காக்கத்திய கலா தோரணம் (வாரங்கல் வாயில் என்றும் அழைக்கப்படுகிறது) என்பது இந்திய மாநிலமான தெலங்காணாவின் வாரங்கல் மாவட்டத்தில் உள்ள ஒரு வரலாற்று வளைவு ஆகும். வாரங்கல் கோட்டையில் நான்கு அலங்கார வாயில்கள் உள்ளன. அவை முதலில் அழிக்கப்பட்ட பெரிய சிவன் கோயிலின் வாயில்களை உருவாக்கியது. அவை காக்கத்திய கலா தோரணம் அல்லது வாரங்கல் வாயில் என்று அழைக்கப்படுகின்றன. வாரங்கல் கோட்டையின் இந்த வரலாற்று வளைவுகளின் கட்டடக்கலை அம்சம் காக்கத்திய வம்சத்தின் அடையாளமாக ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்டு, தெலங்காணா அரசு சின்னமாக அதிகாரப்பூர்வமாக இணைக்கப்பட்டுள்ளது.  வாரங்கல் கோட்டையில் உள்ள இந்த வாயில்கள் அல்லது வளைவுகள் சாஞ்சி தூபியின் நுழைவாயில்களுடன் ஒற்றுமைகள் இருப்பதாகக் கூறப்படுகிறது. இந்த உண்மை பலரால் அங்கீகரிக்கப்பட்டுள்ளது. 

காக்கத்திய வம்சத்தின் ஆட்சியில் 12ஆம் நூற்றாண்டில் இந்த வளைவு கட்டப்பட்டது. இந்த நினைவுச்சின்னம் ஐக்கிய நாடுகள் கல்வி, அறிவியல், பண்பாட்டு நிறுவனம் தனது உலக பாரம்பரியக் களங்களின் "தற்காலிக பட்டியலில் " சேர்த்தது. பின்னர், இந்த நினைவுச்சின்னம் 10/09/2010 அன்று அதன் நிரந்தரச் சின்னமாக பட்டியலில் சேர்க்கப்பட்டது.

வரலாறு 

இத்தோரணம், அல்லது வளைவு, ஒரு விரிவான அலங்கரிக்கப்பட்ட கல் சிற்பமாகும். 12 ஆம் நூற்றாண்டில் கணபதி தேவன் (1199-1262) என்பவரால் கட்டப்பட்ட கோட்டையில் சிவனின் பெரிய கோவிலின் ஒரு பகுதியாக இருந்த வாரங்கல் கோட்டையில் நான்கு  வாயில்கள் ஏற்படுத்தப்பட்டது.  காக்கத்திய வம்சத்தைச் சேர்ந்த அவரது மகள் உருத்திரமா தேவியும், இரண்டாம் பிரதாப் உருத்ரனும் மூன்று மைய வட்டங்களில் அமைக்கப்பட்டிருந்த கோட்டைக்கு கூடுதல் கோட்டைகளைச் சேர்த்தனர்.  1323 படையெடுப்பின் போது முஸ்லிம்  படையெடுப்பாளரான உலுக் கானால் அழிக்கப்பட்ட கோயிலின் ஒரு பகுதியாக நான்கு நுழைவாயில்கள்  இருந்தன. இந்துக் கோவில்களை இழிவுபடுத்துவதற்காக, பிராந்தியங்கள் மீதான வெற்றிகளுக்குப் பிறகு அவர்களின் கொள்கையின் ஒரு பகுதியாக இது அழிக்கப்பட்டது.  வாயில்கள் ஒருங்கிணைந்த பெரிய கோயில் குசராத்தின் சித்தபூரில் உள்ள உருத்ரா மகாலய கோயிலின் அளவையும் சிறப்பையும் ஒப்பிடக்கூடியதாகக் கூறப்படுகிறது.

