இசுமாயில் பாஷா (Isma'il Pasha) (31 திசம்பர் 1830 - 2 மார்ச் 1895) சிறப்புவாய்ந்த இசுமாயில் எனவும் அறியப்பட்ட இவர் 1863 முதல் 1879 வரை எகிப்து மற்றும் சூடானின் ஆட்சியாளராக இருந்தார். இவர் பிரிதானியர்களால் ஆட்சியிலிருந்து அகற்றப்பட்டார். இவரது தாத்தா முகம்மது அலி பாசாவின் இலட்சிய கண்ணோட்டத்தைப் பகிர்ந்து கொண்ட இவர், தனது ஆட்சிக் காலத்தில் எகிப்தையும் சூடானையும் பெரிதும் நவீனப்படுத்தினார். தொழில்துறை மற்றும் பொருளாதார மேம்பாடு, நகரமயமாக்கல் மற்றும் ஆப்பிரிக்காவில் நாட்டின் எல்லைகளை விரிவுபடுத்துதல் ஆகியவற்றில் பெருமளவில் முதலீடு செய்தார். 

இவரது தத்துவத்தை 1879இல் வெளியிட்டஒரு அறிக்கையில் காணலாம்: "எனது நாடு இனி ஆப்பிரிக்காவில் இல்லை; நாங்கள் இப்போது ஐரோப்பாவின் ஒரு பகுதியாக இருக்கிறோம். ஆகவே, நம்முடைய முந்தைய வழிகளைக் கைவிடுவதும், நமது சமூக நிலைமைகளுக்கு ஏற்றவாறு ஒரு புதிய முறையைப் பின்பற்றுவதும் இயல்பானது ”.

1867 ஆம் ஆண்டில் இவர் தனது ஆட்சியாளர் பட்டத்திற்கு உதுமானியர்களிடமும், சர்வதேச அரங்கிலும் அங்கீகாரத்தையும் பெற்றார். இது முன்னர் இவரது முன்னோடிகளான எகிப்து மற்றும் சூடானின் உதுமானியப் பிரதேசங்களில் (1517-1867) பயன்படுத்தப்பட்டது. எவ்வாறாயினும், இசுமாயிலின் கொள்கைகள் எகிப்து மற்றும் சூடானின் உதுமானியப் பகுதிகளை (1867-1914) கடுமையான கடனில் ஆழ்த்தின. இது சுயஸ் கால்வாய் நிறுவனத்தில் நாட்டின் பங்குகளை பிரித்தானிய அரசாங்கத்திற்கு விற்க வழிவகுத்தது. மேலும் பிரித்தனைய அதிகாரத்திலிருந்து விலகவும் வைத்தது.

இவரது நினைவாக எகிப்தின் ஒரு நகரத்திற்கு இசுமாலியா எனப் பெயரிடப்பட்டது.

குடும்பம் 
அல்பேனிய வம்சாவளியைச் சேர்ந்த எகிப்தின் சுல்தான் முகம்மது அலியின் பேரனும், இப்ராகிம் பாசாவின் மூன்று மகன்களில் இரண்டாவது மகனுமான இவர் கெய்ரோவில் அல் முசாஃபிர் கானா அரண்மனையில் பிறந்தார்.  இவரது தாயார் சர்க்காசியன் ஹோஷியார் காதின்,  இவரது தந்தையின் மூன்றாவது மனைவியாவார்.

