கங்கேயதேவன் (Gangeyadeva) ஆட்சிக்காலம்1015-1041 பொ.ச.) மத்திய இந்தியாவில் திரிபுரியை ஆண்ட திரிபுரி காலச்சூரி வம்சத்தின் ஆட்சியாளனாவான். இவனது இராச்சியம் சேதி நாடு அல்லது தஹாலா பகுதியை (இன்றைய மத்தியப் பிரதேசம்) மையமாகக் கொண்டிருந்தது.

தனது ஆட்சியின் ஆரம்ப காலத்தில், இவன் ஒரு அடிமையாக ஆட்சி செய்ததாக தெரிகிறது. ஒருவேளை பரமார மன்னன் போஜனின் ஆட்சியாக இருக்கலாம். இவன் போஜனுடன் கூட்டணி வைத்து மேலைச் சாளுக்கியர்களுக்கு எதிராகப் போரிட்டான். ஆனால் சில ஆரம்ப வெற்றிகளுக்குப் பிறகு பின்வாங்க வேண்டிய கட்டாயம் ஏற்பட்டது. 1030களில், இவன் பல அண்டை இராச்சியங்களைத் தாக்கி, இறையாண்மை கொண்ட ஆட்சியாளனாகத் தன்னை நிலைநிறுத்திக் கொண்டான். இவன் வாரணாசியை காலச்சூரி ஆதிக்கத்துடன் இணைத்ததாகத் தெரிகிறது.

நிலப்பிரபுத்துவவாதியாக 
கங்கேயதேவன் தனது தந்தை இரண்டாம் கோகல்லனுக்குப் பிறகு பொ.ச. 1015இல் திரிபுரியின் சிம்மாசனத்தில் அமர்ந்தான். இவனது  பொ.ச.1019 தேதியிட்ட முகுந்த்பூர் கல்வெட்டில், இவன் மகர்கா-மகா-மகட்டகா, மகாராசா போன்ற பட்டங்களை ஏற்றுக்கொண்டதாகத் தெரிகிறது. இந்த பட்டம் "மாகாராசாதிராசா" என்ற ஏகாதிபத்திய பட்டத்தைப் போல உயர்ந்ததல்ல. இது கங்கேயதேவன் மற்றொரு மன்னனுக்கு ஒரு நிலப்பிரபுவாக இருந்ததைக் குறிக்கிறது.

மேலைச் சாளுக்கியர்கள் 
கங்கேயதேவன் போஜனின் அடிமையாக இருக்கலாம். கல்யாணியின் மேலைச் சாளுக்கியர்களுக்கு எதிராக போரிட்டான். போஜன், கங்கேயதேவன், இராசேந்திர சோழன் ஆகிய மூவரின் கூட்டணியுடன் தன்னாட்டைக்காக்க சாளுக்கிய மன்னர் இரண்டாம் ஜெயசிம்மன் பல முனைகளில் போராட வேண்டி இருந்தது. 

குந்தள மன்னன் (அதாவது ஜெயசிம்மன்) கங்கேயதேவனிடமிருந்து தப்பி ஓடும்போது தனது ஈட்டியை கைவிட்டதாக காலச்சூரி கல்வெட்டுகள் பெருமையாக கூறுகின்றன. சாளுக்கிய கல்வெட்டுகளும் தங்கள் எதிரிகளுக்கு எதிராக வெற்றி பெற்வனும் இவனரது கூட்டாளிகளும் ஆரம்பத்தில் சில இராணுவ வெற்றிகளைப் பெற்றனர். ஆனால் இறுதியில் பின்வாங்க வேண்டிய கட்டாயம் ஏற்பட்டது.

ஒரு இறையாண்மை நாடாக 
தனது ஆட்சியின் பிற்பகுதியில், இவன் கிழக்கு மற்றும் வடக்கு எல்லைகளில் இராணுவ வெற்றிகளைப் பெற்றான். கங்கேயதேவன் "பரமபட்டாரக மகாராசாதிராசா பரமேசுவரரன்" என்ற பேரரசுப் பட்டங்களை எடுத்துக்கொண்டதாக இவனது பொ.ச. 1037-38 பியாவான் பாறைக் கல்வெட்டின் மூலம் அறிய முடிகிறது. "விக்ரமாதித்தன்" என்ற புகழ்பெற்ற வரலாற்றுப் பட்டத்தையும் இவன் ஏற்றுக்கொண்டான். பாரசீக எழுத்தாளர் அல்-பிருனி இவனை தஹாலா நாட்டின் ஆட்சியாளன் என்று குறிப்பிடுகிறார். மேலும் இவனது தலைநகருக்கு "தியவுரி" (திரிபுரி) என்றும் பெயரிட்டார்.

இறுதி நாட்கள் 
கங்கேயதேவன் பியாவனில் ஒரு சிவலிங்கத்தை நிறுவினான். இது இவன் சைவ சமயத்தைச் சேர்ந்தவன் என்பதைக் குறிக்கிறது.

