சகஜானந்த் சரஸ்வதி (Sahajanand Saraswati)   (1889 பிப்ரவரி 22 - 1950 சூன் 26) இவர் ஓர் சந்நியாசியும், ஒரு தேசியவாதியும் மற்றும் இந்தியாவின் விவசாயத் தலைவருமாவார். 

வடமேற்கு மாகாணங்களில் (இன்றைய உத்தரப்பிரதேசம் ) பிறந்திருந்தாலும், இவரது சமூக மற்றும் அரசியல் நடவடிக்கைகள் ஆரம்ப நாட்களில் பெரும்பாலும் பீகாரில் கவனம் செலுத்தியது. மேலும் படிப்படியாக அகில இந்திய விவசாயிகள் சங்கத்தை உருவாக்கியதன் மூலம் இந்தியாவின் பிற பகுதிகளுக்கும் பரவியது. இவர் பீகார் அருகே பிக்தா என்னுமிடத்தில் ஒரு ஆசிரமத்தை அமைத்திருந்தார். அங்கிருந்து தனது வாழ்க்கையின் பிற்பகுதியில் தனது பெரும்பாலான பணிகளை மேற்கொண்டார். இவர் ஒரு அறிவார்ந்த, செழிப்பான எழுத்தாளரும், சமூக சீர்திருத்தவாயும் மற்றும் புரட்சியாளராகவும் இருந்தார்.

சுயசரிதை 
சுவாமி சகஜானந்த சரசுவதி 1889 ஆம் ஆண்டில் கிழக்கு வடமேற்கு மாகாணங்களில் காசிப்பூர் மாவட்டம் துல்லாப்பூர் அருகே உள்ள தேவா என்ற கிராமத்தில் ஜிஜோதியா பிராமணர்களின் குடும்பத்தில் பிறந்தார். ஆறு மகன்களில் கடைசியாக பிறந்த இவர் பின்னர் னௌரங் ராய் ஜிஜோதியா என்று அழைக்கப்பட்டார். இவர் குழந்தையாக இருந்தபோது இவரது தாயார் இறந்துவிட்டார். இவரை இவரது அத்தை வளர்த்தார்.  

 ஜிஜோதியா பிராமணர்கள் "கன்னியாகுப்ஜா பிராமணர்களின்" ஐந்து கிளைகளில் ஒன்றாகும். இவரது தந்தையின் பெயர் "பண்டிதர் பெனி ராய் ஜிஜோதியா", அவர் கர்மகாண்டி பிராமணரும் விவசாயியும் ஆவார். அவருக்கு நிறைய நிலம் இருந்தது, எனவே இந்த மக்களின் குடும்பப்பெயர் நில உரிமையாளரின் குடும்பப் பெயருடன் பிராமண குடும்பப் பெயருடன் தொடர்புடையது. 

 சுவாமி சகஜானந்தா பிறந்த சிறிது காலத்திலேயே இவரது தாய் இறந்துவிட்டதால், சுவாமிஜியின் தாயின் பெயர் தெரியவில்லை. 

 பின்னர் சுவாமி சகஜானந்த சரசுவதி "பூமிகார்கள்" துறவிகளின், வழிகாட்டியாகவும் மற்றும் ஆலோசகராகவும் ஆனார். அதனால்தான் இவரை பூமிகார் என்று சிலர் தவறாகப் புரிந்து கொண்டனர். 

 பூமிகார்களுடன இவரது தொடர்பு காரணமாக, இவரது ஆரம்பகால அரசியல் நடவடிக்கைகள் பெரும்பாலும் பீகார் மற்றும் உத்தரபிரதேசத்தில் ஆரம்பித்து அகில இந்திய விவசாயிகள் சங்கத்தை உருவாக்கிய பின்னர் இந்தியா முழுவதும் பரவியது. இவர் பட்னாவுக்கு அருகிலுள்ள பிக்தாவில் ஒரு ஆசிரமத்தை கட்டியிருந்தார். அங்கிருந்து இவர் தனது வாழ்க்கையின் பிற்பகுதியின் அனைத்து பணிகளையும் நடத்தி வந்தார். 

