குமாவுன் இராச்சியம் (Kumaon Kingdom) தன்னாட்சி கொண்ட இமயமலையில் உள்ள உத்தராகண்டம் மாநிலத்தின் கிழக்கில் நேபாள இராச்சியத்தை ஒட்டி அமைந்த தற்கால  குமாவுன் கோட்டத்தின் பகுதிகளை கொண்டிருந்தது. இதன் தலைநகரமாக  பைஜ்நாத்  (600–1200), சம்பாவத் (1200–1563) மற்றும்  அல்மோரா (1563–1791) நகரங்கள் இருந்தது. சந்த் வம்சம் (12–18-வது நூற்றாண்டுகள் குமாவுன் இராச்சியத்தை 7-ஆம் நூற்றாண்டு முதல் 12-ஆம் நூற்றாண்டு வரை கத்தியுரி வம்சத்தினரும், 12-ஆம் நூற்றாண்டு முதல் 18-வது நூற்றாண்டு வரை சந்த் வம்சத்தினரும் ஆட்சி செய்தனர். 

குமாவுன் இராச்சியத்தை கிபி 1791-ஆம் ஆண்டில் கூர்க்காப் படைகள் குமாவுன் இராச்சியத்தை வென்று நேபாள இராச்சியத்துடன் இணைத்தனர். அது வரை குமாவுன் இராச்சியம் தன்னாட்சியுடன் ஆட்சி செய்தது.

வரலாறு

ஆங்கிலேய-நேபாளப் போர்
பிரித்தானிய கிழக்கிந்திய நிறுவனம் தங்கள் ஆட்சிப் பரப்பை விரிவாக்கும் நோக்கில், நேபாள இராச்சியத்திற்கு எதிராக, கிபி 1814 - 1846 ஆண்டுகளில்  தொடுத்த போரின் முடிவில் இருதரப்பினரும், மார்ச், 1816 இல் சுகௌலி உடன்படிக்கையின் படி,  நேபாள இராச்சியத்தினரால்  பிற இராச்சியத்தினரிடமிருந்து கைப்பற்றியிருந்த (தற்கால) கார்வால் நாடு, குமாவுன் இராச்சியம், சிக்கிம், டார்ஜிலிங் மற்றும் மேற்கு தராய் சமவெளிப் பகுதிகள் ஆங்கிலேயர்களுக்கு விட்டுத்தரப்பட்டதால், குமாவுன் இராச்சியம் பிரித்தானிய இந்தியாவின் நேரடி ஆட்சியின் கீழ் சுதேச சமஸ்தானமாக விளங்கியது.

குமாவுன் இராச்சியம், 1937 முதல் 1950 வரை  ஐக்கிய மாகாணத்தின் கீழிருந்தது.  பின்னர் உத்தரப் பிரதேசம் மாநிலத்தில் இணைக்கப்பட்டது. 2000-ஆம் ஆண்டில்  புதிதாக உத்தராகண்டம் மாநிலம் நிறுவப்பட்ட போது, குமாவுன் இராச்சியப் பகுதிகள் குமாவுன் கோட்டமாக உள்ளது.

இதனையும் காண்க
 குமாவுன் கோட்டம்
 பிரித்தானிய இந்தியாவின் மாகாணங்களும், ஆட்சிப் பகுதிகளும்
 இந்திய மன்னராட்சி அரசுகளின் பட்டியல்
 சுதேச சமஸ்தானம்
 சுதேச சமஸ்தானங்களின் இணைப்பு ஒப்பந்தம்
வணக்கத்திற்குரிய சுதேச சமஸ்தானங்கள்

