லீமா லாய்நௌடாபி  அல்லது லெய்நௌடாபி பண்டைய மெய்தேயின் புராணங்களிலும் மதத்திலும் உள்ள ஒரு தெய்வம். அவர் பாதாள உலக இராச்சியத்தின் கடவுள் தோங்கலேலின் இளைய மனைவி ஆவார்.  தொங்கலேல் அவரை தனது மைத்துனரான பொய்ரிடனின் மனைவியாக அனுப்பினார். லைனாடோபி போயரிடனின் ஒரு மகனைப் பெற்றெடுத்தார்.    முதல் களிமண் பானையை அவர் செய்தார் என்று அவருடைய புராணக்கதை கூறுகிறது.  இவர் ஆஷங்பாம் குல மக்களால் வழிபடப்பட்டார்.

புராணம்

பாதாள உலகத்திலிருந்து மனித உலகத்திற்கு பயணம் 
லாய்நௌடாபி டோங்கரென் மன்னரின் இளைய ராணி. பாதாள உலக இராச்சியத்தின் ராணி லைகுரெம்பி மன்னரின் முதல் மனைவி. தொங்கலேலின் இளைய சகோதரரான பொய்ரிடன், தை பாங் பானுக்கு புறப்படவிருந்தார். பொய்ரிடனின் சொந்த மனைவி இறந்துவிட்டதால், லைகுரெம்பியை அவரது மனைவியாகப் போகும்படி ராஜா கேட்டுக் கொண்டார்.  இருப்பினும், லைகுரெம்பி செல்ல விரும்பவில்லை. மன்னரின் மனைவியாக அவரைக் கௌரவிக்க மரங்கள் ஏற்கனவே நடப்பட்டன. எனவே, லைகுரெம்பிக்குப் பதிலாக, லாய்நௌடாபி தனது மைத்துனரான பொய்ரிடனுடன் மனைவியாக அனுப்பப்பட்டார்.

ஒரு மனித இளவரசனுடன் காதல் 
லாய்நௌடாபி (லீனாடாபி) பூமிக்கு ஒரு பயணத்தில் தனது மைத்துனரான பொய்ரிடனுடன் சென்றார். பின்னர், அவர் அவனிடமிருந்து பிரிந்தார். அவரை மன்னன் தன் மகளாக ஏற்றுக்கொண்டான். பின்னர், அவர் கௌபரோல் நமோயினு என அறியப்பட்டார்.   அவர் லுவாங் வம்சத்தின் இளவரசர் நோங்பன் பொம்பி லுவாபாவை காதலித்தார். இளவரசர் கௌப்ரு மலைக்குச் சென்றபோது முதன்முறையாக அவரைச் சந்தித்தார். அவரும் இளவரசர் லுவாபாவும் திருமணம் செய்துகொண்டு மகிழ்ச்சியான வாழ்க்கையை நடத்தினார்கள். கடவுள் தொங்கலேல் தனது சொந்த மனைவி வேறொரு ஆணுடன் நாட்களைக் கழிப்பதை விரும்பவில்லை. எனவே, அவருடைய வாழ்க்கையின் நூல் துண்டிக்கப்பட்டு, அவருடைய ஆன்மா திப்பியழைக்கப்பட்டது . ஆனாலும் இளவரசன் மனம் தளரவில்லை. தன் மனைவியின் ஆன்மாவைத் திருப்பித் தருமாறும் அல்லது அவனுடன் சண்டையிடும்படியும் தொங்கலேலுக்கு சவால் விடுத்தான்.   இறுதிச் சடங்கு செய்யாமல் கவுப்ரு நமோயினுவின் உடலைப் பாதுகாத்தான். தொங்கலேல் முதலில் தனது இரண்டு இளைய சகோதரர்களை ஒவ்வொருவராக சண்டைக்கு அனுப்பினார். இளவரசன் நோங்பன் பொம்பி லுவாபா தனது இரண்டு தெய்வீக எதிரிகளை தோற்கடித்தான். இறுதியாக, தொங்கலேல் அவன் முன் தோன்றினார். ஆனால் இந்த நேரத்தில், இளவரசன் சக்தி வாய்ந்த கடவுளுக்கு இணை இல்லை என்பதை உணர்ந்தான். எனவே, லுவாங் வம்சத்திற்கு மேலும் தலைமுறை உருவாக வேண்டும் என்பதற்காக, கவுப்ரு நமோயினுவின் வாழ்க்கையை மீட்டெடுக்க கருணைய செய்யுமாறு வேண்டினான். தொங்கலேல் அவன் மீது இரக்கம் கொண்டார். எனவே, அவர் தம்பதியருக்கு இன்னும் நூறு ஆண்டுகள் தாம்பத்ய இன்பத்துடன் வாழ அனுமதித்தார். புராணக்கதைகளின்படி, ஹொங்னெம் லுவாங் புன்ஷிபா கோப்ரு நமோயினு (லைனாடோபி) மற்றும் நோங்பன் பொம்பி லுவாபா ஆகியோரின் மகன் ஆவார்.

