திக்ரே பிரதேசம் (Tigray Region) கிழக்கு ஆப்பிரிக்காவில் அமைந்த எத்தியோப்பியா நாட்டின் வடக்கில் திக்ரே பிரதேசம்  அமைந்துள்ளது. இதனை திக்ரே தேசிய பிரதேச அரசு  (National Regional State of Tigray) என்றும் அழைப்பர். திக்ரே பிரதேசத்தின் தலைநகரம் மெக்கெல்லே ஆகும்.

திக்ரே பிர்தேசத்தின் வடக்கில் எரித்திரியாவும், மேற்கில் சூடான், தெற்கில் எத்தியோப்பியாவின்  அம்மாரா பிரதேசமும், கிழக்கில் எத்தியோப்பியாவின் அபார் பிரதேசமும் எல்லைகளாக உள்ளது. 

திக்ரே பிரதேச அரசு அதிபர் தலைமையிலான சட்ட மன்றம் நிர்வாகத்தையும், உயர் நீதி மன்றத்தின் தலைமையில் நீதி நிர்வாகத்தையும் மேற்கொள்கிறது.

நவம்பர் 2020 முதல் தனி நாடு கோரி, எத்தியோப்பியா கூட்டாட்சி அரசுக்கு எதிராக  திக்ரே பிரதேச மக்கள் போராடி வருகிறார்கள்.

வரலாறு

பண்டைய வரலாறு

திக்ரே பிரதேசம் எத்தியோப்பியா நாகரிகத்தின் தொட்டில் என்று அழைக்கப்படுகிறது.  பழைமையான தம்மோத் இராச்சியத்தினர் திக்ரே மற்றும் எரித்திரியா பகுதிகளை கிமு 980 முதல் கிமு 400 வரை ஆண்டனர்.. இப்பிரதேசம் சில நூற்றாண்டு காலமாக பண்டைய எகிப்து இராச்சியத்தின் கீழ் இருந்தது. அக்சும் இராச்சியத்தினர் திக்ரே பிரதேசத்தை மையமாகக் கொண்டு  கிபி 100 முதல் கிபி 960 முடிய ஆட்சி செய்தனர். இப்பிரதேசத்தில் யூதம், கிறித்துவம் மற்றும் இசுலாமியச் சமயங்கள் தழைத்தோங்கியது. குறைசிகளால் முகமது நபி, மெக்காவிலிருந்து விரட்டியடிக்கப் போது, திக்ரே பிரதேசத்தில் தம்மை பின்பற்றுவர்களுடன் சிறிது காலம் வரை தஞ்சம் அடைந்தனர்.

மத்திய கால வரலாறு

நவீன வரலாறு

எத்தியோப்பிய உள்நாட்டுப் போர்

12 செப்டம்பர் 1974 அன்று அரசர் ஹைலி_செலாசிக்கு எதிராக மாக்சிச-லெனினிச பாதுகாப்பு படைகள், காவல் துறையினர், பிராந்திய இராணுவம் ஆகியவற்றின் ஒருங்கிணைப்புக் குழுவால் (சமதர்மவாத எத்தியோப்பாவின் இடைக்கால இராணுவ அரசாங்கம்) தொடங்கப்பட்ட  இராணுவப்_புரட்சி ஆகும். கிளர்ச்சியாளர்களின்  கூட்டணியான எத்தியோப்பிய மக்களின் புரட்சிகர மக்களாட்சி முன்னணி  (EPRDF), 1991-ல் அரசை வீழ்த்தும் வரை இப்போர் நடந்தது. இப்போரில் குறைந்தபட்சம் 14 லட்ச மக்கள் உயிரிழந்தனர்.

திக்ரே போர்
நவம்பர் 2020-ஆம் ஆண்டில் திக்ரே பிரதேச பொதுத் தேர்தல் முடிந்தவுடன், திக்ரே போராளிகள் தனி நாடு கோரி எத்தியோப்பியா மற்றும் எரித்திரியா அரசுப் படைகளுடன் கொரில்லாத் தாக்குதல்கள் தொடங்கினர். 
கொரானா பெருந்தொற்று காரணமாக எத்தியோப்பியாவில் வறுமையும், பஞ்சமும் தலைவிரித்தாடியது.

