்சியின் 19வது ஆண்டில் உதவித்தொகை வழங்கியதன் பதிவுகள் உள்ளன. இதில் இவர் "சிறந்த 'மகாராஜாக்களான' தாமோதரசேனன் மற்றும் பிரவரசேனனின் தாய்" என்று அழைக்கப்படுகிறார்.  நான்காண்டுகளுக்குப் பிறகும், இரண்டாம் பிரவரசேனன் தனக்கும் தன்னுடைய தாய்க்கும் இம்மையிலும் மறுமையிலும் ஆன்மிக நலனுக்காக மானியம் செய்தபோது இவர் அப்போதும் உயிருடன் இருந்தார்.  பாட்னா அருங்காட்சியகத்த்திலுள்ள ஒரு செப்புத் தகட்டில், பிரவரசேனனின் நன்கொடையிலிருந்து அனைத்து மதத் தகுதியும் ராணி அன்னைக்குச் சேரும் என்று கூறப்பட்டுள்ளது.  பிரபாவதிகுப்தா,  விஷ்ணு  பக்தராக விவரிக்கப்படுவதால், மத விஷயங்களில் ஆழ்ந்த அக்கறை கொண்டவராகத் தெரிகிறது. மேலும் நாக்பூருக்கு அருகிலுள்ள ராம்டெக் என்ற இடத்தில் உள்ள கடவுளுடன் அடையாளம் காணப்பட்ட அவரது துணை தெய்வமான இராமகிரிசுவாமியின் பாதங்களிலிருந்து ஒரு சாசனத்தை வெளியிட்டார்.

சான்றுகள் 

மகாராட்டிர வரலாறு
குப்தப் பேரரசு
bhirabhāvadhighubhdhā ( Prabhavatigupta ) (iṟabhbhu jhumār. 443 bhò.jha.  ), or ghubhdha iḻavarajhiyuṃ vāghaḍhagha maṉṉaṉ iraṇḍhāṃ urudhrajheṉaṉiṉ maṉaiviyuṃ āvār. dhaṉadhu ghaṇavariṉ maraṇadhdhaidh dhòḍharndhu, ivar jhumār bhò.jha.390 mudhal 410 varai vāghāḍhaghā irājhjhiyadhdhai arajhabh bhiradhinidhiyāgha dhiṟaṃbhaḍha āḍhjhi jhèydhār.

āraṃbha ghāla vāl̤ghghai 
bhirabhāvadhighubhdhā, ghubhdha āḍhjhiyāḻarāṉa iraṇḍhāṃ jhandhiraghubhdharughghuṃ avaradhu rāṇi ghubheranāghā èṉbhavarughghuṃ maghaḻāvār. vāghāḍhagha vaṃjhadhdhiṉ iraṇḍhāṃ urudhrajheṉaṉai ivar maṇandhār. urudhrajheṉaṉ iṟabhbhadhaṟghu muṉ aindhu āṇḍhughaḻ maḍhḍhume āḍhjhi jhèydhār. ivarghaḻughghu dhivāgharajheṉaṉ, dhāmodharajheṉaṉ, maṟṟuṃ bhiravarajheṉaṉ èṉṟa mūṉṟu maghaṉghaḻ irundhaṉar. āṉāl avarghaḻil yāruṃ dhaṅghaḻ dhandhaiyiṉ aghāla maraṇadhdhiṉ bhodhu bhèriyavarghaḻāgha irughghavillai.

vāghāḍhagha jhāṃrājyadhdhiṉ āḍhjhibh bhiradhinidhi 
urudhrajheṉaṉughghuṃ bhirabhāvadhighubhdhāviṟghuṃ bhiṟāndha mūdhdha maghaṉāṉa dhivāgharajheṉaṉ, vāghāḍhagha arajhiṉ bhaḍhḍhadhdhu iḻavarajhaṉ āvār. avar iṉṉuṃ ghul̤andhaiyāgha irundhadhāl, bhirabhāvadhighubhdhā āḍhjhiyai eṟṟu avaradhu bhèyaril āḍhjhi jhèydhār. bhirabhāvadhighubhdhā ghuṟaindhabhaḍhjhaṃ 13 āṇḍhughaḻ āḍhjhiyāḻarāgha irundhadhai bhuṉe māṉiyadhdhiṉ mūlaṃ aṟiyamuḍhighiṟadhu. adhu ivaradhu jhòndha āḍhjhiyiṉ bhadhiṉmūṉṟāvadhu āṇḍhaijh jherndhadhu. adhil ivar dhaṉṉai " yuvarājā dhivāgharajheṉaṉiṉ dhāy" èṉṟu al̤aidhdhugh ghòḻghiṟār. bhaḍhḍhadhdhu iḻavarajhar dhivāgharajheṉaṉ dhaṉadhu bhadhiṉāṟāvadhu vayadhai èḍhḍhiya bhiṟaghuṃghūḍha , bhirabhāvadhighubhdhā vāghāḍhagha arajhāṅghadhdhiṉ ghaḍhḍhubhbhāḍhḍhaidh dhaghgha vaidhdhugh ghòṇḍhadhāghadh dhèrighiṟadhu. eṉèṉil dhivāgharajheṉaṉ dhaṉadhu dhandhaival̤i jhiṃmājhaṉadhdhil eṟiyadhaṟghu èndha ādhāramuṃ illai. bhirabhāvadhighubhdhāviṉ dhòḍharjhjhiyāṉa arajhiyal ādhighghaṃ, dhivāgharajheṉaṉai dhaṉadhu jhòndha bhèyaril āḍhjhi jhèyvadhaidh dhaḍhudhdha jhila vijheṣa jhūl̤nilaighaḻ ghāraṇamāgha irughghalāṃ alladhu bhirabhāvadhighubhdhāviṉ jhòndha adhighāra moghaṃ ghāraṇamāghavuṃ irughghalāṃ. 

