ஜேம்ஸ் மைக்கேல் லிங்டோ (James Michael Lyngdoh)(பிறப்பு: பிப்ரவரி 8, 1939) ஒரு இந்தியக் குடிமைப் பணி ஊழியர் ஆவார். இவர் ஜூன் 2001 முதல் 2004 பிப்ரவரி 7 வரை இந்தியத் தலைமைத் தேர்தல் ஆணையராக பணியாற்றினார். இவருக்கு 2003ஆம் ஆண்டில் அரசு ரமோன் மக்சேசே விருது வழங்கியது.

ஆரம்ப கால வாழ்க்கை 
காசி வம்சாவளியைச் சேர்ந்தவர், லிங்டோ வடகிழக்கு மாநிலமான மேகாலயாவைச் சேர்ந்தவர். சில்லாங்கில் உள்ள செயின்ட் எட்மண்ட் பள்ளியில் தனது பள்ளிப் படிப்பைச் முடித்தார். லிங்டோ மாவட்ட நீதிபதி ஒருவரின் மகனாவார். லிங்டோ தனது உயர் கல்வியைத் தில்லியில் உள்ள செயின்ட் ஸ்டீபன் கல்லூரியில் முடித்தார்.

தொழில் 
லிங்டோ இருபத்தி இரண்டு வயதாக இருந்தபோது , இந்திய ஆட்சிப் பணியில் சேர்ந்தார். இவரின் விரைவான செயல்பாடு, தீர்க்கமான முடிவு, அரசியல்வாதிகள் மற்றும் உள்ளூர் பணக்காரர்களுக்கு எதிரான செயல்பாட்டினால் பின்தங்கியவர்களுக்கு ஏழைகளுக்கு ஆதரவாக அறியப்பட்டார். ஆரம்பத்தில் கட்டாய நில சீர்திருத்தக் கொள்கையினை உறுதியாக நிறைவேற்றியது, பெரும் நில உரிமையாளர்களைக் கோபப்படுத்தியது. எனவே முன்னதாகவே இடமாற்றம் செய்யப்பட்டார்.  அதிகாரங்களுடன் இதேபோன்ற மோதல்கள் இவரது சேவையின் நேர்மையினையும் உயர்வையும் குறிக்கும். இவர் இந்திய அரசாங்கத்தின் அமைச்சரவை செயலகத்தில் செயலாளர், ஒருங்கிணைப்பு மற்றும் பொது குறைகளை கலைதல் பிரிவில் பணியாற்றினார்.

தேர்தல் ஆணையராக
1997ஆம் ஆண்டில், இந்தியக் குடியரசுத் தலைவரால் நியமிக்கப்பட்ட மூன்று தேர்தல் ஆணையர்களில் ஒருவராக லிங்டோ ஒருவர். 2001ல் இவர் தலைமைத் தேர்தல் ஆணையராக நியமிக்கப்பட்டார். இந்தியாவின் மிகவும் பதற்றமான இரண்டு மாநிலங்களில் லிங்டோ தேர்தல் நடத்தும் நெருக்கடியை எதிர்கொண்டார்.

குஜராத் தேர்தல்கள், மற்றும் நரேந்திர மோடியுடன் மோதல் 
ஜூலை 2002இல், முதல்வர் நரேந்திர மோதி தலைமையிலான மாநில அமைச்சரவையின் பரிந்துரையின் பேரில் குசராத்து ஆளுநர் எஸ்.எஸ்.பந்தாரி, குசராத்து சட்டமன்றத்தின் பதவிக்காலம் முடிவடைவதற்கு ஒன்பது மாதங்களுக்கு முன்பு கலைத்தார். பிரதான எதிர்க்கட்சியான காங்கிரஸ் மற்றும் இடது கட்சிகளால் ஆட்சேபிக்கப்பட்டது இந்த முடிவு. சபையின் இரண்டு அமர்வுகளுக்கு இடையில் ஆறு மாதங்களுக்கும் மேலாக இடைவெளியைத் தடைசெய்யும் அரசியலமைப்பு ஆணையைக் கருத்தில் கொண்டு தேர்தல் ஆணையத்தை முன்கூட்டியே தேர்தல்களை நடத்தக் கட்டாயப்படுத்தும் முயற்சியாக இது கருதப்பட்டது. சட்டசபை கலைக்கப்படுவது அண்மையில் மாநிலத்தில் நடந்த இனவாத வன்முறையின் தொடர்ச்சியாகப் பார்க்கப்படு தேர்தல் ஆணையம் இதனைப் பகிரங்கமாக எதிர்த்தது.

