மகுசா ஜினா அமினி (Mahsa Amini, ; Kurdish; செப்டம்பர் 21, 1999  – செப்டம்பர் 16, 2022) ஒரு இளம் ஈரானியப் பெண்.  இவர் தெகுரானில் கட்டாய ஹிஜாபை எதிர்த்து நின்றதற்காக கைது செய்யப்பட்டு, பின்னர்  காவல்துறையின் கண்காணிப்பில் இறந்தது ஈரான் முழுவதும் எதிர்ப்பு அலைகளைத் தூண்டியது. உலகெங்கிலும் உள்ள மக்களும் அரசாங்கங்களும் இவரது மரணத்திற்கு பரவலாக எதிர்வினையாற்றினர்.         இவரது மரணம் ஈரானிய சமுதாயத்தில் பரவலான எதிர்ப்பைத் தூண்டியது  இதன் விளைவாக ஈரானின் பல்வேறு நகரங்களில் பெரும் எதிர்ப்புகள் மற்றும் உலகம் முழுவதும் இருந்து ஒற்றுமையின் எதிர்வினைகள் ஏற்பட்டன.      பெண், வாழ்க்கை, சுதந்திரம் என்ற உலகளாவிய இயக்கமும் இவரிடமிருந்து தொடங்கியது.   இவரும் இந்த இயக்கமும் 2023-ஆம் ஆண்டில் சகாரோவ் பரிசுக்கான வேட்பாளர்களாக ஐரோப்பிய பாராளுமன்றத்தால் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டன.  சுதந்திரம் மற்றும் மனித உரிமைகளை பாதுகாத்ததற்காக இந்த விருதை வென்றார்.

ஆரம்ப கால வாழ்க்கை 

மகுசா ஜினா அமினி செப்டம்பர் 21, 1999 அன்று  வடமேற்கு ஈரானில் உள்ள குர்திஸ்தானில் உள்ள சாக்வெஸ் என்ற இடத்தில் குர்திஷ் குடும்பத்தில் பிறந்தார். மகுசா என்பது அவரது சட்டப்பூர்வ பெயராக இருந்தபோதிலும் (பாரசீக பெயர்கள் ஈரானில் மட்டுமே பதிவு செய்யப்படலாம்), இவரது குர்திஷ் பெயர் ஜினா (ஜினா என்றும் உச்சரிக்கப்படுகிறது), மேலும் இது அவரது குடும்பத்தில் அறியப்பட்ட பெயராகும்.  பாரசீக மொழியில் "மஹ்சா" என்றால் "சந்திரனைப் போன்றது"  மற்றும் குர்திஷ் மொழியில் ஜினா என்றால் "உயிர்" அல்லது "உயிர் கொடுக்கும் நபர்" என்று பொருள்.  இரண்டு பதின்ம ஆண்டுகளுக்கு முன்பு இருந்த நடைமுறையைப் போலவே, அதிகாரப்பூர்வ ஆவணங்களில் குர்திஷ் பெயரைக் கொண்டிருப்பதால் எந்தப் பிரச்சினையும் ஏற்படக்கூடாது என்பதற்காக, அரசு அதிகாரிகள் இவரது பிறப்புச் சான்றிதழில் உள்ள பெயரை மஹ்சா என்று மாற்றினர். காலப்போக்கில், குர்திஷ் பெயர்கள் பரவலாக ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்டன. மேலும் ஜினா மற்றும் மஹ்சா ஆகிய இரண்டும் இருந்தன.

இவர் தனது இடைநிலைப் பள்ளியை ஹிஜாப் என்ற பள்ளியில் முடித்தார். இவர் பட்டயக் கல்வியைப் படிக்க தலேகானி உயர்நிலைப் பள்ளிக்குச் சென்றாள். அமினி பல்கலைக்கழகத்தில் அனுமதிக்கப்பட்டார். மருத்துவர் ஆக வேண்டும் என்று ஆசைப்பட்டார்.  அமினி தனிமையில் இருந்தார், பல்கலைக்கழகத்தைத் தொடங்குவதற்கு முன்பு, இவர் தனது பெற்றோர் மற்றும் 17 வயது சகோதரர் அஷ்கானுடன் உறவினர்களைப் பார்க்க தெஹ்ரானுக்குச் சென்றிருந்தார். மருத்துவராக ஆசைப்படுவது முதல் நீச்சலில் பயிற்சிப் பட்டம் பெறுவது மற்றும் நுண்ணுயிரியலில் எதிர்காலத்தைப் பற்றி சிந்திப்பது வரை, பூமியில் அவருடைய பயணம் தீவிரமான ஆசைகளுடனும் உறுதியுடனும் நிறைந்திருந்தது.