புவியியல்
கிழக்கு ஆப்பிரிக்காவில் அமைந்த எத்தியோப்பியா நாட்டின் வடக்கில் அமைந்த திக்ரே பிரதேசம் அதிகம் மலைகள் கொண்டது. அதில் 10 மலைகள் 2388 மீட்டரும், அதற்கு மேலும் உயரம் கொண்டது. அதில் பெர்ரா இம்பா மலை 3954 மீட்டர் உயரம் கொண்டது. இம்மாகாணத்தில் உற்பத்தியாகும் தக்கீசு ஆறு கிழக்கு சூடான் மற்றும் எரித்திரியா வழியாக பாய்ந்து நைல் நதியுடன் கலக்கிறது.

மக்கள் தொகை பரம்பல்
2007-ஆம் ஆண்டின் மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பின் படி, திக்ரே பிரதேசத்தின் மொத்த மக்கள் தொகை 4,316,988 ஆகும். மக்களில் பெரும்பான்மையாக கிறித்தவர்கள் 	95.6% மற்றும் இசுலாமியர்கள் 4.01% ஆகவுள்ளனர்.
திக்ரே பிரதேசத்தில் கிறித்தவர்கள் 4.01% ஆகவுள்ளனர்.

இனக்குழுக்கள் 
திக்ரே பிரதேசத்தில் திக்ரே மொழி பேசுவர்கள் 96.55%  ஆகவுள்ளனர். சகோ மொழி, குனாமா மொழி, சாம்தாங்கா மொழி, அம்ஹரிக் மொழி மற்றும் ஒரோமோ மொழிகள் பேசும் இன மக்கள் 3.45%

எத்தியோப்பியாவின் பிரதேசங்கள்
 அபார் பிரதேசம்
 அம்மாரா பிரதேசம்
 சோமாலிப் பிரதேசம்
 ஒரோமியா பிரதேசம்
 தெற்குப் பிரதேசம்
 தென்மேற்குப் பிரதேசம்
கம்பேலா பிரதேசம்
பெனிசாங்குல்-குமுஸ் பிரதேசம்
சிதாமா பிரதேசம்
அராரி பிரதேசம்
திரே தாவா

இதனையும் காண்க
 திக்ரே மாகாணம்
 மெக்கல்லே
 திக்ரே மக்கள் விடுதலை முன்னணி
 தக்கீசு ஆறு
 அக்சும் பேரரசு
 எத்தியோப்பிய உள்நாட்டுப் போர் - (1974 - 1980)
 எத்தியோப்பியா உள்நாட்டுப் போர் (2020-தற்போது வரை)
அடிஸ் அபாபா

மேற்கோள்கள்

வெளி இணைப்புகள் 

 Tigray Region Web Portal
 Tigray Revenue Development Authority 
 Tigray State Information
 FDRE States: Basic Information – Tigray
 Map of Tigray Region at UN-OCHA
 Map of Tigray Region at DPPA of Ethiopia
 Endowment Fund for the Rehabilitation of Tigray website 
 Ethiopian Treasures – Queen of Sheba, Aksumite Kingdom – Aksum
 Ethiopian Treasures – Emperor Yohannes IV Castle – Mekele
 Future Observatory – Dam Building in Tigray by David Mercer
 "Tigrayans want end to border row" by Elizabeth Blunt, BBC News, 20 December 2007
 Tigray: Then and Now – the son of Mohamed Amin covers sustainable agriculture in Tigray following the Horn of Africa drought in 2011.

எத்தியோப்பியா
எத்தியோப்பியாவின் புவியியல்
எத்தியோப்பியா பிரதேசங்கள்
dhighre bhiradhejhaṃ (Tigray Region) ghil̤aghghu ābhbhirighghāvil amaindha èdhdhiyobhbhiyā nāḍhḍhiṉ vaḍhaghghil dhighre bhiradhejhaṃ  amaindhuḻḻadhu. idhaṉai dhighre dhejhiya bhiradhejha arajhu  (National Regional State of Tigray) èṉṟuṃ al̤aibhbhar. dhighre bhiradhejhadhdhiṉ dhalainagharaṃ mèghghèlle āghuṃ.

