கொந்தௌஜம் இலாய்ரெம்பி ஜி குபாம் அல்லது கொந்தூஜம் லைரெம்பி கோயில் என்பது புனித ஆலமரத்தில் மூன்று ஆயிரம் ஆண்டுகள் குடி கொண்டுள்ள பழமையான பழங்கால புனித ஆலயம் ஆகும். இது உமாங் லாய் தேவியின் "கொந்தௌஜம் தம்பா லைரெம்பி", சோரரனின் துணைவியார், மணிப்பூரி புராணங்களில் வான கடவுள் மற்றும் சனமிகம் (மணிப்பூரி மதம்) ஆகியவற்றின் முழுமையான தங்குமிடமாகும். இந்த கோயில் மணிப்பூரின் மேற்கு இம்பால் மாவட்டத்திலுள்ள கொந்தூஜம் என்ற கிராமத்தில் அமைந்துள்ளது.     

இக்கோயில் ஆலமரம் உலகின் மிகப் பழமையான ஒன்றாகும்.

மரபு 
கோயில் வளாகத்தில் நுழைய தாயும், குழந்தைகள் மட்டுமே  அனுமதிக்கப்படுகிறது. ஏனென்றால் இங்குள்ள தெய்வம் மணிப்பூரி புராணங்களின்படி வான் கடவுளான  சோரரனால் பிரிக்கப்பட்டு தனது மகன் கோரிபாபாவை விட்டு வெளியேறியது.

ஈர்ப்புகள் 

 வரலாற்று தளமான இந்தப்பகுதியில் கிடைத்துள்ள  பண்டைய மணிப்புரியத்தில் எழுதப்பட்ட பண்டைய கல் கல்வெட்டுகள் கிடைத்துள்ளன. அவை இன்றும் எந்த  நிபுணர்களாலும் படிக்க முடியவில்லை. 
 டிராகன் வடிவத்தில் நன்கு கட்டமைக்கப்பட்ட இரண்டு பழங்கால கல் டிராகன் படகுகள் ஆலமர வளாகத்தில் நிறுவப்பட்டுள்ளன. 
 மேலும், இங்குள்ள மற்ற ஆலமரங்களும் ஒரே மரத்தின் வேரிலிருந்து தோன்றியவை. 
 சுமார் மூன்று ஆயிரம் ஆண்டுகள் பழமையான பண்டைய ஆலமரத்துக்கு அருகில் ஒரு சிறிய நீரோடை ஓடிக்கொண்டிருக்கிறது.

மேலும் காண்க 

 இயாங்தாங் இலாய்ரெம்பி கோயில் 
 சனமாகி கோயில் 
 சனமாகி கியோங் கோயில் 
 கௌப்ரு மலை 
 தங்ஜிங் மலை

மேற்கோள்கள் 

இந்தியக் கோயில்கள்
ghòndhaujaṃ ilāyrèṃbhi ji ghubhāṃ alladhu ghòndhūjaṃ lairèṃbhi ghoyil èṉbhadhu bhuṉidha ālamaradhdhil mūṉṟu āyiraṃ āṇḍhughaḻ ghuḍhi ghòṇḍhuḻḻa bhal̤amaiyāṉa bhal̤aṅghāla bhuṉidha ālayaṃ āghuṃ. idhu umāṅ lāy dheviyiṉ "ghòndhaujaṃ dhaṃbhā lairèṃbhi", jhoraraṉiṉ dhuṇaiviyār, maṇibhbhūri bhurāṇaṅghaḻil vāṉa ghaḍhavuḻ maṟṟuṃ jhaṉamighaṃ (maṇibhbhūri madhaṃ) āghiyavaṟṟiṉ mul̤umaiyāṉa dhaṅghumiḍhamāghuṃ. indha ghoyil maṇibhbhūriṉ meṟghu iṃbhāl māvaḍhḍhadhdhiluḻḻa ghòndhūjaṃ èṉṟa ghirāmadhdhil amaindhuḻḻadhu.     

ighghoyil ālamaraṃ ulaghiṉ mighabh bhal̤amaiyāṉa òṉṟāghuṃ.

marabhu 
ghoyil vaḻāghadhdhil nul̤aiya dhāyuṃ, ghul̤andhaighaḻ maḍhḍhume  aṉumadhighghabhbhaḍhughiṟadhu. eṉèṉṟāl iṅghuḻḻa dhèyvaṃ maṇibhbhūri bhurāṇaṅghaḻiṉbhaḍhi vāṉ ghaḍhavuḻāṉa  jhoraraṉāl bhirighghabhbhaḍhḍhu dhaṉadhu maghaṉ ghoribhābhāvai viḍhḍhu vèḻiyeṟiyadhu.

īrbhbhughaḻ 

 varalāṟṟu dhaḻamāṉa indhabhbhaghudhiyil ghiḍhaidhdhuḻḻa  bhaṇḍhaiya maṇibhbhuriyadhdhil èl̤udhabhbhaḍhḍha bhaṇḍhaiya ghal ghalvèḍhḍhughaḻ ghiḍhaidhdhuḻḻaṉa. avai iṉṟuṃ èndha  nibhuṇarghaḻāluṃ bhaḍhighgha muḍhiyavillai. 
 ḍhirāghaṉ vaḍhivadhdhil naṉghu ghaḍhḍhamaighghabhbhaḍhḍha iraṇḍhu bhal̤aṅghāla ghal ḍhirāghaṉ bhaḍhaghughaḻ ālamara vaḻāghadhdhil niṟuvabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa. 
 meluṃ, iṅghuḻḻa maṟṟa ālamaraṅghaḻuṃ òre maradhdhiṉ verilirundhu dhoṉṟiyavai. 
 jhumār mūṉṟu āyiraṃ āṇḍhughaḻ bhal̤amaiyāṉa bhaṇḍhaiya ālamaradhdhughghu arughil òru jhiṟiya nīroḍhai oḍhighghòṇḍhirughghiṟadhu.

meluṃ ghāṇgha 

 iyāṅdhāṅ ilāyrèṃbhi ghoyil 
 jhaṉamāghi ghoyil 
 jhaṉamāghi ghiyoṅ ghoyil 
 ghaubhru malai 
 dhaṅjiṅ malai

meṟghoḻghaḻ 

indhiyagh ghoyilghaḻ
கொந்தௌஜம் இலாய்ரெம்பி ஜி குபாம்