சி-டோன்யி என்பது வடகிழக்கு இந்தியாவில் அருணாச்சல பிரதேசத்தின் டாகின் பழங்குடியினரிடையே கொண்டாடப்படும் முக்கியத் திருவிழாவாகும். இது முக்கியமாக, மாவட்டத் தலைமையகமான டபோரிஜோவிற்கு அருகிலுள்ள நகரமான டம்போரிஜோ மற்றும் தலிஹா, சியூம் பகுதிகள், மாநிலத் தலைநகர் இட்டாநகரிலும் கொண்டாடப்படுகிறது, மற்ற இடங்களிலும் இது அங்குள்ள தாகின் சமூகத்தால் கொண்டாடப்படுகிறது. இந்த விழா முதன்முதலில் 1975 ஆம் ஆண்டில் சி-டோனியின் தொடக்கத்தில் முக்கிய முன்னோடியாக இருந்த லேட் டாடர் உலி என்பவரால் கருத்தாக்கப்பட்டது. பொறுப்புகளை வகித்த மற்ற உறுப்பினர்கள் லேட் தடக் துலோம் மற்றும் போபக் பாகே ஆவர். அவர்களின் வழிகாட்டுதலின் கீழ் அதே ஆண்டில் திருவிழா கொண்டாடப்பட்டது. அதன் பின்னர், டாகின் பழங்குடியினரால் சி-டோன்யி திருவிழா கொண்டாடப்பட்டு வருகிறது. இந்த சடங்குக்கு தலைமை தாங்கிய முதல் நபர் துபி நிகாம் ஆவார். மேலும் சி- டோன்யி என்ற பெயரை திரு பிங்சா கோடாக் பரிந்துரைத்தார்.

கால அளவு 
இது ஒவ்வொரு ஆண்டும் ஜனவரி 4 முதல் 6 வரை கொண்டாடப்படுகிறது. திருவிழாவின் போது கடவுள் சி (பூமியின் அடு சி-ஆண் வடிவம் கொண்ட தெய்வம்) மற்றும் டோன்யி (ஆயு டோன்யி -சூரியனின் பெண் வடிவம் கொண்ட தெய்வம்) அவர்களின் ஆன்மீக வடிவத்தில் வணங்கப்படுகின்றன.

சடங்குகள் 
நிபு அல்லது உள்ளூர் பூசாரி, குறிப்பாக சி மற்றும் டோனி ஆகிய தெய்வங்களுக்கு உயி (வாய்மொழி பிரார்த்தனைகளின் ஒரு வடிவம்) பாடுவதன் மூலம் திருவிழாவிற்குத் தலைமை தாங்குகிறார். ஒட்டுமொத்த சமூகத்தின் செழிப்புக்காகவும், சமூக மக்களுக்கு அழிவுகளை உருவாக்கும் தீய சக்திகளைத் தடுக்கவும், தரமான பயிர்கள் மற்றும் ஆரோக்கியத்தை வழங்கவும் வேண்டுவார்கள்.

செஹ்து என்பது மூங்கில் மற்றும் மரத்தால் கட்டப்பட்ட ஒரு தளமாகும். தேவையான இலைகள் மற்றும் மூங்கில் பொருட்களால் இது அலங்கரிக்கப்படுகிறது. கீர்த்தனைகளும், பக்திப்பாடல்களும் பாடப்பட்டு, காயல் பலியும் இங்கு செய்யப்படுகிறது.

இதன் மற்றொரு முக்கிய கூறு நடனம் ஆகும். சுங்னே, கோன்யி போகர், ரியாபு மற்றும் டாகர் கெனே போன்ற நடனங்கள் ஆண்கள் மற்றும் பெண்களின் குழுக்களால் அவர்களின் பாரம்பரிய உடைகள் மற்றும் ஆபரணங்களுடன் நிகழ்த்தப்படுகின்றன. ஆவிகளை வரவேற்கும் வகையில் சிறப்பாகச் செய்யப்படும் ஹோயி பேனம் நிகழ்ச்சியை வயதான ஆண்கள் நடத்துகிறார்கள்.

