கிட்டுவாரி அல்லது கத்துவாரி என்பது இந்தியாவின் சம்மு-காசுமீரில் உள்ள கிட்டுவார்  பள்ளத்தாக்கில் பேசப்படும் காசுமீரமொழியின் மிகவும் தனித்துவமானதும்  பழமைமரபான பேச்சுவழக்கு  உடையதுமான ஒரு மொழி ஆகும் சியார்ச்சு ஆபிரகாம் கிரியர்சன் போன்ற அறிஞர்களால் கிட்டவாரி மொழி காசுமீர மொழியின்  பேச்சுவழக்கு என வகைப்படுத்தப்பட்டுள்ளது. இது காசுமீர் பள்ளத்தாக்கிற்கு வெளியே பேசப்படும் இரண்டு முக்கிய காசுமீர பேச்சுவழக்குகளில் ஒன்றாகும் (மற்றொன்று பொகுலி, ஒருவேளை இது ஒரு மேற்கு பகாரி மொழியாக இருக்கலாம்).. 

கிரியர்சன், தனது மொழியியல் கணக்கெடுப்பில், கிட்டுவாரியைக் காசுமீரிய மொழியின்  வேறுபட்ட ஒரு வகையான மொழியாக வகைப்படுத்தினார், இது அண்டைப் பகுதி மொழிகளாகிய பஞ்சாபி,  பகாரி ஆகியவற்றால் ஆழமாக தாக்கம் பெறப்பட்டது.  கிட்டுவாரி மொழியானது காசுமீர மொழியின் மற்ற கிளை மொழிகளைக்காட்டிலும் பழமைய மரபுகளைக் காத்திருக்கும் மொழி  என்று கிரியர்சன் குறித்திருந்தார். இதற்குச் சான்றாக எழுவாய் மாற்றுப்பெயரீட்டுச் சொல்லாக து என்றிருப்பதையும் நிகழ்கால partciple ‘அன்’ இருப்பதையும் குறிப்பிட்டார். இவை பொதுச்சீர் காசுமீர மொழியில் மறைந்துவிட்டன.  கிட்டுவாரி மொழியின் ஒரு சொற்பட்டியலும் தொடக்கநிலை இலக்கண வரைவுகளை வடக்கு இமயமலையின் மொழிகள் என்னும் படைப்பில் தொகுக்கப்பட்டன 

1911 ஆம் ஆண்டு இந்திய மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பில் கிட்டுவாரி பேசிய 7,464 பேர் பதிவு செய்தனர்.

எழுத்து 
கிட்டுவாரி மொழியை எழுத தக்கிரியின் ஒரு தனித்துவமான மாறுபாடு பயன்படுத்தப்படுகிறது என்று கிரியர்சன் குறிப்பிடுகிறார்; அத்துடன் நிலையான எழுத்துக்கூட்டலஅல்லது நிலையான எழுத்துவடிவம் இருப்பதாகத் தெரியவில்லை.

அடிக்குறிப்புகளும் மேற்கோள்களும்

கிஷ்துவார் மாவட்டம்
இந்திய மொழிகள்
ghiḍhḍhuvāri alladhu ghadhdhuvāri èṉbhadhu indhiyāviṉ jhaṃmu-ghājhumīril uḻḻa ghiḍhḍhuvār  bhaḻḻadhdhāghghil bhejhabhbhaḍhuṃ ghājhumīramòl̤iyiṉ mighavuṃ dhaṉidhdhuvamāṉadhuṃ  bhal̤amaimarabhāṉa bhejhjhuval̤aghghu  uḍhaiyadhumāṉa òru mòl̤i āghuṃ jhiyārjhjhu ābhiraghāṃ ghiriyarjhaṉ bhoṉṟa aṟiñarghaḻāl ghiḍhḍhavāri mòl̤i ghājhumīra mòl̤iyiṉ  bhejhjhuval̤aghghu èṉa vaghaibhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. idhu ghājhumīr bhaḻḻadhdhāghghiṟghu vèḻiye bhejhabhbhaḍhuṃ iraṇḍhu mughghiya ghājhumīra bhejhjhuval̤aghghughaḻil òṉṟāghuṃ (maṟṟòṉṟu bhòghuli, òruveḻai idhu òru meṟghu bhaghāri mòl̤iyāgha irughghalāṃ).. 

ghiriyarjhaṉ, dhaṉadhu mòl̤iyiyal ghaṇaghghèḍhubhbhil, ghiḍhḍhuvāriyaigh ghājhumīriya mòl̤iyiṉ  veṟubhaḍhḍha òru vaghaiyāṉa mòl̤iyāgha vaghaibhbhaḍhudhdhiṉār, idhu aṇḍhaibh bhaghudhi mòl̤ighaḻāghiya bhañjhābhi,  bhaghāri āghiyavaṟṟāl āl̤amāgha dhāghghaṃ bhèṟabhbhaḍhḍhadhu.  ghiḍhḍhuvāri mòl̤iyāṉadhu ghājhumīra mòl̤iyiṉ maṟṟa ghiḻai mòl̤ighaḻaighghāḍhḍhiluṃ bhal̤amaiya marabhughaḻaigh ghādhdhirughghuṃ mòl̤i  èṉṟu ghiriyarjhaṉ ghuṟidhdhirundhār. idhaṟghujh jhāṉṟāgha èl̤uvāy māṟṟubhbhèyarīḍhḍhujh jhòllāgha dhu èṉṟirubhbhadhaiyuṃ nighal̤ghāla partciple ‘aṉ’ irubhbhadhaiyuṃ ghuṟibhbhiḍhḍhār. ivai bhòdhujhjhīr ghājhumīra mòl̤iyil maṟaindhuviḍhḍhaṉa.  ghiḍhḍhuvāri mòl̤iyiṉ òru jhòṟbhaḍhḍhiyaluṃ dhòḍhaghghanilai ilaghghaṇa varaivughaḻai vaḍhaghghu imayamalaiyiṉ mòl̤ighaḻ èṉṉuṃ bhaḍhaibhbhil dhòghughghabhbhaḍhḍhaṉa 

1911 āṃ āṇḍhu indhiya maghghaḻ dhòghai ghaṇaghghèḍhubhbhil ghiḍhḍhuvāri bhejhiya 7,464 bher bhadhivu jhèydhaṉar.

èl̤udhdhu 
ghiḍhḍhuvāri mòl̤iyai èl̤udha dhaghghiriyiṉ òru dhaṉidhdhuvamāṉa māṟubhāḍhu bhayaṉbhaḍhudhdhabhbhaḍhughiṟadhu èṉṟu ghiriyarjhaṉ ghuṟibhbhiḍhughiṟār; adhdhuḍhaṉ nilaiyāṉa èl̤udhdhughghūḍhḍhalaalladhu nilaiyāṉa èl̤udhdhuvaḍhivaṃ irubhbhadhāghadh dhèriyavillai.

aḍhighghuṟibhbhughaḻuṃ meṟghoḻghaḻuṃ

ghiṣdhuvār māvaḍhḍhaṃ
indhiya mòl̤ighaḻ
கிட்டுவாரி