லிங்டோ தலைமையிலான தேர்தல் ஆணையம் குசராத்தில் முன்கூட்டியே தேர்தல் நடுத்துவதைநிராகரித்தது. ஆகஸ்ட் 20, 2002 அன்று, வதோதராவுக்கு அருகிலுள்ள போடெலியில் நடந்த ஒரு பொதுக் கூட்டத்தில், நரேந்திர மோடி லிங்டோவை குற்றம்சாட்டிப் பேசினார். குசராத்து சட்டமன்றத் தேர்தலை நடத்தத் தேர்தல் ஆணையம் தாமதப்படுத்தியதற்குக் காரணம் லிங்டோ ஒரு கிறிஸ்தவர் என்பதே என்று மோடி குற்றச்சாட்டினார்.

நாத்திகம் பற்றிக் கேள்விப்படாதவர்களால் நரேந்திர மோடியை மத அடிப்படையில் தாக்கியதற்காக லிங்க்டோ அவரைத் தாக்கினார், இது "மிகவும் இழிவானது" மற்றும் "மெனியல் வதந்திகள்" என்று கூறினார்.

பிரதமர் வாஜபாயின் கண்டிப்புக்கு ஒரு நாள் கழித்து, வாஜ்பாயின் "வழிகாட்டுதல்களை" பின்பற்றி லிங்டோவுடனான சர்ச்சை முடிந்துவிட்டதாக மோடி கூறினார். ஆனால் குசராத்து சட்டமன்றத் தேர்தலை முன்னதாக நடத்துவதற்கான தனது கோரிக்கையை மீண்டும் மோதி  வலியுறுத்தினார். அக்டோபர் 2002இல், குசராத்தின் சட்டமன்றத் தேர்தலை ஒத்திவைத்த தேர்தல் ஆணையத்தின் உத்தரவை இந்திய உச்ச நீதிமன்றம் உறுதி செய்தது.

வெளியீடுகள் 
2004ஆம் ஆண்டில், லிங்டோ "குரோனிகல்ஸ் ஆஃப் இம்பாசிபில் எலெக்சன்” என்ற தலைப்பில் ஒரு புத்தகத்தை வெளியிட்டார். இந்த புத்தகத்தில் இவர் இந்தியாவில் தேர்தல் செயல்முறை மற்றும் தேர்தல் ஆணையத்தின் பங்கு குறித்தும் கையாண்டுள்ளார். இது சம்மு-காசுமீரில் 2002 ஆம் ஆண்டு நடைபெற்ற சட்டமன்றத் தேர்தலின் ஒரு கதை. இது 2002 குஜராத் தேர்தல்களையும் விவாதிக்கிறது. இந்த புத்தகம் பரவலான பாராட்டையும் பெற்றது.

இந்திய அரசியல் மற்றும் அரசியல்வாதிகள் பற்றிய பார்வை 
லிங்டோ அரசியல் மற்றும் அரசியல்வாதிகள் மீது தனது வெறுப்பை அடிக்கடி வெளிப்படுத்தியுள்ளார். பிப்ரவரி 2004இல், ஒரு நேர்காணலில், "அரசியல்வாதிகள் அனுமதி மூலம் மட்டுமே, மற்றவர்கள் அனைவரும் எப்போதும் எனது வீட்டிற்கு வரவேற்கப்படுகிறார்கள்" எனக் கூறினார். ஆகஸ்ட் 2002இல், லிங்டோ "இன்றைய அரசியல் அழுக்கு படிந்த, களங்கமான, ஒருதலை பட்ச போக்குடையது” என்றார்." லிங்டோ அரசியல்வாதிகளை ஒரு "புற்றுநோய்" என்றும்  எவ்விதச் சிகிச்சையும் இல்லை என்றார்.

