மொசென் ஃபக்ரி ஜாதே மகாபாதி (Mohsen Fakhrizadeh Mahabadi) (1958 - 27 நவம்பர் 2020) இஸ்லாமிய புரட்சிகர காவல்படையில் ஒரு பிரிகேடியர் ஜெனரலாகவும் ஈரானின் அணுசக்தி திட்டத்தில் மூத்த அதிகாரியாகவும் இருந்தவர் ஆவார். தெகுரானில் உள்ள இமாம் ஹுசைன் பல்கலைக்கழகத்தில் இயற்பியல் கற்பித்தார்.   2007 ஆம் ஆண்டில் ஐ.நா. பாதுகாப்பு அவை தீர்மானம் அவரை பாதுகாப்பு மற்றும் ஆயுதப்படை தளவாட அமைச்சகத்தின் மூத்த விஞ்ஞானியாகவும், லாவிசன்- ஷியானில் உள்ள இயற்பியல் ஆராய்ச்சி மையத்தின் (பி.எச்.ஆர்.சி) முன்னாள் தலைவராகவும் அடையாளம் காட்டியது.  அவர் AMAD திட்டம் மற்றும் ஈரானில் தற்காப்பு கருவிகள் கண்டுபிடிப்பு மற்றும் ஆராய்ச்சி அமைப்பின் தலைவராகவும் இருந்தார்.

ஆரம்ப கால வாழ்க்கை 
பக்ரிஜாதே ஈரான் நாட்டின் கும் நகரில் 1958 ஆம் ஆண்டு பிறந்தார். 1979 ஆம் ஆண்டில் ஈரானியப் புரட்சிக்குப் பிறகு இசுலாமிய புரட்சிகர காவற்படையின் உறுப்பினரானார்.

தொழில்

கல்வி வாழ்க்கை (1991-2020) 
அலிரெஸா ஜாபர்சாதேவின் கூற்றுப்படி, ஃபக்ரிசாதே 1991 இல் தொடங்கி இமாம் ஹொசைன் பல்கலைக்கழக ஆசிரிய உறுப்பினராக இருந்தார். 

2000 களின் முற்பகுதியில், பக்ரிசாதே உயிரியல் ஆய்வு மையம் என்று அழைக்கப்படும் ஒரு புது முயற்சியை வழிநடத்தினார், இது இயற்பியல் ஆராய்ச்சி மையத்தின் (பி.எச்.ஆர்.சி) வாரிசு நிறுவனம் என்று விவரிக்கப்பட்டது. இந்த ஆராய்ச்சி குழுவின் நடவடிக்கைகள் லாவிசன்-ஷியானில் நடந்தன.

ஐ.நா. பொருளாதாரத் தடைகள் (2006-07) 
2006-07 நிலவரப்படி, பக்ரிசாதே ஐக்கிய நாடுகளின் பாதுகாப்பு அவையின் சொத்து முடக்கம் மற்றும் பயண அறிவிப்பு தேவைகளுக்கு உட்பட்டார், ஏனெனில் பன்னாட்டு அணுசக்தி முகமையகம் (ஐ.ஏ.இ.ஏ) ஃபக்ரிசாதேவை நேர்காணல் செய்யச் சொன்னதாகவும், ஈரான் அவரை நேர்காணல் செய்வதற்கு கிடைக்கச் செய்ய மறுத்துவிட்டது என்றும் ஐ.நா. பாதுகாப்பு அவை கூறியது.  ஃபக்ரிசாதேவின் பணிகள் குறித்து ஈரான் சில தகவல்களை வழங்கியுள்ளது, இது "அதன் கண்டுபிடிப்புகளுக்கு முரணானது அல்ல" என்று ஐ.ஏ.இ.ஏ கூறுகிறது, ஆனால் ஐ.ஏ.இ.ஏ தொடர்ந்து அதன் கண்டுபிடிப்புகளை உறுதிப்படுத்த முயல்கிறது. ஐ.நா.வின் பெயரின் படி, பக்ரிசாதே ஒரு மூத்த பாதுகாப்பு மற்றும் ஆயுதப்படை தளவாட விஞ்ஞானி மற்றும் இயற்பியல் ஆராய்ச்சி மையத்தின் (பி.எச்.ஆர்.சி) முன்னாள் தலைவராக இருந்தார். அவர் தலைமை வகித்த காலத்தில் பி.எச்.ஆர்.சியின் நடவடிக்கைகள் குறித்து அவரை நேர்காணல் செய்ய ஐ.ஏ.இ.ஏ கேட்டது, ஆனால் ஈரான் அந்த கோரிக்கையை மறுத்தது.  ஈரானின் அணுசக்தி திட்டம் குறித்து ஐ.நா. 2007 ஆம் ஆண்டு வெளியிட்ட அறிக்கையில் ஃபக்ரிசாதே ஒரு "முக்கிய நபராக" அடையாளம் காணப்பட்டார்.

