1959 சீனாவிற்கு எதிரான திபெத்தியர்களின் கிளர்ச்சி (1959 Tibetan uprising or the 1959 Tibetan rebellion) 1951-இல் திபெத்தை சீன மக்கள் குடியரசுடன் இணைத்த பின்னர், திபெத் நாடானது, 1955-இல் சீனாவின் ஒரு நிர்வாகப் பகுதியாக மாற்றப்பட்டது. இதனை திபெத்திய மக்கள் ஏற்காது தொடர்ந்து அமைதியாக எதிர்ப்பு தெரிவித்து வந்தனர். மேலும் திபெத்திய பௌத்த சமயத் தலைவரான 14வது தலாய் லாமா டென்சின் கியாட்சோவை சீன அரசு கைது செய்து விடுவார்களோ எனற அச்சத்தின் காரணமான,  10 மார்ச் 1959 அன்று திபெத்தின் தலைநகரான லாசாவில் சீன அரசுக்கு எதிரராக திபெத்திய போராளிகள், பௌத்த பிக்குகள்,  திபெத்திற்கு கிழக்கில் உள்ள காம் மாகாண காம்பா மக்கள், திபெத்தை தனி நாடாக அறிவிக்க கோரி கிளர்ச்சிகளை  தொடங்கினர்.ஆனால் ஜெனரல் தான் குவான்சான் தலைமையிலான சீன இராணுவத்தினர் 23 மார்ச் 1959 அன்று சீனாவிற்கு திபெத்தியர்களின் கிளர்ச்சியை போரிட்டு ஒடுக்கினர். இந்த கிளர்ச்சியில் 2,000 திபெத்தியர்கள் கொல்லப்பட்டனர். மேலும் 85 ஆயிரம் முதல் 87 ஆயிரம் திபெத்தியர்கள் காயமடைந்தனர்.

கிளர்ச்சிக்குப் பின்னர் 
திபெத்தின் தலைநகரான லாசா நகரத்தின் செரா விகாரை, கான்டென் விகாரை மற்றும் துரெப்ங் விகாரைகளை சீன இராணுவம் குண்டுகள் பொழிந்து பெரும் சேதம் உண்டாக்கினர். தலாய் லாமாவின் மெய்க்காவல் படையினரின் ஆயுதங்கள் பறிக்கப்பட்டு, பொது இடத்தில் வைத்து மரண தண்டனை நிறைவேற்றப்பட்டது. திபெத்தியர்களின் வீடுகளையும், பொது இடங்களையும் சீனப்படையினர் சோதனையிட்டு, ஆயுதங்களை பறித்தனர். ஆயிரக்கணக்கான திபெத்திய பௌத்தப் பிக்குகளை கைது செய்தனர். பலரை மரண தண்டனை விதித்தனர். லாசாவில் இருந்த விகாரை எனும் வழிபாட்டு கட்டிடங்களை கொள்ளையடித்து, அழித்தனர்.

12 மார்ச் மாதத்திற்குப் பின்னர் திபெத்திய பெண்கள் சீன இராணுவத்திற்கு எதிராக போராட்டங்கள் மேற்கொண்டு கிளர்ச்சி செய்தனர். கிளர்ச்சி செய்த போராட்ட வீரகங்னைகளை சீன இராணுவம் கைது சிறையில் அடைத்தது. கைது செய்யப்பட்ட பெண்களை சீன இராணுவம் சிறையில் கொடுமைப்படுத்தினர். 12 பெண்களுக்கு மரண தண்டனை விதிக்கப்பட்டது. 

சீனா அரசின் கட்டுப்பாட்டில் இருந்த திபெத் பகுதிக்கு, 1965-இல் திபெத் தன்னாட்சிப் பகுதி என்ற சலுகை வழங்கப்பட்டது. 1959-ஆம் ஆண்டு சீனாவிற்கு எதிரான திபெத்தியர்கள் நடத்திய கிளர்ச்சியை நினைவு கூறும் வகையில், திபெத்தியர்கள் வாழும் உலக நாடுகளில் ஆண்டுதோறும் மார்ச், 10 நாளான்று திபெத்தியர்கள் எழுச்சி நாள் மற்றும் 12 மார்ச் அன்று திபெத்தியப் பெண்களின் எழுச்சி நாளும் கொண்டாடப்படுகிறது.

