சிறீ சாமராசேந்திர பூங்கா என்று அதிகாரப்பூர்வமாக அழைக்கப்படும் கப்பன் பார்க் (Cubbon Park)   என்பது பெங்களூரு நகரத்தின் முக்கிய அடையாளமான அதன் 'நுரையீரல்' பகுதியாக மத்திய நிர்வாக பகுதியில், (12.97 ° வடக்கிலும் 77.6 ° கிழக்கிலும்) அமைந்துள்ளது. இப்பூங்கா முதலில் 1870 ஆம் ஆண்டில் உருவாக்கப்பட்டது. ரிச்சர்ட் சாங்கி என்பவர் மைசூர் மாநிலத்தின் அப்போதைய பிரிட்டிசு தலைமை பொறியாளராக இருந்தபோது, இது 100 ஏக்கர் (0.40 கிமீ 2) பரப்பளவைக் கொண்டிருந்தது. பின்னர் விரிவாக்கம் நிகழ்ந்துள்ளது. இப்போது உள்ள பகுதி சுமார் 300 ஏக்கர் (1.2 கிமீ 2) என்பதாகும். இப்பூங்கா ஏராளமான தாவரங்களின், விலங்கினங்களின் பதிவுசெய்யப்பட்ட வரலாற்றைக் கொண்டுள்ளது. அதனுடன் ஏராளமான சுவாரஸ்யமும் மிக்க, அழகும் மிக்க கட்டிடங்களும் பிரபலமான நபர்களின் சிலைகளும் உள்ளன.

1870 ஆம் ஆண்டில் மைசூரின் செயல் ஆணையரான சர் ஜான் மீட் என்பவரின் பெயரால் இந்த பொது பூங்கா முதன்முதலில் மீட்ஸ் பூங்கா என்று பெயரிடப்பட்டது. பின்னர் அந்தக் காலத்தின் மிக நீண்ட காலம் ஆணையாராக இருந்த சர் மார்க் கப்பனுக்குப் பிறகு கப்பன் பூங்கா என்று பெயர் மாற்றப்பட்டது. மைசூர் மாநிலத்தில் நான்காம் கிருட்டிணராச உடையார் ஆட்சியின் வெள்ளி விழாவை நினைவுகூரும் வகையில், 1927 இல், பூங்கா 19 நூற்றாண்டு ஆட்சியாளரான பத்தாம் சாமராச உடையார் நினைவாக (1868-94), மீண்டும் சிறீ சாமராசேந்திர பூங்கா எனப் பெயரிடப்பட்டது 

பூங்காவில் உள்ள இயற்கைச்சூழல், பாறை, மரங்களின் தடிமன், பாரிய மூங்கில், விரிவாக்கப்பட்ட புல்வெளி, பூச்செடிகள், அதன் எல்லைக்குள் உள்ள நினைவுச்சின்னங்களுடன் காண்போரைக் கவர்கின்றன. இது கர்நாடக அரசின் தோட்டக்கலைத் துறையால் நிர்வகிக்கப்படுகிறது. பூங்காவிற்குள் நன்கு அமைக்கப்பட்ட நடைபாதைகளில் நடக்க அதிகாலை நடைபயிற்சி செய்பவர்களும் அமைதியான இயற்கை சூழலில் தாவரங்களைப் படிக்கும் இயற்கை ஆர்வலர்களும் அடிக்கடி வருகின்றனர். பெங்களூரு நகரில் உள்ள இந்த பூங்காவிற்கு வருகை தரும் சுற்றுலாப் பயணிகள் இந்த நகரத்திற்கு 'தோட்டங்களின் நகரம்' என்று புனைபெயர் சூட்டியுள்ளனர்.

அணுகல் 
மகாத்மா காந்தி சாலை, கஸ்தூரிபா சாலை, அட்சன் வட்டம், அம்பேத்கர் வீதி ஆகியவற்றிலிருந்து இந்த பூங்காவை அணுகலாம். பூங்கா வழியாக இயங்கும் நகரக்குடிய சாலைகள் இலகுவான மோட்டார் வாகனங்களுக்கு மட்டுமே அனுமதிக்கப்படுகின்றன. பூங்காவின் அனைத்து இடங்களும் நடைபாதைகள் வழியாக அணுகப்படுகின்றன. இந்த பூங்கா எல்லா நேரங்களிலும் பொதுமக்களுக்கு திறந்திருக்கும். ஆனால் பூங்காவைச் சுற்றியுள்ள சாலைகள் ஒவ்வொரு நாளும் காலை 5:00 மணி முதல் இரவு 8:00 மணி வரை போக்குவரத்துக்கு மூடப்பட்டுள்ளன.