2013 ஆம் ஆண்டில், செளத் இந்தியன் வங்கியின் ஆதரவுடன் பொது கொள்கை ஆராய்ச்சி மையம் (சிபிபிஆர்) ஏற்பாடு செய்த காலாண்டு விரிவுரைத் தொடரில் "இந்தியத் தேர்தலில் குற்றவாளிகளை ஒழித்தல்" குறித்த கருத்துக்களை ஜே.எம். லிங்டோ வெளிப்படுத்தியுள்ளார்.

ஓய்வு பெற்ற பின் 

 இவர் ஓய்வுக்குப் பிறகு பொது வாழ்க்கையில் சுறுசுறுப்பாக இருக்கிறார். ஓய்வுபெற்ற மற்றும் சேவை செய்யும் அதிகாரத்துவ குழுவினரால் உருவாக்கப்பட்ட இந்திய ஊழல் தடுப்பு அமைப்பின் இந்தியப் புத்துணர்ச்சி முயற்சியின் உறுப்பினர்களில் இவரும் ஒருவர்.
 பிப்ரவரி 2011இல், லிங்டோ, சுதந்திர மற்றும் நியாயமான தேர்தல்கள் - ஜனநாயகத்தின் ஆத்மா என்ற தலைப்பில் ஒரு பத்திரிகையாளரிடம் பேசியபோது, தேர்தல்களுக்கு மாநில நிதி வழங்குவது 'பயனற்றது' என்றும், கட்சிகளுக்கு இடையே தேர்தல் சண்டை நடைபெறும் விகிதாச்சார பிரதிநிதித்துவ முறை வேண்டும் என்றும் கூறினார், ஏனெனில் இது கணிசமாகக் குறைந்த செலவினங்களைக் கொண்டிருக்கும்.

ஜூன் 201 இல், லிங்டோ, "இந்திய ஜனநாயகம் மற்றும் தேர்தல்கள் - என்ன செய்ய வேண்டும்?" என்ற தலைப்பில் ஒரு வட்ட மேசையில் உரையாற்றினார். அப்போது, சட்டமன்றங்களின் குறைந்தபட்சம் 50 சதவீத இடங்களுக்கான விகிதாச்சார பிரதிநிதித்துவ முறை தேர்தல் முறைகேடுகளைக் குறைக்கும் என்று கூறினார். விகிதாச்சார பிரதிநிதித்துவத்திற்கு மாறினால், அரசியல் கட்சிகள் தனிநபர்களின் தேர்தல்களுக்கு பெரும் தொகையை செலவிட வேண்டிய அவசியத்தைக் குறைக்கும் என்று விளக்கினார். அரசியல் கட்சிகளின் உள் தேர்தல்களுக்குக் கூட தேர்தல் ஆணையம் பொறுப்பேற்க வேண்டும் என்று கருத்து தெரிவித்து, ஜனநாயகத்தை உறுதி செய்வதற்கான ஒரே வழி இதுதான் என்றார்.

மேற்கோள்கள் 

மேகாலயா நபர்கள்
இந்திய ஆட்சிப் பணி அலுவலர்கள்
1939 பிறப்புகள்
வாழும் நபர்கள்
இந்தியத் தலைமை தேர்தல் ஆணையர்கள்
ரமோன் மக்சேசே விருது பெற்றோர்
jeṃs maighghel liṅḍho (James Michael Lyngdoh)(bhiṟabhbhu: bhibhravari 8, 1939) òru indhiyagh ghuḍhimaibh bhaṇi ūl̤iyar āvār. ivar jūṉ 2001 mudhal 2004 bhibhravari 7 varai indhiyadh dhalaimaidh dherdhal āṇaiyarāgha bhaṇiyāṟṟiṉār. ivarughghu 2003āṃ āṇḍhil arajhu ramoṉ maghjhejhe virudhu val̤aṅghiyadhu.

