கிசுபோரான் (Gisuboran) அல்லது முடி வெட்டுதல் என்பது ஈரானிய கலாச்சாரத்தில் துக்க சடங்குகளில் ஒன்றாகும். இந்த சடங்கு துக்கத்திற்கு ஒரு சோகமான உணர்ச்சி நிலையை அளிக்கிறது. 2022 இல் ஈரானில் உள்ள பெண்கள் மட்டுமல்லாமல், அதற்குப்பின்னர் சர்வதேச அளவில் நடைபெற்ற கூட்டங்களில் கலந்து கொண்ட பெண்கள், ஈரானில் பெண்களுக்கு நடத்தப்படும் சிகிச்சைக்கு எதிரான எதிர்ப்பாக முடி வெட்டுவதைப் பயன்படுத்தினர். பிபிசி பட்டியல் 2022 இல் அவர்களின் 100 பெண்களில் ஒருவராக அறியப்படாத ஒரு பெண் தனது தலைமுடியை வெட்டினார் என்று கருத்து தெரிவித்துள்ளது.

பாரசீக இலக்கியத்தில் 
ஃபெர்டோவ்சி எழுதிய ஷானாமேயில், ஃபிராங்கிஸ் தனது கணவரின் அநியாய மரணத்தின் காரணமாக தனது தலைமுடியை வெட்டினார் என்றும் அது சியாவாஷ் என்று பெயரிடப்பட்டது என்கிற குறிப்பு உள்ளது.  

இந்த சடங்கு ஹபீஸ்,  ககானி  மற்றும் சல்மான் சவாஜி ஆகியோரின் பாடல்களிலும் பிரதிபலிக்கிறது.  

சிமின் தனேஷ்வர் போன்ற நவீன எழுத்தாளர்கள் இந்த சடங்கை தங்கள் உருவகங்களில் பயன்படுத்தியுள்ளனர். "கிசு மரம்" (முடி மரம்) என்று பெயரிடப்பட்ட ஒரு மரத்தைப் பற்றி சிமின் சவுஷூனில் எழுதுகிறார். மேலும், அதில் பெண்கள் தங்கள் வெட்டப்பட்ட முடியைத் தொங்கவிடுவார்கள் என்று குறிப்பிட்டுள்ளார்.

ஈரானிய இனங்களின் கலாச்சாரத்தில் 
இந்த சடங்கு பக்தியரி மக்களின் கலாச்சாரத்தில் நடைமுறையில் உள்ளது. பக்தியரி பெண்கள் தங்கள் பெரியவர்களின் துக்க நிகழ்ச்சியின் போது தங்கள் தலைமுடியை வெட்டுகிறார்கள். அவர்கள் இறந்தவர்களை அடக்கம் செய்ய கல்லறைக்குச் செல்லும் வழியில்  தங்கள் தலைமுடியை மிதிப்பார்கள். பக்தியரி மக்கள் இந்த சடங்கை "பால் போருன்" என்று அழைக்கிறார்கள். "பால்" என்றால் "நீண்ட முடி" மற்றும் "போருன்"  என்றால் "வெட்டுதல்"என்றும் பாரசீக மொழியில் பொருள் சொல்லப்படுகிறது. இந்த விழாவை நிகழ்த்தும்போது குறிப்பாக அவர்கள் சொல்லும் கவிதைகளும் உள்ளன. 

ஈரானின் குர்துகள் மற்றும் அவர்களுக்கு நெருக்கமான ஈரானிய லார்ஸ்கள் இந்த சடங்கை "சாமர்" என்ற பெயரில் அறிவார்கள். இறந்த உடல் ஒரு கூடாரத்தில் வைக்கப்பட்டு, ஒரு குதிரை அலங்கரிக்கப்பட்டு, இறந்தவரின் உறவினர்களில் ஒருவருக்கு கூடாரத்தை நோக்கி செல்ல அதன் கடிவாளம் கொடுக்கப்படுகிறது. குதிரை கூடாரத்தை நெருங்கியதும், மக்கள் அழத் தொடங்குகிறார்கள், அவர்கள் "சாமரியோனே" என்ற இசைக்கருவியுடன் சோகமான பாடலை வாசிப்பார்கள், உடனே, அங்கிருக்கும் பெண்கள் தங்கள் முடிகளை வெட்டுகிறார்கள். இந்த சடங்குகள் சியாவாஷின் மரணத்தின் கதையில் ஷானாமேயில் செய்யப்பட்டதைப் போன்றது.  இந்த சடங்கில் "முடிகளைவெட்டும்"  செயல் "கோல்" என்றும் அழைக்கப்படுகிறது.

