ஜிக்மே க்யாட்சோ (Jigme Gyatso) இவர் ஓர் திபெத்திய திரைப்படத் தயாரிப்பாளரும், மனித உரிமை ஆர்வலரும் ஆவார். லீவிங் ஃபியர் பிஹைண்ட் என்ற ஆவணப்படம் எடுப்பதற்கு உதவிய பின்னர், சீன அதிகாரிகளால் குறைந்தது மூன்று சந்தர்ப்பங்களில் கைது செய்யப்பட்டார். 2008 மார்ச் மாதம் கைது செய்யப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, சிறையில் தான் சித்திரவதை செய்யப்பட்டதாக இவர் குற்றம் சாட்டினார்.

இவர், கோலாக் ஜிக்மே என்றும் ஜிக்மே லோப்சாங் என்றும் லோட்ரா (மத பிறப்புப் பெயர்) என்றும் பல்வேறு மாற்று பெயர்களில் அறியப்படுகிறார்.

ஆவணப்படம் 
2007 மற்றும் 2008 ஆம் ஆண்டுகளில், இவர், திபெத்திய திரைப்படத் தயாரிப்பாளர் தோண்டுப் வாங்சன் என்பவருக்கு லீவிங் ஃபியர் பிஹைண்ட் என்ற ஆவணப்படத்தைத் தயாரிப்பதில் உதவினார். இது 2008 பெய்ஜிங் ஒலிம்பிக்கிற்கு முந்தைய மாதங்களில் தலாய் லாமா மற்றும் சீன அரசாங்கத்தின் கருத்துக்கள் குறித்து திபெத்திய மக்களை பேட்டி கண்ட ஆவணப்படமாகும்.   சுவிட்சர்லாந்தில் தங்கியிருந்த தங்கள் முயற்சிகளை தோண்டுப் வாங்சனின் உறவினர் கியால்ஜோங் செட்ரினுடன் ஒருங்கிணைத்தது, இவர்கள் இந்த முயற்சியில் ஈடுபட்டனர்.  சீன அரசாங்கத்தின் பழிவாங்கலிலிருந்து தப்பிக்க, தோண்டுப் வாங்சென் தனது மனைவியையும் தங்களது நான்கு குழந்தைகளையும் இந்தியாவின் தர்மசாலாவுக்கு அனுப்பினார்.  

மார்ச் மாதத்தில், திபெத்திய தலைநகரத்தில் கலவரங்கள் வெடித்து, சீனாவின் திபெத்திய மக்கள் வசிக்கும் பகுதிகளில் பரவத் தொடங்கியபோது இவர்கள் தங்களின் படப்பிடிப்பை முடித்துவிட்டு, லாசாவிலிருந்து நாடாக்களை கடத்தினர்.  அதைத் தொடர்ந்து வந்த அரசாங்கத்தின் ஒரு பகுதியாக, இவரும், தோண்டுப் வாங்சென் இருவரும் மார்ச் 28 அன்று கிங்காய் மாகாணத்தின் டோங் தே என்ற இடத்தில் தடுப்புக் காவலில் வைக்கப்பட்டனர்.

லீவிங் ஃபியர் பிஹைண்ட்

25 நிமிட ஆவணப்படமான இதில், 2008 கோடைகால ஒலிம்பிக்கை நடத்துவதற்கு சீனாவை தேர்வு செய்ததும், தலாய் லாமாவைப் புகழ்ந்து பேசியும், ஹான் குடியேறியவர் மீதுவெறுப்பை வெளிப்படுத்தியும், திபெத்திய இனத்தை விமர்சித்தும் காட்டப்பட்டிருந்தது. இதன் விளைவாக தி நியூயார்க் டைம்ஸ் " என்ற பத்த்ரிக்கை இதை "சீன அரசாங்கத்தின் அலங்காரமற்ற குற்றச்சாட்டு" என்று விவரித்தது.  இது ஒரு ஒளிப்பதிவுக் கருவியால் படமாக்கப்பட்ட 40 மணிநேர நேர்காணல் காட்சிகளிலிருந்து  தொகுக்கப்பட்டது.  இந்த ஆவணப்படம் ஒலிம்பிக்கின் தொடக்க நாளில் திரையிடப்பட்டது. மேலும், பெய்ஜிங்கில் வெளிநாட்டு செய்தியாளர்களுக்காக இரகசியமாகவும் திரையிடப்பட்டது. 

2012 மார்ச் 9 அன்று, 1959 திபெத்திய எழுச்சியின் 53 வது ஆண்டுவிழா நாளில், மனித உரிமைகள் மற்றும் திபெத்திய ஆர்வலர் குழுக்களின் கூட்டணி, தோண்டப் வாங்சனின் விடுதலைக்கு அழைப்பு விடுத்து நியூயார்க் நகரத்தின் டைம்ஸ் சதுக்கத்தில் ஒரு பேரணியை நடத்தியது; ஜின்ஹுவா ஜம்போட்ரானுக்கு அடியில் பன்னிரண்டு அடி திரையில் அச்சத்தை விட்டு மக்கள் வெளியேறுவதன் பகுதிகள் காட்டப்பட்டன.

