நாக்பூர் மாகாணம் (Nagpur Province) இந்தியாவில் பிரித்தானிய கிழக்கிந்தியக் கம்பெனி ஆட்சியின் போது நிறுவப்பட்ட மாகாணங்களில் ஒன்றாகும். இம்மாகாணம் நாக்பூர் நகரத்தை தலைமையிடமாகக் கொண்டு இயங்கியது.

வரலாறு
மராத்தியர்கள் ஆண்ட  நாக்பூர் இராச்சியம், மூன்றாம் ஆங்கிலேய மராட்டியப் போருக்குப் பின்னர் 1818ல் பிரித்தானிய கிழக்கிந்தியக் கம்பெனியினர் விதித்த துணைப்படைத் திட்டத்தை ஏற்று, கம்பெனி ஆட்சிக்கு அடங்கிய சுதேச சமஸ்தானமாக விளங்கியது. 

நாக்பூர் இராச்சியத்தின் மன்னர் மூன்றாம் ராகோஜி காலத்திற்கு பின், நாக்பூர் இராச்சியம் வாரிசுரிமையற்று இருந்ததால்,  அவகாசியிலிக் கொள்கையின் படி, நாக்பூர் இராச்சியப்பகுதிகளுடன், அண்மைப் பகுதிகளை இணைத்து, 11 டிசம்பர் 1853 அன்று நாக்பூர் மாகாணம் நிறுவப்பட்டது.

பின்னர் 1861-ஆம் ஆண்டில் நாக்பூர் மாகாணத்தை மத்திய மாகாணத்துடன் இணக்கப்பட்டது. 1903-ஆம் ஆண்டில் மத்திய மாகாணப் பகுதிகள் மத்திய மாகாணம் மற்றும் பேரர் பகுதிகளுடன் இணைக்கப்பட்டது. 1950-ஆம் ஆண்டில் மத்திய மாகாணம் மற்றும் பேரர் பகுதிகள் மும்பை மாகாணம் மற்றும் விந்தியப் பிரதேசம் ஆகிய மாநிலங்களுடன் இணக்கப்பட்டது. நாக்பூர் மாகாணத்தில் இருந்த சிந்த்வாரா மாவட்டம், நாக்பூர் மாவட்டம், பண்டாரா மாவட்டம்,  சந்திரபூர் மாவட்டம்,  வர்தா மாவட்டம் மற்றும் பாலாகாட் மாவட்டங்கள் மகாராட்டிரா மாநிலத்தில் விதர்பா பிரதேசத்தில் உள்ளது.   துர்க் மாவட்டம், ராய்ப்பூர் மாவட்டம் மற்றும் பிலாஸ்பூர் மாவட்டங்கள்  சத்தீஸ்கர் மாநிலத்தில் உள்ளது

நாக்பூர் மாகாணத்தில் இருந்த மாவட்டங்கள்
 சிந்த்வாரா மாவட்டம் 
 நாக்பூர் மாவட்டம்
 பண்டாரா மாவட்டம்
 சந்திரபூர் மாவட்டம்
 வர்தா மாவட்டம் 
 பாலாகாட் மாவட்டம்  
 துர்க் மாவட்டம் 
 ராய்ப்பூர் மாவட்டம் 
 பிலாஸ்பூர் மாவட்டம்

இதனையும் காண்க
 பிரித்தானிய இந்தியாவின் மாகாணங்களும், ஆட்சிப் பகுதிகளும்

மேற்கோள்கள்

பிரித்தானிய இந்தியா
பிரித்தானியக் கிழக்கிந்தியக் கம்பனி
இந்திய வரலாறு
முன்னாள் பிரித்தானியக் குடியேற்றங்கள்
 
மகாராஷ்டிராவின் வரலாறு
சத்தீஸ்கர்
nāghbhūr māghāṇaṃ (Nagpur Province) indhiyāvil bhiridhdhāṉiya ghil̤aghghindhiyagh ghaṃbhèṉi āḍhjhiyiṉ bhodhu niṟuvabhbhaḍhḍha māghāṇaṅghaḻil òṉṟāghuṃ. iṃmāghāṇaṃ nāghbhūr nagharadhdhai dhalaimaiyiḍhamāghagh ghòṇḍhu iyaṅghiyadhu.

