நோங்தாங் லீமா  (Nongthang Leima) மெய்தேய் புராணங்களிலும் (மணிப்புரியம்) அதன் மதத்திலும் இடம்பெறும் மயக்கம், இடி மற்றும் மின்னல் ஆகியவற்றின் தெய்வமாகும்.     அராபாவை ( பகாங்பா) ஈர்க்க அட்டிங்கோக் (அல்லது சலைலென் ) என்பவரால் இத் தெய்வம் உருவாக்கப்பட்டது.  ஆரம்பகால உலகம் குழப்பமாக இருக்கும்போது அவள் இடி மற்றும் மின்னலை உருவாக்குவதில் தேர்ச்சி பெற்றாள். முதல் மழை பொழியச் செய்தாள். அவள் குழப்பத்தை கட்டுப்படுத்தி படைப்புக்கு உதவுகிறாள்.

சொற்பிறப்பியல் 

நோங்தாங் லீமா என்பது இரண்டு  மணிப்புரிய (மெய்டே) மொழி வார்த்தைகளால் ஆனது. நோங்தாய் என்பது மின்னலைக் குறிக்கிறது. நோங் என்ற சொல் மழையையும் "தாங்" என்பது வாளையும் குறிக்கிறது.  "லீமா" என்றால் ராணி எனப் பொருள்படும் . "லீமா" என்பதில் "லீ" (நிலம்) , "மா"  (தாய் ) என்ற இருசொற்களால் ஆனது.

விளக்கம் 
நோங்தாங் லீமா என்பது வரலாற்றுக்கு முந்தைய மதச் சடங்குகளைச் செய்வதில் பெயர் பெற்றவரான மைபி என்பவராவார். நடன வடிவத்தை உருவாக்கிய முதல் மைபி தெய்வமான இவரது நடன வடிவத்தை பின்னர் பிற தெய்வங்கள் கையாண்டன.

புராணம்

பிறப்பு 
சனமாகி (ஆசிபா) பூமியைப் படைத்துக் கொண்டிருந்தார். ஆனால் அவரது இளைய சகோதரர் பகாங்பா (அராபா) அவரை அடிக்கடி தொந்தரவு செய்தார். எந்த வேலையும் செய்ய முடியாமல், சனாமாகி தங்களது தந்தை சலைலனிடம் (அல்லது வெவ்வேறு கதைகளின்]] படி அட்டிங்கோக்) இந்த விஷயத்தைப் பற்றி புகார் செய்தார். சலைலைன் ஒரு தெய்வீகப் பெண்மையை உருவாக்குகிறார். அவர் அவளை பிரபஞ்சத்தின்  பெரிய விண்வெளியில் ( வெற்றிடம் ) கொண்டு வைக்கிறார். பெரிய இடத்தின் (வெறுமை) பரந்த வெறுமையில், தெய்வீகப் பெண்மை ஒரு அழகான மற்றும் பிரகாசமான தெய்வமாக மாறியது. அவர் மின்னலின் ராணி "நோங்தாங் லீமா" என்று அழைக்கப்பட்டார்.   

கதையின் மற்றொரு பதிப்பில், சிதாபா சிதாபியை "நோங்தாங் லீமா" தயாரிக்க உத்தரவிட்டதாகவும், தெய்வீகப் பெண் அண்ட உருவாக்கத்திலிருந்து அழிப்பவரைக் கவர்ந்தார் எனவும் கூறப்படுகிறது.

மயக்கம் (ஈர்ப்பு) 
மின்னலின் ராணியான நோங்தாங் லீமா, வெற்றிடத்தை பிரகாசமான ஒளியால் நிரப்பினார். அவளைப் பார்த்த பகங்பா (அராபா) அவள் மீது காதல் கொண்டார். பூமியின் படைப்பில் ஈடுபட்டிருந்த மூத்த சகோதரனை தொந்தரவு செய்வதை மறந்துவிட்ட காரணத்தால், சனமாகி (ஆசிபா) பூமியின் படைப்பை முடித்தார்.

