இரஜினி திலக் (27 மே 1958 - 30 மார்ச் 2018) மிக முக்கியமான இந்திய தலித் உரிமை ஆர்வலர்களில் ஒருவர் மற்றும் தலித் பெண்ணியம்  மற்றும் தலித் எழுத்தின் முன்னணிக் குரலாக இருந்தவரும் ஆவார்.  மாற்று தலித் ஊடக மையத்தின் நிர்வாக இயக்குநராகப் பணியாற்றினார்,  தலித் அமைப்புகளின் தேசிய சங்கத்தை நிறுவினார்,  மற்றும் தலித் எழுத்தாளர் சங்கத்தின் (தலித் எழுத்தாளர் குழு) தலைவராகவும் பணியாற்றினார்.

ஆரம்ப கால வாழ்க்கை 
திலக் இந்தியாவின்  பழைய தில்லியில் 27 மே 1958 அன்று ஒரு எளிமையான குடும்பத்தில் பிறந்தார். இவருடைய தந்தை ஒரு தையல்காரர், அவருடைய முன்னோர்கள் உத்தரப்பிரதேச மாநிலத்திலிருந்து தில்லிக்கு குடிபெயர்ந்தனர். ஏழு குழந்தைகளில் முதல் குழந்தையாக இருந்த இவர், போதிய நிதி உதவி இல்லாததால் செவிலியராக வேண்டும் என்ற தனது விருப்பத்தைக் கைவிட்டு, தனது குடும்பத்திற்கு உதவ ஒரு வேலையை மேற்கொண்டார்.  இவர் தனது முதல் கவிதையாக "கா சே கஹு துக் அப்னா" என்ற கவிதையை எழுதி வெளியிட்டார்.  1975 ஆம் ஆண்டில் தனது உயர் கல்வியை முடித்த பிறகு, சுருக்கெழுத்து, வெட்டுதல் மற்றும் தையல் போன்ற தொழிற்கல்வி படிப்புகளுக்கு தொழில் பயிற்சி நிறுவனமொன்றில் சேர்ந்தார்.

செயல்பாடு மற்றும் தொழில் 
தில்லியில் தொழிற்பயிற்சி நிறுவனக் கல்லூரியில் படிக்கும் போது, பெண்கள் எதிர்கொள்ளும் பாலின அடிப்படையிலான பாகுபாட்டைக் கண்டித்து, பெண்களுக்கான தொழிற்சங்கத்தை ஏற்பாடு செய்தார். இந்தக் குழுவை முற்போக்கு மாணவர் சங்கத்துடன் (PSU) இணைத்து, ஒரு தலைவராக தனது பலத்தைக் கண்டார். அவர் பின்னர் கருத்தியல் மற்றும் அரசியல் வேறுபாடுகளைக் காரணம் காட்டி அவர்களிடமிருந்து பிரிந்தார். 4000 அங்கன்வாடி ஊழியர்களின் வலுவான அமைப்பை உருவாக்கி, சம்பள விகிதத்தை முறைப்படுத்தும் கோரிக்கைகளை நிவர்த்தி செய்ய இவர் சென்றார்.  பல ஆண்டுகளாக திலக் தலித்திய செயல்பாடுகளில் ஈடுபட்டார். மேலும், சாதி பரிமாணத்திற்குள் ஆணாதிக்கத்தை சவால் விடுவதன் மூலம் தனது அடையாளத்தை உருவாக்கிக் கொண்டார்.  1972 ஆம் ஆண்டு மதுரா பாலியல் வல்லுறவு வழக்கு தொடர்பாக தில்லி முழுவதும் போராட்டங்களை ஏற்பாடு செய்த இவர், தன்னாட்சி பெற்ற மகளிர் குழுவான சஹேலியுடன்  தொடர்பு கொண்டார். இங்கு அவர் சுகாதாரம், தூய்மைப் பணி, குடும்பக் கட்டுப்பாடு, கற்பழிப்பு மற்றும் துன்புறுத்தல் போன்ற பிரச்சனைகள் தொடர்பாக வேலை செய்யத் தொடங்கினார் 

1980 களில், திலக் தில்லியில் பாரதிய தலித் சிறுத்தைகள்  என்ற அமைப்பைத் தொடங்கினார். இவர்கள் அஹஹ்வான் என்ற தலித் நாடகக் குழுவைத் தொடங்கி, இளைஞர் ஆய்வு வட்டத்தை நிறுவி மாணவர்கள் விழிப்புணர்வு நிகழ்ச்சிகளை நடத்தத் தொடங்கினர். 
தலித் மற்றும் ஆதிவாசி அமைப்புகளின் தேசிய கூட்டமைப்பு, மாற்று தலித் ஊடக மையம், தலித் பெண்களின் தேசிய கூட்டமைப்பு, ராஷ்ட்ரிய தலித் மகளிர் அந்தோலன் போன்ற பல அமைப்புகளுடன் இவர் தொடர்பு கொண்டிருந்தார். 

