லாலா ஹர் தயால் சிங் மாத்தூர் (Lala Har Dayal Singh Mathur) (14 அக்டோபர் 1884 - 4 மார்ச் 1939) இவர் ஓர் இந்திய தேசியவாத புரட்சிகரவாதியும், சுதந்திர போராட்ட வீரராவார். இவர் இந்தியக் குடிமைப்பணியை நிராகரித்த ஒரு பல்துறை அறிஞராவார். இவரது எளிய வாழ்க்கையும், அறிவார்ந்த புத்திசாலித்தனமும் கனடாவிலும், அமெரிக்காவிலும் வாழும் பல வெளிநாடு வாழ் இந்தியர்களை முதல் உலகப் போரின்போது பிரிட்டிசு ஏகாதிபத்தியத்திற்கு எதிராக போராட தூண்டியது.

சுயசரிதை

ஆரம்ப ஆண்டுகளில் 
இவர் 1884 அக்டோபர் 14 அன்று தில்லியில் ஒரு இந்து மாத்தூர் கயஸ்தா குடும்பத்தில் பிறந்தார். வர் போலி ராணி மற்றும் கௌரி தயால் மாத்தூர் ஆகியோரின் ஏழு குழந்தைகளில் ஆறாவது மகனாக இருந்தார். இவரது தந்தை மாவட்ட நீதிமன்ற வாசகர் . சிறு வயதிலேயே, இவர் ஆர்ய சமாஜத்தால் ஈர்க்கப்பட்டார். இவர் சியாம்ஜி கிருஷ்ண வர்மா, விநாயக் தாமோதர் சாவர்க்கர் மற்றும் பிகாஜி காமா ஆகியோருடன் தொடர்பு கொண்டிருந்தார். ஜிசொப்பி மாசினி, கார்ல் மார்க்சு மற்றும் மிகைல் பக்கூனின் ஆகியோரிடமிருந்தும் இவர் உத்வேகம் பெற்றார்.

கேம்பிரிச்சு பள்ளியில் படித்த இவர் இந்தியாவின் தில்லி புனித ஸ்டீபன் கல்லூரியில் சமசுகிருதத்தில் இளங்கலை பட்டமும், பஞ்சாப் பல்கலைக்கழகத்தில் சமசுகிருதத்தில் முதுகலை பட்டமும் பெற்றார் . 1905 ஆம் ஆண்டில், சமசுகிருதத்தில் தனது உயர் படிப்புகளுக்காக ஆக்சுபோர்டு பல்கலைக்கழகத்தின் இரண்டு உதவித்தொகைகளைப் பெற்றார். 1907 இல் வெளியிடப்பட்ட தி இந்தியன் சோசியாலஜிக்கு எழுதிய கடிதத்தில், அராஜகவாத கருத்துக்களை ஆராயத் தொடங்கினார்.  இந்தக் கடிதம் இவரை காவல்துறையினரால் கண்காணிக்க வழிவகுத்தது. அந்த ஆண்டின் பிற்பகுதியில், இந்தியக் குடிமைப் பணியை விட்டுவிட்டு, சிக்கன வாழ்க்கை வாழ 1908 இல் இந்தியா திரும்பினார். ஆனால் இந்தியாவிலும், இவர் முன்னணி செய்தித்தாள்களில் கட்டுரைகளை எழுதத் தொடங்கினார், பிரித்தானிய அரசு இவரது எழுத்துக்கு தடை விதிக்க முடிவு செய்தபோது, லாலா லஜ்பத் ராய் இவரை நாட்டை விட்டு வெளியேறி வெளிநாடு செல்லுமாறு அறிவுறுத்தினார். இந்த காலகட்டத்தில்தான் இவர் இந்தியன் சோசியாலாஜியை  அச்சிட்டதற்காக விசாரணைக்கு உட்படுத்தப்பட்ட  கை ஆல்ட்ரெட்டின் நட்புக்குள் வந்தார்.

1909 இல் பாரிