மினா மங்கள்  (Mina Mangal)  ஆப்கானித்தான் நாட்டைச் சேர்ந்த ஒரு முன்னணி பத்திரிகையாளர் ஆவார். மேனா மங்கள் என்ற பெயராலும் இவரை அழைப்பார்கள். 1992 ஆம் ஆண்டு இவர் பிறந்தார்.   அரசியல் ஆலோசகர் மற்றும் பெண்கள் உரிமை ஆர்வலர் என்ற முகங்களோடும் இவர் செயற்பட்டார்.

வாழ்க்கை மற்றும் தொழில் 
மங்கள் ஆப்கானித்தானில் ஆறு உடன்பிறப்புகளில் (5 சகோதரிகள், 1 சகோதரர்) ஒரு  மூத்தவராகப் பிறந்தார். குடும்பத்தில் 5 சகோதரிகள் 1 சகோதரர் என ஆறு உறுப்பினர்கள் இவர் குடும்பத்தில் ஒருந்தனர்.  பத்திரிகை வாழ்க்கைக்கு முன்பு, இவர் ஒரு மருத்துவச்சியாகப் பயிற்சி பெற்றார். சட்டம் பயின்றார், கவிதை மற்றும் எழுத்தில் ஆர்வம் காட்டினார். ஆப்கானித்தானின் காபூலில் உள்ள மசால் பல்கலைக்கழகத்தில் மங்கள் பத்திரிகையியல் பாடம் படித்தார்.

மங்கள் தனது உடன்பிறப்புகளின் கல்விக்கு நிதி உதவி செய்ய பல வேலைகளைச் செய்தார். டோலோ தொலைக் காட்சி , சம்சாத் தொலைக் காட்சி , மற்றும் அரியானா தொலைக்காட்சி வலையமைப்பு  ஆகிய தொலைக்காட்சி அலைவரிசைகளை தொகுத்து வழங்கி மங்கள் புகழ் பெற்றார்.  ஒரு பெண்ணியவாதியாகவும் , ஆப்கானித்தானில் பெண்களின் உரிமைக்காக வாதிடுபவராகவும் இவர் அறியப்பட்டார். குறிப்பாக கல்வி மற்றும் வேலைவாய்ப்பு தொடர்பாக  இவர் உதவிகள் செய்வார்.

பெற்றோர்களால்  ஏற்பாடு செய்யப்பட்ட இவருடைய கணவரும் அவரது குடும்பமும் மங்களின் வேலை மற்றும் பெண்களின் பிரச்சினைகளில் இவர் வெளிப்படையாக பேசுவது அவர்களின் குடும்ப கவுரவத்திற்கு  அச்சுறுத்தலாக இருப்பதைக் கண்டணர். குடும்ப வன்முறைக்கு ஆளான பிறகு மங்கள் தனது முதல் வேலையை விட்டுவிட வேண்டியிருந்தது. அட்டர்னி அதிபர்  அலுவலகத்தின் செய்தித் தொடர்பாளர்,  அந்த நேரத்தில் குடும்ப வன்முறை இருப்பதாக குடும்பம் ஒன்று புகார் அளித்ததாக பிபிசி இடம் தெரிவித்தார். இந்த இணை  திருமணமாகி 10 ஆண்டுகள் ஒன்றாக வாழ்ந்தனர். ஆனால் மங்காவின் நிறுவனத்தில் மங்காவின் உயிருக்கு ஆபத்து உள்ளது என்ற அடிப்படையில் மனித உரிமைகள் ஆணையத்தில் நீண்ட முறையீடு செய்ததைத் தொடர்ந்து முறையாக விவாகரத்து செய்தனர்.  இருப்பினும், முன்னாள் கணவரும் அவரது குடும்பத்தினரும் மங்களை மறுமணம் செய்ய வலியுறுத்தி தொடர்ந்து தொந்தரவு செய்தனர். மங்களின் குடும்பத்தினர், கணவர் மங்களுக்கு போதை மருந்து கொடுத்ததாகவும், பாக்கியா மாகாணத்திற்கு வலுக்கட்டாயமாக அழைத்துச் சென்றதாகவும், அங்கு அவர்கள் மங்களை சித்திரவதை செய்து அடித்ததாகவும் குற்றம் சாட்டினர்.   இறுதியில் அவர்கள்  "சில அரசு அதிகாரிகள் மற்றும் பழங்குடி பெரியவர்களின் உதவியுடன்" விடுவிக்கப்பட்டதாகக் மங்களின் தந்தை கூறினார்.

இவர் இறப்பதற்கு முன்பு, அவர் தேசிய சட்டமன்றத்தின் கீழ் சபையான மக்கள் மன்றத்தின் கலாச்சார ஆணையராக இருந்தார்.

