சையித் மும்தாஜ் அலி தேவபந்த் (Sayyid Mumtaz Ali Deobandi) (27 செப்டம்பர் 1860 - 15 சூன் 1935) இந்திய சுன்னி இசுலாம் அறிஞரும், பத்தொன்பதாம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதியில் பெண்கள் உரிமைகளை ஆதரித்தவரும் ஆவார். இவர் தாருல் உலூம் தேவ்பந்த்தின் முன்னால் மாணவராவார். இவர் தனது மனைவி முகம்மதி பேகமுடன் தொடங்கிய இதழ்களான அக்-இ-நிஸ்வான் , தெஹ்ஸீப்-இ-நிஸ்வான் ஆகிய இரண்டும் பெண்கள் உரிமைகள் தொடர்பான முன்னோடி படைப்புகள் என்று கூறப்படுகிறது

சுயசரிதை 
சையித் மும்தாஜ் அலி செப்டம்பர் 27, 1860 அன்று தேவபந்தில் பிறந்தார்.  இவர் மகமூத் ஹசன் தேவந்தின் சகாவாகவும் சமகாலத்தவராகவும் இருந்தார். மேலும் தாருல் உலூம் தேவ்பந்த்தில் முகம்மது யாகூப் நானௌடாவி மற்றும் முகம்மது காசிம் நானௌடாவி ஆகியோருடன் படித்தார் . 

தேவ்பந்த்தில் பட்டம் பெற்ற பிறகு, இவர் லாகூருக்குச் சென்று "தாருல் இஷாத்" என்ற பதிப்பகத்தை நிறுவினார். சூலை 1, 1898 இல், இவர் தனது மனைவி முகம்மதி பேகம்மை ஆசிரியராகக் கொண்டு தெஹ்ஸீப்-இ-நிஸ்வான் என்ற பத்திரிகையை வெளியிட்டார்.  இந்த பத்திரிகை பின்னர் 1949இல் நிறுத்தப்பட்டது.  1898ஆம் ஆண்டில், இவர் லாகூரில் "இரிஃபா-இ-ஆம் அச்சகம் " என்ற பெயரில் ஒரு பதிப்பகத்தைத் தொடங்கினார். இது ஒரு முஸ்லிமை உரிமையாளராகக் கொண்ட லாகூரின் முதல் பத்திரிகை எனக் கூறப்பட்டது.  பின்னர், 1905ஆம் ஆண்டில், இவர் முஷர்-இ-மாதர் (தாயின் ஆலோசகர்) என்று ஒரு பத்திரிகையைத் தொடங்கினார். பின்னர் 1909ஆம் ஆண்டில் குழந்தைகள் இதழான ஃபுல் (மலர்) தொடங்கி,  உருது மொழியில் குழந்தைகள் இலக்கியத்தின் அடித்தளத்தையும் அமைத்தார். 

மும்தாஸ் அலி 1934 இல் பிரித்தானிய இந்திய அரசாங்கத்தால் "ஷம்ஸ்-உல்-உலமா" என்ற பட்டத்துடன் கௌரவிக்கப்பட்டார். 

இவர், 15 சூன் 1935 அன்று லாகூரில் காலமானார்.

