ஹமா கவர்னரேட் (Hama Governorate  ) என்பது சிரியாவின் 14 ஆளுநரகங்களில் ஒன்றாகும். இது மேற்கு-மத்திய சிரியாவில் அமைந்துள்ளது. இதன் எல்லைகளாக தெற்கே இதுலிபு மற்றும் அலெப்போ ஆளுநரகங்கள், மேற்கில் ரக்கா ஆளுநரகம், வடக்கே ஹோம்ஸ் ஆளுநரகம்,  கிழக்கில் டார்டஸ் மற்றும் அலலாதகியா ஆளுநரகம் ஆகியவை உள்ளன. சர்வதேச எல்லை இல்லாத ஒரே ஆளுநரகம் ( டமாஸ்கஸைத் தவிர ) இதுதான். இதன் பரப்பளவு 8,844 கிமீ 2 முதல்    8,883 கிமீ 2,  வரை வேறுபடுகின்றன. இதன் தலைநகரம் ஹமா நகரம் ஆகும்.

வரலாறு

தொல்லியல் தளங்கள் 

 அல் குபேஸ் - இடைக்கால கோட்டையகம்
 அபமியா - கிரேகோ-ரோமன் நகரம்
 போர்ஸி கோட்டையகம் - பைசாந்திய கோட்டையகம்
 மஸ்யாஃப் கோட்டையகம் - இடைக்கால கோட்டையகம்
 ஷ்மிஸ் - அய்யூபிட் கோட்டையகம்
 டெல் ஆஷர்னேஷ் - வெண்கல கால தொல்லியல் தளம்
 டெல் கர்கூர் - பண்டைய குடியேற்றம்

நவீன சிரியா 
ஹமா வரலாற்று ரீதியாக அசத் ஆட்சிக்கு எதிரான ஒரு மையமாக இருந்து வருகிறது. மேலும் இது 1970 களின் பிற்பகுதியிலிருந்து 1980 களின் முற்பகுதி வரை அரசாங்கத்துக்கு எதிரான எழுச்சியை அடக்கும் விதமாக அரசாங்கத்தால் நிகழ்த்தப்பட்ட 1982 ஹமா படுகொலையின் மையமாக இருந்தது.

சிரிய உள்நாட்டுப் போர் 
2011 ல் அசாத் எதிர்ப்பு ஆர்ப்பாட்டங்கள் பலவற்றைக் கண்ட நகரங்களில் இந்த நகரமும் ஒன்றாகும். இவற்றை வன்முறையால் அடக்க முற்பட்டது இறுதியில் உள்நாட்டுப் போர் வெடிக்க காரணமாயிற்று.  இருந்த போதிலும், மோதலின் ஆரம்ப ஆண்டுகளில் ஆளுநரகத்தின் வடமேற்கில் சில பகுதிகளைத் தவிர்த்து, பெரும்பாலான பகுதிகள் சிரிய அரசாங்கத்தின் கட்டுப்பாட்டில் உள்ளன.  ஆளுநரகத்தின் கிழக்கு பாலைவனப் பகுதிகள் 2016 க்குள் இஸ்லாமிய அரசு ஈராக் மற்றும் லெவண்டின் கட்டுப்பாட்டின் கீழ் வந்தன.  ஆனால் 2017 செப்டம்பருக்குள் சிரிய இராணுவம் அவர்களை வெளியேற்றியது.

நிலவியல் 
ஆளுநரகத்தின் மேற்கு பகுதிகள் சிரிய கடலோர மலைத்தொடரின் (நுசாயிரியா மலைகள்) உள்ள பகுதியாகும். அவை வடக்கு, தெற்காக நீண்டுள்ளன.  கிழக்கே ஏறக்குறைய மலைகளுக்கு இணையாக அல்-காப் சமவெளி உள்ளது. அதன் வழியாக ஓரோண்டஸ் ஆறு பாய்கிறது. ஹமா நகரம் இந்த ஆற்றங்கரையில் அமைந்துள்ளது.  ஆளுநரகத்தின் மத்திய மற்றும் கிழக்கு பகுதிகள் சமவெளியான  பாலைவன  நிலப்பரப்பைக் கொண்டுள்ளது.

