சர் ஜேம்சு புரூக் (ஆங்கிலம்: Sir James Brooke; மலாய்: Raja Putih Sarawak) (பிறப்பு: 29 ஏப்ரல் 1803 – இறப்பு: 11 சூன் 1868), என்பவர் போர்னியோ தீவின் வடமேற்குப் பகுதியில் சரவாக் சுல்தானகம் எனும் சரவாக் இராச்சியத்தை (Raj of Sarawak) உருவாக்கியவர்.

சரவாக் மாநிலத்தில், வெள்ளை இராஜா (Rajah of Sarawak) எனும் புரூக் பரம்பரையைத் தோற்றுவித்தவர்; அதன் முதல் ராஜாவாக சரவாக் இராச்சியத்தில் கோலோச்சியவர்; 1841-ஆம் ஆண்டில் இருந்து 1868-ஆம் ஆண்டு, அவர் இறக்கும் வரையில் சரவாக் இராச்சியத்தை ஆட்சி செய்தவர்.

வரலாறு

இந்தியாவில் கம்பெனி ஆட்சி (Company Raj) நடைபெற்ற போது மேற்கு வங்காளம், ஹூக்லி மாவட்டத்தில் ஜேம்சு புரூக் பிறந்தார்.

இங்கிலாந்தில் சில வருடங்கள் கல்வி கற்ற பிறகு, 1819-ஆம் ஆண்டில், வங்காள இராணுவத்தில் (Bengal Army) பணியாற்றினார். 1825-ஆம் ஆண்டில் முதலாம் ஆங்கிலேய-பர்மியப் போரில் மிக மோசமாகக் காயமடைந்தார்.

முதலாம் ஆங்கிலேய-பர்மியப் போர்

இந்தப் போர் பிரித்தானியப் பேரரசுக்கும், கோன்பவுங் வம்சத்தின் பர்மியப் பேரரசுக்கும் இடையே நடைபெற்ற போராகும். ஜேம்ஸ் புரூக் உடனடியாக இங்கிலாந்திற்குத் திருப்பி அனுப்பப் பட்டார்.

1830-ஆம் ஆண்டில், ஜேம்ஸ் புரூக் மீண்டும் சென்னைக்கு வந்தார். ஆனால் பழைய இராணுவப் பிரிவில் மீண்டும் சேர மிகவும் தாமதமாகி விட்டது. பின்னர் தன் இராணுவ வேலையை ராஜினாமா செய்தார். மீண்டும் இங்கிலாந்து நாட்டிற்கே திரும்பினார்.

தூரக்கிழக்குப் பயணம்

இடையில், தான் ஒரு வணிகராக வேண்டும் என விருப்பப் பட்டார். தூரக்கிழக்கு நாடுகளில் வணிகம் செய்ய முயற்சிகள் செய்தார். பலன் அளிக்கவில்லை.

1835-ஆம் ஆண்டில் அவருடைய தந்தையார் இறந்ததும் வாரிசு சொத்து என £30,000 பெற்றார். அந்தப் பணத்தைக் கொண்டு அவர் 142-டன் எடை கொண்ட ஒரு கப்பலை வாங்கினார். அந்தக் கப்பலின் பெயர் ராயலிஸ்ட் (Royalist).

புரூணை சுல்தான் உமர் அலி சைபுதீன்

1838-ஆம் ஆண்டில் போர்னியோ தீவில் கூச்சிங்க் நகரை வந்தடைந்தார். அப்போது புரூணை சுல்தானுக்கு எதிரான கிளர்ச்சிகள் போர்னியோவில் பரவலாக இருந்தன. அந்த எதிர்ப்புகளை சமாதான முறையில் தீர்த்து வைக்கலாம் என ஜேம்ஸ் புரூக் விரும்பினார்.

புரூணை சுல்தானின் மாமா பெங்கிரான் மூடா அசீமை (Pangeran Muda Hashim) கூச்சிங்கில் சந்தித்தார். கிளர்ச்சியை நசுக்க உதவினார். இதன் மூலம் புரூணை சுல்தான் உமர் அலி சைபுதீன் II (Omar Ali Saifuddin II) அவர்களின் நன்மதிப்பைப் பெற்றார். சுல்தான் உமர் அலி சைபுதீன் II; புருணையின் 23-ஆவது சுல்தான் ஆவார். இவர் 1841-இல் புரூக் செய்த உதவிக்கு ஈடாக சரவாக்கின் கவர்னர் பதவியை புரூக்கிற்கு வழங்கினார்.

