சௌன யாதவ அரசமரபினர் (Seuna, Sevuna or Yadavas of Devagiri) (கிபி:860–1317) இந்தியாவின் தக்காணப் பீடபூமியின் மேற்கு பகுதியில், வடக்கே நர்மதை ஆறுக்கும் தெற்கே, துங்கபத்திரை ஆறுக்கும் இடைப்பட்ட தற்கால மகாராட்டிரா மற்றும் கர்நாடகா மாநிலப் பகுதிகளைக் கொண்ட தேவகிரி யாதவப் பேரரசை கிபி 860 முதல் கிபி 1317 முடிய 457 ஆண்டுகள் ஆட்சி செய்தனர். சௌன யாதவ அரசமரபினர் தலைநகரமாக தேவகிரி எனும் தௌலதாபாத் இருந்தது.

துவக்கத்தில் இந்த சௌன யாதவர்கள், மேலைச் சாளுக்கியர் ஆட்சியில் சிற்றரசர்களாக இருந்தனர். 12-ஆம் நூற்றாண்டின் நடுவில் சாளுக்கியர்கள் வீழ்ச்சியுற்ற போது, யாதவ மன்னர் ஐந்தாம் பீமதேவன் தன்னாட்சியை அறிவித்துக் கொண்டார். சிங்கண்னன் ஆட்சிக் காலத்தில் (1210 – 1247) தேவகிரி யாதவப் பேரரசை விரிவுபடுத்தினார்.  கிபி 1317-இல் தில்லி சுல்தான் அலாவுதீன் கில்சியில் படைத்தலைவர் மாலிக் கபூர் என்பவரால் தேவகிரி யாதவ அரசமரபு வீழ்த்தப்பட்டு, தில்லி சுல்தான் ஆட்சியில் சிற்றரசர்களாக இருந்தனர்.

பெயர்க் காரணம் 
கண்ணன் பிறந்த யாதவ குலமே தங்கள் அரசமரபு என சௌனக யாதவர்கள் கூறிக்கொண்டனர்.

இலக்கியம்

மராத்தி மொழி
இவர்களது ஆட்சியில்   மராத்தி மொழி ஆட்சி மொழியாக  இருந்தது. முன்னர் கன்னடம் மற்றும் சமசுகிருத மொழியில் கல்வெட்டுகள் அதிகம் கொண்டிருந்த்தது.. 

சௌன யாதப் பேரரசில் அமைச்சராக இருந்த ஹேமாத்ரி என்பவர், சமஸ்கிருத மொழி கலந்த மராத்தி மொழியை அரசவை மொழியாக்கினார். பக்தி இயக்கத்தின் முன்னோடியான மகான் ஞானேஸ்வர் எழுதிய  ஞானேஸ்வரி (கிபி 1200)  எனும் மராத்திய பக்தி இலக்கிய நூல் பதிகங்கள் கொண்டது. மேலும் ஞானேஸ்வர் சமஸ்கிருத மொழியிலிருந்து, மராத்தி மொழியில் பகவத் கீதையை மொழிபெயர்த்தார். முமுந்தராஜா என்பவர் மராத்தி மொழியில் தத்துவ விசாரணை நூலான பரமாமிருதம் மற்றும் விவேகசிந்து போன்ற நூல்களை இயற்றினார். 
 சௌன யாதவ அரசமரபின் இறுதி காலத்தில் பக்தி இயக்கம் எழுச்சியுற்ற போது தோன்றிய வர்க்காரி எனும் சமயப் பிரிவின் விட்டலர் அடியார்கள் பாடிய பக்திப் பாடல்கள் மராத்திய மொழியில் பிரபலமானது.

கன்னட மொழி
தேவகிரி யாதவப் பேரரசு ஆட்சியின் துவக்கத்தில் கன்னட மொழி அரசவை மொழிகளில் ஒன்றாக  இருந்தது என்பதை கன்னட மொழி கல்வெட்டுகள் மூலம் அறியபடுகிறது. மேலும் யாதவ அரசர்கள் கன்னட மொழியை ஆதரித்தனர். இரண்டாம் சிம்மனால் ஆதரிக்கப்பட்ட அழகிதேவர் கன்னட மொழியில் எழுதிய பக்திப் பாடல்கள்  பிரபலமானது. 1300-இல்  பண்டரிபுரம் சௌந்தராஜர் கன்னட மொழியில் எழுதிய தசகுமார சரிதம் எனும் நூல் புகழ் பெற்றது.

சமசுகிருதம்
தேவகிரி யாதவப் பேரரசர் சிங்கண்ணா சமசுகிருத மொழியை பெரிது ஆதரித்தார். மேலும் வானியல் மற்றும் கணிதவியல் அறிஞரான இரண்டாம் பாஸ்கரர் இயற்றிய நூல்களைக் கொண்டு வானியல் தொடர்பான கல்வி நிலையத்தை நிறுவினார். மேலும் சிங்கண்ணா ஆட்சியின் போது சாரங்க தேவரால் சமசுகிருத மொழியில் எழுதப்பட்ட சங்கீத இரத்தினாஹாரம் எனும் கர்நாடக இசை நூல் பிரபலமானது.