மேற்கோள்கள்

இந்தியாவின் முன்னாள் சுதேச சமஸ்தானங்கள்
பிரித்தானிய இந்தியா
பிரித்தானியக் கிழக்கிந்தியக் கம்பனி
இந்திய வரலாறு
உத்தராகண்ட வரலாறு
ghumāvuṉ irājhjhiyaṃ (Kumaon Kingdom) dhaṉṉāḍhjhi ghòṇḍha imayamalaiyil uḻḻa udhdharāghaṇḍhaṃ māniladhdhiṉ ghil̤aghghil nebhāḻa irājhjhiyadhdhai òḍhḍhi amaindha dhaṟghāla  ghumāvuṉ ghoḍhḍhadhdhiṉ bhaghudhighaḻai ghòṇḍhirundhadhu. idhaṉ dhalainagharamāgha  bhaijnādh  (600–1200), jhaṃbhāvadh (1200–1563) maṟṟuṃ  almorā (1563–1791) nagharaṅghaḻ irundhadhu. jhandh vaṃjhaṃ (12–18-vadhu nūṟṟāṇḍhughaḻ ghumāvuṉ irājhjhiyadhdhai 7-āṃ nūṟṟāṇḍhu mudhal 12-āṃ nūṟṟāṇḍhu varai ghadhdhiyuri vaṃjhadhdhiṉaruṃ, 12-āṃ nūṟṟāṇḍhu mudhal 18-vadhu nūṟṟāṇḍhu varai jhandh vaṃjhadhdhiṉaruṃ āḍhjhi jhèydhaṉar. 

ghumāvuṉ irājhjhiyadhdhai ghibhi 1791-āṃ āṇḍhil ghūrghghābh bhaḍhaighaḻ ghumāvuṉ irājhjhiyadhdhai vèṉṟu nebhāḻa irājhjhiyadhdhuḍhaṉ iṇaidhdhaṉar. adhu varai ghumāvuṉ irājhjhiyaṃ dhaṉṉāḍhjhiyuḍhaṉ āḍhjhi jhèydhadhu.

varalāṟu

āṅghileya-nebhāḻabh bhor
bhiridhdhāṉiya ghil̤aghghindhiya niṟuvaṉaṃ dhaṅghaḻ āḍhjhibh bharabhbhai virivāghghuṃ noghghil, nebhāḻa irājhjhiyadhdhiṟghu èdhirāgha, ghibhi 1814 - 1846 āṇḍhughaḻil  dhòḍhudhdha bhoriṉ muḍhivil irudharabhbhiṉaruṃ, mārjh, 1816 il jhughauli uḍhaṉbhaḍhighghaiyiṉ bhaḍhi,  nebhāḻa irājhjhiyadhdhiṉarāl  bhiṟa irājhjhiyadhdhiṉariḍhamirundhu ghaibhbhaṟṟiyirundha (dhaṟghāla) ghārvāl nāḍhu, ghumāvuṉ irājhjhiyaṃ, jhighghiṃ, ḍhārjiliṅ maṟṟuṃ meṟghu dharāy jhamavèḻibh bhaghudhighaḻ āṅghileyarghaḻughghu viḍhḍhudhdharabhbhaḍhḍhadhāl, ghumāvuṉ irājhjhiyaṃ bhiridhdhāṉiya indhiyāviṉ neraḍhi āḍhjhiyiṉ ghīl̤ jhudhejha jhamasdhāṉamāgha viḻaṅghiyadhu.

ghumāvuṉ irājhjhiyaṃ, 1937 mudhal 1950 varai  aighghiya māghāṇadhdhiṉ ghīl̤irundhadhu.  bhiṉṉar udhdharabh bhiradhejhaṃ māniladhdhil iṇaighghabhbhaḍhḍhadhu. 2000-āṃ āṇḍhil  bhudhidhāgha udhdharāghaṇḍhaṃ mānilaṃ niṟuvabhbhaḍhḍha bhodhu, ghumāvuṉ irājhjhiyabh bhaghudhighaḻ ghumāvuṉ ghoḍhḍhamāgha uḻḻadhu.

idhaṉaiyuṃ ghāṇgha
 ghumāvuṉ ghoḍhḍhaṃ
 bhiridhdhāṉiya indhiyāviṉ māghāṇaṅghaḻuṃ, āḍhjhibh bhaghudhighaḻuṃ
 indhiya maṉṉarāḍhjhi arajhughaḻiṉ bhaḍhḍhiyal
 jhudhejha jhamasdhāṉaṃ
 jhudhejha jhamasdhāṉaṅghaḻiṉ iṇaibhbhu òbhbhandhaṃ
vaṇaghghadhdhiṟghuriya jhudhejha jhamasdhāṉaṅghaḻ

meṟghoḻghaḻ

indhiyāviṉ muṉṉāḻ jhudhejha jhamasdhāṉaṅghaḻ
bhiridhdhāṉiya indhiyā
bhiridhdhāṉiyagh ghil̤aghghindhiyagh ghaṃbhaṉi
indhiya varalāṟu
udhdharāghaṇḍha varalāṟu
குமாவுன் இராச்சியம்