தாவரவியல் சொத்துக்கள் 
பூங்காவில் காணப்படும் பூர்வீகமிக்க சுமார் 68 வகைகளைச் சேர்ந்த 96 இனங்கள் என மொத்தம் 6000 தாவரங்கள் / மரங்களைக் கொண்டுள்ளன. பழமையான தாவர இனங்களும் பூங்காவில் காணப்படுகின்றன: பலா மரம், கொன்றை, அத்தி, மகிழம் முதலியன. மேலும் மூங்கில், மலைச் சவுக்கு பெருவியன் மிளகு போன்றவை.

பூங்காவில் உள்ள சாலைகளை அலங்கரிக்கும் அலங்கார மரங்களில், பூக்கும் கவர்ச்சியான மரங்களில் மலைச் சவுக்கு (சில்வர் ஓக்) - ஆஸ்திரேலியாவிலிருந்து பெங்களூருக்கு அறிமுகப்படுத்தப்பட்ட முதல் மரமாகும். - மேலும் பூங்காவின் அனைத்துச் சாலைகளிலும் காணப்படும் செம்மயிற்கொன்றை மரம் உலகம் முழுவதும் பரவலாக பயிரிடப்படும் வெப்பமண்டல அலங்கார மரமாகும்.

வரலாற்று கட்டிடங்களும் நினைவுச்சின்னங்களும் 
கர்நாடக உயர்நீதிமன்றத்தின் மைய மண்டபத்திலிருந்து (அதாவது 18 அரசு அலுவலகங்கள்) முறையான தோட்டங்கள், சமச்சீராக வளர்ந்த வழித்தடங்களுடன், அருங்காட்சியக கட்டிடம் வரை நீண்டுள்ளது. மற்றொரு சுவாரஸ்யமான கலை அமைப்பு ஐயர் மாளிகை ஆகும். மத்திய நூலகம் ஒரு ரோஜா தோட்டத்தை முன்பக்கமாக கொண்டுள்ளது. மேலும் உலகின் மிக விரிவான பிரெய்லி புத்தகங்களின் தொகுப்பைக் கொண்டுள்ளது. 1) இந்திரா பிரியதர்ஷினி குழந்தைகள் நூலகம், 2) வெங்கடப்பா கலைக்கூடம், 3) மீன்வளம் (இந்தியாவில் இரண்டாவது பெரியதாகக் கூறப்படுகிறது), 4) ஒய்.எம்.சி.ஏ, 5) யுவானிகா மாநில இளைஞர் மையம், 6) செஞ்சுரி சங்கம், 7) பத்திரிக்கையாளர் சங்கம், 8) ஜவகர் பால பவனம், 9) டென்னிஸ் பெவிலியன், 10) சேசையா ஐயர் நினைவு மண்டபம் 11) ஒட்டாவா சாட்டார். 
விக்டோரியா மகாராணி (1906 இல் நிறுவப்பட்டது), ஏழாம் எட்வர்ட் (1919 இல் நிறுவப்பட்டது), தலைமைத் தளபதி சர் மார்க் கப்பன், சாமராசேந்திர உடையார் (1927 இல் நிறுவப்பட்டது) மற்றும் சர் கு. சேசாத்ரி ஐயர் (1913 இல் நிறுவப்பட்டது) போன்றவர்களின் சிலைகள் பூங்காவிற்குள் உள்ள வரலாற்று கட்டிடங்களுக்கு முன்னால் அமைந்துள்ளன.

உயர்நீதி மன்றம் 

கி.பி 1864 இல் பிரிட்டிசாரின் ஆட்சியின் போது கட்டப்பட்ட கர்நாடக உயர் நீதிமன்றம், ஒரு அடர் சிவப்பு நிறத்தில் கட்டப்பட்ட கல் கட்டிடமாகும். இது கோதிக் பாணி கட்டிடக்கலையில் கொறிந்திய நெடுவரிசைகளைக் கொண்ட இரண்டு மாடி கட்டிடம், பூங்காவின் நுழைவாயிலில் அமைந்துள்ளது. பொது அலுவலகங்கள் (கர்நாடக அரசின் செயலகம்) கி.பி 1868 முதல் கி.பி 1956 வரை இங்கு அமைந்திருந்தன. பின்னர் அவை அதற்கு எதிரே விதான சவுதாவுக்கு மாற்றப்பட்டன. இந்த கட்டிடம் இப்போது கர்நாடக உயர்நீதிமன்றத்திற்கு இடமளிக்கிறது. மத்திய மண்டபத்தில் சர் மார்க் கப்பனின் உருவப்படம் அலங்கரிக்கிறது. பரோன் மரோச்செட்டியி நிறுவிய கப்பனின் குதிரைச்சவாரி சிலை கட்டிடத்தின் பின்புறத்தில் அமைந்துள்ளது.

