சைனோடோன்ட்டிஸ் இட்டூரி (Synodontis iturii) தலைகீழான கெளுத்தி மீன்களில் ஓர் இனமாகும். காங்கோ சனநாயகக் குடியரசில் உள்ள இட்டூரி ஆற்றில் மட்டுமே இது காணப்படுகிறது. 1911 இல் இம்மீன் குறித்த விவரத்தினை முதன்முதலில் பிரான்சு இசுடைன்டாச்னர் விவரித்தார். இட்டூரி  ஆற்றில் மட்டுமே காணப்படுவதால் இம்மீன் சிற்றினத்தின் பெயரானது இட்டூரி என வழங்கப்படுகிறது.

விளக்கம் 
சினோடோன்டிஸ் பேரினத்தின் அனைத்து சிற்றினங்களைப் போல, சி. இட்டூரியின்  தலையில் ஒரு தனித்துவமான குறுகிய, எலும்பு, வெளிப்புறமாகத் துருத்திக்கொண்டுள்ளது. இம்மீனில் மூன்று இணை பார்பல்கள் உள்ளன . மேக்சில்லரி பார்பல்கள் மேல் தாடையிலும் மேலும் இரண்டு இணை மண்டிபுலர் பார்பல்கள் கீழ் தாடையிலும் உள்ளன.  கொழுப்பு துடுப்பு பெரியது மற்றும் வால் (காடல்) துடுப்பு, பிளவுபட்டது.  

முதுகுபுற துடுப்புகளின் முன் விளிம்புகள் மற்றும் பெக்டோரல் துடுப்புகள்  முதுகெலும்புகளால் கடினப்படுத்தப்பட்டுள்ளன. இந்த முள்ளெலும்புகள் உடலின் வலது கோணத்தில் உயர்த்தப்பட்டுத் தற்காப்பு நோக்கங்களுக்காகப் பயன்படுகிறது. இந்நோக்கத்திற்காக முதுகெலும்புடன் இணைக்கப்பட்ட பல சிறிய எலும்புகள் துணை வருகிறது. ஒரு முறை உயர்த்தப்படும் இந்த முட்களை, நுனியில் அழுத்தம் கொடுத்து மடிக்க முடியாது.

இந்த மீனின் மேல் தாடையின் முன்பகுதியில் ப்ரீமாக்ஸில்லரி டூத்பேட் அமைந்துள்ளது. இதில் குறுகிய, உளி வடிவ பற்கள் பல வரிசைகளில் உள்ளன. கீழ் தாடையில் அசையக்கூடிய பற்களானது நெகிழ்வான, தண்டு போன்ற அமைப்புடன் இணைக்கப்பட்டுள்ளன. இவை ஆங்கில எழுத்தான “எஸ்” வடிவிலான "கொக்கி" என அறியப்படுகிறது.

இந்த மீனின் அதிகபட்ச மொத்த நீளம்  எனவும், பொதுவாக, சினோடோன்டிஸ் இனத்தில் சம வயதுடைய ஆண் பெண்களை ஒப்பிடும்போது பெண் மீன்கள் ஆண்களை விடச் சற்று பெரியவை.

வாழ்விடம் மற்றும் நடத்தை 
இவை, காங்கோ ஜனநாயகக் குடியரசான மாவாம்பியில் உள்ள இட்டூரி ஆற்றிலிருந்து மட்டுமே காணப்படுகின்றன. இம்மீன்கள் மனித நுகர்வுக்காக அறுவடை செய்யப்படுகிறது. இப்பகுதியில் அடிக்கடி நடைபெறும் போர், சுரங்க செயல்களால் நிகழும் காடழிப்பு, தங்கச் சுரங்கத்திற்காகத் திருப்பி விடப்பட்ட நீரோட்டம் முதலியன இந்த உயிரினங்களுக்கு பெரும் அச்சுறுத்தலாக உள்ளன.

