அனந்தன் (Ananta) அல்லது அனந்ததேவன் என்று அழைக்கப்படும் இவர், காஷ்மீரின் அரசர் ஆவார். இவர் பொ.ச.1028 முதல் 1068 வரை 40 ஆண்டுகள் ஆட்சி செய்தார். இவர் இலோகார வம்சத்தைச் சேர்ந்தவர் .

முடிசூட்டு விழா 
இளம் வயதிலேயே, அனந்தன், ஒரு மாதத்திற்கும் குறைவான காலத்திற்கு இப்பகுதியை ஆட்சி செய்த தனது நெருங்கிய உறவினருக்குப் பிறகு காஷ்மீரின் சிம்மாசனத்தில் அமர்ந்தார். காஷ்மீரின் வரலாற்றாசிரியர் கல்கணரின் கூற்றுப்படி, அனந்தனின் தாயார் சிறீலேகா, ஆட்சியில் இருந்த தனது கணவனான அரசரைக் கொல்ல முயன்றதாகத் தெரிகிறது. இருப்பினும், ஏகங்கா பிரபுக்களும் அரச மெய்க்காப்பாளர்களும் அதற்குப் பதிலாக அனந்தனுக்கு முடிசூட்டும்படி பரிந்துரைத்தனர். சிறீலேகா இளவரசனுக்கு ஆட்சியாளானார்.

நிர்வாகம் 
மன்னன் அனந்தனின் ஆட்சி தொடங்கியபோது நிர்வாகம் நன்கு ஒழுங்கமைக்கப்பட்டது. ஆனால் ஊழல்வாதிகளான இவரது உயர் அதிகாரிகள் விரைவாக இராச்சியத்தில் உறுதியற்ற தன்மையை ஏற்படுத்தினார்கள். நிர்வாகத்தின் செயல்திறனை மீட்டெடுக்க இவர் குறிப்பிடத்தக்க முயற்சியை மேற்கொண்டார். ஆனால் தோல்வியுற்றார். மேலும் இவரது தோல்வியால் இராச்சியம் பல மண்டலங்களாக (பிரிவுகள்) பிரிக்கப்பட்டது. அறிவாளியான இவரது மனைவி, மாநில நிதியை சீர்திருத்தினார். இது இவரது அதிகாரத்தை பலப்படுத்தியது. இதன் விளைவாக, இவரும் இவரது மனைவியும் இணைந்து அரசாங்கத்தைப் பலப்படுத்தினர். 11 ஆம் நூற்றாண்டின் வரலாற்றாசிரியர்கள் இவரது நிர்வாகத்தை "எப்போதும் பிரிக்கப்பட்ட ஒன்றாக" பதிவு செய்தனர். நேர்மையற்ற அனைத்து அதிகாரிகளையும் இவரது மனைவி நீக்கிவிட்டு புதியவர்களை பணியில் அமர்த்தியதாகவும் பதிவு செய்யப்பட்டுள்ளது.   

அரசர் பாசமுள்ளவர் என்றும், அக்சபாடல் (நவீன: வரி வசூல் துறை) அலுவலகங்களுக்கு முந்தைய எதிரிகளை நியமிப்பதில் பெயர் பெற்றவர் என்றும் கூறப்படுகிறது.