குடியிருப்புகள் 
மாகாண தலைநகரமாக ஹமா நகரம் உள்ளது. மேலும் பிற முக்கிய ஊர்களாக அகாகிர், அல்-ஹம்ரா, அல் கஸ்தால், அல்-சான், அகரிப், சஃபியாக, தம்மசா, இத்ரியா, காஃப்ர் புஹூம், கர்னாஸ், மஹார்தா, மஸ்யாஃப், முராக், கலாத் அல்-மதிக், கஸ்ர் இப்னு வார்டன், சபுரா, துர்க்கியில் ஷேக் ஹிலால், ஷைத்தலுன், சூரன் மற்றும் தயிபட். ஆகியவை உள்ளன.

மாவட்டங்கள் 
ஆளுநரகம் ஐந்து மாவட்டங்களாக ( மனாதிக் ) பிரிக்கப்பட்டுள்ளது. மாவட்டங்கள் மேலும் 22 துணை மாவட்டங்களாக ( நவாஹி ) பிரிக்கப்பட்டுள்ளன:
[ மேற்கோள் தேவை ]

  'ஹமா மாவட்டம்'  (4 துணை மாவட்டங்கள்)
 ஹமா துணை மாவட்டம்
  சூரன் துணை மாவட்டம்
 ஹிர்ப்னாஃப்ஸா துணை மாவட்டம்
 அல்-ஹம்ரா துணை மாவட்டம்
 மஸ்யாஃப் மாவட்டம் (5 துணை மாவட்டங்கள்)
 மஸ்யாஃப் துணை மாவட்டம்
 ஜுப் ராம்லா துணை மாவட்டம்
 அவ்ஜ் துணை மாவட்டம்
 அய்ன் ஹலகிம் துணை மாவட்டம்
 வாடி அல்-உயுன் துணை மாவட்டம்
 மகார்தா மாவட்டம் (3 துணை மாவட்டங்கள்; a.k.a. மர்தே, முஹார்தே)
 மஹார்தா துணை மாவட்டம்
 காஃப்ர் ஜிதா துணை மாவட்டம்
 கர்னாஸ் துணை மாவட்டம்

 சலாமியா மாவட்டம் (5 துணை மாவட்டங்கள்)
 சலாமியா துணை மாவட்டம்
 பாரி ஷர்கி துணை மாவட்டம்
 அல்-சான் துணை மாவட்டம்
 சபுரா துணை மாவட்டம்
 உக்கிரிபட் துணை மாவட்டம்
 அல்-சுகைலபியா மாவட்டம் (5 துணை மாவட்டங்கள்)
 அல்-சுகைலபியா துணை மாவட்டம்
 டெல் சல்ஹாப் துணை மாவட்டம்
 அல்-சியாரா துணை மாவட்டம்
 சதா துணை மாவட்டம்
 கலாத் அல்-மடிக் துணை மாவட்டம்

மக்கள் வகைப்பாடு 
2004 சிரிய மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பின்படி மக்கள் தொகையானது 1,385,000 என்று இருந்தது.   2011 ஆண்டைய யு.என்.ஓ.சி.எச்.ஏ மதிப்பீட்டில் 1.628.000 ஆக இருந்தது. இருப்பினும் இது போரின் தொடக்கத்திலிருந்து மாறிவிட்டது. 

ஆளுநரகத்தில் சுன்னி முஸ்லிம்கள் 61% , அலவைட்ஸ் (19%), இஸ்மாயிலிகள் (12%), கிறிஸ்தவர் (7%), சியா முஸ்லிம்கள் (1%) உள்ளனர்.

