துவாரகா-கம்போஜா பாதை (Dvārakā–Kamboja) என்பது ஒரு பழங்கால நில வர்த்தக பாதையாகும். இது பழங்காலத்திலும் ஆரம்பகால இடைக்காலத்திலும் பட்டு சாலையின் ஒரு முக்கிய கிளையாக இருந்தது. இதைப்பற்றிய குறிப்புகள் பௌத்த, இந்து மற்றும் சமண படைப்புகளில் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. இது இன்றைய ஆப்கானித்தான் மற்றும் தஜிகிஸ்தானில் உள்ள கம்போஜ இராச்சியத்தை பாக்கித்தான் வழியாக துவாரகை ( துவாராவதி ) மற்றும் குசராத்து, இந்தியாவின் பிற முக்கிய துறைமுகங்களுடன் இணைத்தது. ஆப்கானித்தான் மற்றும் சீனாவிலிருந்து பொருட்களை கடல் வழியாக தென்னிந்தியா, இலங்கை, மத்திய கிழக்கு மற்றும் பண்டைய கிரேக்கம் மற்றும் ரோம் போன்ற நாடுகலுக்கு ஏற்றுமதி செய்ய அனுமதித்தது.  இந்தச் சாலை வடமேற்கு நாடுகளுடன் இந்தியாவை இணைக்கும் இரண்டாவது மிக முக்கியமான பண்டைய வணிகப் பாதையாகும்.

பாதை 

கம்போஜம்-துவாரகை வர்த்தக பாதை துவாரகை துறைமுகத்தில் தொடங்கியது. இது ஆனர்த்த நாட்டின் பகுதி வழியாக சித்தோர்கருக்கு அருகிலுள்ள மத்யமிகா என்ற நகரத்திற்கு சென்றது.ஆரவல்லிக்கு தெற்கே, சாலை சிந்து நதியை அடைந்தது, அங்கு அது வடக்கு நோக்கி திரும்பியது. ரோருகாவில் (நவீன ரோடி), பாதை இரண்டாகப் பிரிந்தது: ஒரு சாலை கிழக்கு நோக்கித் திரும்பி சரசுவதி நதியைப் பின்தொடர்ந்து அத்தினாபுரம் மற்றும் இந்திரப்பிரஸ்தம் வரை சென்றது. இரண்டாவது கிளை வடக்கே தொடர்ந்தது. பிரதான கிழக்கு மேற்கு சாலையில் (வடபாதை வழியாக  பாடலிபுத்திரம், பாமியான்) புஷ்கலாவதியில் முடிந்தது.      

புஷ்கலாவதியிலிருந்து, காம்போஜம்-துவாரகை மற்றும் வடபாதை வழிகள் காபூல் மற்றும் பாமியன் வழியாக பாக்திரியாவுக்கு ஒன்றாக சென்றன. பாக்திரியாவில், பாமிர் மலைகள் மற்றும் படாக்சன் வழியாகச் செல்ல சாலை கிழக்கு நோக்கி திரும்பியது. இறுதியாக பட்டுப் பாதையுடன் சீனாவுடன் இணைந்தது.

நில வர்த்தகம் 
வரலாற்றுப் பதிவு மற்றும் தொல்பொருள் சான்றுகள் இரண்டும் வடமேற்கில் உள்ள பண்டைய இராச்சியங்கள் ( காந்தாரதேசம் மற்றும் கம்போஜம் ) பண்டைய காலங்களிலிருந்து மேற்கு இந்திய இராச்சியங்களுடன் (ஆனர்த்தம் மற்றும் சௌராட்டிரம் ) பொருளாதார மற்றும் அரசியல் உறவைக் கொண்டிருந்தன என்பதைக் காட்டுகின்றன. இந்த வணிக உறவு கம்போஜர்கள் மற்றும் சௌராட்டிரர்கள் இருவரும் இதேபோன்ற சமூக அரசியல் நிறுவனங்களை ஏற்றுக்கொள்ள வழிவகுத்ததாக தெரிகிறது.

வரலாற்று பதிவுகள் 
இந்து மற்றும் பௌத்த நூல்களில் உள்ள குறிப்புகள் பண்டைய கம்போஜர்களின் வர்த்தக நடவடிக்கைகளை மற்ற நாடுகளுடன் குறிப்பிடுகின்றன: 