போர்கள் 
அனந்தன், தனது ஆட்சியின் போது மற்ற மன்னர்களை விட பல வெற்றிகளைப் பெற்றதாக நம்பப்படுகிறது. ஆனால் வரலாற்றாசிரியர்களால் சேகரிக்கப்பட்ட சான்றுகள் இதை இன்னும் உறுதிப்படுத்தவில்லை.  திரிபுவனன் என்பவர் இவரது இராணுவத்தின் தளபதியாக இருந்தார். இவருடைய படைகளுக்கு பெரும்பாலும் தமராவிலிருந்து ஆட்சேர்ப்பு செய்யப்பட்டன. படைத்தலைவன் அனந்தனுக்கு எதிராகக் கிளர்ச்சி செய்து அவனுக்கு எதிராகப் போர் தொடுத்தான். இருப்பினும், இராணுவம் திரிபுவனனைப் பின்தொடரவில்லை. அதற்கு பதிலாக மன்னரை ஆதரித்தது. இறுதியில், திரிபுவனன் தோல்வியை ஒப்புக்கொண்டு அரசனிடம் தன்னை ஒப்படைத்தான். சாலவாகனின் (சலகார) ஆட்சியின் போது சம்பாவுடன் காஷ்மீரின் மோதல்களின் கணக்குகளும் பதிவுகளில் உள்ளன.  அனந்தன் பிந்தையவரைக் கொன்ற பிறகு, இராச்சியம் இவரது சார்புடையதாக மாறியது. அனந்தனின் போர்களின் விளைவாக காஷ்மீரால் கீழ்ப்படுத்தப்பட்ட ஒன்பது அண்டை இராச்சியங்களில் சம்பா இராச்சியம் இருந்தது.

பொருளாதாரம் 
அனந்தனின் மனைவி சூர்யமதிக்கு இரண்டு சகோதரர்கள் இருந்தன. ஆனால் அவர்கள் பேராசை மற்றும் கூலிப்படையினர் என்று நம்பப்பட்டது. அவர்கள் காஷ்மீருக்கு வந்தனர். அங்கு அவர்கள் மன்னனின் நம்பிக்கையையும் நம்பிக்கையையும் பெற்றனர். ஆனால் அவர்களின் வாழ்க்கைக்காக அவர்களுக்கு எப்போதும் பணம் தேவைப்பட்டது. உதாரணமாக, அவர்கள் வெற்றிலையை மெல்லுவதை விரும்பினர். அதை வெளி நாடுகளில் இருந்து அதிக விலை கொடுத்து கொண்டு வர வேண்டும். அவர்களுக்கு அரசின் கருவூலப் பொறுப்பு கொடுக்கப்பட்டு, அதை மோசமாக நிர்வகித்தார்கள். சில வருட இடைவெளிக்குப் பிறகு, கருவூலம் காலியானது. சூர்யமதி தானே பொறுப்பேற்று மாநிலத்தின் நிதியை மீண்டும் கட்டியெழுப்ப வேண்டியிருந்தது. இறுதியில், இரண்டு இளவரசர்களும் இறந்தனர். அண்டை பிரதேசங்களை இணைப்பதில் அனந்தனின் ஆர்வத்தின் காரணமாக பின்னர் பொருளாதாரம் திரும்பியது.

சொந்த வாழ்க்கை 
குலு பகுதியில் திரிகர்த நாட்டின் அரசராக இருந்த காங்க்ராவின் மகள் சூர்யமதியை (அல்லது சுபதா) ஆனந்தன் மணந்தார்.  இவர் சைவ சமயத்தைப் பின்பற்றினார். மேலும், பல கோவில்களின் புரவலராகவும் அறியப்பட்டார்.  இவர்களுக்கு சிக்கந்தர் சா மிரி என்ற ஒரு மகன் இருந்தார் .