காட்சியகம்

குறிப்புகள் 

சிரியாவின் ஆளுநரகங்கள்
Coordinates on Wikidata
hamā ghavarṉareḍh (Hama Governorate  ) èṉbhadhu jhiriyāviṉ 14 āḻunaraghaṅghaḻil òṉṟāghuṃ. idhu meṟghu-madhdhiya jhiriyāvil amaindhuḻḻadhu. idhaṉ èllaighaḻāgha dhèṟghe idhulibhu maṟṟuṃ alèbhbho āḻunaraghaṅghaḻ, meṟghil raghghā āḻunaraghaṃ, vaḍhaghghe hoṃs āḻunaraghaṃ,  ghil̤aghghil ḍhārḍhas maṟṟuṃ alalādhaghiyā āḻunaraghaṃ āghiyavai uḻḻaṉa. jharvadhejha èllai illādha òre āḻunaraghaṃ ( ḍhamāsghasaidh dhavira ) idhudhāṉ. idhaṉ bharabhbhaḻavu 8,844 ghimī 2 mudhal    8,883 ghimī 2,  varai veṟubhaḍhughiṉṟaṉa. idhaṉ dhalainagharaṃ hamā nagharaṃ āghuṃ.

varalāṟu

dhòlliyal dhaḻaṅghaḻ 

 al ghubhes - iḍhaighghāla ghoḍhḍhaiyaghaṃ
 abhamiyā - ghiregho-romaṉ nagharaṃ
 bhorsi ghoḍhḍhaiyaghaṃ - bhaijhāndhiya ghoḍhḍhaiyaghaṃ
 masyāf ghoḍhḍhaiyaghaṃ - iḍhaighghāla ghoḍhḍhaiyaghaṃ
 ṣmis - ayyūbhiḍh ghoḍhḍhaiyaghaṃ
 ḍhèl āṣarṉeṣ - vèṇghala ghāla dhòlliyal dhaḻaṃ
 ḍhèl gharghūr - bhaṇḍhaiya ghuḍhiyeṟṟaṃ

navīṉa jhiriyā 
hamā varalāṟṟu rīdhiyāgha ajhadh āḍhjhighghu èdhirāṉa òru maiyamāgha irundhu varughiṟadhu. meluṃ idhu 1970 ghaḻiṉ bhiṟbhaghudhiyilirundhu 1980 ghaḻiṉ muṟbhaghudhi varai arajhāṅghadhdhughghu èdhirāṉa èl̤ujhjhiyai aḍhaghghuṃ vidhamāgha arajhāṅghadhdhāl nighal̤dhdhabhbhaḍhḍha 1982 hamā bhaḍhughòlaiyiṉ maiyamāgha irundhadhu.

jhiriya uḻnāḍhḍhubh bhor 
2011 l ajhādh èdhirbhbhu ārbhbhāḍhḍhaṅghaḻ bhalavaṟṟaigh ghaṇḍha nagharaṅghaḻil indha nagharamuṃ òṉṟāghuṃ. ivaṟṟai vaṉmuṟaiyāl aḍhaghgha muṟbhaḍhḍhadhu iṟudhiyil uḻnāḍhḍhubh bhor vèḍhighgha ghāraṇamāyiṟṟu.  irundha bhodhiluṃ, modhaliṉ āraṃbha āṇḍhughaḻil āḻunaraghadhdhiṉ vaḍhameṟghil jhila bhaghudhighaḻaidh dhavirdhdhu, bhèruṃbhālāṉa bhaghudhighaḻ jhiriya arajhāṅghadhdhiṉ ghaḍhḍhubhbhāḍhḍhil uḻḻaṉa.  āḻunaraghadhdhiṉ ghil̤aghghu bhālaivaṉabh bhaghudhighaḻ 2016 ghghuḻ islāmiya arajhu īrāgh maṟṟuṃ lèvaṇḍhiṉ ghaḍhḍhubhbhāḍhḍhiṉ ghīl̤ vandhaṉa.  āṉāl 2017 jhèbhḍhaṃbharughghuḻ jhiriya irāṇuvaṃ avarghaḻai vèḻiyeṟṟiyadhu.

