லாலா ருக்கு (Lala Rukh) பாக்கித்தான் நாட்டைச் சேர்ந்த ஒரு முக்கியமான ஆசிரியராவார். 1948-2017 வரையிலான கால கட்டத்தில் இவர் வாழ்ந்தார். பெண்கள் உரிமை ஆர்வலர் மற்றும் கலைஞர் என்ற பன்முகங்களுடன் இவர் இயங்கினார். பெண்கள் செயல் மன்றத்தின் நிறுவனர் என்று அறியப்பட்டார்.

கல்வியும் தொழிலும் 
பாக்கித்தான் நாட்டின் லாகூரிலுள்ள பஞ்சாப் பல்கலைக்கழகம், அமெரிக்காவின் சிகாகோ பல்கலைக்கழகம் ஆகியவற்றில் படித்து  லாலா ருக்கு நுண்கலைகளில் முதுகலைப் பட்டம் பெற்றார். பஞ்சாப் பல்கலைக்கழகத்தில் லாலா முப்பது ஆண்டுகள்  நுண்கலைத் துறையில் பேராசிரியராகப் பணிபுரிந்தார்.  2000 ஆம் ஆண்டில்  லாகூரிலுள்ள பொதுத்துறை பல்கலைக்கழகமான தேசிய கலைக் கல்லூரியில் லாலா எம்.ஏ (ஆனர்சு) காட்சிக் கலைத் திட்டத்தைத் தொடங்கினார்.  துருக்கி மற்றும் ஆப்கானித்தானில் படிப்பதற்காக லாலாவுக்கு பாக்கித்தானின் பல்வேறு அரசு பயண மானியங்கள் வழங்கப்பட்டன.

கலைப் படைப்புகள் 
ருக்குவின் கலைப் படைப்புகளில் எளிமையும், தியான வெளிப்பாடுகளும் இருந்தன.  இவரது படைப்பான "மிரர் இமேஜ், 1, 2, 3, 1997" என்ற படத்தொகுப்பு  2020 ஆம் ஆண்டு சனவரி மாதத்தில் நியூயார்க் நகரத்தின் மெட்ரோபொலிட்டன் கலை அருங்காட்சியகத்தால் வாங்கப்பட்டது.   எண்ணிம இயங்குபடமான "ரூபக், 2016" இன் பதிப்பு இப்போது இலண்டனிலுள்ள டேட் மாடர்ன் கலை கண்காட்சிக் கூடத்தில் வைக்கப்பட்டுள்ளது.  இதேபோல வங்காளதேசத்தின் சம்தானி கலை அறக்கட்டளை, துபாயில் சமீல் கலை தொகுப்பிலும், நியூயார்க்கு நகரத்திலுள்ள தி மெட்ரோபாலிட்டன் கலை அருங்காட்சியகத்திலும் இப்பதிப்புகள் உள்ளன. அனைத்து பாக்கித்தான் இசை மாநாடு (1959), ] வாசல் கலை அறக்கட்டளை (2000), மற்றும் கிரே நாய்சு கேலரி போன்ற அமைப்புகளை லாலா நிறுவினார்.  

2017 ஆம் ஆண்டு லாலா ருக்குவின் கலைப் படைப்புகள் செருமனியின் காசல் நகரில் 14 ஆம் ஆண்டு பதிப்பாக நடைபெற்ற  டாக்குமெண்டா என்ற சமகால கலை கண்காட்சியில் காட்சிப்படுத்தப்பட்டன. மேலும், இவரது படைப்புகள் சீனாவிலும் காட்சிப்படுத்தப்பட்டுள்ளன. 2017 ஆம் ஆண்டு கிரீசு நாட்டின் ஏதென்சு நகரத்திலும் சுவிட்சர்லாந்து நகரத்திலும் இக்கண்காட்சி நடந்தது. 2018 ஆம் ஆண்டில் பிரான்சு நாட்டிலும், 2019 ஆம் ஆண்டில் வெனிசு நகரத்திலும் இக்கண்காட்சி நடத்தப்பட்டது. இதே ஆண்டு இங்கிலாந்தின் மூன்று நகரங்களில் கண்காட்சி நடந்தது.

