பாகேசுவர் (Bageshwar) என்பது இந்தியாவிலுள்ள உத்தராகண்டம் மாநிலத்தின் பாகேசுவர் மாவட்டத்திலுள்ள ஒரு நகரமும் நகராட்சியுமாகும். இவ்வூரில் பாகநாத் கோயில் அமைந்துள்ளது. இது தேசியத் தலைநகர் புது தில்லியிலிருந்து 470 கி.மீ தூரத்திலும், மாநிலத் தலைநகர் தேராதூனிலிருந்து 332 கி.மீ தூரத்திலும் அமைந்துள்ளது.  நகரம் அதன் அழகிய சூழல், பனியாறுகள், ஆறுகள் கோயில்களுக்கு பெயர் பெற்றது. இது பாகேசுவர் மாவட்டத்தின் நிர்வாக தலைமையகமாகவும் இருக்கிறது. 

சரயு, கோமதி ஆகிய இரு நதிகளின் சங்கமத்தில் அமைந்துள்ள   நகரம்  அதன் கிழக்கு மற்றும் மேற்கில் பிலேசுவர் மற்றும் நிலேசுவர் மலைகளாலும், வடக்கே சூரஜ் குண்ட் மற்றும் தெற்கில் அக்னி குண்ட் ஆகியவற்றால் சூழப்பட்டுள்ளது. இது திபெத்தியப் பேரரசுக்கும், குமாவுன் பேரரசுக்கும் இடையில் ஒரு முக்கிய வர்த்தக மையமாக இருந்துள்ளது. மேலும் போதியா வர்த்தகர்கள் அடிக்கடி வந்து சென்றனர். அவர்கள் திபெத்திய பொருட்கள், கம்பளி, உப்பு, வெண்காரம் ஆகியவற்றை இங்கு கொண்டு வந்து அதற்கீடாக இப்பகுதியின் தரை விரிப்புகளையும் பிற உள்ளூர் உற்பத்திகளுக்கும் ஈடாக மாற்றினர்.  எவ்வாறாயினும், 1962ஆம் ஆண்டு நடந்த இந்திய-சீனப் போருக்குப் பிறகு வர்த்தக வழிகள் மூடப்பட்டன.

இந்த நகரம் பெரும் மத, வரலாற்று மற்றும் அரசியல் முக்கியத்துவம் வாய்ந்தது. இந்நகரம் பற்றி பல்வேறு புராணங்களில் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. இது சிவபெருமானுடன் தொடர்புடையது .  இங்கு ஆண்டுதோறும் நடைபெறும் உத்திராயணி கண்காட்சி இருபதாம் நூற்றாண்டின் முற்பகுதியில் சுமார் 15,000 பேர் பார்வையிட்டுள்ளனர். இது குமாவோன் கோட்டத்தின் மிகப்பெரிய கண்காட்சியாகும்.  இந்த கண்காட்சி சனவரி 1921இல் கூலி பேகர் இயக்கத்தின் மையமாக மாறியது.  நகரம் அதன் பெயரை பாகநாத் கோயிலிலிருந்து பெறுகிறது.   இங்கு இந்தி மற்றும் சமசுகிருதம் அதிகாரப்பூர்வ மொழிகள் என்றாலும் குமாவுனி மொழி ஏராளமான மக்களால் பேசப்படுகிறது.

வரலாறு 

நகரத்தைப் பற்றியும், பாகநாத் கோயிலைப் பற்றியும் சிவ புராணத்தில் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. அதில் கோயிலும் அதைச் சுற்றியுள்ள நகரமும் இந்து தெய்வமான சிவனின் ஊழியரான சந்தீஷ் என்பவரால் கட்டப்பட்டது என்று எழுதப்பட்டுள்ளது.   மற்றொரு இந்து புராணத்தின் படி, மார்க்கண்டேயர் இங்கு சிவனை வணங்கியதாக நம்பப்படுகிறது.   சிவன் புலி வடிவத்தில் இங்கு வந்து மார்க்கண்டேய முனிவரை ஆசீர்வதித்ததாக ஒரு கதை கூறப்படுகிறது.  