இளைமையும் கல்வியும் 
பாரிஸில் ஒரு ஐரோப்பிய கல்வியைப் பெற்றபின், தனது மாமா எகிப்து மற்றும் சூடானின் ஆளுநராக இருந்த முதலாம் சயீது இறந்தவுடன் நாடு திரும்பினார். தன்னுடைய மருமகனின் இருப்பை முடிந்தவரை தவிர்ப்பதற்காகவும், தனது பாதுகாப்பைக் கருத்தில் கொண்டும் சயீது, அடுத்த சில ஆண்டுகளில் வெளிநாடுகளில், குறிப்பாக போப், பேரரசர் மூன்றாம் நெப்போலியன் மற்றும் உதுமானிய சுல்தான் ஆகியோரிடம் இவரைப் பணியில் அமர்த்தினார். 1861ஆம் ஆண்டில் சூடானில் ஏற்பட்ட ஒரு கிளர்ச்சியைத் தணிக்க 18,000 பேர் கொண்ட ஒரு இராணுவத்தின் தலைவராக இவர் அனுப்பப்பட்டார். இது இவர் நிறைவேற்றிய ஒரு முக்கியப் பணியாகும்.

எகிப்தின் ஆளுநர் 
சயீதின் மரணத்திற்குப் பிறகு, 1863 சவரி 19 அன்று இவர் ஆளுநராக அறிவிக்கப்பட்டார். இருப்பினும் 1867 ஆம் ஆண்டிதான் இவர் தனது ஆளுநர் பட்டத்திற்கு உதுமானியர்களிடமும், சர்வதேச அரங்கிலும் அங்கீகாரத்தையும் பெற்றார்

சீர்திருத்தங்கள் 
இசுமாயில் தனது சீர்திருத்த திட்டங்களை எளிதாக்க அதிக செலவு செய்தார். குறிப்பாக கான்ஸ்டண்டினோபிலுக்கு இலஞ்சம் அக்கப்பட்டது. சுயஸ் கால்வாய் கட்டுமானத்திற்காக அதிக பணம் சென்றது. விவசாயத்தை நவீனமயமாக்க உதவும் வகையில் 8,000 மைல் (13,000 கி.மீ) பாசன கால்வாய்களை அமைக்க சுமார் 46 மில்லியன் டாலர் சென்றது. இவர் 900 மைல் (1,400 கி.மீ) இரயில் பாதைகள், 5,000 மைல் (8,000 கி.மீ) தந்தி இணைப்புகள், 400 பாலங்கள், அலெக்சந்திரியாவில் துறைமுக பணிகள் மற்றும் 4,500 பள்ளிகளைக் கட்டினார்.  

இவர் தனது தாத்தாவின் அளவிலான உள் சீர்திருத்த திட்டங்களை தொடங்கினா. சுங்க முறையையும் அஞ்சல் நிலையத்தையும் மறுவடிவமைத்து, வணிக முன்னேற்றத்தைத் தூண்டினார். சர்க்கரைத் தொழிலை உருவாக்கினார். பருத்தித் தொழிலைக் கட்டியெழுப்பினார். பல அரண்மனைகளைக் கட்டி, ஆடம்பரமாக வாழ்ந்தார். ஆப்பெரா மற்றும் நாடக அரங்கங்களைப் பராமரித்தார். கெய்ரோவில் ஒரு லட்சத்துக்கும் மேற்பட்ட ஐரோப்பியர்கள் வேலைக்கு அமர்த்தி நகரத்தின் மேற்குப் பகுதியில் பாரிஸை மாதிரியாகக் கொண்டு ஒரு காலனி கட்டுவதற்கு ஏற்பாடு செய்தார். அலெக்சாந்திரியாவும் மேம்படுத்தப்பட்டது. எகிப்து மற்றும் சூடானிலும், உலகில் எந்தவொரு நாட்டிலும் இல்லாத வகையில் ஒரு பரந்த இருப்புப்பாதை கட்டும் திட்டத்தை தொடங்கினார்.

கல்வி சீர்திருத்தம் கல்வி வரவு செலவுத் திட்டத்தை பத்து மடங்கிற்கும் மேலாக அதிகரித்தது. பாரம்பரிய ஆரம்ப மற்றும் இடைநிலைப் பள்ளிகள் விரிவுபடுத்தப்பட்டு சிறப்பு தொழில்நுட்ப மற்றும் தொழிற்கல்வி பள்ளிகள் உருவாக்கப்பட்டன. மேற்கத்திய பயிற்சி பெற்ற உயரடுக்கின் உருவாக்கத்தை ஊக்குவிக்கும் வகையில், கல்வித் திட்டங்களைப் படிக்க மாணவர்கள் மீண்டும் ஐரோப்பாவிற்கு அனுப்பப்பட்டனர். ஒரு தேசிய நூலகம் 1871 இல் நிறுவப்பட்டது. 