பெண்ணிய நடவடிக்கைகள் 
லாலா ருக்கு மகளிர் செயல் மன்றத்தின் நிறுவன உறுப்பினராக இருந்தார். 1981 ஆம் ஆண்டு இந்நிறுவனத்தைத் தொடங்கிய போது நிறுவன உறுப்பினர்களாக இருந்த பதினைந்து உறுப்பினர்களில் லாலாவும் ஒருவராவார். ஓர் ஆர்வலர் மற்றும் பிரச்சாரகராக இவர் பெண்கள் மற்றும் பல சிறுபான்மையினப் பெண்களின் உரிமைகளுக்காக பேசினார். சர்வாதிகாரி சியாவுல் அக்கின் இராணுவச் சட்டத்திற்கு எதிரான பெண்கள் போராட்டத்திலும் இவர் பங்கேற்றார். லாலாவின் அரசியல் நடவடிக்கைகளுக்காக இவரும்  அந்த நேரத்தில் சிறைக்கு அனுப்பப்பட்டார். பெண்களுக்கு எதிரான பாகுபாடு என்று கருதி ஊடூத் கட்டளை தண்டனைச் சட்டத்தை அமல்படுத்துவதற்கு எதிராக இருந்தார். மீண்டும் முசாரப்பின் சர்வாதிகார ஆட்சியின்போதும் 2007 ஆம் ஆண்டு அவசரநிலை விதிக்கப்பட்டபோது, இவர் 50  உறுப்பினர்களுடன் கைது செய்யப்பட்டார்.

பெண்கள் செயல்திறன் அமைப்பின் தீவிர உறுப்பினரான லாலா ருக்கு , சமூகம், பெண்களின் உரிமைகள் மற்றும் பிரச்சினைகளை முன்னிலைப்படுத்த தனது கலையைப் பயன்படுத்தினார்.
லாகூரில், அரசாங்கத்தின் உத்தரவின் பேரில் உள்ளூர் அச்சகத்தினர் இவருடைய செய்திமடல்கள் மற்றும் எதிர்ப்புப் பொருட்களை அச்சிட மறுத்தனர்.

சார்ந்த அமைப்பிற்குத் தேவையான பல சுவரொட்டிகளை தயாரிக்கவும், வடிவமைக்கவும் மற்றும் அச்சிடவும் லாலா தொடங்கினார், அவை பெண்களுக்கு சுதந்திரம் மற்றும் சம உரிமைகளைக் கோருகின்றவையாகும். இவரது பெண்ணியக் கலையான "பெண்களுக்கு எதிரான குற்றங்கள்" இந்த சுவரொட்டிகளின் குழுவிலிருந்துதான் உருவானது.

"அமைதி மற்றும் சனநாயகத்திற்கான பாக்கித்தான்-இந்திய மக்கள் மன்றத்தின் ஒரு பகுதியாகவும் இவர் இருந்தார்.
லாலா ருக்கு ஒருபோதும் திருமணம் செய்து கொள்ளவில்லை. சகோதரியின் மகள் மரியத்தை தத்தெடுத்துக் கொண்டார். ருக்குவுக்கு 2017 ஆம் ஆண்டு சூன் மாதத்தில் புற்றுநோய் இருப்பது தெரியவந்தது. 2017 ஆம் ஆண்டு சூலை மாதம் 7 ஆம் தேதியன்று 69 ஆவது வயதில் இவர் இறந்தார்.

மேற்கோள்கள் 

1948 பிறப்புகள்
பாக்கித்தானியப் பெண்ணியவாதிகள்
பாக்கித்தானியர்கள்
lālā rughghu (Lala Rukh) bhāghghidhdhāṉ nāḍhḍhaijh jherndha òru mughghiyamāṉa ājhiriyarāvār. 1948-2017 varaiyilāṉa ghāla ghaḍhḍhadhdhil ivar vāl̤ndhār. bhèṇghaḻ urimai ārvalar maṟṟuṃ ghalaiñar èṉṟa bhaṉmughaṅghaḻuḍhaṉ ivar iyaṅghiṉār. bhèṇghaḻ jhèyal maṉṟadhdhiṉ niṟuvaṉar èṉṟu aṟiyabhbhaḍhḍhār.