2011 ஆம் ஆண்டில், பாலிவுட் திரைப்படமான ஆரக்சன் ( பிரகாஷ் ஜா இயக்கியது) இயக்குநர் தலித்துகளை அவமதித்ததாகக் கூறப்பட்டு சர்ச்சையில் சிக்கியது.  படத்தை வெளியிடுவதற்கு முன்பு திலக் இத்திரைப்படத்தைப் பார்க்கும்படி கேட்டுக் கொள்ளப்பட்டார்.  2012 ஆம் ஆண்டில், தலித் மற்றும் தலித் அல்லாத எழுத்தாளர்கள், அறிஞர்கள் மற்றும் ஆர்வலர்களின் கூட்டமைப்பின் ஒரு பகுதியாக இருந்தார், பள்ளி பாடப்புத்தகங்களில் டாக்டர் பிஆர் அம்பேத்கரின் பங்கை சரியாக பிரதிநிதித்துவப்படுத்த தேசிய கல்வி ஆராய்ச்சி மற்றும் பயிற்சிக் குழுமத்திற்கு (என்சிஇஆர்டி) மனு செய்தார்.

விருதுகள் 

 தேசிய மகளிர் ஆணையத்தின் சிறந்த பெண் சாதனையாளர் விருது (2013)
 தலித் பெண்கள் பேச்சு மாநாட்டில் வாழ்நாள் சாதனையாளர் விருது (2017)

இறப்பு 
திலக் 30 மார்ச் 2018 அன்று தனது 60 வயதில் தில்லி செயின்ட் ஸ்டீபன் மருத்துவமனையில் இறந்தார். முதுகெலும்பு நோய் சிகிச்சைக்காக இவர் மருத்துவமனைக்கு அழைத்துச் செல்லப்பட்டார்.  இவரது மகள், எழுத்தாளர், நடிகர் மற்றும் ஆர்வலர் ஜோத்ஸ்னா சித்தார்த் ஆவார்.

இவரது மறைவுக்கு பல அறிஞர்கள் மற்றும் ஆர்வலர்கள் இரங்கல் தெரிவித்துள்ளனர். நாடு முழுவதும் இரங்கல் கூட்டங்கள் நடத்தப்பட்டன மற்றும் சமூக ஊடக வலைத்தளங்களில் அஞ்சலி செலுத்தப்பட்டது. இவரது நண்பர் மக்கள் சிவில் உரிமைக் கழகத்தின் தலைவர் (PUCL) இவரது நண்பர் கவிதா ஸ்ரீவாஸ்தவா உட்பட பலரும் சமூக ஊடகங்களில் தங்களது அஞ்சலியையும், இரங்கலையும் வெளியிட்டிருந்தனர்.

மேற்கோள்கள் 

தலித் சிந்தனையாளர்கள்
தலித் எழுத்தாளர்கள்
2018 இறப்புகள்
1958 பிறப்புகள்
தலித் பெண் எழுத்தாளர்கள்
irajiṉi dhilagh (27 me 1958 - 30 mārjh 2018) migha mughghiyamāṉa indhiya dhalidh urimai ārvalarghaḻil òruvar maṟṟuṃ dhalidh bhèṇṇiyaṃ  maṟṟuṃ dhalidh èl̤udhdhiṉ muṉṉaṇigh ghuralāgha irundhavaruṃ āvār.  māṟṟu dhalidh ūḍhagha maiyadhdhiṉ nirvāgha iyaghghunarāghabh bhaṇiyāṟṟiṉār,  dhalidh amaibhbhughaḻiṉ dhejhiya jhaṅghadhdhai niṟuviṉār,  maṟṟuṃ dhalidh èl̤udhdhāḻar jhaṅghadhdhiṉ (dhalidh èl̤udhdhāḻar ghul̤u) dhalaivarāghavuṃ bhaṇiyāṟṟiṉār.