நவம்பர் 1866 இல் பிரதிநிதிகள் கூட்டத்தை நிறுவியது இவரது மிக முக்கியமான சாதனைகளில் ஒன்றாகும். இது முற்றிலும் ஆலோசனைக் குழுவாக கருதப்பட்டாலும், அதன் உறுப்பினர்கள் இறுதியில் அரசாங்க விவகாரங்களில் ஒரு முக்கிய செல்வாக்கைக் கொண்டிருந்தனர். கிராமத் தலைவர்கள் சட்டசபையில் ஆதிக்கம் செலுத்தி, கிராமப்புறங்கள் மற்றும் மத்திய அரசு மீது அரசியல் மற்றும் பொருளாதார செல்வாக்கை அதிகரித்து வந்தனர். 

அடிமை வர்த்தகத்தை குறைக்க இவர் முயன்றார். யாகூப் கட்டாயின் ஆலோசனை மற்றும் நிதி ஆதரவுடன் ஆப்பிரிக்காவில் எகிப்தின் ஆட்சியை நீட்டித்தார். 1874 ஆம் ஆண்டில் இவர் தார்பூரை இணைத்தார். ஆனால் இவரது இராணுவம் மீண்டும் மீண்டும் பேரரசர் நான்காம் யோகன்னசால் முதலில்1875 நவம்பர் 16லும் அன்று குண்டாட்டிலும், மீண்டும் அடுத்த ஆண்டு மார்ச் மாதம் குராவிலும்  தோற்கடிக்கப்பட்ட பின்னர் எத்தியோப்பியாவிற்கு விரிவடைவதைத் தடுத்தது.

மேற்கோள்கள் 

Official Presidential web site of Egypt

மேலும் படிக்க
Dye, William McEntyre. Moslem Egypt and Christian Abyssinia; Or, Military Service Under the Khedive, in his Provinces and Beyond their Borders, as Experienced by the American Staff. New York: Atkin & Prout (1880).
Helen Chapin Metz. Egypt: A Country Study. Washington: GPO for the Library of Congress, 1990., Helen Chapin Metz, ed.

வெளி இணைப்புகள்
 

சுயஸ் கால்வாய்
1895 இறப்புகள்
1830 பிறப்புகள்
அரபு மொழி வார்த்தைகளைக் கொண்ட கட்டுரைகள்
எகிப்திய மன்னர்கள்
எகிப்தின் வரலாறு
ijhumāyil bhāṣā (Isma'il Pasha) (31 dhijhaṃbhar 1830 - 2 mārjh 1895) jhiṟabhbhuvāyndha ijhumāyil èṉavuṃ aṟiyabhbhaḍhḍha ivar 1863 mudhal 1879 varai èghibhdhu maṟṟuṃ jhūḍhāṉiṉ āḍhjhiyāḻarāgha irundhār. ivar bhiridhāṉiyarghaḻāl āḍhjhiyilirundhu aghaṟṟabhbhaḍhḍhār. ivaradhu dhādhdhā mughaṃmadhu ali bhājhāviṉ ilaḍhjhiya ghaṇṇoḍhḍhadhdhaibh bhaghirndhu ghòṇḍha ivar, dhaṉadhu āḍhjhigh ghāladhdhil èghibhdhaiyuṃ jhūḍhāṉaiyuṃ bhèridhuṃ navīṉabhbhaḍhudhdhiṉār. dhòl̤ildhuṟai maṟṟuṃ bhòruḻādhāra meṃbhāḍhu, nagharamayamāghghal maṟṟuṃ ābhbhirighghāvil nāḍhḍhiṉ èllaighaḻai virivubhaḍhudhdhudhal āghiyavaṟṟil bhèrumaḻavil mudhalīḍhu jhèydhār. 