அடிப்படையில் எட்யே எனும், அரிசியாலான பீர் பானம் மற்றும் அரிசி மாவு கொண்டு செய்யப்பட்ட ஒரு பசையானது கொண்டாட்டத்தில் மக்களின் முகத்தில் தடவப்படுகிறது.

அதே நேரத்தில் கொண்டாட்டம் வாரக்கணக்கில் தொடர்வதால் திருவிழாவின் முடிவைக் குறிப்பதற்காக தெய்வங்களுக்காக மிதுன் காயல் பலியிடப்படுகிறது. .

சொற்பிறப்பியல் 
இது டாகினால் பின்பற்றப்படும் டோன்யி-போலோயிசத்தின் முக்கிய தெய்வங்களான சி ( பூமி ) மற்றும் டோன்யி ( சூரியன் ) ஆகியோரை வணங்குவதற்காகக் கொண்டாடப்படுகிறது.  சி தெய்வத்தின் ஆண் ஆவி வடிவமும், டோன்யி தெய்வத்தின் பெண் ஆவி வடிவமும் வழிபடப்படுகின்றன.

மேற்கோள்கள் 

அருணாசலப் பிரதேச வரலாறு
இந்தியப் பண்டிகைகள்
பண்பாடு
விழாக்கள்
jhi-ḍhoṉyi èṉbhadhu vaḍhaghil̤aghghu indhiyāvil aruṇājhjhala bhiradhejhadhdhiṉ ḍhāghiṉ bhal̤aṅghuḍhiyiṉariḍhaiye ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhuṃ mughghiyadh dhiruvil̤āvāghuṃ. idhu mughghiyamāgha, māvaḍhḍhadh dhalaimaiyaghamāṉa ḍhabhorijoviṟghu arughiluḻḻa nagharamāṉa ḍhaṃbhorijo maṟṟuṃ dhalihā, jhiyūṃ bhaghudhighaḻ, māniladh dhalainaghar iḍhḍhānaghariluṃ ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhughiṟadhu, maṟṟa iḍhaṅghaḻiluṃ idhu aṅghuḻḻa dhāghiṉ jhamūghadhdhāl ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhughiṟadhu. indha vil̤ā mudhaṉmudhalil 1975 āṃ āṇḍhil jhi-ḍhoṉiyiṉ dhòḍhaghghadhdhil mughghiya muṉṉoḍhiyāgha irundha leḍh ḍhāḍhar uli èṉbhavarāl gharudhdhāghghabhbhaḍhḍhadhu. bhòṟubhbhughaḻai vaghidhdha maṟṟa uṟubhbhiṉarghaḻ leḍh dhaḍhagh dhuloṃ maṟṟuṃ bhobhagh bhāghe āvar. avarghaḻiṉ val̤ighāḍhḍhudhaliṉ ghīl̤ adhe āṇḍhil dhiruvil̤ā ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhḍhadhu. adhaṉ bhiṉṉar, ḍhāghiṉ bhal̤aṅghuḍhiyiṉarāl jhi-ḍhoṉyi dhiruvil̤ā ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhḍhu varughiṟadhu. indha jhaḍhaṅghughghu dhalaimai dhāṅghiya mudhal nabhar dhubhi nighāṃ āvār. meluṃ jhi- ḍhoṉyi èṉṟa bhèyarai dhiru bhiṅjhā ghoḍhāgh bharindhuraidhdhār.

ghāla aḻavu 
idhu òvvòru āṇḍhuṃ jaṉavari 4 mudhal 6 varai ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhughiṟadhu. dhiruvil̤āviṉ bhodhu ghaḍhavuḻ jhi (bhūmiyiṉ aḍhu jhi-āṇ vaḍhivaṃ ghòṇḍha dhèyvaṃ) maṟṟuṃ ḍhoṉyi (āyu ḍhoṉyi -jhūriyaṉiṉ bhèṇ vaḍhivaṃ ghòṇḍha dhèyvaṃ) avarghaḻiṉ āṉmīgha vaḍhivadhdhil vaṇaṅghabhbhaḍhughiṉṟaṉa.