பாகேசுவர் வரலாற்று ரீதியாக குமாவுன் இராச்சியத்தின் ஒரு பகுதியாக இருந்து வந்துள்ளது. 7ஆம் நூற்றாண்டில் குமாவுனை ஆண்ட கத்யூரி அரசர்களின் தலைநகரான கார்த்திகேயபுரத்தை ஒட்டியே பாகேசுவர் அமைந்துள்ளது.  ஒன்றினைந்த கத்யூரி இராச்சியத்யத்தின் இறுதி மன்னனாக பீர்தேவ் என்பவன் இருந்துள்ளான். அவனுக்குப் பிறகு, 13ஆம் நூற்றாண்டில் இராச்சியம் சிதைந்து 8 வெவ்வேறு சுதேச அரசுகளாக பிரிந்தது. 1565ஆம் ஆண்டு வரை அல்மோராவின் மன்னன் பால கல்யாண் சந்த் இப்பகுதியை குமாவுனுடன் இணைக்கும் வரை பாகேசுவரின் பகுதி கத்யூரி மன்னர்களின் வம்சாவளியான பைஜ்நாத் கத்யூரியின் ஆட்சியின் கீழ் இருந்தது.    10ஆம் நூற்றாண்டில், சோம் சந்த் என்பவன் சந்த் வம்சத்தை நிறுவினான். அவன் கத்யூரி அரசர்களை இடம்பெயரச் செய்து, தனது மாநிலத்திற்கு குர்மஞ்சால் என்றும் பெயரிட்டு, காளி குமாவோனில் சம்பாவத் என்னுமிடத்தை தனது  தலைநகராக நிறுவினான்.    1568ஆம் ஆண்டில்,  கல்யாண் சந்த் கக்மாராவில் ஒரு நிரந்தர தலைநகரத்தை நிறுவி,  அதை அல்மோரா என்று அழைத்தான்.   

1791ஆம் ஆண்டில், நேபாளத்தின் கூர்க்காக்கள் தங்கள் இராச்சியத்தை மேற்கு நோக்கி காளி ஆற்றின் குறுக்கே விரிவுபடுத்தி, அல்மோராவை ஆக்கிரமித்து,  குமாவுன் இராச்சியத்தின் இருக்கை மற்றும் பாகேசுவர் உட்பட குமாவுனின் பிற பகுதிகளை ஆக்கிரமித்தனர். 1814இல் ஆங்கிலேய-நேபாளப் போரில் கூர்காக்கள் கிழக்கிந்திய நிறுவனத்திடம் தோல்வியடைந்தனர்.     மேலும் 1816இல் சுகௌலி உடன்படிக்கையின் ஒரு பகுதியாக குமாவுனை ஆங்கிலேயரிடம் ஒப்படைக்க வேண்டிய கட்டாயம் ஏற்பட்டது.   

1947இல் இந்தியச் சுதந்திரத்திற்குப் பிறகு பாகேசுவர்அல்மோரா மாவட்டத்தின் ஒரு பகுதியாக இருந்தது.  1951 ஆம் ஆண்டு மக்கள்தொகை கணக்கெடுப்பின்படி இதன் மக்கள் தொகை 1740 ஆகும். இது காந்தா வளர்ச்சித் தொகுதியின் ஒரு பகுதியாக இருந்தது. பின்னர் பாகேசுவர் மேம்பாட்டுத் தொகுதியாக மாற்றப்பட்டது. அப்போதைய உத்தரப் பிரதேச முதல்வர் மாயாவதியால் செப்டம்பர் 15, 1997 அன்று பாகேசுவர் மாவட்டம் அல்மோரா மாவட்டத்திலிருந்து பிரிக்கப்பட்டது. மேலும், பாகேசுவர் அதன் தலைநகரானது. நவம்பர் 9, 2000 அன்று, பாகேசுவர், இமயமலை மற்றும் உத்தரப்பிரதேசத்தின் வடமேற்கு மாவட்டங்களிலிருந்து உருவாக்கப்பட்ட உத்தராகண்டம் மாநிலத்தில் இணைந்தது.

புவியியலும் காலநிலையும் 

பாகேசுவர் 29.49 ° வடக்கிலும் 79.45 ° கிழக்கிலும் அமைந்துள்ளது.   இது தேசிய தலைநகரான புது தில்லியின் வடகிழக்கில் 470 கி.மீ தொலைவிலும், மாநில தலைநகர் தேராதூனின் தென்கிழக்கில் 502 கி.மீ தொலைவிலும் அமைந்துள்ளது. இது குமாவோன் கோட்டத்தில்  குமாவுனின் தலைமையகமான நைனித்தாலின் வடகிழக்கில் 153 கி.மீ தொலைவில் அமைந்துள்ளது. பாகேசுவர் மத்திய இமயமலை எல்லையின் குமாவுன் மலைகளின் பள்ளத்தாக்கில் அமைந்துள்ளது. இது சராசரியாக 934 மீட்டர் (3,064 அடி) உயரத்தில் உள்ளது.