1929 ஆம் ஆண்டில் சுவாமி சகஜானந்தா தலைமையில் பீகாரில் விவசாயிகள் சங்கம்  உருவானது. இதன்மூலம் அவர்களின் ஆக்கிரமிப்பு உரிமைகள் மீதான ஜமீன்தாரி தாக்குதல்களுக்கு எதிராக விவசாயிகளின் குறைகளைத் திரட்டுவதற்காகவும், இதனால் இந்தியாவில் விவசாயிகளின் இயக்கங்களுக்கும் வித்திட்டது.   

படிப்படியாக விவசாயிகள் இயக்கம் தீவிரமடைந்து இந்தியாவின் பிற பகுதிகளிலும் பரவியது. விவசாயிகள் முன்னணியில் இந்த தீவிரமான முன்னேற்றங்கள் அனைத்தும் 1936 ஏப்ரல் மாதம் நடந்த  இந்திய தேசிய காங்கிரசின் இலக்னோ அமர்வில் அகில இந்திய விவசாயிகள் சங்கம் உருவாவதில் உச்சக்கட்டத்தை அடைந்தது, சரசுவதி அதன் முதல் தலைவராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். மேலும் என்.ஜி.ரங்கா மற்றும் இ.எம்.எஸ் நம்பூதிரிபாடு போன்ற போன்ற முக்கிய தலைவர்கள் அதில் ஈடுபட்டனர். ஆகத்து 1936 இல் வெளியிடப்பட்ட விவசாயிகள் அறிக்கையில், ஜமீன்தாரி முறையை ஒழிக்க வேண்டும், கிராமப்புற கடன்களை ரத்து செய்ய வேண்டும் என்று கோரப்பட்டது. அக்டோபர் 1937 இல், அகில இந்திய விவசாயிகள் சங்கம் சிவப்புக் கொடியை அதன் கொடியாக ஏற்றுக்கொண்டது. அதன் தலைவர்கள் காங்கிரசுடன் அதிக கருத்து வேற்பாட்டுடன் இருந்தனர். மேலும் பீகார் மற்றும் ஐக்கிய மாகாணத்தில் காங்கிரசு அரசாங்கங்களுடன் பலமுறை மோதலில் ஈடுபட்டனர்.     

சரசுவதி 1937-1938 இல் பீகாரில் பகாஷ் இயக்கத்தை ஏற்பாடு செய்தார். "பகாஷ்" என்றால் சுய விவசாயம் செய்பவர் என்பதாகும். இந்த இயக்கம் பகாஷ் நிலங்களில் இருந்து குத்தகைதாரர்களை ஜமீன்தார்களால் வெளியேற்றுவதற்கு எதிரானதாக இருந்தது. மேலும் பீகார் குத்தகை சட்டம் மற்றும் பகாஷ் நில வரி ஆகியவற்றை நிறைவேற்ற வழிவகுத்தது.   பிக்தாவில் உள்ள டால்மியா சர்க்கரை ஆலையில் வெற்றிகரமான ஒரு போராட்டத்திற்கும் இவர் தலைமை தாங்கினார்.  

வெள்ளையனே வெளியேறு இயக்கத்தின் போது சுவாமி சரசுவதி கைது செய்யப்பட்டதைக் கேள்விப்பட்ட சுபாஷ் சந்திர போஸ் மற்றும் அனைத்திந்திய பார்வார்டு பிளாக்கு கட்சி இவரை பிரிட்டிசு அரசு சிறையில் அடைத்ததற்கு எதிர்ப்புத் தெரிவிக்க முடிவு செய்து ஏப்ரல் 28 ஐ அகில இந்திய சுவாமி சகஜானந்தா தினமாக கொண்டாட முடிவு செய்தனர்.  

சரசுவதி 1950 சூன் 26 அன்று இறந்தார்.

அங்கீகாரம் 
சுவாமி சகஜானந்தா நினைவாக இவரது சொந்த மாவட்டமான காசிப்பூரில் (உத்தரப் பிரதேசம்) சுவாமி சகஜானந்தா முதுகலை கல்லூரி நிறுவப்பட்டுள்ளது. 

