சண்டி தேவி கோயில் (Chandi Devi Temple) என்பது இந்தியாவின் உத்தராகண்டம் மாநிலத்திலுள்ள புனித நகரமான அரித்துவாரில் சண்டி தேவிக்காக அர்ப்பணிக்கப்பட்ட ஓர் இந்து ஆலயமாகும். இமயமலையின் தென்கோடி மலைத் தொடரான சிவாலிக் மலைகளின் கிழக்கு உச்சியில் நீல பர்வத்தின் மேல் இக்கோயில் அமைந்துள்ளது. சண்டி தேவி கோயில் 1929 இல் காஷ்மீர் மன்னராக இருந்த சுசத் சிங் என்பவரால் கட்டப்பட்டது. இருப்பினும், கோவிலில் உள்ள சண்டி தேவியின் முக்கிய மூர்த்தி 8 ஆம் நூற்றாண்டில் இந்து மதத்தின் மிகப் பெரிய துறவிகளில் ஒருவரான ஆதி சங்கரரால் நிறுவப்பட்டதாகக் கூறப்படுகிறது. நீல பர்வத தீர்த்தம் என்றும் அழைக்கப்படும் இந்த கோயில் அரித்துவாரில் அமைந்துள்ள பஞ்ச தீர்த்தங்களில் ஒன்றாகும்.

சண்டி தேவி கோயில் சித்தர் பீடமாக பக்தர்களால் மிகவும் போற்றப்படுகிறது. இது விருப்பங்கள் நிறைவேறும் வழிபாட்டு தலமாகும். அரித்துவாரில் அமைந்துள்ள மூன்று பீடங்களில் இதுவும் ஒன்று. மானசா தேவி கோயிலும்,  மாயா தேவி கோயிலும் மற்ற இரண்டு இடங்களாகும் .

சண்டி தேவி 

சாமுண்டி என்றும் அழைக்கப்படும் சண்டி தேவி கோயிலின் முதன்மை தெய்வம். சாமுண்டியின் தோற்றம் பற்றிய கதை பின்வருமாறு: நீண்ட காலத்திற்கு முன்பு, அசுரர்களான சும்பன் - நிசும்பன் ஆகிய் ஐருவரும் தேவலோகத்தின் தலைவனான இந்திரனின் இராச்சியத்தைக் கைப்பற்றி, சொர்க்கத்திலிருந்து தேவர்களைத் துரத்தி அடித்தனர். தேவர்களின் தீவிர பிரார்த்தனைக்குப் பிறகு, தீமைகளை அழிக்க வெளிப்பட்ட பார்வதியின் சக்திவாய்ந்த, திகிலூட்டும் வடிவப் பெண்ணான அவளது அழகைக் கண்டு வியந்த சும்பன் அவளை திருமணம் செய்து கொள்ள விரும்பினான். அந்தப் பெண் அரக்கனை திருமணம் செய்து கொள்ள மறுத்ததால், சும்பன் அவளைக் கொல்ல சந்தன்-முண்டன் என்ற ஒரு அரக்கர்களை அனுப்பினான். பார்வதியின் கோபத்தால் உருவான சாமுண்டி தேவியால் அவர்கள் கொல்லப்பட்டனர். பின்னர் சும்பனும் நிசும்பனும் கூட்டாக சாமுண்டியைக் கொல்ல முயன்றனர். ஆனால் அதற்குப் பதிலாக தேவியால் கொல்லப்பட்டனர். அதன்பிறகு, சாமுண்டி நீல பர்வதத்தின் உச்சியில் சிறிது நேரம் ஓய்வெடுத்ததாகக் கூறப்படுகிறது. பின்னர் புராணத்திற்கு சாட்சியாக ஒரு கோயில் கட்டப்பட்டது. மேலும், மலைத்தொடரில் அமைந்துள்ள இரண்டு சிகரங்கள் சும்பன்- நிசும்பன் என்றும் அழைக்கப்படுகின்றன.

கோவில் 

ஹரனின் படித்துறையிலிருந்து 4 கிலோமீட்டர் (2.5 மைல்) தொலைவில் கோயில் அமைந்துள்ளது. இக்கோயிலை அடைய ஒருவர் மலையேற்றப் பாதையில் செல்ல வேண்டும் அல்லது கயிறு வழி சேவையில் சவாரி செய்ய வேண்டும். "சண்டிதேவி தேவி உடன்கடோலா" என்று அழைக்கப்படும் கயிறு வழி சேவை யாத்ரீகர்களின் நலனுக்காக அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது. மேலும் இது அருகில் உள்ள மான்சா தேவி ஆலயத்திற்கும் யாத்ரீகர்களுக்கு உதவுகிறது. இது யாத்ரீகர்களை நசிபாபாத் சாலையில் கௌரி சங்கர் கோயிலுக்கு அருகில் அமைந்துள்ள நிலையத்திலிருந்து நேரடியாக 2,900 மீட்டர் (9,500 அடி) உயரத்தில் அமைந்துள்ள சண்டி தேவி கோயிலுக்கு அழைத்துச் செல்கிறது. இந்தப் பாதையின் மொத்த நீளம் சுமார் 740 மீட்டரும் (2,430 அடி), 208 மீட்டர் (682 அடி) உயரமுமாகும். இது கங்கை ஆறு, அரித்துவாரின் சமவெளிகளின் காட்சிகளை வழங்குகிறது. 