varalāṟu
marādhdhiyarghaḻ āṇḍha  nāghbhūr irājhjhiyaṃ, mūṉṟāṃ āṅghileya marāḍhḍhiyabh bhorughghubh bhiṉṉar 1818l bhiridhdhāṉiya ghil̤aghghindhiyagh ghaṃbhèṉiyiṉar vidhidhdha dhuṇaibhbhaḍhaidh dhiḍhḍhadhdhai eṟṟu, ghaṃbhèṉi āḍhjhighghu aḍhaṅghiya jhudhejha jhamasdhāṉamāgha viḻaṅghiyadhu. 

nāghbhūr irājhjhiyadhdhiṉ maṉṉar mūṉṟāṃ rāghoji ghāladhdhiṟghu bhiṉ, nāghbhūr irājhjhiyaṃ vārijhurimaiyaṟṟu irundhadhāl,  avaghājhiyiligh ghòḻghaiyiṉ bhaḍhi, nāghbhūr irājhjhiyabhbhaghudhighaḻuḍhaṉ, aṇmaibh bhaghudhighaḻai iṇaidhdhu, 11 ḍhijhaṃbhar 1853 aṉṟu nāghbhūr māghāṇaṃ niṟuvabhbhaḍhḍhadhu.

bhiṉṉar 1861-āṃ āṇḍhil nāghbhūr māghāṇadhdhai madhdhiya māghāṇadhdhuḍhaṉ iṇaghghabhbhaḍhḍhadhu. 1903-āṃ āṇḍhil madhdhiya māghāṇabh bhaghudhighaḻ madhdhiya māghāṇaṃ maṟṟuṃ bherar bhaghudhighaḻuḍhaṉ iṇaighghabhbhaḍhḍhadhu. 1950-āṃ āṇḍhil madhdhiya māghāṇaṃ maṟṟuṃ bherar bhaghudhighaḻ muṃbhai māghāṇaṃ maṟṟuṃ vindhiyabh bhiradhejhaṃ āghiya mānilaṅghaḻuḍhaṉ iṇaghghabhbhaḍhḍhadhu. nāghbhūr māghāṇadhdhil irundha jhindhvārā māvaḍhḍhaṃ, nāghbhūr māvaḍhḍhaṃ, bhaṇḍhārā māvaḍhḍhaṃ,  jhandhirabhūr māvaḍhḍhaṃ,  vardhā māvaḍhḍhaṃ maṟṟuṃ bhālāghāḍh māvaḍhḍhaṅghaḻ maghārāḍhḍhirā māniladhdhil vidharbhā bhiradhejhadhdhil uḻḻadhu.   dhurgh māvaḍhḍhaṃ, rāybhbhūr māvaḍhḍhaṃ maṟṟuṃ bhilāsbhūr māvaḍhḍhaṅghaḻ  jhadhdhīsghar māniladhdhil uḻḻadhu

nāghbhūr māghāṇadhdhil irundha māvaḍhḍhaṅghaḻ
 jhindhvārā māvaḍhḍhaṃ 
 nāghbhūr māvaḍhḍhaṃ
 bhaṇḍhārā māvaḍhḍhaṃ
 jhandhirabhūr māvaḍhḍhaṃ
 vardhā māvaḍhḍhaṃ 
 bhālāghāḍh māvaḍhḍhaṃ  
 dhurgh māvaḍhḍhaṃ 
 rāybhbhūr māvaḍhḍhaṃ 
 bhilāsbhūr māvaḍhḍhaṃ

idhaṉaiyuṃ ghāṇgha
 bhiridhdhāṉiya indhiyāviṉ māghāṇaṅghaḻuṃ, āḍhjhibh bhaghudhighaḻuṃ

meṟghoḻghaḻ

bhiridhdhāṉiya indhiyā
bhiridhdhāṉiyagh ghil̤aghghindhiyagh ghaṃbhaṉi
indhiya varalāṟu
muṉṉāḻ bhiridhdhāṉiyagh ghuḍhiyeṟṟaṅghaḻ
 
maghārāṣḍhirāviṉ varalāṟu
jhadhdhīsghar
நாக்பூர் மாகாணம்