பாராட்டுகள் 
அமெரிக்க வரலாற்றாசிரியர், கெயில் மினால்ட் தனது கட்டுரையில் "சையித் மும்தாஜ் அலி மற்றும் 'அக் அன்-நிஸ்வான்': பத்தொன்பதாம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதியில் இஸ்லாத்தில் பெண்கள் உரிமைகளுக்கான ஒரு வழக்கறிஞர்" என்று கூறினார். 'மும்தாஸ் அலியின் அக்-இ-நிஸ்வான் அதன் காலங்களில் சந்தேகத்திற்கு இடமின்றி முன்கூட்டியே வெகு தொலைவில் இருந்தது . எவ்வாறாயினும், முஸ்லீம் தனிப்பட்ட சீர்திருத்தத்தின் முக்கியத்துவம் குறித்த தற்போதைய விவாதத்தைப் பார்க்கும்போது, இசுலாமியச் சட்ட முறைமையில் இந்த ஆரம்பகால பெண்கள் உரிமைகளை நினைவில் கொள்வது நல்லது.   இவரது குரான் குறித்த படைப்பான தஃபால் அல்-பயான் ஃபா மாகீத் அல்-குர்ஆன் என்பதை பாராட்டி, ஜெருசலேமின் முன்னாள் அதிபர் முப்தி, அமீன் அல்-ஹுசைனி, "இத்தகைய புத்தகம் அரபு உலகில் கூட இல்லை" என்று கருத்துரைக்கிறார். குர்ஆனைப் பற்றிய இந்த 6 தொகுதிகள் அடங்கிய படைப்புகள் அன்வர் ஷா காஷ்மீரி, அபுல் கலாம் ஆசாத் மற்றும் சையத் சுலைமான் நட்வி உள்ளிட்ட அறிவார்ந்த நபர்களிடமிருந்தும் பாராட்டுகளைப் பெற்றன.

மேற்கோள்கள்

வெளி இணைப்புகள் 
 The Supremacy Myth, adapted from Sayyid Mumtaz Ali's book Huquq-e-Niswan, translated to English by Javed Anand

1935 இறப்புகள்
1860 பிறப்புகள்
பெண்கள் உரிமைகள் செயற்பாட்டாளர்கள்
பத்திரிகையாளர்கள்
jhaiyidh muṃdhāj ali dhevabhandh (Sayyid Mumtaz Ali Deobandi) (27 jhèbhḍhaṃbhar 1860 - 15 jhūṉ 1935) indhiya jhuṉṉi ijhulāṃ aṟiñaruṃ, bhadhdhòṉbhadhāṃ nūṟṟāṇḍhiṉ bhiṟbhaghudhiyil bhèṇghaḻ urimaighaḻai ādharidhdhavaruṃ āvār. ivar dhārul ulūṃ dhevbhandhdhiṉ muṉṉāl māṇavarāvār. ivar dhaṉadhu maṉaivi mughaṃmadhi bheghamuḍhaṉ dhòḍhaṅghiya idhal̤ghaḻāṉa agh-i-nisvāṉ , dhèhsībh-i-nisvāṉ āghiya iraṇḍhuṃ bhèṇghaḻ urimaighaḻ dhòḍharbhāṉa muṉṉoḍhi bhaḍhaibhbhughaḻ èṉṟu ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu

jhuyajharidhai 
jhaiyidh muṃdhāj ali jhèbhḍhaṃbhar 27, 1860 aṉṟu dhevabhandhil bhiṟandhār.  ivar maghamūdh hajhaṉ dhevandhiṉ jhaghāvāghavuṃ jhamaghāladhdhavarāghavuṃ irundhār. meluṃ dhārul ulūṃ dhevbhandhdhil mughaṃmadhu yāghūbh nāṉauḍhāvi maṟṟuṃ mughaṃmadhu ghājhiṃ nāṉauḍhāvi āghiyoruḍhaṉ bhaḍhidhdhār . 