jhaḍhaṅghughaḻ 
nibhu alladhu uḻḻūr bhūjhāri, ghuṟibhbhāgha jhi maṟṟuṃ ḍhoṉi āghiya dhèyvaṅghaḻughghu uyi (vāymòl̤i bhirārdhdhaṉaighaḻiṉ òru vaḍhivaṃ) bhāḍhuvadhaṉ mūlaṃ dhiruvil̤āviṟghudh dhalaimai dhāṅghughiṟār. òḍhḍhumòdhdha jhamūghadhdhiṉ jhèl̤ibhbhughghāghavuṃ, jhamūgha maghghaḻughghu al̤ivughaḻai uruvāghghuṃ dhīya jhaghdhighaḻaidh dhaḍhughghavuṃ, dharamāṉa bhayirghaḻ maṟṟuṃ āroghghiyadhdhai val̤aṅghavuṃ veṇḍhuvārghaḻ.

jhèhdhu èṉbhadhu mūṅghil maṟṟuṃ maradhdhāl ghaḍhḍhabhbhaḍhḍha òru dhaḻamāghuṃ. dhevaiyāṉa ilaighaḻ maṟṟuṃ mūṅghil bhòruḍhghaḻāl idhu alaṅgharighghabhbhaḍhughiṟadhu. ghīrdhdhaṉaighaḻuṃ, bhaghdhibhbhāḍhalghaḻuṃ bhāḍhabhbhaḍhḍhu, ghāyal bhaliyuṃ iṅghu jhèyyabhbhaḍhughiṟadhu.

idhaṉ maṟṟòru mughghiya ghūṟu naḍhaṉaṃ āghuṃ. jhuṅṉe, ghoṉyi bhoghar, riyābhu maṟṟuṃ ḍhāghar ghèṉe bhoṉṟa naḍhaṉaṅghaḻ āṇghaḻ maṟṟuṃ bhèṇghaḻiṉ ghul̤ughghaḻāl avarghaḻiṉ bhāraṃbhariya uḍhaighaḻ maṟṟuṃ ābharaṇaṅghaḻuḍhaṉ nighal̤dhdhabhbhaḍhughiṉṟaṉa. āvighaḻai varaveṟghuṃ vaghaiyil jhiṟabhbhāghajh jhèyyabhbhaḍhuṃ hoyi bheṉaṃ nighal̤jhjhiyai vayadhāṉa āṇghaḻ naḍhadhdhughiṟārghaḻ.

aḍhibhbhaḍhaiyil èḍhye èṉuṃ, arijhiyālāṉa bhīr bhāṉaṃ maṟṟuṃ arijhi māvu ghòṇḍhu jhèyyabhbhaḍhḍha òru bhajhaiyāṉadhu ghòṇḍhāḍhḍhadhdhil maghghaḻiṉ mughadhdhil dhaḍhavabhbhaḍhughiṟadhu.

adhe neradhdhil ghòṇḍhāḍhḍhaṃ vāraghghaṇaghghil dhòḍharvadhāl dhiruvil̤āviṉ muḍhivaigh ghuṟibhbhadhaṟghāgha dhèyvaṅghaḻughghāgha midhuṉ ghāyal bhaliyiḍhabhbhaḍhughiṟadhu. .

jhòṟbhiṟabhbhiyal 
idhu ḍhāghiṉāl bhiṉbhaṟṟabhbhaḍhuṃ ḍhoṉyi-bholoyijhadhdhiṉ mughghiya dhèyvaṅghaḻāṉa jhi ( bhūmi ) maṟṟuṃ ḍhoṉyi ( jhūriyaṉ ) āghiyorai vaṇaṅghuvadhaṟghāghagh ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhughiṟadhu.  jhi dhèyvadhdhiṉ āṇ āvi vaḍhivamuṃ, ḍhoṉyi dhèyvadhdhiṉ bhèṇ āvi vaḍhivamuṃ val̤ibhaḍhabhbhaḍhughiṉṟaṉa.

meṟghoḻghaḻ 

aruṇājhalabh bhiradhejha varalāṟu
indhiyabh bhaṇḍhighaighaḻ
bhaṇbhāḍhu
vil̤āghghaḻ
சி-டோன்யி திருவிழா