மத்திய கலிமந்தான் (ஆங்கிலம்: Central Kalimantan; மலாய்: Kalimantan Tengah; இந்தோனேசியம்: Provinsi Kalimantan Tengah; சீனம்: 中加里曼丹) என்பது போர்னியோ தீவின் இந்தோனேசியப் பகுதியான கலிமந்தானில் அமைந்துள்ள ஒரு மாநிலமாகும்.

மத்திய கலிமந்தான் மாநிலத்தின் வடக்கில் வடக்கு கலிமந்தான்; மேற்கில் மேற்கு கலிமந்தான்; கிழக்கில் கிழக்கு கலிமந்தான்; ஆகிய இந்தோனேசிய மாநிலங்கள் நில எல்லையாக உள்ளன.

பொது

பாலாங்கா ராயா (Palangka Raya) நகரம், மத்திய கலிமந்தான் மாநிலத்தின் தலைநகரமாகச் செயல்படுகிறது. இந்த மாநகரத்தின் மக்கள்தொகை, 2010-இல் 2.2 மில்லியனுக்கும் அதிகமாக இருந்தது. 2015-ஆம் ஆண்டு மக்கள் தொகைக் கணக்கெடுப்பில் 2.49 மில்லியன்; 2020-ஆம் ஆண்டு மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பில் 2.67 மில்லியன்; 2021-ஆம் ஆண்டின் நடுப்பகுதியில் 2,702,200-ஆக உயர்ந்துள்ளது.
 
மக்கள்தொகை வளர்ச்சி விகிதம் 1990 - 2000 ஆண்டுகளுக்கு இடையில் ஆண்டுக்கு 3.0% ஆக இருந்தது. அந்த நேரத்தில் இந்தோனேசியாவின் மிக உயர்ந்த மாநில வளர்ச்சி விகிதங்களில் ஒன்றாகும். 2000-ஆம் ஆண்டுக்குப் பின்னர், அடுத்த பத்தாண்டில் சராசரி ஆண்டு வளர்ச்சி விகிதம் 1.8% ஆக குறைந்தது.

ஆனால் 2010-ஆம் ஆண்டின் தொடக்கத்தில் அது மீண்டும் உயர்ந்தது. மற்ற மாநிலங்களில் இருப்பதை விட, மத்திய கலிமந்தான் மாநிலத்தில் டயாக் பழங்குடி மக்கள் அதிகமாக உள்ளனர். தங்களுக்குத் தனி மாநிலம் வேண்டும் என கோரிக்கையை முன்வைத்த டயாக் பழங்குடி மக்கள், அதில் வெற்றியும் கண்டனர். அவர்களின் கோரிக்கைக்கு இணங்கிய இந்தோனேசிய அரசாங்கம், அவர்களுக்காகவே மத்திய கலிமந்தான் மாநிலத்தை உருவாக்கிக் கொடுத்தது.

வரலாறு

18-ஆம் நூற்றாண்டில் இருந்து கலிமந்தானின் மத்தியப் பகுதியும்; அதன் டயாக் குடிமக்களும் பஞ்சார் சுல்தானகத்தால் (Sultanate of Banjar) ஆளப்பட்டு வந்தனர். இரண்டாம் உலகப் போருக்கு பிறகு இந்தோனேசியா சுதந்திரம் அடைந்தது. அதைத் தொடர்ந்து, டயாக் பழங்குடியினர் தெற்கு கலிமந்தான் மாநிலத்தில் (South Kalimantan Province) தங்களுக்கு என தனி ஒரு மாநிலத்தைக் கோரினர்.

1957-ஆம் ஆண்டில் தெற்கு கலிமந்தான் மாநிலத்தில் இருந்த முசுலிம் மக்களிடம் இருந்து டயாக் மக்களுக்கு அதிக சுயாட்சியை வழங்குவதற்காக தெற்கு கலிமந்தான் மாநிலம் பிரிக்கப்பட்டது. 1957 ஆம் ஆண்டு மே 23-ஆம் தேதி இந்தோனேசிய அரசாங்கத்தால் அந்த மாற்றம் அங்கீகரிக்கப்பட்டது.