குடும்பம் 

இவரது தாயார் ஷாராக் தொடக்கப் பள்ளி, ஹிஜாப் மேல்நிலைப் பள்ளி மற்றும் தலேகானி உயர்நிலைப் பள்ளி ஆகியவற்றில் மூன்று ஆண்டுகள் பெற்றோர் மற்றும் ஆசிரியர் சங்கத்தின் செயலில் உறுப்பினராக இருந்தார். இவருக்கு கியாராஷ் (அஷ்கான்) என்ற ஒரு தம்பி இருந்தார்.  அமினியின் தந்தை, அம்ஜத் அமினி,  ஒரு அரசு நிறுவனத்தில் பணிபுரிபவர் மற்றும் அவரது தாயார், மோஜ்கன் அமினி,  ஒரு இல்லத்தரசி ஆவர். இவர் சாக்கஸில் உள்ள தலேகானி பெண்கள் உயர்நிலைப் பள்ளியில் பயின்றார். 2018- ஆம் ஆண்டில் பட்டம் பெற்றார். அமினிக்கு பல உறவினர்கள் இருந்தனர், அவர்களில் சிலர் வெவ்வேறு நாடுகளில் வாழ்ந்தனர். அவர்களில் ஒருவர் எர்பான் மோர்டேசாய்,   கோமலா கட்சியைச் சேர்ந்த இடதுசாரி அரசியல் ஆர்வலர் மற்றும் ஈராக் குர்திஸ்தானில் தனியாக நாடு கடத்தப்பட்ட பெசுமெர்கா போராளியும் ஆவார்.  அமினியின் மரணத்திற்குப் பிறகு ஊடகங்களில் அமினியின் குடும்பத்திலிருந்து முதலில் பேசியவர் இவரேயாவார்.  எர்பானுக்கு அரசியல் தொடர்புகள் இருந்தபோதிலும், அமினிக்கு முன்னதாக அரசியல் இயக்கங்களுடன் தொடர்பிருந்தது என்று கூறிய ஈரானிய அரசாங்கத்தின் கூற்றுக்களை அவர் மறுத்துள்ளார்.  மாறாக, அமினி தனது  ஊரில் "கூச்சப்படும் இயல்புள்ள, தனித்து வசிக்கும் இயல்புடையவர்" என்று விவரிக்கப்படுகிறார் என்பதையும் தெரிவித்துள்ளார். அமினி அரசியலைத் தவிர்த்தே இருந்தார், அமினி பதின்பருவத்தினராக இருந்தபோதும்  ஒருபோதும் அரசியல் ரீதியாக செயல்படவில்லை என்றும், அரசியல் ஆர்வலராக இல்லை என்றும் கூறப்படுகிறது.  மற்றொரு உறவினரான தியாகோ முகமதி,  நார்வேயில் வசிக்கிறார். அவர் அங்குள்ள ஊடகங்களிடம் அமினியைப் பற்றிப் பேசினார்.  அமினியின் குடும்பத்தினர் அவருக்கு முன் உடல்நலக் குறைவு இல்லாதவர் என்றும், 22 வயதுடைய "ஆரோக்கியமான" நபர் என்றும் குறிப்பிட்டுள்ளனர். அமினி முன் உடல்நலக் குறைவு கொண்டிருந்தவர் என்ற ஈரானிய அரசாங்கத்தின் கூற்றுக்களுக்கு மாறாக அவருக்கு முன் உடல்நலம் இருந்தது.  அமினியின் மாமா சஃபா அவள் இறந்த தினத்திற்கு சில நாட்களுக்கு முன்பு கைது செய்யப்பட்டார்.