āraṃbha ghāla vāl̤ghghai 
ghājhi vaṃjhāvaḻiyaijh jherndhavar, liṅḍho vaḍhaghil̤aghghu mānilamāṉa meghālayāvaijh jherndhavar. jhillāṅghil uḻḻa jhèyiṉḍh èḍhmaṇḍh bhaḻḻiyil dhaṉadhu bhaḻḻibh bhaḍhibhbhaijh muḍhidhdhār. liṅḍho māvaḍhḍha nīdhibhadhi òruvariṉ maghaṉāvār. liṅḍho dhaṉadhu uyar ghalviyaidh dhilliyil uḻḻa jhèyiṉḍh sḍhībhaṉ ghallūriyil muḍhidhdhār.

dhòl̤il 
liṅḍho irubhadhdhi iraṇḍhu vayadhāgha irundhabhodhu , indhiya āḍhjhibh bhaṇiyil jherndhār. ivariṉ viraivāṉa jhèyalbhāḍhu, dhīrghghamāṉa muḍhivu, arajhiyalvādhighaḻ maṟṟuṃ uḻḻūr bhaṇaghghārarghaḻughghu èdhirāṉa jhèyalbhāḍhḍhiṉāl bhiṉdhaṅghiyavarghaḻughghu el̤aighaḻughghu ādharavāgha aṟiyabhbhaḍhḍhār. āraṃbhadhdhil ghaḍhḍhāya nila jhīrdhirudhdhagh ghòḻghaiyiṉai uṟudhiyāgha niṟaiveṟṟiyadhu, bhèruṃ nila urimaiyāḻarghaḻaigh ghobhabhbhaḍhudhdhiyadhu. èṉave muṉṉadhāghave iḍhamāṟṟaṃ jhèyyabhbhaḍhḍhār.  adhighāraṅghaḻuḍhaṉ idhebhoṉṟa modhalghaḻ ivaradhu jhevaiyiṉ nermaiyiṉaiyuṃ uyarvaiyuṃ ghuṟighghuṃ. ivar indhiya arajhāṅghadhdhiṉ amaijhjharavai jhèyalaghadhdhil jhèyalāḻar, òruṅghiṇaibhbhu maṟṟuṃ bhòdhu ghuṟaighaḻai ghalaidhal bhirivil bhaṇiyāṟṟiṉār.

dherdhal āṇaiyarāgha
1997āṃ āṇḍhil, indhiyagh ghuḍhiyarajhudh dhalaivarāl niyamighghabhbhaḍhḍha mūṉṟu dherdhal āṇaiyarghaḻil òruvarāgha liṅḍho òruvar. 2001l ivar dhalaimaidh dherdhal āṇaiyarāgha niyamighghabhbhaḍhḍhār. indhiyāviṉ mighavuṃ bhadhaṟṟamāṉa iraṇḍhu mānilaṅghaḻil liṅḍho dherdhal naḍhadhdhuṃ nèrughghaḍhiyai èdhirghòṇḍhār.

ghujarādh dherdhalghaḻ, maṟṟuṃ narendhira moḍhiyuḍhaṉ modhal 
jūlai 2002il, mudhalvar narendhira modhi dhalaimaiyilāṉa mānila amaijhjharavaiyiṉ bharindhuraiyiṉ bheril ghujharādhdhu āḻunar ès.ès.bhandhāri, ghujharādhdhu jhaḍhḍhamaṉṟadhdhiṉ bhadhavighghālaṃ muḍhivaḍhaivadhaṟghu òṉbhadhu mādhaṅghaḻughghu muṉbhu ghalaidhdhār. bhiradhāṉa èdhirghghaḍhjhiyāṉa ghāṅghiras maṟṟuṃ iḍhadhu ghaḍhjhighaḻāl āḍhjhebhighghabhbhaḍhḍhadhu indha muḍhivu. jhabhaiyiṉ iraṇḍhu amarvughaḻughghu iḍhaiyil āṟu mādhaṅghaḻughghuṃ melāgha iḍhaivèḻiyaidh dhaḍhaijhèyyuṃ arajhiyalamaibhbhu āṇaiyaigh gharudhdhil ghòṇḍhu dherdhal āṇaiyadhdhai muṉghūḍhḍhiye dherdhalghaḻai naḍhadhdhagh ghaḍhḍhāyabhbhaḍhudhdhuṃ muyaṟjhiyāgha idhu gharudhabhbhaḍhḍhadhu. jhaḍhḍhajhabhai ghalaighghabhbhaḍhuvadhu aṇmaiyil māniladhdhil naḍhandha iṉavādha vaṉmuṟaiyiṉ dhòḍharjhjhiyāghabh bhārghghabhbhaḍhu dherdhal āṇaiyaṃ idhaṉaibh bhaghiraṅghamāgha èdhirdhdhadhu.