மஹ்சா அமினிக்கு கிசுபோரன் 
2022 ஆம் ஆண்டு ஈரானின் நாடு தழுவிய போராட்டங்களின் போது, அறநெறிப் காவற்படையினரால் கைது செய்யப்பட்ட மஹ்சா அமினியின் மரணத்திற்கு எதிர்ப்புத் தெரிவிக்கும் வகையில், பல ஈரானியப் பெண்கள் அடையாளச் சைகையில் தங்கள் தலைமுடியை வெட்டினர். சில ஆண்களும் பெண்களுக்கு ஆதரவாக அவ்வாறு செய்தனர்.

சர்வதேச எதிர்வினை 
'டிக் டாக்'  மற்றும் பிற தளங்களின் பயனர்கள் ஈரானியர்களுக்கு அனுதாபம் காட்ட இந்த சடங்கைச் செய்தனர்.

பிபிசி பட்டியல் 2022 இல், அவர்களின் 100 பெண்களில் ஒருவராக அறியப்படாத ஒரு பெண் தனது தலைமுடியை வெட்டினார் என்று கருத்து தெரிவித்துள்ளது.

சான்றுகள் 

ஈரானியப் பண்பாடு
ஈரானிய மனித உரிமைகள் செயற்பாட்டாளர்கள்
ghijhubhorāṉ (Gisuboran) alladhu muḍhi vèḍhḍhudhal èṉbhadhu īrāṉiya ghalājhjhāradhdhil dhughgha jhaḍhaṅghughaḻil òṉṟāghuṃ. indha jhaḍhaṅghu dhughghadhdhiṟghu òru jhoghamāṉa uṇarjhjhi nilaiyai aḻighghiṟadhu. 2022 il īrāṉil uḻḻa bhèṇghaḻ maḍhḍhumallāmal, adhaṟghubhbhiṉṉar jharvadhejha aḻavil naḍhaibhèṟṟa ghūḍhḍhaṅghaḻil ghalandhu ghòṇḍha bhèṇghaḻ, īrāṉil bhèṇghaḻughghu naḍhadhdhabhbhaḍhuṃ jhighijhjhaighghu èdhirāṉa èdhirbhbhāgha muḍhi vèḍhḍhuvadhaibh bhayaṉbhaḍhudhdhiṉar. bhibhijhi bhaḍhḍhiyal 2022 il avarghaḻiṉ 100 bhèṇghaḻil òruvarāgha aṟiyabhbhaḍhādha òru bhèṇ dhaṉadhu dhalaimuḍhiyai vèḍhḍhiṉār èṉṟu gharudhdhu dhèrividhdhuḻḻadhu.

bhārajhīgha ilaghghiyadhdhil 
fèrḍhovjhi èl̤udhiya ṣāṉāmeyil, firāṅghis dhaṉadhu ghaṇavariṉ aniyāya maraṇadhdhiṉ ghāraṇamāgha dhaṉadhu dhalaimuḍhiyai vèḍhḍhiṉār èṉṟuṃ adhu jhiyāvāṣ èṉṟu bhèyariḍhabhbhaḍhḍhadhu èṉghiṟa ghuṟibhbhu uḻḻadhu.  

indha jhaḍhaṅghu habhīs,  ghaghāṉi  maṟṟuṃ jhalmāṉ jhavāji āghiyoriṉ bhāḍhalghaḻiluṃ bhiradhibhalighghiṟadhu.  

jhimiṉ dhaṉeṣvar bhoṉṟa navīṉa èl̤udhdhāḻarghaḻ indha jhaḍhaṅghai dhaṅghaḻ uruvaghaṅghaḻil bhayaṉbhaḍhudhdhiyuḻḻaṉar. "ghijhu maraṃ" (muḍhi maraṃ) èṉṟu bhèyariḍhabhbhaḍhḍha òru maradhdhaibh bhaṟṟi jhimiṉ jhavuṣūṉil èl̤udhughiṟār. meluṃ, adhil bhèṇghaḻ dhaṅghaḻ vèḍhḍhabhbhaḍhḍha muḍhiyaidh dhòṅghaviḍhuvārghaḻ èṉṟu ghuṟibhbhiḍhḍhuḻḻār.

