வடிவவியலில் பட்டகம் (prism) என்பது, n-பக்க பல்கோணிவடிவில் ஒரு அடிப்பக்கமும், அதன் பெயர்ச்சியாகவுள்ள இரண்டாவது அடிப்பக்கமும், அவ்விரு அடிப்பக்கங்களின் ஒத்த விளிம்புகளை இணைக்கும் nஇணைகர முகங்களும் கொண்ட ஒரு பன்முகியாகும். பட்டகத்தின் அடிப்பக்கங்களுக்கு இணையாக அமையும் எல்லாக் குறுக்குவெட்டுகளும் அடிப்பக்கங்களின் பெயர்ச்சிகளாகவே இருக்கும்.  ஒரு பட்டகத்தின் அடிப்பக்க வடிவைக்கொண்டு அதன் பெயர் அமையும். எடுத்துக்காட்டாக, முக்கோண வடிவ அடிப்பக்கங்களைக் கொண்ட பட்டகம் முக்கோணப் பட்டகம் என்றும், ஐங்கோண அடிப்பக்கங்களைக் கொண்ட பட்டகம் ஐங்கோணப் பட்டகம் என்றும் அழைக்கப்படும். பட்டகங்கள், இணையடிப் பன்முகிகளின் ஒரு உள்வகையாகும்.

பட்டகத்தைக் குறிக்கும் ஆங்கிலச் சொல் prism () என்பது முதன்முதலாக யூக்ளிட்டின் எலிமென்ட்ஸ் புத்தகத்தில் பயன்படுத்தப்பட்டுள்ளது. யூக்ளிட் தனது பதினோராவது புத்தகத்தில் பட்டகத்தை, "இரு எதிரெதிர், சம, இணை தளங்களுக்கிடையில் அமைந்த பிற பக்கவாட்டுப் பக்கங்களை இணைகரங்களாகக் கொண்ட திண்மம்" எனக் குறிப்பிடுகிறார். இக்குறிப்பில் அடிப்பக்கங்களின் தன்மைபற்றி குறிப்பாக எதுவும் சொல்லப்படவில்லை என்ற விமரிசனத்துள்ளானது.

சாய்வுப் பட்டகம் 

இணைக்கும் விளிம்புகளும் பக்கவாட்டு முகங்களும் அடிப்பக்கங்களுக்குச் செங்குத்தாக இருக்கவில்லையென்றால், அப்பட்டகம் சாய்வுப் பட்டகம் (oblique prism) என்றழைக்கப்படும்.

எடுத்துக்காட்டு: இணைகரத்திண்மம் ஒரு சாய்வுப் பட்டகம் ஆகும். இதன் அடிப்பக்கங்கள் இரண்டும் இணைகரங்கள். மேலும் பக்கவாட்டு முகங்களும் இணைகரங்களாகவே இருக்கும். இணைகரத்திண்மம், ஆறு பக்கங்களும் இணைகரங்களாகவுள்ள் ஒரு பன்முகியாகும்.

நேர் பட்டகம் 
இணைக்கும் விளிம்புகளும் பக்கவாட்டு முகங்களும் அடிப்பக்கங்களுக்குச் செங்குத்தாக இருந்தால் அப்பட்டகம் நேர் பட்டகம் (right prism) எனப்படும். அதாவது ஒரு பட்டக்கத்தின் எல்லாப் பக்கவாட்டு முகங்களும் செவ்வகங்களாக "இருந்தால், இருந்தால் மட்டுமே", அப்பட்டகம் நேர் பட்டகமாக இருக்கும்.

ஒரு நேர் n-பட்டகத்தின் இருமப் பன்முகி ஒரு  நேர் n-இருபட்டைக்கூம்பு ஆகும்.

ஒழுங்கு n-கோண அடிகளைக் கொண்ட ஒரு நேர் பட்டகத்தின் இசுலாபிலிக் குறியீடு { }×{n}. n இன் மதிப்பு முடிவிலியை நெருங்கும்போது, இப்பட்டகம் உருளை வடிவை நெருங்கும்.

சிறப்பு வகைகள் 
நேர் செவ்வகப் பட்டகம் (செவ்வக அடியுடையது),  கனசெவ்வகம் அல்லது நடைமுறை வழக்கில்  செவ்வகப் பெட்டி என்றழைக்கப்படுகிறது. நேர் செவ்வகப் பட்டகத்தின் இசுலாபிலிக் குறியீடு: { }×{ }×{ }.

நேர் சதுரப் பட்டகம் (சதுர அடி கொண்டது) கனசதுரம், அல்லது சதுரப் பெட்டி எனவும் அழைக்கப்படுகிறது.

