மணிபத்ரன் (Manibhadra) முக்கிய இயக்கர்களில் ஒருவர். இவர் பண்டைய இந்தியாவில் பிரபலமான தெய்வமாக இருந்தார். மணிபத்ரன் அடிக்கடி கையில் பணப் பையுடன் காட்சியளிக்கிறார்

உருவப்படம் 
இவரது நன்கு அறியப்பட்ட பல உருவச்சிலைகள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டுள்ளன.  அறியப்பட்ட இரண்டு பழமையான சிலைகளில்:

பார்காமில் இருந்து கிடைத்துள்ள ஒரு சிலை 
மதுராவிற்கு அருகிலுள்ள பர்காமில் கிடைத்துள்ள இவரது உருவச் சிலை, கிமு 200 - கிமு 50 வரையிலான காலகட்டத்திற்கு உட்பட்டது  சிலை 2.59 மீட்டர் உயரம் கொண்டது. கல்வெட்டின் பாணி அடிப்படையிலும் பழங்கால ஆய்வுகளின் அடிப்படையிலும், சிலை கிமு 2 ஆம் நூற்றாண்டின் நடுப்பகுதியில் தரவுத்தளமாக உள்ளது.  மேலும் "குனிகாவின் மாணவரான கோமிடகாவால் செய்யப்பட்டது என கல்வெட்டு கூறுகிறது. மணிபத்ரன் சிலை சபையின் ("புகா") உறுப்பினர்களான எட்டு சகோதரர்களால் அமைக்கப்பட்டது." அந்தச் சிலை யக்ச மணிபத்ரனைக் குறிக்கிறது என்பதை இந்தக் கல்வெட்டுக் காட்டுகிறது.  ஜான் போர்டுமேனின் கூற்றுப்படி, ஆடையின் விளிம்பு கிரேக்கக் கலையிலிருந்து பெறப்பட்டது. இதேபோன்ற சிலையை விவரித்து, "இது உள்ளூர் முன்னோடிகளைக் கொண்டிருக்கவில்லை. மேலும் இது ஒரு பிற்கால கிரேக்க தொன்மையான நடத்தை போன்றது" என ஜான் போர்டுமேன் எழுதுகிறார். இதே போன்ற மடிப்புகளை பர்குத் யவனத்திலும் காணலாம்.

பத்மாவதி பாவயாவைச் சேர்ந்த சிலை 

 பத்மாவதி ( பவாயா) நகரிலிருந்து கிடைத்த மணிபத்ரனின் சிலையின் கீழ் உள்ள கல்வெட்டு மணிபத்ர வழிபாட்டாளர்களின் குழுவைக் குறிப்பிடுகிறது.

இவை இரண்டும் வாழ்க்கை சிற்பங்களை விட பெரிய நினைவுச்சின்னங்கள், பெரும்பாலும் மௌரியர் அல்லது சுங்கர் காலத்தைச் சேர்ந்தவை. தற்போது தில்லியிலுள்ள இந்திய ரிசர்வ் வங்கிகியின் முன்னே அமைந்துள்ள இயட்சனின் சிலையை வடிவமைக்க இராம்கிங்கர் பைஜ் இதைப் பயன்படுத்தினார்.

இந்து சமயம் 
குபேரன் மற்றும் அவரது மனைவி பத்திரை ஆகியோரின் மகனான மணிபத்ரனுக்கு நளகுவாரன் என்ற ஒரு சகோதரர் இருந்தார். இராமாயணத்தில், மணிபத்ரன் இலங்கையைக் காக்க இராவணனுடன் சேர்ந்து போரிட்டு தோல்வியடைந்தார்.  மகாபாரதத்தில் குபேரனுடன் சேர்ந்து இவர் இயட்சர்களின் தலைவனாக குறிப்பிடப்படுகிறார். அர்ச்சுனன் இவரை வணங்கியதாக கூறப்பட்டுள்ளது.

பாகவத புராணம் 

பாகவத புராணத்தில், நளகுவாரனும், அவனது சகோதரன் மணிக்ரீவனும், நாரத முனிவரால் மரமாகும்படி சபிக்கப்பட்டனர்.  அவர்கள் பின்னர் பால கிருஷ்ணனால் (கிருட்டிணனின் குழந்தைப் பருவம்) விடுவிக்கப்பட்டனர்.

