சனாமாகிசம் அல்லது சனமாகியம்,வடகிழக்கு இந்தியாவின் மணிப்பூர் மாநிலத்தின் இம்பால் பள்ளத்தாக்கில் பெரும்பான்மையாக வாழும் மெய்தெய் மக்கள் பெம்பான்மையாகப் பின்பற்றும் தொல்குடி சமயம் ஆகும். சனமாகியம் என்பதற்கு மணிப்புரியம் மொழியில் "கடவுள்-ராஜாவின் நம்பிக்கை" என்பதாகும்.  சனமாகிய சமயத்தில் முன்னோர் வழிபாடு, ஆவியுலக வழிபாடு மற்றும் இந்து சமயம் போன்று பல் தெய்வ வழிபாடுகள் உள்ளது. சனமாகியத்தின் முதன்மைத் தெய்வங்கள் சனமாகி மற்றும் லீமரேல் சிதாபி ஆகும்.

பாரம்பரியமாக ஒவ்வொரு மெய்தே குடும்பமும், மதத்தைப் பொருட்படுத்தாமல், சனாமாஹி மற்றும் லீமரேல் சிதாபியை வணங்குகிறார்கள். கிபி 662ல் மணிப்பூர் மன்னர் மெய்டிங்கு ஹொங்னெமியோய் குன்ஜாவோ நௌதிங்கோங்கின் ஆட்சியிலிருந்து சமயத் தலைவர்களே நீதியரசர்களாக உள்ளன.

சனமாகியத்தில் உள்ள தெய்வங்களில் பிரதான தெய்வங்களை அபோக்பா எனப்படும் மூதாதையர் தெய்வங்கள், மெய்தே குல தெய்வங்கள் (யேக் லாய்) அல்லது குடும்ப தெய்வங்கள் (சாகே லை) மற்றும் லாம் லாய் அல்லது உமாங் லாய் எனப்படும் பிராந்திய தெய்வங்கள் என வகைப்படுத்தலாம். அபோக்பா தெய்வங்களின் வழிபாடு, யெக் லைஸ் அல்லது சாகெயி லைஸ் ஒரு குலத்தில் உள்ளது. குடும்பங்கள் ஒரே குடும்பப் பெயரைப் பகிர்ந்து கொள்கின்றன. உமாங் லாய்ஸ் கோவிலை சுற்றி வசிப்பவர்களால் பிராந்திய தெய்வங்கள் வழிபடப்படுகின்றன. உமாங் லைஸ் பெரும்பாலும் முக்கிய தெய்வங்களில் ஒன்று அல்லது முக்கிய தெய்வங்களின் அவதாரம். உமாங் லாய்ஸ் வழிபாடு மற்றும் உமாங் லாய் ஹரோபா என்று குறிப்பிடப்படும் சடங்கு, சனாமாகிசத்தின் முக்கிய மதப் பண்டிகைகளில் ஒன்றாகும். உமாங் லைஸ் மற்றும் மியான்மரின் நாட் தெய்வங்களுக்கு இடையே ஒற்றுமைகள் உள்ளன.

அனைத்து தெய்வங்களும் மணிப்பூரியில் கடவுள் என்று பொருள்படும் லை என்ற  சொல்லால் குறிக்கப்படுகிறது. ஒரு ஆண் தெய்வத்தைக் குறிப்பிடும்போது, லைனிங்தௌ, எபுதௌ அல்லது எபா என்ற சொற்கள் பயன்படுத்தப்படுகின்றன. அதே சமயம் லைரெம்பி, எபெந்தௌ அல்லது எமா என்ற சொற்கள் பெண் தெய்வத்தைக் குறிக்கப் பயன்படுத்தப்படுகின்றன.