சீர் பட்டகம் 
சீர் பட்டகம் அல்லது சீரான பட்டகம் அல்லது அரையொழுங்கு பட்டகம் (uniform prism, semiregular prism) என்பது ஒழுங்கு பல்கோண அடிகளையும் சதுர பக்கவாட்டு முகங்களையும் கொண்ட நேர் பட்டகமாகும். சீர் பட்டகங்கள், சீர் பன்முகிகளாகும்.

ஒரு சீர் n-கோணப் பட்டகத்தின் இசுலாபிலிக் குறியீடு: t{2,n}.

ஒழுங்கு அடிப்பக்கங்களும் சமநீள விளிம்புகளுமுடைய நேர் பட்டகங்கள் அரையொழுங்கு பன்முகிகளின் இரு முடிவிலாத் தொடர்களில் ஒன்றாக அமையும். மற்றொரு தொடர் எதிர் பட்டகங்களின் தொடராகும்.

கன அளவு 
ஒரு பட்டகத்தின் கனவளவானது அப்பட்டகத்தின் அடிப்பக்கத்தின் பரப்பளவு மற்றும் இரு அடிகளுக்கு இடைப்பட்ட தூரத்தின் (நேரற்ற பட்டகங்களுக்கு இத்தூரமானது செங்குத்து தூரத்தைக் குறிக்கும்) பெருக்குத்தொகைக்குச் சமமாகும்.

பட்டகத்தின் அடிப்பக்கப் பரப்பளவு B; உயரம் h எனில் அப்பட்டகத்தின் கனவளவு:

s - பக்க நீளமுள்ள ஒரு n-பக்க ஒழுங்கு பல்கோணி அடிகொண்ட பட்டகத்தின் கனவளவு:

மேற்பரப்பளவு 
நேர் பட்டகத்தின் மேற்பரப்பளவு அல்லது புறப்பரப்பளவு:

பட்டகத்தின் அடிப்பக்கப் பரப்பளவு B; உயரம் h; P அடிப்பக்கச் சுற்றளவு.

h உயரமும் s - பக்க நீளமும் உள்ள ஒரு n-பக்க ஒழுங்கு பல்கோணி அடிகொண்ட நேர் பட்டகத்தின் மேற்பரப்பளவு:

நாள்மீன் பட்டகம் 
நாள்மீன் பட்டகம் (star prism) என்பது ஒரு குவிவிலாப் பன்முகி.  இதன் இரு அடிப்பக்கங்களும் முற்றொத்த இரு நாள்மீன் பல்கோணிகளாக இருக்கும். அவையிரண்டும் குறிப்பிட்ட தொலைவில் அமைந்து செவ்வக முகங்களால் இணைக்கப்பட்டிருக்கும். ஒரு சீர் நாள்மீன் பட்டகத்தின் இசுலாபிலிக் குறியீடு: {p/q} × { }, (p செவ்வங்களும் 2 {p/q} முகங்களும்). இது இடவியலாக p-கோண பட்டகத்துக்கு முற்றொத்ததாக இருக்கும்.

மேற்கோள்கள் 

  Chapter 2: Archimedean polyhedra, prisma and antiprisms

வெளியிணைப்புகள் 

Paper models of prisms and antiprisms Free nets of prisms and antiprisms
Paper models of prisms and antiprisms Using nets generated by Stella

பன்முகத்திண்மங்கள்
vaḍhivaviyalil bhaḍhḍhaghaṃ (prism) èṉbhadhu, n-bhaghgha bhalghoṇivaḍhivil òru aḍhibhbhaghghamuṃ, adhaṉ bhèyarjhjhiyāghavuḻḻa iraṇḍhāvadhu aḍhibhbhaghghamuṃ, avviru aḍhibhbhaghghaṅghaḻiṉ òdhdha viḻiṃbhughaḻai iṇaighghuṃ niṇaighara mughaṅghaḻuṃ ghòṇḍha òru bhaṉmughiyāghuṃ. bhaḍhḍhaghadhdhiṉ aḍhibhbhaghghaṅghaḻughghu iṇaiyāgha amaiyuṃ èllāgh ghuṟughghuvèḍhḍhughaḻuṃ aḍhibhbhaghghaṅghaḻiṉ bhèyarjhjhighaḻāghave irughghuṃ.  òru bhaḍhḍhaghadhdhiṉ aḍhibhbhaghgha vaḍhivaighghòṇḍhu adhaṉ bhèyar amaiyuṃ. èḍhudhdhughghāḍhḍhāgha, mughghoṇa vaḍhiva aḍhibhbhaghghaṅghaḻaigh ghòṇḍha bhaḍhḍhaghaṃ mughghoṇabh bhaḍhḍhaghaṃ èṉṟuṃ, aiṅghoṇa aḍhibhbhaghghaṅghaḻaigh ghòṇḍha bhaḍhḍhaghaṃ aiṅghoṇabh bhaḍhḍhaghaṃ èṉṟuṃ al̤aighghabhbhaḍhuṃ. bhaḍhḍhaghaṅghaḻ, iṇaiyaḍhibh bhaṉmughighaḻiṉ òru uḻvaghaiyāghuṃ.