விசாரணையும், சிறையும் 
பின்னர் இதற்காக தோண்டுப் வாங்சனுக்கு ஆறு ஆண்டுகள் சிறைத்தண்டனை விதிக்கப்பட்டது. 2010 சனவரி நிலவரப்படி அவர் இன்னும் சிறையில்தான் இருக்கிறார்.  ஜிக்மே கியாட்சோவுக்கு லின்க்சியா சிறையில் ஏழு மாத சிறைத்தண்டனை விதிக்கப்பட்டது. அந்த நேரத்தில் தான் சிறை அதிகாரிகளால் சித்திரவதை செய்யப்பட்டதாகக் கூறினார்.  முன்னணி வரிசை,  பத்திரிகையாளர்களைப் பாதுகாப்பதற்கான குழு,  மற்றும் திபெத்திய மனித உரிமைகள் மற்றும் ஜனநாயக மையம்  ஆகியவை இவருக்கு ஆதரவாக அறிக்கைகளை வெளியிட்டன. இவர் 2009 மே 2 அன்று தனது மடத்திற்கு திரும்பினார். 

2010 நவம்பர் 5 ஜிக்மி க்யாட்சோ இலாண்சூவிலிருந்து எசுவோவுக்கு வந்த கான்சு பொது பாதுகாப்புத் துறையால் கைது செய்யப்பட்டார்

மேற்கோள்கள் 

வாழும் நபர்கள்
jighme ghyāḍhjho (Jigme Gyatso) ivar or dhibhèdhdhiya dhiraibhbhaḍhadh dhayāribhbhāḻaruṃ, maṉidha urimai ārvalaruṃ āvār. līviṅ fiyar bhihaiṇḍh èṉṟa āvaṇabhbhaḍhaṃ èḍhubhbhadhaṟghu udhaviya bhiṉṉar, jhīṉa adhighārighaḻāl ghuṟaindhadhu mūṉṟu jhandharbhbhaṅghaḻil ghaidhu jhèyyabhbhaḍhḍhār. 2008 mārjh mādhaṃ ghaidhu jhèyyabhbhaḍhḍhadhaidh dhòḍharndhu, jhiṟaiyil dhāṉ jhidhdhiravadhai jhèyyabhbhaḍhḍhadhāgha ivar ghuṟṟaṃ jhāḍhḍhiṉār.

ivar, gholāgh jighme èṉṟuṃ jighme lobhjhāṅ èṉṟuṃ loḍhrā (madha bhiṟabhbhubh bhèyar) èṉṟuṃ bhalveṟu māṟṟu bhèyarghaḻil aṟiyabhbhaḍhughiṟār.

āvaṇabhbhaḍhaṃ 
2007 maṟṟuṃ 2008 āṃ āṇḍhughaḻil, ivar, dhibhèdhdhiya dhiraibhbhaḍhadh dhayāribhbhāḻar dhoṇḍhubh vāṅjhaṉ èṉbhavarughghu līviṅ fiyar bhihaiṇḍh èṉṟa āvaṇabhbhaḍhadhdhaidh dhayāribhbhadhil udhaviṉār. idhu 2008 bhèyjiṅ òliṃbhighghiṟghu mundhaiya mādhaṅghaḻil dhalāy lāmā maṟṟuṃ jhīṉa arajhāṅghadhdhiṉ gharudhdhughghaḻ ghuṟidhdhu dhibhèdhdhiya maghghaḻai bheḍhḍhi ghaṇḍha āvaṇabhbhaḍhamāghuṃ.   jhuviḍhjharlāndhil dhaṅghiyirundha dhaṅghaḻ muyaṟjhighaḻai dhoṇḍhubh vāṅjhaṉiṉ uṟaviṉar ghiyāljoṅ jhèḍhriṉuḍhaṉ òruṅghiṇaidhdhadhu, ivarghaḻ indha muyaṟjhiyil īḍhubhaḍhḍhaṉar.  jhīṉa arajhāṅghadhdhiṉ bhal̤ivāṅghalilirundhu dhabhbhighgha, dhoṇḍhubh vāṅjhèṉ dhaṉadhu maṉaiviyaiyuṃ dhaṅghaḻadhu nāṉghu ghul̤andhaighaḻaiyuṃ indhiyāviṉ dharmajhālāvughghu aṉubhbhiṉār.  

