இராணி குமுதினி தேவி (Rani Kumudini Devi)(23 சனவரி 1911 - 6 ஆகத்து 2009) என்பவர் இந்திய அரசியல்வாதியும் சமூக சேவகரும் ஆவார். இவர் 1963 முதல் 1964 வரை ஐதராபாத் பெருநகர மாநகரத் தந்தையாகப் பணியாற்றினார். தேவி இந்தியத் தேசிய காங்கிரசின் உறுப்பினர் ஆவார். இவர் ஐதராபாத்து மாநகரின் முதல் பெண் மாநகரத் தந்தை ஆவார்.

ஆரம்ப கால வாழ்க்கை 
இராணி குமுதினி தேவி 1911ஆம் ஆண்டு ஜனவரி 23ஆம் தேதி இன்றைய தெலங்காணாவில் வாரங்கல் மாவட்டத்தில் உள்ள வாடேபல்லியில் பிறந்தார். இவரது தந்தை, பிங்கிள் வெனக்டரமண ரெட்டி, ஒரு பிரபு. இவர் ஐதராபாத்து மாநிலத்தின் துணைப் பிரதமராக ஆனார். 

தேவி குழந்தையாக இருக்கும்போது, தனது குடும்பத்துடன் ஐதராபாத்து சென்றார். தூய ஜோர்ஜ் இலக்கணப் பள்ளியில் தனது ஆரம்பக் கல்வியை முடித்தார்.  சைக்கிள் மற்றும் குதிரைகளில் சவாரி செய்தல் மற்றும் விளையாட்டு போன்ற பொதுவான சிறுவர்கள் ஆதிக்கம் செலுத்தும் செயல்களில் பங்கேற்கத் தேவியை அவரது பெற்றோர் ஊக்கப்படுத்தினர்.

சேவை 
தேவி 1958-ல் தொழுநோயாளிகளுக்கான சிகிச்சை மையமான சிவானந்தா மறுவாழ்வு இல்லத்தை நிறுவினார்.

ஐதராபாத்து மாநகரத் தந்தை 
தேவி 1962-ல் ஐதராபாத்து மாநகரத் தந்தையாகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். இதே ஆண்டு, முசி ஆறு நிரம்பி வழிந்ததால் ஐதராபாத்தில் வெள்ளம் ஏற்பட்டது. மேலும் தேவி குடிமைப் பதிவின் பொறுப்பாளராக இருந்தார். பிரதமர் ஜவகர்லால் நேருவிடம் நிதி கேட்டு, பெற்ற ₹20,000க்கு வரவிருக்கும் ஆண்டுகளில் வெள்ளத் தடுப்புத் திட்டத்தையும் தயாரித்தார்.

சட்டமன்ற உறுப்பினராக 
தேவி 1962 முதல் 1972 வரை வனபர்த்தி சட்டமன்றத் தொகுதியின் ஆந்திரப் பிரதேச சட்டமன்ற உறுப்பினராகவும் பணியாற்றியுள்ளார். 1967ல், வனபர்த்தி சட்டமன்ற உறுப்பினராக மீண்டும் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டபோது, வங்காளதேச விடுதலைப் போரின் போது, நாகார்ஜுனா சாகரைச் சுற்றி முகாமிட்டிருந்த வங்க அகதிகளின் குடியேற்றத்தில் இவர் உதவினார்.

தனிப்பட்ட வாழ்க்கை 
தேவி 1928-ல் வனபர்த்தியைச் சேர்ந்த ஜே. ராஜாராம்தேவ் ராவுடன் திருமணம் செய்து கொண்டார். இவர்களுக்கு நான்கு குழந்தைகள் பிறந்தனர். தேவி துருசெக்வர் சுல்தானுடன் நட்பு கொண்டிருந்தார். இருவரும் பெண்களும் குதிரைகளில் சவாரி செய்து டென்னிஸ் விளையாடுவர்.

சிவானந்தா மறுவாழ்வு இல்லத்திற்கு நிதி திரட்டி 1990களில் சுறுசுறுப்பாக இருந்தார். 2002ஆம் ஆண்டில், இவர் தனது கணவரின் பெயரில் 80 படுக்கைகள் கொண்ட பொது மருத்துவமனையான ராம்தேவ் ராவ் மருத்துவமனையை நிறுவினார்.

இறப்பு 
தேவி ஆகத்து 6, 2009 அன்று தனது 98 அகவையில் காலமானார்.

மேற்கோள்கள் 

1911 பிறப்புகள்
2009 இறப்புகள்
இருபதாம் நூற்றாண்டு இந்திய அரசியல்வாதிகள்
ஆந்திரப் பிரதேச அரசியல்வாதிகள்
இந்தியப் பெண் அரசியல்வாதிகள்
ஆந்திரப் பிரதேச சட்டமன்ற உறுப்பினர்கள்
தெலங்காணா அரசியல்வாதிகள்
irāṇi ghumudhiṉi dhevi (Rani Kumudini Devi)(23 jhaṉavari 1911 - 6 āghadhdhu 2009) èṉbhavar indhiya arajhiyalvādhiyuṃ jhamūgha jhevagharuṃ āvār. ivar 1963 mudhal 1964 varai aidharābhādh bhèrunaghara mānagharadh dhandhaiyāghabh bhaṇiyāṟṟiṉār. dhevi indhiyadh dhejhiya ghāṅghirajhiṉ uṟubhbhiṉar āvār. ivar aidharābhādhdhu mānaghariṉ mudhal bhèṇ mānagharadh dhandhai āvār.