தோற்றம்
கிபி 33 முதல் 154 வரை ஒரு நூற்றாண்டுக்கும் மேலாக ஆட்சி செய்த மணிப்பூர் இராச்சிய மன்னன் நோங்டா லைரன் பகாங்பாவிலிருந்து தொடங்கி, காங்லீபாக் (மணிப்பூரின் பழைய பெயர்) அரசர்களின் நீதிமன்ற நாளாகமமான சீதரோல் கும்பாபாவில் சனமாகியம் சமயத்தின் முதல் குறிப்புகள் காணப்படுகின்றன.

விளக்கம்
சனாமாகிசம் ஒரு பழங்குடி இன மதம். இருப்பினும் மணிப்பூரி பாரம்பரியத்தை வலியுறுத்த சனாமாகிசம் மற்றும் தொடர்புடைய நடைமுறைகளை புத்துயிர் அளிக்க முயன்றனர். அத்துடன் வங்காள மொழி எழுத்துக்களை தடை செய்து, அபுகிடா எழுத்து முறையை பயன்படுத்துகிறார்கள்.

இதனையும் காண்க
 மணிப்புரி
 நிங்கோல் சக்கோபா (ரக்சா பந்தன் போன்றது)
 இயாங்தாங் இலாய்ரெம்பி கோயில்
 சனமாகி கோயில்
 மெரா சோரல் கவுபா திருவிழா

மேற்கோள்கள்

மணிப்பூரின் பண்பாடு
jhaṉāmāghijhaṃ alladhu jhaṉamāghiyaṃ,vaḍhaghil̤aghghu indhiyāviṉ maṇibhbhūr māniladhdhiṉ iṃbhāl bhaḻḻadhdhāghghil bhèruṃbhāṉmaiyāgha vāl̤uṃ mèydhèy maghghaḻ bhèṃbhāṉmaiyāghabh bhiṉbhaṟṟuṃ dhòlghuḍhi jhamayaṃ āghuṃ. jhaṉamāghiyaṃ èṉbhadhaṟghu maṇibhbhuriyaṃ mòl̤iyil "ghaḍhavuḻ-rājāviṉ naṃbhighghai" èṉbhadhāghuṃ.  jhaṉamāghiya jhamayadhdhil muṉṉor val̤ibhāḍhu, āviyulagha val̤ibhāḍhu maṟṟuṃ indhu jhamayaṃ bhoṉṟu bhal dhèyva val̤ibhāḍhughaḻ uḻḻadhu. jhaṉamāghiyadhdhiṉ mudhaṉmaidh dhèyvaṅghaḻ jhaṉamāghi maṟṟuṃ līmarel jhidhābhi āghuṃ.

bhāraṃbhariyamāgha òvvòru mèydhe ghuḍhuṃbhamuṃ, madhadhdhaibh bhòruḍhbhaḍhudhdhāmal, jhaṉāmāhi maṟṟuṃ līmarel jhidhābhiyai vaṇaṅghughiṟārghaḻ. ghibhi 662l maṇibhbhūr maṉṉar mèyḍhiṅghu hòṅṉèmiyoy ghuṉjāvo naudhiṅghoṅghiṉ āḍhjhiyilirundhu jhamayadh dhalaivarghaḻe nīdhiyarajharghaḻāgha uḻḻaṉa.