liṅḍho dhalaimaiyilāṉa dherdhal āṇaiyaṃ ghujharādhdhil muṉghūḍhḍhiye dherdhal naḍhudhdhuvadhainirāgharidhdhadhu. āghasḍh 20, 2002 aṉṟu, vadhodharāvughghu arughiluḻḻa bhoḍhèliyil naḍhandha òru bhòdhugh ghūḍhḍhadhdhil, narendhira moḍhi liṅḍhovai ghuṟṟaṃjhāḍhḍhibh bhejhiṉār. ghujharādhdhu jhaḍhḍhamaṉṟadh dherdhalai naḍhadhdhadh dherdhal āṇaiyaṃ dhāmadhabhbhaḍhudhdhiyadhaṟghugh ghāraṇaṃ liṅḍho òru ghiṟisdhavar èṉbhadhe èṉṟu moḍhi ghuṟṟajhjhāḍhḍhiṉār.

nādhdhighaṃ bhaṟṟigh gheḻvibhbhaḍhādhavarghaḻāl narendhira moḍhiyai madha aḍhibhbhaḍhaiyil dhāghghiyadhaṟghāgha liṅghḍho avaraidh dhāghghiṉār, idhu "mighavuṃ il̤ivāṉadhu" maṟṟuṃ "mèṉiyal vadhandhighaḻ" èṉṟu ghūṟiṉār.

bhiradhamar vājabhāyiṉ ghaṇḍhibhbhughghu òru nāḻ ghal̤idhdhu, vājbhāyiṉ "val̤ighāḍhḍhudhalghaḻai" bhiṉbhaṟṟi liṅḍhovuḍhaṉāṉa jharjhjhai muḍhindhuviḍhḍhadhāgha moḍhi ghūṟiṉār. āṉāl ghujharādhdhu jhaḍhḍhamaṉṟadh dherdhalai muṉṉadhāgha naḍhadhdhuvadhaṟghāṉa dhaṉadhu ghorighghaiyai mīṇḍhuṃ modhi  valiyuṟudhdhiṉār. aghḍhobhar 2002il, ghujharādhdhiṉ jhaḍhḍhamaṉṟadh dherdhalai òdhdhivaidhdha dherdhal āṇaiyadhdhiṉ udhdharavai indhiya ujhjha nīdhimaṉṟaṃ uṟudhi jhèydhadhu.

vèḻiyīḍhughaḻ 
2004āṃ āṇḍhil, liṅḍho "ghuroṉighals āf iṃbhājhibhil èlèghjhaṉ” èṉṟa dhalaibhbhil òru bhudhdhaghadhdhai vèḻiyiḍhḍhār. indha bhudhdhaghadhdhil ivar indhiyāvil dherdhal jhèyalmuṟai maṟṟuṃ dherdhal āṇaiyadhdhiṉ bhaṅghu ghuṟidhdhuṃ ghaiyāṇḍhuḻḻār. idhu jhaṃmu-ghājhumīril 2002 āṃ āṇḍhu naḍhaibhèṟṟa jhaḍhḍhamaṉṟadh dherdhaliṉ òru ghadhai. idhu 2002 ghujarādh dherdhalghaḻaiyuṃ vivādhighghiṟadhu. indha bhudhdhaghaṃ bharavalāṉa bhārāḍhḍhaiyuṃ bhèṟṟadhu.

indhiya arajhiyal maṟṟuṃ arajhiyalvādhighaḻ bhaṟṟiya bhārvai 
liṅḍho arajhiyal maṟṟuṃ arajhiyalvādhighaḻ mīdhu dhaṉadhu vèṟubhbhai aḍhighghaḍhi vèḻibhbhaḍhudhdhiyuḻḻār. bhibhravari 2004il, òru nerghāṇalil, "arajhiyalvādhighaḻ aṉumadhi mūlaṃ maḍhḍhume, maṟṟavarghaḻ aṉaivaruṃ èbhbhodhuṃ èṉadhu vīḍhḍhiṟghu varaveṟghabhbhaḍhughiṟārghaḻ" èṉagh ghūṟiṉār. āghasḍh 2002il, liṅḍho "iṉṟaiya arajhiyal al̤ughghu bhaḍhindha, ghaḻaṅghamāṉa, òrudhalai bhaḍhjha bhoghghuḍhaiyadhu” èṉṟār." liṅḍho arajhiyalvādhighaḻai òru "bhuṟṟunoy" èṉṟuṃ  èvvidhajh jhighijhjhaiyuṃ illai èṉṟār.

