உதா தேவி (Uda Devi) 1857ஆம் ஆண்டு நடந்த இந்திய கிளர்ச்சியில் ஒரு வீராங்கனையாக இருந்தார். இவர் பிரித்தானிய கிழக்கிந்திய நிறுவனத்துக்கு எதிராக போராடினார்.

பின்னணி 
ஜான்சி ராணி போன்ற உயர் சாதி கதாநாயகிகளின் எதிர்ப்பு பங்களிப்புகளை உயர் சாதி வரலாறுகள் எடுத்துக்காட்டுகின்றன என்றாலும், பிரிட்டிசு காலனித்துவ ஆட்சியிலிருந்து சுதந்திரம் பெறுவதற்கான போர்களில் தேவி போன்ற தலித் எதிர்ப்பு போராளிகளும் இடம்பெற்றிருந்தார்கள் என்பதே உண்மை.  தேவி மற்றும் பிற பெண் தலித் பங்கேற்பாளர்கள் 1857 இந்திய கிளர்ச்சியின் வீரர்கள் அல்லது "தலித் வீரங்கனைகள்" என்று இன்று நினைவுகூரப்படுகிறார்கள்.  இவர், இராணி அசரத் மஹாலின் இராணுவத்தில் சிப்பாயாக இருந்த மக்கா பாசியை மணந்தார்.

படைப்பிரிவு 
பிரிட்டிசு நிர்வாகத்துடன் இந்திய மக்களின் கோபம் அதிகரித்து வருவதைக் கண்ட அந்த மாவட்டத்தின் இராணியான பேகம் அசரத் மகால் 1857–58 கிளர்ச்சியின் போது தனது ஆதரவாளர்களோடு கிழக்கிந்தியக் கம்பெனிக்கு எதிராகப் போரில் ஈடுபட்டபோது இவரும் அவருக்கு ஆதரவாக இருந்தார். இவரது தலைமையில் ஒரு பெண்கள் இராணுவத்தை உருவாக்க பேகம் இவருக்கு உதவினார் .   ஆங்கிலேயர்கள் அவத்தை தாக்கியபோது, உதா தேவியும் இவரது கணவரும் ஆயுதமேந்திய எதிர்ப்பின் ஒரு பகுதியாக இருந்தனர். தனது கணவர் போரில் இறந்துவிட்டார் என்று கேள்விப்பட்டபோது, இவர் தனது இறுதிப் போரில் முழு பலத்துடன் ஈடுபட்டார்.

சிக்கந்தர் பாக் போர் 
உதா தேவி நவம்பர் 1857 இல் சிக்கந்தர் பாக் போரில் பங்கேற்றார். தனது படைப்பிரிவுக்கு கட்டளையிட்ட பின்னர், இவர் ஒரு மரத்தில் ஏறி பிரிட்டிசு வீரர்களை நோக்கி சுடத் தொடங்கினார்.  மறைந்திருந்து தாக்கும் இவரை நோக்கி  துப்பாக்கிச் சூடு நடத்தப்பட்டது. இதில் இவர் இறந்தார்.

நினைவு 
உத்தரப்பிரதேசத்தில் உள்ள பிலிபித் மாவட்டத்தின் பாசி (பாஸி என்றும் உச்சரிக்கப்படுகிறது) தலித் சமூகம், உதா தேவியின் தியாகத்தின் ஆண்டு நிறைவை நினைவுகூரும் வகையில் ஒவ்வொரு ஆண்டும் நவம்பர் 16 அன்று ஒன்று சேர்கின்றனர்.