கோவில் மற்றும் வழிபாடு 
லாய்நௌடாபி (லீனாடோபி) தேவிக்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்ட கோவில்  பண்டைய காங்லீபாக்கில் ( பழங்கால மணிப்பூர் ) மெய்டேய் இனத்தைச் சேர்ந்த அஷாங்பாம் குலத்தால் பராமரிக்கப்பட்டது. இது லொயும்பா ஷின்யெனில் (கி.பி. 1100) பதிவு செய்யப்பட்டது.

மேற்கோள்கள் 

மணிப்பூர்
பெண் தெய்வங்கள்
மெய்டேய் கடவுள்கள்
līmā lāynauḍhābhi  alladhu lèynauḍhābhi bhaṇḍhaiya mèydheyiṉ bhurāṇaṅghaḻiluṃ madhadhdhiluṃ uḻḻa òru dhèyvaṃ. avar bhādhāḻa ulagha irājhjhiyadhdhiṉ ghaḍhavuḻ dhoṅghaleliṉ iḻaiya maṉaivi āvār.  dhòṅghalel avarai dhaṉadhu maidhdhuṉarāṉa bhòyriḍhaṉiṉ maṉaiviyāgha aṉubhbhiṉār. laiṉāḍhobhi bhoyariḍhaṉiṉ òru maghaṉaibh bhèṟṟèḍhudhdhār.    mudhal ghaḻimaṇ bhāṉaiyai avar jhèydhār èṉṟu avaruḍhaiya bhurāṇaghghadhai ghūṟughiṟadhu.  ivar āṣaṅbhāṃ ghula maghghaḻāl val̤ibhaḍhabhbhaḍhḍhār.

bhurāṇaṃ

bhādhāḻa ulaghadhdhilirundhu maṉidha ulaghadhdhiṟghu bhayaṇaṃ 
lāynauḍhābhi ḍhoṅgharèṉ maṉṉariṉ iḻaiya rāṇi. bhādhāḻa ulagha irājhjhiyadhdhiṉ rāṇi laighurèṃbhi maṉṉariṉ mudhal maṉaivi. dhòṅghaleliṉ iḻaiya jhaghodhararāṉa bhòyriḍhaṉ, dhai bhāṅ bhāṉughghu bhuṟabhbhaḍhavirundhār. bhòyriḍhaṉiṉ jhòndha maṉaivi iṟandhuviḍhḍhadhāl, laighurèṃbhiyai avaradhu maṉaiviyāghabh bhoghuṃbhaḍhi rājā gheḍhḍhugh ghòṇḍhār.  irubhbhiṉuṃ, laighurèṃbhi jhèlla viruṃbhavillai. maṉṉariṉ maṉaiviyāgha avaraigh ghauravighgha maraṅghaḻ eṟghaṉave naḍhabhbhaḍhḍhaṉa. èṉave, laighurèṃbhighghubh bhadhilāgha, lāynauḍhābhi dhaṉadhu maidhdhuṉarāṉa bhòyriḍhaṉuḍhaṉ maṉaiviyāgha aṉubhbhabhbhaḍhḍhār.

