புந்தேலி உற்சவம் (Bundeli Utsav)  என்பது  புந்தேல்கண்டி நாட்டுப்புறக் கலைகளை ஊக்குவிக்கும் ஒரு கலாச்சார விழாவாகும், இது இந்தியாவின் மத்தியப் பிரதேசத்தின் சத்தர்பூர் மாவட்டலுள்ள ராஜ்நகர் வட்டத்திலுள்ள பசரி கிராமத்தில் ஒவ்வொரு ஆண்டும் வசந்த பஞ்சமியில் தொடங்கி ஏழு நாட்களுக்கு நடைபெறுகிறது. மத்தியப் பிரதேச அரசின் கலாச்சாரத் துறை மற்றும் மத்தியப் பிரதேச மாநில சுற்றுலா வளர்ச்சிக் கழகத்தின் உதவியுடன், பல்வேறு சமூகச் செயல்பாடுகளைச் செய்வதற்கும், புந்தேலி கலாச்சாரத்தை மேம்படுத்துவதற்கும் ஒரு நோக்கத்துடன் கூடிய ஒரு தன்னார்வ தொண்டு நிறுவனமான புந்தேலி விகாஸ் சன்ஸ்தான் இதை ஏற்பாடு செய்துள்ளது. இந்த விழாவில் நாட்டுப்புற கலைகள், நாட்டுப்புற நடனங்கள், நாட்டுப்புற பாடல்கள், உணவு திருவிழா, பாரம்பரிய விளையாட்டுகள் மற்றும் வில்வித்தை நிகழ்வுகள் குறித்த பல்வேறு போட்டிகள் ஏற்பாடு செய்யப்பட்டுள்ளன. மத்தியப் பிரதேசத்தின்  சத்தர்பூர், ததியா, தாமோ, கட்னி, நர்சிங்பூர், பன்னா, சாகர், ஷிவ்புரி மற்றும் திகம்கர் போன்ற எட்டு மாவட்டங்களில் இருந்தும்,  உத்தரப் பிரதேசத்தின்  பாந்தர், அமீர்ப்பூர், ஜலான், ஜான்சி மற்றும் லலித்பூர் போன்ற ஐந்து மாவட்டங்களிலிருந்தும் ஏராளமானோர்  இந்த போட்டிகளில் பங்கேற்கின்றனர்.

புந்தேலி உற்சவம் காட்சிப்படுத்திய மிகவும் பிரபலமான நாட்டுப்புறக் கலைகளில் சில கீழே விவரிக்கப்பட்டுள்ளன.