இம்மீன்கள் பூச்சியின் இளம் உயிரிகள், பாசிகள், காஸ்ட்ரோபாட்கள், பைவால்வ்கள், கடற்பாசிகள், ஓட்டுமீன்கள் மற்றும் பிற மீன்களின் முட்டைகளை உணவாக உட்கொள்கின்றன. சினோடோன்டிஸின் பெரும்பாலான இனங்களின் இனப்பெருக்க முறைகள் குறித்து அறியப்படவில்லை. ஆனால் கருவுற்ற மீன்கள் இடும் கருமுட்டைகளின் எண்ணிக்கை குறித்து சிலதகவல்கள் உள்ளன. சினை விடுதல் பருவ வெள்ளப்பெருக்கு சூலை மற்றும் அக்டோபர் மாதங்களுக்கு இடையிலான ஏற்படுகிறது. இக்காலங்களில் ஆண் பெண் இணைகள் இணையாக ஒன்றாக நீந்தும் பழக்கமுடையன.  மீனின் முதல் ஆண்டில் வளர்ச்சி விகிதம் அதிகமாகவும், பின்னர் வயது அதிகரிக்கும் போது குறைந்து காணப்படும்.

மேகோள்கள்

வெளி இணைப்புகள் 

காங்கோ மக்களாட்சிக் குடியரசு
மீன்கள்
jhaiṉoḍhoṉḍhḍhis iḍhḍhūri (Synodontis iturii) dhalaighīl̤āṉa ghèḻudhdhi mīṉghaḻil or iṉamāghuṃ. ghāṅgho jhaṉanāyaghagh ghuḍhiyarajhil uḻḻa iḍhḍhūri āṟṟil maḍhḍhume idhu ghāṇabhbhaḍhughiṟadhu. 1911 il iṃmīṉ ghuṟidhdha vivaradhdhiṉai mudhaṉmudhalil bhirāṉjhu ijhuḍhaiṉḍhājhṉar vivaridhdhār. iḍhḍhūri  āṟṟil maḍhḍhume ghāṇabhbhaḍhuvadhāl iṃmīṉ jhiṟṟiṉadhdhiṉ bhèyarāṉadhu iḍhḍhūri èṉa val̤aṅghabhbhaḍhughiṟadhu.

viḻaghghaṃ 
jhiṉoḍhoṉḍhis bheriṉadhdhiṉ aṉaidhdhu jhiṟṟiṉaṅghaḻaibh bhola, jhi. iḍhḍhūriyiṉ  dhalaiyil òru dhaṉidhdhuvamāṉa ghuṟughiya, èluṃbhu, vèḻibhbhuṟamāghadh dhurudhdhighghòṇḍhuḻḻadhu. iṃmīṉil mūṉṟu iṇai bhārbhalghaḻ uḻḻaṉa . meghjhillari bhārbhalghaḻ mel dhāḍhaiyiluṃ meluṃ iraṇḍhu iṇai maṇḍhibhular bhārbhalghaḻ ghīl̤ dhāḍhaiyiluṃ uḻḻaṉa.  ghòl̤ubhbhu dhuḍhubhbhu bhèriyadhu maṟṟuṃ vāl (ghāḍhal) dhuḍhubhbhu, bhiḻavubhaḍhḍhadhu.  

mudhughubhuṟa dhuḍhubhbhughaḻiṉ muṉ viḻiṃbhughaḻ maṟṟuṃ bhèghḍhoral dhuḍhubhbhughaḻ  mudhughèluṃbhughaḻāl ghaḍhiṉabhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa. indha muḻḻèluṃbhughaḻ uḍhaliṉ valadhu ghoṇadhdhil uyardhdhabhbhaḍhḍhudh dhaṟghābhbhu noghghaṅghaḻughghāghabh bhayaṉbhaḍhughiṟadhu. innoghghadhdhiṟghāgha mudhughèluṃbhuḍhaṉ iṇaighghabhbhaḍhḍha bhala jhiṟiya èluṃbhughaḻ dhuṇai varughiṟadhu. òru muṟai uyardhdhabhbhaḍhuṃ indha muḍhghaḻai, nuṉiyil al̤udhdhaṃ ghòḍhudhdhu maḍhighgha muḍhiyādhu.