அம்சங்கள் 
வளைவின் ஒரு சித்தரிப்பு தெலங்காணா மாநிலத்திற்கான தெலங்காணா அரசு சின்னத்தில் முக்கிய அடையாளமாக அமைந்தது.   இந்த சின்னம், ஆங்கிலத்தில், தெலுங்கு மற்றும் உருது ஆகியவை பச்சை மற்றும் தங்க கலவையுடன் சித்தரிக்கப்பட்டுள்ளன. இது "பங்காரு தெலங்காணா" (பொருள்: "தங்க தெலங்காணா") என்பதைக் குறிக்கிறது. சின்னத்தில் ஆங்கிலத்தில் தெலங்காணா அரசின் பெயரும், தெலுங்கில் "தெலங்காணா பிரபுத்வம்" என்றும், உருது மொழியில் "தெலங்கானா சர்க்கார்" என்றும் பெயரிடப்பட்டுள்ளது. சின்னத்தின் அடிப்பகுதியில் சமசுகிருதத்தில் " சத்யமேவ ஜெயதே " (பொருள்: உண்மையே வெற்றி பெறும்) என்று ஒரு கல்வெட்டும் பொறிக்கப்பட்டுள்ளது. 

கோட்டையின் மையப் பகுதி, தொல்பொருள் மண்டலம் என அடையாளம் காணப்பட்டுள்ளது. பெரிய  கோயிலின் இடிபாடுகளும் உள்ளன. இப்போது தனியே நிற்கும் "நுழைவு " அல்லது நான்கு பக்கங்களிலும் உள்ள வாயில்கள் மட்டுமே காணப்படுகின்றன. இவை அனைத்தும் வடிவமைப்பில் ஒத்தவை. ஒவ்வொரு வாயிலிலும் கோண அடைப்புக்குறிகளுடன் இரட்டை தூண்கள் உள்ளன. அதன் மேல் பெரிய லிண்டல் உள்ளது; இந்த வாயிலின் உயரம் 10 மீட்டர் (33 அடி) ஆகும்.

வாயில்களில் "தாமரை மொட்டுகள், வளைந்திருக்கும் மாலைகள், புராண விலங்குகள் மற்றும் பசுமையான வால்கள் கொண்ட பறவைகள்" ஆகியவற்றின் விரிவான செதுக்கல்கள் உள்ளன. அவை எந்த மத அடையாளங்களையும் சித்தரிக்கவில்லை. முஸ்லீம் படையெடுப்பாளர்களால் அழிக்கப்படாமல் இருப்பதற்கு அதன் பாதுகாக்கப்பட்ட நிலைக்கு காரணம் என்று கூறப்படுகிறது.   வடக்கு மற்றும் தெற்கு முனைகளில் உள்ள வாயில்கள் 480 அடி (150 மீ) இடைவெளியில் உள்ளன. கிழக்கு மற்றும் மேற்கு வாயில்கள் 433 அடி (132 மீ) தொலைவில் உள்ளன.

மேற்கோள்கள்

நூலியல் 

இந்தியாவில் உள்ள உலக பாரம்பரியக் களங்கள்
தெலங்காணா வரலாறு
வாரங்கல் மாவட்டம்
ghāghghadhdhiya ghalā dhoraṇaṃ (vāraṅghal vāyil èṉṟuṃ al̤aighghabhbhaḍhughiṟadhu) èṉbhadhu indhiya mānilamāṉa dhèlaṅghāṇāviṉ vāraṅghal māvaḍhḍhadhdhil uḻḻa òru varalāṟṟu vaḻaivu āghuṃ. vāraṅghal ghoḍhḍhaiyil nāṉghu alaṅghāra vāyilghaḻ uḻḻaṉa. avai mudhalil al̤ighghabhbhaḍhḍha bhèriya jhivaṉ ghoyiliṉ vāyilghaḻai uruvāghghiyadhu. avai ghāghghadhdhiya ghalā dhoraṇaṃ alladhu vāraṅghal vāyil èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhughiṉṟaṉa. vāraṅghal ghoḍhḍhaiyiṉ indha varalāṟṟu vaḻaivughaḻiṉ ghaḍhḍhaḍhaghghalai aṃjhaṃ ghāghghadhdhiya vaṃjhadhdhiṉ aḍhaiyāḻamāgha eṟṟughghòḻḻabhbhaḍhḍhu, dhèlaṅghāṇā arajhu jhiṉṉamāgha adhighārabhbhūrvamāgha iṇaighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.  vāraṅghal ghoḍhḍhaiyil uḻḻa indha vāyilghaḻ alladhu vaḻaivughaḻ jhāñjhi dhūbhiyiṉ nul̤aivāyilghaḻuḍhaṉ òṟṟumaighaḻ irubhbhadhāghagh ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu. indha uṇmai bhalarāl aṅghīgharighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. 