இறப்பு 
அனந்தனுக்கு கலாசா (அல்லது கல்சா) என்ற மகனும் இருந்தான். பொ.ச.1063-இல் இவனை இராணி சூர்யமதி அரியணையில் அமர்த்த முயன்றார். மன்னன் இதை ஏற்கவில்லை. இதன் விளைவாக இவர்களின் உறவு பாதிக்கப்பட்டது. கிட்டத்தட்ட இருபது ஆண்டுகளாக தொடர்ந்த பகைக்கு வழிவகுத்தது. சூர்யமதி இறுதியில் தன் கணவனைத் தங்கள் மகனுக்கு ஆதரவாக பதவி விலக வற்புறுத்தியதாக ஒரு கணக்கு கூறுகிறது.  1063 ஆம் ஆண்டில், அனந்தன் பதவியிலிருந்து விலகியபோது, இவரது மகன் இவரை மோசமாக நடத்தினார். மேலும் தனது தந்தை அரண்மனையை விட்டு வெளியேறி பர்னோத்சாவில் (தற்போது பூஞ்ச் ) தங்க வைத்தார். இது குடும்பத்தை சிதைத்தது. பொ.ச.1068-இல் அனந்தன் தனது வயிற்றில் கத்தியால் குத்திக்கொண்டு தற்கொலை செய்து கொண்டார்.  இவரது மனைவி தனது கணவரின் இறுதிச் சடங்கில் தீ வைத்துக்கொண்டு உடன்கட்டை ஏறினார்.

சான்றுகள் 

இந்திய அரச மரபுகள்
1068 இறப்புகள்
aṉandhaṉ (Ananta) alladhu aṉandhadhevaṉ èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhuṃ ivar, ghāṣmīriṉ arajhar āvār. ivar bhò.jha.1028 mudhal 1068 varai 40 āṇḍhughaḻ āḍhjhi jhèydhār. ivar iloghāra vaṃjhadhdhaijh jherndhavar .

muḍhijhūḍhḍhu vil̤ā 
iḻaṃ vayadhileye, aṉandhaṉ, òru mādhadhdhiṟghuṃ ghuṟaivāṉa ghāladhdhiṟghu ibhbhaghudhiyai āḍhjhi jhèydha dhaṉadhu nèruṅghiya uṟaviṉarughghubh bhiṟaghu ghāṣmīriṉ jhiṃmājhaṉadhdhil amarndhār. ghāṣmīriṉ varalāṟṟājhiriyar ghalghaṇariṉ ghūṟṟubhbhaḍhi, aṉandhaṉiṉ dhāyār jhiṟīleghā, āḍhjhiyil irundha dhaṉadhu ghaṇavaṉāṉa arajharaigh ghòlla muyaṉṟadhāghadh dhèrighiṟadhu. irubhbhiṉuṃ, eghaṅghā bhirabhughghaḻuṃ arajha mèyghghābhbhāḻarghaḻuṃ adhaṟghubh bhadhilāgha aṉandhaṉughghu muḍhijhūḍhḍhuṃbhaḍhi bharindhuraidhdhaṉar. jhiṟīleghā iḻavarajhaṉughghu āḍhjhiyāḻāṉār.

nirvāghaṃ 
maṉṉaṉ aṉandhaṉiṉ āḍhjhi dhòḍhaṅghiyabhodhu nirvāghaṃ naṉghu òl̤uṅghamaighghabhbhaḍhḍhadhu. āṉāl ūl̤alvādhighaḻāṉa ivaradhu uyar adhighārighaḻ viraivāgha irājhjhiyadhdhil uṟudhiyaṟṟa dhaṉmaiyai eṟbhaḍhudhdhiṉārghaḻ. nirvāghadhdhiṉ jhèyaldhiṟaṉai mīḍhḍhèḍhughgha ivar ghuṟibhbhiḍhadhdhaghgha muyaṟjhiyai meṟghòṇḍhār. āṉāl dholviyuṟṟār. meluṃ ivaradhu dholviyāl irājhjhiyaṃ bhala maṇḍhalaṅghaḻāgha (bhirivughaḻ) bhirighghabhbhaḍhḍhadhu. aṟivāḻiyāṉa ivaradhu maṉaivi, mānila nidhiyai jhīrdhirudhdhiṉār. idhu ivaradhu adhighāradhdhai bhalabhbhaḍhudhdhiyadhu. idhaṉ viḻaivāgha, ivaruṃ ivaradhu maṉaiviyuṃ iṇaindhu arajhāṅghadhdhaibh bhalabhbhaḍhudhdhiṉar. 11 āṃ nūṟṟāṇḍhiṉ varalāṟṟājhiriyarghaḻ ivaradhu nirvāghadhdhai "èbhbhodhuṃ bhirighghabhbhaḍhḍha òṉṟāgha" bhadhivu jhèydhaṉar. nermaiyaṟṟa aṉaidhdhu adhighārighaḻaiyuṃ ivaradhu maṉaivi nīghghiviḍhḍhu bhudhiyavarghaḻai bhaṇiyil amardhdhiyadhāghavuṃ bhadhivu jhèyyabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.   

