லியூ நகாய் நி ( Lui Ngai Ni ) என்பது மணிப்பூரின் நாகா பழங்குடியினரால் கொண்டாடப்படும் விதை விதைப்பு திருவிழாவாகும்.  இந்த திருவிழா விதை விதைக்கும் பருவத்தை அறிவிக்கிறது. மேலும் நாகர்களுக்கான ஆண்டின் தொடக்கத்தைக் குறிக்கிறது. 1988 ஆம் ஆண்டு முதல் இவ்விழா அரசு விடுமுறையாக அறிவிக்கப்பட்டது

சொற்பிறப்பியல் 
"லுய் - நகாய் - நி" என்ற சொல் மூன்று வெவ்வேறு நாகா மொழிகளில் இருந்து உருவாக்கப்பட்டது. "லுய்" என்பது "லுய்ராபானிட்" என்பதிலிருந்து வந்தது. இது விதை விதைப்பு திருவிழாவிற்கான தங்குல் வார்த்தையாகும். "நகாய்" என்றால் ரோங்மே மொழியில் திருவிழா என்றும் "நி" என்பது விதை விதைக்கும் திருவிழாவைக் குறிக்கும் மாவோ வார்த்தையாகும். 

ஆண்டுதோறும் பிப்ரவரி 14-15 தேதிகளில் வசந்த காலத்தின் தொடக்கத்தில் திருவிழா கொண்டாடப்படுகிறது. திருவிழாவின் போது, மணிப்பூரில் உள்ள நாகா பழங்குடியினரான அனல், மாவோ, மரம், பௌமை, தாங்குல், ஜீமே, லியாங்மாய், ரோங்மேய், புய்மேய், மோயோன், மோன்சாங், மாரிங், தாராவ், லாம்கான்க், சோத்தே, காரம், சிரு, தங்ஙள் ஆகிய இனங்கள் ஒன்று கூடுகின்றன. அவர்களின் வளமான கலாச்சார பாரம்பரியத்தை ஒன்றிணைத்து காட்சிப்படுத்த நியமிக்கப்பட்ட இடத்தில். மணிப்பூரில் உள்ள முக்கிய நாகா பழங்குடியினரைத் தவிர, நாகாலாந்து, அசாம் மற்றும் அருணாச்சலப் பிரதேசத்தைச் சேர்ந்த பிற நாகா பழங்குடியினர் சிறப்பு விருந்தினர்களாகவும் அழைப்பாளர்களாகவும் விழாக்களில் பங்கேற்கின்றனர்.  இந்திய அரசின் சுற்றுலா அமைச்சகம் 24 டிசம்பர் 1986 அன்று நாகர்களுக்கு ஒரு சிறப்பு நினைவு நாள் மற்றும் அங்கீகாரத்தை வழங்கியது. அப்போதிருந்து, இது நாகாவின் பல்வேறு தடைசெய்யப்பட்ட பகுதிகளிலும் கொண்டாடப்படுகிறது. நாகாலாந்தின் பத்துக்கும் மேற்பட்ட நாகா பழங்குடியினரால் கொண்டாடப்படும் ஹார்ன்பில் திருவிழாவிற்குப் பிறகு இது இரண்டாவது பெரிய பழங்குடி நாகா திருவிழாவாகும்.

முக்கியத்துவம் 
பயிரிடும் தெய்வங்களை போற்றவும், அமைதிப்படுத்தவும், மக்களின் நலனுக்காக பிரார்த்தனை செய்யவும் இந்த திருவிழா ஒரு சிறப்பு சந்தர்ப்பமாகும். திருவிழாவின் போது கலாச்சார நடனங்கள் மற்றும் பாடல்கள், பல்வேறு கலாச்சார உடை நிகழ்ச்சிகள், தீ மூட்டுதல், மேளம் அடித்தல், பாரம்பரிய நாட்டுப்புற நடனங்கள் மற்றும் பாடல்கள் உட்பட பல்வேறு கலாச்சார நடவடிக்கைகள் காட்சிப்படுத்தப்படுகின்றன. மணிப்பூரில் உள்ள அனைத்து நாகா மக்கள் வசிக்கும் பகுதிகளிலும் Lui-Ngai-Ni திருவிழா கொண்டாடப்படுகிறது, இருப்பினும், முக்கிய விழா நாகா மக்கள் வசிக்கும் மாவட்டத் தலைமையகங்களான உக்ருல், தமெங்லாங், சேனாபதி மற்றும் சாண்டல் ஆகிய இடங்களில் மாறி மாறி நடத்தப்படுகிறது. 