கோவிலின் தலைமை பூசாரியாக இருக்கும் மகந்த் என்பவரால் இந்த கோவில் நடத்தப்படுகிறது. சாதாரண நாட்களில் காலை 6.00 மணியிலிருந்து இரவு 8.00 மணி வரை திறந்திருக்கும். மேலும் கோயிலில் காலை 5.30 மணிக்கு ஆரத்தி தொடங்குகிறது. கோவில் வளாகத்தில் தோல் அணிகலன்களும், அசைவ உணவுகளும், மதுபானங்களும் கண்டிப்பாக தடை செய்யப்பட்டுள்ளது.

முக்கியத்துவம் 
இக்கோயில் இந்தியாவின் மிகப் பழமையான கோவில்களில் ஒன்றாகும். குறிப்பாக சண்டி சௌதாஸ், நவராத்திரி திருவிழாக்கள், அரித்துவாரில் நடக்கும் கும்பமேளா ஆகியவற்றின் போது, தெய்வங்களின் ஆசீர்வாதத்த்தால் தங்கள் விருப்பங்கள் நிறைவேறுவதாக நம்பி ஆயிரக்கணக்கான பக்தர்கள் கோவிலுக்கு வருகிறார்கள். அரித்துவார் செல்லும் யாத்ரீகர்கள் கட்டாயம் தரிசிக்க வேண்டிய ஆலயம் இது.

பிற சண்டி தேவி கோவில்கள் 

 சண்டி மந்திர், சண்டிகர் . சண்டிகரின் பிரதான தெய்வம் சண்டி தேவி.
 கண்டகி சண்டி, நேபாளத்தின் பொக்காராவிற்கு அருகில் உள்ள கண்டகி, ஒரு சக்தி பீடம்
 மங்கல சண்டிகா, உஜ்ஜைனி, மேற்கு வங்காளம், ஒரு சக்தி பீடம்
 சப்தசரங்கி கோயில், வாணி, மகாராட்டிரம்
 மகாலட்சுமி கோயில், மும்பை, மகாராட்டிரம்
 கெடாவ்டே மகாலட்சுமி தேவி கோவில், மும்பை, மகாராட்டிரம்
 வைஷ்ணவி தேவி கோவில், கட்ரா, ஜம்மு காஷ்மீர்
 கடக் சண்டி கோயில், கட்டக், ஒடிசா .
 அஷ்டதச புஜ மகாலட்சுமி கோவில், கந்தாசிரமம், சேலம், தமிழ்நாடு
 மங்கல சண்டி கோயில், குவகாத்தி, அசாம்
 மங்கல சண்டி கோயில், சண்டிதாலா, மேற்கு வங்காளம் .

புகைப்படத் தொகுப்பு

இதனையும் காண்க
 மானசா தேவி கோயில், அரித்துவார்
 மாயா தேவி கோயில், அரித்துவார்

சான்றுகள்

வெளி இணைப்புகள் 

Religious Places in Haridwar district
https://www.techereview.in/chandidevi/ 

Coordinates on Wikidata
இந்துக் கோயில்கள்
சக்தி பீடங்கள்
அம்மன் கோயில்கள்
உத்தராகண்டம் இந்துக் கோயில்கள்

 அரித்துவார் மாவட்டம்
jhaṇḍhi dhevi ghoyil (Chandi Devi Temple) èṉbhadhu indhiyāviṉ udhdharāghaṇḍhaṃ māniladhdhiluḻḻa bhuṉidha nagharamāṉa aridhdhuvāril jhaṇḍhi dhevighghāgha arbhbhaṇighghabhbhaḍhḍha or indhu ālayamāghuṃ. imayamalaiyiṉ dhèṉghoḍhi malaidh dhòḍharāṉa jhivāligh malaighaḻiṉ ghil̤aghghu ujhjhiyil nīla bharvadhdhiṉ mel ighghoyil amaindhuḻḻadhu. jhaṇḍhi dhevi ghoyil 1929 il ghāṣmīr maṉṉarāgha irundha jhujhadh jhiṅ èṉbhavarāl ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu. irubhbhiṉuṃ, ghovilil uḻḻa jhaṇḍhi dheviyiṉ mughghiya mūrdhdhi 8 āṃ nūṟṟāṇḍhil indhu madhadhdhiṉ mighabh bhèriya dhuṟavighaḻil òruvarāṉa ādhi jhaṅghararāl niṟuvabhbhaḍhḍhadhāghagh ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu. nīla bharvadha dhīrdhdhaṃ èṉṟuṃ al̤aighghabhbhaḍhuṃ indha ghoyil aridhdhuvāril amaindhuḻḻa bhañjha dhīrdhdhaṅghaḻil òṉṟāghuṃ.