arajhar bhājhamuḻḻavar èṉṟuṃ, aghjhabhāḍhal (navīṉa: vari vajhūl dhuṟai) aluvalaghaṅghaḻughghu mundhaiya èdhirighaḻai niyamibhbhadhil bhèyar bhèṟṟavar èṉṟuṃ ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu.

bhorghaḻ 
aṉandhaṉ, dhaṉadhu āḍhjhiyiṉ bhodhu maṟṟa maṉṉarghaḻai viḍha bhala vèṟṟighaḻaibh bhèṟṟadhāgha naṃbhabhbhaḍhughiṟadhu. āṉāl varalāṟṟājhiriyarghaḻāl jhegharighghabhbhaḍhḍha jhāṉṟughaḻ idhai iṉṉuṃ uṟudhibhbhaḍhudhdhavillai.  dhiribhuvaṉaṉ èṉbhavar ivaradhu irāṇuvadhdhiṉ dhaḻabhadhiyāgha irundhār. ivaruḍhaiya bhaḍhaighaḻughghu bhèruṃbhāluṃ dhamarāvilirundhu āḍhjherbhbhu jhèyyabhbhaḍhḍhaṉa. bhaḍhaidhdhalaivaṉ aṉandhaṉughghu èdhirāghagh ghiḻarjhjhi jhèydhu avaṉughghu èdhirāghabh bhor dhòḍhudhdhāṉ. irubhbhiṉuṃ, irāṇuvaṃ dhiribhuvaṉaṉaibh bhiṉdhòḍharavillai. adhaṟghu bhadhilāgha maṉṉarai ādharidhdhadhu. iṟudhiyil, dhiribhuvaṉaṉ dholviyai òbhbhughghòṇḍhu arajhaṉiḍhaṃ dhaṉṉai òbhbhaḍhaidhdhāṉ. jhālavāghaṉiṉ (jhalaghāra) āḍhjhiyiṉ bhodhu jhaṃbhāvuḍhaṉ ghāṣmīriṉ modhalghaḻiṉ ghaṇaghghughaḻuṃ bhadhivughaḻil uḻḻaṉa.  aṉandhaṉ bhindhaiyavaraigh ghòṉṟa bhiṟaghu, irājhjhiyaṃ ivaradhu jhārbhuḍhaiyadhāgha māṟiyadhu. aṉandhaṉiṉ bhorghaḻiṉ viḻaivāgha ghāṣmīrāl ghīl̤bhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍha òṉbhadhu aṇḍhai irājhjhiyaṅghaḻil jhaṃbhā irājhjhiyaṃ irundhadhu.