ivaradhu dhadhdhuvadhdhai 1879il vèḻiyiḍhḍhaòru aṟighghaiyil ghāṇalāṃ: "èṉadhu nāḍhu iṉi ābhbhirighghāvil illai; nāṅghaḻ ibhbhodhu airobhbhāviṉ òru bhaghudhiyāgha irughghiṟoṃ. āghave, naṃmuḍhaiya mundhaiya val̤ighaḻaigh ghaiviḍhuvadhuṃ, namadhu jhamūgha nilaimaighaḻughghu eṟṟavāṟu òru bhudhiya muṟaiyaibh bhiṉbhaṟṟuvadhuṃ iyalbhāṉadhu ”.

1867 āṃ āṇḍhil ivar dhaṉadhu āḍhjhiyāḻar bhaḍhḍhadhdhiṟghu udhumāṉiyarghaḻiḍhamuṃ, jharvadhejha araṅghiluṃ aṅghīghāradhdhaiyuṃ bhèṟṟār. idhu muṉṉar ivaradhu muṉṉoḍhighaḻāṉa èghibhdhu maṟṟuṃ jhūḍhāṉiṉ udhumāṉiyabh bhiradhejhaṅghaḻil (1517-1867) bhayaṉbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhadhu. èvvāṟāyiṉuṃ, ijhumāyiliṉ ghòḻghaighaḻ èghibhdhu maṟṟuṃ jhūḍhāṉiṉ udhumāṉiyabh bhaghudhighaḻai (1867-1914) ghaḍhumaiyāṉa ghaḍhaṉil āl̤dhdhiṉa. idhu jhuyas ghālvāy niṟuvaṉadhdhil nāḍhḍhiṉ bhaṅghughaḻai bhiridhdhāṉiya arajhāṅghadhdhiṟghu viṟgha val̤ivaghudhdhadhu. meluṃ bhiridhdhaṉaiya adhighāradhdhilirundhu vilaghavuṃ vaidhdhadhu.

ivaradhu niṉaivāgha èghibhdhiṉ òru nagharadhdhiṟghu ijhumāliyā èṉabh bhèyariḍhabhbhaḍhḍhadhu.

ghuḍhuṃbhaṃ 
albheṉiya vaṃjhāvaḻiyaijh jherndha èghibhdhiṉ jhuldhāṉ mughaṃmadhu aliyiṉ bheraṉuṃ, ibhrāghiṃ bhājhāviṉ mūṉṟu maghaṉghaḻil iraṇḍhāvadhu maghaṉumāṉa ivar ghèyrovil al mujhāfir ghāṉā araṇmaṉaiyil bhiṟandhār.  ivaradhu dhāyār jharghghājhiyaṉ hoṣiyār ghādhiṉ,  ivaradhu dhandhaiyiṉ mūṉṟāvadhu maṉaiviyāvār.

iḻaimaiyuṃ ghalviyuṃ 
bhārisil òru airobhbhiya ghalviyaibh bhèṟṟabhiṉ, dhaṉadhu māmā èghibhdhu maṟṟuṃ jhūḍhāṉiṉ āḻunarāgha irundha mudhalāṃ jhayīdhu iṟandhavuḍhaṉ nāḍhu dhiruṃbhiṉār. dhaṉṉuḍhaiya marumaghaṉiṉ irubhbhai muḍhindhavarai dhavirbhbhadhaṟghāghavuṃ, dhaṉadhu bhādhughābhbhaigh gharudhdhil ghòṇḍhuṃ jhayīdhu, aḍhudhdha jhila āṇḍhughaḻil vèḻināḍhughaḻil, ghuṟibhbhāgha bhobh, bherarajhar mūṉṟāṃ nèbhbholiyaṉ maṟṟuṃ udhumāṉiya jhuldhāṉ āghiyoriḍhaṃ ivaraibh bhaṇiyil amardhdhiṉār. 1861āṃ āṇḍhil jhūḍhāṉil eṟbhaḍhḍha òru ghiḻarjhjhiyaidh dhaṇighgha 18,000 bher ghòṇḍha òru irāṇuvadhdhiṉ dhalaivarāgha ivar aṉubhbhabhbhaḍhḍhār. idhu ivar niṟaiveṟṟiya òru mughghiyabh bhaṇiyāghuṃ.