மகசூல் தரும் தெய்வீக சக்திகளை மதித்து சமரசம் செய்யவும், பொது மக்களின் செழிப்புக்காக கடவுளிடம் முறையிடவும் திருவிழா ஒரு தனித்துவமாக நிகழ்த்தப்படுகிறது. கொண்டாட்டத்தின் மத்தியில் வெவ்வேறு சமூகப் பயிற்சிகள் காட்சிப்படுத்தப்படுகின்றன. எடுத்துக்காட்டாக, கலாச்சார நடனங்கள் மற்றும் மெல்லிசைகள், வெவ்வேறு சமூக ஆடைகளுடன் தோன்றுதல், நெருப்பு மூட்டுதல், மேளம் அடித்தல் போன்றவை. அனைத்து பழங்குடியினரும் ஒற்றுமையுடன் ஒன்றிணைந்து, தங்கள் கலாச்சாரம் மற்றும் அடையாளத்தை வெளிப்படுத்துகிறார்க. இது அவர்களின் சகோதரத்துவ பிணைப்பை இறுக்குகிறது.

சான்றுகள்

வெளி இணைப்புகள் 
 Lui-Ngai-Ni Festival 2023 - Know Everything

பெப்ரவரி சிறப்பு நாட்கள்
நாகாலாந்தின் பண்பாடு
மணிப்பூரில் பண்பாடு
liyū naghāy ni ( Lui Ngai Ni ) èṉbhadhu maṇibhbhūriṉ nāghā bhal̤aṅghuḍhiyiṉarāl ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhuṃ vidhai vidhaibhbhu dhiruvil̤āvāghuṃ.  indha dhiruvil̤ā vidhai vidhaighghuṃ bharuvadhdhai aṟivighghiṟadhu. meluṃ nāgharghaḻughghāṉa āṇḍhiṉ dhòḍhaghghadhdhaigh ghuṟighghiṟadhu. 1988 āṃ āṇḍhu mudhal ivvil̤ā arajhu viḍhumuṟaiyāgha aṟivighghabhbhaḍhḍhadhu

jhòṟbhiṟabhbhiyal 
"luy - naghāy - ni" èṉṟa jhòl mūṉṟu vèvveṟu nāghā mòl̤ighaḻil irundhu uruvāghghabhbhaḍhḍhadhu. "luy" èṉbhadhu "luyrābhāṉiḍh" èṉbhadhilirundhu vandhadhu. idhu vidhai vidhaibhbhu dhiruvil̤āviṟghāṉa dhaṅghul vārdhdhaiyāghuṃ. "naghāy" èṉṟāl roṅme mòl̤iyil dhiruvil̤ā èṉṟuṃ "ni" èṉbhadhu vidhai vidhaighghuṃ dhiruvil̤āvaigh ghuṟighghuṃ māvo vārdhdhaiyāghuṃ. 

āṇḍhudhoṟuṃ bhibhravari 14-15 dhedhighaḻil vajhandha ghāladhdhiṉ dhòḍhaghghadhdhil dhiruvil̤ā ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhughiṟadhu. dhiruvil̤āviṉ bhodhu, maṇibhbhūril uḻḻa nāghā bhal̤aṅghuḍhiyiṉarāṉa aṉal, māvo, maraṃ, bhaumai, dhāṅghul, jīme, liyāṅmāy, roṅmey, bhuymey, moyoṉ, moṉjhāṅ, māriṅ, dhārāv, lāṃghāṉgh, jhodhdhe, ghāraṃ, jhiru, dhaṅṅaḻ āghiya iṉaṅghaḻ òṉṟu ghūḍhughiṉṟaṉa. avarghaḻiṉ vaḻamāṉa ghalājhjhāra bhāraṃbhariyadhdhai òṉṟiṇaidhdhu ghāḍhjhibhbhaḍhudhdha niyamighghabhbhaḍhḍha iḍhadhdhil. maṇibhbhūril uḻḻa mughghiya nāghā bhal̤aṅghuḍhiyiṉaraidh dhavira, nāghālāndhu, ajhāṃ maṟṟuṃ aruṇājhjhalabh bhiradhejhadhdhaijh jherndha bhiṟa nāghā bhal̤aṅghuḍhiyiṉar jhiṟabhbhu virundhiṉarghaḻāghavuṃ al̤aibhbhāḻarghaḻāghavuṃ vil̤āghghaḻil bhaṅgheṟghiṉṟaṉar.  indhiya arajhiṉ jhuṟṟulā amaijhjhaghaṃ 24 ḍhijhaṃbhar 1986 aṉṟu nāgharghaḻughghu òru jhiṟabhbhu niṉaivu nāḻ maṟṟuṃ aṅghīghāradhdhai val̤aṅghiyadhu. abhbhodhirundhu, idhu nāghāviṉ bhalveṟu dhaḍhaijhèyyabhbhaḍhḍha bhaghudhighaḻiluṃ ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhughiṟadhu. nāghālāndhiṉ bhadhdhughghuṃ meṟbhaḍhḍha nāghā bhal̤aṅghuḍhiyiṉarāl ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhuṃ hārṉbhil dhiruvil̤āviṟghubh bhiṟaghu idhu iraṇḍhāvadhu bhèriya bhal̤aṅghuḍhi nāghā dhiruvil̤āvāghuṃ.