jhaṇḍhi dhevi ghoyil jhidhdhar bhīḍhamāgha bhaghdharghaḻāl mighavuṃ bhoṟṟabhbhaḍhughiṟadhu. idhu virubhbhaṅghaḻ niṟaiveṟuṃ val̤ibhāḍhḍhu dhalamāghuṃ. aridhdhuvāril amaindhuḻḻa mūṉṟu bhīḍhaṅghaḻil idhuvuṃ òṉṟu. māṉajhā dhevi ghoyiluṃ,  māyā dhevi ghoyiluṃ maṟṟa iraṇḍhu iḍhaṅghaḻāghuṃ .

jhaṇḍhi dhevi 

jhāmuṇḍhi èṉṟuṃ al̤aighghabhbhaḍhuṃ jhaṇḍhi dhevi ghoyiliṉ mudhaṉmai dhèyvaṃ. jhāmuṇḍhiyiṉ dhoṟṟaṃ bhaṟṟiya ghadhai bhiṉvarumāṟu: nīṇḍha ghāladhdhiṟghu muṉbhu, ajhurarghaḻāṉa jhuṃbhaṉ - nijhuṃbhaṉ āghiy airuvaruṃ dhevaloghadhdhiṉ dhalaivaṉāṉa indhiraṉiṉ irājhjhiyadhdhaigh ghaibhbhaṟṟi, jhòrghghadhdhilirundhu dhevarghaḻaidh dhuradhdhi aḍhidhdhaṉar. dhevarghaḻiṉ dhīvira bhirārdhdhaṉaighghubh bhiṟaghu, dhīmaighaḻai al̤ighgha vèḻibhbhaḍhḍha bhārvadhiyiṉ jhaghdhivāyndha, dhighilūḍhḍhuṃ vaḍhivabh bhèṇṇāṉa avaḻadhu al̤aghaigh ghaṇḍhu viyandha jhuṃbhaṉ avaḻai dhirumaṇaṃ jhèydhu ghòḻḻa viruṃbhiṉāṉ. andhabh bhèṇ araghghaṉai dhirumaṇaṃ jhèydhu ghòḻḻa maṟudhdhadhāl, jhuṃbhaṉ avaḻaigh ghòlla jhandhaṉ-muṇḍhaṉ èṉṟa òru araghgharghaḻai aṉubhbhiṉāṉ. bhārvadhiyiṉ ghobhadhdhāl uruvāṉa jhāmuṇḍhi dheviyāl avarghaḻ ghòllabhbhaḍhḍhaṉar. bhiṉṉar jhuṃbhaṉuṃ nijhuṃbhaṉuṃ ghūḍhḍhāgha jhāmuṇḍhiyaigh ghòlla muyaṉṟaṉar. āṉāl adhaṟghubh bhadhilāgha dheviyāl ghòllabhbhaḍhḍhaṉar. adhaṉbhiṟaghu, jhāmuṇḍhi nīla bharvadhadhdhiṉ ujhjhiyil jhiṟidhu neraṃ oyvèḍhudhdhadhāghagh ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu. bhiṉṉar bhurāṇadhdhiṟghu jhāḍhjhiyāgha òru ghoyil ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu. meluṃ, malaidhdhòḍharil amaindhuḻḻa iraṇḍhu jhigharaṅghaḻ jhuṃbhaṉ- nijhuṃbhaṉ èṉṟuṃ al̤aighghabhbhaḍhughiṉṟaṉa.

ghovil 

haraṉiṉ bhaḍhidhdhuṟaiyilirundhu 4 ghilomīḍhḍhar (2.5 mail) dhòlaivil ghoyil amaindhuḻḻadhu. ighghoyilai aḍhaiya òruvar malaiyeṟṟabh bhādhaiyil jhèlla veṇḍhuṃ alladhu ghayiṟu val̤i jhevaiyil jhavāri jhèyya veṇḍhuṃ. "jhaṇḍhidhevi dhevi uḍhaṉghaḍholā" èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhuṃ ghayiṟu val̤i jhevai yādhrīgharghaḻiṉ nalaṉughghāgha aṟimughabhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhadhu. meluṃ idhu arughil uḻḻa māṉjhā dhevi ālayadhdhiṟghuṃ yādhrīgharghaḻughghu udhavughiṟadhu. idhu yādhrīgharghaḻai najhibhābhādh jhālaiyil ghauri jhaṅghar ghoyilughghu arughil amaindhuḻḻa nilaiyadhdhilirundhu neraḍhiyāgha 2,900 mīḍhḍhar (9,500 aḍhi) uyaradhdhil amaindhuḻḻa jhaṇḍhi dhevi ghoyilughghu al̤aidhdhujh jhèlghiṟadhu. indhabh bhādhaiyiṉ mòdhdha nīḻaṃ jhumār 740 mīḍhḍharuṃ (2,430 aḍhi), 208 mīḍhḍhar (682 aḍhi) uyaramumāghuṃ. idhu ghaṅghai āṟu, aridhdhuvāriṉ jhamavèḻighaḻiṉ ghāḍhjhighaḻai val̤aṅghughiṟadhu. 