èghibhdhiṉ āḻunar 
jhayīdhiṉ maraṇadhdhiṟghubh bhiṟaghu, 1863 jhavari 19 aṉṟu ivar āḻunarāgha aṟivighghabhbhaḍhḍhār. irubhbhiṉuṃ 1867 āṃ āṇḍhidhāṉ ivar dhaṉadhu āḻunar bhaḍhḍhadhdhiṟghu udhumāṉiyarghaḻiḍhamuṃ, jharvadhejha araṅghiluṃ aṅghīghāradhdhaiyuṃ bhèṟṟār

jhīrdhirudhdhaṅghaḻ 
ijhumāyil dhaṉadhu jhīrdhirudhdha dhiḍhḍhaṅghaḻai èḻidhāghgha adhigha jhèlavu jhèydhār. ghuṟibhbhāgha ghāṉsḍhaṇḍhiṉobhilughghu ilañjhaṃ aghghabhbhaḍhḍhadhu. jhuyas ghālvāy ghaḍhḍhumāṉadhdhiṟghāgha adhigha bhaṇaṃ jhèṉṟadhu. vivajhāyadhdhai navīṉamayamāghgha udhavuṃ vaghaiyil 8,000 mail (13,000 ghi.mī) bhājhaṉa ghālvāyghaḻai amaighgha jhumār 46 milliyaṉ ḍhālar jhèṉṟadhu. ivar 900 mail (1,400 ghi.mī) irayil bhādhaighaḻ, 5,000 mail (8,000 ghi.mī) dhandhi iṇaibhbhughaḻ, 400 bhālaṅghaḻ, alèghjhandhiriyāvil dhuṟaimugha bhaṇighaḻ maṟṟuṃ 4,500 bhaḻḻighaḻaigh ghaḍhḍhiṉār.  

ivar dhaṉadhu dhādhdhāviṉ aḻavilāṉa uḻ jhīrdhirudhdha dhiḍhḍhaṅghaḻai dhòḍhaṅghiṉā. jhuṅgha muṟaiyaiyuṃ añjhal nilaiyadhdhaiyuṃ maṟuvaḍhivamaidhdhu, vaṇigha muṉṉeṟṟadhdhaidh dhūṇḍhiṉār. jharghgharaidh dhòl̤ilai uruvāghghiṉār. bharudhdhidh dhòl̤ilaigh ghaḍhḍhiyèl̤ubhbhiṉār. bhala araṇmaṉaighaḻaigh ghaḍhḍhi, āḍhaṃbharamāgha vāl̤ndhār. ābhbhèrā maṟṟuṃ nāḍhagha araṅghaṅghaḻaibh bharāmaridhdhār. ghèyrovil òru laḍhjhadhdhughghuṃ meṟbhaḍhḍha airobhbhiyarghaḻ velaighghu amardhdhi nagharadhdhiṉ meṟghubh bhaghudhiyil bhārisai mādhiriyāghagh ghòṇḍhu òru ghālaṉi ghaḍhḍhuvadhaṟghu eṟbhāḍhu jhèydhār. alèghjhāndhiriyāvuṃ meṃbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhadhu. èghibhdhu maṟṟuṃ jhūḍhāṉiluṃ, ulaghil èndhavòru nāḍhḍhiluṃ illādha vaghaiyil òru bharandha irubhbhubhbhādhai ghaḍhḍhuṃ dhiḍhḍhadhdhai dhòḍhaṅghiṉār.