இந்தோனேசியாவின் பதினேழாவது மாநிலம்

1957-ஆம் ஆண்டு அதிபர் சட்டம் எண். 10 (Presidential Law No. 10 Year 1957); என்பதின் கீழ் மத்திய கலிமந்தான் மாநிலம் இந்தோனேசியாவின் பதினேழாவது மாநிலமாக அறிவிக்கப்பட்டது. அதிபர் சுகர்ணோ, டயாக் இனத்தில் பிறந்த தேசிய வீராங்கனையான டிசிலிக் ரிவுட் (Tjilik Riwut) என்பவரை முதல் ஆளுநராக நியமித்தார். மற்றும் பலங்கராயாவை மாநிலத் தலைநகராகவும்  அறிவித்தார்.

நிலவியல்

எல்லைகள்
இந்தோனேசிய மாநிலங்களில் 153,564.5 சதுர கி.மீ. (59,291.6 சதுர மைல்) பரப்பளவில் மத்திய கலிமந்தான் மாநிலம் தான் மிகப்பெரிய  மாநிலமாகும், இந்த மாநிலம் ஜாவா தீவை (Java Island) விட 1.5 மடங்கு பெரியது.

இந்த மாநிலத்தின் வடக்கே மேற்கு கலிமந்தான், கிழக்கு கலிமந்தான் மாநிலங்களும்; தெற்கே ஜாவா கடல் (Java Sea); கிழக்கே தெற்கு கலிமந்தான், கிழக்கு கலிமந்தான் மாநிலங்களும்; மேற்கில் மேற்கு கலிமந்தான் மாநிலங்களும் எல்லைகளாக உள்ளன.

சுவானர் மலைகள்

இந்த மாநிலத்தின் சுவானர் மலைகள் (Schwaner Mountains) வடகிழக்கில் இருந்து தென்மேற்கு வரை நீண்டுள்ளன. இந்த மலையின் 80% அடர்ந்த காடுகள், மக்கு சதுப்பு நிலங்கள் (Peatland Swamps), சதுப்புநிலங்கள் (Mangrove), ஆறுகள் மற்றும் பாரம்பரிய விவசாய நிலங்களால் சூழப்பட்டுள்ளது.

வடகிழக்கில் உள்ள மலைப்பகுதிகள் மிகத் தொலைதூரமானவை; மற்றும் எளிதில் அணுக முடியாதவை. இந்த மலைப் பகுதிகளில் கெங்கபாங் (Kengkabang), சாமியாசாங் (Samiajang), லியாங் பகாங் (Liang Pahang) மற்றும் உலு கெடாங் (Ulu Gedang) ஆகிய மலைகள் உள்ளன. இவை முன்பு எரிமலைகளாய் இருந்தவை.

சபாங்காவ் தேசியப் பூங்கா

மத்திய கலிமந்தான் மாநிலத்தின் மையம் வெப்பமண்டல காடுகளால் மூடப்பட்டு உள்ளது. இந்தக் காடுகள் பிரம்பு, பிசின் மற்றும் உலின் (Ulin), மெராந்தி (Meranti) போன்ற மதிப்புமிக்க மரங்களை உற்பத்தி செய்கிறது. இந்த மாநிலத்தின் தெற்குப் பகுதியில் தாழ்நிலங்கள் (Southern Lowlands) சூழ்ந்துள்ளன. அவை பல ஆறுகளுடன் மக்கு சதுப்பு நிலங்களால் மூடப்பட்டு உள்ளன.

இங்குதான் பிரபலமான சபாங்காவ் தேசியப் பூங்கா (Sabangau National Park) உள்ளது; அழிந்துவரும் ஓராங் ஊத்தான் மனிதக் குரங்குகளின் சரணாலயமாகவும் உள்ளது.

கலிமந்தான் நெல் வேளாண்மைத் திட்டம்

அனைத்துலக அளவில் அங்கீகரிக்கப்பட்டு பாதுகாக்கப்பட்ட மக்கு சதுப்பு நிலப்பகுதியில் சபாங்காவ் தேசியப் பூங்கா அமைந்து உள்ளது. அண்மைய காலத்தில் இந்தப் பூங்காவின் சதுப்பு நிலக் காடுகள்; கலிமந்தான் நெல் வேளாண்மைத் திட்டத்தால் (Kalimantan Mega Rice Project) சேதம் அடைந்துள்ளன.

