செய்கு ஹஸன் இப்னு உஸ்மான் மக்தூமி (1785–1866) அவர்கள் 18-19ஆம் நூற்றாண்டு காலப்பகுதியில் வாழ்ந்த, இலங்கையைச் சேர்ந்த மார்க்க அறிஞரும்,சூபி மகானும் ஆவார். இலங்கை முஸ்லிம்கள் தொடர்பான வரலாற்றுத் தகவல்களின் அடிப்படையில் சோனக முஸ்லிம்கள் மத்தியில் முதலாவது ஆத்மஞானியாக இவர்கள் அறியப்படுகின்றார். செய்கு ஹஸன் அவர்கள் இலங்கையின் புகழ்பெற்ற ஓர் சூபி மகானாக விளங்குகின்றார்.மக்களிடையே இவர்கள் ஆலிம் ஸாஹிப் அப்பா என்ற சிறப்புப் பெயரால் பரவலாக அறியப்படுகின்றார்.

ஆரம்ப வாழ்க்கை 
செய்கு ஹஸன் அவர்கள் கி.பி. 1785 (ஹிஜ்ரி 1200)இல் காலி மாவட்டத்தின்,தளாப்பிட்டிய, சோலையில் பிறந்தார்கள். இவர்களின் தந்தை அலுத்கமை தர்கா நகரைச் சேரந்த செய்கு உஸ்மானுல் மக்தூமி இப்னு பரீத் குமஸ்தர் ஆவார். இவர்களின் தாயார் காலியைச் சேர்ந்த கதீப் செய்கு முஹம்மத் அவர்களின் ஒரே மகளான பாத்திமா ஸித்தீகா அவர்களாவார். இவர்கள் தந்தை வழியில் செய்யிதினா அபூபக்கர் ரழியல்லாஹு அன்ஹு அவர்களின் நேரடி வழித்தோண்றலைச் சேர்ந்ததுடன், செய்யிதினா அபூபக்கர் ரழியல்லாஹு அன்ஹு அவர்களது 43வது தலைமுறைச் சார்ந்தவராவார்.செய்கு ஹஸன் அவர்கள் பிறந்து ஒன்பதாவது நாளில் அன்னவர்களின் தாயார் வபாத்தானார்கள். தயாரின் மரணத்திற்குப் பின்னர், தனது மாமியாரின் கண்காணிப்பில் வளந்தார்கள்.

கல்வி 
செய்கு ஹஸன் அவர்கள் தனது ஆரம்பக் கல்வியை அவர்களது தந்தையிடமும், குர்ஆன் ஓதல் மற்றும் அடிப்படை இஸ்லாமிய அறிவுகளை உள்ளூர் மத்ரஸாவிலும் பெற்றுக்கொண்டார்கள். உயர்கல்விக்காக இந்தியாவின் காயல்பட்டிணத்திற்கு சென்ற செய்கு ஹஸன் அவர்கள், அங்கு புகழ்பெற்ற மார்க்க அறிஞரான செய்கு லெப்பை அப்துல் காதிர் நைனாப் புலவர் ரஹிமஹுல்லாஹ் அவர்களிடம் அறபு இலக்கணம், இலக்கியம்,தப்ஸீர்,பிக்ஹு,தஸவ்வுப்,அல்காயித் இஸ்லாமிய அடிப்படைக்கொள்கை, உஸூலுத்தீன்-மார்க்க சட்ட அடிப்படை போன்ற அனைத்துக் கலைகளை கற்றார்கள்.