மேற்கோள்கள் 

1999 பிறப்புகள்
2022 இறப்புகள்
பெண்களின் உரிமைகள்
சாகரவ் பரிசு பெற்றவர்கள்
ஈரானிய நபர்கள்
maghujhā jiṉā amiṉi (Mahsa Amini, ; Kurdish; jhèbhḍhaṃbhar 21, 1999  – jhèbhḍhaṃbhar 16, 2022) òru iḻaṃ īrāṉiyabh bhèṇ.  ivar dhèghurāṉil ghaḍhḍhāya hijābhai èdhirdhdhu niṉṟadhaṟghāgha ghaidhu jhèyyabhbhaḍhḍhu, bhiṉṉar  ghāvaldhuṟaiyiṉ ghaṇghāṇibhbhil iṟandhadhu īrāṉ mul̤uvadhuṃ èdhirbhbhu alaighaḻaidh dhūṇḍhiyadhu. ulaghèṅghiluṃ uḻḻa maghghaḻuṃ arajhāṅghaṅghaḻuṃ ivaradhu maraṇadhdhiṟghu bharavalāgha èdhirviṉaiyāṟṟiṉar.         ivaradhu maraṇaṃ īrāṉiya jhamudhāyadhdhil bharavalāṉa èdhirbhbhaidh dhūṇḍhiyadhu  idhaṉ viḻaivāgha īrāṉiṉ bhalveṟu nagharaṅghaḻil bhèruṃ èdhirbhbhughaḻ maṟṟuṃ ulaghaṃ mul̤uvadhuṃ irundhu òṟṟumaiyiṉ èdhirviṉaighaḻ eṟbhaḍhḍhaṉa.      bhèṇ, vāl̤ghghai, jhudhandhiraṃ èṉṟa ulaghaḻāviya iyaghghamuṃ ivariḍhamirundhu dhòḍhaṅghiyadhu.   ivaruṃ indha iyaghghamuṃ 2023-āṃ āṇḍhil jhaghārov bharijhughghāṉa veḍhbhāḻarghaḻāgha airobhbhiya bhārāḻumaṉṟadhdhāl dherndhèḍhughghabhbhaḍhḍhaṉa.  jhudhandhiraṃ maṟṟuṃ maṉidha urimaighaḻai bhādhughādhdhadhaṟghāgha indha virudhai vèṉṟār.

āraṃbha ghāla vāl̤ghghai 

maghujhā jiṉā amiṉi jhèbhḍhaṃbhar 21, 1999 aṉṟu  vaḍhameṟghu īrāṉil uḻḻa ghurdhisdhāṉil uḻḻa jhāghvès èṉṟa iḍhadhdhil ghurdhiṣ ghuḍhuṃbhadhdhil bhiṟandhār. maghujhā èṉbhadhu avaradhu jhaḍhḍhabhbhūrva bhèyarāgha irundhabhodhiluṃ (bhārajhīgha bhèyarghaḻ īrāṉil maḍhḍhume bhadhivu jhèyyabhbhaḍhalāṃ), ivaradhu ghurdhiṣ bhèyar jiṉā (jiṉā èṉṟuṃ ujhjharighghabhbhaḍhughiṟadhu), meluṃ idhu avaradhu ghuḍhuṃbhadhdhil aṟiyabhbhaḍhḍha bhèyarāghuṃ.  bhārajhīgha mòl̤iyil "mahjhā" èṉṟāl "jhandhiraṉaibh bhoṉṟadhu"  maṟṟuṃ ghurdhiṣ mòl̤iyil jiṉā èṉṟāl "uyir" alladhu "uyir ghòḍhughghuṃ nabhar" èṉṟu bhòruḻ.  iraṇḍhu bhadhiṉma āṇḍhughaḻughghu muṉbhu irundha naḍhaimuṟaiyaibh bholave, adhighārabhbhūrva āvaṇaṅghaḻil ghurdhiṣ bhèyaraigh ghòṇḍhirubhbhadhāl èndhabh bhirajhjhiṉaiyuṃ eṟbhaḍhaghghūḍhādhu èṉbhadhaṟghāgha, arajhu adhighārighaḻ ivaradhu bhiṟabhbhujh jhāṉṟidhal̤il uḻḻa bhèyarai mahjhā èṉṟu māṟṟiṉar. ghālabhbhoghghil, ghurdhiṣ bhèyarghaḻ bharavalāgha eṟṟughghòḻḻabhbhaḍhḍhaṉa. meluṃ jiṉā maṟṟuṃ mahjhā āghiya iraṇḍhuṃ irundhaṉa.

ivar dhaṉadhu iḍhainilaibh bhaḻḻiyai hijābh èṉṟa bhaḻḻiyil muḍhidhdhār. ivar bhaḍhḍhayagh ghalviyaibh bhaḍhighgha dhaleghāṉi uyarnilaibh bhaḻḻighghujh jhèṉṟāḻ. amiṉi bhalghalaighghal̤aghadhdhil aṉumadhighghabhbhaḍhḍhār. marudhdhuvar āgha veṇḍhuṃ èṉṟu ājhaibhbhaḍhḍhār.  amiṉi dhaṉimaiyil irundhār, bhalghalaighghal̤aghadhdhaidh dhòḍhaṅghuvadhaṟghu muṉbhu, ivar dhaṉadhu bhèṟṟor maṟṟuṃ 17 vayadhu jhaghodharar aṣghāṉuḍhaṉ uṟaviṉarghaḻaibh bhārghgha dhèhrāṉughghujh jhèṉṟirundhār. marudhdhuvarāgha ājhaibhbhaḍhuvadhu mudhal nījhjhalil bhayiṟjhibh bhaḍhḍhaṃ bhèṟuvadhu maṟṟuṃ nuṇṇuyiriyalil èdhirghāladhdhaibh bhaṟṟi jhindhibhbhadhu varai, bhūmiyil avaruḍhaiya bhayaṇaṃ dhīviramāṉa ājhaighaḻuḍhaṉuṃ uṟudhiyuḍhaṉuṃ niṟaindhirundhadhu.