பெரிய அளவிலான நிலப் பகுதிகளை, நெற்பயிர் விளைச்சல் பகுதிகளாக மாற்ற முயன்று; அவை தோல்வியில் முடிந்ததால், மத்திய கலிமந்தான் போர்னியோ காடுகளுக்குப் பெருத்த சேதங்கள் ஏற்பட்டன.

மத்திய கலிமந்தான் மாநிலத்தின் காலநிலை ஈரமான வானிலை கொண்ட பூமத்திய ரேகை மண்டல காலநிலை ஆகும். இங்கு எட்டு மாதங்களுக்கு தொடர்ந்தால் போல மழைக்காலம்; மற்றும் 4 மாதங்கள் வறண்ட பருவ காலம். ஆண்டுக்கு 2,776—3,393 மி.மீ. அளவில், சராசரியாக 145 மழை நாட்களுக்கு மழை பொழிகிறது.

ஆறுகள்

மத்திய கலிமந்தானில் சுவானர் மலைகளின் வடக்கே உள்ள நீர்ப்பிடிப்புப் பகுதிகளில் இருந்து ஜாவா கடல் வரை பாயும் ஆறுகள் ஏராளமாக உள்ளன. 
முக்கிய ஆறுகள் பின்வருமாறு:

 பாரிட்டோ ஆறு (900 கிமீ) - (Barito River)
 கபுவாஸ் ஆறு (600 கிமீ) - (Kapuas River)
 ககாயான் ஆறு (600 கிமீ) - (Kahayan River)
 கத்திங்கான் ஆறு (600 கிமீ) - (Katingan River)
 மெண்டாவாய் ஆறு (400 கிமீ) - (Mendawai River)
 செருயான் ஆறு (350 கிமீ) - (Seruyan River)
 லாமண்டாவ் ஆறு (300 கிமீ) - (Lamandau River)
 அருட் ஆறு (250 கிமீ) - (Arut River)
 சபாங்காவ் ஆறு (200 கிமீ) - (Sabangau River)
 குமாய் ஆறு (179 கிமீ) - (Kumai River)
 ஜெலாய் ஆறு (100 கிமீ) - (Jelai River)

மத்திய கலிமந்தான் மாநிலத்தின் முக்கியமான போக்குவரத்து முறைகளில் ஆற்றுப் போக்குவரத்து முறைதான் முதன்மையான இடம் வகிக்கின்றது. இந்த மாநிலத்தின் வளர்ச்சி அடையாத உள்கட்டமைப்பு நிலைக்கு, அதன் ஆறுகளே அதற்கு பெரிய பொருளாதார உறுதுணைகளாக விளங்குகின்றன.

மேற்கோள்

மேலும் காண்க
 வடக்கு கலிமந்தான்
 மேற்கு கலிமந்தான்
 தெற்கு கலிமந்தான்
 இந்தோனேசியாவின் மாகாணங்கள்

வெளி இணைப்புகள் 
  
  BPS-Statistics of Kalimantan Tengah Province.

இந்தோனேசிய மாகாணங்கள்
கலிமந்தான்
madhdhiya ghalimandhāṉ (āṅghilaṃ: Central Kalimantan; malāy: Kalimantan Tengah; indhoṉejhiyaṃ: Provinsi Kalimantan Tengah; jhīṉaṃ: 中加里曼丹) èṉbhadhu bhorṉiyo dhīviṉ indhoṉejhiyabh bhaghudhiyāṉa ghalimandhāṉil amaindhuḻḻa òru mānilamāghuṃ.

madhdhiya ghalimandhāṉ māniladhdhiṉ vaḍhaghghil vaḍhaghghu ghalimandhāṉ; meṟghil meṟghu ghalimandhāṉ; ghil̤aghghil ghil̤aghghu ghalimandhāṉ; āghiya indhoṉejhiya mānilaṅghaḻ nila èllaiyāgha uḻḻaṉa.