புரூணை மலாய் பிரபுக்கள்

அந்தக் காலக் கட்டத்தில் சரவாக் கடல் பகுதிகளில் கடற்கொள்ளைகள் பரவலாக இருந்தன. அந்த கடற்கொள்ளைகளை அடக்குவதில் ஜேம்சு புரூக் வெற்றிகரமாகச் செயல்பட்டார். இருப்பினும், அப்போது புரூணையில் இருந்த மலாய் பிரபுக்கள் சிலர், திருட்டுக்கு எதிரான புரூக்கின் தீவிரமான நடவடிக்கைகள் குறித்து மகிழ்ச்சி அடையவில்லை. அவை அவர்களுக்குப் பாதகமாக இருந்தன.

புரூணை சுல்தானின் மாமா பெங்கிரான் மூடா அசீமையும் (Pangeran Muda Hashim) மற்றும் அவரின் ஆதரவாளர்களையும் கொலை செய்வதற்கு ஏற்பாடுகள் செய்தார்கள். பிரித்தானிய இராணுவத்தைக் கொண்டு, ஜேம்சு புரூக் அந்த முயற்சியை அடக்கினார். புரூணை ஆட்சியைச் சுல்தான் உமர் அலி சைபுதீனிடமே (Omar Ali Saifuddin II) மீட்டுக் கொடுத்தார்.

லபுவான் ஆளுநராக ஜேம்சு புரூக்

1842-ஆம் ஆண்டில், சுல்தான் உமர் அலி சைபுதீன், சரவாக்கின் முழு இறையாண்மையையும் ஜேம்சு புரூக்கிற்கு விட்டுக் கொடுத்தார். 1842 ஆகஸ்டு 18-ஆம் தேதி சரவாக் ராஜா என்ற பட்டம் ஜேம்சு புரூக்கிற்கு வழங்கப்பட்டது.

1844-இல் ஜேம்சு புரூக், தன் மேற்பார்வையில் இருந்த லபுவான் தீவை பிரித்தானிய அரசாங்கத்திற்கு வழங்கினார். 1848-இல் ஜேம்சு புரூக், லபுவானின் ஆளுநராகவும் தளபதியாகவும் நியமிக்கப்பட்டார்.

சொந்த வாழ்க்கை

ஜேம்சு புரூக்கிற்குச் சட்டப்படியாக முறையான திருமணம் எதுவும் நடைபெறவில்லை என்று அறியப் படுகிறது. இருப்பினும் இங்கிலாந்தில் அவருக்கு ஒரு மகன் இருந்ததாகவும் தெரிய வருகிறது. மனைவியின் அடையாளம் அல்லது மகனின் அடையாளம்; அல்லது அவர்களின் பிறந்த தேதிகள் தெளிவாகக் கிடைக்கப் பெறவில்லை.

இருப்பினும் மகனின் பெயர் ரூபன் ஜார்ஜ் வாக்கர் (Reuben George Walker) என்றும்; அந்தப் பெயர் ஜார்ஜ் புரூக் (George Brooke) என மாற்றம் கண்டதாகவும் சொல்லப் படுகிறது.

பெங்கீரான் அனாக் பத்திமா

ஆனாலும் ஜேம்சு புரூக்கிற்கு முஸ்லீம் முறைப்படி ஒரு முறை திருமணம் நடைபெற்று உள்ளது. புரூணை நாட்டைச் சேர்ந்த பெண்மணி பெங்கீரான் அனாக் பத்திமா (Pengiran Anak Fatima) என்பவரை முஸ்லீம் முறைப்படி திருமணம் செய்து கொண்டுள்ளார்.

பிரான்சிஸ் வில்லியம் டக்ளஸ் (1874-1953) (Francis William Douglas) என்பவர், நவம்பர் 1913 முதல் சனவரி 1915 வரை, புரூணை மற்றும் லபுவான் பகுதிகளின் துணை ஆளுநராக (Acting Resident for Brunei and Labuan) பணி செய்தவர். அவர் 19 ஜூலை 1915-ஆம் தேதி லண்டனில் உள்ள பிரித்தானிய வெளியுறவு அலுவலகத்திற்கு எழுதிய கடிதத்தில் அந்தத் திருமணத்தைப் பற்றி குறிப்பிட்டு உள்ளார்.