āraṃbha ghāla vāl̤ghghai 
irāṇi ghumudhiṉi dhevi 1911āṃ āṇḍhu jaṉavari 23āṃ dhedhi iṉṟaiya dhèlaṅghāṇāvil vāraṅghal māvaḍhḍhadhdhil uḻḻa vāḍhebhalliyil bhiṟandhār. ivaradhu dhandhai, bhiṅghiḻ vèṉaghḍharamaṇa rèḍhḍhi, òru bhirabhu. ivar aidharābhādhdhu māniladhdhiṉ dhuṇaibh bhiradhamarāgha āṉār. 

dhevi ghul̤andhaiyāgha irughghuṃbhodhu, dhaṉadhu ghuḍhuṃbhadhdhuḍhaṉ aidharābhādhdhu jhèṉṟār. dhūya jorj ilaghghaṇabh bhaḻḻiyil dhaṉadhu āraṃbhagh ghalviyai muḍhidhdhār.  jhaighghiḻ maṟṟuṃ ghudhiraighaḻil jhavāri jhèydhal maṟṟuṃ viḻaiyāḍhḍhu bhoṉṟa bhòdhuvāṉa jhiṟuvarghaḻ ādhighghaṃ jhèludhdhuṃ jhèyalghaḻil bhaṅgheṟghadh dheviyai avaradhu bhèṟṟor ūghghabhbhaḍhudhdhiṉar.

jhevai 
dhevi 1958-l dhòl̤unoyāḻighaḻughghāṉa jhighijhjhai maiyamāṉa jhivāṉandhā maṟuvāl̤vu illadhdhai niṟuviṉār.

aidharābhādhdhu mānagharadh dhandhai 
dhevi 1962-l aidharābhādhdhu mānagharadh dhandhaiyāghadh dherndhèḍhughghabhbhaḍhḍhār. idhe āṇḍhu, mujhi āṟu niraṃbhi val̤indhadhāl aidharābhādhdhil vèḻḻaṃ eṟbhaḍhḍhadhu. meluṃ dhevi ghuḍhimaibh bhadhiviṉ bhòṟubhbhāḻarāgha irundhār. bhiradhamar javagharlāl neruviḍhaṃ nidhi gheḍhḍhu, bhèṟṟa ₹20,000ghghu varavirughghuṃ āṇḍhughaḻil vèḻḻadh dhaḍhubhbhudh dhiḍhḍhadhdhaiyuṃ dhayāridhdhār.

jhaḍhḍhamaṉṟa uṟubhbhiṉarāgha 
dhevi 1962 mudhal 1972 varai vaṉabhardhdhi jhaḍhḍhamaṉṟadh dhòghudhiyiṉ āndhirabh bhiradhejha jhaḍhḍhamaṉṟa uṟubhbhiṉarāghavuṃ bhaṇiyāṟṟiyuḻḻār. 1967l, vaṉabhardhdhi jhaḍhḍhamaṉṟa uṟubhbhiṉarāgha mīṇḍhuṃ dherndhèḍhughghabhbhaḍhḍhabhodhu, vaṅghāḻadhejha viḍhudhalaibh bhoriṉ bhodhu, nāghārjuṉā jhāgharaijh jhuṟṟi mughāmiḍhḍhirundha vaṅgha aghadhighaḻiṉ ghuḍhiyeṟṟadhdhil ivar udhaviṉār.

dhaṉibhbhaḍhḍha vāl̤ghghai 
dhevi 1928-l vaṉabhardhdhiyaijh jherndha je. rājārāṃdhev rāvuḍhaṉ dhirumaṇaṃ jhèydhu ghòṇḍhār. ivarghaḻughghu nāṉghu ghul̤andhaighaḻ bhiṟandhaṉar. dhevi dhurujhèghvar jhuldhāṉuḍhaṉ naḍhbhu ghòṇḍhirundhār. iruvaruṃ bhèṇghaḻuṃ ghudhiraighaḻil jhavāri jhèydhu ḍhèṉṉis viḻaiyāḍhuvar.

jhivāṉandhā maṟuvāl̤vu illadhdhiṟghu nidhi dhiraḍhḍhi 1990ghaḻil jhuṟujhuṟubhbhāgha irundhār. 2002āṃ āṇḍhil, ivar dhaṉadhu ghaṇavariṉ bhèyaril 80 bhaḍhughghaighaḻ ghòṇḍha bhòdhu marudhdhuvamaṉaiyāṉa rāṃdhev rāv marudhdhuvamaṉaiyai niṟuviṉār.

iṟabhbhu 
dhevi āghadhdhu 6, 2009 aṉṟu dhaṉadhu 98 aghavaiyil ghālamāṉār.

meṟghoḻghaḻ 

1911 bhiṟabhbhughaḻ
2009 iṟabhbhughaḻ
irubhadhāṃ nūṟṟāṇḍhu indhiya arajhiyalvādhighaḻ
āndhirabh bhiradhejha arajhiyalvādhighaḻ
indhiyabh bhèṇ arajhiyalvādhighaḻ
āndhirabh bhiradhejha jhaḍhḍhamaṉṟa uṟubhbhiṉarghaḻ
dhèlaṅghāṇā arajhiyalvādhighaḻ
இராணி குமுதினி தேவி