தற்காப்பு கண்டுபிடிப்பு மற்றும் ஆராய்ச்சி அமைப்பு (2011 முதல்) 
ஏஎம்ஏடி திட்டமானது கைவிடப்பட்ட பிறகு, பக்ரிசாதே தற்காப்புக் கருவிகள் கண்டுபிடிப்பு மற்றும் ஆராய்ச்சி அமைப்பினை நிறுவி வழிநடத்தினார். இது ஒரு அரசு நிதி உதவி சார்ந்த அணு ஆயுதக் கருவிகள் மேம்பாட்டிற்கான சிறப்புத் திட்ட அமைப்பாகும்.  சஸ்மான்-இ பஜோஹேஷ் வா நோவரிஹாயே டெஃபை என்ற அமைப்பானது பிப்ரவரி 2011 இல் நிறுவனப்பட்டது. இந்த அமைப்பு ஈரானின் ஆயுதப்படைகள் சரக்கு கையாளுகை மற்றும் பாதுகாப்பு அமைச்சகத்தின் தலைமையத்தை மையமாகக் கொண்டு செயல்பட்டது. இந்த அமைப்பின் இயக்குநராக பக்ரிசாதே 2008 முதல் 2011 முடிய பணிபுரிந்தார். இந்த அமைப்பானது மாலிக் அஸ்தர் தொழில்நுட்ப பல்கலைக்கழகத்துடன் இணைக்கப்பட்டிருந்தது.

அணு ஆயுத திட்டம் (2007-2020) 
ஈரானின் அணு ஆயுத திட்டத்தை இயக்கும் அமைப்பின் பெயரான மேம்பட்ட தொழில்நுட்பத்தை விரிவுபடுத்துவதற்கான களத்தின் தலைவராக ஃபக்ரிசாதே அடையாளம் காணப்பட்டதாக சண்டே டைம்ஸில் 2007 ஆம் ஆண்டு ஈரானிய ஆவணம் அடையாளம் காணப்பட்டது. அடுத்த நான்கு ஆண்டுகளில் சிறப்பு நியூட்ரான் தொடர்பான செயல்பாடுகளுக்கான அவுட்லுக் என்ற தலைப்பில், யுரேனியம் டியூட்டரைடு நியூட்ரான் துவக்கியை உருவாக்க நான்கு ஆண்டு திட்டத்தை வகுக்கப்பட்ட ஆவணம் வெளிவந்தது.   

ஈரானின் அணுசக்தி திட்டத்தின் பொறுப்பில் ஃபக்ரிசாதே இருப்பதாக 2010 ஆம் ஆண்டில் தி கார்டியன் செய்தி வெளியிட்டது.  2012 இல், தி வால் ஸ்ட்ரீட் ஜர்னல் அவரை "தெஹ்ரானின் அணு ஆயுத குரு" என்று அழைத்தது;  2014 இல், தி நியூயார்க் டைம்ஸ் அவரை ஈரானிய ஓப்பன்ஹீமருக்கு மிக நெருக்கமான விஷயம் என்று அழைத்தது.  ஃபக்ரிசாதே தாக்குதலுக்கு உள்ளானதைத் தொடர்ந்து, அயதுல்லா அலி கமேனி அவரை "நாட்டின் முக்கிய மற்றும் புகழ்பெற்ற அணு மற்றும் தற்காப்பு விஞ்ஞானி" என்று வர்ணித்தார்.  ஈரானின் அணுசக்தி திட்டமான ப்ராஜெக்ட் 111,  க்கு ஃபக்ரிசாதே பொறுப்பேற்றுள்ளதாக அமெரிக்கா உட்பட மேற்கத்திய உளவு அமைப்புகள் குற்றம் சாட்டின, அவை ஈரானுக்கு அணு குண்டை உருவாக்கும் முயற்சி அவை என்று வாதிடுகின்றன; ஈரான் தனது அணுசக்தி திட்டத்திற்கு இராணுவ அம்சம் இருப்பதை மறுத்துள்ளது.   பக்ரிசாதே பசுமை உப்பு திட்டத்தின் இயக்குநராக குறிப்பிடப்படுகிறார்.  தி நியூயார்க் டைம்ஸ் கருத்துப்படி, ஃபக்ரிசாதே அமெரிக்க உளவுத்துறை அறிக்கைகளின் வகைப்படுத்தப்பட்ட பகுதிகளில் ஈரானுக்கு அணு ஆயுதங்களை வடிவமைக்கும் முயற்சியில் ஆழமாக ஈடுபட்டுள்ளதாக விவரிக்கப்பட்டது.