ஜேம்சு புரூக்கிற்குப் பிறந்த மகள்

பெங்கீரான் அனாக் அப்துல் காதிர் (Pengiran Anak Abdul Kadir) என்பவரின் மகளும், புருணையின் 21-ஆவது சுல்தானான சுல்தான் முகம்மது கன்சுல் ஆலாம் (Sultan Muhammad Kanzul Alam) என்பவரின் பேத்தி பெங்கீரான் அனாக் பத்திமா. இந்தத் திருமணம் ஐரோப்பாவில் செல்லுபடி ஆகாது.

இந்தத் திருமணத்தின் மூலமாக அவர்களுக்கு ஒரு மகள் பிறந்தாள். 1864-இல் பிரான்சிஸ் வில்லியம் டக்ளஸ் என்பவரால் இந்தப் பெண்மணி, நேர்காணல் புரூக்கின் மகள் செய்யப் பட்டார். அத்துடன் மருத்துவர் டாக்டர் ஓகில்வி (Dr Ogilvie) என்பவர் புரூக்கின் மகளை 1866-இல் சந்தித்ததாகவும் பிரித்தானிய வெளியுறவு அலுவலகத்திற்கு எழுதிய கடிதத்தில் டக்ளஸ் குறிப்பிட்டு உள்ளார்.

வாரிசு

ஜேம்சு புரூக்கிற்கு முறையான பிள்ளைகள் இல்லாததால், 1861-இல் அவர் தன் சகோதரியின் மூத்த மகனான கேப்டன் ஜோன் புரூக் ஜான்சன் புரூக் (Captain John Brooke Johnson Brooke) என்பவரைத் தன் வாரிசாகப் நியமித்தார்.

இருப்பினும் இருவருக்கும் இடையே பிரச்சினைகள் ஏற்பட்டன. வாரிசு பட்டியலில் இருந்து ஜோன் புரூக் தவிர்க்கப் பட்டார். இவருக்குப் பதிலாக, இவரின் ஜோன் புரூக்கின் இளைய சகோதரர், சார்லஸ் அந்தோனி ஜான்சன் புரூக் என்பவரைத் தன் வாரிசாக நியமித்தார்.

இறப்பு

ஜேம்சு புரூக்கின், இறுதி கட்டத்தின் பத்து ஆண்டுகளில், மூன்று முறை பக்க வாதத்தால் பாதிக்கப் பட்டார். 1868-ஆம் ஆண்டு ஜூன் 11-ஆம் தேதி இங்கிலாந்தில் உள்ள டார்ட்மூர், டெவன்சையர் (Dartmoor, Devonshire) நகரில் இறந்தார். செயிண்ட் லியோனர்ட் தேவாலயத்தின் (St Leonard's Church) கல்லறையில் அடக்கம் செய்யப் பட்டார்.

வெள்ளை இராஜா வம்சாவழியினர்

பொது

1840-ஆம் ஆண்டுக் காலக் கட்டத்தில், சரவாக்கை ஆட்சி செய்யத் தொடங்கிய புரூக் அரசக் குடும்பத் தலைவரையும்; சாதாரண புரூக் குடும்பத்தைச் சார்ந்தவர்களையும்; வேறுபடுத்திக் காட்டுவதற்காக வெள்ளை இராஜா எனும் அடைமொழி பயன்படுத்தப்பட்டது.

ஜேம்சு புரூக் என்பவர் அதன் முதல் ராஜாவாக ஆட்சி செய்தார். 1841-ஆம் ஆண்டில் இருந்து 1868-ஆம் ஆண்டு, அவர் இறக்கும் வரையில் சரவாக்கை ஆட்சி செய்தார்.

புரூணை சுல்தானகம்

1800-ஆம் ஆண்டுகளில், சரவாக் நிலப்பகுதி புரூணை சுல்தானகத்திற்குச் சொந்தமான ஒரு காலனியாக இருந்தது. 1946-ஆம் ஆண்டு சரவாக்கைப் பிரித்தானிய அரசாங்கம் எடுத்துக் கொள்ளும் வரையில் சரவாக் இராச்சியத்தை வெள்ளை இராஜாக்கள் 95 ஆண்டு காலம் ஆட்சி செய்தார்கள்.