இறப்பு 
உள்துறை அமைச்சகத்தின் செய்தித் தொடர்பாளரின் கூற்றுப்படி , தென்கிழக்கு காபூலில் 11 மே 2019 காலை பட்டப்பகலில் மங்கள் சுட்டுக் கொல்லப்பட்டார் என்பது தெரிந்தது.  செய்தித் தொடர்பாளர் ஒருவர் அல்லது அதற்கு மேற்பட்டவர்கள் சம்பவ இடத்திலிருந்து சிலர் தப்பிவிட்டதாகக் கூறினார். இந்தக் கொலை பயங்கரவாதத் தாக்குதலா அல்லது கவுரவக் கொலையா என்பது தெரியவில்லை; மங்களின் முன்னாள் கணவர் அல்லது அவரது குடும்பத்தினர் சம்பந்தப்பட்டிருப்பதாக குடும்பம் சந்தேகிக்கிறது, மேலும் முன்னாள் கணவருக்கு எதிராக அவரது பெற்றோர் புகார் அளித்தனர். குற்றம் நடந்த உடனேயே முன்னாள் கணவரை காவல் துறையினர் சந்தேகித்தனர்.  இறந்தபோது இவருக்கு 26 வயது.

படப்பிடிப்புக்கு முந்தைய நாட்களில், மங்கள் முகநூலில்  தனக்கு ஏற்பட்ட பல அச்சுறுத்தல்களை விவரித்தார். எனினும், காவல்துறையும் அதிகாரிகளும் அவருக்கு பாதுகாப்பு வழங்கவில்லை.  மரணத்தின் சூழ்நிலைகளை ஆப்கானித்தான் பெண்கள் உரிமை ஆர்வலர்களான வாச்மா ஃப்ரோக் விமர்சித்தார்.  "இந்த பெண் ஏற்கனவே தனது உயிருக்கு ஆபத்து இருப்பதாக பகிர்ந்து கொண்டார்; ஏன் எதுவும் நடக்கவில்லை?", மேலும்: "இந்த சமூகத்தில் ஏன் இது மிகவும் எளிது? ஆண்களுக்கு  அவர்களுக்கு  உடன்படாத பெண்களைக் கொல்வது சரியா ? " . கனடியப் பிரதமர் இயசுடின் ட்ரூடோ இந்தக் கொலையை "ஏற்றுக்கொள்ள முடியாத துயரம்" என்று கூறினார், காபூலில் உள்ள அமெரிக்க தூதரகமும் தங்கள் இரங்கலைத் தெரிவித்தது.

இவரது மரணம் பெண்கள் உரிமை ஆர்வலர்கள் மற்றும் நாடாளுமன்ற சக ஊழியர்களால் ஆப்கானித்தானில் பொது வாழ்வில் பெண்களின் தொடர்ச்சியான பகல் கொலைகளின் ஒரு பகுதியாக விவரிக்கப்பட்டது. பத்திரிக்கையாளர்களைப் பாதுகாக்கும் குழுவின் கூற்றுப்படி, ஆப்கானித்தானில் 2018 ஆம் ஆண்டில் 13 பெண் ஊடகவியலாளர்கள் கொல்லப்பட்டனர், இது ஒரு வருடத்தில் அதிகபட்சமாக பதிவு செய்யப்பட்டுள்ளது. பத்திரிக்கையில் பெண்களுக்கான கூட்டணி அறிக்கையின்படி  2019 ஆம் ஆண்டு இதுவரை கொல்லப்பட்ட ஐந்து பெண் பத்திரிகையாளர்களில் மினா மங்களும்  ஒருவர்.

மேற்கோள்கள் 

2019 இறப்புகள்
1992 பிறப்புகள்
ஆப்கானித்தான் நபர்கள்
miṉā maṅghaḻ  (Mina Mangal)  ābhghāṉidhdhāṉ nāḍhḍhaijh jherndha òru muṉṉaṇi bhadhdhirighaiyāḻar āvār. meṉā maṅghaḻ èṉṟa bhèyarāluṃ ivarai al̤aibhbhārghaḻ. 1992 āṃ āṇḍhu ivar bhiṟandhār.   arajhiyal ālojhaghar maṟṟuṃ bhèṇghaḻ urimai ārvalar èṉṟa mughaṅghaḻoḍhuṃ ivar jhèyaṟbhaḍhḍhār.