nilaviyal 
āḻunaraghadhdhiṉ meṟghu bhaghudhighaḻ jhiriya ghaḍhalora malaidhdhòḍhariṉ (nujhāyiriyā malaighaḻ) uḻḻa bhaghudhiyāghuṃ. avai vaḍhaghghu, dhèṟghāgha nīṇḍhuḻḻaṉa.  ghil̤aghghe eṟaghghuṟaiya malaighaḻughghu iṇaiyāgha al-ghābh jhamavèḻi uḻḻadhu. adhaṉ val̤iyāgha oroṇḍhas āṟu bhāyghiṟadhu. hamā nagharaṃ indha āṟṟaṅgharaiyil amaindhuḻḻadhu.  āḻunaraghadhdhiṉ madhdhiya maṟṟuṃ ghil̤aghghu bhaghudhighaḻ jhamavèḻiyāṉa  bhālaivaṉa  nilabhbharabhbhaigh ghòṇḍhuḻḻadhu.

ghuḍhiyirubhbhughaḻ 
māghāṇa dhalainagharamāgha hamā nagharaṃ uḻḻadhu. meluṃ bhiṟa mughghiya ūrghaḻāgha aghāghir, al-haṃrā, al ghasdhāl, al-jhāṉ, agharibh, jhafiyāgha, dhaṃmajhā, idhriyā, ghāfr bhuhūṃ, gharṉās, mahārdhā, masyāf, murāgh, ghalādh al-madhigh, ghasr ibhṉu vārḍhaṉ, jhabhurā, dhurghghiyil ṣegh hilāl, ṣaidhdhaluṉ, jhūraṉ maṟṟuṃ dhayibhaḍh. āghiyavai uḻḻaṉa.

māvaḍhḍhaṅghaḻ 
āḻunaraghaṃ aindhu māvaḍhḍhaṅghaḻāgha ( maṉādhigh ) bhirighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. māvaḍhḍhaṅghaḻ meluṃ 22 dhuṇai māvaḍhḍhaṅghaḻāgha ( navāhi ) bhirighghabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa:
[ meṟghoḻ dhevai ]

  'hamā māvaḍhḍhaṃ'  (4 dhuṇai māvaḍhḍhaṅghaḻ)
 hamā dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
  jhūraṉ dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 hirbhṉāfsā dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 al-haṃrā dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 masyāf māvaḍhḍhaṃ (5 dhuṇai māvaḍhḍhaṅghaḻ)
 masyāf dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 jubh rāṃlā dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 avj dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 ayṉ halaghiṃ dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 vāḍhi al-uyuṉ dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 maghārdhā māvaḍhḍhaṃ (3 dhuṇai māvaḍhḍhaṅghaḻ; a.k.a. mardhe, muhārdhe)
 mahārdhā dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 ghāfr jidhā dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 gharṉās dhuṇai māvaḍhḍhaṃ

 jhalāmiyā māvaḍhḍhaṃ (5 dhuṇai māvaḍhḍhaṅghaḻ)
 jhalāmiyā dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 bhāri ṣarghi dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 al-jhāṉ dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 jhabhurā dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 ughghiribhaḍh dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 al-jhughailabhiyā māvaḍhḍhaṃ (5 dhuṇai māvaḍhḍhaṅghaḻ)
 al-jhughailabhiyā dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 ḍhèl jhalhābh dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 al-jhiyārā dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 jhadhā dhuṇai māvaḍhḍhaṃ
 ghalādh al-maḍhigh dhuṇai māvaḍhḍhaṃ

maghghaḻ vaghaibhbhāḍhu 
2004 jhiriya maghghaḻ dhòghai ghaṇaghghèḍhubhbhiṉbhaḍhi maghghaḻ dhòghaiyāṉadhu 1,385,000 èṉṟu irundhadhu.   2011 āṇḍhaiya yu.èṉ.o.jhi.èjh.e madhibhbhīḍhḍhil 1.628.000 āgha irundhadhu. irubhbhiṉuṃ idhu bhoriṉ dhòḍhaghghadhdhilirundhu māṟiviḍhḍhadhu. 

āḻunaraghadhdhil jhuṉṉi musliṃghaḻ 61% , alavaiḍhs (19%), ismāyilighaḻ (12%), ghiṟisdhavar (7%), jhiyā musliṃghaḻ (1%) uḻḻaṉar.

ghāḍhjhiyaghaṃ

ghuṟibhbhughaḻ 

jhiriyāviṉ āḻunaraghaṅghaḻ
Coordinates on Wikidata
ஹமா ஆளுநரகம்