மைத்ரேய உபநிடதம் (Maitreya Upanishad) (சமஸ்கிருதம்: मैत्रेय उपनिषत्) சமசுகிருதத்தில் இயற்றப்பட்ட இது  இந்து சமயத்தின் சிறிய உபநிடதங்களில் ஒன்றாகும். சாம வேதத்தைச் சேர்ந்த 16 உபநிடதங்களில் ஒன்றான இது 20 சந்நியாச உபநிடதங்களில் ஒன்றாக வகைப்படுத்தப்பட்டுள்ளது. மேலும் வேதாந்த உபநிடதங்களில் ஒன்றான இது  108 உபநிடதங்களின் நவீன சகாப்தத் தொகுப்பில் இராமனால் அனுமனுக்குக் கூறப்பட்டதாகச் சொல்லப்படும் முக்திகா நியதி வரிசை 29 இல் பட்டியலிடப்பட்டுள்ளது.

துறத்தல் மற்றும் சுய அறிவு ஆகியவை மோட்சத்திற்கான பாதை (விடுதலை மற்றும் ஆன்மீக சுதந்திரம்) என்று உபநிடதம் கூறுகிறது. "ஒவ்வொரு நபரின் இதயத்திலும் இறைவன் இருக்கிறார். அவர் காரணத்தின் அசைவின் சாட்சியாகவும், மிகுந்த அன்பின் பொருளாகவும் இருக்கிறார்" என்று உபநிடதம் கூறுகிறது.  ஒருவன் உலகத்தைத் துறந்து, சுயத்தின் பேரானந்தத்தை அடைய வேண்டும், மேலும், பிரம்மத்துடன் ஒன்றாக ஆக வேண்டும். ஒரு மனிதனில் மாயை அழிந்தால், ஞானம் பிறக்கிறது.

உபநிடதத்தின் 2 மற்றும் 3 அத்தியாயங்களில், சிவன் மைத்ரேய முனிவருக்கு மிக உயர்ந்த யதார்த்தத்தின் (பிரம்மம்) இரகசியத்தை உபதேசிக்கிறார். ஆன்மா, பிரம்மம் மற்றும் சிவன் ஆகியோர் ஒன்றே என்று உரை கூறுகிறது, ஒருவரின் உண்மையான சாரமான ஆன்மாவைப் புரிந்து கொள்ள வேண்டும். மேலும் "நானே அவர்" என்ற எண்ணத்துடன் அவரை வணங்க வேண்டும்.

இந்து சமயத்தின் அத்வைத வேதாந்த பாரம்பரியத்தில் கைவிடப்பட்ட சந்தியா சடங்குகள் மற்றும் சடங்குகளின் பதிவு, இந்த வளர்ச்சிக்கான காரணத்துடன் இருப்பதாக இந்தியவியலாளர் பேட்ரிக் ஆலிவெல் கூறுகிறார்.

சொற்பிறப்பியல் 
"மைத்ரேயா" என்ற வார்த்தைக்கு "பரோபகாரம்" அல்லது "நட்பு" என்று பொருள். இந்த உரைக்கு மைத்ரேயோபநிஷத் என்றும் பெயர் உண்டு.

காலவரிசை 
ஆறு சந்நியாச உபநிடதங்களான ஆருணேய உபநிடதம், கதாசுருதி உபநிடதம், பிரம்ம உபநிடதம், பரமகம்ச உபநிடதம், ஜபால உபநிடதம் இலகு உபநிடதம் ஆகியன கிமு 1-ஆம் மில்லினியத்தின் கடைசி சில நூற்றாண்டுகளில் எழுதப்பட்டன. அதைத் தொடர்ந்து ஆசிரம உபநிடதங்கள் கிபி 300 இல் முடிக்கப்பட்டன என்று பேட்ரிக் ஆலிவெல் கூறுகிறார். மைத்ரேய உபநிடதமானது 1வது மில்லினியத்தின் இடைக்காலத்தில் ஆசிரம உபநிடத்தத்தைப் பின்பற்றிய இளைய உபநிடதங்களில் ஒன்றாகும்.

