மூசா I (c. 1280 - c. 1337 ), அல்லது மான்சா மூசா (Mansa Musa), இஸ்லாமிய மேற்கு ஆப்பிரிக்க நாடான மாலி பேரரசின் மான்சா (அரசர்) ஆவார்.

மூசா 1324 இல் ஹஜ் யாத்திரைக்காக ஒரு பெரிய பரிவாரத்துடன்  மக்காவிற்கு  சென்றார். வழியில், அவர் கெய்ரோவில் நேரத்தை செலவிட்டார், அங்கு இவர் ஆடம்பரமாக பலருக்கு மதிப்புமிக்க பரிசுகளை வழங்கினார். இதனால் அங்கு ஒரு தசாப்தத்திற்கும் மேலாக தங்கத்தின் விலையானது குறிப்பிடத்தக்க விலைச்சரிவைக் கண்டது. இது இஸ்லாமிய உலகின் கவனத்தை ஈர்த்தது.

மூசாவின் பரம்பரை மற்றும் அவர் அரியணை ஏறிய வரலாறு 

மூசாவின் தந்தைக்கு ஃபகா லேயே  என்று பெயரிடப்பட்டது, அவரது தாய்க்கு கங்கு என்று பெயரிடப்பட்டிருக்கலாம்.  மாலி பேரரசின் முதல் மான்சாவான சுஞ்சாதாவின் சகோதரர் அபு பக்கரின் மகன் ஃபாகா லீ ஆவர்.  மூசாவின் சகோதரர் சுலைமானின் ஆட்சிக் காலத்தில் மாலிக்குச் சென்ற இப்னு பதூதா, மூசாவின் தாத்தாவுக்கு சாரிக் ஜடா என்று பெயரிடப்பட்டதாகக் குறிப்பிட்டுகிறார்.  சாரிக் ஜாதா என்பது உண்மையில் மூசாவின் பெரியப்பாவாக இருந்த சுஞ்சாதாவின் மற்றொரு பெயராக இருக்கலாம்.  மூசா பிறந்த தேதி தெரியவில்லை, ஆனால் அவர் 1324 இல் ஒரு இளைஞனாகத் தோன்றினார். 

மூசா ஒரு பக்தியுள்ள இஸ்லாமியர் ஆவார். அவர் மேற்கொண்ட ஹஜ் யாத்திரை அவரை வடக்கு ஆப்பிரிக்கா மற்றும் மத்திய கிழக்கு முழுவதும் பிரபலமடையச் செய்தது. மூசாவைப் பொறுத்தவரை, இஸ்லாம் "கிழக்கு மத்திய தரைக்கடலின் கலாச்சார உலகில் ஒரு நுழைவு" ஆகும். அவர் தனது பேரரசிற்குள் சமயத்தை வளர்க்க அதிக நேரம் செலவிட்டார்.

புகழ் 
மேற்கு ஆப்பிரிக்காவின் வரலாற்றில் மூசாவின் ஹஜ் பயணம் மிக முக்கியமான தருணமாக கருதப்படுகிறது. மூசாவின் ஆட்சி பொதுவாக மாலியின் பொற்காலம் என்று கருதப்படுகிறது. ஆனால் இந்த கருத்து அவரது ஆட்சி, அரபு மூலங்களால் சிறப்பாக பதிவு செய்யப்பட்டதின்  விளைவாக இருக்கலாம்.

மூசாவின் செல்வம் 
மூசா உலக வரலாற்றின் மிகப்பெரிய  பணக்காராக  கருதப்படுகிறார். சில ஆதாரங்கள் அவரது செல்வத்தை 400 பில்லியன் அமெரிக்க டாலர்களுக்கு சமமாக மதிப்பிட்டிருந்தாலும், அவரது உண்மையான செல்வத்தை துல்லியமாக கணக்கிட இயலாது. மான்சா மூசா போன்ற வரலாற்றுப் பிரமுகர்களின் செல்வத்தை  ஒப்பிட்டுப் பார்ப்பது கடினம் ஆகும். ஒரு அரசனின் தனிப்பட்ட செல்வத்தை நாட்டின் செல்வத்திலிருந்து பிரிப்பதில் பல சிக்கல்கள் உள்ளன. மேலும்  மிகவும் மாறுபட்ட சமூகங்களின்  செல்வத்தை ஒப்பிடுவதில்  சிரமம் உள்ளது. மூசா தனது ஹஜ்ஜிற்கு 18 டன் தங்கத்தை கொண்டு வந்திருக்கலாம் என கூறப்படுகிறது. மூசா தனது ராஜ்ஜியத்தில், தங்கம் ஒரு செடியைப் போல வளர்ந்ததாக வதந்திகளைப் பரப்பியதன்  மூலம், அவரது இராச்சியத்தில் பரந்த அளவில்லாத  செல்வம் இருப்பது போன்ற தோற்றம் உருவாவதை மேலும் ஊக்குவித்தார்.