 பெட்டாவத்து என்று அழைக்கப்படும் பாளி வேலையில் இது குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. அதில் வர்த்தகர்கள் துவாராவதி முதல் கம்போஜம் வரை பொருட்கள் ஏற்றப்பட்ட வாகனங்களுடன் வணிகர்களுடன் சென்றதாகக் கூறப்படுகிறது.  
 பொ.ச.மு. 4 ஆம் நூற்றாண்டுக்கும் கி.பி 4 ஆம் நூற்றாண்டுக்கும் இடையில் எழுதப்பட்ட கட்டுரையான சாணக்கியரின் அர்த்தசாஸ்திரம், கம்போஜம் மற்றும் சௌராட்டிர இராச்சியங்களை ஒரே ஒரு நிறுவனமாக வகைப்படுத்துகிறது. ஏனெனில் இரு குடியரசுகளிலும் ஒரே மாதிரியான அரசியல்-பொருளாதார நிறுவனங்கள் இருந்தன. உரை போர், கால்நடை சார்ந்த விவசாயம் மற்றும் வர்த்தகம் பற்றி குறிப்பாக குறிப்பிடுகிறது.  6 ஆம் நூற்றாண்டின் என்சைக்ளோபீடியா  மற்றும் காம்போஜர்களின் செல்வத்தைப் பற்றி குறிப்பாகக் குறிப்பிடும் முக்கிய காவியமான மகாபாரதம், வராகமிகிரரின் பிரகத் சம்கிதா ஆகியவற்றுடன் இந்த விளக்கம் காணப்பட்டுள்ளது.

தொல்பொருள் சான்றுகள் 
ஆப்கானித்தானில், பாமியான், தக்சசீலம் மற்றும் பாக்ராம் ஆகிய இடங்களில் அகழ்வாராய்ச்சிகளில் கண்டுபிடிக்கப்பட்ட ஏராளமான விலைமதிப்பற்ற பொருள்கள், பிராந்தியத்திற்கும் பண்டைய போனீசியா மற்றும் மேற்கில் உரோம் மற்றும் தெற்கே இலங்கைக்கும் இடையிலான நெருங்கிய வர்த்தக உறவுக்கு சான்றுகளைக் கொண்டுள்ளன. 

குசராத்தில் தொல்பொருள் அகழ்வாராய்ச்சிகள் பண்டைய துறைமுகங்களையும் கண்டறிந்துள்ளதால், கம்போஜம்-துவாரகை பாதை கிழக்கு மற்றும் மேற்கில் பயணம் செய்வதற்கு முன்னர் கடலை அடைந்த வர்த்தக பொருட்களுக்கான பாதையாக பார்க்கப்படுகிறது.

துறைமுகம் மற்றும் சர்வதேச வர்த்தகம் 

கம்போஜம்-துவாரகை பாதையின் முனையத்தில் உள்ள துவாரகை துறைமுகத்திலிருந்து, வர்த்தகர்கள் கடல் வர்த்தக வழிகளுடன் இணைந்தவர்கள், ரோம் வரை மேற்கிலும், கிழக்கே கம்போடியா வரையிலும் பொருட்களை பரிமாறிக் கொண்டனர். துவாரகையில் அனுப்பப்பட்ட பொருட்கள் கிரீஸ், எகிப்து, அரேபிய தீபகற்பம், தென்னிந்தியா, இலங்கை, மியான்மர், சுவர்ணபூமி (அதன் இருப்பிடம் இன்னும் தீர்மானிக்கப்படவில்லை) மற்றும் இந்தோசீனிய தீபகற்பம் ஆகிய பகுதிகளையும் அடைந்தது.

குறிப்புகள்

வெளி இணைப்புகள் 
Lank Library Forum: International Relations in Ancient and Medieval Lanka 
The Periplus of the Erythraean Sea
International Trade Of Sindh From Its Port Barbaricon (Banbhore) 200 BC to 200 AD
Early Indian Trade and the Traders
Parthian Stations by Isidore of Charax

வணிகப் பாதைகள்
குசராத் வரலாறு
பொருளாதார வழித்தடங்கள்
dhuvāraghā-ghaṃbhojā bhādhai (Dvārakā–Kamboja) èṉbhadhu òru bhal̤aṅghāla nila vardhdhagha bhādhaiyāghuṃ. idhu bhal̤aṅghāladhdhiluṃ āraṃbhaghāla iḍhaighghāladhdhiluṃ bhaḍhḍhu jhālaiyiṉ òru mughghiya ghiḻaiyāgha irundhadhu. idhaibhbhaṟṟiya ghuṟibhbhughaḻ bhaudhdha, indhu maṟṟuṃ jhamaṇa bhaḍhaibhbhughaḻil ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. idhu iṉṟaiya ābhghāṉidhdhāṉ maṟṟuṃ dhajighisdhāṉil uḻḻa ghaṃbhoja irājhjhiyadhdhai bhāghghidhdhāṉ val̤iyāgha dhuvāraghai ( dhuvārāvadhi ) maṟṟuṃ ghujharādhdhu, indhiyāviṉ bhiṟa mughghiya dhuṟaimughaṅghaḻuḍhaṉ iṇaidhdhadhu. ābhghāṉidhdhāṉ maṟṟuṃ jhīṉāvilirundhu bhòruḍhghaḻai ghaḍhal val̤iyāgha dhèṉṉindhiyā, ilaṅghai, madhdhiya ghil̤aghghu maṟṟuṃ bhaṇḍhaiya ghireghghaṃ maṟṟuṃ roṃ bhoṉṟa nāḍhughalughghu eṟṟumadhi jhèyya aṉumadhidhdhadhu.  indhajh jhālai vaḍhameṟghu nāḍhughaḻuḍhaṉ indhiyāvai iṇaighghuṃ iraṇḍhāvadhu migha mughghiyamāṉa bhaṇḍhaiya vaṇighabh bhādhaiyāghuṃ.