சமசுகிருத மொழியில்  ஹேமாத்திரி  எனும் அறிஞர்  சதுர்வர்க்க சிந்தாமணி  எனும் சமசுகிருத அகராதியை தொகுத்தார்.மேலும் ஹேமாத்திரி மருத்துவ அறிவியல் தொடர்பாக பல நூல்களை சமசுகிருத மொழியில் எழுதினார். மேலும் இவர் கம்பு வேளாண்மையை ஊக்கிவித்தார். 

சௌன யாதவ அரசமரபின் தேவகிரி யாதவப் பேரரசு  ஆட்சியில் எழுதப்பட்ட பிற சமசுகிருத இலக்கிய நூல்களும், ஆசிரியர்களும்:

 சுத்திமுக்தாவல்லி - ஜல்ஹனார் 
 ஹமிராமாதனா - ஜெயசிம்ம சூரி 
  சித்தாந்த சிரோண்மணி - இரண்டாம் பாஸ்கரர் 
 வராகமிரரின் பிருகத் ஜாதகம்  மற்றும் பிரம்மகுப்தரின்  பிருகத்ஸ்பூட சிந்தாமணி  போன்ற நுல்களுக்கு ஆனந்ததேவரின் விளக்க உரை
 சங்கீத சூத்திரங்கள் -ஹரிபாலதேவர்.

மேற்கோள்கள்

ஆதார நூற்பட்டியல்

வெளி இணைப்புகள் 

 Miscellaneous inscriptions in Kannada from Yadava period
 Bombay-Karnataka inscriptions: The Yadavas
 Bombay-Karnataka inscriptions (volume III): The Yadavas

இந்திய வரலாறு
இந்தியப் பேரரசுகள்
இந்துப் பேரரசுகள்
மகாராட்டிர வரலாறு
இந்திய அரச மரபுகள்
jhauṉa yādhava arajhamarabhiṉar (Seuna, Sevuna or Yadavas of Devagiri) (ghibhi:860–1317) indhiyāviṉ dhaghghāṇabh bhīḍhabhūmiyiṉ meṟghu bhaghudhiyil, vaḍhaghghe narmadhai āṟughghuṃ dhèṟghe, dhuṅghabhadhdhirai āṟughghuṃ iḍhaibhbhaḍhḍha dhaṟghāla maghārāḍhḍhirā maṟṟuṃ gharnāḍhaghā mānilabh bhaghudhighaḻaigh ghòṇḍha dhevaghiri yādhavabh bherarajhai ghibhi 860 mudhal ghibhi 1317 muḍhiya 457 āṇḍhughaḻ āḍhjhi jhèydhaṉar. jhauṉa yādhava arajhamarabhiṉar dhalainagharamāgha dhevaghiri èṉuṃ dhauladhābhādh irundhadhu.

dhuvaghghadhdhil indha jhauṉa yādhavarghaḻ, melaijh jhāḻughghiyar āḍhjhiyil jhiṟṟarajharghaḻāgha irundhaṉar. 12-āṃ nūṟṟāṇḍhiṉ naḍhuvil jhāḻughghiyarghaḻ vīl̤jhjhiyuṟṟa bhodhu, yādhava maṉṉar aindhāṃ bhīmadhevaṉ dhaṉṉāḍhjhiyai aṟividhdhugh ghòṇḍhār. jhiṅghaṇṉaṉ āḍhjhigh ghāladhdhil (1210 – 1247) dhevaghiri yādhavabh bherarajhai virivubhaḍhudhdhiṉār.  ghibhi 1317-il dhilli jhuldhāṉ alāvudhīṉ ghiljhiyil bhaḍhaidhdhalaivar māligh ghabhūr èṉbhavarāl dhevaghiri yādhava arajhamarabhu vīl̤dhdhabhbhaḍhḍhu, dhilli jhuldhāṉ āḍhjhiyil jhiṟṟarajharghaḻāgha irundhaṉar.

bhèyargh ghāraṇaṃ 
ghaṇṇaṉ bhiṟandha yādhava ghulame dhaṅghaḻ arajhamarabhu èṉa jhauṉagha yādhavarghaḻ ghūṟighghòṇḍhaṉar.

ilaghghiyaṃ

marādhdhi mòl̤i
ivarghaḻadhu āḍhjhiyil   marādhdhi mòl̤i āḍhjhi mòl̤iyāgha  irundhadhu. muṉṉar ghaṉṉaḍhaṃ maṟṟuṃ jhamajhughirudha mòl̤iyil ghalvèḍhḍhughaḻ adhighaṃ ghòṇḍhirundhdhadhu.. 