bhò.jha.410 vāghghil dhivāgharajheṉaṉughghubh bhiṟaghu avaṉadhu iḻaiya jhaghodharaṉ dhāmodharajheṉaṉ āḍhjhighghu vandhāṉ. òru ghāladhdhil, bhirabhāvadhighubhdhā avaṉ jhārbhāghavuṃ āḍhjhibh bhiradhinidhiyāghavuṃ jhèyalbhaḍhḍhār.  bhirabhāvadhighubhdhā āḍhjhiyil irundha ghāladhdhil, vāghāḍhaghāghaḻ mīdhu ghubhdha jhèlvāghghu ujhjhadhdhai èḍhḍhiyadhu. bhirabhāvadhighubhdhāviṉ ghalvèḍhḍhughaḻ dhaṉadhu jhòndha ghubhdha marabhiyalai val̤aṅghughiṉṟaṉa.   uṇmaiyil, bhirabhāvadhighubhdhāviṉ āḍhjhiyiṉ 20 alladhu adhaṟghu meṟbhaḍhḍha āṇḍhughaḻ, vaghāḍhagha jhāṃrājyaṃ "naḍhaimuṟaiyil ghubhdhā bherarajhiṉ òru bhaghudhiyāgha" irundhadhu.

bhiṟghāla vāl̤vu 
bhirabhāvadhighubhdhā dhaṉadhu āḍhjhighghālaṃ muḍhindha bhiṟaghuṃ iraṇḍhu dhajhābhdhaṅghaḻāgha bhòdhu vāl̤vil dhīviramāgha irundhār. ivar dhaṉadhu maghaṉ iraṇḍhāṃ bhiravarajheṉaṉiṉ (āḍhjhi.420-455) āḍhjhiyiṉ 19vadhu āṇḍhil udhavidhdhòghai val̤aṅghiyadhaṉ bhadhivughaḻ uḻḻaṉa. idhil ivar "jhiṟandha 'maghārājāghghaḻāṉa' dhāmodharajheṉaṉ maṟṟuṃ bhiravarajheṉaṉiṉ dhāy" èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhughiṟār.  nāṉghāṇḍhughaḻughghubh bhiṟaghuṃ, iraṇḍhāṃ bhiravarajheṉaṉ dhaṉaghghuṃ dhaṉṉuḍhaiya dhāyghghuṃ iṃmaiyiluṃ maṟumaiyiluṃ āṉmigha nalaṉughghāgha māṉiyaṃ jhèydhabhodhu ivar abhbhodhuṃ uyiruḍhaṉ irundhār.  bhāḍhṉā aruṅghāḍhjhiyaghadhdhdhiluḻḻa òru jhèbhbhudh dhaghaḍhḍhil, bhiravarajheṉaṉiṉ naṉghòḍhaiyilirundhu aṉaidhdhu madhadh dhaghudhiyuṃ rāṇi aṉṉaighghujh jheruṃ èṉṟu ghūṟabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.  bhirabhāvadhighubhdhā,  viṣṇu  bhaghdharāgha vivarighghabhbhaḍhuvadhāl, madha viṣayaṅghaḻil āl̤ndha aghghaṟai ghòṇḍhavarāghadh dhèrighiṟadhu. meluṃ nāghbhūrughghu arughiluḻḻa rāṃḍhègh èṉṟa iḍhadhdhil uḻḻa ghaḍhavuḻuḍhaṉ aḍhaiyāḻaṃ ghāṇabhbhaḍhḍha avaradhu dhuṇai dhèyvamāṉa irāmaghirijhuvāmiyiṉ bhādhaṅghaḻilirundhu òru jhājhaṉadhdhai vèḻiyiḍhḍhār.

jhāṉṟughaḻ 

maghārāḍhḍhira varalāṟu
ghubhdhabh bherarajhu
பிரபாவதிகுப்தா