புள்ளிவிவரங்கள் 
2011 இந்திய மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்புப்படி, பாகேசுவரில் 9,079 என்ற எண்ணிக்கையில் மக்கள் தொகை உள்ளது. இதில் 4,711 ஆண்களும் 4,368 பெண்களும் உள்ளனர். ஆண்கள் சுமார் 55%, பெண்கள் 45% உள்ளனர். நகரத்தின் பாலின விகிதம் 1000 ஆண்களுக்கு 1090 பெண்கள் என,  தேசிய சராசரியை விட 1000 ஆண்களுக்கு 940 பெண்கள் இருக்கிறார்கள்.  பாலியல் விகிதத்தின் அடிப்படையில் உத்தராகண்டத்தில் நகரம் 4 வது இடத்தில் உள்ளது. நகரின் சராசரி எழுத்தறிவு விகிதம் 80% ஆகும். இது தேசிய சராசரியான 72.1% ஐ விட அதிகமாகும்; ஆண்களில் 84% மற்றும் பெண்கள் 76% கல்வியறிவு பெற்றவர்கள். மக்கள் தொகையில் 11% 6 வயதுக்குட்பட்டவர்கள். 2,219 பேர் தாழ்த்தப்பட்டோராகவும், 1085 பேர் பழங்குடியினராகவும் இருக்கின்றனர். 2001ஆம் ஆண்டு மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பின்படியும்  1991 மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பின்படியும் 5,772 என்ற அளவில் மக்கள் தொகையை நகரம் கொண்டிருந்தது. 

 சமயம்
மொத்த மக்கள்தொகையில் பெரும்பான்மையாக 93.34% பேர் இந்து சமயத்தைப் பின்பற்றப்படுகிறார்கள். இசுலாம் (5.93%), சீக்கியம் (0.25%), கிறிஸ்தவம் (0.26%), பௌத்தம் (0.01%), சமண மதம் (0.02%) ஆகியவையும் இங்கு பின்பற்றப்படும் பிற மதங்களில் அடங்கும்.
 
 மொழி

இந்தி மற்றும் சமஸ்கிருதம்  ஆகியவை மாநிலத்தின் அதிகாரப்ப்பூர்வ மொழிகளாக இருந்தாலும் குமாவோனி பெரும்பான்மையானவர்களின் முதல் மொழியாகும். ஆங்கிலமும் குறைந்த எண்ணிக்கையிலான மக்களால் பேசப்படுகிறது.

கோயில்கள் 
இந்து சமயம் இங்கு பெரும்பான்மையாக இருப்பதால் இங்கு பல்வேறு இந்துக் கோவில்கள் அமைந்துள்ளன.  

 பாகநாத் கோயில்

கோமதி மற்றும் சரயு ஆறுகளின் சந்திப்பில், அதன் கோபுரத்துடன் ஒரு பெரிய கோயிலாக அமைந்துள்ளது. சிவன் "புலி" இறைவனாக இங்கே வழிபடப்படுகிறார். கடவுளுக்கு பாகேசுவர் அல்லது வியாகேசுவர் எனப் பெயர். இந்த கோயில் கிமு 1450இல் குமாவுன் மன்னர் இலட்சுமி சந்த் என்பவரால் கட்டப்பட்டது.  மகா சிவராத்திரி இங்கு முக்கியமாக கொண்டாடப்படுகிறது. 

 பைஜ்நாத் கோயில்

கோமதி ஆற்றின் இடது கரையில் பைஜ்நாத் கோயில் அமைந்துள்ளது. ஒரு சிவன் கோயிலான இது ஒரு பிராமண விதவையால் கட்டப்பட்டது. 

 சண்டிகா கோயில்

சண்டிகா தேவிக்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்ட ஒரு கோயில் பாகேசுவரில் இருந்து சுமார் அரை கி.மீ. தொலைவில் உள்ளது. ஒவ்வொரு ஆண்டும், விஜயதசமி வெகு சிறப்பாக கொண்டாடப்படுகிறது.