பிந்திய வாழ்க்கை 
செய்கு ஹஸன் அவர்கள் தொழில் ரீதியாக வர்த்தகராக இருந்ததுடன், காலி கோட்டை ஜூம்ஆ பள்ளிவாசலின் முதலாவது கதீபாகவும் கடமையாற்றினார்கள்.காலியில் வாழும் காலப்பகுதியில்  செய்யித் அஹ்மத் இப்னு அப்துல்லாஹ் பாபகி ரஹிமஹுல்லாஹ் சந்தித்து அவர்களை தனது ஆன்மிக குருவாக ஏற்றுக்கொண்டார். மேலும் செய்யித் அஹ்மத் இப்னு அப்துல்லாஹ் பாபகி ரஹிமஹுல்லாஹ் அவர்கள்,காதிரிய்யா (ஐதரூஸிய்யதுல் காதிரிய்யா)  சூபி வழியமைப்பின் கிலாபத்தை செய்கு ஹஸனுக்கு வழங்கினார்.திருமணம் செய்து கொண்ட செய்கு ஹஸன் அவர்களுக்கு ஒரேயொரு மகன் இருந்ததோடு, சிறுவயதிலேயே அவர் மரணமடைந்தார். செய்கு ஹஸன் அவர்கள் தனது சொந்த ஊரான காலியில் 42 வருடகாலம் வாழ்ந்தார்கள்.தனது பிற்காலத்தை ஹம்பந்தோட்டை, திருகோணமலை, கண்டி, கணேதன்ன, மக்கொன மற்றும் இறுதியாக தர்கா நகர் போன்ற இடங்களில் கழித்தார்.செய்கு ஹஸனுக்கு மருமகன்கள் இருவர் இருந்தோடு, அவர்கள் இருவரும் மீது அதிக நேசம் வைத்திருந்தார்கள். மேலும், அவர்கள் இருவரும் செய்கு ஹஸன் உடன் அதிககாலம் கழித்தார்கள். அவர்கள் முஹம்மது லெப்பை மற்றும் செய்கு அப்துல் காதர் என்போர் ஆவர்.செய்கு அப்துல் காதர் அவர்கள் காலியார் பக்கீன் லெப்பை என அறியப்படுகின்றார். செய்கு அப்துல் காதர் அவர்கள் எகிப்தின் அல்-அஸ்ஹர் பல்கலைக்கழகத்தில் கற்றார். மேலும், செய்கு ஹஸன் அவர்கள் தனது கிலாபத்தை செய்கு அப்துல் காதர் அவர்களுக்கு வழங்கினார்கள்.

மரணம் 
தனது இறுதிக் காலத்தை தர்கா நகரில் கழித்த செய்கு ஹஸன் அவர்கள், தனது 80வயதில் அதாவது 1866ஆம் ஆண்டு மே மாதம் 22ஆம் திகதி செய்வாய்க்கிழமை (ஹிஜ்ரி 1283 முஹர்ரம் பிறை 7இல்) இரவு காலமானார்.செய்கு ஹஸன் அவர்கள் தர்ஹா நகரில் அடக்கம் செய்யப்பட்டார்கள்.

மஷாயிகுமார் கந்தூரி 
மஷாயிகுமார் கந்தூரி என்று பரலாக அறியப்படும் அன்னதான நிகழ்வு 1862ஆம் ஆண்டு செய்கு ஹஸன் அவர்களால் ஆரம்பிக்கப்பட்டது. செய்கு ஹஸன் அவர்களின் மறைவின் பின்னர், அவர்கள் அடக்கம் செய்யப்பட்டுள்ள பள்ளிவாசலில் இன்று வரை வருடாந்தம் இந்நிகழ்வு சிறப்பாக நடைபெற்று வருகின்றது.வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க 150வருட மஷாயிகுமார் கந்தூரி நிகழ்வு 2012ஆம் ஆண்டு செப்டம்பர் மாதம் 23ஆம் திகதி நடைபெற்றது.

மேற்கோள்கள் 

இலங்கை முசுலிம்கள்
இலங்கையின் கல்விமான்கள்
இலங்கை முஸ்லிம் எழுத்தாளர்கள்
1785 பிறப்புகள்
1866 இறப்புகள்
jhèyghu hasaṉ ibhṉu usmāṉ maghdhūmi (1785–1866) avarghaḻ 18-19āṃ nūṟṟāṇḍhu ghālabhbhaghudhiyil vāl̤ndha, ilaṅghaiyaijh jherndha mārghgha aṟiñaruṃ,jhūbhi maghāṉuṃ āvār. ilaṅghai musliṃghaḻ dhòḍharbhāṉa varalāṟṟudh dhaghavalghaḻiṉ aḍhibhbhaḍhaiyil jhoṉagha musliṃghaḻ madhdhiyil mudhalāvadhu ādhmañāṉiyāgha ivarghaḻ aṟiyabhbhaḍhughiṉṟār. jhèyghu hasaṉ avarghaḻ ilaṅghaiyiṉ bhughal̤bhèṟṟa or jhūbhi maghāṉāgha viḻaṅghughiṉṟār.maghghaḻiḍhaiye ivarghaḻ āliṃ sāhibh abhbhā èṉṟa jhiṟabhbhubh bhèyarāl bharavalāgha aṟiyabhbhaḍhughiṉṟār.