bhòdhu

bhālāṅghā rāyā (Palangka Raya) nagharaṃ, madhdhiya ghalimandhāṉ māniladhdhiṉ dhalainagharamāghajh jhèyalbhaḍhughiṟadhu. indha mānagharadhdhiṉ maghghaḻdhòghai, 2010-il 2.2 milliyaṉughghuṃ adhighamāgha irundhadhu. 2015-āṃ āṇḍhu maghghaḻ dhòghaigh ghaṇaghghèḍhubhbhil 2.49 milliyaṉ; 2020-āṃ āṇḍhu maghghaḻ dhòghai ghaṇaghghèḍhubhbhil 2.67 milliyaṉ; 2021-āṃ āṇḍhiṉ naḍhubhbhaghudhiyil 2,702,200-āgha uyarndhuḻḻadhu.
 
maghghaḻdhòghai vaḻarjhjhi vighidhaṃ 1990 - 2000 āṇḍhughaḻughghu iḍhaiyil āṇḍhughghu 3.0% āgha irundhadhu. andha neradhdhil indhoṉejhiyāviṉ migha uyarndha mānila vaḻarjhjhi vighidhaṅghaḻil òṉṟāghuṃ. 2000-āṃ āṇḍhughghubh bhiṉṉar, aḍhudhdha bhadhdhāṇḍhil jharājhari āṇḍhu vaḻarjhjhi vighidhaṃ 1.8% āgha ghuṟaindhadhu.

āṉāl 2010-āṃ āṇḍhiṉ dhòḍhaghghadhdhil adhu mīṇḍhuṃ uyarndhadhu. maṟṟa mānilaṅghaḻil irubhbhadhai viḍha, madhdhiya ghalimandhāṉ māniladhdhil ḍhayāgh bhal̤aṅghuḍhi maghghaḻ adhighamāgha uḻḻaṉar. dhaṅghaḻughghudh dhaṉi mānilaṃ veṇḍhuṃ èṉa ghorighghaiyai muṉvaidhdha ḍhayāgh bhal̤aṅghuḍhi maghghaḻ, adhil vèṟṟiyuṃ ghaṇḍhaṉar. avarghaḻiṉ ghorighghaighghu iṇaṅghiya indhoṉejhiya arajhāṅghaṃ, avarghaḻughghāghave madhdhiya ghalimandhāṉ māniladhdhai uruvāghghigh ghòḍhudhdhadhu.

varalāṟu

18-āṃ nūṟṟāṇḍhil irundhu ghalimandhāṉiṉ madhdhiyabh bhaghudhiyuṃ; adhaṉ ḍhayāgh ghuḍhimaghghaḻuṃ bhañjhār jhuldhāṉaghadhdhāl (Sultanate of Banjar) āḻabhbhaḍhḍhu vandhaṉar. iraṇḍhāṃ ulaghabh bhorughghu bhiṟaghu indhoṉejhiyā jhudhandhiraṃ aḍhaindhadhu. adhaidh dhòḍharndhu, ḍhayāgh bhal̤aṅghuḍhiyiṉar dhèṟghu ghalimandhāṉ māniladhdhil (South Kalimantan Province) dhaṅghaḻughghu èṉa dhaṉi òru māniladhdhaigh ghoriṉar.

1957-āṃ āṇḍhil dhèṟghu ghalimandhāṉ māniladhdhil irundha mujhuliṃ maghghaḻiḍhaṃ irundhu ḍhayāgh maghghaḻughghu adhigha jhuyāḍhjhiyai val̤aṅghuvadhaṟghāgha dhèṟghu ghalimandhāṉ mānilaṃ bhirighghabhbhaḍhḍhadhu. 1957 āṃ āṇḍhu me 23-āṃ dhedhi indhoṉejhiya arajhāṅghadhdhāl andha māṟṟaṃ aṅghīgharighghabhbhaḍhḍhadhu.