நளகுவாரனும் மணிபத்ரனும் நிர்வாணமாக, கங்கையில், அரம்பையர்களுடன் விளையாடிக் கொண்டிருந்தபோது, நாரதர் விஷ்ணுவை தரிசனம் செய்துவிட்டு அவ்வழியே சென்றார்.  நாரதரைக் கண்டவுடன், கன்னிகள் தங்கள் உடலை மூடிக்கொண்டனர். அதே நேரத்தில் நளகுவாரனும் மணிபத்ரனும் நாரதரைக் கவனிக்க முடியாத அளவுக்கு போதையில் இருந்தனர். மேலும் ஆடையின்றி இருந்தனர். சகோதரர்கள் தங்கள் தவறை உணர உதவுவதற்காக, நாரதர் அவர்களை இரண்டு மருத மரங்களாக சபித்தார். பல ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு சகோதரர்கள் கிருஷ்ணரைச் சந்திக்கும் போது சாபத்திலிருந்து தங்களை விடுபடலாம் என்றும் நாரதர் கூறுகிறார். மற்ற கணக்குகளில், சகோதரர்களிடம் கண்ணியம் மற்றும் மரியாதை இல்லாததால் நாரதர் மிகவும் கோபமடைந்து இவர்களை மரங்களாக சபித்தார் என்றும் கூறப்படுகிறது. சகோதரர்கள் இருவரும் நாரதரிடம் முறையிட்ட பிறகு, கிருஷ்ணர் இவர்களைத் தொட்டால் விமோசனம் அடையலாம் என்று சாப விமோசனம் அளித்தார்.  

பல ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு, கிருஷ்ணர் குழந்தை பருவத்தில் இருந்தபோது, அவர் மண் சாப்பிடுவதைத் தடுக்க அவரது வளர்ப்புத் தாய் யசோதை அவரை ஒரு உரலில் கட்டிவிடுகிறார். கிருஷ்ணன் உரலை தரையில் இழுத்து நளகுவாரன் மற்றும் மணிக்ரீவனாக இருந்த இரண்டு மரங்களுக்கு இடையே கட்டி இழுத்தான். கிருஷ்ணனின் தொடுதலால் இவர்களுக்கு பழைய உருவம் திரும்பக் கிடைத்தது. பின்னர் சகோதரர்கள் கிருஷ்ணரை வணங்கி, தங்கள் முந்தைய தவறுகளுக்கு மன்னிப்புக் கேட்டு, புறப்படுகின்றனர்.

மற்ற புராணக்கதைகள் 
இதே பெயரில் உள்ள மற்றொரு உருவம் சிவனின் அவதாரம் என்று குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. மணிபத்ரன், சிவனின் மற்றொரு அவதாரமான வீரபத்திரனுடன் சேர்ந்து ஜலந்தரனின் படையை அழித்தார்.  சிவனின் அவதாரமும் இயக்சர்களின் தலைவனும் ஒரே மணிபத்ரனாக இருக்கலாம் ஆனால் உறுதிப்படுத்தப்படவில்லை. மணிபத்ரன் கடல் பயணிகளின் குறிப்பாக தொலைதூர நாடுகளில் வணிகத்திற்காக கடலுக்குச் செல்லும் வணிகர்களின் கடவுளாக வணங்கப்படுகிறார்.

பௌத்தம் 
சம்யுக்த நிகாயாவில், மணிபத்ரன் மகதத்திலுள்ள மணிமாலா சைத்யத்தில் வசிப்பதாகக் கூறப்படுகிறது. மணிபத்ர தரணியில் இயட்ச மணிபத்ரன் என அழைக்கப்படுகிறார்.

சமணம் 

சூர்யபிரஜ்ஞாப்தியில், மிதிலாவில் ஒரு மணிபத்ரக் கோயில் பற்றி குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. ஜினசேனரின் ஹரிவம்ச புராணத்தில் (கி.பி. 783) இயக்சர்கள் குறிப்பிடப்படுகின்றனர்.  அவற்றில், மணிபத்ரன் மற்றும் பூர்ணபத்ரன், பகுபுத்ரிகா என்ற இயட்சினியும் மிகவும் பிரபலமானவை. மணிபத்ரன் மற்றும் பூர்ணபத்ரன் இருவரும் இயட்சர்களின் தலைவனாகவும், வடக்குப் பகுதியில் மணிபத்ரன் எனவும் தெற்கில் பூர்ணபத்ரனாகவும் குறிப்பிடப்படுகிறார்கள்.