போக்குவரத்து 

 விமானம்

பந்த்நகர் அருகே ஒரு விமானநிலையம் அமைந்துள்ளது. பிதௌரகட்ட்டில் நைனி சைனி விமான நிலையத்தை உருவாக்க அரசாங்கம் திட்டமிட்டுள்ளது.   தில்லியில் அமைந்துள்ள இந்திரா காந்தி சர்வதேச விமான நிலையதிலிருந்தும் விமான சேவை உள்ளது.

 இரயில்

கத்கோடம் தொடர் வண்டி நிலையம் அருகிலுள்ளது. குமாவுனை டெல்லி, தேராதூன், ஹவுரா ஆகிய பகுதிகளை இணைக்கிறது. பாகேசுவரை தனக்பூருடன் இணைக்கும் புதிய இரயில் பாதை இப்பகுதி மக்களின் நீண்டகால கோரிக்கையாக இருந்து வருகிறது.    தனக்பூர்-பாகேசுவர் இரயில் இணைப்பு முதன்முதலில் 1902இல் பிரித்தானியர்களால் திட்டமிடப்பட்டது.  எவ்வாறாயினும், இரயில் பாதையின் வணிக நம்பகத்தன்மையைக் காரணம் காட்டி இந்தத் திட்டம் இரயில்வே அமைச்சகத்தால் 2016இல் நிறுத்தப்பட்டது   

 பேருந்து 

பாகேசுவர் உத்தராகண்டம் மாநிலம் மற்றும் வட இந்தியாவின் முக்கிய இடங்களுடன் செல்லக்கூடிய சாலைகள் மூலம் நன்கு இணைக்கப்பட்டுள்ளது. இதன் வழியாக தேசிய நெடுஞ்சாலை எண் 109கே, 309ஏ, பரேலி -பாகேசுவர் நெடுஞ்சாலை,  பாகேசுவர்- சோமேசுவர் - துவாரகட் சாலை ஆகியவை செல்கின்றன. உத்தராகண்ட மாநிலப் போக்குவரத்துக் கழகம் பாகேசுவர் பேருந்து நிலையத்திலிருந்து தில்லி, தேராதூன்ன், பரேலி மற்றும் அல்மோரா வரை பேருந்துகளை இயக்குகிறது.

மேலும் காண்க 

 பாகேஸ்வர் மாவட்டம்
 குமாவுன் கோட்டம்
 உத்தராகண்டம்

மேற்கோள்கள்

வெளி இணைப்புகள் 

 Official website of Bageshwar district

Coordinates on Wikidata
உத்தராகண்ட மாநில ஊர்களும் நகரங்களும்
உத்தராகண்டத்தின் புவியியல்
bhāghejhuvar (Bageshwar) èṉbhadhu indhiyāviluḻḻa udhdharāghaṇḍhaṃ māniladhdhiṉ bhāghejhuvar māvaḍhḍhadhdhiluḻḻa òru nagharamuṃ nagharāḍhjhiyumāghuṃ. ivvūril bhāghanādh ghoyil amaindhuḻḻadhu. idhu dhejhiyadh dhalainaghar bhudhu dhilliyilirundhu 470 ghi.mī dhūradhdhiluṃ, māniladh dhalainaghar dherādhūṉilirundhu 332 ghi.mī dhūradhdhiluṃ amaindhuḻḻadhu.  nagharaṃ adhaṉ al̤aghiya jhūl̤al, bhaṉiyāṟughaḻ, āṟughaḻ ghoyilghaḻughghu bhèyar bhèṟṟadhu. idhu bhāghejhuvar māvaḍhḍhadhdhiṉ nirvāgha dhalaimaiyaghamāghavuṃ irughghiṟadhu. 