òru maṉidha iḻavarajhaṉuḍhaṉ ghādhal 
lāynauḍhābhi (līṉāḍhābhi) bhūmighghu òru bhayaṇadhdhil dhaṉadhu maidhdhuṉarāṉa bhòyriḍhaṉuḍhaṉ jhèṉṟār. bhiṉṉar, avar avaṉiḍhamirundhu bhirindhār. avarai maṉṉaṉ dhaṉ maghaḻāgha eṟṟughghòṇḍhāṉ. bhiṉṉar, avar ghaubharol namoyiṉu èṉa aṟiyabhbhaḍhḍhār.   avar luvāṅ vaṃjhadhdhiṉ iḻavarajhar noṅbhaṉ bhòṃbhi luvābhāvai ghādhalidhdhār. iḻavarajhar ghaubhru malaighghujh jhèṉṟabhodhu mudhaṉmuṟaiyāgha avaraijh jhandhidhdhār. avaruṃ iḻavarajhar luvābhāvuṃ dhirumaṇaṃ jhèydhughòṇḍhu maghil̤jhjhiyāṉa vāl̤ghghaiyai naḍhadhdhiṉārghaḻ. ghaḍhavuḻ dhòṅghalel dhaṉadhu jhòndha maṉaivi veṟòru āṇuḍhaṉ nāḍhghaḻaigh ghal̤ibhbhadhai viruṃbhavillai. èṉave, avaruḍhaiya vāl̤ghghaiyiṉ nūl dhuṇḍhighghabhbhaḍhḍhu, avaruḍhaiya āṉmā dhibhbhiyal̤aighghabhbhaḍhḍhadhu . āṉāluṃ iḻavarajhaṉ maṉaṃ dhaḻaravillai. dhaṉ maṉaiviyiṉ āṉmāvaidh dhirubhbhidh dharumāṟuṃ alladhu avaṉuḍhaṉ jhaṇḍhaiyiḍhuṃbhaḍhiyuṃ dhòṅghalelughghu jhavāl viḍhudhdhāṉ.   iṟudhijh jhaḍhaṅghu jhèyyāmal ghavubhru namoyiṉuviṉ uḍhalaibh bhādhughādhdhāṉ. dhòṅghalel mudhalil dhaṉadhu iraṇḍhu iḻaiya jhaghodhararghaḻai òvvòruvarāgha jhaṇḍhaighghu aṉubhbhiṉār. iḻavarajhaṉ noṅbhaṉ bhòṃbhi luvābhā dhaṉadhu iraṇḍhu dhèyvīgha èdhirighaḻai dhoṟghaḍhidhdhāṉ. iṟudhiyāgha, dhòṅghalel avaṉ muṉ dhoṉṟiṉār. āṉāl indha neradhdhil, iḻavarajhaṉ jhaghdhi vāyndha ghaḍhavuḻughghu iṇai illai èṉbhadhai uṇarndhāṉ. èṉave, luvāṅ vaṃjhadhdhiṟghu meluṃ dhalaimuṟai uruvāgha veṇḍhuṃ èṉbhadhaṟghāgha, ghavubhru namoyiṉuviṉ vāl̤ghghaiyai mīḍhḍhèḍhughgha gharuṇaiya jhèyyumāṟu veṇḍhiṉāṉ. dhòṅghalel avaṉ mīdhu iraghghaṃ ghòṇḍhār. èṉave, avar dhaṃbhadhiyarughghu iṉṉuṃ nūṟu āṇḍhughaḻ dhāṃbhadhya iṉbhadhdhuḍhaṉ vāl̤a aṉumadhidhdhār. bhurāṇaghghadhaighaḻiṉbhaḍhi, hòṅṉèṃ luvāṅ bhuṉṣibhā ghobhru namoyiṉu (laiṉāḍhobhi) maṟṟuṃ noṅbhaṉ bhòṃbhi luvābhā āghiyoriṉ maghaṉ āvār.

ghovil maṟṟuṃ val̤ibhāḍhu 
lāynauḍhābhi (līṉāḍhobhi) dhevighghu arbhbhaṇighghabhbhaḍhḍha ghovil  bhaṇḍhaiya ghāṅlībhāghghil ( bhal̤aṅghāla maṇibhbhūr ) mèyḍhey iṉadhdhaijh jherndha aṣāṅbhāṃ ghuladhdhāl bharāmarighghabhbhaḍhḍhadhu. idhu lòyuṃbhā ṣiṉyèṉil (ghi.bhi. 1100) bhadhivu jhèyyabhbhaḍhḍhadhu.

meṟghoḻghaḻ 

maṇibhbhūr
bhèṇ dhèyvaṅghaḻ
mèyḍhey ghaḍhavuḻghaḻ
லாய்நௌடாபி