Infobox holiday (other)
காந்தளி திருவிழா (Kandali Festival) என்பது இந்தியாவின் உத்தரகாண்ட் மாநிலத்தின் பித்தோராகர் மாவட்டத்தைச் சேர்ந்த ருங் பழங்குடியினரால் நடத்தப்படும் திருவிழா ஆகும். பன்னிரண்டு ஆண்டுகளுக்கு ஒருமுறை பூக்கும் காந்தளி செடியில் பூக்கும் நாளோடு இத்திருவிழா நடைபெறுகிறது. இது ஆகத்து மற்றும் அக்டோபர் மாதங்களுக்கு இடையில் சௌண்டாசு பள்ளத்தாக்கில் நடைபெறும். 1841-இல் லடாக்கிலிருந்து இந்தப் பகுதியைத் தாக்கிய ஜோராவர் சிங்கின் தரைப்படையின் தோல்வியை இது கொண்டாடுகிறது.

வரலாறு
காளி ஆற்றின் வழியாகத் திரும்பும் வீரர்கள், வழியில் உள்ள கிராமங்களைக் கொள்ளையடித்து, காந்தளி செடிகளுக்குள் ஒளிந்துகொண்டதாக நாட்டுப்புறக் கதைகள் கூறுகின்றன. பெண்கள் இவர்களை எதிர்த்து, காந்தளி செடிகளை அழித்தார்கள். இத்திருவிழாவின் போது மீண்டும் இச்செயலைச் செய்து நிகழ்வினை நினைவு கூறுகின்றனர்.

மற்றொரு கதை, கன்-டலி எனப்படும் புதரிலிருந்து வேரின் பசையினைக் காயத்தின் மீது தடவிய சிறுவன் இறந்ததைப் பற்றிக் கூறுகிறது. கோபமடைந்த இவரது தாயார் இந்தப் புதரைச் சபித்தார். எனவே பன்னிரண்டு ஆண்டுகளுக்கு ஒருமுறை கன்-டலி செடியின் வேரைப் பிடுங்கி அழிக்குமாறு ரங் பெண்களுக்கு உத்தரவிட்டார்.

கொண்டாட்டம்
இந்த புனிதமான திருவிழா நடைபெறும் நாளன்று, அதிகாலை சடங்குகளுடன் தொடங்குகிறது. குடும்பத்தினர் அனைவரும் அதிகாலையில் எழுந்து பார்லி மற்றும் ரவை மாவு கலவையின் உதவியுடன் பிரார்த்தனை செய்ய சிவலிங்கத்தை தயார் செய்கிறார்கள். இவர்கள் தங்கள் வீட்டையும் சுற்றுப்புறத்தையும் மலர்களால் அலங்கரிக்கின்றனர். வெற்றிக் குரல்கள் எழுப்பப்படுகின்றன. மக்கள் எப்போதும் தங்கள் எதிரிகளை வென்றெடுக்க விரும்புவதற்காக அரிசி தானியங்களை காற்றில் வீசுகிறார்கள். அரிசி தானியங்களை எறிவது சர்வவல்லமையுள்ளவருக்கு மரியாதையை கொடுப்பதைக் குறிக்கிறது. இவர்கள் பாரம்பரிய ஆடைகளை அணிந்து, பூசைக்குப் பிறகு ஒன்றாக அமர்ந்து சுவைமிகு சமூக விருந்தினை உட்கொள்கின்றனர்.

இவர்கள் வெள்ளை துணியால் புனித மரத்தினைச் சுற்றிக் கட்டி, புனித நீர், தானியங்கள் மற்றும் பிற சடங்கு பொருட்களை வழங்குவதன் மூலம் சடங்குகளை நிறைவேற்றுகின்றனர். குதிரைப்படையின் பின் பெண்கள் ஆயுதங்களுடன் அணிவகுப்பு நடத்துகிறார்கள். அதேசமயம் ஆண்கள் வாள்களுடன் ஆயுதம் ஏந்தியவர்களாக அணிவகிக்கின்றனர். இதைத் தொடர்ந்து குழந்தைகள் அணிவகுப்பு பாடல்களைப் பாடி நடனம் மற்றும் இசையுடன் செல்வார்கள். காளி நதிக்கும் தௌலி நதிக்கும் இடையில் அமைந்துள்ள பள்ளத்தாக்கில் பாடல் மற்றும் நடனத்தின் கொண்டாட்டம் களைகட்டி மலைகளில் இவர்களின் ஆராவாரம் எதிரொலிக்கிறது. ஆற்றல் மிக்க குதிரைப்படை காந்தளிச் செடி நிறைந்தப் பகுதியினை அடையும் போது பாடல்கள் மெல்லிசையாக மாறி போர்க்குரல்களாகவும் போர் முழக்கங்களாகவும் மாறுகின்றன.

