குன்வர் திர் சிங் (Kunwar Dhir Singh) ஒரு உஜ்ஜெனிய பர்மர் குலத்தைச் சேர்ந்த இராஜபுத்ர தலைவரும், 17 ஆம் நூற்றாண்டில் பீகாரில் முகலாயபேரரசிற்கு எதிராக போராடிய கிளர்ச்சியாளரும் ஆவார். இவர் போஜ்பூர் மாவட்டத்திலுள்ள பிரு பர்கானாவைச் சேர்ந்த பிக்ரம் ஷாஹியின் மகனாவார்.

முகலாயர்களுக்கு எதிரான கிளர்ச்சி 
இவர் ருத்ர சிங் என்று அழைக்கப்படும் அண்டை நாட்டுத் தலைவருடன் சேர்ந்து கொண்டு தனது அண்டைப் பகுதிகளை தன்னுடன் இணைத்துக் கொண்டார். மேலும் அவர்களின் தெகாரி மற்றும் போஜ்பூரைச் சுற்றியுள்ள பகுதிகளில் பலமுறை முற்றுகைகளை நடத்தினார். இவர்களின் பலத்தை உணர்ந்த பீகாரின் சுபேதார், சஃபி கான், இவர்களது கூட்டணியை உடைக்க நினைத்தார். இவர் ருத்ரா சிங்கை அணுகி, தனது கிளர்ச்சிக்காக மன்னிப்புக் கேட்டு முகலாய அதிகாரிகளுக்கு கணிசமான தொகையை செலுத்தும் வரை அவர் முன்பு வைத்திருந்த பதவி மற்றும் பட்டம் மீட்டமைக்கப்படும் என்று உறுதியளித்தார். இதற்கு ஒப்புக்கொண்ட ருத்ர சிங் குன்வர் திருக்கு துரோகம் செய்தார். பிந்தையவர் தலைமறைவாகிவிட்டார். 

குன்வர் திர் மற்றும் இவரது படைகள் இறுதியில் 1682 இல் மீண்டும் மேற்கு சம்பாரண் மாவட்டத்தில் சில கிராமங்களைக் கைப்பற்றினர். ருத்ர சிங் முகலாயர்களுக்காக இழந்த பிரதேசத்தை மீண்டும் கைப்பற்றுமாறு சுபேதாரால் கட்டளையிடப்பட்டார். மேலும் அவர் பலமான படையுடன் சம்பாரணுக்கு அணிவகுத்து குன்வரை தோற்கடித்தார். இருப்பினும், குன்வர் திர் 1683 இல் மீண்டும் ருத்ர சிங் மற்றும் அகிதத் கான் ஆகியோரின் கூட்டுப் படைகளைத் தோற்கடித்தார்.  இந்த வெற்றியால் உற்சாகமடைந்த குன்வர் திர், பௌஜ்தார் அகிதாத் கான் கட்டுப்பாட்டில் இருந்த அர்ராவைத் தாக்குவதற்கான முயற்சிகளை மேற்கொண்டார். இதை அறிந்த முகலாயர்கள், அகிதத் கானுக்கு சாத்தியமான அனைத்து உதவிகளையும் செய்ய ஒரு படை அனுப்பினர். இதை உணர்ந்த குன்வர் திர் கோரக்பூருக்கு தப்பி ஓடி பர்ஹாஜில் ஒரு புதிய கோட்டையை நிறுவினார். 1685 இல்  மீண்டும் ஏகாதிபத்திய பிரதேசங்களில் கொள்ளையடிக்கத் தொடங்கினார்.

இறப்பு
குன்வர் திர் இறுதியில் 1712 இல் இறந்தார், ஆனால் அவரது மகன் சுதிஸ்ட் நாராயண் தனது கிளர்ச்சியைத் தொடர்ந்தார்.