ghuḍhuṃbhaṃ 

ivaradhu dhāyār ṣārāgh dhòḍhaghghabh bhaḻḻi, hijābh melnilaibh bhaḻḻi maṟṟuṃ dhaleghāṉi uyarnilaibh bhaḻḻi āghiyavaṟṟil mūṉṟu āṇḍhughaḻ bhèṟṟor maṟṟuṃ ājhiriyar jhaṅghadhdhiṉ jhèyalil uṟubhbhiṉarāgha irundhār. ivarughghu ghiyārāṣ (aṣghāṉ) èṉṟa òru dhaṃbhi irundhār.  amiṉiyiṉ dhandhai, aṃjadh amiṉi,  òru arajhu niṟuvaṉadhdhil bhaṇibhuribhavar maṟṟuṃ avaradhu dhāyār, mojghaṉ amiṉi,  òru illadhdharajhi āvar. ivar jhāghghasil uḻḻa dhaleghāṉi bhèṇghaḻ uyarnilaibh bhaḻḻiyil bhayiṉṟār. 2018- āṃ āṇḍhil bhaḍhḍhaṃ bhèṟṟār. amiṉighghu bhala uṟaviṉarghaḻ irundhaṉar, avarghaḻil jhilar vèvveṟu nāḍhughaḻil vāl̤ndhaṉar. avarghaḻil òruvar èrbhāṉ morḍhejhāy,   ghomalā ghaḍhjhiyaijh jherndha iḍhadhujhāri arajhiyal ārvalar maṟṟuṃ īrāgh ghurdhisdhāṉil dhaṉiyāgha nāḍhu ghaḍhadhdhabhbhaḍhḍha bhèjhumèrghā bhorāḻiyuṃ āvār.  amiṉiyiṉ maraṇadhdhiṟghubh bhiṟaghu ūḍhaghaṅghaḻil amiṉiyiṉ ghuḍhuṃbhadhdhilirundhu mudhalil bhejhiyavar ivareyāvār.  èrbhāṉughghu arajhiyal dhòḍharbhughaḻ irundhabhodhiluṃ, amiṉighghu muṉṉadhāgha arajhiyal iyaghghaṅghaḻuḍhaṉ dhòḍharbhirundhadhu èṉṟu ghūṟiya īrāṉiya arajhāṅghadhdhiṉ ghūṟṟughghaḻai avar maṟudhdhuḻḻār.  māṟāgha, amiṉi dhaṉadhu  ūril "ghūjhjhabhbhaḍhuṃ iyalbhuḻḻa, dhaṉidhdhu vajhighghuṃ iyalbhuḍhaiyavar" èṉṟu vivarighghabhbhaḍhughiṟār èṉbhadhaiyuṃ dhèrividhdhuḻḻār. amiṉi arajhiyalaidh dhavirdhdhe irundhār, amiṉi bhadhiṉbharuvadhdhiṉarāgha irundhabhodhuṃ  òrubhodhuṃ arajhiyal rīdhiyāgha jhèyalbhaḍhavillai èṉṟuṃ, arajhiyal ārvalarāgha illai èṉṟuṃ ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu.  maṟṟòru uṟaviṉarāṉa dhiyāgho mughamadhi,  nārveyil vajhighghiṟār. avar aṅghuḻḻa ūḍhaghaṅghaḻiḍhaṃ amiṉiyaibh bhaṟṟibh bhejhiṉār.  amiṉiyiṉ ghuḍhuṃbhadhdhiṉar avarughghu muṉ uḍhalnalagh ghuṟaivu illādhavar èṉṟuṃ, 22 vayadhuḍhaiya "āroghghiyamāṉa" nabhar èṉṟuṃ ghuṟibhbhiḍhḍhuḻḻaṉar. amiṉi muṉ uḍhalnalagh ghuṟaivu ghòṇḍhirundhavar èṉṟa īrāṉiya arajhāṅghadhdhiṉ ghūṟṟughghaḻughghu māṟāgha avarughghu muṉ uḍhalnalaṃ irundhadhu.  amiṉiyiṉ māmā jhafā avaḻ iṟandha dhiṉadhdhiṟghu jhila nāḍhghaḻughghu muṉbhu ghaidhu jhèyyabhbhaḍhḍhār.

meṟghoḻghaḻ 

1999 bhiṟabhbhughaḻ
2022 iṟabhbhughaḻ
bhèṇghaḻiṉ urimaighaḻ
jhāgharav bharijhu bhèṟṟavarghaḻ
īrāṉiya nabharghaḻ
மகுசா அமினி