மணிபத்ரன் தற்போதும் சைனர்களால் வழிபடப்படும் ஒரு இயட்சனாக, குறிப்பாக தப கச்சாவுடன் இணைந்தவர்கள். மந்திபத்ரனுடன் தொடர்புடைய மூன்று கோவில்கள்: உஜ்ஜைனி, அக்லோட் ( மெஹ்சானா ) மற்றும் மகர்வாடா ( பனஸ்கந்தா ). மணிபத்ர இயட்சன் (அல்லது விரா) குசராத்தில் உள்ள சைனர்களிடையே பிரபலமான தேவதை.  இவரது உருவம் பல வடிவங்களை எடுக்கலாம். இதில் உருவமில்லாத பாறைகளும் அடங்கும், இருப்பினும் மிகவும் பொதுவான பிரதிநிதித்துவத்தில், இவர் பல தந்தங்கள் கொண்ட யானை ஐராவதத்துடன் காட்டப்படுகிறார்.

இதனையும் பார்க்கவும் 

 இயக்கர்
 பஞ்சிகர்
 குபேரன்

சான்றுகள்

ஆதாரங்கள் 

 
இராமாயணக் கதைமாந்தர்கள்
இந்து தொன்மவியல் மாந்தர்
maṇibhadhraṉ (Manibhadra) mughghiya iyaghgharghaḻil òruvar. ivar bhaṇḍhaiya indhiyāvil bhirabhalamāṉa dhèyvamāgha irundhār. maṇibhadhraṉ aḍhighghaḍhi ghaiyil bhaṇabh bhaiyuḍhaṉ ghāḍhjhiyaḻighghiṟār

uruvabhbhaḍhaṃ 
ivaradhu naṉghu aṟiyabhbhaḍhḍha bhala uruvajhjhilaighaḻ ghaṇḍhubhiḍhighghabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa.  aṟiyabhbhaḍhḍha iraṇḍhu bhal̤amaiyāṉa jhilaighaḻil:

bhārghāmil irundhu ghiḍhaidhdhuḻḻa òru jhilai 
madhurāviṟghu arughiluḻḻa bharghāmil ghiḍhaidhdhuḻḻa ivaradhu uruvajh jhilai, ghimu 200 - ghimu 50 varaiyilāṉa ghālaghaḍhḍhadhdhiṟghu uḍhbhaḍhḍhadhu  jhilai 2.59 mīḍhḍhar uyaraṃ ghòṇḍhadhu. ghalvèḍhḍhiṉ bhāṇi aḍhibhbhaḍhaiyiluṃ bhal̤aṅghāla āyvughaḻiṉ aḍhibhbhaḍhaiyiluṃ, jhilai ghimu 2 āṃ nūṟṟāṇḍhiṉ naḍhubhbhaghudhiyil dharavudhdhaḻamāgha uḻḻadhu.  meluṃ "ghuṉighāviṉ māṇavarāṉa ghomiḍhaghāvāl jhèyyabhbhaḍhḍhadhu èṉa ghalvèḍhḍhu ghūṟughiṟadhu. maṇibhadhraṉ jhilai jhabhaiyiṉ ("bhughā") uṟubhbhiṉarghaḻāṉa èḍhḍhu jhaghodhararghaḻāl amaighghabhbhaḍhḍhadhu." andhajh jhilai yaghjha maṇibhadhraṉaigh ghuṟighghiṟadhu èṉbhadhai indhagh ghalvèḍhḍhugh ghāḍhḍhughiṟadhu.  jāṉ bhorḍhumeṉiṉ ghūṟṟubhbhaḍhi, āḍhaiyiṉ viḻiṃbhu ghireghghagh ghalaiyilirundhu bhèṟabhbhaḍhḍhadhu. idhebhoṉṟa jhilaiyai vivaridhdhu, "idhu uḻḻūr muṉṉoḍhighaḻaigh ghòṇḍhirughghavillai. meluṃ idhu òru bhiṟghāla ghireghgha dhòṉmaiyāṉa naḍhadhdhai bhoṉṟadhu" èṉa jāṉ bhorḍhumeṉ èl̤udhughiṟār. idhe bhoṉṟa maḍhibhbhughaḻai bharghudh yavaṉadhdhiluṃ ghāṇalāṃ.

bhadhmāvadhi bhāvayāvaijh jherndha jhilai 

 bhadhmāvadhi ( bhavāyā) nagharilirundhu ghiḍhaidhdha maṇibhadhraṉiṉ jhilaiyiṉ ghīl̤ uḻḻa ghalvèḍhḍhu maṇibhadhra val̤ibhāḍhḍhāḻarghaḻiṉ ghul̤uvaigh ghuṟibhbhiḍhughiṟadhu.

