தேவ்னிமோரி (Devnimori, or Devni Mori),  இந்தியாவின் குஜராத் மாநிலத்தின் வடக்கில் அமைந்த ஆரவல்லி மாவட்டத்தில் உள்ள சாம்லாஜி நகரத்திற்கு 2 கிலோ மீட்டர் தொலைவில் தேவ்னி மோரி எனுமிடத்தில் உள்ள பௌத்த தொல்லியல் களம் ஆகும். இவ்விடத்தில் கிபி 3 / 4-ஆம் நூற்றாண்டில் இப்பகுதியை ஆட்சி செய்த மேற்கு சத்திரபதி அரசர்கள் சாக்கிய முனிவரான கௌதம புத்தர் நினைவாக பிக்குகள் தங்குவதற்கும், வழிபாடுவதற்கும் விகாரைகளும், தூபிகளும் நிறுவினார்கள்.  

ஒன்பது கௌதம புத்தரின் சிலைகள் தேவ்னி மோரியின் தூபியில் கண்டெடுக்கப்பட்டது.கிரேக்க காந்தாரக் கலைநயத்தில் இந்த கௌதம புத்தரின் சிலைகள் வடிகக்ப்பட்டிருந்தது. இவைகள் மேற்கு சத்திரபதி மன்னர்களின் கலைநயத்திற்கு எடுத்துகாட்டாகும்.தேவ்னி மோரி விகாரை சுட்ட செங்கற்களால் நிறுவப்பட்டுள்ளது.  

தேவ்னிமோரி குஜராத்திற்கும், இராஜஸ்தான் பகுதிகளுக்கும் இடையே ஒரு வணிக மையமாக விளங்கியது. 

தேவ்னிமோரி தொல்லியல் களத்தில்  மேற்கு சத்ரபதிகள் (கிபி 4-ஆம் நூற்றான்டு வரை),  கூர்ஜர-பிரதிகாரப் பேரரசு (கிபி 5-ஆம் நூற்றாண்டு) காலம் முதல்  முகலாயப் பேரரசு (14-ஆம் நூற்றான்டு) காலம் வரையிலான இந்து மற்றும் பௌத்த சமய தொல்பொருட்கள்  அகழாய்வில் கண்டெடுக்கப்பட்டுள்ளது. இத்தொல்லியல் களம் 1960 மற்றும் 1963-ஆம் ஆண்டுகளுக்கிடையே அகழ்வாய்வு செய்யப்பட்டது..பின்னர் இத்தொல்லியல் களம் மெஷவா ஆற்றின்  நீர்த் தேக்க வெள்ள்த்தால் சிதைந்து போனது.

தேவ்னிமோரி தொல்லியல் களத்தில் கிபி 3 அல்லது 4-ஆம் நூற்றான்டின் கௌதம புத்தரின் சுடுமட்சிலையின் தலைச்சிற்பம் கண்டெடுக்கப்பட்டுள்ளது. 
 

இத்தொல்லியல் களத்தின் தூபிகளிலிருந்து கண்டெடுக்கப்பட்ட மூன்று அலங்காரப் பேழைகளின் ஒன்றில் குறித்த கல்வெட்டில், மேற்கு சத்திரபதி மன்னர் முதலாம் ருத்திரதாமன்  ஆட்சிக் காலம் குறிக்கப்பட்டுள்ளது. தூபிகளிலிருந்து நினைவுச் சின்னங்கள் அடங்கிய மூன்று கற்பேழைகள் கண்டெடுக்கப்பட்டது. 

   

இத்தொல்லியல் களத்தின் ஒரு கல் பேழையில்  கிபி 204-ஆம் ஆண்டு காலத்திய மேற்கு சத்ரபதி மன்னர் முதலாம் ருத்திரதாமன் மற்றும் கிபி 375-ஆம் ஆண்டு காலத்திய  மூன்றாம் ருத்திரசிம்மன் ஆகியவர்களின் நாணயங்கள் கிடைத்துள்ளது.

மற்றொரு கல் பேழையில் மேற்கு சத்திரபதி மன்னர் விஸ்வசேனர் (294-305)மற்றும் முதலாம் ருத்திரசிம்மன் (305-313) வெளியிட்ட நாணயங்கள் கிடைத்துள்ளது.

படக்காட்சிகள்

இதனையும் காண்க
 மேற்கு சத்ரபதிகள்
 நகபானர் 
 முதலாம் ருத்திரதாமன்
 மூன்றாம் ருத்திரசிம்மன்

மேற்கோள்கள்

வெளி இணைப்புகள்
Gujarat tourism - Devni Mori 

இந்தியத் தொல்லியற்களங்கள்
பௌத்த கட்டிடங்கள்
குஜராத்தின் தொல்லியற்களங்கள்
dhevṉimori (Devnimori, or Devni Mori),  indhiyāviṉ ghujarādh māniladhdhiṉ vaḍhaghghil amaindha āravalli māvaḍhḍhadhdhil uḻḻa jhāṃlāji nagharadhdhiṟghu 2 ghilo mīḍhḍhar dhòlaivil dhevṉi mori èṉumiḍhadhdhil uḻḻa bhaudhdha dhòlliyal ghaḻaṃ āghuṃ. ivviḍhadhdhil ghibhi 3 / 4-āṃ nūṟṟāṇḍhil ibhbhaghudhiyai āḍhjhi jhèydha meṟghu jhadhdhirabhadhi arajharghaḻ jhāghghiya muṉivarāṉa ghaudhama bhudhdhar niṉaivāgha bhighghughaḻ dhaṅghuvadhaṟghuṃ, val̤ibhāḍhuvadhaṟghuṃ vighāraighaḻuṃ, dhūbhighaḻuṃ niṟuviṉārghaḻ.  