கொலைத்தாக்குதல்
2020 ஆம் ஆண்டு நவம்பர் மாதம் 27 ஆம் நாள் தெகுரான் நகருக்கு அருகே அப்சர்ட் என்ற ஒரு ஊருக்குச் செல்லக்கூடிய சாலையில் பக்ரிசாதே பயணித்திருந்து கொண்ட போது மறைந்திருந்த நிகழ்த்தப்பட்ட தாக்குதலுக்கு ஆளானார்.இந்தத் தாக்குதலானது மரங்கள் ஏற்றப்பட்ட சரக்கு வண்டியின் பின்புறம் வெடிபொருள்கள் கொண்டு செல்லப்பட்ட ஒரு சரக்குந்து வெடிக்கச்செய்யப்பட்ட போது தொடங்கப்பட்டது. இரண்டாவது வாகனம் ஒன்று வெடிகுண்டுத் தாக்குதலால் அழிக்கப்பட்டுள்ளது. பக்ரிசாதேவின் பாதுகாவலர்கள் சுடப்பட்டனர்.தாக்குதல் நடத்தப்பட்டவர்களால் மூன்று பாதுகாவலர்கள் கொல்லப்பட்டனர். மற்றவர்கள் காயமடைந்தனர். ஈரானியத் தகவல்களின்படி தாக்குதல் நடத்தப்பட்டவர்களில் மூன்று அல்லது நான்கு பேர் கொல்லப்பட்டதாகவும், பக்ரிசாதேயின் குடும்ப உறுப்பினர்களும் கொல்லப்பட்டோ அல்லது காயம்பட்டோ இருக்கலாம் என்றும் தெரிவிக்கின்றன.சில அறிக்கைகள் தற்கொலைப்படைத் தாக்குதல் நடத்தியவர் ஒருவவரும் காயங்களின் காரணமாக இறந்திருப்பதாகத் தெரிவிக்கின்றன.

குறிப்புகள் 

கொலை செய்யப்பட்ட அறிவியலாளர்கள்
2020 இறப்புகள்
1958 பிறப்புகள்
Coordinates not on Wikidata
mòjhèṉ faghri jādhe maghābhādhi (Mohsen Fakhrizadeh Mahabadi) (1958 - 27 navaṃbhar 2020) islāmiya bhuraḍhjhighara ghāvalbhaḍhaiyil òru bhirigheḍhiyar jèṉaralāghavuṃ īrāṉiṉ aṇujhaghdhi dhiḍhḍhadhdhil mūdhdha adhighāriyāghavuṃ irundhavar āvār. dhèghurāṉil uḻḻa imāṃ hujhaiṉ bhalghalaighghal̤aghadhdhil iyaṟbhiyal ghaṟbhidhdhār.   2007 āṃ āṇḍhil ai.nā. bhādhughābhbhu avai dhīrmāṉaṃ avarai bhādhughābhbhu maṟṟuṃ āyudhabhbhaḍhai dhaḻavāḍha amaijhjhaghadhdhiṉ mūdhdha viññāṉiyāghavuṃ, lāvijhaṉ- ṣiyāṉil uḻḻa iyaṟbhiyal ārāyjhjhi maiyadhdhiṉ (bhi.èjh.ār.jhi) muṉṉāḻ dhalaivarāghavuṃ aḍhaiyāḻaṃ ghāḍhḍhiyadhu.  avar AMAD dhiḍhḍhaṃ maṟṟuṃ īrāṉil dhaṟghābhbhu gharuvighaḻ ghaṇḍhubhiḍhibhbhu maṟṟuṃ ārāyjhjhi amaibhbhiṉ dhalaivarāghavuṃ irundhār.