குடும்பம் 
ஆசிபா (சனமாகி) நோங்தாங் லீமாவைப் பார்த்தவுடன், அவர் அவளை திருமணம் செய்து கொள்ள விரும்பினார்.  இதனால், அவர்கள் ஒன்றிணைந்தனர். எனவே, நோங்தாங் லீமா சனாமாகி (ஆசிபா) மற்றும் பகாங்பா (அராரபா) ஆகிய இருவரின் மனைவியும் ஆவார்.  நோங்தாங் லீமா லாங்மாய் சனா சிங்ஜரோய்பி என்றும் அழைக்கப்படுகிறார் (பழைய மணிபுரியத்தில் ).  சிங்ஜரோய்பி மற்றும் சனாமாகி ஆகிய இருவருக்கும், இலைசாங் கெக்வைபா என்ற மகன் பிறந்தார்.

இரண்டு தெய்வீக வடிவங்கள் 
என்.விஜய்லட்சுமி என்பவர் எழுதிய "இந்தியாவின் வடகிழக்கில் அரசியல், சமூகம் மற்றும் அண்டவியல்" என்ற நூலின்படி, பூமியின் உருவாக்கம் முடிந்ததும் நோங்தாங் லீமா (நோங்தாங் லைரெம்பி) இரண்டு தெய்வீக வடிவங்களை எடுத்தது. பந்தோய்பி என்ற வடிவம் கடவுளின் வீட்டில் வாழ்கிறது. மற்றொரு வடிவமான "அபந்தோய்பி" உயிரினங்களுக்கிடையில் வாழ்கிறது.

இசை 

பேனாவின் (இசைக்கருவி ) ஒன்பது வகையான இசை தாளங்களில் நோங்தாங் லீமா சீசாக் என்பதும் ஒன்றாகும்.   இந்த தாளங்கள் அனைத்தும் மெதுவான தாளம், நடுத்தர தாளம், வேகமான தாளம் என மூன்று இயக்கங்களாக இசைக்கப்படுகிறது.

திருவிழா 
இலாய் அரோபா திருவிழாவின் போது, பக்தர்கள் பல்வேறு தெய்வங்களை மகிழ்விக்க நடனமாடுகின்றனர். அவர்களில், ஆண் நடனக் கலைஞர்கள் அராபா (பகாங்பா என்றழைக்கப்படும்) பாணிகளைப் பின்பற்றி நடிக்கிறார்கள். மேலும் பெண் நடனக் கலைஞர்கள் நோங்தாங் லீமா தெய்வத்தின் பாணியைப் பின்பற்றுகிறார்கள். தேவி நோங்தாங் லீமா என்பது மின்னலைக் குறிக்கிறது.

மற்ற தெய்வங்களுடன் அடையாளம் காணுதல் 
தேவி நோங்தாங் லீமா பெரும்பாலும் லீமரேல் சிடாபி என்று அடையாளம் காணப்படுகிறார். முந்தையது பிந்தையவற்றின் அவதாரமாக கருதப்படுகிறது.

சான்றுகள்

வெளி இணைப்புகள் 

 E-PAO, Nongthang Leima
 INTERNET ARCHIVE, Nongthang Leima
இந்தி வார்த்தைகளைக் கொண்ட கட்டுரைகள்
தொன்மவியல்
மணிப்பூரில் பண்பாடு
noṅdhāṅ līmā  (Nongthang Leima) mèydhey bhurāṇaṅghaḻiluṃ (maṇibhbhuriyaṃ) adhaṉ madhadhdhiluṃ iḍhaṃbhèṟuṃ mayaghghaṃ, iḍhi maṟṟuṃ miṉṉal āghiyavaṟṟiṉ dhèyvamāghuṃ.     arābhāvai ( bhaghāṅbhā) īrghgha aḍhḍhiṅghogh (alladhu jhalailèṉ ) èṉbhavarāl idh dhèyvaṃ uruvāghghabhbhaḍhḍhadhu.  āraṃbhaghāla ulaghaṃ ghul̤abhbhamāgha irughghuṃbhodhu avaḻ iḍhi maṟṟuṃ miṉṉalai uruvāghghuvadhil dherjhjhi bhèṟṟāḻ. mudhal mal̤ai bhòl̤iyajh jhèydhāḻ. avaḻ ghul̤abhbhadhdhai ghaḍhḍhubhbhaḍhudhdhi bhaḍhaibhbhughghu udhavughiṟāḻ.