ghoviliṉ dhalaimai bhūjhāriyāgha irughghuṃ maghandh èṉbhavarāl indha ghovil naḍhadhdhabhbhaḍhughiṟadhu. jhādhāraṇa nāḍhghaḻil ghālai 6.00 maṇiyilirundhu iravu 8.00 maṇi varai dhiṟandhirughghuṃ. meluṃ ghoyilil ghālai 5.30 maṇighghu āradhdhi dhòḍhaṅghughiṟadhu. ghovil vaḻāghadhdhil dhol aṇighalaṉghaḻuṃ, ajhaiva uṇavughaḻuṃ, madhubhāṉaṅghaḻuṃ ghaṇḍhibhbhāgha dhaḍhai jhèyyabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.

mughghiyadhdhuvaṃ 
ighghoyil indhiyāviṉ mighabh bhal̤amaiyāṉa ghovilghaḻil òṉṟāghuṃ. ghuṟibhbhāgha jhaṇḍhi jhaudhās, navarādhdhiri dhiruvil̤āghghaḻ, aridhdhuvāril naḍhaghghuṃ ghuṃbhameḻā āghiyavaṟṟiṉ bhodhu, dhèyvaṅghaḻiṉ ājhīrvādhadhdhdhāl dhaṅghaḻ virubhbhaṅghaḻ niṟaiveṟuvadhāgha naṃbhi āyiraghghaṇaghghāṉa bhaghdharghaḻ ghovilughghu varughiṟārghaḻ. aridhdhuvār jhèlluṃ yādhrīgharghaḻ ghaḍhḍhāyaṃ dharijhighgha veṇḍhiya ālayaṃ idhu.

bhiṟa jhaṇḍhi dhevi ghovilghaḻ 

 jhaṇḍhi mandhir, jhaṇḍhighar . jhaṇḍhighariṉ bhiradhāṉa dhèyvaṃ jhaṇḍhi dhevi.
 ghaṇḍhaghi jhaṇḍhi, nebhāḻadhdhiṉ bhòghghārāviṟghu arughil uḻḻa ghaṇḍhaghi, òru jhaghdhi bhīḍhaṃ
 maṅghala jhaṇḍhighā, ujjaiṉi, meṟghu vaṅghāḻaṃ, òru jhaghdhi bhīḍhaṃ
 jhabhdhajharaṅghi ghoyil, vāṇi, maghārāḍhḍhiraṃ
 maghālaḍhjhumi ghoyil, muṃbhai, maghārāḍhḍhiraṃ
 ghèḍhāvḍhe maghālaḍhjhumi dhevi ghovil, muṃbhai, maghārāḍhḍhiraṃ
 vaiṣṇavi dhevi ghovil, ghaḍhrā, jaṃmu ghāṣmīr
 ghaḍhagh jhaṇḍhi ghoyil, ghaḍhḍhagh, òḍhijhā .
 aṣḍhadhajha bhuja maghālaḍhjhumi ghovil, ghandhājhiramaṃ, jhelaṃ, dhamil̤nāḍhu
 maṅghala jhaṇḍhi ghoyil, ghuvaghādhdhi, ajhāṃ
 maṅghala jhaṇḍhi ghoyil, jhaṇḍhidhālā, meṟghu vaṅghāḻaṃ .

bhughaibhbhaḍhadh dhòghubhbhu

idhaṉaiyuṃ ghāṇgha
 māṉajhā dhevi ghoyil, aridhdhuvār
 māyā dhevi ghoyil, aridhdhuvār

jhāṉṟughaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 

Religious Places in Haridwar district
https://www.techereview.in/chandidevi/ 

Coordinates on Wikidata
indhugh ghoyilghaḻ
jhaghdhi bhīḍhaṅghaḻ
aṃmaṉ ghoyilghaḻ
udhdharāghaṇḍhaṃ indhugh ghoyilghaḻ

 aridhdhuvār māvaḍhḍhaṃ
சண்டி தேவி கோயில், அரித்துவார்