ivai iraṇḍhuṃ vāl̤ghghai jhiṟbhaṅghaḻai viḍha bhèriya niṉaivujhjhiṉṉaṅghaḻ, bhèruṃbhāluṃ mauriyar alladhu jhuṅghar ghāladhdhaijh jherndhavai. dhaṟbhodhu dhilliyiluḻḻa indhiya rijharv vaṅghighiyiṉ muṉṉe amaindhuḻḻa iyaḍhjhaṉiṉ jhilaiyai vaḍhivamaighgha irāṃghiṅghar bhaij idhaibh bhayaṉbhaḍhudhdhiṉār.

indhu jhamayaṃ 
ghubheraṉ maṟṟuṃ avaradhu maṉaivi bhadhdhirai āghiyoriṉ maghaṉāṉa maṇibhadhraṉughghu naḻaghuvāraṉ èṉṟa òru jhaghodharar irundhār. irāmāyaṇadhdhil, maṇibhadhraṉ ilaṅghaiyaigh ghāghgha irāvaṇaṉuḍhaṉ jherndhu bhoriḍhḍhu dholviyaḍhaindhār.  maghābhāradhadhdhil ghubheraṉuḍhaṉ jherndhu ivar iyaḍhjharghaḻiṉ dhalaivaṉāgha ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhughiṟār. arjhjhuṉaṉ ivarai vaṇaṅghiyadhāgha ghūṟabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.

bhāghavadha bhurāṇaṃ 

bhāghavadha bhurāṇadhdhil, naḻaghuvāraṉuṃ, avaṉadhu jhaghodharaṉ maṇighrīvaṉuṃ, nāradha muṉivarāl maramāghuṃbhaḍhi jhabhighghabhbhaḍhḍhaṉar.  avarghaḻ bhiṉṉar bhāla ghiruṣṇaṉāl (ghiruḍhḍhiṇaṉiṉ ghul̤andhaibh bharuvaṃ) viḍhuvighghabhbhaḍhḍhaṉar.

naḻaghuvāraṉuṃ maṇibhadhraṉuṃ nirvāṇamāgha, ghaṅghaiyil, araṃbhaiyarghaḻuḍhaṉ viḻaiyāḍhigh ghòṇḍhirundhabhodhu, nāradhar viṣṇuvai dharijhaṉaṃ jhèydhuviḍhḍhu avval̤iye jhèṉṟār.  nāradharaigh ghaṇḍhavuḍhaṉ, ghaṉṉighaḻ dhaṅghaḻ uḍhalai mūḍhighghòṇḍhaṉar. adhe neradhdhil naḻaghuvāraṉuṃ maṇibhadhraṉuṃ nāradharaigh ghavaṉighgha muḍhiyādha aḻavughghu bhodhaiyil irundhaṉar. meluṃ āḍhaiyiṉṟi irundhaṉar. jhaghodhararghaḻ dhaṅghaḻ dhavaṟai uṇara udhavuvadhaṟghāgha, nāradhar avarghaḻai iraṇḍhu marudha maraṅghaḻāgha jhabhidhdhār. bhala āṇḍhughaḻughghubh bhiṟaghu jhaghodhararghaḻ ghiruṣṇaraijh jhandhighghuṃ bhodhu jhābhadhdhilirundhu dhaṅghaḻai viḍhubhaḍhalāṃ èṉṟuṃ nāradhar ghūṟughiṟār. maṟṟa ghaṇaghghughaḻil, jhaghodhararghaḻiḍhaṃ ghaṇṇiyaṃ maṟṟuṃ mariyādhai illādhadhāl nāradhar mighavuṃ ghobhamaḍhaindhu ivarghaḻai maraṅghaḻāgha jhabhidhdhār èṉṟuṃ ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu. jhaghodhararghaḻ iruvaruṃ nāradhariḍhaṃ muṟaiyiḍhḍha bhiṟaghu, ghiruṣṇar ivarghaḻaidh dhòḍhḍhāl vimojhaṉaṃ aḍhaiyalāṃ èṉṟu jhābha vimojhaṉaṃ aḻidhdhār.  

bhala āṇḍhughaḻughghubh bhiṟaghu, ghiruṣṇar ghul̤andhai bharuvadhdhil irundhabhodhu, avar maṇ jhābhbhiḍhuvadhaidh dhaḍhughgha avaradhu vaḻarbhbhudh dhāy yajhodhai avarai òru uralil ghaḍhḍhiviḍhughiṟār. ghiruṣṇaṉ uralai dharaiyil il̤udhdhu naḻaghuvāraṉ maṟṟuṃ maṇighrīvaṉāgha irundha iraṇḍhu maraṅghaḻughghu iḍhaiye ghaḍhḍhi il̤udhdhāṉ. ghiruṣṇaṉiṉ dhòḍhudhalāl ivarghaḻughghu bhal̤aiya uruvaṃ dhiruṃbhagh ghiḍhaidhdhadhu. bhiṉṉar jhaghodhararghaḻ ghiruṣṇarai vaṇaṅghi, dhaṅghaḻ mundhaiya dhavaṟughaḻughghu maṉṉibhbhugh gheḍhḍhu, bhuṟabhbhaḍhughiṉṟaṉar.