vāl̤ghghai maṟṟuṃ dhòl̤il 
maṅghaḻ ābhghāṉidhdhāṉil āṟu uḍhaṉbhiṟabhbhughaḻil (5 jhaghodharighaḻ, 1 jhaghodharar) òru  mūdhdhavarāghabh bhiṟandhār. ghuḍhuṃbhadhdhil 5 jhaghodharighaḻ 1 jhaghodharar èṉa āṟu uṟubhbhiṉarghaḻ ivar ghuḍhuṃbhadhdhil òrundhaṉar.  bhadhdhirighai vāl̤ghghaighghu muṉbhu, ivar òru marudhdhuvajhjhiyāghabh bhayiṟjhi bhèṟṟār. jhaḍhḍhaṃ bhayiṉṟār, ghavidhai maṟṟuṃ èl̤udhdhil ārvaṃ ghāḍhḍhiṉār. ābhghāṉidhdhāṉiṉ ghābhūlil uḻḻa majhāl bhalghalaighghal̤aghadhdhil maṅghaḻ bhadhdhirighaiyiyal bhāḍhaṃ bhaḍhidhdhār.

maṅghaḻ dhaṉadhu uḍhaṉbhiṟabhbhughaḻiṉ ghalvighghu nidhi udhavi jhèyya bhala velaighaḻaijh jhèydhār. ḍholo dhòlaigh ghāḍhjhi , jhaṃjhādh dhòlaigh ghāḍhjhi , maṟṟuṃ ariyāṉā dhòlaighghāḍhjhi valaiyamaibhbhu  āghiya dhòlaighghāḍhjhi alaivarijhaighaḻai dhòghudhdhu val̤aṅghi maṅghaḻ bhughal̤ bhèṟṟār.  òru bhèṇṇiyavādhiyāghavuṃ , ābhghāṉidhdhāṉil bhèṇghaḻiṉ urimaighghāgha vādhiḍhubhavarāghavuṃ ivar aṟiyabhbhaḍhḍhār. ghuṟibhbhāgha ghalvi maṟṟuṃ velaivāybhbhu dhòḍharbhāgha  ivar udhavighaḻ jhèyvār.

bhèṟṟorghaḻāl  eṟbhāḍhu jhèyyabhbhaḍhḍha ivaruḍhaiya ghaṇavaruṃ avaradhu ghuḍhuṃbhamuṃ maṅghaḻiṉ velai maṟṟuṃ bhèṇghaḻiṉ bhirajhjhiṉaighaḻil ivar vèḻibhbhaḍhaiyāgha bhejhuvadhu avarghaḻiṉ ghuḍhuṃbha ghavuravadhdhiṟghu  ajhjhuṟudhdhalāgha irubhbhadhaigh ghaṇḍhaṇar. ghuḍhuṃbha vaṉmuṟaighghu āḻāṉa bhiṟaghu maṅghaḻ dhaṉadhu mudhal velaiyai viḍhḍhuviḍha veṇḍhiyirundhadhu. aḍhḍharṉi adhibhar  aluvalaghadhdhiṉ jhèydhidh dhòḍharbhāḻar,  andha neradhdhil ghuḍhuṃbha vaṉmuṟai irubhbhadhāgha ghuḍhuṃbhaṃ òṉṟu bhughār aḻidhdhadhāgha bhibhijhi iḍhaṃ dhèrividhdhār. indha iṇai  dhirumaṇamāghi 10 āṇḍhughaḻ òṉṟāgha vāl̤ndhaṉar. āṉāl maṅghāviṉ niṟuvaṉadhdhil maṅghāviṉ uyirughghu ābhadhdhu uḻḻadhu èṉṟa aḍhibhbhaḍhaiyil maṉidha urimaighaḻ āṇaiyadhdhil nīṇḍha muṟaiyīḍhu jhèydhadhaidh dhòḍharndhu muṟaiyāgha vivāgharadhdhu jhèydhaṉar.  irubhbhiṉuṃ, muṉṉāḻ ghaṇavaruṃ avaradhu ghuḍhuṃbhadhdhiṉaruṃ maṅghaḻai maṟumaṇaṃ jhèyya valiyuṟudhdhi dhòḍharndhu dhòndharavu jhèydhaṉar. maṅghaḻiṉ ghuḍhuṃbhadhdhiṉar, ghaṇavar maṅghaḻughghu bhodhai marundhu ghòḍhudhdhadhāghavuṃ, bhāghghiyā māghāṇadhdhiṟghu valughghaḍhḍhāyamāgha al̤aidhdhujh jhèṉṟadhāghavuṃ, aṅghu avarghaḻ maṅghaḻai jhidhdhiravadhai jhèydhu aḍhidhdhadhāghavuṃ ghuṟṟaṃ jhāḍhḍhiṉar.   iṟudhiyil avarghaḻ  "jhila arajhu adhighārighaḻ maṟṟuṃ bhal̤aṅghuḍhi bhèriyavarghaḻiṉ udhaviyuḍhaṉ" viḍhuvighghabhbhaḍhḍhadhāghagh maṅghaḻiṉ dhandhai ghūṟiṉār.