கங்கேயதேவன் பிரயாகையில் ( அலகாபாத்) புனித ஆலமரத்தின் கீழ் முக்தி அடைந்ததாகக் காலச்சூரி பதிவுகள் கூறுகின்றன. இவனது நூறு மனைவிகளும் இவனது இறுதிச் சடங்கின்போது உடன்கட்டை ஏறியதாகக் கூறப்படுகிறது. இவனுக்குப் பின் இவனது மகன் இலட்சுமிகர்ணன் (கர்ணன் எனவும் அழைக்கப்படுகிறான்) ஆட்சிக்கு வந்தான். கர்ணனின் பொ.ச.1042 தேதியிட்ட வாரணாசி கல்வெட்டு, அவனது தந்தையின் முதல் வருடாந்திர சிராத்தச் (இறப்பு ஆண்டு சடங்கு) சந்தர்ப்பத்தில் வெளியிடப்பட்டது. கங்கேயதேவன் 22 சனவரி 1041இல் இறந்தான் என்று கூறுகிறது.

நாணயம் 

கங்கேயதேவன் ஒருபுறம் தனது பெயரையும், மறுபுறம் லட்சுமி தேவியின் உருவத்தையும் கொண்ட நாணயங்களை வெளியிட்டான். இந்த வடிவமைப்பு பல வட இந்திய வம்சங்களால் பின்பற்றப்பட்டது.

சான்றுகள்

உசாத்துணை 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

இந்திய அரசர்கள்
இந்திய அரச மரபுகள்
மத்தியப் பிரதேச வரலாறு
ghaṅgheyadhevaṉ (Gangeyadeva) āḍhjhighghālaṃ1015-1041 bhò.jha.) madhdhiya indhiyāvil dhiribhuriyai āṇḍha dhiribhuri ghālajhjhūri vaṃjhadhdhiṉ āḍhjhiyāḻaṉāvāṉ. ivaṉadhu irājhjhiyaṃ jhedhi nāḍhu alladhu dhahālā bhaghudhiyai (iṉṟaiya madhdhiyabh bhiradhejhaṃ) maiyamāghagh ghòṇḍhirundhadhu.

dhaṉadhu āḍhjhiyiṉ āraṃbha ghāladhdhil, ivaṉ òru aḍhimaiyāgha āḍhjhi jhèydhadhāgha dhèrighiṟadhu. òruveḻai bharamāra maṉṉaṉ bhojaṉiṉ āḍhjhiyāgha irughghalāṃ. ivaṉ bhojaṉuḍhaṉ ghūḍhḍhaṇi vaidhdhu melaijh jhāḻughghiyarghaḻughghu èdhirāghabh bhoriḍhḍhāṉ. āṉāl jhila āraṃbha vèṟṟighaḻughghubh bhiṟaghu bhiṉvāṅgha veṇḍhiya ghaḍhḍhāyaṃ eṟbhaḍhḍhadhu. 1030ghaḻil, ivaṉ bhala aṇḍhai irājhjhiyaṅghaḻaidh dhāghghi, iṟaiyāṇmai ghòṇḍha āḍhjhiyāḻaṉāghadh dhaṉṉai nilainiṟudhdhigh ghòṇḍhāṉ. ivaṉ vāraṇājhiyai ghālajhjhūri ādhighghadhdhuḍhaṉ iṇaidhdhadhāghadh dhèrighiṟadhu.

nilabhbhirabhudhdhuvavādhiyāgha 
ghaṅgheyadhevaṉ dhaṉadhu dhandhai iraṇḍhāṃ ghoghallaṉughghubh bhiṟaghu bhò.jha. 1015il dhiribhuriyiṉ jhiṃmājhaṉadhdhil amarndhāṉ. ivaṉadhu  bhò.jha.1019 dhedhiyiḍhḍha mughundhbhūr ghalvèḍhḍhil, ivaṉ magharghā-maghā-maghaḍhḍhaghā, maghārājhā bhoṉṟa bhaḍhḍhaṅghaḻai eṟṟughghòṇḍhadhāghadh dhèrighiṟadhu. indha bhaḍhḍhaṃ "māghārājhādhirājhā" èṉṟa eghādhibhadhdhiya bhaḍhḍhadhdhaibh bhola uyarndhadhalla. idhu ghaṅgheyadhevaṉ maṟṟòru maṉṉaṉughghu òru nilabhbhirabhuvāgha irundhadhaigh ghuṟighghiṟadhu.

melaijh jhāḻughghiyarghaḻ 
ghaṅgheyadhevaṉ bhojaṉiṉ aḍhimaiyāgha irughghalāṃ. ghalyāṇiyiṉ melaijh jhāḻughghiyarghaḻughghu èdhirāgha bhoriḍhḍhāṉ. bhojaṉ, ghaṅgheyadhevaṉ, irājhendhira jhol̤aṉ āghiya mūvariṉ ghūḍhḍhaṇiyuḍhaṉ dhaṉṉāḍhḍhaighghāghgha jhāḻughghiya maṉṉar iraṇḍhāṃ jèyajhiṃmaṉ bhala muṉaighaḻil bhorāḍha veṇḍhi irundhadhu. 