maṟṟa bhurāṇaghghadhaighaḻ 
idhe bhèyaril uḻḻa maṟṟòru uruvaṃ jhivaṉiṉ avadhāraṃ èṉṟu ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. maṇibhadhraṉ, jhivaṉiṉ maṟṟòru avadhāramāṉa vīrabhadhdhiraṉuḍhaṉ jherndhu jalandharaṉiṉ bhaḍhaiyai al̤idhdhār.  jhivaṉiṉ avadhāramuṃ iyaghjharghaḻiṉ dhalaivaṉuṃ òre maṇibhadhraṉāgha irughghalāṃ āṉāl uṟudhibhbhaḍhudhdhabhbhaḍhavillai. maṇibhadhraṉ ghaḍhal bhayaṇighaḻiṉ ghuṟibhbhāgha dhòlaidhūra nāḍhughaḻil vaṇighadhdhiṟghāgha ghaḍhalughghujh jhèlluṃ vaṇigharghaḻiṉ ghaḍhavuḻāgha vaṇaṅghabhbhaḍhughiṟār.

bhaudhdhaṃ 
jhaṃyughdha nighāyāvil, maṇibhadhraṉ maghadhadhdhiluḻḻa maṇimālā jhaidhyadhdhil vajhibhbhadhāghagh ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu. maṇibhadhra dharaṇiyil iyaḍhjha maṇibhadhraṉ èṉa al̤aighghabhbhaḍhughiṟār.

jhamaṇaṃ 

jhūryabhirajñābhdhiyil, midhilāvil òru maṇibhadhragh ghoyil bhaṟṟi ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. jiṉajheṉariṉ harivaṃjha bhurāṇadhdhil (ghi.bhi. 783) iyaghjharghaḻ ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhughiṉṟaṉar.  avaṟṟil, maṇibhadhraṉ maṟṟuṃ bhūrṇabhadhraṉ, bhaghubhudhrighā èṉṟa iyaḍhjhiṉiyuṃ mighavuṃ bhirabhalamāṉavai. maṇibhadhraṉ maṟṟuṃ bhūrṇabhadhraṉ iruvaruṃ iyaḍhjharghaḻiṉ dhalaivaṉāghavuṃ, vaḍhaghghubh bhaghudhiyil maṇibhadhraṉ èṉavuṃ dhèṟghil bhūrṇabhadhraṉāghavuṃ ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhughiṟārghaḻ.

maṇibhadhraṉ dhaṟbhodhuṃ jhaiṉarghaḻāl val̤ibhaḍhabhbhaḍhuṃ òru iyaḍhjhaṉāgha, ghuṟibhbhāgha dhabha ghajhjhāvuḍhaṉ iṇaindhavarghaḻ. mandhibhadhraṉuḍhaṉ dhòḍharbhuḍhaiya mūṉṟu ghovilghaḻ: ujjaiṉi, aghloḍh ( mèhjhāṉā ) maṟṟuṃ magharvāḍhā ( bhaṉasghandhā ). maṇibhadhra iyaḍhjhaṉ (alladhu virā) ghujharādhdhil uḻḻa jhaiṉarghaḻiḍhaiye bhirabhalamāṉa dhevadhai.  ivaradhu uruvaṃ bhala vaḍhivaṅghaḻai èḍhughghalāṃ. idhil uruvamillādha bhāṟaighaḻuṃ aḍhaṅghuṃ, irubhbhiṉuṃ mighavuṃ bhòdhuvāṉa bhiradhinidhidhdhuvadhdhil, ivar bhala dhandhaṅghaḻ ghòṇḍha yāṉai airāvadhadhdhuḍhaṉ ghāḍhḍhabhbhaḍhughiṟār.

idhaṉaiyuṃ bhārghghavuṃ 

 iyaghghar
 bhañjhighar
 ghubheraṉ

jhāṉṟughaḻ

ādhāraṅghaḻ 

 
irāmāyaṇagh ghadhaimāndharghaḻ
indhu dhòṉmaviyal māndhar
மணிபத்ரன்