bhaḍhḍhaghadhdhaigh ghuṟighghuṃ āṅghilajh jhòl prism () èṉbhadhu mudhaṉmudhalāgha yūghḻiḍhḍhiṉ èlimèṉḍhs bhudhdhaghadhdhil bhayaṉbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. yūghḻiḍh dhaṉadhu bhadhiṉorāvadhu bhudhdhaghadhdhil bhaḍhḍhaghadhdhai, "iru èdhirèdhir, jhama, iṇai dhaḻaṅghaḻughghiḍhaiyil amaindha bhiṟa bhaghghavāḍhḍhubh bhaghghaṅghaḻai iṇaigharaṅghaḻāghagh ghòṇḍha dhiṇmaṃ" èṉagh ghuṟibhbhiḍhughiṟār. ighghuṟibhbhil aḍhibhbhaghghaṅghaḻiṉ dhaṉmaibhaṟṟi ghuṟibhbhāgha èdhuvuṃ jhòllabhbhaḍhavillai èṉṟa vimarijhaṉadhdhuḻḻāṉadhu.

jhāyvubh bhaḍhḍhaghaṃ 

iṇaighghuṃ viḻiṃbhughaḻuṃ bhaghghavāḍhḍhu mughaṅghaḻuṃ aḍhibhbhaghghaṅghaḻughghujh jhèṅghudhdhāgha irughghavillaiyèṉṟāl, abhbhaḍhḍhaghaṃ jhāyvubh bhaḍhḍhaghaṃ (oblique prism) èṉṟal̤aighghabhbhaḍhuṃ.

èḍhudhdhughghāḍhḍhu: iṇaigharadhdhiṇmaṃ òru jhāyvubh bhaḍhḍhaghaṃ āghuṃ. idhaṉ aḍhibhbhaghghaṅghaḻ iraṇḍhuṃ iṇaigharaṅghaḻ. meluṃ bhaghghavāḍhḍhu mughaṅghaḻuṃ iṇaigharaṅghaḻāghave irughghuṃ. iṇaigharadhdhiṇmaṃ, āṟu bhaghghaṅghaḻuṃ iṇaigharaṅghaḻāghavuḻḻ òru bhaṉmughiyāghuṃ.

ner bhaḍhḍhaghaṃ 
iṇaighghuṃ viḻiṃbhughaḻuṃ bhaghghavāḍhḍhu mughaṅghaḻuṃ aḍhibhbhaghghaṅghaḻughghujh jhèṅghudhdhāgha irundhāl abhbhaḍhḍhaghaṃ ner bhaḍhḍhaghaṃ (right prism) èṉabhbhaḍhuṃ. adhāvadhu òru bhaḍhḍhaghghadhdhiṉ èllābh bhaghghavāḍhḍhu mughaṅghaḻuṃ jhèvvaghaṅghaḻāgha "irundhāl, irundhāl maḍhḍhume", abhbhaḍhḍhaghaṃ ner bhaḍhḍhaghamāgha irughghuṃ.

òru ner n-bhaḍhḍhaghadhdhiṉ irumabh bhaṉmughi òru  ner n-irubhaḍhḍhaighghūṃbhu āghuṃ.

òl̤uṅghu n-ghoṇa aḍhighaḻaigh ghòṇḍha òru ner bhaḍhḍhaghadhdhiṉ ijhulābhiligh ghuṟiyīḍhu { }×{n}. n iṉ madhibhbhu muḍhiviliyai nèruṅghuṃbhodhu, ibhbhaḍhḍhaghaṃ uruḻai vaḍhivai nèruṅghuṃ.

jhiṟabhbhu vaghaighaḻ 
ner jhèvvaghabh bhaḍhḍhaghaṃ (jhèvvagha aḍhiyuḍhaiyadhu),  ghaṉajhèvvaghaṃ alladhu naḍhaimuṟai val̤aghghil  jhèvvaghabh bhèḍhḍhi èṉṟal̤aighghabhbhaḍhughiṟadhu. ner jhèvvaghabh bhaḍhḍhaghadhdhiṉ ijhulābhiligh ghuṟiyīḍhu: { }×{ }×{ }.