āraṃbha vāl̤ghghai 
jhèyghu hasaṉ avarghaḻ ghi.bhi. 1785 (hijri 1200)il ghāli māvaḍhḍhadhdhiṉ,dhaḻābhbhiḍhḍhiya, jholaiyil bhiṟandhārghaḻ. ivarghaḻiṉ dhandhai aludhghamai dharghā nagharaijh jherandha jhèyghu usmāṉul maghdhūmi ibhṉu bharīdh ghumasdhar āvār. ivarghaḻiṉ dhāyār ghāliyaijh jherndha ghadhībh jhèyghu muhaṃmadh avarghaḻiṉ òre maghaḻāṉa bhādhdhimā sidhdhīghā avarghaḻāvār. ivarghaḻ dhandhai val̤iyil jhèyyidhiṉā abhūbhaghghar ral̤iyallāhu aṉhu avarghaḻiṉ neraḍhi val̤idhdhoṇṟalaijh jherndhadhuḍhaṉ, jhèyyidhiṉā abhūbhaghghar ral̤iyallāhu aṉhu avarghaḻadhu 43vadhu dhalaimuṟaijh jhārndhavarāvār.jhèyghu hasaṉ avarghaḻ bhiṟandhu òṉbhadhāvadhu nāḻil aṉṉavarghaḻiṉ dhāyār vabhādhdhāṉārghaḻ. dhayāriṉ maraṇadhdhiṟghubh bhiṉṉar, dhaṉadhu māmiyāriṉ ghaṇghāṇibhbhil vaḻandhārghaḻ.

ghalvi 
jhèyghu hasaṉ avarghaḻ dhaṉadhu āraṃbhagh ghalviyai avarghaḻadhu dhandhaiyiḍhamuṃ, ghurāṉ odhal maṟṟuṃ aḍhibhbhaḍhai islāmiya aṟivughaḻai uḻḻūr madhrasāviluṃ bhèṟṟughghòṇḍhārghaḻ. uyarghalvighghāgha indhiyāviṉ ghāyalbhaḍhḍhiṇadhdhiṟghu jhèṉṟa jhèyghu hasaṉ avarghaḻ, aṅghu bhughal̤bhèṟṟa mārghgha aṟiñarāṉa jhèyghu lèbhbhai abhdhul ghādhir naiṉābh bhulavar rahimahullāh avarghaḻiḍhaṃ aṟabhu ilaghghaṇaṃ, ilaghghiyaṃ,dhabhsīr,bhighhu,dhasavvubh,alghāyidh islāmiya aḍhibhbhaḍhaighghòḻghai, usūludhdhīṉ-mārghgha jhaḍhḍha aḍhibhbhaḍhai bhoṉṟa aṉaidhdhugh ghalaighaḻai ghaṟṟārghaḻ.