jhaṉamāghiyadhdhil uḻḻa dhèyvaṅghaḻil bhiradhāṉa dhèyvaṅghaḻai abhoghbhā èṉabhbhaḍhuṃ mūdhādhaiyar dhèyvaṅghaḻ, mèydhe ghula dhèyvaṅghaḻ (yegh lāy) alladhu ghuḍhuṃbha dhèyvaṅghaḻ (jhāghe lai) maṟṟuṃ lāṃ lāy alladhu umāṅ lāy èṉabhbhaḍhuṃ bhirāndhiya dhèyvaṅghaḻ èṉa vaghaibhbhaḍhudhdhalāṃ. abhoghbhā dhèyvaṅghaḻiṉ val̤ibhāḍhu, yègh lais alladhu jhāghèyi lais òru ghuladhdhil uḻḻadhu. ghuḍhuṃbhaṅghaḻ òre ghuḍhuṃbhabh bhèyaraibh bhaghirndhu ghòḻghiṉṟaṉa. umāṅ lāys ghovilai jhuṟṟi vajhibhbhavarghaḻāl bhirāndhiya dhèyvaṅghaḻ val̤ibhaḍhabhbhaḍhughiṉṟaṉa. umāṅ lais bhèruṃbhāluṃ mughghiya dhèyvaṅghaḻil òṉṟu alladhu mughghiya dhèyvaṅghaḻiṉ avadhāraṃ. umāṅ lāys val̤ibhāḍhu maṟṟuṃ umāṅ lāy harobhā èṉṟu ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhuṃ jhaḍhaṅghu, jhaṉāmāghijhadhdhiṉ mughghiya madhabh bhaṇḍhighaighaḻil òṉṟāghuṃ. umāṅ lais maṟṟuṃ miyāṉmariṉ nāḍh dhèyvaṅghaḻughghu iḍhaiye òṟṟumaighaḻ uḻḻaṉa.

aṉaidhdhu dhèyvaṅghaḻuṃ maṇibhbhūriyil ghaḍhavuḻ èṉṟu bhòruḻbhaḍhuṃ lai èṉṟa  jhòllāl ghuṟighghabhbhaḍhughiṟadhu. òru āṇ dhèyvadhdhaigh ghuṟibhbhiḍhuṃbhodhu, laiṉiṅdhau, èbhudhau alladhu èbhā èṉṟa jhòṟghaḻ bhayaṉbhaḍhudhdhabhbhaḍhughiṉṟaṉa. adhe jhamayaṃ lairèṃbhi, èbhèndhau alladhu èmā èṉṟa jhòṟghaḻ bhèṇ dhèyvadhdhaigh ghuṟighghabh bhayaṉbhaḍhudhdhabhbhaḍhughiṉṟaṉa.

dhoṟṟaṃ
ghibhi 33 mudhal 154 varai òru nūṟṟāṇḍhughghuṃ melāgha āḍhjhi jhèydha maṇibhbhūr irājhjhiya maṉṉaṉ noṅḍhā lairaṉ bhaghāṅbhāvilirundhu dhòḍhaṅghi, ghāṅlībhāgh (maṇibhbhūriṉ bhal̤aiya bhèyar) arajharghaḻiṉ nīdhimaṉṟa nāḻāghamamāṉa jhīdharol ghuṃbhābhāvil jhaṉamāghiyaṃ jhamayadhdhiṉ mudhal ghuṟibhbhughaḻ ghāṇabhbhaḍhughiṉṟaṉa.

viḻaghghaṃ
jhaṉāmāghijhaṃ òru bhal̤aṅghuḍhi iṉa madhaṃ. irubhbhiṉuṃ maṇibhbhūri bhāraṃbhariyadhdhai valiyuṟudhdha jhaṉāmāghijhaṃ maṟṟuṃ dhòḍharbhuḍhaiya naḍhaimuṟaighaḻai bhudhdhuyir aḻighgha muyaṉṟaṉar. adhdhuḍhaṉ vaṅghāḻa mòl̤i èl̤udhdhughghaḻai dhaḍhai jhèydhu, abhughiḍhā èl̤udhdhu muṟaiyai bhayaṉbhaḍhudhdhughiṟārghaḻ.

idhaṉaiyuṃ ghāṇgha
 maṇibhbhuri
 niṅghol jhaghghobhā (raghjhā bhandhaṉ bhoṉṟadhu)
 iyāṅdhāṅ ilāyrèṃbhi ghoyil
 jhaṉamāghi ghoyil
 mèrā jhoral ghavubhā dhiruvil̤ā

meṟghoḻghaḻ

maṇibhbhūriṉ bhaṇbhāḍhu
சனமாகியம்