சரசுவதியின் நினைவாக ஒரு அஞ்சல் முத்திரையை இந்திய அரசு சார்பில் 2000 சூன் 26 அன்று அப்போதைய தகவல் தொடர்பு அமைச்சராக இருந்த ராம் விலாஸ் பாஸ்வான்  வெளியிட்டார்.  

இந்திய வேளாண் ஆராய்ச்சி குழுமம் சுவாமி சகஜானந்த சரசுவதி விரிவாக்க விஞ்ஞானி / தொழிலாளர் விருதை வழங்குகிறது .  

2001 ஆம் ஆண்டில், சரசுவதியின் 112 வது பிறந்த நாளை முன்னிட்டு இரண்டு நாள் விவசாயிகள் மகாபஞ்சாயத்து ஏற்பாடு செய்யப்பட்டது.  

பீகார் ஆளுநர் ஆர்.எஸ்.கவாய் பட்னாவில் சரஸ்வதியின் 57 வது நினைவு ஆண்டு விழாவில் இவரது வாழ்க்கை குறித்த புத்தகத்தை வெளியிட்டார்.

குறிப்புகள்

மேலும் படிக்க 
 
Sahajanand on Agricultural Labour and the Rural Poor, edited by Walter Hauser, Manohar Publishers, paperback, 2005, 
Swami And Friends: Sahajanand Saraswati And Those Who Refuse To Let The Past of Bihar's Peasant Movements Become History By Arvind Narayan Das, Paper for the Peasant Symposium, May 1997 University of Virginia, Charlottesville, Virginia
Bagchi, A.K., 1976, 'Deindustrialisation in Gangetic Bihar, 1809– 1901' in Essays in Honour of Prof. S.C. Sarkar, New Delhi.
Banaji, Jairus, 1976, "The Peasantry in the Feudal MOde of Production: Towards an Economic Model", Journal of Peasant Studies, April.
Bandopadhyay, D., 1973, `Agrarian Relations in Two Bihar Districts', Mainstream, 2 June, New Delhi.
Banerjee, N., 1978, `All the Backwards', Sunday, 9 April, Calcutta. Bihar, 1938, Board of Revenue, Average Prices of Staple Food Crops from 1888, Patna.
Judith M. Brown, 1972, Gandhi's Rise to Power: Indian Politics, 1915–1922, London.
Datta, K.K., 1957, History of the Freedom Movement in Bihar, Patna.
Devanand, Swami, 1958, Virat Kisan Samaroh (Massive Peasant Convention), in Hindi, Bihar Kisan Sangh, Bihta.
R, R.Diwakar, ed., 1957, Bihar Through the Ages, Patna.
Mohandas Karamchand Gandhi, 1921, 'The Zamindar and the Ryots', Young India, Vol. III (New Series) No. 153, 18 May.
Mohandas Karamchand Gandhi, 1940, An Autobiography or The Story of My experiments in Truth, Ahmedabad.
Maharaj, R.N., 1976, 'Freed Bonded Labour Camp at Palamau', National Labour Institute Bulletin, October, New Delhi.
Mishra, G., 1968. 'The Socio-economic Background of Gandhi's Champaran Movement', Indian Economic and Social History Review, 5(3), New Delhi.
Mishra, G., 1978, Agrarian Problems of Permanent Settlement: A Case Study of Champaran, New Delhi.
Mitra, Manoshi, 1983, Agrarian Social Structure in Bihar: Continuity and Change, 1786–1820, Delhi : Manohar.
Mitra, N., ed, 1938, Indian Annual Register, July–December 1937, Vol. II, Calcutta.
Jawaharlal Nehru, 1936, An Autobiography, London.
Pouchepadass, J., 1974, 'Local Leaders and the Intelligentsia in the Champaran Satyagraha', Contributions to Indian Sociology, New Series, No.8, November, New Delhi.
Prasad, P.H., 1979, 'Semi-Feudalism: Basic Constraint in Indian Agriculture' in Arvind N. Das & V. Nilakant, eds., Agrarian Relations in India, New Delhi.
Rajendra Prasad, 1949, Satyagraha in Champaran, Ahmedabad.
Rajendra Prasad, 1957, Autobiography, Bombay.
N. G. Ranga, 1949, Revolutionary Peasants, New Delhi.
N. G. Ranga, 1968, Fight For Freedom, New Delhi.
Shanin, Teodor, 1978, "Defining Peasants: Conceptualisations and Deconceptualisations: Old and New in a Marxist Debate", Manchester University.
Anugrah Narayan Sinha, 1961, Mere Sansmaran (My Recollections), in Hindi Patna.
Indradeep Sinha, 1969, Sathi ke Kisanon ka Aitihasic Sangharsha (Historic Struggle of Sathi Peasants), in Hindi, Patna.