நாட்டுப்புற நடனங்கள் 

 புந்தேலி திருவிழாவில்,   'திவாரி ' எனப்படும் நடனம், ஒவ்வொரு ஆண்டும் சந்திர நாட்காட்டியின்படி அக்டோபர் இறுதியில் அல்லது நவம்பர் முதல் வாரத்தில் ஒளி பண்டிகையான தீபாவளியின் போது நிகழ்த்தப்படுகிறது. இது சம்பந்தமாக காவியக் கதை "கோகுலத்தில்" கிருஷ்ணர் தனது கூட்டாளிகளை காப்பாற்ற கோவர்தன மலையை விரலில் உயர்த்தியபோது அவர்கள் மகிழ்ச்சியில் நடனமாடினார்கள். நடனக் கலைஞர்கள் பல வண்ண ஆடைகளை அணிவார்கள்.  மேலும், கிருஷ்ணராக நடனமாடும் தலைமை நடனக் கலைஞர் தனது கைகளில் மயில் இறகுகளைப் பிடித்துள்ளார், மீதமுள்ளவர்கள் அந்த இறகுகளை தங்கள் அரைக் காலுறையில் ஒட்டிக்கொள்கிறார்கள். இந்த நடனத்தில் பயன்படுத்தப்படும் முக்கிய கருவிகள் 'தோலக்' மற்றும் 'நகாரியா' ஆகும். நீண்ட குச்சிகளைக் கொண்ட ஆண் நடனக் கலைஞர்கள் மார்ஷல் கலைகளைக் காட்டுகிறார்கள், அப்போது தோலக் மற்றும் நகாரியாவில் ஏற்படுத்தப்படும் ஒலியின் அதிர்வுகள் அவர்களின் ஆற்றலையும் உணர்ச்சிகளையும் தூண்டுகின்றன. இந்த நடனம் அறுவடைக்குப் பின் 'நன்றி' தெரிவிக்கும் விழாவாக  ஆடப்படுகிறது.
 புந்தேல்கண்டில் ராவாலா நடனம் அடிப்படையில் ஒரு நடன நாடகம் ஆகும். புந்தேல்கண்டின் விவசாயத் தொழிலாளர் சமூகம் திருமணத்தின் போது ரவாலா நடனம் நடைபெறுகிறது. இது மிகவும் வேடிக்கையான வெளிப்பாடுகள் மற்றும் நகைச்சுவையான உரையாடல்களுடன் நிகழ்த்தப்படுகிறது. நடனத்தின் இந்த வெளிப்பாடுகள் மற்றும் நாடகத்தின் உரையாடல்களால் பார்வையாளர்கள் மகிழ்கிறார்கள்.
 பாதையா என்பது ஒரு சடங்கு நடனம் ஆகும். இது குழந்தை பிறப்பு, திருமணம் அல்லது பிற குழந்தைகளின்  மகிழ்ச்சிக்கான சமூக ஒன்றுகூடல்  போன்றவற்றிற்காக கொண்டாடப்படுகிறது. இதில் பங்கேற்கும் நடனக் கலைஞர்களின் கூட்டு தருணங்கள் அவர்களின் முகங்களின் தனித்துவமான வெளிப்பாடுகளைக் காட்டுகின்றன. தாளம் மற்றும் அசைவுகளுடன் அவர்கள் விழாவின் பங்கேற்பாளர்களை வாழ்த்துகிறார்கள்.
 பல நூற்றாண்டுகளாக ராய் என்பது பாரம்பரியமும் அதன் உச்சத்தைத் தொட்ட நாட்டுப்புற நடனமாகவும் உள்ளது. பின்னர்  அதன் அழகியல் மதிப்புகளையும், பாரம்பரியத்தையும்  இழந்து, இன்று அது ஒரு நாட்டுப்புற நடனமாகவே உள்ளது. ராய் என்றால் கடுகு விதை என்று பொருள். ஒரு கடுகு விதையை ஒரு சாஸரில் வீசும்போது, விதை சுற்றி ஆடத் தொடங்குகிறது. சாஸரில் கடுக்காய் அசையும் விதத்தில், நடனக் கலைஞர்களும் ஆடுகிறார்கள், பாடகர்கள் பாடலின் வரிகளைப் பாடும்போது, நடனக் கலைஞர்கள் அடிகளைப் பின்பற்றுகிறார்கள். இது ஒரு டூயட் மற்றும் நடனக் கலைஞரின் மேளம் மற்றும் கால் அடிகளுக்கு இடையே நடைபெறும் போட்டியாகும். டிரம்மரும் நடனக் கலைஞரும் ஒருவரையொருவர் வெல்வதற்கு முயற்சி செய்கிறார்கள், இந்த போட்டி பேரின்பத்தை நோக்கி செல்கிறது.
 குதிரை நடனம் என்பது ரபி என்று அழைக்கப்படுகிறது. இது, உரத்த மேள தாளங்களுடன் பயிற்சி பெற்ற குதிரையால் நிகழ்த்தப்படும் சடங்கு நடனம் ஆகும். அழகான அசைவுகளுடன், குதிரை அதன் நான்கு கால்களுடன் டிரம் அடிப்பதைப் பின்தொடர்கிறது மற்றும் குதிரை சவாரி செய்பவர் ஜிம்னாஸ்டிக்ஸ் சைகைகளை செய்கிறார். பொதுவாக குதிரை நடனச் சடங்கு திருமண ஊர்வலங்களைப் பின்பற்றுகிறது.