கையெழுத்துப் பிரதிகள் 
ஒன்று வட இந்தியாவிலிருந்தும் ஒன்று தெற்கிலிருந்தும்  மைத்ரேய உபநிடதத்தின் கையெழுத்துப் பிரதிகளின் இரண்டு பதிப்புகள் நவீன காலத்தில் இருந்து வந்துள்ளன.   இவை முதன்மையாக அத்தியாயம் 2 இல் வேறுபடுகின்றன. ஆனால் செய்தி அடிப்படையில் ஒன்றே.  தென்னிந்திய கையெழுத்துப் பிரதி 108 உபநிடதங்களின் தொகுப்பின் ஒரு பகுதியாகும், மேலும் இது பொதுவாக மொழிபெயர்க்கப்பட்ட பதிப்பாகும். 

மைத்ரேய உபநிடதத்திற்கு மைத்ரேயி உபநிஷத் என்றும் இரண்டு நூல்களில் பெயரிடப்பட்டுள்ளது.   இந்தியவியலாளர் சுக்ரட்டர் இது ஒரு பிழை என்று கூறுகிறார், ஆனால் இது பல கையெழுத்துப் பிரதி சேகரிப்புகளுக்கு பரவியுள்ளது.

சான்றுகள்

உசாத்துணை 

அத்வைதம்
சமசுகிருத நூல்கள்
உபநிடதங்கள்
வேதங்கள்
பண்டைய நூல்கள்
இந்து தத்துவ நூல்கள்
இந்து சமய நூல்கள்
வேதங்கள்
இந்து சமயப் பிரிவுகள்
இந்திய மெய்யியல்
maidhreya ubhaniḍhadhaṃ (Maitreya Upanishad) (jhamasghirudhaṃ: मैत्रेय उपनिषत्) jhamajhughirudhadhdhil iyaṟṟabhbhaḍhḍha idhu  indhu jhamayadhdhiṉ jhiṟiya ubhaniḍhadhaṅghaḻil òṉṟāghuṃ. jhāma vedhadhdhaijh jherndha 16 ubhaniḍhadhaṅghaḻil òṉṟāṉa idhu 20 jhanniyājha ubhaniḍhadhaṅghaḻil òṉṟāgha vaghaibhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. meluṃ vedhāndha ubhaniḍhadhaṅghaḻil òṉṟāṉa idhu  108 ubhaniḍhadhaṅghaḻiṉ navīṉa jhaghābhdhadh dhòghubhbhil irāmaṉāl aṉumaṉughghugh ghūṟabhbhaḍhḍhadhāghajh jhòllabhbhaḍhuṃ mughdhighā niyadhi varijhai 29 il bhaḍhḍhiyaliḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.

dhuṟadhdhal maṟṟuṃ jhuya aṟivu āghiyavai moḍhjhadhdhiṟghāṉa bhādhai (viḍhudhalai maṟṟuṃ āṉmīgha jhudhandhiraṃ) èṉṟu ubhaniḍhadhaṃ ghūṟughiṟadhu. "òvvòru nabhariṉ idhayadhdhiluṃ iṟaivaṉ irughghiṟār. avar ghāraṇadhdhiṉ ajhaiviṉ jhāḍhjhiyāghavuṃ, mighundha aṉbhiṉ bhòruḻāghavuṃ irughghiṟār" èṉṟu ubhaniḍhadhaṃ ghūṟughiṟadhu.  òruvaṉ ulaghadhdhaidh dhuṟandhu, jhuyadhdhiṉ bherāṉandhadhdhai aḍhaiya veṇḍhuṃ, meluṃ, bhiraṃmadhdhuḍhaṉ òṉṟāgha āgha veṇḍhuṃ. òru maṉidhaṉil māyai al̤indhāl, ñāṉaṃ bhiṟaghghiṟadhu.

ubhaniḍhadhadhdhiṉ 2 maṟṟuṃ 3 adhdhiyāyaṅghaḻil, jhivaṉ maidhreya muṉivarughghu migha uyarndha yadhārdhdhadhdhiṉ (bhiraṃmaṃ) iraghajhiyadhdhai ubhadhejhighghiṟār. āṉmā, bhiraṃmaṃ maṟṟuṃ jhivaṉ āghiyor òṉṟe èṉṟu urai ghūṟughiṟadhu, òruvariṉ uṇmaiyāṉa jhāramāṉa āṉmāvaibh bhurindhu ghòḻḻa veṇḍhuṃ. meluṃ "nāṉe avar" èṉṟa èṇṇadhdhuḍhaṉ avarai vaṇaṅgha veṇḍhuṃ.