ஜேம்சு புரூக் முதன்முதலில் போர்னியோ தீவிற்கு வந்தபோது, சரவாக் நிலப்பகுதி புருணை சுல்தானகத்தின் அடிமை மாநிலமாக இருந்தது. அரசாங்க அமைப்பு முறை புருணை அரசாங்க நிர்வாகத்தை அடிப்படையாகக் கொண்டு இருந்தது.

பொதுச்சேவை சீர்த்திருத்தங்கள்

பிரித்தானிய அரசாங்க நிர்வாக அமைப்பைப் போல சரவாக் அரசாங்க நிர்வாகத்தையும் ஜேம்சு புரூக் மறுசீரமைத்தார். இறுதியில் சரவாக அரசாங்கத்தில் ஒரு பொதுச் சேவையையும் உருவாக்கினார்.

ஐரோப்பிய அதிகாரிகளை, குறிப்பாக பிரித்தானிய அதிகாரிகளை மாவட்டத்தின் வெளிமாநிலங்களை நிர்வகிப்பதற்கு நியமித்தார். இராஜா ஜேம்சு புரூக் மற்றும் அவரின் வாரிசுகளால், சரவாக் பொதுச் சேவைத் துறை தொடர்ந்து சீர்திருத்தம் செய்யப்பட்டது.

புரூக் குடும்பம்

சான்றுகள்
 Barley, Nigel (2002), White Rajah, Time Warner: London. .
 Cavendish, Richard,  "Birth of Sir James Brooke",  History Today. April 2003, Vol. 53, Issue 4.
 Jacob, Gertrude Le Grand.  The Raja of Saráwak: An Account of Sir James Brooks. K. C. B., LL. D., Given Chiefly Through Letters and Journals. London: MacMillan, 1876.
 Wason, Charles William.  The Annual Register: A Review of Public Events at Home and Abroad for the Year 1868.  London: Rivingtons, Waterloo Place, 1869.  pp. 162–163.

மேலும் படிக்க

 Foggo, George (1853) Adventures of Sir James Brooke, K.C.B., Rajah of Sarawak, "sovereign de facto of Borneo proper," late governor of Labuan: from Rajah Brooke's own diary and correspondence, or from government official documents, London: Effingham Wilson.
 Hahn, Emily (1953) James Brooke of Sarawak, London, Arthur Barker.
 Ingleson, John (1979) Expanding the empire: James Brooke and the Sarawak lobby, 1839–1868, Nedlands, W.A.: Centre for South and Southeast Asian Studies, University of Western Australia.
 Payne, Robert (1960) The White Rajahs of Sarawak, Robert Hale.
 Pybus, Cassandra (1996) 'White Rajah: A Dynastic Intrigue' University of Queensland Press.
 Runciman, Steve (1960) The White Rajahs: A History of Sarawak from 1841 to 1946, Cambridge University Press.
 Tarling, Nicholas (1982) The burthen, the risk, and the glory: a biography of Sir James Brooke, Kuala Lumpur; New York: Oxford University Press.

மேற்கோள்கள்

வெளி இணைப்புகள்
 The Brooke Trust – புரூக் வம்சத்தின் பாரம்பரியம் பற்றிய கூடுதல் தகவல்கள்

போர்னியோ
சரவாக் அரசியல்வாதிகள்
சரவாக் வரலாறு
மலேசிய வரலாறு
jhar jeṃjhu bhurūgh (āṅghilaṃ: Sir James Brooke; malāy: Raja Putih Sarawak) (bhiṟabhbhu: 29 ebhral 1803 – iṟabhbhu: 11 jhūṉ 1868), èṉbhavar bhorṉiyo dhīviṉ vaḍhameṟghubh bhaghudhiyil jharavāgh jhuldhāṉaghaṃ èṉuṃ jharavāgh irājhjhiyadhdhai (Raj of Sarawak) uruvāghghiyavar.

jharavāgh māniladhdhil, vèḻḻai irājā (Rajah of Sarawak) èṉuṃ bhurūgh bharaṃbharaiyaidh dhoṟṟuvidhdhavar; adhaṉ mudhal rājāvāgha jharavāgh irājhjhiyadhdhil gholojhjhiyavar; 1841-āṃ āṇḍhil irundhu 1868-āṃ āṇḍhu, avar iṟaghghuṃ varaiyil jharavāgh irājhjhiyadhdhai āḍhjhi jhèydhavar.

varalāṟu

indhiyāvil ghaṃbhèṉi āḍhjhi (Company Raj) naḍhaibhèṟṟa bhodhu meṟghu vaṅghāḻaṃ, hūghli māvaḍhḍhadhdhil jeṃjhu bhurūgh bhiṟandhār.

