கம்பில்யா என்பது பாஞ்சால இராச்சியத்தின் தலைநகரம் ஆகும். பாஞ்சால இராச்சியம் மகாபாரதத்தில் குறிப்பிடப்பட்டுள்ள ஒரு மகாஜனபாதம் ஆகும். கம்பில்யா தெற்குப் பாஞ்சாலத்தின் தலைநகரமாகவும், அகிச்சத்ரா வடக்குப் பாஞ்சாலத்தின் தலைநகரமாகவும் திகழ்ந்தன. மகாபாரதக் காலத்தின் போது, துருபதரால் கம்பில்யா ஆளப்பட்டது.

வரலாறு 
கம்பில்யா மற்றும் மகந்தி என்ற பெயரால் முன்னர் அழைக்கப்பட்ட இந்த இடத்தின் வரலாறானது, சைன சமயத் தீர்த்தங்கரரான விமலநாதரின் காலங்களில் இருந்தே நிலைத்திருக்கிறது. சூரிய குல மன்னரான அரிசேனரின் பிறந்த இடமும் இதுவாகும். சைன சமயப் பகவான் நேமிநாதரின் காலத்தின் போது மன்னர் துருபதரால் இந்தத் தலைநகரமானது ஆளப்பட்டது. இந்த இடத்தில் உள்ள தெய்வங்கள் குப்தர் காலத்தைச் சேர்ந்தவை எனக் கூறப்படுகின்றன.

உசாத்துணை 

 சகோதரி நிவேதிதை & ஆனந்த குமாரசுவாமி: Myths and Legends of the Hindus and Bhuddhists, Kolkata, 2001 
 Nagendranath Basu: 'Bangla vishva kosha'

பண்டைய இந்திய நகரங்கள்
மகாபாரதம்
ghaṃbhilyā èṉbhadhu bhāñjhāla irājhjhiyadhdhiṉ dhalainagharaṃ āghuṃ. bhāñjhāla irājhjhiyaṃ maghābhāradhadhdhil ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhḍhuḻḻa òru maghājaṉabhādhaṃ āghuṃ. ghaṃbhilyā dhèṟghubh bhāñjhāladhdhiṉ dhalainagharamāghavuṃ, aghijhjhadhrā vaḍhaghghubh bhāñjhāladhdhiṉ dhalainagharamāghavuṃ dhighal̤ndhaṉa. maghābhāradhagh ghāladhdhiṉ bhodhu, dhurubhadharāl ghaṃbhilyā āḻabhbhaḍhḍhadhu.

varalāṟu 
ghaṃbhilyā maṟṟuṃ maghandhi èṉṟa bhèyarāl muṉṉar al̤aighghabhbhaḍhḍha indha iḍhadhdhiṉ varalāṟāṉadhu, jhaiṉa jhamayadh dhīrdhdhaṅghararāṉa vimalanādhariṉ ghālaṅghaḻil irundhe nilaidhdhirughghiṟadhu. jhūriya ghula maṉṉarāṉa arijheṉariṉ bhiṟandha iḍhamuṃ idhuvāghuṃ. jhaiṉa jhamayabh bhaghavāṉ neminādhariṉ ghāladhdhiṉ bhodhu maṉṉar dhurubhadharāl indhadh dhalainagharamāṉadhu āḻabhbhaḍhḍhadhu. indha iḍhadhdhil uḻḻa dhèyvaṅghaḻ ghubhdhar ghāladhdhaijh jherndhavai èṉagh ghūṟabhbhaḍhughiṉṟaṉa.

ujhādhdhuṇai 

 jhaghodhari nivedhidhai & āṉandha ghumārajhuvāmi: Myths and Legends of the Hindus and Bhuddhists, Kolkata, 2001 
 Nagendranath Basu: 'Bangla vishva kosha'

bhaṇḍhaiya indhiya nagharaṅghaḻ
maghābhāradhaṃ
கம்பில்யா