jharayu, ghomadhi āghiya iru nadhighaḻiṉ jhaṅghamadhdhil amaindhuḻḻa   nagharaṃ  adhaṉ ghil̤aghghu maṟṟuṃ meṟghil bhilejhuvar maṟṟuṃ nilejhuvar malaighaḻāluṃ, vaḍhaghghe jhūraj ghuṇḍh maṟṟuṃ dhèṟghil aghṉi ghuṇḍh āghiyavaṟṟāl jhūl̤abhbhaḍhḍhuḻḻadhu. idhu dhibhèdhdhiyabh bherarajhughghuṃ, ghumāvuṉ bherarajhughghuṃ iḍhaiyil òru mughghiya vardhdhagha maiyamāgha irundhuḻḻadhu. meluṃ bhodhiyā vardhdhagharghaḻ aḍhighghaḍhi vandhu jhèṉṟaṉar. avarghaḻ dhibhèdhdhiya bhòruḍhghaḻ, ghaṃbhaḻi, ubhbhu, vèṇghāraṃ āghiyavaṟṟai iṅghu ghòṇḍhu vandhu adhaṟghīḍhāgha ibhbhaghudhiyiṉ dharai viribhbhughaḻaiyuṃ bhiṟa uḻḻūr uṟbhadhdhighaḻughghuṃ īḍhāgha māṟṟiṉar.  èvvāṟāyiṉuṃ, 1962āṃ āṇḍhu naḍhandha indhiya-jhīṉabh bhorughghubh bhiṟaghu vardhdhagha val̤ighaḻ mūḍhabhbhaḍhḍhaṉa.

indha nagharaṃ bhèruṃ madha, varalāṟṟu maṟṟuṃ arajhiyal mughghiyadhdhuvaṃ vāyndhadhu. innagharaṃ bhaṟṟi bhalveṟu bhurāṇaṅghaḻil ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. idhu jhivabhèrumāṉuḍhaṉ dhòḍharbhuḍhaiyadhu .  iṅghu āṇḍhudhoṟuṃ naḍhaibhèṟuṃ udhdhirāyaṇi ghaṇghāḍhjhi irubhadhāṃ nūṟṟāṇḍhiṉ muṟbhaghudhiyil jhumār 15,000 bher bhārvaiyiḍhḍhuḻḻaṉar. idhu ghumāvoṉ ghoḍhḍhadhdhiṉ mighabhbhèriya ghaṇghāḍhjhiyāghuṃ.  indha ghaṇghāḍhjhi jhaṉavari 1921il ghūli bheghar iyaghghadhdhiṉ maiyamāgha māṟiyadhu.  nagharaṃ adhaṉ bhèyarai bhāghanādh ghoyililirundhu bhèṟughiṟadhu.   iṅghu indhi maṟṟuṃ jhamajhughirudhaṃ adhighārabhbhūrva mòl̤ighaḻ èṉṟāluṃ ghumāvuṉi mòl̤i erāḻamāṉa maghghaḻāl bhejhabhbhaḍhughiṟadhu.

varalāṟu 

nagharadhdhaibh bhaṟṟiyuṃ, bhāghanādh ghoyilaibh bhaṟṟiyuṃ jhiva bhurāṇadhdhil ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. adhil ghoyiluṃ adhaijh jhuṟṟiyuḻḻa nagharamuṃ indhu dhèyvamāṉa jhivaṉiṉ ūl̤iyarāṉa jhandhīṣ èṉbhavarāl ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu èṉṟu èl̤udhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.   maṟṟòru indhu bhurāṇadhdhiṉ bhaḍhi, mārghghaṇḍheyar iṅghu jhivaṉai vaṇaṅghiyadhāgha naṃbhabhbhaḍhughiṟadhu.   jhivaṉ bhuli vaḍhivadhdhil iṅghu vandhu mārghghaṇḍheya muṉivarai ājhīrvadhidhdhadhāgha òru ghadhai ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu.  