jhauṉa yādhabh bherarajhil amaijhjharāgha irundha hemādhri èṉbhavar, jhamasghirudha mòl̤i ghalandha marādhdhi mòl̤iyai arajhavai mòl̤iyāghghiṉār. bhaghdhi iyaghghadhdhiṉ muṉṉoḍhiyāṉa maghāṉ ñāṉesvar èl̤udhiya  ñāṉesvari (ghibhi 1200)  èṉuṃ marādhdhiya bhaghdhi ilaghghiya nūl bhadhighaṅghaḻ ghòṇḍhadhu. meluṃ ñāṉesvar jhamasghirudha mòl̤iyilirundhu, marādhdhi mòl̤iyil bhaghavadh ghīdhaiyai mòl̤ibhèyardhdhār. mumundharājā èṉbhavar marādhdhi mòl̤iyil dhadhdhuva vijhāraṇai nūlāṉa bharamāmirudhaṃ maṟṟuṃ viveghajhindhu bhoṉṟa nūlghaḻai iyaṟṟiṉār. 
 jhauṉa yādhava arajhamarabhiṉ iṟudhi ghāladhdhil bhaghdhi iyaghghaṃ èl̤ujhjhiyuṟṟa bhodhu dhoṉṟiya varghghāri èṉuṃ jhamayabh bhiriviṉ viḍhḍhalar aḍhiyārghaḻ bhāḍhiya bhaghdhibh bhāḍhalghaḻ marādhdhiya mòl̤iyil bhirabhalamāṉadhu.

ghaṉṉaḍha mòl̤i
dhevaghiri yādhavabh bherarajhu āḍhjhiyiṉ dhuvaghghadhdhil ghaṉṉaḍha mòl̤i arajhavai mòl̤ighaḻil òṉṟāgha  irundhadhu èṉbhadhai ghaṉṉaḍha mòl̤i ghalvèḍhḍhughaḻ mūlaṃ aṟiyabhaḍhughiṟadhu. meluṃ yādhava arajharghaḻ ghaṉṉaḍha mòl̤iyai ādharidhdhaṉar. iraṇḍhāṃ jhiṃmaṉāl ādharighghabhbhaḍhḍha al̤aghidhevar ghaṉṉaḍha mòl̤iyil èl̤udhiya bhaghdhibh bhāḍhalghaḻ  bhirabhalamāṉadhu. 1300-il  bhaṇḍharibhuraṃ jhaundharājar ghaṉṉaḍha mòl̤iyil èl̤udhiya dhajhaghumāra jharidhaṃ èṉuṃ nūl bhughal̤ bhèṟṟadhu.

jhamajhughirudhaṃ
dhevaghiri yādhavabh bherarajhar jhiṅghaṇṇā jhamajhughirudha mòl̤iyai bhèridhu ādharidhdhār. meluṃ vāṉiyal maṟṟuṃ ghaṇidhaviyal aṟiñarāṉa iraṇḍhāṃ bhāsgharar iyaṟṟiya nūlghaḻaigh ghòṇḍhu vāṉiyal dhòḍharbhāṉa ghalvi nilaiyadhdhai niṟuviṉār. meluṃ jhiṅghaṇṇā āḍhjhiyiṉ bhodhu jhāraṅgha dhevarāl jhamajhughirudha mòl̤iyil èl̤udhabhbhaḍhḍha jhaṅghīdha iradhdhiṉāhāraṃ èṉuṃ gharnāḍhagha ijhai nūl bhirabhalamāṉadhu.

jhamajhughirudha mòl̤iyil  hemādhdhiri  èṉuṃ aṟiñar  jhadhurvarghgha jhindhāmaṇi  èṉuṃ jhamajhughirudha agharādhiyai dhòghudhdhār.meluṃ hemādhdhiri marudhdhuva aṟiviyal dhòḍharbhāgha bhala nūlghaḻai jhamajhughirudha mòl̤iyil èl̤udhiṉār. meluṃ ivar ghaṃbhu veḻāṇmaiyai ūghghividhdhār. 

jhauṉa yādhava arajhamarabhiṉ dhevaghiri yādhavabh bherarajhu  āḍhjhiyil èl̤udhabhbhaḍhḍha bhiṟa jhamajhughirudha ilaghghiya nūlghaḻuṃ, ājhiriyarghaḻuṃ:

 jhudhdhimughdhāvalli - jalhaṉār 
 hamirāmādhaṉā - jèyajhiṃma jhūri 
  jhidhdhāndha jhiroṇmaṇi - iraṇḍhāṃ bhāsgharar 
 varāghamirariṉ bhirughadh jādhaghaṃ  maṟṟuṃ bhiraṃmaghubhdhariṉ  bhirughadhsbhūḍha jhindhāmaṇi  bhoṉṟa nulghaḻughghu āṉandhadhevariṉ viḻaghgha urai
 jhaṅghīdha jhūdhdhiraṅghaḻ -haribhāladhevar.

meṟghoḻghaḻ

ādhāra nūṟbhaḍhḍhiyal

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 

 Miscellaneous inscriptions in Kannada from Yadava period
 Bombay-Karnataka inscriptions: The Yadavas
 Bombay-Karnataka inscriptions (volume III): The Yadavas

indhiya varalāṟu
indhiyabh bherarajhughaḻ
indhubh bherarajhughaḻ
maghārāḍhḍhira varalāṟu
indhiya arajha marabhughaḻ
சௌன யாதவ அரசமரபு