2013 āṃ āṇḍhil, jhèḻadh indhiyaṉ vaṅghiyiṉ ādharavuḍhaṉ bhòdhu ghòḻghai ārāyjhjhi maiyaṃ (jhibhibhiār) eṟbhāḍhu jhèydha ghālāṇḍhu virivuraidh dhòḍharil "indhiyadh dherdhalil ghuṟṟavāḻighaḻai òl̤idhdhal" ghuṟidhdha gharudhdhughghaḻai je.èṃ. liṅḍho vèḻibhbhaḍhudhdhiyuḻḻār.

oyvu bhèṟṟa bhiṉ 

 ivar oyvughghubh bhiṟaghu bhòdhu vāl̤ghghaiyil jhuṟujhuṟubhbhāgha irughghiṟār. oyvubhèṟṟa maṟṟuṃ jhevai jhèyyuṃ adhighāradhdhuva ghul̤uviṉarāl uruvāghghabhbhaḍhḍha indhiya ūl̤al dhaḍhubhbhu amaibhbhiṉ indhiyabh bhudhdhuṇarjhjhi muyaṟjhiyiṉ uṟubhbhiṉarghaḻil ivaruṃ òruvar.
 bhibhravari 2011il, liṅḍho, jhudhandhira maṟṟuṃ niyāyamāṉa dherdhalghaḻ - jaṉanāyaghadhdhiṉ ādhmā èṉṟa dhalaibhbhil òru bhadhdhirighaiyāḻariḍhaṃ bhejhiyabhodhu, dherdhalghaḻughghu mānila nidhi val̤aṅghuvadhu 'bhayaṉaṟṟadhu' èṉṟuṃ, ghaḍhjhighaḻughghu iḍhaiye dherdhal jhaṇḍhai naḍhaibhèṟuṃ vighidhājhjhāra bhiradhinidhidhdhuva muṟai veṇḍhuṃ èṉṟuṃ ghūṟiṉār, eṉèṉil idhu ghaṇijhamāghagh ghuṟaindha jhèlaviṉaṅghaḻaigh ghòṇḍhirughghuṃ.

jūṉ 201 il, liṅḍho, "indhiya jaṉanāyaghaṃ maṟṟuṃ dherdhalghaḻ - èṉṉa jhèyya veṇḍhuṃ?" èṉṟa dhalaibhbhil òru vaḍhḍha mejhaiyil uraiyāṟṟiṉār. abhbhodhu, jhaḍhḍhamaṉṟaṅghaḻiṉ ghuṟaindhabhaḍhjhaṃ 50 jhadhavīdha iḍhaṅghaḻughghāṉa vighidhājhjhāra bhiradhinidhidhdhuva muṟai dherdhal muṟaigheḍhughaḻaigh ghuṟaighghuṃ èṉṟu ghūṟiṉār. vighidhājhjhāra bhiradhinidhidhdhuvadhdhiṟghu māṟiṉāl, arajhiyal ghaḍhjhighaḻ dhaṉinabharghaḻiṉ dherdhalghaḻughghu bhèruṃ dhòghaiyai jhèlaviḍha veṇḍhiya avajhiyadhdhaigh ghuṟaighghuṃ èṉṟu viḻaghghiṉār. arajhiyal ghaḍhjhighaḻiṉ uḻ dherdhalghaḻughghugh ghūḍha dherdhal āṇaiyaṃ bhòṟubhbheṟgha veṇḍhuṃ èṉṟu gharudhdhu dhèrividhdhu, jaṉanāyaghadhdhai uṟudhi jhèyvadhaṟghāṉa òre val̤i idhudhāṉ èṉṟār.

meṟghoḻghaḻ 

meghālayā nabharghaḻ
indhiya āḍhjhibh bhaṇi aluvalarghaḻ
1939 bhiṟabhbhughaḻ
vāl̤uṃ nabharghaḻ
indhiyadh dhalaimai dherdhal āṇaiyarghaḻ
ramoṉ maghjhejhe virudhu bhèṟṟor
ஜே. மை. லிங்டோ