ghāghghadhdhiya vaṃjhadhdhiṉ āḍhjhiyil 12āṃ nūṟṟāṇḍhil indha vaḻaivu ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu. indha niṉaivujhjhiṉṉaṃ aighghiya nāḍhughaḻ ghalvi, aṟiviyal, bhaṇbhāḍhḍhu niṟuvaṉaṃ dhaṉadhu ulagha bhāraṃbhariyagh ghaḻaṅghaḻiṉ "dhaṟghāligha bhaḍhḍhiyalil " jherdhdhadhu. bhiṉṉar, indha niṉaivujhjhiṉṉaṃ 10/09/2010 aṉṟu adhaṉ nirandharajh jhiṉṉamāgha bhaḍhḍhiyalil jherghghabhbhaḍhḍhadhu.

varalāṟu 

idhdhoraṇaṃ, alladhu vaḻaivu, òru virivāṉa alaṅgharighghabhbhaḍhḍha ghal jhiṟbhamāghuṃ. 12 āṃ nūṟṟāṇḍhil ghaṇabhadhi dhevaṉ (1199-1262) èṉbhavarāl ghaḍhḍhabhbhaḍhḍha ghoḍhḍhaiyil jhivaṉiṉ bhèriya ghoviliṉ òru bhaghudhiyāgha irundha vāraṅghal ghoḍhḍhaiyil nāṉghu  vāyilghaḻ eṟbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhadhu.  ghāghghadhdhiya vaṃjhadhdhaijh jherndha avaradhu maghaḻ urudhdhiramā dheviyuṃ, iraṇḍhāṃ bhiradhābh urudhraṉuṃ mūṉṟu maiya vaḍhḍhaṅghaḻil amaighghabhbhaḍhḍhirundha ghoḍhḍhaighghu ghūḍhudhal ghoḍhḍhaighaḻaijh jherdhdhaṉar.  1323 bhaḍhaiyèḍhubhbhiṉ bhodhu musliṃ  bhaḍhaiyèḍhubhbhāḻarāṉa ulugh ghāṉāl al̤ighghabhbhaḍhḍha ghoyiliṉ òru bhaghudhiyāgha nāṉghu nul̤aivāyilghaḻ  irundhaṉa. indhugh ghovilghaḻai il̤ivubhaḍhudhdhuvadhaṟghāgha, bhirāndhiyaṅghaḻ mīdhāṉa vèṟṟighaḻughghubh bhiṟaghu avarghaḻiṉ ghòḻghaiyiṉ òru bhaghudhiyāgha idhu al̤ighghabhbhaḍhḍhadhu.  vāyilghaḻ òruṅghiṇaindha bhèriya ghoyil ghujharādhdhiṉ jhidhdhabhūril uḻḻa urudhrā maghālaya ghoyiliṉ aḻavaiyuṃ jhiṟabhbhaiyuṃ òbhbhiḍhaghghūḍhiyadhāghagh ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu.