வெளி இணைப்புகள் 

 Swami Sahajanand Saraswati images
 http://www.bihartimes.in/articles/Manish_Thakur/swami_sahjanand.html
இந்தி எழுத்தாளர்கள்
இந்து மெய்யியலாளர்கள்
1950 இறப்புகள்
1889 பிறப்புகள்
jhaghajāṉandh jharasvadhi (Sahajanand Saraswati)   (1889 bhibhravari 22 - 1950 jhūṉ 26) ivar or jhanniyājhiyuṃ, òru dhejhiyavādhiyuṃ maṟṟuṃ indhiyāviṉ vivajhāyadh dhalaivarumāvār. 

vaḍhameṟghu māghāṇaṅghaḻil (iṉṟaiya udhdharabhbhiradhejhaṃ ) bhiṟandhirundhāluṃ, ivaradhu jhamūgha maṟṟuṃ arajhiyal naḍhavaḍhighghaighaḻ āraṃbha nāḍhghaḻil bhèruṃbhāluṃ bhīghāril ghavaṉaṃ jhèludhdhiyadhu. meluṃ bhaḍhibhbhaḍhiyāgha aghila indhiya vivajhāyighaḻ jhaṅghadhdhai uruvāghghiyadhaṉ mūlaṃ indhiyāviṉ bhiṟa bhaghudhighaḻughghuṃ bharaviyadhu. ivar bhīghār arughe bhighdhā èṉṉumiḍhadhdhil òru ājhiramadhdhai amaidhdhirundhār. aṅghirundhu dhaṉadhu vāl̤ghghaiyiṉ bhiṟbhaghudhiyil dhaṉadhu bhèruṃbhālāṉa bhaṇighaḻai meṟghòṇḍhār. ivar òru aṟivārndha, jhèl̤ibhbhāṉa èl̤udhdhāḻaruṃ, jhamūgha jhīrdhirudhdhavāyuṃ maṟṟuṃ bhuraḍhjhiyāḻarāghavuṃ irundhār.

jhuyajharidhai 
jhuvāmi jhaghajāṉandha jharajhuvadhi 1889 āṃ āṇḍhil ghil̤aghghu vaḍhameṟghu māghāṇaṅghaḻil ghājhibhbhūr māvaḍhḍhaṃ dhullābhbhūr arughe uḻḻa dhevā èṉṟa ghirāmadhdhil jijodhiyā bhirāmaṇarghaḻiṉ ghuḍhuṃbhadhdhil bhiṟandhār. āṟu maghaṉghaḻil ghaḍhaijhiyāgha bhiṟandha ivar bhiṉṉar ṉauraṅ rāy jijodhiyā èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhḍhār. ivar ghul̤andhaiyāgha irundhabhodhu ivaradhu dhāyār iṟandhuviḍhḍhār. ivarai ivaradhu adhdhai vaḻardhdhār.  

 jijodhiyā bhirāmaṇarghaḻ "ghaṉṉiyāghubhjā bhirāmaṇarghaḻiṉ" aindhu ghiḻaighaḻil òṉṟāghuṃ. ivaradhu dhandhaiyiṉ bhèyar "bhaṇḍhidhar bhèṉi rāy jijodhiyā", avar gharmaghāṇḍhi bhirāmaṇaruṃ vivajhāyiyuṃ āvār. avarughghu niṟaiya nilaṃ irundhadhu, èṉave indha maghghaḻiṉ ghuḍhuṃbhabhbhèyar nila urimaiyāḻariṉ ghuḍhuṃbhabh bhèyaruḍhaṉ bhirāmaṇa ghuḍhuṃbhabh bhèyaruḍhaṉ dhòḍharbhuḍhaiyadhu. 