òṉbhadhu ghaudhama bhudhdhariṉ jhilaighaḻ dhevṉi moriyiṉ dhūbhiyil ghaṇḍhèḍhughghabhbhaḍhḍhadhu.ghireghgha ghāndhāragh ghalainayadhdhil indha ghaudhama bhudhdhariṉ jhilaighaḻ vaḍhighaghbhbhaḍhḍhirundhadhu. ivaighaḻ meṟghu jhadhdhirabhadhi maṉṉarghaḻiṉ ghalainayadhdhiṟghu èḍhudhdhughāḍhḍhāghuṃ.dhevṉi mori vighārai jhuḍhḍha jhèṅghaṟghaḻāl niṟuvabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.  

dhevṉimori ghujarādhdhiṟghuṃ, irājasdhāṉ bhaghudhighaḻughghuṃ iḍhaiye òru vaṇigha maiyamāgha viḻaṅghiyadhu. 

dhevṉimori dhòlliyal ghaḻadhdhil  meṟghu jhadhrabhadhighaḻ (ghibhi 4-āṃ nūṟṟāṉḍhu varai),  ghūrjara-bhiradhighārabh bherarajhu (ghibhi 5-āṃ nūṟṟāṇḍhu) ghālaṃ mudhal  mughalāyabh bherarajhu (14-āṃ nūṟṟāṉḍhu) ghālaṃ varaiyilāṉa indhu maṟṟuṃ bhaudhdha jhamaya dhòlbhòruḍhghaḻ  aghal̤āyvil ghaṇḍhèḍhughghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. idhdhòlliyal ghaḻaṃ 1960 maṟṟuṃ 1963-āṃ āṇḍhughaḻughghiḍhaiye aghal̤vāyvu jhèyyabhbhaḍhḍhadhu..bhiṉṉar idhdhòlliyal ghaḻaṃ mèṣavā āṟṟiṉ  nīrdh dheghgha vèḻḻdhdhāl jhidhaindhu bhoṉadhu.

dhevṉimori dhòlliyal ghaḻadhdhil ghibhi 3 alladhu 4-āṃ nūṟṟāṉḍhiṉ ghaudhama bhudhdhariṉ jhuḍhumaḍhjhilaiyiṉ dhalaijhjhiṟbhaṃ ghaṇḍhèḍhughghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. 
 

idhdhòlliyal ghaḻadhdhiṉ dhūbhighaḻilirundhu ghaṇḍhèḍhughghabhbhaḍhḍha mūṉṟu alaṅghārabh bhel̤aighaḻiṉ òṉṟil ghuṟidhdha ghalvèḍhḍhil, meṟghu jhadhdhirabhadhi maṉṉar mudhalāṃ rudhdhiradhāmaṉ  āḍhjhigh ghālaṃ ghuṟighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. dhūbhighaḻilirundhu niṉaivujh jhiṉṉaṅghaḻ aḍhaṅghiya mūṉṟu ghaṟbhel̤aighaḻ ghaṇḍhèḍhughghabhbhaḍhḍhadhu. 

   

idhdhòlliyal ghaḻadhdhiṉ òru ghal bhel̤aiyil  ghibhi 204-āṃ āṇḍhu ghāladhdhiya meṟghu jhadhrabhadhi maṉṉar mudhalāṃ rudhdhiradhāmaṉ maṟṟuṃ ghibhi 375-āṃ āṇḍhu ghāladhdhiya  mūṉṟāṃ rudhdhirajhiṃmaṉ āghiyavarghaḻiṉ nāṇayaṅghaḻ ghiḍhaidhdhuḻḻadhu.

maṟṟòru ghal bhel̤aiyil meṟghu jhadhdhirabhadhi maṉṉar visvajheṉar (294-305)maṟṟuṃ mudhalāṃ rudhdhirajhiṃmaṉ (305-313) vèḻiyiḍhḍha nāṇayaṅghaḻ ghiḍhaidhdhuḻḻadhu.

bhaḍhaghghāḍhjhighaḻ

idhaṉaiyuṃ ghāṇgha
 meṟghu jhadhrabhadhighaḻ
 naghabhāṉar 
 mudhalāṃ rudhdhiradhāmaṉ
 mūṉṟāṃ rudhdhirajhiṃmaṉ

meṟghoḻghaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ
Gujarat tourism - Devni Mori 

indhiyadh dhòlliyaṟghaḻaṅghaḻ
bhaudhdha ghaḍhḍhiḍhaṅghaḻ
ghujarādhdhiṉ dhòlliyaṟghaḻaṅghaḻ
தேவ்னி மோரி