நாட்டுப்புற இசை 

 பயிர்கள் அறுவடைக்கு தயாராக இருக்கும் வசந்த காலத்தில் ஃபாக் பாடல்களும் அதன் தாள இசையும் பண்டேல்கண்ட் பகுதி முழுவதும் கேட்கப்படும். மார்ச்-ஏப்ரல் வசந்த காலம் இளைஞர்களின் மென்மையான இதயங்களில் மறைந்திருக்கும் துடிப்பான உணர்ச்சிகளை வெளிப்படுத்துகிறது, ஒருவரையொருவர் நெருங்கி வரவும், ஆணுக்கும் பெண்ணுக்கும் இடையிலான மாயப் பிணைப்பை வெளிப்படுத்தவும் அவர்களை அழைக்கிறது. இறுதியாக உணர்வுகள் பக்தியாக மாற்றப்பட்டு பக்தனை தெய்வீகமாக மாற்றுகிறது.
 மழைக்காலத்தில் விவசாயிகளை மகிழ்விப்பதற்காக அல்ஹா ஓதுதல் எப்போதும் ஏற்பாடு செய்யப்பட்டுள்ளது. கடுமையான பருவமழைக் காலத்தில் விவசாயிகள் தங்கள் விவசாய வேலைகளில் இருந்து விடுபட்டு, எங்கும் செல்ல முடியாத நிலையில், ஒரே இடத்தில் அமர்ந்து அல்ஹா ஓதுவது, தங்கள் வரலாற்று நாயகர்களின் வீரச் செயல்களின் விளக்கத்தின் மூலம் அவர்களின் உணர்ச்சிகளை எழுப்புகிறது.
 தாத்ரே மற்றும் கேரி புந்தேல்கண்டின் முக்கிய நாட்டுப்புறக் கதையாக சொல்லப்படுகிறது. ஒரு 'காரி'யாக அவர்கள் மங்களகரமான திருமணம் நடைபெறும் போது பேரின்ப இயக்கத்திற்கான தங்கள் உணர்வை வெளிப்படுத்த மகிழ்ச்சியை காட்டுகிறார்கள். அவை மணமக்களின் இதயத்தில் உள்ள உணர்வுகளை அன்புடனும் காதலுடனும் தூண்டுகின்றன. புதுமணத் தம்பதிகளை ஆசிர்வதிப்பதற்காக பெண்கள் குழுவால் 'தாத்ரே' பாடப்படுகிறது.
 லாம்தேரா - எனப்படும் இந்த இசை,  குளிர்காலத்தில் ராபி பயிர்க்குப் பிறகு ஜனவரி, பிப்ரவரி மற்றும் மார்ச் மாதங்களில் பண்டேல்கண்ட் பக்தி திருவிழாக்களில்  புந்தேலி யாத்ரீகர்களால் பாடப்படுகின்றன. விவசாயிகள் தங்கள் பயிர்கள் பூத்துக் குலுங்குவதைப் பார்த்து அவர்களின் உள்ளமும் மனமும் பூவைப் போல மலர்கிறது. கடவுளுக்கு நன்றி தெரிவிக்கும் விதமாக, பக்தர்கள் தங்கள் உணர்ச்சிகளின் மலர்களை கடவுளின் காலடித் தாமரைக்கு அர்ப்பணிக்கின்றனர். அன்றாட வாழ்வில் ஆண்டு முழுவதும் கடந்ததை உணர்ந்து, வசந்த கால உணர்வோடு, கோவில்களுக்குச் சென்று, நதிகளில் புனித நீராடி அருள் பெற விரும்புகின்றனர்.
 கைல்  எனப்படும்  'கைல் கயாகி'யில், ஒரு பாடகர் புராணக் கதைகள், வீரச் செயல்கள், சமூக நிகழ்வுகள் மற்றும் ஆழமான குடும்ப உறவுகளைப் பற்றிப் பாடுகிறார். பாடல்களின் இந்த வெளிப்பாட்டில், மிகவும் சிறப்பான பறையான 'தாப்ளி' உணர்வுகளை ஒருங்கிணைக்கும் சிறப்பான துடிப்பை அளிக்கிறது.
 கஹர்வா - நாட்டுப்புறக் கதையான கஹர்வாவின் வெளிப்பாட்டில், இதயத்தின் உணர்வுகள் காதல் வெளிப்பாடாக உச்சம் பெறுகின்றன. ராயின் நடனக் கலைஞரைப் பின்தொடரும் ஒரு டிரம்மர் இந்தப் பாடலை எப்போதும் பாடுகிறார், அதனால் இந்த நடனம் ராய்-கஹர்வா என்றும் அழைக்கப்படுகிறது.