அருங்காட்சியகம் 
1876 ஆம் ஆண்டில் பூங்காவிற்குள் அமைந்துள்ள கர்னல் சாங்கி என்பவரால் கட்டப்பட்ட இந்தியாவின் மிகப் பழமையான ஒன்றான மாநில தொல்பொருள் அருங்காட்சியகம், உயர்நீதி மன்றத்திற்கு அதன் கட்டடக்கலை பாணியிலும் சாயலிலும் வடிவமைப்பில் ஒத்திருக்கிறது. அருங்காட்சியகத்தில் அசல் சேகரிப்பு மைசூர் அரசிதழாளர் பெஞ்சமின் எல். ரைஸுக்கு சொந்தமானது என்றாலும், மொகெஞ்சதாரோ காலத்தைச் சேர்ந்த தொல்பொருட்கள் அருங்காட்சியகத்தில் காட்சிக்கு வைக்கப்பட்டுள்ளன. அருங்காட்சியகத்தில் உள்ள கண்காட்சிகளில் விஜயநகரம், ஹளேபீடு கட்டிடக்கலை மாதிரிகள், பண்டைய நாணயங்கள், 5000 ஆண்டுகள் பழமையான கல் கல்வெட்டுகள் ஆகியவை அடங்கும்.

சேசாத்ரி ஐயர் நினைவு மண்டபம் 
1883 முதல் 1901 வரை மைசூர் மாநிலத்தின் திவானாக இருந்த சர் கு. சேசாத்ரி ஐயரின் நினைவாக 1915 ஆம் ஆண்டில் தசுக்கன்.  கொறிந்திய நெடுவரிசைகளுடன் உன்னதமான ஐரோப்பிய பாணியில் கட்டப்பட்ட சேசாத்ரி ஐயர் நினைவு மண்டபம் கட்டப்பட்டது. இதில் சேசாத்ரி நினைவு நூலகம் உள்ளது. நினைவு கட்டிடம் பூங்காவின் நடுவில் அமைந்துள்ளது. பூங்காவின் பசுமையால் கட்டமைக்கப்பட்டு ரோஜா தோட்டத்தால் முன்பக்கம் சூழப்பட்டுள்ளது. நூலகத்தின் பரப்பளவு 300 கி.மீ ஆகும்.  மேலும் இது மாநில நூலக அதிகார சபையால் நிர்வகிக்கப்படும் கர்நாடக பொது நூலகங்கள் அமைப்பின் உச்சமாக செயல்படுகிறது. பெங்களூரு நகரில் அறிவு பரவலுக்கும் நூலக இயக்கத்தை மேம்படுத்துவதில் வழங்கப்பட்ட சிறப்பான சேவைகளுக்கும் ஆன பங்களிப்பை அங்கீகரிப்பதற்காக 2000 ஆம் ஆண்டில், நூலகத்திற்கு இந்தியாவின் சிறந்த மாநில மத்திய நூலகத்திற்கான இராசாராம் மோகன் ராய் நூலக அறக்கட்டளை விருது வழங்கப்பட்டது. குறிப்பாக கர்நாடக மாநிலத்தில். இந்த நூலகத்தில் தற்போது 2.65 லட்சம் புத்தகங்களின் தொகுப்பும், பிரெய்லி பகுதியும் உள்ளன.

பாதுகாப்பு சட்டம், 1979 
பூங்காவின் தனித்துவத்தை பாதுகாக்க கர்நாடக அரசு 1979 இல், கர்நாடக அரசு பூங்கா (பாதுகாப்பு) சட்டம், 1975, என்பதை இயற்றியது.

விழிப்புணர்வு பிரச்சாரம் 
இந்தியாவின் சுற்றுச்சூழல் கல்வி மையம், 2006 ஆம் ஆண்டில், பூங்காவில் ஒரு சிற்றேட்டை உருவாக்கும் திட்டத்தை மேற்கொண்டதுடன், பூங்காவை ஆராய்வதற்கு இளைஞர்களுக்கு பல நடவடிக்கைகளில் ஈடுபட ஏற்பாடு செய்யப்பட்டுள்ளது. தோட்டக்கலைத் திணைக்களம், வேளாண் நோக்கம் ஆகியவற்றின் கூட்டு முயற்சியாக இந்த சிற்றேடு வெளிவந்துள்ளது. இது உலகெங்கிலும் மிகவும் தனித்துவமானது. இது ஒரு சுவாரஸ்யமான பகுதி அல்லது உலகில் தோட்டமாக இருந்தது