āraṃbha ghāla vāl̤ghghai 
bhaghrijādhe īrāṉ nāḍhḍhiṉ ghuṃ nagharil 1958 āṃ āṇḍhu bhiṟandhār. 1979 āṃ āṇḍhil īrāṉiyabh bhuraḍhjhighghubh bhiṟaghu ijhulāmiya bhuraḍhjhighara ghāvaṟbhaḍhaiyiṉ uṟubhbhiṉarāṉār.

dhòl̤il

ghalvi vāl̤ghghai (1991-2020) 
alirèsā jābharjhādheviṉ ghūṟṟubhbhaḍhi, faghrijhādhe 1991 il dhòḍhaṅghi imāṃ hòjhaiṉ bhalghalaighghal̤agha ājhiriya uṟubhbhiṉarāgha irundhār. 

2000 ghaḻiṉ muṟbhaghudhiyil, bhaghrijhādhe uyiriyal āyvu maiyaṃ èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhuṃ òru bhudhu muyaṟjhiyai val̤inaḍhadhdhiṉār, idhu iyaṟbhiyal ārāyjhjhi maiyadhdhiṉ (bhi.èjh.ār.jhi) vārijhu niṟuvaṉaṃ èṉṟu vivarighghabhbhaḍhḍhadhu. indha ārāyjhjhi ghul̤uviṉ naḍhavaḍhighghaighaḻ lāvijhaṉ-ṣiyāṉil naḍhandhaṉa.

ai.nā. bhòruḻādhāradh dhaḍhaighaḻ (2006-07) 
2006-07 nilavarabhbhaḍhi, bhaghrijhādhe aighghiya nāḍhughaḻiṉ bhādhughābhbhu avaiyiṉ jhòdhdhu muḍhaghghaṃ maṟṟuṃ bhayaṇa aṟivibhbhu dhevaighaḻughghu uḍhbhaḍhḍhār, eṉèṉil bhaṉṉāḍhḍhu aṇujhaghdhi mughamaiyaghaṃ (ai.e.i.e) faghrijhādhevai nerghāṇal jhèyyajh jhòṉṉadhāghavuṃ, īrāṉ avarai nerghāṇal jhèyvadhaṟghu ghiḍhaighghajh jhèyya maṟudhdhuviḍhḍhadhu èṉṟuṃ ai.nā. bhādhughābhbhu avai ghūṟiyadhu.  faghrijhādheviṉ bhaṇighaḻ ghuṟidhdhu īrāṉ jhila dhaghavalghaḻai val̤aṅghiyuḻḻadhu, idhu "adhaṉ ghaṇḍhubhiḍhibhbhughaḻughghu muraṇāṉadhu alla" èṉṟu ai.e.i.e ghūṟughiṟadhu, āṉāl ai.e.i.e dhòḍharndhu adhaṉ ghaṇḍhubhiḍhibhbhughaḻai uṟudhibhbhaḍhudhdha muyalghiṟadhu. ai.nā.viṉ bhèyariṉ bhaḍhi, bhaghrijhādhe òru mūdhdha bhādhughābhbhu maṟṟuṃ āyudhabhbhaḍhai dhaḻavāḍha viññāṉi maṟṟuṃ iyaṟbhiyal ārāyjhjhi maiyadhdhiṉ (bhi.èjh.ār.jhi) muṉṉāḻ dhalaivarāgha irundhār. avar dhalaimai vaghidhdha ghāladhdhil bhi.èjh.ār.jhiyiṉ naḍhavaḍhighghaighaḻ ghuṟidhdhu avarai nerghāṇal jhèyya ai.e.i.e gheḍhḍhadhu, āṉāl īrāṉ andha ghorighghaiyai maṟudhdhadhu.  īrāṉiṉ aṇujhaghdhi dhiḍhḍhaṃ ghuṟidhdhu ai.nā. 2007 āṃ āṇḍhu vèḻiyiḍhḍha aṟighghaiyil faghrijhādhe òru "mughghiya nabharāgha" aḍhaiyāḻaṃ ghāṇabhbhaḍhḍhār.