indha mīṉiṉ mel dhāḍhaiyiṉ muṉbhaghudhiyil bhrīmāghsillari ḍhūdhbheḍh amaindhuḻḻadhu. idhil ghuṟughiya, uḻi vaḍhiva bhaṟghaḻ bhala varijhaighaḻil uḻḻaṉa. ghīl̤ dhāḍhaiyil ajhaiyaghghūḍhiya bhaṟghaḻāṉadhu nèghil̤vāṉa, dhaṇḍhu bhoṉṟa amaibhbhuḍhaṉ iṇaighghabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa. ivai āṅghila èl̤udhdhāṉa “ès” vaḍhivilāṉa "ghòghghi" èṉa aṟiyabhbhaḍhughiṟadhu.

indha mīṉiṉ adhighabhaḍhjha mòdhdha nīḻaṃ  èṉavuṃ, bhòdhuvāgha, jhiṉoḍhoṉḍhis iṉadhdhil jhama vayadhuḍhaiya āṇ bhèṇghaḻai òbhbhiḍhuṃbhodhu bhèṇ mīṉghaḻ āṇghaḻai viḍhajh jhaṟṟu bhèriyavai.

vāl̤viḍhaṃ maṟṟuṃ naḍhadhdhai 
ivai, ghāṅgho jaṉanāyaghagh ghuḍhiyarajhāṉa māvāṃbhiyil uḻḻa iḍhḍhūri āṟṟilirundhu maḍhḍhume ghāṇabhbhaḍhughiṉṟaṉa. iṃmīṉghaḻ maṉidha nugharvughghāgha aṟuvaḍhai jhèyyabhbhaḍhughiṟadhu. ibhbhaghudhiyil aḍhighghaḍhi naḍhaibhèṟuṃ bhor, jhuraṅgha jhèyalghaḻāl nighal̤uṃ ghāḍhal̤ibhbhu, dhaṅghajh jhuraṅghadhdhiṟghāghadh dhirubhbhi viḍhabhbhaḍhḍha nīroḍhḍhaṃ mudhaliyaṉa indha uyiriṉaṅghaḻughghu bhèruṃ ajhjhuṟudhdhalāgha uḻḻaṉa.

iṃmīṉghaḻ bhūjhjhiyiṉ iḻaṃ uyirighaḻ, bhājhighaḻ, ghāsḍhrobhāḍhghaḻ, bhaivālvghaḻ, ghaḍhaṟbhājhighaḻ, oḍhḍhumīṉghaḻ maṟṟuṃ bhiṟa mīṉghaḻiṉ muḍhḍhaighaḻai uṇavāgha uḍhghòḻghiṉṟaṉa. jhiṉoḍhoṉḍhisiṉ bhèruṃbhālāṉa iṉaṅghaḻiṉ iṉabhbhèrughgha muṟaighaḻ ghuṟidhdhu aṟiyabhbhaḍhavillai. āṉāl gharuvuṟṟa mīṉghaḻ iḍhuṃ gharumuḍhḍhaighaḻiṉ èṇṇighghai ghuṟidhdhu jhiladhaghavalghaḻ uḻḻaṉa. jhiṉai viḍhudhal bharuva vèḻḻabhbhèrughghu jhūlai maṟṟuṃ aghḍhobhar mādhaṅghaḻughghu iḍhaiyilāṉa eṟbhaḍhughiṟadhu. ighghālaṅghaḻil āṇ bhèṇ iṇaighaḻ iṇaiyāgha òṉṟāgha nīndhuṃ bhal̤aghghamuḍhaiyaṉa.  mīṉiṉ mudhal āṇḍhil vaḻarjhjhi vighidhaṃ adhighamāghavuṃ, bhiṉṉar vayadhu adhigharighghuṃ bhodhu ghuṟaindhu ghāṇabhbhaḍhuṃ.

meghoḻghaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 

ghāṅgho maghghaḻāḍhjhigh ghuḍhiyarajhu
mīṉghaḻ
சைனோடோன்டிஸ் இட்டூரி