சர் மார்க் கப்பனை கௌரவித்தல் 
1947 இல் இந்தியச் சுதந்திரத்திற்குப் பின்னர் பெரிதும் புறக்கணிக்கப்பட்ட மார்க் கப்பன், பிற பிரிட்டிசு நிர்வாகிகள் செய்த முன்னோடிப் பணிகளை ஏராளமான மக்கள் மெதுவாக ஒப்புக் கொள்ளத் தொடங்கினர். 2013 ஆகத்து 23, அன்று, கப்பன் பூங்கா நடைபயிற்சிச் சங்கத்தின் வழக்கறிஞர் எஸ்.உமேஷ் என்பவரால் 1947 க்குப் பிறகு முதன்முறையாக மார்க் கப்பனின் சிலைக்கு மாலை அணிவிக்கப்பட்டது. சர் மார்க் கப்பனின் 238வது பிறந்த நாளைக் குறிக்கும் விதமாக இந்த நிகழ்வு நடைபெற்றது. இதற்காக கர்நாடக உயர்நீதிமன்றத்திலிருந்து சிறப்பு அனுமதி பெறப்பட்டது. மேலும் காவலர் பாதுகாப்பும் வழங்கப்பட்டது. பெங்களூரு, மைசூருவின் பிரதான கட்டிடக் கலைஞர்களில் ஒருவராக மார்க் புகழ் பெற்றார். எவ்வாறாயினும், இந்த நடவடிக்கையை ஹட்சன் நினைவு தேவாலாயத்திற்கு அருகிலுள்ள கல்லறை நினைவுச்சின்னத்தை அழித்ததற்காக வட்டாள் நாகராஜ் என்பவர் எதிர்த்தார். ஆனாலும், பெங்களூருவுக்கு கப்பன் அளித்த பங்களிப்பு மறுக்க முடியாததால், அவரை கௌரவிக்கும் அவர்களின் நடவடிக்கையை சங்கம் பாதுகாத்தது. கப்பன் பார்க் 1927 ஆம் ஆண்டில் சிறீ சாமராசேந்திர பூங்கா என மறுபெயரிடப்பட்டது. ஆனால் இந்த பெயர் ஒருபோதும் பிரபலமடையவில்லை. மக்கள் அதை தொடர்ந்து கப்பன் பூங்கா என்றே அழைத்தனர்.

புகைப்படக் காட்சி

குறிப்புகள்

வெளி இணைப்புகள் 

 the Cubbon Park 
 Deccan Herald : "He sure did make a mark!"  on Cubbon Park history
 Cubbon GamiFYI'd :  "Play treasure hunt using mobile"  on Events in Cubbon Park

மைசூர் பேரரசு
பெங்களூர்
jhiṟī jhāmarājhendhira bhūṅghā èṉṟu adhighārabhbhūrvamāgha al̤aighghabhbhaḍhuṃ ghabhbhaṉ bhārgh (Cubbon Park)   èṉbhadhu bhèṅghaḻūru nagharadhdhiṉ mughghiya aḍhaiyāḻamāṉa adhaṉ 'nuraiyīral' bhaghudhiyāgha madhdhiya nirvāgha bhaghudhiyil, (12.97 ° vaḍhaghghiluṃ 77.6 ° ghil̤aghghiluṃ) amaindhuḻḻadhu. ibhbhūṅghā mudhalil 1870 āṃ āṇḍhil uruvāghghabhbhaḍhḍhadhu. rijhjharḍh jhāṅghi èṉbhavar maijhūr māniladhdhiṉ abhbhodhaiya bhiriḍhḍhijhu dhalaimai bhòṟiyāḻarāgha irundhabhodhu, idhu 100 eghghar (0.40 ghimī 2) bharabhbhaḻavaigh ghòṇḍhirundhadhu. bhiṉṉar virivāghghaṃ nighal̤ndhuḻḻadhu. ibhbhodhu uḻḻa bhaghudhi jhumār 300 eghghar (1.2 ghimī 2) èṉbhadhāghuṃ. ibhbhūṅghā erāḻamāṉa dhāvaraṅghaḻiṉ, vilaṅghiṉaṅghaḻiṉ bhadhivujhèyyabhbhaḍhḍha varalāṟṟaigh ghòṇḍhuḻḻadhu. adhaṉuḍhaṉ erāḻamāṉa jhuvārasyamuṃ mighgha, al̤aghuṃ mighgha ghaḍhḍhiḍhaṅghaḻuṃ bhirabhalamāṉa nabharghaḻiṉ jhilaighaḻuṃ uḻḻaṉa.

1870 āṃ āṇḍhil maijhūriṉ jhèyal āṇaiyarāṉa jhar jāṉ mīḍh èṉbhavariṉ bhèyarāl indha bhòdhu bhūṅghā mudhaṉmudhalil mīḍhs bhūṅghā èṉṟu bhèyariḍhabhbhaḍhḍhadhu. bhiṉṉar andhagh ghāladhdhiṉ migha nīṇḍha ghālaṃ āṇaiyārāgha irundha jhar mārgh ghabhbhaṉughghubh bhiṟaghu ghabhbhaṉ bhūṅghā èṉṟu bhèyar māṟṟabhbhaḍhḍhadhu. maijhūr māniladhdhil nāṉghāṃ ghiruḍhḍhiṇarājha uḍhaiyār āḍhjhiyiṉ vèḻḻi vil̤āvai niṉaivughūruṃ vaghaiyil, 1927 il, bhūṅghā 19 nūṟṟāṇḍhu āḍhjhiyāḻarāṉa bhadhdhāṃ jhāmarājha uḍhaiyār niṉaivāgha (1868-94), mīṇḍhuṃ jhiṟī jhāmarājhendhira bhūṅghā èṉabh bhèyariḍhabhbhaḍhḍhadhu 

bhūṅghāvil uḻḻa iyaṟghaijhjhūl̤al, bhāṟai, maraṅghaḻiṉ dhaḍhimaṉ, bhāriya mūṅghil, virivāghghabhbhaḍhḍha bhulvèḻi, bhūjhjhèḍhighaḻ, adhaṉ èllaighghuḻ uḻḻa niṉaivujhjhiṉṉaṅghaḻuḍhaṉ ghāṇbhoraigh ghavarghiṉṟaṉa. idhu gharnāḍhagha arajhiṉ dhoḍhḍhaghghalaidh dhuṟaiyāl nirvaghighghabhbhaḍhughiṟadhu. bhūṅghāviṟghuḻ naṉghu amaighghabhbhaḍhḍha naḍhaibhādhaighaḻil naḍhaghgha adhighālai naḍhaibhayiṟjhi jhèybhavarghaḻuṃ amaidhiyāṉa iyaṟghai jhūl̤alil dhāvaraṅghaḻaibh bhaḍhighghuṃ iyaṟghai ārvalarghaḻuṃ aḍhighghaḍhi varughiṉṟaṉar. bhèṅghaḻūru nagharil uḻḻa indha bhūṅghāviṟghu varughai dharuṃ jhuṟṟulābh bhayaṇighaḻ indha nagharadhdhiṟghu 'dhoḍhḍhaṅghaḻiṉ nagharaṃ' èṉṟu bhuṉaibhèyar jhūḍhḍhiyuḻḻaṉar.

aṇughal 
maghādhmā ghāndhi jhālai, ghasdhūribhā jhālai, aḍhjhaṉ vaḍhḍhaṃ, aṃbhedhghar vīdhi āghiyavaṟṟilirundhu indha bhūṅghāvai aṇughalāṃ. bhūṅghā val̤iyāgha iyaṅghuṃ nagharaghghuḍhiya jhālaighaḻ ilaghuvāṉa moḍhḍhār vāghaṉaṅghaḻughghu maḍhḍhume aṉumadhighghabhbhaḍhughiṉṟaṉa. bhūṅghāviṉ aṉaidhdhu iḍhaṅghaḻuṃ naḍhaibhādhaighaḻ val̤iyāgha aṇughabhbhaḍhughiṉṟaṉa. indha bhūṅghā èllā neraṅghaḻiluṃ bhòdhumaghghaḻughghu dhiṟandhirughghuṃ. āṉāl bhūṅghāvaijh jhuṟṟiyuḻḻa jhālaighaḻ òvvòru nāḻuṃ ghālai 5:00 maṇi mudhal iravu 8:00 maṇi varai bhoghghuvaradhdhughghu mūḍhabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa.

dhāvaraviyal jhòdhdhughghaḻ 
bhūṅghāvil ghāṇabhbhaḍhuṃ bhūrvīghamighgha jhumār 68 vaghaighaḻaijh jherndha 96 iṉaṅghaḻ èṉa mòdhdhaṃ 6000 dhāvaraṅghaḻ / maraṅghaḻaigh ghòṇḍhuḻḻaṉa. bhal̤amaiyāṉa dhāvara iṉaṅghaḻuṃ bhūṅghāvil ghāṇabhbhaḍhughiṉṟaṉa: bhalā maraṃ, ghòṉṟai, adhdhi, maghil̤aṃ mudhaliyaṉa. meluṃ mūṅghil, malaijh jhavughghu bhèruviyaṉ miḻaghu bhoṉṟavai.