bhādhai 

ghaṃbhojaṃ-dhuvāraghai vardhdhagha bhādhai dhuvāraghai dhuṟaimughadhdhil dhòḍhaṅghiyadhu. idhu āṉardhdha nāḍhḍhiṉ bhaghudhi val̤iyāgha jhidhdhorgharughghu arughiluḻḻa madhyamighā èṉṟa nagharadhdhiṟghu jhèṉṟadhu.āravallighghu dhèṟghe, jhālai jhindhu nadhiyai aḍhaindhadhu, aṅghu adhu vaḍhaghghu noghghi dhiruṃbhiyadhu. rorughāvil (navīṉa roḍhi), bhādhai iraṇḍhāghabh bhirindhadhu: òru jhālai ghil̤aghghu noghghidh dhiruṃbhi jharajhuvadhi nadhiyaibh bhiṉdhòḍharndhu adhdhiṉābhuraṃ maṟṟuṃ indhirabhbhirasdhaṃ varai jhèṉṟadhu. iraṇḍhāvadhu ghiḻai vaḍhaghghe dhòḍharndhadhu. bhiradhāṉa ghil̤aghghu meṟghu jhālaiyil (vaḍhabhādhai val̤iyāgha  bhāḍhalibhudhdhiraṃ, bhāmiyāṉ) bhuṣghalāvadhiyil muḍhindhadhu.      

bhuṣghalāvadhiyilirundhu, ghāṃbhojaṃ-dhuvāraghai maṟṟuṃ vaḍhabhādhai val̤ighaḻ ghābhūl maṟṟuṃ bhāmiyaṉ val̤iyāgha bhāghdhiriyāvughghu òṉṟāgha jhèṉṟaṉa. bhāghdhiriyāvil, bhāmir malaighaḻ maṟṟuṃ bhaḍhāghjhaṉ val̤iyāghajh jhèlla jhālai ghil̤aghghu noghghi dhiruṃbhiyadhu. iṟudhiyāgha bhaḍhḍhubh bhādhaiyuḍhaṉ jhīṉāvuḍhaṉ iṇaindhadhu.

nila vardhdhaghaṃ 
varalāṟṟubh bhadhivu maṟṟuṃ dhòlbhòruḻ jhāṉṟughaḻ iraṇḍhuṃ vaḍhameṟghil uḻḻa bhaṇḍhaiya irājhjhiyaṅghaḻ ( ghāndhāradhejhaṃ maṟṟuṃ ghaṃbhojaṃ ) bhaṇḍhaiya ghālaṅghaḻilirundhu meṟghu indhiya irājhjhiyaṅghaḻuḍhaṉ (āṉardhdhaṃ maṟṟuṃ jhaurāḍhḍhiraṃ ) bhòruḻādhāra maṟṟuṃ arajhiyal uṟavaigh ghòṇḍhirundhaṉa èṉbhadhaigh ghāḍhḍhughiṉṟaṉa. indha vaṇigha uṟavu ghaṃbhojarghaḻ maṟṟuṃ jhaurāḍhḍhirarghaḻ iruvaruṃ idhebhoṉṟa jhamūgha arajhiyal niṟuvaṉaṅghaḻai eṟṟughghòḻḻa val̤ivaghudhdhadhāgha dhèrighiṟadhu.

varalāṟṟu bhadhivughaḻ 
indhu maṟṟuṃ bhaudhdha nūlghaḻil uḻḻa ghuṟibhbhughaḻ bhaṇḍhaiya ghaṃbhojarghaḻiṉ vardhdhagha naḍhavaḍhighghaighaḻai maṟṟa nāḍhughaḻuḍhaṉ ghuṟibhbhiḍhughiṉṟaṉa: 