dhaṟghābhbhu ghaṇḍhubhiḍhibhbhu maṟṟuṃ ārāyjhjhi amaibhbhu (2011 mudhal) 
eèṃeḍhi dhiḍhḍhamāṉadhu ghaiviḍhabhbhaḍhḍha bhiṟaghu, bhaghrijhādhe dhaṟghābhbhugh gharuvighaḻ ghaṇḍhubhiḍhibhbhu maṟṟuṃ ārāyjhjhi amaibhbhiṉai niṟuvi val̤inaḍhadhdhiṉār. idhu òru arajhu nidhi udhavi jhārndha aṇu āyudhagh gharuvighaḻ meṃbhāḍhḍhiṟghāṉa jhiṟabhbhudh dhiḍhḍha amaibhbhāghuṃ.  jhasmāṉ-i bhajoheṣ vā novarihāye ḍhèfai èṉṟa amaibhbhāṉadhu bhibhravari 2011 il niṟuvaṉabhbhaḍhḍhadhu. indha amaibhbhu īrāṉiṉ āyudhabhbhaḍhaighaḻ jharaghghu ghaiyāḻughai maṟṟuṃ bhādhughābhbhu amaijhjhaghadhdhiṉ dhalaimaiyadhdhai maiyamāghagh ghòṇḍhu jhèyalbhaḍhḍhadhu. indha amaibhbhiṉ iyaghghunarāgha bhaghrijhādhe 2008 mudhal 2011 muḍhiya bhaṇibhurindhār. indha amaibhbhāṉadhu māligh asdhar dhòl̤ilnuḍhbha bhalghalaighghal̤aghadhdhuḍhaṉ iṇaighghabhbhaḍhḍhirundhadhu.

aṇu āyudha dhiḍhḍhaṃ (2007-2020) 
īrāṉiṉ aṇu āyudha dhiḍhḍhadhdhai iyaghghuṃ amaibhbhiṉ bhèyarāṉa meṃbhaḍhḍha dhòl̤ilnuḍhbhadhdhai virivubhaḍhudhdhuvadhaṟghāṉa ghaḻadhdhiṉ dhalaivarāgha faghrijhādhe aḍhaiyāḻaṃ ghāṇabhbhaḍhḍhadhāgha jhaṇḍhe ḍhaiṃsil 2007 āṃ āṇḍhu īrāṉiya āvaṇaṃ aḍhaiyāḻaṃ ghāṇabhbhaḍhḍhadhu. aḍhudhdha nāṉghu āṇḍhughaḻil jhiṟabhbhu niyūḍhrāṉ dhòḍharbhāṉa jhèyalbhāḍhughaḻughghāṉa avuḍhlugh èṉṟa dhalaibhbhil, yureṉiyaṃ ḍhiyūḍhḍharaiḍhu niyūḍhrāṉ dhuvaghghiyai uruvāghgha nāṉghu āṇḍhu dhiḍhḍhadhdhai vaghughghabhbhaḍhḍha āvaṇaṃ vèḻivandhadhu.   