bhūṅghāvil uḻḻa jhālaighaḻai alaṅgharighghuṃ alaṅghāra maraṅghaḻil, bhūghghuṃ ghavarjhjhiyāṉa maraṅghaḻil malaijh jhavughghu (jhilvar ogh) - āsdhireliyāvilirundhu bhèṅghaḻūrughghu aṟimughabhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍha mudhal maramāghuṃ. - meluṃ bhūṅghāviṉ aṉaidhdhujh jhālaighaḻiluṃ ghāṇabhbhaḍhuṃ jhèṃmayiṟghòṉṟai maraṃ ulaghaṃ mul̤uvadhuṃ bharavalāgha bhayiriḍhabhbhaḍhuṃ vèbhbhamaṇḍhala alaṅghāra maramāghuṃ.

varalāṟṟu ghaḍhḍhiḍhaṅghaḻuṃ niṉaivujhjhiṉṉaṅghaḻuṃ 
gharnāḍhagha uyarnīdhimaṉṟadhdhiṉ maiya maṇḍhabhadhdhilirundhu (adhāvadhu 18 arajhu aluvalaghaṅghaḻ) muṟaiyāṉa dhoḍhḍhaṅghaḻ, jhamajhjhīrāgha vaḻarndha val̤idhdhaḍhaṅghaḻuḍhaṉ, aruṅghāḍhjhiyagha ghaḍhḍhiḍhaṃ varai nīṇḍhuḻḻadhu. maṟṟòru jhuvārasyamāṉa ghalai amaibhbhu aiyar māḻighai āghuṃ. madhdhiya nūlaghaṃ òru rojā dhoḍhḍhadhdhai muṉbhaghghamāgha ghòṇḍhuḻḻadhu. meluṃ ulaghiṉ migha virivāṉa bhirèyli bhudhdhaghaṅghaḻiṉ dhòghubhbhaigh ghòṇḍhuḻḻadhu. 1) indhirā bhiriyadharṣiṉi ghul̤andhaighaḻ nūlaghaṃ, 2) vèṅghaḍhabhbhā ghalaighghūḍhaṃ, 3) mīṉvaḻaṃ (indhiyāvil iraṇḍhāvadhu bhèriyadhāghagh ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu), 4) òy.èṃ.jhi.e, 5) yuvāṉighā mānila iḻaiñar maiyaṃ, 6) jhèñjhuri jhaṅghaṃ, 7) bhadhdhirighghaiyāḻar jhaṅghaṃ, 8) javaghar bhāla bhavaṉaṃ, 9) ḍhèṉṉis bhèviliyaṉ, 10) jhejhaiyā aiyar niṉaivu maṇḍhabhaṃ 11) òḍhḍhāvā jhāḍhḍhār. 
vighḍhoriyā maghārāṇi (1906 il niṟuvabhbhaḍhḍhadhu), el̤āṃ èḍhvarḍh (1919 il niṟuvabhbhaḍhḍhadhu), dhalaimaidh dhaḻabhadhi jhar mārgh ghabhbhaṉ, jhāmarājhendhira uḍhaiyār (1927 il niṟuvabhbhaḍhḍhadhu) maṟṟuṃ jhar ghu. jhejhādhri aiyar (1913 il niṟuvabhbhaḍhḍhadhu) bhoṉṟavarghaḻiṉ jhilaighaḻ bhūṅghāviṟghuḻ uḻḻa varalāṟṟu ghaḍhḍhiḍhaṅghaḻughghu muṉṉāl amaindhuḻḻaṉa.

uyarnīdhi maṉṟaṃ 

ghi.bhi 1864 il bhiriḍhḍhijhāriṉ āḍhjhiyiṉ bhodhu ghaḍhḍhabhbhaḍhḍha gharnāḍhagha uyar nīdhimaṉṟaṃ, òru aḍhar jhivabhbhu niṟadhdhil ghaḍhḍhabhbhaḍhḍha ghal ghaḍhḍhiḍhamāghuṃ. idhu ghodhigh bhāṇi ghaḍhḍhiḍhaghghalaiyil ghòṟindhiya nèḍhuvarijhaighaḻaigh ghòṇḍha iraṇḍhu māḍhi ghaḍhḍhiḍhaṃ, bhūṅghāviṉ nul̤aivāyilil amaindhuḻḻadhu. bhòdhu aluvalaghaṅghaḻ (gharnāḍhagha arajhiṉ jhèyalaghaṃ) ghi.bhi 1868 mudhal ghi.bhi 1956 varai iṅghu amaindhirundhaṉa. bhiṉṉar avai adhaṟghu èdhire vidhāṉa jhavudhāvughghu māṟṟabhbhaḍhḍhaṉa. indha ghaḍhḍhiḍhaṃ ibhbhodhu gharnāḍhagha uyarnīdhimaṉṟadhdhiṟghu iḍhamaḻighghiṟadhu. madhdhiya maṇḍhabhadhdhil jhar mārgh ghabhbhaṉiṉ uruvabhbhaḍhaṃ alaṅgharighghiṟadhu. bharoṉ marojhjhèḍhḍhiyi niṟuviya ghabhbhaṉiṉ ghudhiraijhjhavāri jhilai ghaḍhḍhiḍhadhdhiṉ bhiṉbhuṟadhdhil amaindhuḻḻadhu.