மேற்கோள்கள்

குறிப்புகள் 

பதின்மூன்றாம் நூற்றாண்டு பிறப்புகள்
மாலி
ஆப்பிரிக்கப் பேரரசர்கள்
mūjhā I (c. 1280 - c. 1337 ), alladhu māṉjhā mūjhā (Mansa Musa), islāmiya meṟghu ābhbhirighgha nāḍhāṉa māli bherarajhiṉ māṉjhā (arajhar) āvār.

mūjhā 1324 il haj yādhdhiraighghāgha òru bhèriya bharivāradhdhuḍhaṉ  maghghāviṟghu  jhèṉṟār. val̤iyil, avar ghèyrovil neradhdhai jhèlaviḍhḍhār, aṅghu ivar āḍhaṃbharamāgha bhalarughghu madhibhbhumighgha bharijhughaḻai val̤aṅghiṉār. idhaṉāl aṅghu òru dhajhābhdhadhdhiṟghuṃ melāgha dhaṅghadhdhiṉ vilaiyāṉadhu ghuṟibhbhiḍhadhdhaghgha vilaijhjharivaigh ghaṇḍhadhu. idhu islāmiya ulaghiṉ ghavaṉadhdhai īrdhdhadhu.

mūjhāviṉ bharaṃbharai maṟṟuṃ avar ariyaṇai eṟiya varalāṟu 

mūjhāviṉ dhandhaighghu faghā leye  èṉṟu bhèyariḍhabhbhaḍhḍhadhu, avaradhu dhāyghghu ghaṅghu èṉṟu bhèyariḍhabhbhaḍhḍhirughghalāṃ.  māli bherarajhiṉ mudhal māṉjhāvāṉa jhuñjhādhāviṉ jhaghodharar abhu bhaghghariṉ maghaṉ fāghā lī āvar.  mūjhāviṉ jhaghodharar jhulaimāṉiṉ āḍhjhigh ghāladhdhil mālighghujh jhèṉṟa ibhṉu bhadhūdhā, mūjhāviṉ dhādhdhāvughghu jhārigh jaḍhā èṉṟu bhèyariḍhabhbhaḍhḍhadhāghagh ghuṟibhbhiḍhḍhughiṟār.  jhārigh jādhā èṉbhadhu uṇmaiyil mūjhāviṉ bhèriyabhbhāvāgha irundha jhuñjhādhāviṉ maṟṟòru bhèyarāgha irughghalāṃ.  mūjhā bhiṟandha dhedhi dhèriyavillai, āṉāl avar 1324 il òru iḻaiñaṉāghadh dhoṉṟiṉār. 

mūjhā òru bhaghdhiyuḻḻa islāmiyar āvār. avar meṟghòṇḍha haj yādhdhirai avarai vaḍhaghghu ābhbhirighghā maṟṟuṃ madhdhiya ghil̤aghghu mul̤uvadhuṃ bhirabhalamaḍhaiyajh jhèydhadhu. mūjhāvaibh bhòṟudhdhavarai, islāṃ "ghil̤aghghu madhdhiya dharaighghaḍhaliṉ ghalājhjhāra ulaghil òru nul̤aivu" āghuṃ. avar dhaṉadhu bherarajhiṟghuḻ jhamayadhdhai vaḻarghgha adhigha neraṃ jhèlaviḍhḍhār.

bhughal̤ 
meṟghu ābhbhirighghāviṉ varalāṟṟil mūjhāviṉ haj bhayaṇaṃ migha mughghiyamāṉa dharuṇamāgha gharudhabhbhaḍhughiṟadhu. mūjhāviṉ āḍhjhi bhòdhuvāgha māliyiṉ bhòṟghālaṃ èṉṟu gharudhabhbhaḍhughiṟadhu. āṉāl indha gharudhdhu avaradhu āḍhjhi, arabhu mūlaṅghaḻāl jhiṟabhbhāgha bhadhivu jhèyyabhbhaḍhḍhadhiṉ  viḻaivāgha irughghalāṃ.

mūjhāviṉ jhèlvaṃ 
mūjhā ulagha varalāṟṟiṉ mighabhbhèriya  bhaṇaghghārāgha  gharudhabhbhaḍhughiṟār. jhila ādhāraṅghaḻ avaradhu jhèlvadhdhai 400 bhilliyaṉ amèrighgha ḍhālarghaḻughghu jhamamāgha madhibhbhiḍhḍhirundhāluṃ, avaradhu uṇmaiyāṉa jhèlvadhdhai dhulliyamāgha ghaṇaghghiḍha iyalādhu. māṉjhā mūjhā bhoṉṟa varalāṟṟubh bhiramugharghaḻiṉ jhèlvadhdhai  òbhbhiḍhḍhubh bhārbhbhadhu ghaḍhiṉaṃ āghuṃ. òru arajhaṉiṉ dhaṉibhbhaḍhḍha jhèlvadhdhai nāḍhḍhiṉ jhèlvadhdhilirundhu bhiribhbhadhil bhala jhighghalghaḻ uḻḻaṉa. meluṃ  mighavuṃ māṟubhaḍhḍha jhamūghaṅghaḻiṉ  jhèlvadhdhai òbhbhiḍhuvadhil  jhiramaṃ uḻḻadhu. mūjhā dhaṉadhu hajjiṟghu 18 ḍhaṉ dhaṅghadhdhai ghòṇḍhu vandhirughghalāṃ èṉa ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu. mūjhā dhaṉadhu rājjiyadhdhil, dhaṅghaṃ òru jhèḍhiyaibh bhola vaḻarndhadhāgha vadhandhighaḻaibh bharabhbhiyadhaṉ  mūlaṃ, avaradhu irājhjhiyadhdhil bharandha aḻavillādha  jhèlvaṃ irubhbhadhu bhoṉṟa dhoṟṟaṃ uruvāvadhai meluṃ ūghghuvidhdhār.

meṟghoḻghaḻ

ghuṟibhbhughaḻ 

bhadhiṉmūṉṟāṃ nūṟṟāṇḍhu bhiṟabhbhughaḻ
māli
ābhbhirighghabh bherarajharghaḻ
மான்சா மூசா