மேற்கோள்கள் 

இந்திய விடுதலைப் போராட்ட வீராங்கனைகள்
1857 இறப்புகள்
udhā dhevi (Uda Devi) 1857āṃ āṇḍhu naḍhandha indhiya ghiḻarjhjhiyil òru vīrāṅghaṉaiyāgha irundhār. ivar bhiridhdhāṉiya ghil̤aghghindhiya niṟuvaṉadhdhughghu èdhirāgha bhorāḍhiṉār.

bhiṉṉaṇi 
jāṉjhi rāṇi bhoṉṟa uyar jhādhi ghadhānāyaghighaḻiṉ èdhirbhbhu bhaṅghaḻibhbhughaḻai uyar jhādhi varalāṟughaḻ èḍhudhdhughghāḍhḍhughiṉṟaṉa èṉṟāluṃ, bhiriḍhḍhijhu ghālaṉidhdhuva āḍhjhiyilirundhu jhudhandhiraṃ bhèṟuvadhaṟghāṉa bhorghaḻil dhevi bhoṉṟa dhalidh èdhirbhbhu bhorāḻighaḻuṃ iḍhaṃbhèṟṟirundhārghaḻ èṉbhadhe uṇmai.  dhevi maṟṟuṃ bhiṟa bhèṇ dhalidh bhaṅgheṟbhāḻarghaḻ 1857 indhiya ghiḻarjhjhiyiṉ vīrarghaḻ alladhu "dhalidh vīraṅghaṉaighaḻ" èṉṟu iṉṟu niṉaivughūrabhbhaḍhughiṟārghaḻ.  ivar, irāṇi ajharadh mahāliṉ irāṇuvadhdhil jhibhbhāyāgha irundha maghghā bhājhiyai maṇandhār.

bhaḍhaibhbhirivu 
bhiriḍhḍhijhu nirvāghadhdhuḍhaṉ indhiya maghghaḻiṉ ghobhaṃ adhigharidhdhu varuvadhaigh ghaṇḍha andha māvaḍhḍhadhdhiṉ irāṇiyāṉa bheghaṃ ajharadh maghāl 1857–58 ghiḻarjhjhiyiṉ bhodhu dhaṉadhu ādharavāḻarghaḻoḍhu ghil̤aghghindhiyagh ghaṃbhèṉighghu èdhirāghabh bhoril īḍhubhaḍhḍhabhodhu ivaruṃ avarughghu ādharavāgha irundhār. ivaradhu dhalaimaiyil òru bhèṇghaḻ irāṇuvadhdhai uruvāghgha bheghaṃ ivarughghu udhaviṉār .   āṅghileyarghaḻ avadhdhai dhāghghiyabhodhu, udhā dheviyuṃ ivaradhu ghaṇavaruṃ āyudhamendhiya èdhirbhbhiṉ òru bhaghudhiyāgha irundhaṉar. dhaṉadhu ghaṇavar bhoril iṟandhuviḍhḍhār èṉṟu gheḻvibhbhaḍhḍhabhodhu, ivar dhaṉadhu iṟudhibh bhoril mul̤u bhaladhdhuḍhaṉ īḍhubhaḍhḍhār.

jhighghandhar bhāgh bhor 
udhā dhevi navaṃbhar 1857 il jhighghandhar bhāgh bhoril bhaṅgheṟṟār. dhaṉadhu bhaḍhaibhbhirivughghu ghaḍhḍhaḻaiyiḍhḍha bhiṉṉar, ivar òru maradhdhil eṟi bhiriḍhḍhijhu vīrarghaḻai noghghi jhuḍhadh dhòḍhaṅghiṉār.  maṟaindhirundhu dhāghghuṃ ivarai noghghi  dhubhbhāghghijh jhūḍhu naḍhadhdhabhbhaḍhḍhadhu. idhil ivar iṟandhār.

niṉaivu 
udhdharabhbhiradhejhadhdhil uḻḻa bhilibhidh māvaḍhḍhadhdhiṉ bhājhi (bhāsi èṉṟuṃ ujhjharighghabhbhaḍhughiṟadhu) dhalidh jhamūghaṃ, udhā dheviyiṉ dhiyāghadhdhiṉ āṇḍhu niṟaivai niṉaivughūruṃ vaghaiyil òvvòru āṇḍhuṃ navaṃbhar 16 aṉṟu òṉṟu jherghiṉṟaṉar.

meṟghoḻghaḻ 

indhiya viḍhudhalaibh bhorāḍhḍha vīrāṅghaṉaighaḻ
1857 iṟabhbhughaḻ
உதா தேவி