சாமனியப் பேரரசு (Samanid Empire) () என்பது ஈரானிய தெககன் பூர்வீகத்தை கொண்ட ஒரு பாரசீக சன்னி முஸ்லிம் பேரரசு ஆகும். இது சாமனிய அரசமரபு, சாமனிய அமீரகம், அல்லது எளிமையாக சாமனியர் என்றும் அழைக்கப்படுகிறது. இது குராசான் மற்றும் திரான்சாக்சியானா ஆகிய பகுதிகளில் தனது மையத்தை கொண்டிருந்தது. இதன் உச்சபட்ச பரப்பளவு உருவாக்கத்தின்போது பாரசீகம் மற்றும் நடு ஆசியாவை 819 முதல் 999 வரை உள்ளடக்கியிருந்தது.

நூகு, அகமது, இயகியா மற்றும் இலியாசு ஆகிய நான்கு சகோதரர்கள் சாமனிய அரசை நிறுவினர். அப்பாசிய முதன்மை நிலைக்குக் கீழ் தங்கள் நிலப்பரப்புகளை ஒவ்வொருவரும் ஆண்டனர். 892இல் இசுமாயில் சாமனி (892-907), சாமனிய அரசை ஒரே ஆட்சியாளரின் கீழ் ஒன்றிணைத்தார். இவ்வாறாக சாமனியர்களால் பயன்படுத்தப்பட்ட நில மானிய முறைமையை முடிவுக்கு கொண்டு வந்தார். இவருக்கு கீழ் தான் சாமனியர்கள் அப்பாசிய அதிகாரத்திலிருந்து தனித்து இயங்க ஆரம்பித்தனர். எனினும், 945 வாக்கில் அரசாங்கமானது நடைமுறையில் துருக்கிய இராணுவ அடிமை பிரிவின் கட்டுப்பாட்டின் கீழ் வந்தது. சாமனிய குடும்பத்தின் அதிகாரமானது முற்றிலும் பெயரளவில் மட்டுமே என்றானது.

சாமனியப் பேரரசு ஈரானிய இடைக் காட்சியின் ஒரு பகுதியாகும். இக்கால கட்டத்தில் பாரசீக கலாச்சாரத்தின் உருவாக்கம் மற்றும் அடையாளமானது ஈரானிய பேச்சு மற்றும் பழக்க வழக்கங்களை இசுலாமிய உலகத்திற்குள் கொண்டு வந்தது. இது துருக்கிய-பாரசீக கலாச்சாரத்தின் உருவாக்கத்திற்கு பங்களித்தது.

சாமனியர்கள் கலைக்கு ஊக்கம் கொடுத்தனர். அறிவியல் மற்றும் இலக்கிய முன்னேற்றத்திற்கு காரணமாயினர். உருதகி, பிர்தௌசி மற்றும் அவிசென்னா போன்ற அறிஞர்களை இது ஈர்த்தது. சாமனிய கட்டுப்பாட்டின் கீழ் புகாராவானது பகுதாதுவிற்குp போட்டியாக பெயர் பெற்றிருந்தது. புயியர்கள் மற்றும் சபாரியர்களைக் காட்டிலும் பாரசீக மொழி மற்றும் கலாச்சாரத்திற்கு மீண்டும் புத்துயிர் பெற சாமனியர்கள் காரணமாக இருந்தனர் என அறிஞர்கள் குறிப்பிடுகின்றனர். அதே நேரத்தில் அறிவியல் மற்றும் சமய ஆய்வுகளுக்கு அரபு மொழியை தொடர்ந்து பயன்படுத்தினர். சாமனியர்கள் தங்களை சாசானியப் பேரரசின் வழித் தோன்றல்களாகக் கருதினர். ஒரு புகழ்பெற்ற கல்வெட்டில் சாமனிய அரசாங்கமானது "இங்கு, இப்பகுதியில், மொழி பாரசீகம், இந்த பகுதியின் மன்னர்கள் பாரசீக மன்னர்கள்" என்று அறிவித்திருந்தனர்.

மேற்கோள்கள்

பொதுவகம் 

மேற்கு ஆசியாவின் முன்னாள் நாடுகள்
jhāmaṉiyabh bherarajhu (Samanid Empire) () èṉbhadhu īrāṉiya dhèghaghaṉ bhūrvīghadhdhai ghòṇḍha òru bhārajhīgha jhaṉṉi musliṃ bherarajhu āghuṃ. idhu jhāmaṉiya arajhamarabhu, jhāmaṉiya amīraghaṃ, alladhu èḻimaiyāgha jhāmaṉiyar èṉṟuṃ al̤aighghabhbhaḍhughiṟadhu. idhu ghurājhāṉ maṟṟuṃ dhirāṉjhāghjhiyāṉā āghiya bhaghudhighaḻil dhaṉadhu maiyadhdhai ghòṇḍhirundhadhu. idhaṉ ujhjhabhaḍhjha bharabhbhaḻavu uruvāghghadhdhiṉbhodhu bhārajhīghaṃ maṟṟuṃ naḍhu ājhiyāvai 819 mudhal 999 varai uḻḻaḍhaghghiyirundhadhu.