indhu jhamayadhdhiṉ adhvaidha vedhāndha bhāraṃbhariyadhdhil ghaiviḍhabhbhaḍhḍha jhandhiyā jhaḍhaṅghughaḻ maṟṟuṃ jhaḍhaṅghughaḻiṉ bhadhivu, indha vaḻarjhjhighghāṉa ghāraṇadhdhuḍhaṉ irubhbhadhāgha indhiyaviyalāḻar bheḍhrigh ālivèl ghūṟughiṟār.

jhòṟbhiṟabhbhiyal 
"maidhreyā" èṉṟa vārdhdhaighghu "bharobhaghāraṃ" alladhu "naḍhbhu" èṉṟu bhòruḻ. indha uraighghu maidhreyobhaniṣadh èṉṟuṃ bhèyar uṇḍhu.

ghālavarijhai 
āṟu jhanniyājha ubhaniḍhadhaṅghaḻāṉa āruṇeya ubhaniḍhadhaṃ, ghadhājhurudhi ubhaniḍhadhaṃ, bhiraṃma ubhaniḍhadhaṃ, bharamaghaṃjha ubhaniḍhadhaṃ, jabhāla ubhaniḍhadhaṃ ilaghu ubhaniḍhadhaṃ āghiyaṉa ghimu 1-āṃ milliṉiyadhdhiṉ ghaḍhaijhi jhila nūṟṟāṇḍhughaḻil èl̤udhabhbhaḍhḍhaṉa. adhaidh dhòḍharndhu ājhirama ubhaniḍhadhaṅghaḻ ghibhi 300 il muḍhighghabhbhaḍhḍhaṉa èṉṟu bheḍhrigh ālivèl ghūṟughiṟār. maidhreya ubhaniḍhadhamāṉadhu 1vadhu milliṉiyadhdhiṉ iḍhaighghāladhdhil ājhirama ubhaniḍhadhdhadhdhaibh bhiṉbhaṟṟiya iḻaiya ubhaniḍhadhaṅghaḻil òṉṟāghuṃ.

ghaiyèl̤udhdhubh bhiradhighaḻ 
òṉṟu vaḍha indhiyāvilirundhuṃ òṉṟu dhèṟghilirundhuṃ  maidhreya ubhaniḍhadhadhdhiṉ ghaiyèl̤udhdhubh bhiradhighaḻiṉ iraṇḍhu bhadhibhbhughaḻ navīṉa ghāladhdhil irundhu vandhuḻḻaṉa.   ivai mudhaṉmaiyāgha adhdhiyāyaṃ 2 il veṟubhaḍhughiṉṟaṉa. āṉāl jhèydhi aḍhibhbhaḍhaiyil òṉṟe.  dhèṉṉindhiya ghaiyèl̤udhdhubh bhiradhi 108 ubhaniḍhadhaṅghaḻiṉ dhòghubhbhiṉ òru bhaghudhiyāghuṃ, meluṃ idhu bhòdhuvāgha mòl̤ibhèyarghghabhbhaḍhḍha bhadhibhbhāghuṃ. 

maidhreya ubhaniḍhadhadhdhiṟghu maidhreyi ubhaniṣadh èṉṟuṃ iraṇḍhu nūlghaḻil bhèyariḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.   indhiyaviyalāḻar jhughraḍhḍhar idhu òru bhil̤ai èṉṟu ghūṟughiṟār, āṉāl idhu bhala ghaiyèl̤udhdhubh bhiradhi jhegharibhbhughaḻughghu bharaviyuḻḻadhu.

jhāṉṟughaḻ

ujhādhdhuṇai 

adhvaidhaṃ
jhamajhughirudha nūlghaḻ
ubhaniḍhadhaṅghaḻ
vedhaṅghaḻ
bhaṇḍhaiya nūlghaḻ
indhu dhadhdhuva nūlghaḻ
indhu jhamaya nūlghaḻ
vedhaṅghaḻ
indhu jhamayabh bhirivughaḻ
indhiya mèyyiyal
மைத்ரேய உபநிடதம்