dhighre bhirdhejhadhdhiṉ vaḍhaghghil èridhdhiriyāvuṃ, meṟghil jhūḍhāṉ, dhèṟghil èdhdhiyobhbhiyāviṉ  aṃmārā bhiradhejhamuṃ, ghil̤aghghil èdhdhiyobhbhiyāviṉ abhār bhiradhejhamuṃ èllaighaḻāgha uḻḻadhu. 

dhighre bhiradhejha arajhu adhibhar dhalaimaiyilāṉa jhaḍhḍha maṉṟaṃ nirvāghadhdhaiyuṃ, uyar nīdhi maṉṟadhdhiṉ dhalaimaiyil nīdhi nirvāghadhdhaiyuṃ meṟghòḻghiṟadhu.

navaṃbhar 2020 mudhal dhaṉi nāḍhu ghori, èdhdhiyobhbhiyā ghūḍhḍhāḍhjhi arajhughghu èdhirāgha  dhighre bhiradhejha maghghaḻ bhorāḍhi varughiṟārghaḻ.

varalāṟu

bhaṇḍhaiya varalāṟu

dhighre bhiradhejhaṃ èdhdhiyobhbhiyā nāgharighadhdhiṉ dhòḍhḍhil èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhughiṟadhu.  bhal̤aimaiyāṉa dhaṃmodh irājhjhiyadhdhiṉar dhighre maṟṟuṃ èridhdhiriyā bhaghudhighaḻai ghimu 980 mudhal ghimu 400 varai āṇḍhaṉar.. ibhbhiradhejhaṃ jhila nūṟṟāṇḍhu ghālamāgha bhaṇḍhaiya èghibhdhu irājhjhiyadhdhiṉ ghīl̤ irundhadhu. aghjhuṃ irājhjhiyadhdhiṉar dhighre bhiradhejhadhdhai maiyamāghagh ghòṇḍhu  ghibhi 100 mudhal ghibhi 960 muḍhiya āḍhjhi jhèydhaṉar. ibhbhiradhejhadhdhil yūdhaṃ, ghiṟidhdhuvaṃ maṟṟuṃ ijhulāmiyajh jhamayaṅghaḻ dhal̤aidhdhoṅghiyadhu. ghuṟaijhighaḻāl mughamadhu nabhi, mèghghāvilirundhu viraḍhḍhiyaḍhighghabh bhodhu, dhighre bhiradhejhadhdhil dhaṃmai bhiṉbhaṟṟuvarghaḻuḍhaṉ jhiṟidhu ghālaṃ varai dhañjhaṃ aḍhaindhaṉar.

madhdhiya ghāla varalāṟu

navīṉa varalāṟu

èdhdhiyobhbhiya uḻnāḍhḍhubh bhor

12 jhèbhḍhaṃbhar 1974 aṉṟu arajhar haili_jhèlājhighghu èdhirāgha māghjhijha-lèṉiṉijha bhādhughābhbhu bhaḍhaighaḻ, ghāval dhuṟaiyiṉar, bhirāndhiya irāṇuvaṃ āghiyavaṟṟiṉ òruṅghiṇaibhbhugh ghul̤uvāl (jhamadharmavādha èdhdhiyobhbhāviṉ iḍhaighghāla irāṇuva arajhāṅghaṃ) dhòḍhaṅghabhbhaḍhḍha  irāṇuvabh_bhuraḍhjhi āghuṃ. ghiḻarjhjhiyāḻarghaḻiṉ  ghūḍhḍhaṇiyāṉa èdhdhiyobhbhiya maghghaḻiṉ bhuraḍhjhighara maghghaḻāḍhjhi muṉṉaṇi  (EPRDF), 1991-l arajhai vīl̤dhdhuṃ varai ibhbhor naḍhandhadhu. ibhbhoril ghuṟaindhabhaḍhjhaṃ 14 laḍhjha maghghaḻ uyiril̤andhaṉar.

dhighre bhor
navaṃbhar 2020-āṃ āṇḍhil dhighre bhiradhejha bhòdhudh dherdhal muḍhindhavuḍhaṉ, dhighre bhorāḻighaḻ dhaṉi nāḍhu ghori èdhdhiyobhbhiyā maṟṟuṃ èridhdhiriyā arajhubh bhaḍhaighaḻuḍhaṉ ghòrillādh dhāghghudhalghaḻ dhòḍhaṅghiṉar. 
ghòrāṉā bhèrundhòṟṟu ghāraṇamāgha èdhdhiyobhbhiyāvil vaṟumaiyuṃ, bhañjhamuṃ dhalaiviridhdhāḍhiyadhu.