nūghu, aghamadhu, iyaghiyā maṟṟuṃ iliyājhu āghiya nāṉghu jhaghodhararghaḻ jhāmaṉiya arajhai niṟuviṉar. abhbhājhiya mudhaṉmai nilaighghugh ghīl̤ dhaṅghaḻ nilabhbharabhbhughaḻai òvvòruvaruṃ āṇḍhaṉar. 892il ijhumāyil jhāmaṉi (892-907), jhāmaṉiya arajhai òre āḍhjhiyāḻariṉ ghīl̤ òṉṟiṇaidhdhār. ivvāṟāgha jhāmaṉiyarghaḻāl bhayaṉbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍha nila māṉiya muṟaimaiyai muḍhivughghu ghòṇḍhu vandhār. ivarughghu ghīl̤ dhāṉ jhāmaṉiyarghaḻ abhbhājhiya adhighāradhdhilirundhu dhaṉidhdhu iyaṅgha āraṃbhidhdhaṉar. èṉiṉuṃ, 945 vāghghil arajhāṅghamāṉadhu naḍhaimuṟaiyil dhurughghiya irāṇuva aḍhimai bhiriviṉ ghaḍhḍhubhbhāḍhḍhiṉ ghīl̤ vandhadhu. jhāmaṉiya ghuḍhuṃbhadhdhiṉ adhighāramāṉadhu muṟṟiluṃ bhèyaraḻavil maḍhḍhume èṉṟāṉadhu.

jhāmaṉiyabh bherarajhu īrāṉiya iḍhaigh ghāḍhjhiyiṉ òru bhaghudhiyāghuṃ. ighghāla ghaḍhḍhadhdhil bhārajhīgha ghalājhjhāradhdhiṉ uruvāghghaṃ maṟṟuṃ aḍhaiyāḻamāṉadhu īrāṉiya bhejhjhu maṟṟuṃ bhal̤aghgha val̤aghghaṅghaḻai ijhulāmiya ulaghadhdhiṟghuḻ ghòṇḍhu vandhadhu. idhu dhurughghiya-bhārajhīgha ghalājhjhāradhdhiṉ uruvāghghadhdhiṟghu bhaṅghaḻidhdhadhu.

jhāmaṉiyarghaḻ ghalaighghu ūghghaṃ ghòḍhudhdhaṉar. aṟiviyal maṟṟuṃ ilaghghiya muṉṉeṟṟadhdhiṟghu ghāraṇamāyiṉar. urudhaghi, bhirdhaujhi maṟṟuṃ avijhèṉṉā bhoṉṟa aṟiñarghaḻai idhu īrdhdhadhu. jhāmaṉiya ghaḍhḍhubhbhāḍhḍhiṉ ghīl̤ bhughārāvāṉadhu bhaghudhādhuviṟghup bhoḍhḍhiyāgha bhèyar bhèṟṟirundhadhu. bhuyiyarghaḻ maṟṟuṃ jhabhāriyarghaḻaigh ghāḍhḍhiluṃ bhārajhīgha mòl̤i maṟṟuṃ ghalājhjhāradhdhiṟghu mīṇḍhuṃ bhudhdhuyir bhèṟa jhāmaṉiyarghaḻ ghāraṇamāgha irundhaṉar èṉa aṟiñarghaḻ ghuṟibhbhiḍhughiṉṟaṉar. adhe neradhdhil aṟiviyal maṟṟuṃ jhamaya āyvughaḻughghu arabhu mòl̤iyai dhòḍharndhu bhayaṉbhaḍhudhdhiṉar. jhāmaṉiyarghaḻ dhaṅghaḻai jhājhāṉiyabh bherarajhiṉ val̤idh dhoṉṟalghaḻāghagh gharudhiṉar. òru bhughal̤bhèṟṟa ghalvèḍhḍhil jhāmaṉiya arajhāṅghamāṉadhu "iṅghu, ibhbhaghudhiyil, mòl̤i bhārajhīghaṃ, indha bhaghudhiyiṉ maṉṉarghaḻ bhārajhīgha maṉṉarghaḻ" èṉṟu aṟividhdhirundhaṉar.

meṟghoḻghaḻ

bhòdhuvaghaṃ 

meṟghu ājhiyāviṉ muṉṉāḻ nāḍhughaḻ
சாமனியப் பேரரசு