indhoṉejhiyāviṉ bhadhiṉel̤āvadhu mānilaṃ

1957-āṃ āṇḍhu adhibhar jhaḍhḍhaṃ èṇ. 10 (Presidential Law No. 10 Year 1957); èṉbhadhiṉ ghīl̤ madhdhiya ghalimandhāṉ mānilaṃ indhoṉejhiyāviṉ bhadhiṉel̤āvadhu mānilamāgha aṟivighghabhbhaḍhḍhadhu. adhibhar jhugharṇo, ḍhayāgh iṉadhdhil bhiṟandha dhejhiya vīrāṅghaṉaiyāṉa ḍhijhiligh rivuḍh (Tjilik Riwut) èṉbhavarai mudhal āḻunarāgha niyamidhdhār. maṟṟuṃ bhalaṅgharāyāvai māniladh dhalainagharāghavuṃ  aṟividhdhār.

nilaviyal

èllaighaḻ
indhoṉejhiya mānilaṅghaḻil 153,564.5 jhadhura ghi.mī. (59,291.6 jhadhura mail) bharabhbhaḻavil madhdhiya ghalimandhāṉ mānilaṃ dhāṉ mighabhbhèriya  mānilamāghuṃ, indha mānilaṃ jāvā dhīvai (Java Island) viḍha 1.5 maḍhaṅghu bhèriyadhu.

indha māniladhdhiṉ vaḍhaghghe meṟghu ghalimandhāṉ, ghil̤aghghu ghalimandhāṉ mānilaṅghaḻuṃ; dhèṟghe jāvā ghaḍhal (Java Sea); ghil̤aghghe dhèṟghu ghalimandhāṉ, ghil̤aghghu ghalimandhāṉ mānilaṅghaḻuṃ; meṟghil meṟghu ghalimandhāṉ mānilaṅghaḻuṃ èllaighaḻāgha uḻḻaṉa.

jhuvāṉar malaighaḻ

indha māniladhdhiṉ jhuvāṉar malaighaḻ (Schwaner Mountains) vaḍhaghil̤aghghil irundhu dhèṉmeṟghu varai nīṇḍhuḻḻaṉa. indha malaiyiṉ 80% aḍharndha ghāḍhughaḻ, maghghu jhadhubhbhu nilaṅghaḻ (Peatland Swamps), jhadhubhbhunilaṅghaḻ (Mangrove), āṟughaḻ maṟṟuṃ bhāraṃbhariya vivajhāya nilaṅghaḻāl jhūl̤abhbhaḍhḍhuḻḻadhu.

vaḍhaghil̤aghghil uḻḻa malaibhbhaghudhighaḻ mighadh dhòlaidhūramāṉavai; maṟṟuṃ èḻidhil aṇugha muḍhiyādhavai. indha malaibh bhaghudhighaḻil ghèṅghabhāṅ (Kengkabang), jhāmiyājhāṅ (Samiajang), liyāṅ bhaghāṅ (Liang Pahang) maṟṟuṃ ulu ghèḍhāṅ (Ulu Gedang) āghiya malaighaḻ uḻḻaṉa. ivai muṉbhu èrimalaighaḻāy irundhavai.

jhabhāṅghāv dhejhiyabh bhūṅghā

madhdhiya ghalimandhāṉ māniladhdhiṉ maiyaṃ vèbhbhamaṇḍhala ghāḍhughaḻāl mūḍhabhbhaḍhḍhu uḻḻadhu. indhagh ghāḍhughaḻ bhiraṃbhu, bhijhiṉ maṟṟuṃ uliṉ (Ulin), mèrāndhi (Meranti) bhoṉṟa madhibhbhumighgha maraṅghaḻai uṟbhadhdhi jhèyghiṟadhu. indha māniladhdhiṉ dhèṟghubh bhaghudhiyil dhāl̤nilaṅghaḻ (Southern Lowlands) jhūl̤ndhuḻḻaṉa. avai bhala āṟughaḻuḍhaṉ maghghu jhadhubhbhu nilaṅghaḻāl mūḍhabhbhaḍhḍhu uḻḻaṉa.

iṅghudhāṉ bhirabhalamāṉa jhabhāṅghāv dhejhiyabh bhūṅghā (Sabangau National Park) uḻḻadhu; al̤indhuvaruṃ orāṅ ūdhdhāṉ maṉidhagh ghuraṅghughaḻiṉ jharaṇālayamāghavuṃ uḻḻadhu.