சான்றுகள் 

1712 இறப்புகள்
பீகார் வரலாறு
ghuṉvar dhir jhiṅ (Kunwar Dhir Singh) òru ujjèṉiya bharmar ghuladhdhaijh jherndha irājabhudhra dhalaivaruṃ, 17 āṃ nūṟṟāṇḍhil bhīghāril mughalāyabherarajhiṟghu èdhirāgha bhorāḍhiya ghiḻarjhjhiyāḻaruṃ āvār. ivar bhojbhūr māvaḍhḍhadhdhiluḻḻa bhiru bharghāṉāvaijh jherndha bhighraṃ ṣāhiyiṉ maghaṉāvār.

mughalāyarghaḻughghu èdhirāṉa ghiḻarjhjhi 
ivar rudhra jhiṅ èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhuṃ aṇḍhai nāḍhḍhudh dhalaivaruḍhaṉ jherndhu ghòṇḍhu dhaṉadhu aṇḍhaibh bhaghudhighaḻai dhaṉṉuḍhaṉ iṇaidhdhugh ghòṇḍhār. meluṃ avarghaḻiṉ dhèghāri maṟṟuṃ bhojbhūraijh jhuṟṟiyuḻḻa bhaghudhighaḻil bhalamuṟai muṟṟughaighaḻai naḍhadhdhiṉār. ivarghaḻiṉ bhaladhdhai uṇarndha bhīghāriṉ jhubhedhār, jhafi ghāṉ, ivarghaḻadhu ghūḍhḍhaṇiyai uḍhaighgha niṉaidhdhār. ivar rudhrā jhiṅghai aṇughi, dhaṉadhu ghiḻarjhjhighghāgha maṉṉibhbhugh gheḍhḍhu mughalāya adhighārighaḻughghu ghaṇijhamāṉa dhòghaiyai jhèludhdhuṃ varai avar muṉbhu vaidhdhirundha bhadhavi maṟṟuṃ bhaḍhḍhaṃ mīḍhḍhamaighghabhbhaḍhuṃ èṉṟu uṟudhiyaḻidhdhār. idhaṟghu òbhbhughghòṇḍha rudhra jhiṅ ghuṉvar dhirughghu dhuroghaṃ jhèydhār. bhindhaiyavar dhalaimaṟaivāghiviḍhḍhār. 

ghuṉvar dhir maṟṟuṃ ivaradhu bhaḍhaighaḻ iṟudhiyil 1682 il mīṇḍhuṃ meṟghu jhaṃbhāraṇ māvaḍhḍhadhdhil jhila ghirāmaṅghaḻaigh ghaibhbhaṟṟiṉar. rudhra jhiṅ mughalāyarghaḻughghāgha il̤andha bhiradhejhadhdhai mīṇḍhuṃ ghaibhbhaṟṟumāṟu jhubhedhārāl ghaḍhḍhaḻaiyiḍhabhbhaḍhḍhār. meluṃ avar bhalamāṉa bhaḍhaiyuḍhaṉ jhaṃbhāraṇughghu aṇivaghudhdhu ghuṉvarai dhoṟghaḍhidhdhār. irubhbhiṉuṃ, ghuṉvar dhir 1683 il mīṇḍhuṃ rudhra jhiṅ maṟṟuṃ aghidhadh ghāṉ āghiyoriṉ ghūḍhḍhubh bhaḍhaighaḻaidh dhoṟghaḍhidhdhār.  indha vèṟṟiyāl uṟjhāghamaḍhaindha ghuṉvar dhir, bhaujdhār aghidhādh ghāṉ ghaḍhḍhubhbhāḍhḍhil irundha arrāvaidh dhāghghuvadhaṟghāṉa muyaṟjhighaḻai meṟghòṇḍhār. idhai aṟindha mughalāyarghaḻ, aghidhadh ghāṉughghu jhādhdhiyamāṉa aṉaidhdhu udhavighaḻaiyuṃ jhèyya òru bhaḍhai aṉubhbhiṉar. idhai uṇarndha ghuṉvar dhir ghoraghbhūrughghu dhabhbhi oḍhi bharhājil òru bhudhiya ghoḍhḍhaiyai niṟuviṉār. 1685 il  mīṇḍhuṃ eghādhibhadhdhiya bhiradhejhaṅghaḻil ghòḻḻaiyaḍhighghadh dhòḍhaṅghiṉār.

iṟabhbhu
ghuṉvar dhir iṟudhiyil 1712 il iṟandhār, āṉāl avaradhu maghaṉ jhudhisḍh nārāyaṇ dhaṉadhu ghiḻarjhjhiyaidh dhòḍharndhār.

jhāṉṟughaḻ 

1712 iṟabhbhughaḻ
bhīghār varalāṟu
குன்வர் திர்