bhòruḻādhāraṃ 
aṉandhaṉiṉ maṉaivi jhūryamadhighghu iraṇḍhu jhaghodhararghaḻ irundhaṉa. āṉāl avarghaḻ bherājhai maṟṟuṃ ghūlibhbhaḍhaiyiṉar èṉṟu naṃbhabhbhaḍhḍhadhu. avarghaḻ ghāṣmīrughghu vandhaṉar. aṅghu avarghaḻ maṉṉaṉiṉ naṃbhighghaiyaiyuṃ naṃbhighghaiyaiyuṃ bhèṟṟaṉar. āṉāl avarghaḻiṉ vāl̤ghghaighghāgha avarghaḻughghu èbhbhodhuṃ bhaṇaṃ dhevaibhbhaḍhḍhadhu. udhāraṇamāgha, avarghaḻ vèṟṟilaiyai mèlluvadhai viruṃbhiṉar. adhai vèḻi nāḍhughaḻil irundhu adhigha vilai ghòḍhudhdhu ghòṇḍhu vara veṇḍhuṃ. avarghaḻughghu arajhiṉ gharuvūlabh bhòṟubhbhu ghòḍhughghabhbhaḍhḍhu, adhai mojhamāgha nirvaghidhdhārghaḻ. jhila varuḍha iḍhaivèḻighghubh bhiṟaghu, gharuvūlaṃ ghāliyāṉadhu. jhūryamadhi dhāṉe bhòṟubhbheṟṟu māniladhdhiṉ nidhiyai mīṇḍhuṃ ghaḍhḍhiyèl̤ubhbha veṇḍhiyirundhadhu. iṟudhiyil, iraṇḍhu iḻavarajharghaḻuṃ iṟandhaṉar. aṇḍhai bhiradhejhaṅghaḻai iṇaibhbhadhil aṉandhaṉiṉ ārvadhdhiṉ ghāraṇamāgha bhiṉṉar bhòruḻādhāraṃ dhiruṃbhiyadhu.

jhòndha vāl̤ghghai 
ghulu bhaghudhiyil dhirighardha nāḍhḍhiṉ arajharāgha irundha ghāṅghrāviṉ maghaḻ jhūryamadhiyai (alladhu jhubhadhā) āṉandhaṉ maṇandhār.  ivar jhaiva jhamayadhdhaibh bhiṉbhaṟṟiṉār. meluṃ, bhala ghovilghaḻiṉ bhuravalarāghavuṃ aṟiyabhbhaḍhḍhār.  ivarghaḻughghu jhighghandhar jhā miri èṉṟa òru maghaṉ irundhār .

iṟabhbhu 
aṉandhaṉughghu ghalājhā (alladhu ghaljhā) èṉṟa maghaṉuṃ irundhāṉ. bhò.jha.1063-il ivaṉai irāṇi jhūryamadhi ariyaṇaiyil amardhdha muyaṉṟār. maṉṉaṉ idhai eṟghavillai. idhaṉ viḻaivāgha ivarghaḻiṉ uṟavu bhādhighghabhbhaḍhḍhadhu. ghiḍhḍhadhdhaḍhḍha irubhadhu āṇḍhughaḻāgha dhòḍharndha bhaghaighghu val̤ivaghudhdhadhu. jhūryamadhi iṟudhiyil dhaṉ ghaṇavaṉaidh dhaṅghaḻ maghaṉughghu ādharavāgha bhadhavi vilagha vaṟbhuṟudhdhiyadhāgha òru ghaṇaghghu ghūṟughiṟadhu.  1063 āṃ āṇḍhil, aṉandhaṉ bhadhaviyilirundhu vilaghiyabhodhu, ivaradhu maghaṉ ivarai mojhamāgha naḍhadhdhiṉār. meluṃ dhaṉadhu dhandhai araṇmaṉaiyai viḍhḍhu vèḻiyeṟi bharṉodhjhāvil (dhaṟbhodhu bhūñjh ) dhaṅgha vaidhdhār. idhu ghuḍhuṃbhadhdhai jhidhaidhdhadhu. bhò.jha.1068-il aṉandhaṉ dhaṉadhu vayiṟṟil ghadhdhiyāl ghudhdhighghòṇḍhu dhaṟghòlai jhèydhu ghòṇḍhār.  ivaradhu maṉaivi dhaṉadhu ghaṇavariṉ iṟudhijh jhaḍhaṅghil dhī vaidhdhughghòṇḍhu uḍhaṉghaḍhḍhai eṟiṉār.

jhāṉṟughaḻ 

indhiya arajha marabhughaḻ
1068 iṟabhbhughaḻ
அனந்தன் (அரசன்)