ghalimandhāṉ nèl veḻāṇmaidh dhiḍhḍhaṃ

aṉaidhdhulagha aḻavil aṅghīgharighghabhbhaḍhḍhu bhādhughāghghabhbhaḍhḍha maghghu jhadhubhbhu nilabhbhaghudhiyil jhabhāṅghāv dhejhiyabh bhūṅghā amaindhu uḻḻadhu. aṇmaiya ghāladhdhil indhabh bhūṅghāviṉ jhadhubhbhu nilagh ghāḍhughaḻ; ghalimandhāṉ nèl veḻāṇmaidh dhiḍhḍhadhdhāl (Kalimantan Mega Rice Project) jhedhaṃ aḍhaindhuḻḻaṉa.

bhèriya aḻavilāṉa nilabh bhaghudhighaḻai, nèṟbhayir viḻaijhjhal bhaghudhighaḻāgha māṟṟa muyaṉṟu; avai dholviyil muḍhindhadhāl, madhdhiya ghalimandhāṉ bhorṉiyo ghāḍhughaḻughghubh bhèrudhdha jhedhaṅghaḻ eṟbhaḍhḍhaṉa.

madhdhiya ghalimandhāṉ māniladhdhiṉ ghālanilai īramāṉa vāṉilai ghòṇḍha bhūmadhdhiya reghai maṇḍhala ghālanilai āghuṃ. iṅghu èḍhḍhu mādhaṅghaḻughghu dhòḍharndhāl bhola mal̤aighghālaṃ; maṟṟuṃ 4 mādhaṅghaḻ vaṟaṇḍha bharuva ghālaṃ. āṇḍhughghu 2,776—3,393 mi.mī. aḻavil, jharājhariyāgha 145 mal̤ai nāḍhghaḻughghu mal̤ai bhòl̤ighiṟadhu.

āṟughaḻ

madhdhiya ghalimandhāṉil jhuvāṉar malaighaḻiṉ vaḍhaghghe uḻḻa nīrbhbhiḍhibhbhubh bhaghudhighaḻil irundhu jāvā ghaḍhal varai bhāyuṃ āṟughaḻ erāḻamāgha uḻḻaṉa. 
mughghiya āṟughaḻ bhiṉvarumāṟu:

 bhāriḍhḍho āṟu (900 ghimī) - (Barito River)
 ghabhuvās āṟu (600 ghimī) - (Kapuas River)
 ghaghāyāṉ āṟu (600 ghimī) - (Kahayan River)
 ghadhdhiṅghāṉ āṟu (600 ghimī) - (Katingan River)
 mèṇḍhāvāy āṟu (400 ghimī) - (Mendawai River)
 jhèruyāṉ āṟu (350 ghimī) - (Seruyan River)
 lāmaṇḍhāv āṟu (300 ghimī) - (Lamandau River)
 aruḍh āṟu (250 ghimī) - (Arut River)
 jhabhāṅghāv āṟu (200 ghimī) - (Sabangau River)
 ghumāy āṟu (179 ghimī) - (Kumai River)
 jèlāy āṟu (100 ghimī) - (Jelai River)

madhdhiya ghalimandhāṉ māniladhdhiṉ mughghiyamāṉa bhoghghuvaradhdhu muṟaighaḻil āṟṟubh bhoghghuvaradhdhu muṟaidhāṉ mudhaṉmaiyāṉa iḍhaṃ vaghighghiṉṟadhu. indha māniladhdhiṉ vaḻarjhjhi aḍhaiyādha uḻghaḍhḍhamaibhbhu nilaighghu, adhaṉ āṟughaḻe adhaṟghu bhèriya bhòruḻādhāra uṟudhuṇaighaḻāgha viḻaṅghughiṉṟaṉa.

meṟghoḻ

meluṃ ghāṇgha
 vaḍhaghghu ghalimandhāṉ
 meṟghu ghalimandhāṉ
 dhèṟghu ghalimandhāṉ
 indhoṉejhiyāviṉ māghāṇaṅghaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 
  
  BPS-Statistics of Kalimantan Tengah Province.

indhoṉejhiya māghāṇaṅghaḻ
ghalimandhāṉ
மத்திய கலிமந்தான்