āraṃbha ghāla vāl̤ghghai 
dhilagh indhiyāviṉ  bhal̤aiya dhilliyil 27 me 1958 aṉṟu òru èḻimaiyāṉa ghuḍhuṃbhadhdhil bhiṟandhār. ivaruḍhaiya dhandhai òru dhaiyalghārar, avaruḍhaiya muṉṉorghaḻ udhdharabhbhiradhejha māniladhdhilirundhu dhillighghu ghuḍhibhèyarndhaṉar. el̤u ghul̤andhaighaḻil mudhal ghul̤andhaiyāgha irundha ivar, bhodhiya nidhi udhavi illādhadhāl jhèviliyarāgha veṇḍhuṃ èṉṟa dhaṉadhu virubhbhadhdhaigh ghaiviḍhḍhu, dhaṉadhu ghuḍhuṃbhadhdhiṟghu udhava òru velaiyai meṟghòṇḍhār.  ivar dhaṉadhu mudhal ghavidhaiyāgha "ghā jhe ghahu dhugh abhṉā" èṉṟa ghavidhaiyai èl̤udhi vèḻiyiḍhḍhār.  1975 āṃ āṇḍhil dhaṉadhu uyar ghalviyai muḍhidhdha bhiṟaghu, jhurughghèl̤udhdhu, vèḍhḍhudhal maṟṟuṃ dhaiyal bhoṉṟa dhòl̤iṟghalvi bhaḍhibhbhughaḻughghu dhòl̤il bhayiṟjhi niṟuvaṉamòṉṟil jherndhār.

jhèyalbhāḍhu maṟṟuṃ dhòl̤il 
dhilliyil dhòl̤iṟbhayiṟjhi niṟuvaṉagh ghallūriyil bhaḍhighghuṃ bhodhu, bhèṇghaḻ èdhirghòḻḻuṃ bhāliṉa aḍhibhbhaḍhaiyilāṉa bhāghubhāḍhḍhaigh ghaṇḍhidhdhu, bhèṇghaḻughghāṉa dhòl̤iṟjhaṅghadhdhai eṟbhāḍhu jhèydhār. indhagh ghul̤uvai muṟbhoghghu māṇavar jhaṅghadhdhuḍhaṉ (PSU) iṇaidhdhu, òru dhalaivarāgha dhaṉadhu bhaladhdhaigh ghaṇḍhār. avar bhiṉṉar gharudhdhiyal maṟṟuṃ arajhiyal veṟubhāḍhughaḻaigh ghāraṇaṃ ghāḍhḍhi avarghaḻiḍhamirundhu bhirindhār. 4000 aṅghaṉvāḍhi ūl̤iyarghaḻiṉ valuvāṉa amaibhbhai uruvāghghi, jhaṃbhaḻa vighidhadhdhai muṟaibhbhaḍhudhdhuṃ ghorighghaighaḻai nivardhdhi jhèyya ivar jhèṉṟār.  bhala āṇḍhughaḻāgha dhilagh dhalidhdhiya jhèyalbhāḍhughaḻil īḍhubhaḍhḍhār. meluṃ, jhādhi bharimāṇadhdhiṟghuḻ āṇādhighghadhdhai jhavāl viḍhuvadhaṉ mūlaṃ dhaṉadhu aḍhaiyāḻadhdhai uruvāghghigh ghòṇḍhār.  1972 āṃ āṇḍhu madhurā bhāliyal valluṟavu val̤aghghu dhòḍharbhāgha dhilli mul̤uvadhuṃ bhorāḍhḍhaṅghaḻai eṟbhāḍhu jhèydha ivar, dhaṉṉāḍhjhi bhèṟṟa maghaḻir ghul̤uvāṉa jhaheliyuḍhaṉ  dhòḍharbhu ghòṇḍhār. iṅghu avar jhughādhāraṃ, dhūymaibh bhaṇi, ghuḍhuṃbhagh ghaḍhḍhubhbhāḍhu, ghaṟbhal̤ibhbhu maṟṟuṃ dhuṉbhuṟudhdhal bhoṉṟa bhirajhjhaṉaighaḻ dhòḍharbhāgha velai jhèyyadh dhòḍhaṅghiṉār 