சான்றுகள் 

புந்தேல்கண்ட்
உத்தரப் பிரதேச பண்பாடு
bhundheli uṟjhavaṃ (Bundeli Utsav)  èṉbhadhu  bhundhelghaṇḍhi nāḍhḍhubhbhuṟagh ghalaighaḻai ūghghuvighghuṃ òru ghalājhjhāra vil̤āvāghuṃ, idhu indhiyāviṉ madhdhiyabh bhiradhejhadhdhiṉ jhadhdharbhūr māvaḍhḍhaluḻḻa rājnaghar vaḍhḍhadhdhiluḻḻa bhajhari ghirāmadhdhil òvvòru āṇḍhuṃ vajhandha bhañjhamiyil dhòḍhaṅghi el̤u nāḍhghaḻughghu naḍhaibhèṟughiṟadhu. madhdhiyabh bhiradhejha arajhiṉ ghalājhjhāradh dhuṟai maṟṟuṃ madhdhiyabh bhiradhejha mānila jhuṟṟulā vaḻarjhjhigh ghal̤aghadhdhiṉ udhaviyuḍhaṉ, bhalveṟu jhamūghajh jhèyalbhāḍhughaḻaijh jhèyvadhaṟghuṃ, bhundheli ghalājhjhāradhdhai meṃbhaḍhudhdhuvadhaṟghuṃ òru noghghadhdhuḍhaṉ ghūḍhiya òru dhaṉṉārva dhòṇḍhu niṟuvaṉamāṉa bhundheli vighās jhaṉsdhāṉ idhai eṟbhāḍhu jhèydhuḻḻadhu. indha vil̤āvil nāḍhḍhubhbhuṟa ghalaighaḻ, nāḍhḍhubhbhuṟa naḍhaṉaṅghaḻ, nāḍhḍhubhbhuṟa bhāḍhalghaḻ, uṇavu dhiruvil̤ā, bhāraṃbhariya viḻaiyāḍhḍhughaḻ maṟṟuṃ vilvidhdhai nighal̤vughaḻ ghuṟidhdha bhalveṟu bhoḍhḍhighaḻ eṟbhāḍhu jhèyyabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa. madhdhiyabh bhiradhejhadhdhiṉ  jhadhdharbhūr, dhadhiyā, dhāmo, ghaḍhṉi, narjhiṅbhūr, bhaṉṉā, jhāghar, ṣivbhuri maṟṟuṃ dhighaṃghar bhoṉṟa èḍhḍhu māvaḍhḍhaṅghaḻil irundhuṃ,  udhdharabh bhiradhejhadhdhiṉ  bhāndhar, amīrbhbhūr, jalāṉ, jāṉjhi maṟṟuṃ lalidhbhūr bhoṉṟa aindhu māvaḍhḍhaṅghaḻilirundhuṃ erāḻamāṉor  indha bhoḍhḍhighaḻil bhaṅgheṟghiṉṟaṉar.

bhundheli uṟjhavaṃ ghāḍhjhibhbhaḍhudhdhiya mighavuṃ bhirabhalamāṉa nāḍhḍhubhbhuṟagh ghalaighaḻil jhila ghīl̤e vivarighghabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa.