இதனையும் காண்க
திபெத்திய வரலாறு
திபெத்தியப் பேரரசு
குயிங் ஆட்சியில் திபெத்
திபெத் மீதான பிரித்தானியப் படையெடுப்பு – 1904 
லாசா உடன்படிக்கை - 7 செப்டம்பர் 1904
திபெத் மீதான சீனாவின் படையெடுப்பு (1910)
திபெத் (1912–1951)
 திபெத்தை சீன மக்கள் குடியரசுடன் இணைத்தல் - 1951
 திபெத் தன்னாட்சிப் பகுதி - சீனாவின்  கீழ், 1965 முதல்
திபெத் தன்னாட்சிப் பகுதி - 1965 முதல்  சீனாவின்  கீழ்
 திபெத்தியர்களின் மைய நிர்வாகம்
 தலாய் லாமா டென்சின் கியாட்சோ

மேற்கோள்கள்

ஆதாரங்கள்

வெளி இணைப்புகள் 

 MARCH WINDS , March 7, 2009 – Jamyang Norbu
 Tibetan Government in Exile's account of the events leading to the March 10, 1959, uprising
 Kopel, Dave. "The Dalai Lama's Army". National Review, April 5, 2007.
 Patterson, George N. The Situation in Tibet The China Quarterly, No. 6. (Apr.-Jun., 1961), pp 81–86.
 Ginsburg, George and Mathos, Michael. Communist China's Impact on Tibet: The First Decade. Far Eastern Survey, Vol. 29, No. 7. (July,1960), pp. 102–109.
 The Tibetan Uprising of 1959 
 The Tibetan Rebellion of 1959 and China's Changing Relations with India and the Soviet Union

திபெத்து
திபெத்திய வரலாறு
1959 jhīṉāviṟghu èdhirāṉa dhibhèdhdhiyarghaḻiṉ ghiḻarjhjhi (1959 Tibetan uprising or the 1959 Tibetan rebellion) 1951-il dhibhèdhdhai jhīṉa maghghaḻ ghuḍhiyarajhuḍhaṉ iṇaidhdha bhiṉṉar, dhibhèdh nāḍhāṉadhu, 1955-il jhīṉāviṉ òru nirvāghabh bhaghudhiyāgha māṟṟabhbhaḍhḍhadhu. idhaṉai dhibhèdhdhiya maghghaḻ eṟghādhu dhòḍharndhu amaidhiyāgha èdhirbhbhu dhèrividhdhu vandhaṉar. meluṃ dhibhèdhdhiya bhaudhdha jhamayadh dhalaivarāṉa 14vadhu dhalāy lāmā ḍhèṉjhiṉ ghiyāḍhjhovai jhīṉa arajhu ghaidhu jhèydhu viḍhuvārghaḻo èṉaṟa ajhjhadhdhiṉ ghāraṇamāṉa,  10 mārjh 1959 aṉṟu dhibhèdhdhiṉ dhalainagharāṉa lājhāvil jhīṉa arajhughghu èdhirarāgha dhibhèdhdhiya bhorāḻighaḻ, bhaudhdha bhighghughaḻ,  dhibhèdhdhiṟghu ghil̤aghghil uḻḻa ghāṃ māghāṇa ghāṃbhā maghghaḻ, dhibhèdhdhai dhaṉi nāḍhāgha aṟivighgha ghori ghiḻarjhjhighaḻai  dhòḍhaṅghiṉar.āṉāl jèṉaral dhāṉ ghuvāṉjhāṉ dhalaimaiyilāṉa jhīṉa irāṇuvadhdhiṉar 23 mārjh 1959 aṉṟu jhīṉāviṟghu dhibhèdhdhiyarghaḻiṉ ghiḻarjhjhiyai bhoriḍhḍhu òḍhughghiṉar. indha ghiḻarjhjhiyil 2,000 dhibhèdhdhiyarghaḻ ghòllabhbhaḍhḍhaṉar. meluṃ 85 āyiraṃ mudhal 87 āyiraṃ dhibhèdhdhiyarghaḻ ghāyamaḍhaindhaṉar.

ghiḻarjhjhighghubh bhiṉṉar 
dhibhèdhdhiṉ dhalainagharāṉa lājhā nagharadhdhiṉ jhèrā vighārai, ghāṉḍhèṉ vighārai maṟṟuṃ dhurèbhṅ vighāraighaḻai jhīṉa irāṇuvaṃ ghuṇḍhughaḻ bhòl̤indhu bhèruṃ jhedhaṃ uṇḍhāghghiṉar. dhalāy lāmāviṉ mèyghghāval bhaḍhaiyiṉariṉ āyudhaṅghaḻ bhaṟighghabhbhaḍhḍhu, bhòdhu iḍhadhdhil vaidhdhu maraṇa dhaṇḍhaṉai niṟaiveṟṟabhbhaḍhḍhadhu. dhibhèdhdhiyarghaḻiṉ vīḍhughaḻaiyuṃ, bhòdhu iḍhaṅghaḻaiyuṃ jhīṉabhbhaḍhaiyiṉar jhodhaṉaiyiḍhḍhu, āyudhaṅghaḻai bhaṟidhdhaṉar. āyiraghghaṇaghghāṉa dhibhèdhdhiya bhaudhdhabh bhighghughaḻai ghaidhu jhèydhaṉar. bhalarai maraṇa dhaṇḍhaṉai vidhidhdhaṉar. lājhāvil irundha vighārai èṉuṃ val̤ibhāḍhḍhu ghaḍhḍhiḍhaṅghaḻai ghòḻḻaiyaḍhidhdhu, al̤idhdhaṉar.

