அபு அல்-அசன் அலி இப்னு முகம்மத் இப்னு முகம்மத் அசுசாய்பனி என்பவர் ஒரு அரபு அல்லது குர்து இன வரலாற்றாளர் மற்றும் சுயசரிதையாளர் ஆவார். இவர் பொதுவாக அலி இலிசு அல்-தின் இப்னு அல்-ஆதிர் அல் சசாரி (அரபி: علي عز الدین بن الاثیر الجزري) (1160-1233) என்ற பெயரால் அறியப்படுகிறார். இவர் அரபு மொழியில் எழுதினார். இப்னு ஆதிர் குடும்பத்தை சேர்ந்தவர் ஆவார். இவர் தனது 21ஆம் வயதில் தன் தந்தையுடன் மொசூல் நகரத்தில் தன் படிப்பை தொடர்வதற்காக வசிக்க ஆரம்பித்தார். அங்கு வரலாறு மற்றும் இசுலாமிய பாரம்பரியத்தை கற்றார்.

இவரது முக்கியமான நூல் அல்-கமில் பி அத்-தரிக் (முழு வரலாறு) என்று அழைக்கப்படும் உலகத்தின் வரலாறு ஆகும். இதில் மொத்தம் 11 பாகங்கள். 3ஆவது பாகம் மங்கோலியத் தாக்குதலைப் பற்றியதாகும். இப்பாகம் ஆங்கிலத்திற்கு மொழிபெயர்க்கப்பட்டுள்ளது.

சூன் 2014இல், ராய்ட்டர்ஸ் செய்தி நிறுவன செய்திப்படி, இவரது மொசூலில் உள்ள இவரது கல்லறையானது இசுலாமிய அரசு தீவிரவாத அமைப்பின் அல் கொய்தா பிரிவால் சேதப்படுத்தப்பட்டது.

உசாத்துணை 

வரலாற்றாளர்கள்
இசுலாமிய அறிஞர்கள்
மங்கோலியப் பாட வரலாற்றாளர்கள்
abhu al-ajhaṉ ali ibhṉu mughaṃmadh ibhṉu mughaṃmadh ajhujhāybhaṉi èṉbhavar òru arabhu alladhu ghurdhu iṉa varalāṟṟāḻar maṟṟuṃ jhuyajharidhaiyāḻar āvār. ivar bhòdhuvāgha ali ilijhu al-dhiṉ ibhṉu al-ādhir al jhajhāri (arabhi: علي عز الدین بن الاثیر الجزري) (1160-1233) èṉṟa bhèyarāl aṟiyabhbhaḍhughiṟār. ivar arabhu mòl̤iyil èl̤udhiṉār. ibhṉu ādhir ghuḍhuṃbhadhdhai jherndhavar āvār. ivar dhaṉadhu 21āṃ vayadhil dhaṉ dhandhaiyuḍhaṉ mòjhūl nagharadhdhil dhaṉ bhaḍhibhbhai dhòḍharvadhaṟghāgha vajhighgha āraṃbhidhdhār. aṅghu varalāṟu maṟṟuṃ ijhulāmiya bhāraṃbhariyadhdhai ghaṟṟār.

ivaradhu mughghiyamāṉa nūl al-ghamil bhi adh-dharigh (mul̤u varalāṟu) èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhuṃ ulaghadhdhiṉ varalāṟu āghuṃ. idhil mòdhdhaṃ 11 bhāghaṅghaḻ. 3āvadhu bhāghaṃ maṅgholiyadh dhāghghudhalaibh bhaṟṟiyadhāghuṃ. ibhbhāghaṃ āṅghiladhdhiṟghu mòl̤ibhèyarghghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.

jhūṉ 2014il, rāyḍhḍhars jhèydhi niṟuvaṉa jhèydhibhbhaḍhi, ivaradhu mòjhūlil uḻḻa ivaradhu ghallaṟaiyāṉadhu ijhulāmiya arajhu dhīviravādha amaibhbhiṉ al ghòydhā bhirivāl jhedhabhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhadhu.

ujhādhdhuṇai 

varalāṟṟāḻarghaḻ
ijhulāmiya aṟiñarghaḻ
maṅgholiyabh bhāḍha varalāṟṟāḻarghaḻ
அலி இப்னு அல்-ஆதிர்