nāḍhḍhubhbhuṟa naḍhaṉaṅghaḻ 

 bhundheli dhiruvil̤āvil,   'dhivāri ' èṉabhbhaḍhuṃ naḍhaṉaṃ, òvvòru āṇḍhuṃ jhandhira nāḍhghāḍhḍhiyiṉbhaḍhi aghḍhobhar iṟudhiyil alladhu navaṃbhar mudhal vāradhdhil òḻi bhaṇḍhighaiyāṉa dhībhāvaḻiyiṉ bhodhu nighal̤dhdhabhbhaḍhughiṟadhu. idhu jhaṃbhandhamāgha ghāviyagh ghadhai "ghoghuladhdhil" ghiruṣṇar dhaṉadhu ghūḍhḍhāḻighaḻai ghābhbhāṟṟa ghovardhaṉa malaiyai viralil uyardhdhiyabhodhu avarghaḻ maghil̤jhjhiyil naḍhaṉamāḍhiṉārghaḻ. naḍhaṉagh ghalaiñarghaḻ bhala vaṇṇa āḍhaighaḻai aṇivārghaḻ.  meluṃ, ghiruṣṇarāgha naḍhaṉamāḍhuṃ dhalaimai naḍhaṉagh ghalaiñar dhaṉadhu ghaighaḻil mayil iṟaghughaḻaibh bhiḍhidhdhuḻḻār, mīdhamuḻḻavarghaḻ andha iṟaghughaḻai dhaṅghaḻ araigh ghāluṟaiyil òḍhḍhighghòḻghiṟārghaḻ. indha naḍhaṉadhdhil bhayaṉbhaḍhudhdhabhbhaḍhuṃ mughghiya gharuvighaḻ 'dholagh' maṟṟuṃ 'naghāriyā' āghuṃ. nīṇḍha ghujhjhighaḻaigh ghòṇḍha āṇ naḍhaṉagh ghalaiñarghaḻ mārṣal ghalaighaḻaigh ghāḍhḍhughiṟārghaḻ, abhbhodhu dholagh maṟṟuṃ naghāriyāvil eṟbhaḍhudhdhabhbhaḍhuṃ òliyiṉ adhirvughaḻ avarghaḻiṉ āṟṟalaiyuṃ uṇarjhjhighaḻaiyuṃ dhūṇḍhughiṉṟaṉa. indha naḍhaṉaṃ aṟuvaḍhaighghubh bhiṉ 'naṉṟi' dhèrivighghuṃ vil̤āvāgha  āḍhabhbhaḍhughiṟadhu.
 bhundhelghaṇḍhil rāvālā naḍhaṉaṃ aḍhibhbhaḍhaiyil òru naḍhaṉa nāḍhaghaṃ āghuṃ. bhundhelghaṇḍhiṉ vivajhāyadh dhòl̤ilāḻar jhamūghaṃ dhirumaṇadhdhiṉ bhodhu ravālā naḍhaṉaṃ naḍhaibhèṟughiṟadhu. idhu mighavuṃ veḍhighghaiyāṉa vèḻibhbhāḍhughaḻ maṟṟuṃ naghaijhjhuvaiyāṉa uraiyāḍhalghaḻuḍhaṉ nighal̤dhdhabhbhaḍhughiṟadhu. naḍhaṉadhdhiṉ indha vèḻibhbhāḍhughaḻ maṟṟuṃ nāḍhaghadhdhiṉ uraiyāḍhalghaḻāl bhārvaiyāḻarghaḻ maghil̤ghiṟārghaḻ.