12 mārjh mādhadhdhiṟghubh bhiṉṉar dhibhèdhdhiya bhèṇghaḻ jhīṉa irāṇuvadhdhiṟghu èdhirāgha bhorāḍhḍhaṅghaḻ meṟghòṇḍhu ghiḻarjhjhi jhèydhaṉar. ghiḻarjhjhi jhèydha bhorāḍhḍha vīraghaṅṉaighaḻai jhīṉa irāṇuvaṃ ghaidhu jhiṟaiyil aḍhaidhdhadhu. ghaidhu jhèyyabhbhaḍhḍha bhèṇghaḻai jhīṉa irāṇuvaṃ jhiṟaiyil ghòḍhumaibhbhaḍhudhdhiṉar. 12 bhèṇghaḻughghu maraṇa dhaṇḍhaṉai vidhighghabhbhaḍhḍhadhu. 

jhīṉā arajhiṉ ghaḍhḍhubhbhāḍhḍhil irundha dhibhèdh bhaghudhighghu, 1965-il dhibhèdh dhaṉṉāḍhjhibh bhaghudhi èṉṟa jhalughai val̤aṅghabhbhaḍhḍhadhu. 1959-āṃ āṇḍhu jhīṉāviṟghu èdhirāṉa dhibhèdhdhiyarghaḻ naḍhadhdhiya ghiḻarjhjhiyai niṉaivu ghūṟuṃ vaghaiyil, dhibhèdhdhiyarghaḻ vāl̤uṃ ulagha nāḍhughaḻil āṇḍhudhoṟuṃ mārjh, 10 nāḻāṉṟu dhibhèdhdhiyarghaḻ èl̤ujhjhi nāḻ maṟṟuṃ 12 mārjh aṉṟu dhibhèdhdhiyabh bhèṇghaḻiṉ èl̤ujhjhi nāḻuṃ ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhughiṟadhu.

idhaṉaiyuṃ ghāṇgha
dhibhèdhdhiya varalāṟu
dhibhèdhdhiyabh bherarajhu
ghuyiṅ āḍhjhiyil dhibhèdh
dhibhèdh mīdhāṉa bhiridhdhāṉiyabh bhaḍhaiyèḍhubhbhu – 1904 
lājhā uḍhaṉbhaḍhighghai - 7 jhèbhḍhaṃbhar 1904
dhibhèdh mīdhāṉa jhīṉāviṉ bhaḍhaiyèḍhubhbhu (1910)
dhibhèdh (1912–1951)
 dhibhèdhdhai jhīṉa maghghaḻ ghuḍhiyarajhuḍhaṉ iṇaidhdhal - 1951
 dhibhèdh dhaṉṉāḍhjhibh bhaghudhi - jhīṉāviṉ  ghīl̤, 1965 mudhal
dhibhèdh dhaṉṉāḍhjhibh bhaghudhi - 1965 mudhal  jhīṉāviṉ  ghīl̤
 dhibhèdhdhiyarghaḻiṉ maiya nirvāghaṃ
 dhalāy lāmā ḍhèṉjhiṉ ghiyāḍhjho

meṟghoḻghaḻ

ādhāraṅghaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 

 MARCH WINDS , March 7, 2009 – Jamyang Norbu
 Tibetan Government in Exile's account of the events leading to the March 10, 1959, uprising
 Kopel, Dave. "The Dalai Lama's Army". National Review, April 5, 2007.
 Patterson, George N. The Situation in Tibet The China Quarterly, No. 6. (Apr.-Jun., 1961), pp 81–86.
 Ginsburg, George and Mathos, Michael. Communist China's Impact on Tibet: The First Decade. Far Eastern Survey, Vol. 29, No. 7. (July,1960), pp. 102–109.
 The Tibetan Uprising of 1959 
 The Tibetan Rebellion of 1959 and China's Changing Relations with India and the Soviet Union

dhibhèdhdhu
dhibhèdhdhiya varalāṟu
1959 திபெத்தியக் கிளர்ச்சி