bhuviyiyal
ghil̤aghghu ābhbhirighghāvil amaindha èdhdhiyobhbhiyā nāḍhḍhiṉ vaḍhaghghil amaindha dhighre bhiradhejhaṃ adhighaṃ malaighaḻ ghòṇḍhadhu. adhil 10 malaighaḻ 2388 mīḍhḍharuṃ, adhaṟghu meluṃ uyaraṃ ghòṇḍhadhu. adhil bhèrrā iṃbhā malai 3954 mīḍhḍhar uyaraṃ ghòṇḍhadhu. iṃmāghāṇadhdhil uṟbhadhdhiyāghuṃ dhaghghījhu āṟu ghil̤aghghu jhūḍhāṉ maṟṟuṃ èridhdhiriyā val̤iyāgha bhāyndhu nail nadhiyuḍhaṉ ghalaghghiṟadhu.

maghghaḻ dhòghai bharaṃbhal
2007-āṃ āṇḍhiṉ maghghaḻ dhòghai ghaṇaghghèḍhubhbhiṉ bhaḍhi, dhighre bhiradhejhadhdhiṉ mòdhdha maghghaḻ dhòghai 4,316,988 āghuṃ. maghghaḻil bhèruṃbhāṉmaiyāgha ghiṟidhdhavarghaḻ 	95.6% maṟṟuṃ ijhulāmiyarghaḻ 4.01% āghavuḻḻaṉar.
dhighre bhiradhejhadhdhil ghiṟidhdhavarghaḻ 4.01% āghavuḻḻaṉar.

iṉaghghul̤ughghaḻ 
dhighre bhiradhejhadhdhil dhighre mòl̤i bhejhuvarghaḻ 96.55%  āghavuḻḻaṉar. jhagho mòl̤i, ghuṉāmā mòl̤i, jhāṃdhāṅghā mòl̤i, aṃharigh mòl̤i maṟṟuṃ òromo mòl̤ighaḻ bhejhuṃ iṉa maghghaḻ 3.45%

èdhdhiyobhbhiyāviṉ bhiradhejhaṅghaḻ
 abhār bhiradhejhaṃ
 aṃmārā bhiradhejhaṃ
 jhomālibh bhiradhejhaṃ
 òromiyā bhiradhejhaṃ
 dhèṟghubh bhiradhejhaṃ
 dhèṉmeṟghubh bhiradhejhaṃ
ghaṃbhelā bhiradhejhaṃ
bhèṉijhāṅghul-ghumus bhiradhejhaṃ
jhidhāmā bhiradhejhaṃ
arāri bhiradhejhaṃ
dhire dhāvā

idhaṉaiyuṃ ghāṇgha
 dhighre māghāṇaṃ
 mèghghalle
 dhighre maghghaḻ viḍhudhalai muṉṉaṇi
 dhaghghījhu āṟu
 aghjhuṃ bherarajhu
 èdhdhiyobhbhiya uḻnāḍhḍhubh bhor - (1974 - 1980)
 èdhdhiyobhbhiyā uḻnāḍhḍhubh bhor (2020-dhaṟbhodhu varai)
aḍhis abhābhā

meṟghoḻghaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 

 Tigray Region Web Portal
 Tigray Revenue Development Authority 
 Tigray State Information
 FDRE States: Basic Information – Tigray
 Map of Tigray Region at UN-OCHA
 Map of Tigray Region at DPPA of Ethiopia
 Endowment Fund for the Rehabilitation of Tigray website 
 Ethiopian Treasures – Queen of Sheba, Aksumite Kingdom – Aksum
 Ethiopian Treasures – Emperor Yohannes IV Castle – Mekele
 Future Observatory – Dam Building in Tigray by David Mercer
 "Tigrayans want end to border row" by Elizabeth Blunt, BBC News, 20 December 2007
 Tigray: Then and Now – the son of Mohamed Amin covers sustainable agriculture in Tigray following the Horn of Africa drought in 2011.

èdhdhiyobhbhiyā
èdhdhiyobhbhiyāviṉ bhuviyiyal
èdhdhiyobhbhiyā bhiradhejhaṅghaḻ
திக்ரே பிரதேசம்