 bhādhaiyā èṉbhadhu òru jhaḍhaṅghu naḍhaṉaṃ āghuṃ. idhu ghul̤andhai bhiṟabhbhu, dhirumaṇaṃ alladhu bhiṟa ghul̤andhaighaḻiṉ  maghil̤jhjhighghāṉa jhamūgha òṉṟughūḍhal  bhoṉṟavaṟṟiṟghāgha ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhughiṟadhu. idhil bhaṅgheṟghuṃ naḍhaṉagh ghalaiñarghaḻiṉ ghūḍhḍhu dharuṇaṅghaḻ avarghaḻiṉ mughaṅghaḻiṉ dhaṉidhdhuvamāṉa vèḻibhbhāḍhughaḻaigh ghāḍhḍhughiṉṟaṉa. dhāḻaṃ maṟṟuṃ ajhaivughaḻuḍhaṉ avarghaḻ vil̤āviṉ bhaṅgheṟbhāḻarghaḻai vāl̤dhdhughiṟārghaḻ.
 bhala nūṟṟāṇḍhughaḻāgha rāy èṉbhadhu bhāraṃbhariyamuṃ adhaṉ ujhjhadhdhaidh dhòḍhḍha nāḍhḍhubhbhuṟa naḍhaṉamāghavuṃ uḻḻadhu. bhiṉṉar  adhaṉ al̤aghiyal madhibhbhughaḻaiyuṃ, bhāraṃbhariyadhdhaiyuṃ  il̤andhu, iṉṟu adhu òru nāḍhḍhubhbhuṟa naḍhaṉamāghave uḻḻadhu. rāy èṉṟāl ghaḍhughu vidhai èṉṟu bhòruḻ. òru ghaḍhughu vidhaiyai òru jhāsaril vījhuṃbhodhu, vidhai jhuṟṟi āḍhadh dhòḍhaṅghughiṟadhu. jhāsaril ghaḍhughghāy ajhaiyuṃ vidhadhdhil, naḍhaṉagh ghalaiñarghaḻuṃ āḍhughiṟārghaḻ, bhāḍhagharghaḻ bhāḍhaliṉ varighaḻaibh bhāḍhuṃbhodhu, naḍhaṉagh ghalaiñarghaḻ aḍhighaḻaibh bhiṉbhaṟṟughiṟārghaḻ. idhu òru ḍhūyaḍh maṟṟuṃ naḍhaṉagh ghalaiñariṉ meḻaṃ maṟṟuṃ ghāl aḍhighaḻughghu iḍhaiye naḍhaibhèṟuṃ bhoḍhḍhiyāghuṃ. ḍhiraṃmaruṃ naḍhaṉagh ghalaiñaruṃ òruvaraiyòruvar vèlvadhaṟghu muyaṟjhi jhèyghiṟārghaḻ, indha bhoḍhḍhi bheriṉbhadhdhai noghghi jhèlghiṟadhu.
 ghudhirai naḍhaṉaṃ èṉbhadhu rabhi èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhughiṟadhu. idhu, uradhdha meḻa dhāḻaṅghaḻuḍhaṉ bhayiṟjhi bhèṟṟa ghudhiraiyāl nighal̤dhdhabhbhaḍhuṃ jhaḍhaṅghu naḍhaṉaṃ āghuṃ. al̤aghāṉa ajhaivughaḻuḍhaṉ, ghudhirai adhaṉ nāṉghu ghālghaḻuḍhaṉ ḍhiraṃ aḍhibhbhadhaibh bhiṉdhòḍharghiṟadhu maṟṟuṃ ghudhirai jhavāri jhèybhavar jiṃṉāsḍhighs jhaighaighaḻai jhèyghiṟār. bhòdhuvāgha ghudhirai naḍhaṉajh jhaḍhaṅghu dhirumaṇa ūrvalaṅghaḻaibh bhiṉbhaṟṟughiṟadhu.