 jhuvāmi jhaghajāṉandhā bhiṟandha jhiṟidhu ghāladhdhileye ivaradhu dhāy iṟandhuviḍhḍhadhāl, jhuvāmijiyiṉ dhāyiṉ bhèyar dhèriyavillai. 

 bhiṉṉar jhuvāmi jhaghajāṉandha jharajhuvadhi "bhūmighārghaḻ" dhuṟavighaḻiṉ, val̤ighāḍhḍhiyāghavuṃ maṟṟuṃ ālojhagharāghavuṃ āṉār. adhaṉāldhāṉ ivarai bhūmighār èṉṟu jhilar dhavaṟāghabh bhurindhu ghòṇḍhaṉar. 

 bhūmighārghaḻuḍhaṉa ivaradhu dhòḍharbhu ghāraṇamāgha, ivaradhu āraṃbhaghāla arajhiyal naḍhavaḍhighghaighaḻ bhèruṃbhāluṃ bhīghār maṟṟuṃ udhdharabhiradhejhadhdhil āraṃbhidhdhu aghila indhiya vivajhāyighaḻ jhaṅghadhdhai uruvāghghiya bhiṉṉar indhiyā mul̤uvadhuṃ bharaviyadhu. ivar bhaḍhṉāvughghu arughiluḻḻa bhighdhāvil òru ājhiramadhdhai ghaḍhḍhiyirundhār. aṅghirundhu ivar dhaṉadhu vāl̤ghghaiyiṉ bhiṟbhaghudhiyiṉ aṉaidhdhu bhaṇighaḻaiyuṃ naḍhadhdhi vandhār. 

1929 āṃ āṇḍhil jhuvāmi jhaghajāṉandhā dhalaimaiyil bhīghāril vivajhāyighaḻ jhaṅghaṃ  uruvāṉadhu. idhaṉmūlaṃ avarghaḻiṉ āghghiramibhbhu urimaighaḻ mīdhāṉa jamīṉdhāri dhāghghudhalghaḻughghu èdhirāgha vivajhāyighaḻiṉ ghuṟaighaḻaidh dhiraḍhḍhuvadhaṟghāghavuṃ, idhaṉāl indhiyāvil vivajhāyighaḻiṉ iyaghghaṅghaḻughghuṃ vidhdhiḍhḍhadhu.   

bhaḍhibhbhaḍhiyāgha vivajhāyighaḻ iyaghghaṃ dhīviramaḍhaindhu indhiyāviṉ bhiṟa bhaghudhighaḻiluṃ bharaviyadhu. vivajhāyighaḻ muṉṉaṇiyil indha dhīviramāṉa muṉṉeṟṟaṅghaḻ aṉaidhdhuṃ 1936 ebhral mādhaṃ naḍhandha  indhiya dhejhiya ghāṅghirajhiṉ ilaghṉo amarvil aghila indhiya vivajhāyighaḻ jhaṅghaṃ uruvāvadhil ujhjhaghghaḍhḍhadhdhai aḍhaindhadhu, jharajhuvadhi adhaṉ mudhal dhalaivarāghadh dherndhèḍhughghabhbhaḍhḍhār. meluṃ èṉ.ji.raṅghā maṟṟuṃ i.èṃ.ès naṃbhūdhiribhāḍhu bhoṉṟa bhoṉṟa mughghiya dhalaivarghaḻ adhil īḍhubhaḍhḍhaṉar. āghadhdhu 1936 il vèḻiyiḍhabhbhaḍhḍha vivajhāyighaḻ aṟighghaiyil, jamīṉdhāri muṟaiyai òl̤ighgha veṇḍhuṃ, ghirāmabhbhuṟa ghaḍhaṉghaḻai radhdhu jhèyya veṇḍhuṃ èṉṟu ghorabhbhaḍhḍhadhu. aghḍhobhar 1937 il, aghila indhiya vivajhāyighaḻ jhaṅghaṃ jhivabhbhugh ghòḍhiyai adhaṉ ghòḍhiyāgha eṟṟughghòṇḍhadhu. adhaṉ dhalaivarghaḻ ghāṅghirajhuḍhaṉ adhigha gharudhdhu veṟbhāḍhḍhuḍhaṉ irundhaṉar. meluṃ bhīghār maṟṟuṃ aighghiya māghāṇadhdhil ghāṅghirajhu arajhāṅghaṅghaḻuḍhaṉ bhalamuṟai modhalil īḍhubhaḍhḍhaṉar.     