iṅghilāndhil jhila varuḍhaṅghaḻ ghalvi ghaṟṟa bhiṟaghu, 1819-āṃ āṇḍhil, vaṅghāḻa irāṇuvadhdhil (Bengal Army) bhaṇiyāṟṟiṉār. 1825-āṃ āṇḍhil mudhalāṃ āṅghileya-bharmiyabh bhoril migha mojhamāghagh ghāyamaḍhaindhār.

mudhalāṃ āṅghileya-bharmiyabh bhor

indhabh bhor bhiridhdhāṉiyabh bherarajhughghuṃ, ghoṉbhavuṅ vaṃjhadhdhiṉ bharmiyabh bherarajhughghuṃ iḍhaiye naḍhaibhèṟṟa bhorāghuṃ. jeṃs bhurūgh uḍhaṉaḍhiyāgha iṅghilāndhiṟghudh dhirubhbhi aṉubhbhabh bhaḍhḍhār.

1830-āṃ āṇḍhil, jeṃs bhurūgh mīṇḍhuṃ jhèṉṉaighghu vandhār. āṉāl bhal̤aiya irāṇuvabh bhirivil mīṇḍhuṃ jhera mighavuṃ dhāmadhamāghi viḍhḍhadhu. bhiṉṉar dhaṉ irāṇuva velaiyai rājiṉāmā jhèydhār. mīṇḍhuṃ iṅghilāndhu nāḍhḍhiṟghe dhiruṃbhiṉār.

dhūraghghil̤aghghubh bhayaṇaṃ

iḍhaiyil, dhāṉ òru vaṇigharāgha veṇḍhuṃ èṉa virubhbhabh bhaḍhḍhār. dhūraghghil̤aghghu nāḍhughaḻil vaṇighaṃ jhèyya muyaṟjhighaḻ jhèydhār. bhalaṉ aḻighghavillai.

1835-āṃ āṇḍhil avaruḍhaiya dhandhaiyār iṟandhadhuṃ vārijhu jhòdhdhu èṉa £30,000 bhèṟṟār. andhabh bhaṇadhdhaigh ghòṇḍhu avar 142-ḍhaṉ èḍhai ghòṇḍha òru ghabhbhalai vāṅghiṉār. andhagh ghabhbhaliṉ bhèyar rāyalisḍh (Royalist).

bhurūṇai jhuldhāṉ umar ali jhaibhudhīṉ

1838-āṃ āṇḍhil bhorṉiyo dhīvil ghūjhjhiṅgh nagharai vandhaḍhaindhār. abhbhodhu bhurūṇai jhuldhāṉughghu èdhirāṉa ghiḻarjhjhighaḻ bhorṉiyovil bharavalāgha irundhaṉa. andha èdhirbhbhughaḻai jhamādhāṉa muṟaiyil dhīrdhdhu vaighghalāṃ èṉa jeṃs bhurūgh viruṃbhiṉār.

bhurūṇai jhuldhāṉiṉ māmā bhèṅghirāṉ mūḍhā ajhīmai (Pangeran Muda Hashim) ghūjhjhiṅghil jhandhidhdhār. ghiḻarjhjhiyai najhughgha udhaviṉār. idhaṉ mūlaṃ bhurūṇai jhuldhāṉ umar ali jhaibhudhīṉ II (Omar Ali Saifuddin II) avarghaḻiṉ naṉmadhibhbhaibh bhèṟṟār. jhuldhāṉ umar ali jhaibhudhīṉ II; bhuruṇaiyiṉ 23-āvadhu jhuldhāṉ āvār. ivar 1841-il bhurūgh jhèydha udhavighghu īḍhāgha jharavāghghiṉ ghavarṉar bhadhaviyai bhurūghghiṟghu val̤aṅghiṉār.

bhurūṇai malāy bhirabhughghaḻ

andhagh ghālagh ghaḍhḍhadhdhil jharavāgh ghaḍhal bhaghudhighaḻil ghaḍhaṟghòḻḻaighaḻ bharavalāgha irundhaṉa. andha ghaḍhaṟghòḻḻaighaḻai aḍhaghghuvadhil jeṃjhu bhurūgh vèṟṟigharamāghajh jhèyalbhaḍhḍhār. irubhbhiṉuṃ, abhbhodhu bhurūṇaiyil irundha malāy bhirabhughghaḻ jhilar, dhiruḍhḍhughghu èdhirāṉa bhurūghghiṉ dhīviramāṉa naḍhavaḍhighghaighaḻ ghuṟidhdhu maghil̤jhjhi aḍhaiyavillai. avai avarghaḻughghubh bhādhaghamāgha irundhaṉa.