nāḍhḍhubhbhuṟa ijhai 

 bhayirghaḻ aṟuvaḍhaighghu dhayārāgha irughghuṃ vajhandha ghāladhdhil fāgh bhāḍhalghaḻuṃ adhaṉ dhāḻa ijhaiyuṃ bhaṇḍhelghaṇḍh bhaghudhi mul̤uvadhuṃ gheḍhghabhbhaḍhuṃ. mārjh-ebhral vajhandha ghālaṃ iḻaiñarghaḻiṉ mèṉmaiyāṉa idhayaṅghaḻil maṟaindhirughghuṃ dhuḍhibhbhāṉa uṇarjhjhighaḻai vèḻibhbhaḍhudhdhughiṟadhu, òruvaraiyòruvar nèruṅghi varavuṃ, āṇughghuṃ bhèṇṇughghuṃ iḍhaiyilāṉa māyabh bhiṇaibhbhai vèḻibhbhaḍhudhdhavuṃ avarghaḻai al̤aighghiṟadhu. iṟudhiyāgha uṇarvughaḻ bhaghdhiyāgha māṟṟabhbhaḍhḍhu bhaghdhaṉai dhèyvīghamāgha māṟṟughiṟadhu.
 mal̤aighghāladhdhil vivajhāyighaḻai maghil̤vibhbhadhaṟghāgha alhā odhudhal èbhbhodhuṃ eṟbhāḍhu jhèyyabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. ghaḍhumaiyāṉa bharuvamal̤aigh ghāladhdhil vivajhāyighaḻ dhaṅghaḻ vivajhāya velaighaḻil irundhu viḍhubhaḍhḍhu, èṅghuṃ jhèlla muḍhiyādha nilaiyil, òre iḍhadhdhil amarndhu alhā odhuvadhu, dhaṅghaḻ varalāṟṟu nāyagharghaḻiṉ vīrajh jhèyalghaḻiṉ viḻaghghadhdhiṉ mūlaṃ avarghaḻiṉ uṇarjhjhighaḻai èl̤ubhbhughiṟadhu.
 dhādhre maṟṟuṃ gheri bhundhelghaṇḍhiṉ mughghiya nāḍhḍhubhbhuṟagh ghadhaiyāgha jhòllabhbhaḍhughiṟadhu. òru 'ghāri'yāgha avarghaḻ maṅghaḻagharamāṉa dhirumaṇaṃ naḍhaibhèṟuṃ bhodhu bheriṉbha iyaghghadhdhiṟghāṉa dhaṅghaḻ uṇarvai vèḻibhbhaḍhudhdha maghil̤jhjhiyai ghāḍhḍhughiṟārghaḻ. avai maṇamaghghaḻiṉ idhayadhdhil uḻḻa uṇarvughaḻai aṉbhuḍhaṉuṃ ghādhaluḍhaṉuṃ dhūṇḍhughiṉṟaṉa. bhudhumaṇadh dhaṃbhadhighaḻai ājhirvadhibhbhadhaṟghāgha bhèṇghaḻ ghul̤uvāl 'dhādhre' bhāḍhabhbhaḍhughiṟadhu.
 lāṃdherā - èṉabhbhaḍhuṃ indha ijhai,  ghuḻirghāladhdhil rābhi bhayirghghubh bhiṟaghu jaṉavari, bhibhravari maṟṟuṃ mārjh mādhaṅghaḻil bhaṇḍhelghaṇḍh bhaghdhi dhiruvil̤āghghaḻil  bhundheli yādhrīgharghaḻāl bhāḍhabhbhaḍhughiṉṟaṉa. vivajhāyighaḻ dhaṅghaḻ bhayirghaḻ bhūdhdhugh ghuluṅghuvadhaibh bhārdhdhu avarghaḻiṉ uḻḻamuṃ maṉamuṃ bhūvaibh bhola malarghiṟadhu. ghaḍhavuḻughghu naṉṟi dhèrivighghuṃ vidhamāgha, bhaghdharghaḻ dhaṅghaḻ uṇarjhjhighaḻiṉ malarghaḻai ghaḍhavuḻiṉ ghālaḍhidh dhāmaraighghu arbhbhaṇighghiṉṟaṉar. aṉṟāḍha vāl̤vil āṇḍhu mul̤uvadhuṃ ghaḍhandhadhai uṇarndhu, vajhandha ghāla uṇarvoḍhu, ghovilghaḻughghujh jhèṉṟu, nadhighaḻil bhuṉidha nīrāḍhi aruḻ bhèṟa viruṃbhughiṉṟaṉar.
 ghail  èṉabhbhaḍhuṃ  'ghail ghayāghi'yil, òru bhāḍhaghar bhurāṇagh ghadhaighaḻ, vīrajh jhèyalghaḻ, jhamūgha nighal̤vughaḻ maṟṟuṃ āl̤amāṉa ghuḍhuṃbha uṟavughaḻaibh bhaṟṟibh bhāḍhughiṟār. bhāḍhalghaḻiṉ indha vèḻibhbhāḍhḍhil, mighavuṃ jhiṟabhbhāṉa bhaṟaiyāṉa 'dhābhḻi' uṇarvughaḻai òruṅghiṇaighghuṃ jhiṟabhbhāṉa dhuḍhibhbhai aḻighghiṟadhu.
 ghaharvā - nāḍhḍhubhbhuṟagh ghadhaiyāṉa ghaharvāviṉ vèḻibhbhāḍhḍhil, idhayadhdhiṉ uṇarvughaḻ ghādhal vèḻibhbhāḍhāgha ujhjhaṃ bhèṟughiṉṟaṉa. rāyiṉ naḍhaṉagh ghalaiñaraibh bhiṉdhòḍharuṃ òru ḍhiraṃmar indhabh bhāḍhalai èbhbhodhuṃ bhāḍhughiṟār, adhaṉāl indha naḍhaṉaṃ rāy-ghaharvā èṉṟuṃ al̤aighghabhbhaḍhughiṟadhu.

jhāṉṟughaḻ 

bhundhelghaṇḍh
udhdharabh bhiradhejha bhaṇbhāḍhu
புந்தேலி உற்சவம்