ghalvi jhīrdhirudhdhaṃ ghalvi varavu jhèlavudh dhiḍhḍhadhdhai bhadhdhu maḍhaṅghiṟghuṃ melāgha adhigharidhdhadhu. bhāraṃbhariya āraṃbha maṟṟuṃ iḍhainilaibh bhaḻḻighaḻ virivubhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhu jhiṟabhbhu dhòl̤ilnuḍhbha maṟṟuṃ dhòl̤iṟghalvi bhaḻḻighaḻ uruvāghghabhbhaḍhḍhaṉa. meṟghadhdhiya bhayiṟjhi bhèṟṟa uyaraḍhughghiṉ uruvāghghadhdhai ūghghuvighghuṃ vaghaiyil, ghalvidh dhiḍhḍhaṅghaḻaibh bhaḍhighgha māṇavarghaḻ mīṇḍhuṃ airobhbhāviṟghu aṉubhbhabhbhaḍhḍhaṉar. òru dhejhiya nūlaghaṃ 1871 il niṟuvabhbhaḍhḍhadhu. 

navaṃbhar 1866 il bhiradhinidhighaḻ ghūḍhḍhadhdhai niṟuviyadhu ivaradhu migha mughghiyamāṉa jhādhaṉaighaḻil òṉṟāghuṃ. idhu muṟṟiluṃ ālojhaṉaigh ghul̤uvāgha gharudhabhbhaḍhḍhāluṃ, adhaṉ uṟubhbhiṉarghaḻ iṟudhiyil arajhāṅgha vivaghāraṅghaḻil òru mughghiya jhèlvāghghaigh ghòṇḍhirundhaṉar. ghirāmadh dhalaivarghaḻ jhaḍhḍhajhabhaiyil ādhighghaṃ jhèludhdhi, ghirāmabhbhuṟaṅghaḻ maṟṟuṃ madhdhiya arajhu mīdhu arajhiyal maṟṟuṃ bhòruḻādhāra jhèlvāghghai adhigharidhdhu vandhaṉar. 

aḍhimai vardhdhaghadhdhai ghuṟaighgha ivar muyaṉṟār. yāghūbh ghaḍhḍhāyiṉ ālojhaṉai maṟṟuṃ nidhi ādharavuḍhaṉ ābhbhirighghāvil èghibhdhiṉ āḍhjhiyai nīḍhḍhidhdhār. 1874 āṃ āṇḍhil ivar dhārbhūrai iṇaidhdhār. āṉāl ivaradhu irāṇuvaṃ mīṇḍhuṃ mīṇḍhuṃ bherarajhar nāṉghāṃ yoghaṉṉajhāl mudhalil1875 navaṃbhar 16luṃ aṉṟu ghuṇḍhāḍhḍhiluṃ, mīṇḍhuṃ aḍhudhdha āṇḍhu mārjh mādhaṃ ghurāviluṃ  dhoṟghaḍhighghabhbhaḍhḍha bhiṉṉar èdhdhiyobhbhiyāviṟghu virivaḍhaivadhaidh dhaḍhudhdhadhu.

meṟghoḻghaḻ 

Official Presidential web site of Egypt

meluṃ bhaḍhighgha
Dye, William McEntyre. Moslem Egypt and Christian Abyssinia; Or, Military Service Under the Khedive, in his Provinces and Beyond their Borders, as Experienced by the American Staff. New York: Atkin & Prout (1880).
Helen Chapin Metz. Egypt: A Country Study. Washington: GPO for the Library of Congress, 1990., Helen Chapin Metz, ed.

vèḻi iṇaibhbhughaḻ
 

jhuyas ghālvāy
1895 iṟabhbhughaḻ
1830 bhiṟabhbhughaḻ
arabhu mòl̤i vārdhdhaighaḻaigh ghòṇḍha ghaḍhḍhuraighaḻ
èghibhdhiya maṉṉarghaḻ
èghibhdhiṉ varalāṟu
இசுமாயில் பாஷா