ghalviyuṃ dhòl̤iluṃ 
bhāghghidhdhāṉ nāḍhḍhiṉ lāghūriluḻḻa bhañjhābh bhalghalaighghal̤aghaṃ, amèrighghāviṉ jhighāgho bhalghalaighghal̤aghaṃ āghiyavaṟṟil bhaḍhidhdhu  lālā rughghu nuṇghalaighaḻil mudhughalaibh bhaḍhḍhaṃ bhèṟṟār. bhañjhābh bhalghalaighghal̤aghadhdhil lālā mubhbhadhu āṇḍhughaḻ  nuṇghalaidh dhuṟaiyil bherājhiriyarāghabh bhaṇibhurindhār.  2000 āṃ āṇḍhil  lāghūriluḻḻa bhòdhudhdhuṟai bhalghalaighghal̤aghamāṉa dhejhiya ghalaigh ghallūriyil lālā èṃ.e (āṉarjhu) ghāḍhjhigh ghalaidh dhiḍhḍhadhdhaidh dhòḍhaṅghiṉār.  dhurughghi maṟṟuṃ ābhghāṉidhdhāṉil bhaḍhibhbhadhaṟghāgha lālāvughghu bhāghghidhdhāṉiṉ bhalveṟu arajhu bhayaṇa māṉiyaṅghaḻ val̤aṅghabhbhaḍhḍhaṉa.

ghalaibh bhaḍhaibhbhughaḻ 
rughghuviṉ ghalaibh bhaḍhaibhbhughaḻil èḻimaiyuṃ, dhiyāṉa vèḻibhbhāḍhughaḻuṃ irundhaṉa.  ivaradhu bhaḍhaibhbhāṉa "mirar imej, 1, 2, 3, 1997" èṉṟa bhaḍhadhdhòghubhbhu  2020 āṃ āṇḍhu jhaṉavari mādhadhdhil niyūyārgh nagharadhdhiṉ mèḍhrobhòliḍhḍhaṉ ghalai aruṅghāḍhjhiyaghadhdhāl vāṅghabhbhaḍhḍhadhu.   èṇṇima iyaṅghubhaḍhamāṉa "rūbhagh, 2016" iṉ bhadhibhbhu ibhbhodhu ilaṇḍhaṉiluḻḻa ḍheḍh māḍharṉ ghalai ghaṇghāḍhjhigh ghūḍhadhdhil vaighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.  idhebhola vaṅghāḻadhejhadhdhiṉ jhaṃdhāṉi ghalai aṟaghghaḍhḍhaḻai, dhubhāyil jhamīl ghalai dhòghubhbhiluṃ, niyūyārghghu nagharadhdhiluḻḻa dhi mèḍhrobhāliḍhḍhaṉ ghalai aruṅghāḍhjhiyaghadhdhiluṃ ibhbhadhibhbhughaḻ uḻḻaṉa. aṉaidhdhu bhāghghidhdhāṉ ijhai mānāḍhu (1959), ] vājhal ghalai aṟaghghaḍhḍhaḻai (2000), maṟṟuṃ ghire nāyjhu ghelari bhoṉṟa amaibhbhughaḻai lālā niṟuviṉār.  

2017 āṃ āṇḍhu lālā rughghuviṉ ghalaibh bhaḍhaibhbhughaḻ jhèrumaṉiyiṉ ghājhal nagharil 14 āṃ āṇḍhu bhadhibhbhāgha naḍhaibhèṟṟa  ḍhāghghumèṇḍhā èṉṟa jhamaghāla ghalai ghaṇghāḍhjhiyil ghāḍhjhibhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhaṉa. meluṃ, ivaradhu bhaḍhaibhbhughaḻ jhīṉāviluṃ ghāḍhjhibhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa. 2017 āṃ āṇḍhu ghirījhu nāḍhḍhiṉ edhèṉjhu nagharadhdhiluṃ jhuviḍhjharlāndhu nagharadhdhiluṃ ighghaṇghāḍhjhi naḍhandhadhu. 2018 āṃ āṇḍhil bhirāṉjhu nāḍhḍhiluṃ, 2019 āṃ āṇḍhil vèṉijhu nagharadhdhiluṃ ighghaṇghāḍhjhi naḍhadhdhabhbhaḍhḍhadhu. idhe āṇḍhu iṅghilāndhiṉ mūṉṟu nagharaṅghaḻil ghaṇghāḍhjhi naḍhandhadhu.