īrāṉiṉ aṇujhaghdhi dhiḍhḍhadhdhiṉ bhòṟubhbhil faghrijhādhe irubhbhadhāgha 2010 āṃ āṇḍhil dhi ghārḍhiyaṉ jhèydhi vèḻiyiḍhḍhadhu.  2012 il, dhi vāl sḍhrīḍh jarṉal avarai "dhèhrāṉiṉ aṇu āyudha ghuru" èṉṟu al̤aidhdhadhu;  2014 il, dhi niyūyārgh ḍhaiṃs avarai īrāṉiya obhbhaṉhīmarughghu migha nèrughghamāṉa viṣayaṃ èṉṟu al̤aidhdhadhu.  faghrijhādhe dhāghghudhalughghu uḻḻāṉadhaidh dhòḍharndhu, ayadhullā ali ghameṉi avarai "nāḍhḍhiṉ mughghiya maṟṟuṃ bhughal̤bhèṟṟa aṇu maṟṟuṃ dhaṟghābhbhu viññāṉi" èṉṟu varṇidhdhār.  īrāṉiṉ aṇujhaghdhi dhiḍhḍhamāṉa bhrājèghḍh 111,  ghghu faghrijhādhe bhòṟubhbheṟṟuḻḻadhāgha amèrighghā uḍhbhaḍha meṟghadhdhiya uḻavu amaibhbhughaḻ ghuṟṟaṃ jhāḍhḍhiṉa, avai īrāṉughghu aṇu ghuṇḍhai uruvāghghuṃ muyaṟjhi avai èṉṟu vādhiḍhughiṉṟaṉa; īrāṉ dhaṉadhu aṇujhaghdhi dhiḍhḍhadhdhiṟghu irāṇuva aṃjhaṃ irubhbhadhai maṟudhdhuḻḻadhu.   bhaghrijhādhe bhajhumai ubhbhu dhiḍhḍhadhdhiṉ iyaghghunarāgha ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhughiṟār.  dhi niyūyārgh ḍhaiṃs gharudhdhubhbhaḍhi, faghrijhādhe amèrighgha uḻavudhdhuṟai aṟighghaighaḻiṉ vaghaibhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍha bhaghudhighaḻil īrāṉughghu aṇu āyudhaṅghaḻai vaḍhivamaighghuṃ muyaṟjhiyil āl̤amāgha īḍhubhaḍhḍhuḻḻadhāgha vivarighghabhbhaḍhḍhadhu.

ghòlaidhdhāghghudhal
2020 āṃ āṇḍhu navaṃbhar mādhaṃ 27 āṃ nāḻ dhèghurāṉ nagharughghu arughe abhjharḍh èṉṟa òru ūrughghujh jhèllaghghūḍhiya jhālaiyil bhaghrijhādhe bhayaṇidhdhirundhu ghòṇḍha bhodhu maṟaindhirundha nighal̤dhdhabhbhaḍhḍha dhāghghudhalughghu āḻāṉār.indhadh dhāghghudhalāṉadhu maraṅghaḻ eṟṟabhbhaḍhḍha jharaghghu vaṇḍhiyiṉ bhiṉbhuṟaṃ vèḍhibhòruḻghaḻ ghòṇḍhu jhèllabhbhaḍhḍha òru jharaghghundhu vèḍhighghajhjhèyyabhbhaḍhḍha bhodhu dhòḍhaṅghabhbhaḍhḍhadhu. iraṇḍhāvadhu vāghaṉaṃ òṉṟu vèḍhighuṇḍhudh dhāghghudhalāl al̤ighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. bhaghrijhādheviṉ bhādhughāvalarghaḻ jhuḍhabhbhaḍhḍhaṉar.dhāghghudhal naḍhadhdhabhbhaḍhḍhavarghaḻāl mūṉṟu bhādhughāvalarghaḻ ghòllabhbhaḍhḍhaṉar. maṟṟavarghaḻ ghāyamaḍhaindhaṉar. īrāṉiyadh dhaghavalghaḻiṉbhaḍhi dhāghghudhal naḍhadhdhabhbhaḍhḍhavarghaḻil mūṉṟu alladhu nāṉghu bher ghòllabhbhaḍhḍhadhāghavuṃ, bhaghrijhādheyiṉ ghuḍhuṃbha uṟubhbhiṉarghaḻuṃ ghòllabhbhaḍhḍho alladhu ghāyaṃbhaḍhḍho irughghalāṃ èṉṟuṃ dhèrivighghiṉṟaṉa.jhila aṟighghaighaḻ dhaṟghòlaibhbhaḍhaidh dhāghghudhal naḍhadhdhiyavar òruvavaruṃ ghāyaṅghaḻiṉ ghāraṇamāgha iṟandhirubhbhadhāghadh dhèrivighghiṉṟaṉa.

ghuṟibhbhughaḻ 

ghòlai jhèyyabhbhaḍhḍha aṟiviyalāḻarghaḻ
2020 iṟabhbhughaḻ
1958 bhiṟabhbhughaḻ
Coordinates not on Wikidata
மொசென் பக்ரிஜாதே