bhurūṇai jhuldhāṉiṉ māmā bhèṅghirāṉ mūḍhā ajhīmaiyuṃ (Pangeran Muda Hashim) maṟṟuṃ avariṉ ādharavāḻarghaḻaiyuṃ ghòlai jhèyvadhaṟghu eṟbhāḍhughaḻ jhèydhārghaḻ. bhiridhdhāṉiya irāṇuvadhdhaigh ghòṇḍhu, jeṃjhu bhurūgh andha muyaṟjhiyai aḍhaghghiṉār. bhurūṇai āḍhjhiyaijh jhuldhāṉ umar ali jhaibhudhīṉiḍhame (Omar Ali Saifuddin II) mīḍhḍhugh ghòḍhudhdhār.

labhuvāṉ āḻunarāgha jeṃjhu bhurūgh

1842-āṃ āṇḍhil, jhuldhāṉ umar ali jhaibhudhīṉ, jharavāghghiṉ mul̤u iṟaiyāṇmaiyaiyuṃ jeṃjhu bhurūghghiṟghu viḍhḍhugh ghòḍhudhdhār. 1842 āghasḍhu 18-āṃ dhedhi jharavāgh rājā èṉṟa bhaḍhḍhaṃ jeṃjhu bhurūghghiṟghu val̤aṅghabhbhaḍhḍhadhu.

1844-il jeṃjhu bhurūgh, dhaṉ meṟbhārvaiyil irundha labhuvāṉ dhīvai bhiridhdhāṉiya arajhāṅghadhdhiṟghu val̤aṅghiṉār. 1848-il jeṃjhu bhurūgh, labhuvāṉiṉ āḻunarāghavuṃ dhaḻabhadhiyāghavuṃ niyamighghabhbhaḍhḍhār.

jhòndha vāl̤ghghai

jeṃjhu bhurūghghiṟghujh jhaḍhḍhabhbhaḍhiyāgha muṟaiyāṉa dhirumaṇaṃ èdhuvuṃ naḍhaibhèṟavillai èṉṟu aṟiyabh bhaḍhughiṟadhu. irubhbhiṉuṃ iṅghilāndhil avarughghu òru maghaṉ irundhadhāghavuṃ dhèriya varughiṟadhu. maṉaiviyiṉ aḍhaiyāḻaṃ alladhu maghaṉiṉ aḍhaiyāḻaṃ; alladhu avarghaḻiṉ bhiṟandha dhedhighaḻ dhèḻivāghagh ghiḍhaighghabh bhèṟavillai.

irubhbhiṉuṃ maghaṉiṉ bhèyar rūbhaṉ jārj vāghghar (Reuben George Walker) èṉṟuṃ; andhabh bhèyar jārj bhurūgh (George Brooke) èṉa māṟṟaṃ ghaṇḍhadhāghavuṃ jhòllabh bhaḍhughiṟadhu.

bhèṅghīrāṉ aṉāgh bhadhdhimā

āṉāluṃ jeṃjhu bhurūghghiṟghu muslīṃ muṟaibhbhaḍhi òru muṟai dhirumaṇaṃ naḍhaibhèṟṟu uḻḻadhu. bhurūṇai nāḍhḍhaijh jherndha bhèṇmaṇi bhèṅghīrāṉ aṉāgh bhadhdhimā (Pengiran Anak Fatima) èṉbhavarai muslīṃ muṟaibhbhaḍhi dhirumaṇaṃ jhèydhu ghòṇḍhuḻḻār.

bhirāṉjhis villiyaṃ ḍhaghḻas (1874-1953) (Francis William Douglas) èṉbhavar, navaṃbhar 1913 mudhal jhaṉavari 1915 varai, bhurūṇai maṟṟuṃ labhuvāṉ bhaghudhighaḻiṉ dhuṇai āḻunarāgha (Acting Resident for Brunei and Labuan) bhaṇi jhèydhavar. avar 19 jūlai 1915-āṃ dhedhi laṇḍhaṉil uḻḻa bhiridhdhāṉiya vèḻiyuṟavu aluvalaghadhdhiṟghu èl̤udhiya ghaḍhidhadhdhil andhadh dhirumaṇadhdhaibh bhaṟṟi ghuṟibhbhiḍhḍhu uḻḻār.