īrāṉiya iṉaṅghaḻiṉ ghalājhjhāradhdhil 
indha jhaḍhaṅghu bhaghdhiyari maghghaḻiṉ ghalājhjhāradhdhil naḍhaimuṟaiyil uḻḻadhu. bhaghdhiyari bhèṇghaḻ dhaṅghaḻ bhèriyavarghaḻiṉ dhughgha nighal̤jhjhiyiṉ bhodhu dhaṅghaḻ dhalaimuḍhiyai vèḍhḍhughiṟārghaḻ. avarghaḻ iṟandhavarghaḻai aḍhaghghaṃ jhèyya ghallaṟaighghujh jhèlluṃ val̤iyil  dhaṅghaḻ dhalaimuḍhiyai midhibhbhārghaḻ. bhaghdhiyari maghghaḻ indha jhaḍhaṅghai "bhāl bhoruṉ" èṉṟu al̤aighghiṟārghaḻ. "bhāl" èṉṟāl "nīṇḍha muḍhi" maṟṟuṃ "bhoruṉ"  èṉṟāl "vèḍhḍhudhal"èṉṟuṃ bhārajhīgha mòl̤iyil bhòruḻ jhòllabhbhaḍhughiṟadhu. indha vil̤āvai nighal̤dhdhuṃbhodhu ghuṟibhbhāgha avarghaḻ jhòlluṃ ghavidhaighaḻuṃ uḻḻaṉa. 

īrāṉiṉ ghurdhughaḻ maṟṟuṃ avarghaḻughghu nèrughghamāṉa īrāṉiya lārsghaḻ indha jhaḍhaṅghai "jhāmar" èṉṟa bhèyaril aṟivārghaḻ. iṟandha uḍhal òru ghūḍhāradhdhil vaighghabhbhaḍhḍhu, òru ghudhirai alaṅgharighghabhbhaḍhḍhu, iṟandhavariṉ uṟaviṉarghaḻil òruvarughghu ghūḍhāradhdhai noghghi jhèlla adhaṉ ghaḍhivāḻaṃ ghòḍhughghabhbhaḍhughiṟadhu. ghudhirai ghūḍhāradhdhai nèruṅghiyadhuṃ, maghghaḻ al̤adh dhòḍhaṅghughiṟārghaḻ, avarghaḻ "jhāmariyoṉe" èṉṟa ijhaighgharuviyuḍhaṉ jhoghamāṉa bhāḍhalai vājhibhbhārghaḻ, uḍhaṉe, aṅghirughghuṃ bhèṇghaḻ dhaṅghaḻ muḍhighaḻai vèḍhḍhughiṟārghaḻ. indha jhaḍhaṅghughaḻ jhiyāvāṣiṉ maraṇadhdhiṉ ghadhaiyil ṣāṉāmeyil jhèyyabhbhaḍhḍhadhaibh bhoṉṟadhu.  indha jhaḍhaṅghil "muḍhighaḻaivèḍhḍhuṃ"  jhèyal "ghol" èṉṟuṃ al̤aighghabhbhaḍhughiṟadhu.

mahjhā amiṉighghu ghijhubhoraṉ 
2022 āṃ āṇḍhu īrāṉiṉ nāḍhu dhal̤uviya bhorāḍhḍhaṅghaḻiṉ bhodhu, aṟanèṟibh ghāvaṟbhaḍhaiyiṉarāl ghaidhu jhèyyabhbhaḍhḍha mahjhā amiṉiyiṉ maraṇadhdhiṟghu èdhirbhbhudh dhèrivighghuṃ vaghaiyil, bhala īrāṉiyabh bhèṇghaḻ aḍhaiyāḻajh jhaighaiyil dhaṅghaḻ dhalaimuḍhiyai vèḍhḍhiṉar. jhila āṇghaḻuṃ bhèṇghaḻughghu ādharavāgha avvāṟu jhèydhaṉar.

jharvadhejha èdhirviṉai 
'ḍhigh ḍhāgh'  maṟṟuṃ bhiṟa dhaḻaṅghaḻiṉ bhayaṉarghaḻ īrāṉiyarghaḻughghu aṉudhābhaṃ ghāḍhḍha indha jhaḍhaṅghaijh jhèydhaṉar.

bhibhijhi bhaḍhḍhiyal 2022 il, avarghaḻiṉ 100 bhèṇghaḻil òruvarāgha aṟiyabhbhaḍhādha òru bhèṇ dhaṉadhu dhalaimuḍhiyai vèḍhḍhiṉār èṉṟu gharudhdhu dhèrividhdhuḻḻadhu.

jhāṉṟughaḻ 

īrāṉiyabh bhaṇbhāḍhu
īrāṉiya maṉidha urimaighaḻ jhèyaṟbhāḍhḍhāḻarghaḻ
கிசுபோரன்