bhèṇṇiya naḍhavaḍhighghaighaḻ 
lālā rughghu maghaḻir jhèyal maṉṟadhdhiṉ niṟuvaṉa uṟubhbhiṉarāgha irundhār. 1981 āṃ āṇḍhu inniṟuvaṉadhdhaidh dhòḍhaṅghiya bhodhu niṟuvaṉa uṟubhbhiṉarghaḻāgha irundha bhadhiṉaindhu uṟubhbhiṉarghaḻil lālāvuṃ òruvarāvār. or ārvalar maṟṟuṃ bhirajhjhāragharāgha ivar bhèṇghaḻ maṟṟuṃ bhala jhiṟubhāṉmaiyiṉabh bhèṇghaḻiṉ urimaighaḻughghāgha bhejhiṉār. jharvādhighāri jhiyāvul aghghiṉ irāṇuvajh jhaḍhḍhadhdhiṟghu èdhirāṉa bhèṇghaḻ bhorāḍhḍhadhdhiluṃ ivar bhaṅgheṟṟār. lālāviṉ arajhiyal naḍhavaḍhighghaighaḻughghāgha ivaruṃ  andha neradhdhil jhiṟaighghu aṉubhbhabhbhaḍhḍhār. bhèṇghaḻughghu èdhirāṉa bhāghubhāḍhu èṉṟu gharudhi ūḍhūdh ghaḍhḍhaḻai dhaṇḍhaṉaijh jhaḍhḍhadhdhai amalbhaḍhudhdhuvadhaṟghu èdhirāgha irundhār. mīṇḍhuṃ mujhārabhbhiṉ jharvādhighāra āḍhjhiyiṉbhodhuṃ 2007 āṃ āṇḍhu avajharanilai vidhighghabhbhaḍhḍhabhodhu, ivar 50  uṟubhbhiṉarghaḻuḍhaṉ ghaidhu jhèyyabhbhaḍhḍhār.

bhèṇghaḻ jhèyaldhiṟaṉ amaibhbhiṉ dhīvira uṟubhbhiṉarāṉa lālā rughghu , jhamūghaṃ, bhèṇghaḻiṉ urimaighaḻ maṟṟuṃ bhirajhjhiṉaighaḻai muṉṉilaibhbhaḍhudhdha dhaṉadhu ghalaiyaibh bhayaṉbhaḍhudhdhiṉār.
lāghūril, arajhāṅghadhdhiṉ udhdharaviṉ bheril uḻḻūr ajhjhaghadhdhiṉar ivaruḍhaiya jhèydhimaḍhalghaḻ maṟṟuṃ èdhirbhbhubh bhòruḍhghaḻai ajhjhiḍha maṟudhdhaṉar.

jhārndha amaibhbhiṟghudh dhevaiyāṉa bhala jhuvaròḍhḍhighaḻai dhayārighghavuṃ, vaḍhivamaighghavuṃ maṟṟuṃ ajhjhiḍhavuṃ lālā dhòḍhaṅghiṉār, avai bhèṇghaḻughghu jhudhandhiraṃ maṟṟuṃ jhama urimaighaḻaigh ghorughiṉṟavaiyāghuṃ. ivaradhu bhèṇṇiyagh ghalaiyāṉa "bhèṇghaḻughghu èdhirāṉa ghuṟṟaṅghaḻ" indha jhuvaròḍhḍhighaḻiṉ ghul̤uvilirundhudhāṉ uruvāṉadhu.

"amaidhi maṟṟuṃ jhaṉanāyaghadhdhiṟghāṉa bhāghghidhdhāṉ-indhiya maghghaḻ maṉṟadhdhiṉ òru bhaghudhiyāghavuṃ ivar irundhār.
lālā rughghu òrubhodhuṃ dhirumaṇaṃ jhèydhu ghòḻḻavillai. jhaghodhariyiṉ maghaḻ mariyadhdhai dhadhdhèḍhudhdhugh ghòṇḍhār. rughghuvughghu 2017 āṃ āṇḍhu jhūṉ mādhadhdhil bhuṟṟunoy irubhbhadhu dhèriyavandhadhu. 2017 āṃ āṇḍhu jhūlai mādhaṃ 7 āṃ dhedhiyaṉṟu 69 āvadhu vayadhil ivar iṟandhār.

meṟghoḻghaḻ 

1948 bhiṟabhbhughaḻ
bhāghghidhdhāṉiyabh bhèṇṇiyavādhighaḻ
bhāghghidhdhāṉiyarghaḻ
லாலா ருக்கு