jhòṟbhiṟabhbhiyal 

noṅdhāṅ līmā èṉbhadhu iraṇḍhu  maṇibhbhuriya (mèyḍhe) mòl̤i vārdhdhaighaḻāl āṉadhu. noṅdhāy èṉbhadhu miṉṉalaigh ghuṟighghiṟadhu. noṅ èṉṟa jhòl mal̤aiyaiyuṃ "dhāṅ" èṉbhadhu vāḻaiyuṃ ghuṟighghiṟadhu.  "līmā" èṉṟāl rāṇi èṉabh bhòruḻbhaḍhuṃ . "līmā" èṉbhadhil "lī" (nilaṃ) , "mā"  (dhāy ) èṉṟa irujhòṟghaḻāl āṉadhu.

viḻaghghaṃ 
noṅdhāṅ līmā èṉbhadhu varalāṟṟughghu mundhaiya madhajh jhaḍhaṅghughaḻaijh jhèyvadhil bhèyar bhèṟṟavarāṉa maibhi èṉbhavarāvār. naḍhaṉa vaḍhivadhdhai uruvāghghiya mudhal maibhi dhèyvamāṉa ivaradhu naḍhaṉa vaḍhivadhdhai bhiṉṉar bhiṟa dhèyvaṅghaḻ ghaiyāṇḍhaṉa.

bhurāṇaṃ

bhiṟabhbhu 
jhaṉamāghi (ājhibhā) bhūmiyaibh bhaḍhaidhdhugh ghòṇḍhirundhār. āṉāl avaradhu iḻaiya jhaghodharar bhaghāṅbhā (arābhā) avarai aḍhighghaḍhi dhòndharavu jhèydhār. èndha velaiyuṃ jhèyya muḍhiyāmal, jhaṉāmāghi dhaṅghaḻadhu dhandhai jhalailaṉiḍhaṃ (alladhu vèvveṟu ghadhaighaḻiṉ]] bhaḍhi aḍhḍhiṅghogh) indha viṣayadhdhaibh bhaṟṟi bhughār jhèydhār. jhalailaiṉ òru dhèyvīghabh bhèṇmaiyai uruvāghghughiṟār. avar avaḻai bhirabhañjhadhdhiṉ  bhèriya viṇvèḻiyil ( vèṟṟiḍhaṃ ) ghòṇḍhu vaighghiṟār. bhèriya iḍhadhdhiṉ (vèṟumai) bharandha vèṟumaiyil, dhèyvīghabh bhèṇmai òru al̤aghāṉa maṟṟuṃ bhiraghājhamāṉa dhèyvamāgha māṟiyadhu. avar miṉṉaliṉ rāṇi "noṅdhāṅ līmā" èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhḍhār.   

ghadhaiyiṉ maṟṟòru bhadhibhbhil, jhidhābhā jhidhābhiyai "noṅdhāṅ līmā" dhayārighgha udhdharaviḍhḍhadhāghavuṃ, dhèyvīghabh bhèṇ aṇḍha uruvāghghadhdhilirundhu al̤ibhbhavaraigh ghavarndhār èṉavuṃ ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu.

mayaghghaṃ (īrbhbhu) 
miṉṉaliṉ rāṇiyāṉa noṅdhāṅ līmā, vèṟṟiḍhadhdhai bhiraghājhamāṉa òḻiyāl nirabhbhiṉār. avaḻaibh bhārdhdha bhaghaṅbhā (arābhā) avaḻ mīdhu ghādhal ghòṇḍhār. bhūmiyiṉ bhaḍhaibhbhil īḍhubhaḍhḍhirundha mūdhdha jhaghodharaṉai dhòndharavu jhèyvadhai maṟandhuviḍhḍha ghāraṇadhdhāl, jhaṉamāghi (ājhibhā) bhūmiyiṉ bhaḍhaibhbhai muḍhidhdhār.