ghundhaḻa maṉṉaṉ (adhāvadhu jèyajhiṃmaṉ) ghaṅgheyadhevaṉiḍhamirundhu dhabhbhi oḍhuṃbhodhu dhaṉadhu īḍhḍhiyai ghaiviḍhḍhadhāgha ghālajhjhūri ghalvèḍhḍhughaḻ bhèrumaiyāgha ghūṟughiṉṟaṉa. jhāḻughghiya ghalvèḍhḍhughaḻuṃ dhaṅghaḻ èdhirighaḻughghu èdhirāgha vèṟṟi bhèṟvaṉuṃ ivaṉaradhu ghūḍhḍhāḻighaḻuṃ āraṃbhadhdhil jhila irāṇuva vèṟṟighaḻaibh bhèṟṟaṉar. āṉāl iṟudhiyil bhiṉvāṅgha veṇḍhiya ghaḍhḍhāyaṃ eṟbhaḍhḍhadhu.

òru iṟaiyāṇmai nāḍhāgha 
dhaṉadhu āḍhjhiyiṉ bhiṟbhaghudhiyil, ivaṉ ghil̤aghghu maṟṟuṃ vaḍhaghghu èllaighaḻil irāṇuva vèṟṟighaḻaibh bhèṟṟāṉ. ghaṅgheyadhevaṉ "bharamabhaḍhḍhāragha maghārājhādhirājhā bharamejhuvararaṉ" èṉṟa bherarajhubh bhaḍhḍhaṅghaḻai èḍhudhdhughghòṇḍhadhāgha ivaṉadhu bhò.jha. 1037-38 bhiyāvāṉ bhāṟaigh ghalvèḍhḍhiṉ mūlaṃ aṟiya muḍhighiṟadhu. "vighramādhidhdhaṉ" èṉṟa bhughal̤bhèṟṟa varalāṟṟubh bhaḍhḍhadhdhaiyuṃ ivaṉ eṟṟughghòṇḍhāṉ. bhārajhīgha èl̤udhdhāḻar al-bhiruṉi ivaṉai dhahālā nāḍhḍhiṉ āḍhjhiyāḻaṉ èṉṟu ghuṟibhbhiḍhughiṟār. meluṃ ivaṉadhu dhalainagharughghu "dhiyavuri" (dhiribhuri) èṉṟuṃ bhèyariḍhḍhār.

iṟudhi nāḍhghaḻ 
ghaṅgheyadhevaṉ bhiyāvaṉil òru jhivaliṅghadhdhai niṟuviṉāṉ. idhu ivaṉ jhaiva jhamayadhdhaijh jherndhavaṉ èṉbhadhaigh ghuṟighghiṟadhu.

ghaṅgheyadhevaṉ bhirayāghaiyil ( alaghābhādh) bhuṉidha ālamaradhdhiṉ ghīl̤ mughdhi aḍhaindhadhāghagh ghālajhjhūri bhadhivughaḻ ghūṟughiṉṟaṉa. ivaṉadhu nūṟu maṉaivighaḻuṃ ivaṉadhu iṟudhijh jhaḍhaṅghiṉbhodhu uḍhaṉghaḍhḍhai eṟiyadhāghagh ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu. ivaṉughghubh bhiṉ ivaṉadhu maghaṉ ilaḍhjhumigharṇaṉ (gharṇaṉ èṉavuṃ al̤aighghabhbhaḍhughiṟāṉ) āḍhjhighghu vandhāṉ. gharṇaṉiṉ bhò.jha.1042 dhedhiyiḍhḍha vāraṇājhi ghalvèḍhḍhu, avaṉadhu dhandhaiyiṉ mudhal varuḍhāndhira jhirādhdhajh (iṟabhbhu āṇḍhu jhaḍhaṅghu) jhandharbhbhadhdhil vèḻiyiḍhabhbhaḍhḍhadhu. ghaṅgheyadhevaṉ 22 jhaṉavari 1041il iṟandhāṉ èṉṟu ghūṟughiṟadhu.

nāṇayaṃ 

ghaṅgheyadhevaṉ òrubhuṟaṃ dhaṉadhu bhèyaraiyuṃ, maṟubhuṟaṃ laḍhjhumi dheviyiṉ uruvadhdhaiyuṃ ghòṇḍha nāṇayaṅghaḻai vèḻiyiḍhḍhāṉ. indha vaḍhivamaibhbhu bhala vaḍha indhiya vaṃjhaṅghaḻāl bhiṉbhaṟṟabhbhaḍhḍhadhu.

jhāṉṟughaḻ

ujhādhdhuṇai 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

indhiya arajharghaḻ
indhiya arajha marabhughaḻ
madhdhiyabh bhiradhejha varalāṟu
கங்கேயதேவன்