dhevbhandhdhil bhaḍhḍhaṃ bhèṟṟa bhiṟaghu, ivar lāghūrughghujh jhèṉṟu "dhārul iṣādh" èṉṟa bhadhibhbhaghadhdhai niṟuviṉār. jhūlai 1, 1898 il, ivar dhaṉadhu maṉaivi mughaṃmadhi bheghaṃmai ājhiriyarāghagh ghòṇḍhu dhèhsībh-i-nisvāṉ èṉṟa bhadhdhirighaiyai vèḻiyiḍhḍhār.  indha bhadhdhirighai bhiṉṉar 1949il niṟudhdhabhbhaḍhḍhadhu.  1898āṃ āṇḍhil, ivar lāghūril "irifā-i-āṃ ajhjhaghaṃ " èṉṟa bhèyaril òru bhadhibhbhaghadhdhaidh dhòḍhaṅghiṉār. idhu òru muslimai urimaiyāḻarāghagh ghòṇḍha lāghūriṉ mudhal bhadhdhirighai èṉagh ghūṟabhbhaḍhḍhadhu.  bhiṉṉar, 1905āṃ āṇḍhil, ivar muṣar-i-mādhar (dhāyiṉ ālojhaghar) èṉṟu òru bhadhdhirighaiyaidh dhòḍhaṅghiṉār. bhiṉṉar 1909āṃ āṇḍhil ghul̤andhaighaḻ idhal̤āṉa ful (malar) dhòḍhaṅghi,  urudhu mòl̤iyil ghul̤andhaighaḻ ilaghghiyadhdhiṉ aḍhidhdhaḻadhdhaiyuṃ amaidhdhār. 

muṃdhās ali 1934 il bhiridhdhāṉiya indhiya arajhāṅghadhdhāl "ṣaṃs-ul-ulamā" èṉṟa bhaḍhḍhadhdhuḍhaṉ ghauravighghabhbhaḍhḍhār. 

ivar, 15 jhūṉ 1935 aṉṟu lāghūril ghālamāṉār.

bhārāḍhḍhughaḻ 
amèrighgha varalāṟṟājhiriyar, ghèyil miṉālḍh dhaṉadhu ghaḍhḍhuraiyil "jhaiyidh muṃdhāj ali maṟṟuṃ 'agh aṉ-nisvāṉ': bhadhdhòṉbhadhāṃ nūṟṟāṇḍhiṉ bhiṟbhaghudhiyil islādhdhil bhèṇghaḻ urimaighaḻughghāṉa òru val̤aghghaṟiñar" èṉṟu ghūṟiṉār. 'muṃdhās aliyiṉ agh-i-nisvāṉ adhaṉ ghālaṅghaḻil jhandheghadhdhiṟghu iḍhamiṉṟi muṉghūḍhḍhiye vèghu dhòlaivil irundhadhu . èvvāṟāyiṉuṃ, muslīṃ dhaṉibhbhaḍhḍha jhīrdhirudhdhadhdhiṉ mughghiyadhdhuvaṃ ghuṟidhdha dhaṟbhodhaiya vivādhadhdhaibh bhārghghuṃbhodhu, ijhulāmiyajh jhaḍhḍha muṟaimaiyil indha āraṃbhaghāla bhèṇghaḻ urimaighaḻai niṉaivil ghòḻvadhu nalladhu.   ivaradhu ghurāṉ ghuṟidhdha bhaḍhaibhbhāṉa dhafāl al-bhayāṉ fā māghīdh al-ghurāṉ èṉbhadhai bhārāḍhḍhi, jèrujhalemiṉ muṉṉāḻ adhibhar mubhdhi, amīṉ al-hujhaiṉi, "idhdhaghaiya bhudhdhaghaṃ arabhu ulaghil ghūḍha illai" èṉṟu gharudhdhuraighghiṟār. ghurāṉaibh bhaṟṟiya indha 6 dhòghudhighaḻ aḍhaṅghiya bhaḍhaibhbhughaḻ aṉvar ṣā ghāṣmīri, abhul ghalāṃ ājhādh maṟṟuṃ jhaiyadh jhulaimāṉ naḍhvi uḻḻiḍhḍha aṟivārndha nabharghaḻiḍhamirundhuṃ bhārāḍhḍhughaḻaibh bhèṟṟaṉa.

meṟghoḻghaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 
 The Supremacy Myth, adapted from Sayyid Mumtaz Ali's book Huquq-e-Niswan, translated to English by Javed Anand

1935 iṟabhbhughaḻ
1860 bhiṟabhbhughaḻ
bhèṇghaḻ urimaighaḻ jhèyaṟbhāḍhḍhāḻarghaḻ
bhadhdhirighaiyāḻarghaḻ
சையித் மும்தாஸ் அலி