jeṃjhu bhurūghghiṟghubh bhiṟandha maghaḻ

bhèṅghīrāṉ aṉāgh abhdhul ghādhir (Pengiran Anak Abdul Kadir) èṉbhavariṉ maghaḻuṃ, bhuruṇaiyiṉ 21-āvadhu jhuldhāṉāṉa jhuldhāṉ mughaṃmadhu ghaṉjhul ālāṃ (Sultan Muhammad Kanzul Alam) èṉbhavariṉ bhedhdhi bhèṅghīrāṉ aṉāgh bhadhdhimā. indhadh dhirumaṇaṃ airobhbhāvil jhèllubhaḍhi āghādhu.

indhadh dhirumaṇadhdhiṉ mūlamāgha avarghaḻughghu òru maghaḻ bhiṟandhāḻ. 1864-il bhirāṉjhis villiyaṃ ḍhaghḻas èṉbhavarāl indhabh bhèṇmaṇi, nerghāṇal bhurūghghiṉ maghaḻ jhèyyabh bhaḍhḍhār. adhdhuḍhaṉ marudhdhuvar ḍhāghḍhar oghilvi (Dr Ogilvie) èṉbhavar bhurūghghiṉ maghaḻai 1866-il jhandhidhdhadhāghavuṃ bhiridhdhāṉiya vèḻiyuṟavu aluvalaghadhdhiṟghu èl̤udhiya ghaḍhidhadhdhil ḍhaghḻas ghuṟibhbhiḍhḍhu uḻḻār.

vārijhu

jeṃjhu bhurūghghiṟghu muṟaiyāṉa bhiḻḻaighaḻ illādhadhāl, 1861-il avar dhaṉ jhaghodhariyiṉ mūdhdha maghaṉāṉa ghebhḍhaṉ joṉ bhurūgh jāṉjhaṉ bhurūgh (Captain John Brooke Johnson Brooke) èṉbhavaraidh dhaṉ vārijhāghabh niyamidhdhār.

irubhbhiṉuṃ iruvarughghuṃ iḍhaiye bhirajhjhiṉaighaḻ eṟbhaḍhḍhaṉa. vārijhu bhaḍhḍhiyalil irundhu joṉ bhurūgh dhavirghghabh bhaḍhḍhār. ivarughghubh bhadhilāgha, ivariṉ joṉ bhurūghghiṉ iḻaiya jhaghodharar, jhārlas andhoṉi jāṉjhaṉ bhurūgh èṉbhavaraidh dhaṉ vārijhāgha niyamidhdhār.

iṟabhbhu

jeṃjhu bhurūghghiṉ, iṟudhi ghaḍhḍhadhdhiṉ bhadhdhu āṇḍhughaḻil, mūṉṟu muṟai bhaghgha vādhadhdhāl bhādhighghabh bhaḍhḍhār. 1868-āṃ āṇḍhu jūṉ 11-āṃ dhedhi iṅghilāndhil uḻḻa ḍhārḍhmūr, ḍhèvaṉjhaiyar (Dartmoor, Devonshire) nagharil iṟandhār. jhèyiṇḍh liyoṉarḍh dhevālayadhdhiṉ (St Leonard's Church) ghallaṟaiyil aḍhaghghaṃ jhèyyabh bhaḍhḍhār.

vèḻḻai irājā vaṃjhāval̤iyiṉar

bhòdhu

1840-āṃ āṇḍhugh ghālagh ghaḍhḍhadhdhil, jharavāghghai āḍhjhi jhèyyadh dhòḍhaṅghiya bhurūgh arajhagh ghuḍhuṃbhadh dhalaivaraiyuṃ; jhādhāraṇa bhurūgh ghuḍhuṃbhadhdhaijh jhārndhavarghaḻaiyuṃ; veṟubhaḍhudhdhigh ghāḍhḍhuvadhaṟghāgha vèḻḻai irājā èṉuṃ aḍhaimòl̤i bhayaṉbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhadhu.

jeṃjhu bhurūgh èṉbhavar adhaṉ mudhal rājāvāgha āḍhjhi jhèydhār. 1841-āṃ āṇḍhil irundhu 1868-āṃ āṇḍhu, avar iṟaghghuṃ varaiyil jharavāghghai āḍhjhi jhèydhār.