ivar iṟabhbhadhaṟghu muṉbhu, avar dhejhiya jhaḍhḍhamaṉṟadhdhiṉ ghīl̤ jhabhaiyāṉa maghghaḻ maṉṟadhdhiṉ ghalājhjhāra āṇaiyarāgha irundhār.

iṟabhbhu 
uḻdhuṟai amaijhjhaghadhdhiṉ jhèydhidh dhòḍharbhāḻariṉ ghūṟṟubhbhaḍhi , dhèṉghil̤aghghu ghābhūlil 11 me 2019 ghālai bhaḍhḍhabhbhaghalil maṅghaḻ jhuḍhḍhugh ghòllabhbhaḍhḍhār èṉbhadhu dhèrindhadhu.  jhèydhidh dhòḍharbhāḻar òruvar alladhu adhaṟghu meṟbhaḍhḍhavarghaḻ jhaṃbhava iḍhadhdhilirundhu jhilar dhabhbhiviḍhḍhadhāghagh ghūṟiṉār. indhagh ghòlai bhayaṅgharavādhadh dhāghghudhalā alladhu ghavuravagh ghòlaiyā èṉbhadhu dhèriyavillai; maṅghaḻiṉ muṉṉāḻ ghaṇavar alladhu avaradhu ghuḍhuṃbhadhdhiṉar jhaṃbhandhabhbhaḍhḍhirubhbhadhāgha ghuḍhuṃbhaṃ jhandheghighghiṟadhu, meluṃ muṉṉāḻ ghaṇavarughghu èdhirāgha avaradhu bhèṟṟor bhughār aḻidhdhaṉar. ghuṟṟaṃ naḍhandha uḍhaṉeye muṉṉāḻ ghaṇavarai ghāval dhuṟaiyiṉar jhandheghidhdhaṉar.  iṟandhabhodhu ivarughghu 26 vayadhu.

bhaḍhabhbhiḍhibhbhughghu mundhaiya nāḍhghaḻil, maṅghaḻ mughanūlil  dhaṉaghghu eṟbhaḍhḍha bhala ajhjhuṟudhdhalghaḻai vivaridhdhār. èṉiṉuṃ, ghāvaldhuṟaiyuṃ adhighārighaḻuṃ avarughghu bhādhughābhbhu val̤aṅghavillai.  maraṇadhdhiṉ jhūl̤nilaighaḻai ābhghāṉidhdhāṉ bhèṇghaḻ urimai ārvalarghaḻāṉa vājhmā frogh vimarjhidhdhār.  "indha bhèṇ eṟghaṉave dhaṉadhu uyirughghu ābhadhdhu irubhbhadhāgha bhaghirndhu ghòṇḍhār; eṉ èdhuvuṃ naḍhaghghavillai?", meluṃ: "indha jhamūghadhdhil eṉ idhu mighavuṃ èḻidhu? āṇghaḻughghu  avarghaḻughghu  uḍhaṉbhaḍhādha bhèṇghaḻaigh ghòlvadhu jhariyā ? " . ghaṉaḍhiyabh bhiradhamar iyajhuḍhiṉ ḍhrūḍho indhagh ghòlaiyai "eṟṟughghòḻḻa muḍhiyādha dhuyaraṃ" èṉṟu ghūṟiṉār, ghābhūlil uḻḻa amèrighgha dhūdharaghamuṃ dhaṅghaḻ iraṅghalaidh dhèrividhdhadhu.

ivaradhu maraṇaṃ bhèṇghaḻ urimai ārvalarghaḻ maṟṟuṃ nāḍhāḻumaṉṟa jhagha ūl̤iyarghaḻāl ābhghāṉidhdhāṉil bhòdhu vāl̤vil bhèṇghaḻiṉ dhòḍharjhjhiyāṉa bhaghal ghòlaighaḻiṉ òru bhaghudhiyāgha vivarighghabhbhaḍhḍhadhu. bhadhdhirighghaiyāḻarghaḻaibh bhādhughāghghuṃ ghul̤uviṉ ghūṟṟubhbhaḍhi, ābhghāṉidhdhāṉil 2018 āṃ āṇḍhil 13 bhèṇ ūḍhaghaviyalāḻarghaḻ ghòllabhbhaḍhḍhaṉar, idhu òru varuḍhadhdhil adhighabhaḍhjhamāgha bhadhivu jhèyyabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. bhadhdhirighghaiyil bhèṇghaḻughghāṉa ghūḍhḍhaṇi aṟighghaiyiṉbhaḍhi  2019 āṃ āṇḍhu idhuvarai ghòllabhbhaḍhḍha aindhu bhèṇ bhadhdhirighaiyāḻarghaḻil miṉā maṅghaḻuṃ  òruvar.

meṟghoḻghaḻ 

2019 iṟabhbhughaḻ
1992 bhiṟabhbhughaḻ
ābhghāṉidhdhāṉ nabharghaḻ
மினா மங்கள்