bhāghejhuvar varalāṟṟu rīdhiyāgha ghumāvuṉ irājhjhiyadhdhiṉ òru bhaghudhiyāgha irundhu vandhuḻḻadhu. 7āṃ nūṟṟāṇḍhil ghumāvuṉai āṇḍha ghadhyūri arajharghaḻiṉ dhalainagharāṉa ghārdhdhigheyabhuradhdhai òḍhḍhiye bhāghejhuvar amaindhuḻḻadhu.  òṉṟiṉaindha ghadhyūri irājhjhiyadhyadhdhiṉ iṟudhi maṉṉaṉāgha bhīrdhev èṉbhavaṉ irundhuḻḻāṉ. avaṉughghubh bhiṟaghu, 13āṃ nūṟṟāṇḍhil irājhjhiyaṃ jhidhaindhu 8 vèvveṟu jhudhejha arajhughaḻāgha bhirindhadhu. 1565āṃ āṇḍhu varai almorāviṉ maṉṉaṉ bhāla ghalyāṇ jhandh ibhbhaghudhiyai ghumāvuṉuḍhaṉ iṇaighghuṃ varai bhāghejhuvariṉ bhaghudhi ghadhyūri maṉṉarghaḻiṉ vaṃjhāvaḻiyāṉa bhaijnādh ghadhyūriyiṉ āḍhjhiyiṉ ghīl̤ irundhadhu.    10āṃ nūṟṟāṇḍhil, jhoṃ jhandh èṉbhavaṉ jhandh vaṃjhadhdhai niṟuviṉāṉ. avaṉ ghadhyūri arajharghaḻai iḍhaṃbhèyarajh jhèydhu, dhaṉadhu māniladhdhiṟghu ghurmañjhāl èṉṟuṃ bhèyariḍhḍhu, ghāḻi ghumāvoṉil jhaṃbhāvadh èṉṉumiḍhadhdhai dhaṉadhu  dhalainagharāgha niṟuviṉāṉ.    1568āṃ āṇḍhil,  ghalyāṇ jhandh ghaghmārāvil òru nirandhara dhalainagharadhdhai niṟuvi,  adhai almorā èṉṟu al̤aidhdhāṉ.   

1791āṃ āṇḍhil, nebhāḻadhdhiṉ ghūrghghāghghaḻ dhaṅghaḻ irājhjhiyadhdhai meṟghu noghghi ghāḻi āṟṟiṉ ghuṟughghe virivubhaḍhudhdhi, almorāvai āghghiramidhdhu,  ghumāvuṉ irājhjhiyadhdhiṉ irughghai maṟṟuṃ bhāghejhuvar uḍhbhaḍha ghumāvuṉiṉ bhiṟa bhaghudhighaḻai āghghiramidhdhaṉar. 1814il āṅghileya-nebhāḻabh bhoril ghūrghāghghaḻ ghil̤aghghindhiya niṟuvaṉadhdhiḍhaṃ dholviyaḍhaindhaṉar.     meluṃ 1816il jhughauli uḍhaṉbhaḍhighghaiyiṉ òru bhaghudhiyāgha ghumāvuṉai āṅghileyariḍhaṃ òbhbhaḍhaighgha veṇḍhiya ghaḍhḍhāyaṃ eṟbhaḍhḍhadhu.   

1947il indhiyajh jhudhandhiradhdhiṟghubh bhiṟaghu bhāghejhuvaralmorā māvaḍhḍhadhdhiṉ òru bhaghudhiyāgha irundhadhu.  1951 āṃ āṇḍhu maghghaḻdhòghai ghaṇaghghèḍhubhbhiṉbhaḍhi idhaṉ maghghaḻ dhòghai 1740 āghuṃ. idhu ghāndhā vaḻarjhjhidh dhòghudhiyiṉ òru bhaghudhiyāgha irundhadhu. bhiṉṉar bhāghejhuvar meṃbhāḍhḍhudh dhòghudhiyāgha māṟṟabhbhaḍhḍhadhu. abhbhodhaiya udhdharabh bhiradhejha mudhalvar māyāvadhiyāl jhèbhḍhaṃbhar 15, 1997 aṉṟu bhāghejhuvar māvaḍhḍhaṃ almorā māvaḍhḍhadhdhilirundhu bhirighghabhbhaḍhḍhadhu. meluṃ, bhāghejhuvar adhaṉ dhalainagharāṉadhu. navaṃbhar 9, 2000 aṉṟu, bhāghejhuvar, imayamalai maṟṟuṃ udhdharabhbhiradhejhadhdhiṉ vaḍhameṟghu māvaḍhḍhaṅghaḻilirundhu uruvāghghabhbhaḍhḍha udhdharāghaṇḍhaṃ māniladhdhil iṇaindhadhu.