ghuḍhuṃbhaṃ 
ājhibhā (jhaṉamāghi) noṅdhāṅ līmāvaibh bhārdhdhavuḍhaṉ, avar avaḻai dhirumaṇaṃ jhèydhu ghòḻḻa viruṃbhiṉār.  idhaṉāl, avarghaḻ òṉṟiṇaindhaṉar. èṉave, noṅdhāṅ līmā jhaṉāmāghi (ājhibhā) maṟṟuṃ bhaghāṅbhā (arārabhā) āghiya iruvariṉ maṉaiviyuṃ āvār.  noṅdhāṅ līmā lāṅmāy jhaṉā jhiṅjaroybhi èṉṟuṃ al̤aighghabhbhaḍhughiṟār (bhal̤aiya maṇibhuriyadhdhil ).  jhiṅjaroybhi maṟṟuṃ jhaṉāmāghi āghiya iruvarughghuṃ, ilaijhāṅ ghèghvaibhā èṉṟa maghaṉ bhiṟandhār.

iraṇḍhu dhèyvīgha vaḍhivaṅghaḻ 
èṉ.vijaylaḍhjhumi èṉbhavar èl̤udhiya "indhiyāviṉ vaḍhaghil̤aghghil arajhiyal, jhamūghaṃ maṟṟuṃ aṇḍhaviyal" èṉṟa nūliṉbhaḍhi, bhūmiyiṉ uruvāghghaṃ muḍhindhadhuṃ noṅdhāṅ līmā (noṅdhāṅ lairèṃbhi) iraṇḍhu dhèyvīgha vaḍhivaṅghaḻai èḍhudhdhadhu. bhandhoybhi èṉṟa vaḍhivaṃ ghaḍhavuḻiṉ vīḍhḍhil vāl̤ghiṟadhu. maṟṟòru vaḍhivamāṉa "abhandhoybhi" uyiriṉaṅghaḻughghiḍhaiyil vāl̤ghiṟadhu.

ijhai 

bheṉāviṉ (ijhaighgharuvi ) òṉbhadhu vaghaiyāṉa ijhai dhāḻaṅghaḻil noṅdhāṅ līmā jhījhāgh èṉbhadhuṃ òṉṟāghuṃ.   indha dhāḻaṅghaḻ aṉaidhdhuṃ mèdhuvāṉa dhāḻaṃ, naḍhudhdhara dhāḻaṃ, veghamāṉa dhāḻaṃ èṉa mūṉṟu iyaghghaṅghaḻāgha ijhaighghabhbhaḍhughiṟadhu.

dhiruvil̤ā 
ilāy arobhā dhiruvil̤āviṉ bhodhu, bhaghdharghaḻ bhalveṟu dhèyvaṅghaḻai maghil̤vighgha naḍhaṉamāḍhughiṉṟaṉar. avarghaḻil, āṇ naḍhaṉagh ghalaiñarghaḻ arābhā (bhaghāṅbhā èṉṟal̤aighghabhbhaḍhuṃ) bhāṇighaḻaibh bhiṉbhaṟṟi naḍhighghiṟārghaḻ. meluṃ bhèṇ naḍhaṉagh ghalaiñarghaḻ noṅdhāṅ līmā dhèyvadhdhiṉ bhāṇiyaibh bhiṉbhaṟṟughiṟārghaḻ. dhevi noṅdhāṅ līmā èṉbhadhu miṉṉalaigh ghuṟighghiṟadhu.

maṟṟa dhèyvaṅghaḻuḍhaṉ aḍhaiyāḻaṃ ghāṇudhal 
dhevi noṅdhāṅ līmā bhèruṃbhāluṃ līmarel jhiḍhābhi èṉṟu aḍhaiyāḻaṃ ghāṇabhbhaḍhughiṟār. mundhaiyadhu bhindhaiyavaṟṟiṉ avadhāramāgha gharudhabhbhaḍhughiṟadhu.

jhāṉṟughaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 

 E-PAO, Nongthang Leima
 INTERNET ARCHIVE, Nongthang Leima
indhi vārdhdhaighaḻaigh ghòṇḍha ghaḍhḍhuraighaḻ
dhòṉmaviyal
maṇibhbhūril bhaṇbhāḍhu
நோங்தாங் லீமா