aruṅghāḍhjhiyaghaṃ 
1876 āṃ āṇḍhil bhūṅghāviṟghuḻ amaindhuḻḻa gharṉal jhāṅghi èṉbhavarāl ghaḍhḍhabhbhaḍhḍha indhiyāviṉ mighabh bhal̤amaiyāṉa òṉṟāṉa mānila dhòlbhòruḻ aruṅghāḍhjhiyaghaṃ, uyarnīdhi maṉṟadhdhiṟghu adhaṉ ghaḍhḍhaḍhaghghalai bhāṇiyiluṃ jhāyaliluṃ vaḍhivamaibhbhil òdhdhirughghiṟadhu. aruṅghāḍhjhiyaghadhdhil ajhal jhegharibhbhu maijhūr arajhidhal̤āḻar bhèñjhamiṉ èl. raisughghu jhòndhamāṉadhu èṉṟāluṃ, mòghèñjhadhāro ghāladhdhaijh jherndha dhòlbhòruḍhghaḻ aruṅghāḍhjhiyaghadhdhil ghāḍhjhighghu vaighghabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa. aruṅghāḍhjhiyaghadhdhil uḻḻa ghaṇghāḍhjhighaḻil vijayanagharaṃ, haḻebhīḍhu ghaḍhḍhiḍhaghghalai mādhirighaḻ, bhaṇḍhaiya nāṇayaṅghaḻ, 5000 āṇḍhughaḻ bhal̤amaiyāṉa ghal ghalvèḍhḍhughaḻ āghiyavai aḍhaṅghuṃ.

jhejhādhri aiyar niṉaivu maṇḍhabhaṃ 
1883 mudhal 1901 varai maijhūr māniladhdhiṉ dhivāṉāgha irundha jhar ghu. jhejhādhri aiyariṉ niṉaivāgha 1915 āṃ āṇḍhil dhajhughghaṉ.  ghòṟindhiya nèḍhuvarijhaighaḻuḍhaṉ uṉṉadhamāṉa airobhbhiya bhāṇiyil ghaḍhḍhabhbhaḍhḍha jhejhādhri aiyar niṉaivu maṇḍhabhaṃ ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu. idhil jhejhādhri niṉaivu nūlaghaṃ uḻḻadhu. niṉaivu ghaḍhḍhiḍhaṃ bhūṅghāviṉ naḍhuvil amaindhuḻḻadhu. bhūṅghāviṉ bhajhumaiyāl ghaḍhḍhamaighghabhbhaḍhḍhu rojā dhoḍhḍhadhdhāl muṉbhaghghaṃ jhūl̤abhbhaḍhḍhuḻḻadhu. nūlaghadhdhiṉ bharabhbhaḻavu 300 ghi.mī āghuṃ.  meluṃ idhu mānila nūlagha adhighāra jhabhaiyāl nirvaghighghabhbhaḍhuṃ gharnāḍhagha bhòdhu nūlaghaṅghaḻ amaibhbhiṉ ujhjhamāgha jhèyalbhaḍhughiṟadhu. bhèṅghaḻūru nagharil aṟivu bharavalughghuṃ nūlagha iyaghghadhdhai meṃbhaḍhudhdhuvadhil val̤aṅghabhbhaḍhḍha jhiṟabhbhāṉa jhevaighaḻughghuṃ āṉa bhaṅghaḻibhbhai aṅghīgharibhbhadhaṟghāgha 2000 āṃ āṇḍhil, nūlaghadhdhiṟghu indhiyāviṉ jhiṟandha mānila madhdhiya nūlaghadhdhiṟghāṉa irājhārāṃ moghaṉ rāy nūlagha aṟaghghaḍhḍhaḻai virudhu val̤aṅghabhbhaḍhḍhadhu. ghuṟibhbhāgha gharnāḍhagha māniladhdhil. indha nūlaghadhdhil dhaṟbhodhu 2.65 laḍhjhaṃ bhudhdhaghaṅghaḻiṉ dhòghubhbhuṃ, bhirèyli bhaghudhiyuṃ uḻḻaṉa.

