இலங்கரன் (Lankaran) ; என்பது ஈரானுடனான தெற்கு எல்லைக்கு அருகிலுள்ள காசுப்பியன் கடலின் கரையோரத்தில் உள்ள அசர்பைஜானில் உள்ள ஒரு நகரமாகும். இதன் மக்கள் தொகை 226,799 (2018). இது லங்கரன் நிர்வாகப் பகுதிக்கு அடுத்தது, ஆனால் சுயாதீனமானது. இந்த நகரம் அசர்பைஜானின் ஒரு தனித்துவமான முதல்-வரிசை பிரிவை உருவாக்குகிறது.

சொற்பிறப்பியல் 
நகரத்தின் பெயரின் பழைய வடிவம் "லங்கர்கானன்" என்பது பாரசீக மொழியில் "நங்கூரம் (களை) இழுக்கும் இடம்" என்று பொருள். இருப்பினும், சில ஆதாரங்கள் லங்கரன் 'கேன் ஹவுஸ்' என்பதற்கான தலிஷ் சொற்களிலிருந்து வந்ததாகக் கூறப்படுகிறது, இது 'லான் கரண்' என்று ஒலிக்கிறது.   மாற்றாக, மீடியன் * லான் (அ) கரன்- இலிருந்து, * கரண் என்றால் 'எல்லை, பகுதி, நிலம்' மற்றும் லான் என்பது காஸ்பியன் பழங்குடியினரின் பெயராக இருக்கலாம்.

வரலாறு 
நகரின் பெயரைக் கொண்ட ஆற்றின் வடக்குக் கரையில் ஒரு சதுப்பு நிலத்தில் இந்த நகரம் கட்டப்பட்டது. புதிய காலத்திற்கு முந்தைய மனித குடியிருப்புகளின் எச்சங்களும், வெண்கல மற்றும் இரும்பு யுகங்களிலிருந்து வலுவான கிராமங்களின் இடிபாடுகளும் உள்ளன. 

நாதிர் ஷாவின் மரணத்துடன் (r. 1736-1747), தாலிஷ் பகுதி ஒரு குறிப்பிட்ட சையத் அப்பாசு என்பவரால் நிறுவப்பட்டது, அதன் மூதாதையர்கள் ஈரானிய சபாவித்து வம்சத்தின் உறுப்பினர்களாக இருந்தனர். மேலும் 1720 களில் தலிஷ் பிராந்தியத்தில் ஒரு கொந்தளிப்பான காலத்தில் நகர்ந்தனர். பிரதேசம் நிறுவப்பட்டதிலிருந்து, 1828 வரை, அது ஈரானிய ஜான்ட் மற்றும் குவாஜார் வம்சங்களின் கட்டுப்பாட்டின் கீழ் இருந்தது. 18 ஆம் நூற்றாண்டின் முதல் பாதியில் , 1722-1723 ஆம் ஆண்டின் ருஸ்ஸோ-பாரசீகப் போரின் மூலம் உருசியர்கள் சில ஆண்டுகள் அதன் கட்டுப்பாட்டைக் கொண்டிருந்தனர். 1732 ஆம் ஆண்டில் இது ரெஷ்ட் ஒப்பந்தத்தால் ஈரானுக்கு திரும்பக் கொடுக்கப்பட்டது. 1804-1813 ஆம் ஆண்டு ருஸ்ஸோ-பாரசீகப் போரின்போது, தளபதி கோட்லியாரெவ்ஸ்கி தெற்கே உருசியப் படைப்பிரிவுக்கு தலைமை தாங்கி, லங்காரனின் கோட்டையைத் தாக்கி கைப்பற்றினார். 1813 குலிஸ்தான் உடன்படிக்கையைத் தொடர்ந்து, இது உருசியாவிடம் ஒப்படைக்கப்பட்டது.  குவாஜார்கள் ஈரான் பின்னர் 1826-1828 ஆம் ஆண்டு ருஸ்ஸோ-பாரசீகப் போரின்போது நகரத்தை மீண்டும் கைப்பற்றினர், ஆனால் துர்க்மென்ச்சே ஒப்பந்தத்தைத் தொடர்ந்து (1828) அதைத் திருப்பித் தர வேண்டிய கட்டாயம் ஏற்பட்டது. இது தெற்கு காக்கேசியாவில் பாரசீக செல்வாக்கின் திட்டவட்டமான முடிவைக் கண்டது. 