bhuviyiyaluṃ ghālanilaiyuṃ 

bhāghejhuvar 29.49 ° vaḍhaghghiluṃ 79.45 ° ghil̤aghghiluṃ amaindhuḻḻadhu.   idhu dhejhiya dhalainagharāṉa bhudhu dhilliyiṉ vaḍhaghil̤aghghil 470 ghi.mī dhòlaiviluṃ, mānila dhalainaghar dherādhūṉiṉ dhèṉghil̤aghghil 502 ghi.mī dhòlaiviluṃ amaindhuḻḻadhu. idhu ghumāvoṉ ghoḍhḍhadhdhil  ghumāvuṉiṉ dhalaimaiyaghamāṉa naiṉidhdhāliṉ vaḍhaghil̤aghghil 153 ghi.mī dhòlaivil amaindhuḻḻadhu. bhāghejhuvar madhdhiya imayamalai èllaiyiṉ ghumāvuṉ malaighaḻiṉ bhaḻḻadhdhāghghil amaindhuḻḻadhu. idhu jharājhariyāgha 934 mīḍhḍhar (3,064 aḍhi) uyaradhdhil uḻḻadhu.

bhuḻḻivivaraṅghaḻ 
2011 indhiya maghghaḻ dhòghai ghaṇaghghèḍhubhbhubhbhaḍhi, bhāghejhuvaril 9,079 èṉṟa èṇṇighghaiyil maghghaḻ dhòghai uḻḻadhu. idhil 4,711 āṇghaḻuṃ 4,368 bhèṇghaḻuṃ uḻḻaṉar. āṇghaḻ jhumār 55%, bhèṇghaḻ 45% uḻḻaṉar. nagharadhdhiṉ bhāliṉa vighidhaṃ 1000 āṇghaḻughghu 1090 bhèṇghaḻ èṉa,  dhejhiya jharājhariyai viḍha 1000 āṇghaḻughghu 940 bhèṇghaḻ irughghiṟārghaḻ.  bhāliyal vighidhadhdhiṉ aḍhibhbhaḍhaiyil udhdharāghaṇḍhadhdhil nagharaṃ 4 vadhu iḍhadhdhil uḻḻadhu. naghariṉ jharājhari èl̤udhdhaṟivu vighidhaṃ 80% āghuṃ. idhu dhejhiya jharājhariyāṉa 72.1% ai viḍha adhighamāghuṃ; āṇghaḻil 84% maṟṟuṃ bhèṇghaḻ 76% ghalviyaṟivu bhèṟṟavarghaḻ. maghghaḻ dhòghaiyil 11% 6 vayadhughghuḍhbhaḍhḍhavarghaḻ. 2,219 bher dhāl̤dhdhabhbhaḍhḍhorāghavuṃ, 1085 bher bhal̤aṅghuḍhiyiṉarāghavuṃ irughghiṉṟaṉar. 2001āṃ āṇḍhu maghghaḻ dhòghai ghaṇaghghèḍhubhbhiṉbhaḍhiyuṃ  1991 maghghaḻ dhòghai ghaṇaghghèḍhubhbhiṉbhaḍhiyuṃ 5,772 èṉṟa aḻavil maghghaḻ dhòghaiyai nagharaṃ ghòṇḍhirundhadhu. 

 jhamayaṃ
mòdhdha maghghaḻdhòghaiyil bhèruṃbhāṉmaiyāgha 93.34% bher indhu jhamayadhdhaibh bhiṉbhaṟṟabhbhaḍhughiṟārghaḻ. ijhulāṃ (5.93%), jhīghghiyaṃ (0.25%), ghiṟisdhavaṃ (0.26%), bhaudhdhaṃ (0.01%), jhamaṇa madhaṃ (0.02%) āghiyavaiyuṃ iṅghu bhiṉbhaṟṟabhbhaḍhuṃ bhiṟa madhaṅghaḻil aḍhaṅghuṃ.
 
 mòl̤i

indhi maṟṟuṃ jhamasghirudhaṃ  āghiyavai māniladhdhiṉ adhighārabhbhbhūrva mòl̤ighaḻāgha irundhāluṃ ghumāvoṉi bhèruṃbhāṉmaiyāṉavarghaḻiṉ mudhal mòl̤iyāghuṃ. āṅghilamuṃ ghuṟaindha èṇṇighghaiyilāṉa maghghaḻāl bhejhabhbhaḍhughiṟadhu.

ghoyilghaḻ 
indhu jhamayaṃ iṅghu bhèruṃbhāṉmaiyāgha irubhbhadhāl iṅghu bhalveṟu indhugh ghovilghaḻ amaindhuḻḻaṉa.  