jharajhuvadhi 1937-1938 il bhīghāril bhaghāṣ iyaghghadhdhai eṟbhāḍhu jhèydhār. "bhaghāṣ" èṉṟāl jhuya vivajhāyaṃ jhèybhavar èṉbhadhāghuṃ. indha iyaghghaṃ bhaghāṣ nilaṅghaḻil irundhu ghudhdhaghaidhārarghaḻai jamīṉdhārghaḻāl vèḻiyeṟṟuvadhaṟghu èdhirāṉadhāgha irundhadhu. meluṃ bhīghār ghudhdhaghai jhaḍhḍhaṃ maṟṟuṃ bhaghāṣ nila vari āghiyavaṟṟai niṟaiveṟṟa val̤ivaghudhdhadhu.   bhighdhāvil uḻḻa ḍhālmiyā jharghgharai ālaiyil vèṟṟigharamāṉa òru bhorāḍhḍhadhdhiṟghuṃ ivar dhalaimai dhāṅghiṉār.  

vèḻḻaiyaṉe vèḻiyeṟu iyaghghadhdhiṉ bhodhu jhuvāmi jharajhuvadhi ghaidhu jhèyyabhbhaḍhḍhadhaigh gheḻvibhbhaḍhḍha jhubhāṣ jhandhira bhos maṟṟuṃ aṉaidhdhindhiya bhārvārḍhu bhiḻāghghu ghaḍhjhi ivarai bhiriḍhḍhijhu arajhu jhiṟaiyil aḍhaidhdhadhaṟghu èdhirbhbhudh dhèrivighgha muḍhivu jhèydhu ebhral 28 ai aghila indhiya jhuvāmi jhaghajāṉandhā dhiṉamāgha ghòṇḍhāḍha muḍhivu jhèydhaṉar.  

jharajhuvadhi 1950 jhūṉ 26 aṉṟu iṟandhār.

aṅghīghāraṃ 
jhuvāmi jhaghajāṉandhā niṉaivāgha ivaradhu jhòndha māvaḍhḍhamāṉa ghājhibhbhūril (udhdharabh bhiradhejhaṃ) jhuvāmi jhaghajāṉandhā mudhughalai ghallūri niṟuvabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. 

jharajhuvadhiyiṉ niṉaivāgha òru añjhal mudhdhiraiyai indhiya arajhu jhārbhil 2000 jhūṉ 26 aṉṟu abhbhodhaiya dhaghaval dhòḍharbhu amaijhjharāgha irundha rāṃ vilās bhāsvāṉ  vèḻiyiḍhḍhār.  

indhiya veḻāṇ ārāyjhjhi ghul̤umaṃ jhuvāmi jhaghajāṉandha jharajhuvadhi virivāghgha viññāṉi / dhòl̤ilāḻar virudhai val̤aṅghughiṟadhu .  