வெற்றி நடனம், காந்தளி புதர்களை வேரோடு பிடுங்கியதும், சுவையான உணவுடன் திருவிழா நிறைவடைகிறது. நாடு முழுவதிலுமிருந்து வரும் சுற்றுலாப் பயணிகள் மற்றும் பிற கிராமங்களிலிருந்து வரும் உள்ளூர்வாசிகளும் இணைந்து இந்த திருவிழாவை மிகவும் அற்புதமான பாரம்பரியங்கள் மற்றும் பழக்கவழக்கங்களை உயிர்ப்பிக்கும் வகையில் கொண்டாடுகின்றனர்.

மேற்கோள்கள்

வெளி இணைப்புகள் 
 ரங் மங்
இந்து சமய விழாக்கள்
அக்டோபர் சிறப்பு நாட்கள்
செப்டம்பர் சிறப்பு நாட்கள்
ஆகத்து சிறப்பு நாட்கள்
பிதௌரகட் மாவட்டம்
Infobox holiday (other)
ghāndhaḻi dhiruvil̤ā (Kandali Festival) èṉbhadhu indhiyāviṉ udhdharaghāṇḍh māniladhdhiṉ bhidhdhorāghar māvaḍhḍhadhdhaijh jherndha ruṅ bhal̤aṅghuḍhiyiṉarāl naḍhadhdhabhbhaḍhuṃ dhiruvil̤ā āghuṃ. bhaṉṉiraṇḍhu āṇḍhughaḻughghu òrumuṟai bhūghghuṃ ghāndhaḻi jhèḍhiyil bhūghghuṃ nāḻoḍhu idhdhiruvil̤ā naḍhaibhèṟughiṟadhu. idhu āghadhdhu maṟṟuṃ aghḍhobhar mādhaṅghaḻughghu iḍhaiyil jhauṇḍhājhu bhaḻḻadhdhāghghil naḍhaibhèṟuṃ. 1841-il laḍhāghghilirundhu indhabh bhaghudhiyaidh dhāghghiya jorāvar jhiṅghiṉ dharaibhbhaḍhaiyiṉ dholviyai idhu ghòṇḍhāḍhughiṟadhu.

varalāṟu
ghāḻi āṟṟiṉ val̤iyāghadh dhiruṃbhuṃ vīrarghaḻ, val̤iyil uḻḻa ghirāmaṅghaḻaigh ghòḻḻaiyaḍhidhdhu, ghāndhaḻi jhèḍhighaḻughghuḻ òḻindhughòṇḍhadhāgha nāḍhḍhubhbhuṟagh ghadhaighaḻ ghūṟughiṉṟaṉa. bhèṇghaḻ ivarghaḻai èdhirdhdhu, ghāndhaḻi jhèḍhighaḻai al̤idhdhārghaḻ. idhdhiruvil̤āviṉ bhodhu mīṇḍhuṃ ijhjhèyalaijh jhèydhu nighal̤viṉai niṉaivu ghūṟughiṉṟaṉar.

maṟṟòru ghadhai, ghaṉ-ḍhali èṉabhbhaḍhuṃ bhudharilirundhu veriṉ bhajhaiyiṉaigh ghāyadhdhiṉ mīdhu dhaḍhaviya jhiṟuvaṉ iṟandhadhaibh bhaṟṟigh ghūṟughiṟadhu. ghobhamaḍhaindha ivaradhu dhāyār indhabh bhudharaijh jhabhidhdhār. èṉave bhaṉṉiraṇḍhu āṇḍhughaḻughghu òrumuṟai ghaṉ-ḍhali jhèḍhiyiṉ veraibh bhiḍhuṅghi al̤ighghumāṟu raṅ bhèṇghaḻughghu udhdharaviḍhḍhār.