bhindhiya vāl̤ghghai 
jhèyghu hasaṉ avarghaḻ dhòl̤il rīdhiyāgha vardhdhagharāgha irundhadhuḍhaṉ, ghāli ghoḍhḍhai jūṃā bhaḻḻivājhaliṉ mudhalāvadhu ghadhībhāghavuṃ ghaḍhamaiyāṟṟiṉārghaḻ.ghāliyil vāl̤uṃ ghālabhbhaghudhiyil  jhèyyidh ahmadh ibhṉu abhdhullāh bhābhaghi rahimahullāh jhandhidhdhu avarghaḻai dhaṉadhu āṉmigha ghuruvāgha eṟṟughghòṇḍhār. meluṃ jhèyyidh ahmadh ibhṉu abhdhullāh bhābhaghi rahimahullāh avarghaḻ,ghādhiriyyā (aidharūsiyyadhul ghādhiriyyā)  jhūbhi val̤iyamaibhbhiṉ ghilābhadhdhai jhèyghu hasaṉughghu val̤aṅghiṉār.dhirumaṇaṃ jhèydhu ghòṇḍha jhèyghu hasaṉ avarghaḻughghu òreyòru maghaṉ irundhadhoḍhu, jhiṟuvayadhileye avar maraṇamaḍhaindhār. jhèyghu hasaṉ avarghaḻ dhaṉadhu jhòndha ūrāṉa ghāliyil 42 varuḍhaghālaṃ vāl̤ndhārghaḻ.dhaṉadhu bhiṟghāladhdhai haṃbhandhoḍhḍhai, dhirughoṇamalai, ghaṇḍhi, ghaṇedhaṉṉa, maghghòṉa maṟṟuṃ iṟudhiyāgha dharghā naghar bhoṉṟa iḍhaṅghaḻil ghal̤idhdhār.jhèyghu hasaṉughghu marumaghaṉghaḻ iruvar irundhoḍhu, avarghaḻ iruvaruṃ mīdhu adhigha nejhaṃ vaidhdhirundhārghaḻ. meluṃ, avarghaḻ iruvaruṃ jhèyghu hasaṉ uḍhaṉ adhighaghālaṃ ghal̤idhdhārghaḻ. avarghaḻ muhaṃmadhu lèbhbhai maṟṟuṃ jhèyghu abhdhul ghādhar èṉbhor āvar.jhèyghu abhdhul ghādhar avarghaḻ ghāliyār bhaghghīṉ lèbhbhai èṉa aṟiyabhbhaḍhughiṉṟār. jhèyghu abhdhul ghādhar avarghaḻ èghibhdhiṉ al-ashar bhalghalaighghal̤aghadhdhil ghaṟṟār. meluṃ, jhèyghu hasaṉ avarghaḻ dhaṉadhu ghilābhadhdhai jhèyghu abhdhul ghādhar avarghaḻughghu val̤aṅghiṉārghaḻ.

maraṇaṃ 
dhaṉadhu iṟudhigh ghāladhdhai dharghā nagharil ghal̤idhdha jhèyghu hasaṉ avarghaḻ, dhaṉadhu 80vayadhil adhāvadhu 1866āṃ āṇḍhu me mādhaṃ 22āṃ dhighadhi jhèyvāyghghil̤amai (hijri 1283 muharraṃ bhiṟai 7il) iravu ghālamāṉār.jhèyghu hasaṉ avarghaḻ dharhā nagharil aḍhaghghaṃ jhèyyabhbhaḍhḍhārghaḻ.

maṣāyighumār ghandhūri 
maṣāyighumār ghandhūri èṉṟu bharalāgha aṟiyabhbhaḍhuṃ aṉṉadhāṉa nighal̤vu 1862āṃ āṇḍhu jhèyghu hasaṉ avarghaḻāl āraṃbhighghabhbhaḍhḍhadhu. jhèyghu hasaṉ avarghaḻiṉ maṟaiviṉ bhiṉṉar, avarghaḻ aḍhaghghaṃ jhèyyabhbhaḍhḍhuḻḻa bhaḻḻivājhalil iṉṟu varai varuḍhāndhaṃ innighal̤vu jhiṟabhbhāgha naḍhaibhèṟṟu varughiṉṟadhu.varalāṟṟujh jhiṟabhbhumighgha 150varuḍha maṣāyighumār ghandhūri nighal̤vu 2012āṃ āṇḍhu jhèbhḍhaṃbhar mādhaṃ 23āṃ dhighadhi naḍhaibhèṟṟadhu.

meṟghoḻghaḻ 

ilaṅghai mujhuliṃghaḻ
ilaṅghaiyiṉ ghalvimāṉghaḻ
ilaṅghai musliṃ èl̤udhdhāḻarghaḻ
1785 bhiṟabhbhughaḻ
1866 iṟabhbhughaḻ
செய்கு ஹஸன் இப்னு உஸ்மான் மக்தூமி