1980 ghaḻil, dhilagh dhilliyil bhāradhiya dhalidh jhiṟudhdhaighaḻ  èṉṟa amaibhbhaidh dhòḍhaṅghiṉār. ivarghaḻ ahahvāṉ èṉṟa dhalidh nāḍhaghagh ghul̤uvaidh dhòḍhaṅghi, iḻaiñar āyvu vaḍhḍhadhdhai niṟuvi māṇavarghaḻ vil̤ibhbhuṇarvu nighal̤jhjhighaḻai naḍhadhdhadh dhòḍhaṅghiṉar. 
dhalidh maṟṟuṃ ādhivājhi amaibhbhughaḻiṉ dhejhiya ghūḍhḍhamaibhbhu, māṟṟu dhalidh ūḍhagha maiyaṃ, dhalidh bhèṇghaḻiṉ dhejhiya ghūḍhḍhamaibhbhu, rāṣḍhriya dhalidh maghaḻir andholaṉ bhoṉṟa bhala amaibhbhughaḻuḍhaṉ ivar dhòḍharbhu ghòṇḍhirundhār. 

2011 āṃ āṇḍhil, bhālivuḍh dhiraibhbhaḍhamāṉa āraghjhaṉ ( bhiraghāṣ jā iyaghghiyadhu) iyaghghunar dhalidhdhughaḻai avamadhidhdhadhāghagh ghūṟabhbhaḍhḍhu jharjhjhaiyil jhighghiyadhu.  bhaḍhadhdhai vèḻiyiḍhuvadhaṟghu muṉbhu dhilagh idhdhiraibhbhaḍhadhdhaibh bhārghghuṃbhaḍhi gheḍhḍhugh ghòḻḻabhbhaḍhḍhār.  2012 āṃ āṇḍhil, dhalidh maṟṟuṃ dhalidh allādha èl̤udhdhāḻarghaḻ, aṟiñarghaḻ maṟṟuṃ ārvalarghaḻiṉ ghūḍhḍhamaibhbhiṉ òru bhaghudhiyāgha irundhār, bhaḻḻi bhāḍhabhbhudhdhaghaṅghaḻil ḍhāghḍhar bhiār aṃbhedhghariṉ bhaṅghai jhariyāgha bhiradhinidhidhdhuvabhbhaḍhudhdha dhejhiya ghalvi ārāyjhjhi maṟṟuṃ bhayiṟjhigh ghul̤umadhdhiṟghu (èṉjhiiārḍhi) maṉu jhèydhār.

virudhughaḻ 

 dhejhiya maghaḻir āṇaiyadhdhiṉ jhiṟandha bhèṇ jhādhaṉaiyāḻar virudhu (2013)
 dhalidh bhèṇghaḻ bhejhjhu mānāḍhḍhil vāl̤nāḻ jhādhaṉaiyāḻar virudhu (2017)

iṟabhbhu 
dhilagh 30 mārjh 2018 aṉṟu dhaṉadhu 60 vayadhil dhilli jhèyiṉḍh sḍhībhaṉ marudhdhuvamaṉaiyil iṟandhār. mudhughèluṃbhu noy jhighijhjhaighghāgha ivar marudhdhuvamaṉaighghu al̤aidhdhujh jhèllabhbhaḍhḍhār.  ivaradhu maghaḻ, èl̤udhdhāḻar, naḍhighar maṟṟuṃ ārvalar jodhsṉā jhidhdhārdh āvār.

ivaradhu maṟaivughghu bhala aṟiñarghaḻ maṟṟuṃ ārvalarghaḻ iraṅghal dhèrividhdhuḻḻaṉar. nāḍhu mul̤uvadhuṃ iraṅghal ghūḍhḍhaṅghaḻ naḍhadhdhabhbhaḍhḍhaṉa maṟṟuṃ jhamūgha ūḍhagha valaidhdhaḻaṅghaḻil añjhali jhèludhdhabhbhaḍhḍhadhu. ivaradhu naṇbhar maghghaḻ jhivil urimaigh ghal̤aghadhdhiṉ dhalaivar (PUCL) ivaradhu naṇbhar ghavidhā srīvāsdhavā uḍhbhaḍha bhalaruṃ jhamūgha ūḍhaghaṅghaḻil dhaṅghaḻadhu añjhaliyaiyuṃ, iraṅghalaiyuṃ vèḻiyiḍhḍhirundhaṉar.

meṟghoḻghaḻ 

dhalidh jhindhaṉaiyāḻarghaḻ
dhalidh èl̤udhdhāḻarghaḻ
2018 iṟabhbhughaḻ
1958 bhiṟabhbhughaḻ
dhalidh bhèṇ èl̤udhdhāḻarghaḻ
இரஜினி திலக்