ghòṇḍhāḍhḍhaṃ
indha bhuṉidhamāṉa dhiruvil̤ā naḍhaibhèṟuṃ nāḻaṉṟu, adhighālai jhaḍhaṅghughaḻuḍhaṉ dhòḍhaṅghughiṟadhu. ghuḍhuṃbhadhdhiṉar aṉaivaruṃ adhighālaiyil èl̤undhu bhārli maṟṟuṃ ravai māvu ghalavaiyiṉ udhaviyuḍhaṉ bhirārdhdhaṉai jhèyya jhivaliṅghadhdhai dhayār jhèyghiṟārghaḻ. ivarghaḻ dhaṅghaḻ vīḍhḍhaiyuṃ jhuṟṟubhbhuṟadhdhaiyuṃ malarghaḻāl alaṅgharighghiṉṟaṉar. vèṟṟigh ghuralghaḻ èl̤ubhbhabhbhaḍhughiṉṟaṉa. maghghaḻ èbhbhodhuṃ dhaṅghaḻ èdhirighaḻai vèṉṟèḍhughgha viruṃbhuvadhaṟghāgha arijhi dhāṉiyaṅghaḻai ghāṟṟil vījhughiṟārghaḻ. arijhi dhāṉiyaṅghaḻai èṟivadhu jharvavallamaiyuḻḻavarughghu mariyādhaiyai ghòḍhubhbhadhaigh ghuṟighghiṟadhu. ivarghaḻ bhāraṃbhariya āḍhaighaḻai aṇindhu, bhūjhaighghubh bhiṟaghu òṉṟāgha amarndhu jhuvaimighu jhamūgha virundhiṉai uḍhghòḻghiṉṟaṉar.

ivarghaḻ vèḻḻai dhuṇiyāl bhuṉidha maradhdhiṉaijh jhuṟṟigh ghaḍhḍhi, bhuṉidha nīr, dhāṉiyaṅghaḻ maṟṟuṃ bhiṟa jhaḍhaṅghu bhòruḍhghaḻai val̤aṅghuvadhaṉ mūlaṃ jhaḍhaṅghughaḻai niṟaiveṟṟughiṉṟaṉar. ghudhiraibhbhaḍhaiyiṉ bhiṉ bhèṇghaḻ āyudhaṅghaḻuḍhaṉ aṇivaghubhbhu naḍhadhdhughiṟārghaḻ. adhejhamayaṃ āṇghaḻ vāḻghaḻuḍhaṉ āyudhaṃ endhiyavarghaḻāgha aṇivaghighghiṉṟaṉar. idhaidh dhòḍharndhu ghul̤andhaighaḻ aṇivaghubhbhu bhāḍhalghaḻaibh bhāḍhi naḍhaṉaṃ maṟṟuṃ ijhaiyuḍhaṉ jhèlvārghaḻ. ghāḻi nadhighghuṃ dhauli nadhighghuṃ iḍhaiyil amaindhuḻḻa bhaḻḻadhdhāghghil bhāḍhal maṟṟuṃ naḍhaṉadhdhiṉ ghòṇḍhāḍhḍhaṃ ghaḻaighaḍhḍhi malaighaḻil ivarghaḻiṉ ārāvāraṃ èdhiròlighghiṟadhu. āṟṟal mighgha ghudhiraibhbhaḍhai ghāndhaḻijh jhèḍhi niṟaindhabh bhaghudhiyiṉai aḍhaiyuṃ bhodhu bhāḍhalghaḻ mèllijhaiyāgha māṟi bhorghghuralghaḻāghavuṃ bhor mul̤aghghaṅghaḻāghavuṃ māṟughiṉṟaṉa.

vèṟṟi naḍhaṉaṃ, ghāndhaḻi bhudharghaḻai veroḍhu bhiḍhuṅghiyadhuṃ, jhuvaiyāṉa uṇavuḍhaṉ dhiruvil̤ā niṟaivaḍhaighiṟadhu. nāḍhu mul̤uvadhilumirundhu varuṃ jhuṟṟulābh bhayaṇighaḻ maṟṟuṃ bhiṟa ghirāmaṅghaḻilirundhu varuṃ uḻḻūrvājhighaḻuṃ iṇaindhu indha dhiruvil̤āvai mighavuṃ aṟbhudhamāṉa bhāraṃbhariyaṅghaḻ maṟṟuṃ bhal̤aghghaval̤aghghaṅghaḻai uyirbhbhighghuṃ vaghaiyil ghòṇḍhāḍhughiṉṟaṉar.

meṟghoḻghaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 
 raṅ maṅ
indhu jhamaya vil̤āghghaḻ
aghḍhobhar jhiṟabhbhu nāḍhghaḻ
jhèbhḍhaṃbhar jhiṟabhbhu nāḍhghaḻ
āghadhdhu jhiṟabhbhu nāḍhghaḻ
bhidhauraghaḍh māvaḍhḍhaṃ
காந்தளி திருவிழா