ஒரு முறை உருசியப் பேரரசில் உள்வாங்கப்பட்ட பின்னர், அது 1917 ல் உருசியப் புரட்சிக்குப் பின்னர் அசர்பைஜான் சோவியத் சோசலிச குடியரசின் ஒரு பகுதியாக மாறியது. அசர்பைஜான் ஜனநாயகக் குடியரசின் ஒரு பகுதியாக குறுகிய காலம் இருந்தது. 1991 இல், சோவியத் ஒன்றியம் கலைக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, அது சுதந்திர அசர்பைஜானின் ஒரு பகுதியாக மாறியது.

பொருளாதாரம் 
நகரத்தின் பொருளாதாரத்தில் காய்கறி வளர்ப்பு, தேயிலை வளர்ப்பது, நெல் சாகுபடி, கால்நடை வளர்ப்பு, நாரத்தம் செடிகள், தேனீ வளர்ப்பு, மீன்பிடித்தல் மற்றும் தானிய வளர்ப்பு போன்றவை ஆதிக்கம் செலுத்துகின்றன.  சாதகமான ஈரப்பதமான வெப்பமண்டல காலநிலை, நல்ல விளைநிலங்கள், நீர் மற்றும் நகரத்தின் போதுமான தொழிலாளர் வளங்கள் கிடைப்பது விவசாய நடவடிக்கைகளுக்கு நல்ல அடிப்படையையும், வேளாண் பதப்படுத்தும் நிறுவனங்களின் வளர்ச்சியையும் வழங்குகிறது.  அசர்பைஜானின் முதல் தேயிலை ஆலை, 1937 இல் இந்த நகரத்தில் கட்டப்பட்டது.

புள்ளிவிவரங்கள் 
இசுலாம் இங்கு அதிக அளவில் பின்தொடர்பவர்களைக் கொண்ட மதமாக இருக்கிறது. முஸ்லிம்களில் பெரும்பான்மையானவர்கள் சியா முஸ்லிம்கள், அசர்பைஜான் குடியரசு ஈரானுக்கு அடுத்தபடியாக உலகின் இரண்டாவது மிக உயர்ந்த சியா மக்கள் தொகையைக் கொண்டுள்ளது.  நகரின் குறிப்பிடத்தக்க பள்ளிவாசல்களில் கிச்சிக் பஜார் பள்ளிவாசலும், பாயுக் பஜார் பள்ளிவாசலும் ஆகியவை அடங்கும்.

மேற்கோள்கள்

வெளி இணைப்புகள் 

Official city webpage - (English version)
Lankaran State University
Soviet topographic map 1:100,000 (published in 1991)
Satellite photo via Google Maps
 History
 Economy

அசர்பைஜான்
ilaṅgharaṉ (Lankaran) ; èṉbhadhu īrāṉuḍhaṉāṉa dhèṟghu èllaighghu arughiluḻḻa ghājhubhbhiyaṉ ghaḍhaliṉ gharaiyoradhdhil uḻḻa ajharbhaijāṉil uḻḻa òru nagharamāghuṃ. idhaṉ maghghaḻ dhòghai 226,799 (2018). idhu laṅgharaṉ nirvāghabh bhaghudhighghu aḍhudhdhadhu, āṉāl jhuyādhīṉamāṉadhu. indha nagharaṃ ajharbhaijāṉiṉ òru dhaṉidhdhuvamāṉa mudhal-varijhai bhirivai uruvāghghughiṟadhu.