mārjh mādhadhdhil, dhibhèdhdhiya dhalainagharadhdhil ghalavaraṅghaḻ vèḍhidhdhu, jhīṉāviṉ dhibhèdhdhiya maghghaḻ vajhighghuṃ bhaghudhighaḻil bharavadh dhòḍhaṅghiyabhodhu ivarghaḻ dhaṅghaḻiṉ bhaḍhabhbhiḍhibhbhai muḍhidhdhuviḍhḍhu, lājhāvilirundhu nāḍhāghghaḻai ghaḍhadhdhiṉar.  adhaidh dhòḍharndhu vandha arajhāṅghadhdhiṉ òru bhaghudhiyāgha, ivaruṃ, dhoṇḍhubh vāṅjhèṉ iruvaruṃ mārjh 28 aṉṟu ghiṅghāy māghāṇadhdhiṉ ḍhoṅ dhe èṉṟa iḍhadhdhil dhaḍhubhbhugh ghāvalil vaighghabhbhaḍhḍhaṉar.

līviṅ fiyar bhihaiṇḍh

25 nimiḍha āvaṇabhbhaḍhamāṉa idhil, 2008 ghoḍhaighāla òliṃbhighghai naḍhadhdhuvadhaṟghu jhīṉāvai dhervu jhèydhadhuṃ, dhalāy lāmāvaibh bhughal̤ndhu bhejhiyuṃ, hāṉ ghuḍhiyeṟiyavar mīdhuvèṟubhbhai vèḻibhbhaḍhudhdhiyuṃ, dhibhèdhdhiya iṉadhdhai vimarjhidhdhuṃ ghāḍhḍhabhbhaḍhḍhirundhadhu. idhaṉ viḻaivāgha dhi niyūyārgh ḍhaiṃs " èṉṟa bhadhdhrighghai idhai "jhīṉa arajhāṅghadhdhiṉ alaṅghāramaṟṟa ghuṟṟajhjhāḍhḍhu" èṉṟu vivaridhdhadhu.  idhu òru òḻibhbhadhivugh gharuviyāl bhaḍhamāghghabhbhaḍhḍha 40 maṇinera nerghāṇal ghāḍhjhighaḻilirundhu  dhòghughghabhbhaḍhḍhadhu.  indha āvaṇabhbhaḍhaṃ òliṃbhighghiṉ dhòḍhaghgha nāḻil dhiraiyiḍhabhbhaḍhḍhadhu. meluṃ, bhèyjiṅghil vèḻināḍhḍhu jhèydhiyāḻarghaḻughghāgha iraghajhiyamāghavuṃ dhiraiyiḍhabhbhaḍhḍhadhu. 

2012 mārjh 9 aṉṟu, 1959 dhibhèdhdhiya èl̤ujhjhiyiṉ 53 vadhu āṇḍhuvil̤ā nāḻil, maṉidha urimaighaḻ maṟṟuṃ dhibhèdhdhiya ārvalar ghul̤ughghaḻiṉ ghūḍhḍhaṇi, dhoṇḍhabh vāṅjhaṉiṉ viḍhudhalaighghu al̤aibhbhu viḍhudhdhu niyūyārgh nagharadhdhiṉ ḍhaiṃs jhadhughghadhdhil òru bheraṇiyai naḍhadhdhiyadhu; jiṉhuvā jaṃbhoḍhrāṉughghu aḍhiyil bhaṉṉiraṇḍhu aḍhi dhiraiyil ajhjhadhdhai viḍhḍhu maghghaḻ vèḻiyeṟuvadhaṉ bhaghudhighaḻ ghāḍhḍhabhbhaḍhḍhaṉa.

vijhāraṇaiyuṃ, jhiṟaiyuṃ 
bhiṉṉar idhaṟghāgha dhoṇḍhubh vāṅjhaṉughghu āṟu āṇḍhughaḻ jhiṟaidhdhaṇḍhaṉai vidhighghabhbhaḍhḍhadhu. 2010 jhaṉavari nilavarabhbhaḍhi avar iṉṉuṃ jhiṟaiyildhāṉ irughghiṟār.  jighme ghiyāḍhjhovughghu liṉghjhiyā jhiṟaiyil el̤u mādha jhiṟaidhdhaṇḍhaṉai vidhighghabhbhaḍhḍhadhu. andha neradhdhil dhāṉ jhiṟai adhighārighaḻāl jhidhdhiravadhai jhèyyabhbhaḍhḍhadhāghagh ghūṟiṉār.  muṉṉaṇi varijhai,  bhadhdhirighaiyāḻarghaḻaibh bhādhughābhbhadhaṟghāṉa ghul̤u,  maṟṟuṃ dhibhèdhdhiya maṉidha urimaighaḻ maṟṟuṃ jaṉanāyagha maiyaṃ  āghiyavai ivarughghu ādharavāgha aṟighghaighaḻai vèḻiyiḍhḍhaṉa. ivar 2009 me 2 aṉṟu dhaṉadhu maḍhadhdhiṟghu dhiruṃbhiṉār. 

2010 navaṃbhar 5 jighmi ghyāḍhjho ilāṇjhūvilirundhu èjhuvovughghu vandha ghāṉjhu bhòdhu bhādhughābhbhudh dhuṟaiyāl ghaidhu jhèyyabhbhaḍhḍhār

meṟghoḻghaḻ 

vāl̤uṃ nabharghaḻ
ஜிக்மே கியாட்சோ