 bhāghanādh ghoyil

ghomadhi maṟṟuṃ jharayu āṟughaḻiṉ jhandhibhbhil, adhaṉ ghobhuradhdhuḍhaṉ òru bhèriya ghoyilāgha amaindhuḻḻadhu. jhivaṉ "bhuli" iṟaivaṉāgha iṅghe val̤ibhaḍhabhbhaḍhughiṟār. ghaḍhavuḻughghu bhāghejhuvar alladhu viyāghejhuvar èṉabh bhèyar. indha ghoyil ghimu 1450il ghumāvuṉ maṉṉar ilaḍhjhumi jhandh èṉbhavarāl ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu.  maghā jhivarādhdhiri iṅghu mughghiyamāgha ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhughiṟadhu. 

 bhaijnādh ghoyil

ghomadhi āṟṟiṉ iḍhadhu gharaiyil bhaijnādh ghoyil amaindhuḻḻadhu. òru jhivaṉ ghoyilāṉa idhu òru bhirāmaṇa vidhavaiyāl ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu. 

 jhaṇḍhighā ghoyil

jhaṇḍhighā dhevighghu arbhbhaṇighghabhbhaḍhḍha òru ghoyil bhāghejhuvaril irundhu jhumār arai ghi.mī. dhòlaivil uḻḻadhu. òvvòru āṇḍhuṃ, vijayadhajhami vèghu jhiṟabhbhāgha ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhughiṟadhu.

bhoghghuvaradhdhu 

 vimāṉaṃ

bhandhnaghar arughe òru vimāṉanilaiyaṃ amaindhuḻḻadhu. bhidhauraghaḍhḍhḍhil naiṉi jhaiṉi vimāṉa nilaiyadhdhai uruvāghgha arajhāṅghaṃ dhiḍhḍhamiḍhḍhuḻḻadhu.   dhilliyil amaindhuḻḻa indhirā ghāndhi jharvadhejha vimāṉa nilaiyadhilirundhuṃ vimāṉa jhevai uḻḻadhu.

 irayil

ghadhghoḍhaṃ dhòḍhar vaṇḍhi nilaiyaṃ arughiluḻḻadhu. ghumāvuṉai ḍhèlli, dherādhūṉ, havurā āghiya bhaghudhighaḻai iṇaighghiṟadhu. bhāghejhuvarai dhaṉaghbhūruḍhaṉ iṇaighghuṃ bhudhiya irayil bhādhai ibhbhaghudhi maghghaḻiṉ nīṇḍhaghāla ghorighghaiyāgha irundhu varughiṟadhu.    dhaṉaghbhūr-bhāghejhuvar irayil iṇaibhbhu mudhaṉmudhalil 1902il bhiridhdhāṉiyarghaḻāl dhiḍhḍhamiḍhabhbhaḍhḍhadhu.  èvvāṟāyiṉuṃ, irayil bhādhaiyiṉ vaṇigha naṃbhaghadhdhaṉmaiyaigh ghāraṇaṃ ghāḍhḍhi indhadh dhiḍhḍhaṃ irayilve amaijhjhaghadhdhāl 2016il niṟudhdhabhbhaḍhḍhadhu   

 bherundhu 

bhāghejhuvar udhdharāghaṇḍhaṃ mānilaṃ maṟṟuṃ vaḍha indhiyāviṉ mughghiya iḍhaṅghaḻuḍhaṉ jhèllaghghūḍhiya jhālaighaḻ mūlaṃ naṉghu iṇaighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. idhaṉ val̤iyāgha dhejhiya nèḍhuñjhālai èṇ 109ghe, 309e, bhareli -bhāghejhuvar nèḍhuñjhālai,  bhāghejhuvar- jhomejhuvar - dhuvāraghaḍh jhālai āghiyavai jhèlghiṉṟaṉa. udhdharāghaṇḍha mānilabh bhoghghuvaradhdhugh ghal̤aghaṃ bhāghejhuvar bherundhu nilaiyadhdhilirundhu dhilli, dherādhūṉṉ, bhareli maṟṟuṃ almorā varai bherundhughaḻai iyaghghughiṟadhu.

meluṃ ghāṇgha 

 bhāghesvar māvaḍhḍhaṃ
 ghumāvuṉ ghoḍhḍhaṃ
 udhdharāghaṇḍhaṃ

meṟghoḻghaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 

 Official website of Bageshwar district

Coordinates on Wikidata
udhdharāghaṇḍha mānila ūrghaḻuṃ nagharaṅghaḻuṃ
udhdharāghaṇḍhadhdhiṉ bhuviyiyal
பாகேசுவர்