jhòṟbhiṟabhbhiyal 
nagharadhdhiṉ bhèyariṉ bhal̤aiya vaḍhivaṃ "laṅgharghāṉaṉ" èṉbhadhu bhārajhīgha mòl̤iyil "naṅghūraṃ (ghaḻai) il̤ughghuṃ iḍhaṃ" èṉṟu bhòruḻ. irubhbhiṉuṃ, jhila ādhāraṅghaḻ laṅgharaṉ 'gheṉ havus' èṉbhadhaṟghāṉa dhaliṣ jhòṟghaḻilirundhu vandhadhāghagh ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu, idhu 'lāṉ gharaṇ' èṉṟu òlighghiṟadhu.   māṟṟāgha, mīḍhiyaṉ * lāṉ (a) gharaṉ- ilirundhu, * gharaṇ èṉṟāl 'èllai, bhaghudhi, nilaṃ' maṟṟuṃ lāṉ èṉbhadhu ghāsbhiyaṉ bhal̤aṅghuḍhiyiṉariṉ bhèyarāgha irughghalāṃ.

varalāṟu 
naghariṉ bhèyaraigh ghòṇḍha āṟṟiṉ vaḍhaghghugh gharaiyil òru jhadhubhbhu niladhdhil indha nagharaṃ ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu. bhudhiya ghāladhdhiṟghu mundhaiya maṉidha ghuḍhiyirubhbhughaḻiṉ èjhjhaṅghaḻuṃ, vèṇghala maṟṟuṃ iruṃbhu yughaṅghaḻilirundhu valuvāṉa ghirāmaṅghaḻiṉ iḍhibhāḍhughaḻuṃ uḻḻaṉa. 

nādhir ṣāviṉ maraṇadhdhuḍhaṉ (r. 1736-1747), dhāliṣ bhaghudhi òru ghuṟibhbhiḍhḍha jhaiyadh abhbhājhu èṉbhavarāl niṟuvabhbhaḍhḍhadhu, adhaṉ mūdhādhaiyarghaḻ īrāṉiya jhabhāvidhdhu vaṃjhadhdhiṉ uṟubhbhiṉarghaḻāgha irundhaṉar. meluṃ 1720 ghaḻil dhaliṣ bhirāndhiyadhdhil òru ghòndhaḻibhbhāṉa ghāladhdhil nagharndhaṉar. bhiradhejhaṃ niṟuvabhbhaḍhḍhadhilirundhu, 1828 varai, adhu īrāṉiya jāṉḍh maṟṟuṃ ghuvājār vaṃjhaṅghaḻiṉ ghaḍhḍhubhbhāḍhḍhiṉ ghīl̤ irundhadhu. 18 āṃ nūṟṟāṇḍhiṉ mudhal bhādhiyil , 1722-1723 āṃ āṇḍhiṉ russo-bhārajhīghabh bhoriṉ mūlaṃ urujhiyarghaḻ jhila āṇḍhughaḻ adhaṉ ghaḍhḍhubhbhāḍhḍhaigh ghòṇḍhirundhaṉar. 1732 āṃ āṇḍhil idhu rèṣḍh òbhbhandhadhdhāl īrāṉughghu dhiruṃbhagh ghòḍhughghabhbhaḍhḍhadhu. 1804-1813 āṃ āṇḍhu russo-bhārajhīghabh bhoriṉbhodhu, dhaḻabhadhi ghoḍhliyārèvsghi dhèṟghe urujhiyabh bhaḍhaibhbhirivughghu dhalaimai dhāṅghi, laṅghāraṉiṉ ghoḍhḍhaiyaidh dhāghghi ghaibhbhaṟṟiṉār. 1813 ghulisdhāṉ uḍhaṉbhaḍhighghaiyaidh dhòḍharndhu, idhu urujhiyāviḍhaṃ òbhbhaḍhaighghabhbhaḍhḍhadhu.  ghuvājārghaḻ īrāṉ bhiṉṉar 1826-1828 āṃ āṇḍhu russo-bhārajhīghabh bhoriṉbhodhu nagharadhdhai mīṇḍhuṃ ghaibhbhaṟṟiṉar, āṉāl dhurghmèṉjhjhe òbhbhandhadhdhaidh dhòḍharndhu (1828) adhaidh dhirubhbhidh dhara veṇḍhiya ghaḍhḍhāyaṃ eṟbhaḍhḍhadhu. idhu dhèṟghu ghāghghejhiyāvil bhārajhīgha jhèlvāghghiṉ dhiḍhḍhavaḍhḍhamāṉa muḍhivaigh ghaṇḍhadhu. 