mughghiyadhdhuvaṃ 
bhayiriḍhuṃ dhèyvaṅghaḻai bhoṟṟavuṃ, amaidhibhbhaḍhudhdhavuṃ, maghghaḻiṉ nalaṉughghāgha bhirārdhdhaṉai jhèyyavuṃ indha dhiruvil̤ā òru jhiṟabhbhu jhandharbhbhamāghuṃ. dhiruvil̤āviṉ bhodhu ghalājhjhāra naḍhaṉaṅghaḻ maṟṟuṃ bhāḍhalghaḻ, bhalveṟu ghalājhjhāra uḍhai nighal̤jhjhighaḻ, dhī mūḍhḍhudhal, meḻaṃ aḍhidhdhal, bhāraṃbhariya nāḍhḍhubhbhuṟa naḍhaṉaṅghaḻ maṟṟuṃ bhāḍhalghaḻ uḍhbhaḍha bhalveṟu ghalājhjhāra naḍhavaḍhighghaighaḻ ghāḍhjhibhbhaḍhudhdhabhbhaḍhughiṉṟaṉa. maṇibhbhūril uḻḻa aṉaidhdhu nāghā maghghaḻ vajhighghuṃ bhaghudhighaḻiluṃ Lui-Ngai-Ni dhiruvil̤ā ghòṇḍhāḍhabhbhaḍhughiṟadhu, irubhbhiṉuṃ, mughghiya vil̤ā nāghā maghghaḻ vajhighghuṃ māvaḍhḍhadh dhalaimaiyaghaṅghaḻāṉa ughrul, dhamèṅlāṅ, jheṉābhadhi maṟṟuṃ jhāṇḍhal āghiya iḍhaṅghaḻil māṟi māṟi naḍhadhdhabhbhaḍhughiṟadhu. 

maghajhūl dharuṃ dhèyvīgha jhaghdhighaḻai madhidhdhu jhamarajhaṃ jhèyyavuṃ, bhòdhu maghghaḻiṉ jhèl̤ibhbhughghāgha ghaḍhavuḻiḍhaṃ muṟaiyiḍhavuṃ dhiruvil̤ā òru dhaṉidhdhuvamāgha nighal̤dhdhabhbhaḍhughiṟadhu. ghòṇḍhāḍhḍhadhdhiṉ madhdhiyil vèvveṟu jhamūghabh bhayiṟjhighaḻ ghāḍhjhibhbhaḍhudhdhabhbhaḍhughiṉṟaṉa. èḍhudhdhughghāḍhḍhāgha, ghalājhjhāra naḍhaṉaṅghaḻ maṟṟuṃ mèllijhaighaḻ, vèvveṟu jhamūgha āḍhaighaḻuḍhaṉ dhoṉṟudhal, nèrubhbhu mūḍhḍhudhal, meḻaṃ aḍhidhdhal bhoṉṟavai. aṉaidhdhu bhal̤aṅghuḍhiyiṉaruṃ òṟṟumaiyuḍhaṉ òṉṟiṇaindhu, dhaṅghaḻ ghalājhjhāraṃ maṟṟuṃ aḍhaiyāḻadhdhai vèḻibhbhaḍhudhdhughiṟārgha. idhu avarghaḻiṉ jhaghodharadhdhuva bhiṇaibhbhai iṟughghughiṟadhu.

jhāṉṟughaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 
 Lui-Ngai-Ni Festival 2023 - Know Everything

bhèbhravari jhiṟabhbhu nāḍhghaḻ
nāghālāndhiṉ bhaṇbhāḍhu
maṇibhbhūril bhaṇbhāḍhu
லியூ நகாய் நி