aṃjhaṅghaḻ 
vaḻaiviṉ òru jhidhdharibhbhu dhèlaṅghāṇā māniladhdhiṟghāṉa dhèlaṅghāṇā arajhu jhiṉṉadhdhil mughghiya aḍhaiyāḻamāgha amaindhadhu.   indha jhiṉṉaṃ, āṅghiladhdhil, dhèluṅghu maṟṟuṃ urudhu āghiyavai bhajhjhai maṟṟuṃ dhaṅgha ghalavaiyuḍhaṉ jhidhdharighghabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa. idhu "bhaṅghāru dhèlaṅghāṇā" (bhòruḻ: "dhaṅgha dhèlaṅghāṇā") èṉbhadhaigh ghuṟighghiṟadhu. jhiṉṉadhdhil āṅghiladhdhil dhèlaṅghāṇā arajhiṉ bhèyaruṃ, dhèluṅghil "dhèlaṅghāṇā bhirabhudhvaṃ" èṉṟuṃ, urudhu mòl̤iyil "dhèlaṅghāṉā jharghghār" èṉṟuṃ bhèyariḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. jhiṉṉadhdhiṉ aḍhibhbhaghudhiyil jhamajhughirudhadhdhil " jhadhyameva jèyadhe " (bhòruḻ: uṇmaiye vèṟṟi bhèṟuṃ) èṉṟu òru ghalvèḍhḍhuṃ bhòṟighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. 

ghoḍhḍhaiyiṉ maiyabh bhaghudhi, dhòlbhòruḻ maṇḍhalaṃ èṉa aḍhaiyāḻaṃ ghāṇabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. bhèriya  ghoyiliṉ iḍhibhāḍhughaḻuṃ uḻḻaṉa. ibhbhodhu dhaṉiye niṟghuṃ "nul̤aivu " alladhu nāṉghu bhaghghaṅghaḻiluṃ uḻḻa vāyilghaḻ maḍhḍhume ghāṇabhbhaḍhughiṉṟaṉa. ivai aṉaidhdhuṃ vaḍhivamaibhbhil òdhdhavai. òvvòru vāyililuṃ ghoṇa aḍhaibhbhughghuṟighaḻuḍhaṉ iraḍhḍhai dhūṇghaḻ uḻḻaṉa. adhaṉ mel bhèriya liṇḍhal uḻḻadhu; indha vāyiliṉ uyaraṃ 10 mīḍhḍhar (33 aḍhi) āghuṃ.

vāyilghaḻil "dhāmarai mòḍhḍhughaḻ, vaḻaindhirughghuṃ mālaighaḻ, bhurāṇa vilaṅghughaḻ maṟṟuṃ bhajhumaiyāṉa vālghaḻ ghòṇḍha bhaṟavaighaḻ" āghiyavaṟṟiṉ virivāṉa jhèdhughghalghaḻ uḻḻaṉa. avai èndha madha aḍhaiyāḻaṅghaḻaiyuṃ jhidhdharighghavillai. muslīṃ bhaḍhaiyèḍhubhbhāḻarghaḻāl al̤ighghabhbhaḍhāmal irubhbhadhaṟghu adhaṉ bhādhughāghghabhbhaḍhḍha nilaighghu ghāraṇaṃ èṉṟu ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu.   vaḍhaghghu maṟṟuṃ dhèṟghu muṉaighaḻil uḻḻa vāyilghaḻ 480 aḍhi (150 mī) iḍhaivèḻiyil uḻḻaṉa. ghil̤aghghu maṟṟuṃ meṟghu vāyilghaḻ 433 aḍhi (132 mī) dhòlaivil uḻḻaṉa.

meṟghoḻghaḻ

nūliyal 

indhiyāvil uḻḻa ulagha bhāraṃbhariyagh ghaḻaṅghaḻ
dhèlaṅghāṇā varalāṟu
vāraṅghal māvaḍhḍhaṃ
காக்கத்தியர் கலா தோரணம்