 bhèḍhḍhāvadhdhu èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhuṃ bhāḻi velaiyil idhu ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. adhil vardhdhagharghaḻ dhuvārāvadhi mudhal ghaṃbhojaṃ varai bhòruḍhghaḻ eṟṟabhbhaḍhḍha vāghaṉaṅghaḻuḍhaṉ vaṇigharghaḻuḍhaṉ jhèṉṟadhāghagh ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu.  
 bhò.jha.mu. 4 āṃ nūṟṟāṇḍhughghuṃ ghi.bhi 4 āṃ nūṟṟāṇḍhughghuṃ iḍhaiyil èl̤udhabhbhaḍhḍha ghaḍhḍhuraiyāṉa jhāṇaghghiyariṉ ardhdhajhāsdhiraṃ, ghaṃbhojaṃ maṟṟuṃ jhaurāḍhḍhira irājhjhiyaṅghaḻai òre òru niṟuvaṉamāgha vaghaibhbhaḍhudhdhughiṟadhu. eṉèṉil iru ghuḍhiyarajhughaḻiluṃ òre mādhiriyāṉa arajhiyal-bhòruḻādhāra niṟuvaṉaṅghaḻ irundhaṉa. urai bhor, ghālnaḍhai jhārndha vivajhāyaṃ maṟṟuṃ vardhdhaghaṃ bhaṟṟi ghuṟibhbhāgha ghuṟibhbhiḍhughiṟadhu.  6 āṃ nūṟṟāṇḍhiṉ èṉjhaighḻobhīḍhiyā  maṟṟuṃ ghāṃbhojarghaḻiṉ jhèlvadhdhaibh bhaṟṟi ghuṟibhbhāghagh ghuṟibhbhiḍhuṃ mughghiya ghāviyamāṉa maghābhāradhaṃ, varāghamighirariṉ bhiraghadh jhaṃghidhā āghiyavaṟṟuḍhaṉ indha viḻaghghaṃ ghāṇabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.

dhòlbhòruḻ jhāṉṟughaḻ 
ābhghāṉidhdhāṉil, bhāmiyāṉ, dhaghjhajhīlaṃ maṟṟuṃ bhāghrāṃ āghiya iḍhaṅghaḻil aghal̤vārāyjhjhighaḻil ghaṇḍhubhiḍhighghabhbhaḍhḍha erāḻamāṉa vilaimadhibhbhaṟṟa bhòruḻghaḻ, bhirāndhiyadhdhiṟghuṃ bhaṇḍhaiya bhoṉījhiyā maṟṟuṃ meṟghil uroṃ maṟṟuṃ dhèṟghe ilaṅghaighghuṃ iḍhaiyilāṉa nèruṅghiya vardhdhagha uṟavughghu jhāṉṟughaḻaigh ghòṇḍhuḻḻaṉa. 

ghujharādhdhil dhòlbhòruḻ aghal̤vārāyjhjhighaḻ bhaṇḍhaiya dhuṟaimughaṅghaḻaiyuṃ ghaṇḍhaṟindhuḻḻadhāl, ghaṃbhojaṃ-dhuvāraghai bhādhai ghil̤aghghu maṟṟuṃ meṟghil bhayaṇaṃ jhèyvadhaṟghu muṉṉar ghaḍhalai aḍhaindha vardhdhagha bhòruḍhghaḻughghāṉa bhādhaiyāgha bhārghghabhbhaḍhughiṟadhu.

dhuṟaimughaṃ maṟṟuṃ jharvadhejha vardhdhaghaṃ 

ghaṃbhojaṃ-dhuvāraghai bhādhaiyiṉ muṉaiyadhdhil uḻḻa dhuvāraghai dhuṟaimughadhdhilirundhu, vardhdhagharghaḻ ghaḍhal vardhdhagha val̤ighaḻuḍhaṉ iṇaindhavarghaḻ, roṃ varai meṟghiluṃ, ghil̤aghghe ghaṃbhoḍhiyā varaiyiluṃ bhòruḍhghaḻai bharimāṟigh ghòṇḍhaṉar. dhuvāraghaiyil aṉubhbhabhbhaḍhḍha bhòruḍhghaḻ ghirīs, èghibhdhu, arebhiya dhībhaghaṟbhaṃ, dhèṉṉindhiyā, ilaṅghai, miyāṉmar, jhuvarṇabhūmi (adhaṉ irubhbhiḍhaṃ iṉṉuṃ dhīrmāṉighghabhbhaḍhavillai) maṟṟuṃ indhojhīṉiya dhībhaghaṟbhaṃ āghiya bhaghudhighaḻaiyuṃ aḍhaindhadhu.

ghuṟibhbhughaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 
Lank Library Forum: International Relations in Ancient and Medieval Lanka 
The Periplus of the Erythraean Sea
International Trade Of Sindh From Its Port Barbaricon (Banbhore) 200 BC to 200 AD
Early Indian Trade and the Traders
Parthian Stations by Isidore of Charax

vaṇighabh bhādhaighaḻ
ghujharādh varalāṟu
bhòruḻādhāra val̤idhdhaḍhaṅghaḻ
துவாரகை-காம்போஜம் பாதை