ner jhadhurabh bhaḍhḍhaghaṃ (jhadhura aḍhi ghòṇḍhadhu) ghaṉajhadhuraṃ, alladhu jhadhurabh bhèḍhḍhi èṉavuṃ al̤aighghabhbhaḍhughiṟadhu.

jhīr bhaḍhḍhaghaṃ 
jhīr bhaḍhḍhaghaṃ alladhu jhīrāṉa bhaḍhḍhaghaṃ alladhu araiyòl̤uṅghu bhaḍhḍhaghaṃ (uniform prism, semiregular prism) èṉbhadhu òl̤uṅghu bhalghoṇa aḍhighaḻaiyuṃ jhadhura bhaghghavāḍhḍhu mughaṅghaḻaiyuṃ ghòṇḍha ner bhaḍhḍhaghamāghuṃ. jhīr bhaḍhḍhaghaṅghaḻ, jhīr bhaṉmughighaḻāghuṃ.

òru jhīr n-ghoṇabh bhaḍhḍhaghadhdhiṉ ijhulābhiligh ghuṟiyīḍhu: t{2,n}.

òl̤uṅghu aḍhibhbhaghghaṅghaḻuṃ jhamanīḻa viḻiṃbhughaḻumuḍhaiya ner bhaḍhḍhaghaṅghaḻ araiyòl̤uṅghu bhaṉmughighaḻiṉ iru muḍhivilādh dhòḍharghaḻil òṉṟāgha amaiyuṃ. maṟṟòru dhòḍhar èdhir bhaḍhḍhaghaṅghaḻiṉ dhòḍharāghuṃ.

ghaṉa aḻavu 
òru bhaḍhḍhaghadhdhiṉ ghaṉavaḻavāṉadhu abhbhaḍhḍhaghadhdhiṉ aḍhibhbhaghghadhdhiṉ bharabhbhaḻavu maṟṟuṃ iru aḍhighaḻughghu iḍhaibhbhaḍhḍha dhūradhdhiṉ (neraṟṟa bhaḍhḍhaghaṅghaḻughghu idhdhūramāṉadhu jhèṅghudhdhu dhūradhdhaigh ghuṟighghuṃ) bhèrughghudhdhòghaighghujh jhamamāghuṃ.

bhaḍhḍhaghadhdhiṉ aḍhibhbhaghghabh bharabhbhaḻavu B; uyaraṃ h èṉil abhbhaḍhḍhaghadhdhiṉ ghaṉavaḻavu:

s - bhaghgha nīḻamuḻḻa òru n-bhaghgha òl̤uṅghu bhalghoṇi aḍhighòṇḍha bhaḍhḍhaghadhdhiṉ ghaṉavaḻavu:

meṟbharabhbhaḻavu 
ner bhaḍhḍhaghadhdhiṉ meṟbharabhbhaḻavu alladhu bhuṟabhbharabhbhaḻavu:

bhaḍhḍhaghadhdhiṉ aḍhibhbhaghghabh bharabhbhaḻavu B; uyaraṃ h; P aḍhibhbhaghghajh jhuṟṟaḻavu.

h uyaramuṃ s - bhaghgha nīḻamuṃ uḻḻa òru n-bhaghgha òl̤uṅghu bhalghoṇi aḍhighòṇḍha ner bhaḍhḍhaghadhdhiṉ meṟbharabhbhaḻavu:

nāḻmīṉ bhaḍhḍhaghaṃ 
nāḻmīṉ bhaḍhḍhaghaṃ (star prism) èṉbhadhu òru ghuvivilābh bhaṉmughi.  idhaṉ iru aḍhibhbhaghghaṅghaḻuṃ muṟṟòdhdha iru nāḻmīṉ bhalghoṇighaḻāgha irughghuṃ. avaiyiraṇḍhuṃ ghuṟibhbhiḍhḍha dhòlaivil amaindhu jhèvvagha mughaṅghaḻāl iṇaighghabhbhaḍhḍhirughghuṃ. òru jhīr nāḻmīṉ bhaḍhḍhaghadhdhiṉ ijhulābhiligh ghuṟiyīḍhu: {p/q} × { }, (p jhèvvaṅghaḻuṃ 2 {p/q} mughaṅghaḻuṃ). idhu iḍhaviyalāgha p-ghoṇa bhaḍhḍhaghadhdhughghu muṟṟòdhdhadhāgha irughghuṃ.

meṟghoḻghaḻ 

  Chapter 2: Archimedean polyhedra, prisma and antiprisms

vèḻiyiṇaibhbhughaḻ 

Paper models of prisms and antiprisms Free nets of prisms and antiprisms
Paper models of prisms and antiprisms Using nets generated by Stella

bhaṉmughadhdhiṇmaṅghaḻ
பட்டகம் (வடிவவியல்)