bhurūṇai jhuldhāṉaghaṃ

1800-āṃ āṇḍhughaḻil, jharavāgh nilabhbhaghudhi bhurūṇai jhuldhāṉaghadhdhiṟghujh jhòndhamāṉa òru ghālaṉiyāgha irundhadhu. 1946-āṃ āṇḍhu jharavāghghaibh bhiridhdhāṉiya arajhāṅghaṃ èḍhudhdhugh ghòḻḻuṃ varaiyil jharavāgh irājhjhiyadhdhai vèḻḻai irājāghghaḻ 95 āṇḍhu ghālaṃ āḍhjhi jhèydhārghaḻ.

jeṃjhu bhurūgh mudhaṉmudhalil bhorṉiyo dhīviṟghu vandhabhodhu, jharavāgh nilabhbhaghudhi bhuruṇai jhuldhāṉaghadhdhiṉ aḍhimai mānilamāgha irundhadhu. arajhāṅgha amaibhbhu muṟai bhuruṇai arajhāṅgha nirvāghadhdhai aḍhibhbhaḍhaiyāghagh ghòṇḍhu irundhadhu.

bhòdhujhjhevai jhīrdhdhirudhdhaṅghaḻ

bhiridhdhāṉiya arajhāṅgha nirvāgha amaibhbhaibh bhola jharavāgh arajhāṅgha nirvāghadhdhaiyuṃ jeṃjhu bhurūgh maṟujhīramaidhdhār. iṟudhiyil jharavāgha arajhāṅghadhdhil òru bhòdhujh jhevaiyaiyuṃ uruvāghghiṉār.

airobhbhiya adhighārighaḻai, ghuṟibhbhāgha bhiridhdhāṉiya adhighārighaḻai māvaḍhḍhadhdhiṉ vèḻimānilaṅghaḻai nirvaghibhbhadhaṟghu niyamidhdhār. irājā jeṃjhu bhurūgh maṟṟuṃ avariṉ vārijhughaḻāl, jharavāgh bhòdhujh jhevaidh dhuṟai dhòḍharndhu jhīrdhirudhdhaṃ jhèyyabhbhaḍhḍhadhu.

bhurūgh ghuḍhuṃbhaṃ

jhāṉṟughaḻ
 Barley, Nigel (2002), White Rajah, Time Warner: London. .
 Cavendish, Richard,  "Birth of Sir James Brooke",  History Today. April 2003, Vol. 53, Issue 4.
 Jacob, Gertrude Le Grand.  The Raja of Saráwak: An Account of Sir James Brooks. K. C. B., LL. D., Given Chiefly Through Letters and Journals. London: MacMillan, 1876.
 Wason, Charles William.  The Annual Register: A Review of Public Events at Home and Abroad for the Year 1868.  London: Rivingtons, Waterloo Place, 1869.  pp. 162–163.

meluṃ bhaḍhighgha

 Foggo, George (1853) Adventures of Sir James Brooke, K.C.B., Rajah of Sarawak, "sovereign de facto of Borneo proper," late governor of Labuan: from Rajah Brooke's own diary and correspondence, or from government official documents, London: Effingham Wilson.
 Hahn, Emily (1953) James Brooke of Sarawak, London, Arthur Barker.
 Ingleson, John (1979) Expanding the empire: James Brooke and the Sarawak lobby, 1839–1868, Nedlands, W.A.: Centre for South and Southeast Asian Studies, University of Western Australia.
 Payne, Robert (1960) The White Rajahs of Sarawak, Robert Hale.
 Pybus, Cassandra (1996) 'White Rajah: A Dynastic Intrigue' University of Queensland Press.
 Runciman, Steve (1960) The White Rajahs: A History of Sarawak from 1841 to 1946, Cambridge University Press.
 Tarling, Nicholas (1982) The burthen, the risk, and the glory: a biography of Sir James Brooke, Kuala Lumpur; New York: Oxford University Press.

meṟghoḻghaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ
 The Brooke Trust – bhurūgh vaṃjhadhdhiṉ bhāraṃbhariyaṃ bhaṟṟiya ghūḍhudhal dhaghavalghaḻ

bhorṉiyo
jharavāgh arajhiyalvādhighaḻ
jharavāgh varalāṟu
malejhiya varalāṟu
ஜேம்சு புரூக்