bhādhughābhbhu jhaḍhḍhaṃ, 1979 
bhūṅghāviṉ dhaṉidhdhuvadhdhai bhādhughāghgha gharnāḍhagha arajhu 1979 il, gharnāḍhagha arajhu bhūṅghā (bhādhughābhbhu) jhaḍhḍhaṃ, 1975, èṉbhadhai iyaṟṟiyadhu.

vil̤ibhbhuṇarvu bhirajhjhāraṃ 
indhiyāviṉ jhuṟṟujhjhūl̤al ghalvi maiyaṃ, 2006 āṃ āṇḍhil, bhūṅghāvil òru jhiṟṟeḍhḍhai uruvāghghuṃ dhiḍhḍhadhdhai meṟghòṇḍhadhuḍhaṉ, bhūṅghāvai ārāyvadhaṟghu iḻaiñarghaḻughghu bhala naḍhavaḍhighghaighaḻil īḍhubhaḍha eṟbhāḍhu jhèyyabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. dhoḍhḍhaghghalaidh dhiṇaighghaḻaṃ, veḻāṇ noghghaṃ āghiyavaṟṟiṉ ghūḍhḍhu muyaṟjhiyāgha indha jhiṟṟeḍhu vèḻivandhuḻḻadhu. idhu ulaghèṅghiluṃ mighavuṃ dhaṉidhdhuvamāṉadhu. idhu òru jhuvārasyamāṉa bhaghudhi alladhu ulaghil dhoḍhḍhamāgha irundhadhu

jhar mārgh ghabhbhaṉai ghauravidhdhal 
1947 il indhiyajh jhudhandhiradhdhiṟghubh bhiṉṉar bhèridhuṃ bhuṟaghghaṇighghabhbhaḍhḍha mārgh ghabhbhaṉ, bhiṟa bhiriḍhḍhijhu nirvāghighaḻ jhèydha muṉṉoḍhibh bhaṇighaḻai erāḻamāṉa maghghaḻ mèdhuvāgha òbhbhugh ghòḻḻadh dhòḍhaṅghiṉar. 2013 āghadhdhu 23, aṉṟu, ghabhbhaṉ bhūṅghā naḍhaibhayiṟjhijh jhaṅghadhdhiṉ val̤aghghaṟiñar ès.umeṣ èṉbhavarāl 1947 ghghubh bhiṟaghu mudhaṉmuṟaiyāgha mārgh ghabhbhaṉiṉ jhilaighghu mālai aṇivighghabhbhaḍhḍhadhu. jhar mārgh ghabhbhaṉiṉ 238vadhu bhiṟandha nāḻaigh ghuṟighghuṃ vidhamāgha indha nighal̤vu naḍhaibhèṟṟadhu. idhaṟghāgha gharnāḍhagha uyarnīdhimaṉṟadhdhilirundhu jhiṟabhbhu aṉumadhi bhèṟabhbhaḍhḍhadhu. meluṃ ghāvalar bhādhughābhbhuṃ val̤aṅghabhbhaḍhḍhadhu. bhèṅghaḻūru, maijhūruviṉ bhiradhāṉa ghaḍhḍhiḍhagh ghalaiñarghaḻil òruvarāgha mārgh bhughal̤ bhèṟṟār. èvvāṟāyiṉuṃ, indha naḍhavaḍhighghaiyai haḍhjhaṉ niṉaivu dhevālāyadhdhiṟghu arughiluḻḻa ghallaṟai niṉaivujhjhiṉṉadhdhai al̤idhdhadhaṟghāgha vaḍhḍhāḻ nāgharāj èṉbhavar èdhirdhdhār. āṉāluṃ, bhèṅghaḻūruvughghu ghabhbhaṉ aḻidhdha bhaṅghaḻibhbhu maṟughgha muḍhiyādhadhāl, avarai ghauravighghuṃ avarghaḻiṉ naḍhavaḍhighghaiyai jhaṅghaṃ bhādhughādhdhadhu. ghabhbhaṉ bhārgh 1927 āṃ āṇḍhil jhiṟī jhāmarājhendhira bhūṅghā èṉa maṟubhèyariḍhabhbhaḍhḍhadhu. āṉāl indha bhèyar òrubhodhuṃ bhirabhalamaḍhaiyavillai. maghghaḻ adhai dhòḍharndhu ghabhbhaṉ bhūṅghā èṉṟe al̤aidhdhaṉar.

bhughaibhbhaḍhagh ghāḍhjhi

ghuṟibhbhughaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 

 the Cubbon Park 
 Deccan Herald : "He sure did make a mark!"  on Cubbon Park history
 Cubbon GamiFYI'd :  "Play treasure hunt using mobile"  on Events in Cubbon Park

maijhūr bherarajhu
bhèṅghaḻūr
கப்பன் பூங்கா