2001 āṃ āṇḍhil, jharajhuvadhiyiṉ 112 vadhu bhiṟandha nāḻai muṉṉiḍhḍhu iraṇḍhu nāḻ vivajhāyighaḻ maghābhañjhāyadhdhu eṟbhāḍhu jhèyyabhbhaḍhḍhadhu.  

bhīghār āḻunar ār.ès.ghavāy bhaḍhṉāvil jharasvadhiyiṉ 57 vadhu niṉaivu āṇḍhu vil̤āvil ivaradhu vāl̤ghghai ghuṟidhdha bhudhdhaghadhdhai vèḻiyiḍhḍhār.

ghuṟibhbhughaḻ

meluṃ bhaḍhighgha 
 
Sahajanand on Agricultural Labour and the Rural Poor, edited by Walter Hauser, Manohar Publishers, paperback, 2005, 
Swami And Friends: Sahajanand Saraswati And Those Who Refuse To Let The Past of Bihar's Peasant Movements Become History By Arvind Narayan Das, Paper for the Peasant Symposium, May 1997 University of Virginia, Charlottesville, Virginia
Bagchi, A.K., 1976, 'Deindustrialisation in Gangetic Bihar, 1809– 1901' in Essays in Honour of Prof. S.C. Sarkar, New Delhi.
Banaji, Jairus, 1976, "The Peasantry in the Feudal MOde of Production: Towards an Economic Model", Journal of Peasant Studies, April.
Bandopadhyay, D., 1973, `Agrarian Relations in Two Bihar Districts', Mainstream, 2 June, New Delhi.
Banerjee, N., 1978, `All the Backwards', Sunday, 9 April, Calcutta. Bihar, 1938, Board of Revenue, Average Prices of Staple Food Crops from 1888, Patna.
Judith M. Brown, 1972, Gandhi's Rise to Power: Indian Politics, 1915–1922, London.
Datta, K.K., 1957, History of the Freedom Movement in Bihar, Patna.
Devanand, Swami, 1958, Virat Kisan Samaroh (Massive Peasant Convention), in Hindi, Bihar Kisan Sangh, Bihta.
R, R.Diwakar, ed., 1957, Bihar Through the Ages, Patna.
Mohandas Karamchand Gandhi, 1921, 'The Zamindar and the Ryots', Young India, Vol. III (New Series) No. 153, 18 May.
Mohandas Karamchand Gandhi, 1940, An Autobiography or The Story of My experiments in Truth, Ahmedabad.
Maharaj, R.N., 1976, 'Freed Bonded Labour Camp at Palamau', National Labour Institute Bulletin, October, New Delhi.
Mishra, G., 1968. 'The Socio-economic Background of Gandhi's Champaran Movement', Indian Economic and Social History Review, 5(3), New Delhi.
Mishra, G., 1978, Agrarian Problems of Permanent Settlement: A Case Study of Champaran, New Delhi.
Mitra, Manoshi, 1983, Agrarian Social Structure in Bihar: Continuity and Change, 1786–1820, Delhi : Manohar.
Mitra, N., ed, 1938, Indian Annual Register, July–December 1937, Vol. II, Calcutta.
Jawaharlal Nehru, 1936, An Autobiography, London.
Pouchepadass, J., 1974, 'Local Leaders and the Intelligentsia in the Champaran Satyagraha', Contributions to Indian Sociology, New Series, No.8, November, New Delhi.
Prasad, P.H., 1979, 'Semi-Feudalism: Basic Constraint in Indian Agriculture' in Arvind N. Das & V. Nilakant, eds., Agrarian Relations in India, New Delhi.
Rajendra Prasad, 1949, Satyagraha in Champaran, Ahmedabad.
Rajendra Prasad, 1957, Autobiography, Bombay.
N. G. Ranga, 1949, Revolutionary Peasants, New Delhi.
N. G. Ranga, 1968, Fight For Freedom, New Delhi.
Shanin, Teodor, 1978, "Defining Peasants: Conceptualisations and Deconceptualisations: Old and New in a Marxist Debate", Manchester University.
Anugrah Narayan Sinha, 1961, Mere Sansmaran (My Recollections), in Hindi Patna.
Indradeep Sinha, 1969, Sathi ke Kisanon ka Aitihasic Sangharsha (Historic Struggle of Sathi Peasants), in Hindi, Patna.

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 

 Swami Sahajanand Saraswati images
 http://www.bihartimes.in/articles/Manish_Thakur/swami_sahjanand.html
indhi èl̤udhdhāḻarghaḻ
indhu mèyyiyalāḻarghaḻ
1950 iṟabhbhughaḻ
1889 bhiṟabhbhughaḻ
சகஜானந்த சரசுவதி