òru muṟai urujhiyabh bherarajhil uḻvāṅghabhbhaḍhḍha bhiṉṉar, adhu 1917 l urujhiyabh bhuraḍhjhighghubh bhiṉṉar ajharbhaijāṉ jhoviyadh jhojhalijha ghuḍhiyarajhiṉ òru bhaghudhiyāgha māṟiyadhu. ajharbhaijāṉ jaṉanāyaghagh ghuḍhiyarajhiṉ òru bhaghudhiyāgha ghuṟughiya ghālaṃ irundhadhu. 1991 il, jhoviyadh òṉṟiyaṃ ghalaighghabhbhaḍhḍhadhaidh dhòḍharndhu, adhu jhudhandhira ajharbhaijāṉiṉ òru bhaghudhiyāgha māṟiyadhu.

bhòruḻādhāraṃ 
nagharadhdhiṉ bhòruḻādhāradhdhil ghāyghaṟi vaḻarbhbhu, dheyilai vaḻarbhbhadhu, nèl jhāghubhaḍhi, ghālnaḍhai vaḻarbhbhu, nāradhdhaṃ jhèḍhighaḻ, dheṉī vaḻarbhbhu, mīṉbhiḍhidhdhal maṟṟuṃ dhāṉiya vaḻarbhbhu bhoṉṟavai ādhighghaṃ jhèludhdhughiṉṟaṉa.  jhādhaghamāṉa īrabhbhadhamāṉa vèbhbhamaṇḍhala ghālanilai, nalla viḻainilaṅghaḻ, nīr maṟṟuṃ nagharadhdhiṉ bhodhumāṉa dhòl̤ilāḻar vaḻaṅghaḻ ghiḍhaibhbhadhu vivajhāya naḍhavaḍhighghaighaḻughghu nalla aḍhibhbhaḍhaiyaiyuṃ, veḻāṇ bhadhabhbhaḍhudhdhuṃ niṟuvaṉaṅghaḻiṉ vaḻarjhjhiyaiyuṃ val̤aṅghughiṟadhu.  ajharbhaijāṉiṉ mudhal dheyilai ālai, 1937 il indha nagharadhdhil ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu.

bhuḻḻivivaraṅghaḻ 
ijhulāṃ iṅghu adhigha aḻavil bhiṉdhòḍharbhavarghaḻaigh ghòṇḍha madhamāgha irughghiṟadhu. musliṃghaḻil bhèruṃbhāṉmaiyāṉavarghaḻ jhiyā musliṃghaḻ, ajharbhaijāṉ ghuḍhiyarajhu īrāṉughghu aḍhudhdhabhaḍhiyāgha ulaghiṉ iraṇḍhāvadhu migha uyarndha jhiyā maghghaḻ dhòghaiyaigh ghòṇḍhuḻḻadhu.  naghariṉ ghuṟibhbhiḍhadhdhaghgha bhaḻḻivājhalghaḻil ghijhjhigh bhajār bhaḻḻivājhaluṃ, bhāyugh bhajār bhaḻḻivājhaluṃ āghiyavai aḍhaṅghuṃ.

meṟghoḻghaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 

Official city webpage - (English version)
Lankaran State University
Soviet topographic map 1:100,000 (published in 1991)
Satellite photo via Google Maps
 History
 Economy

ajharbhaijāṉ
இலங்கரன் நகரம்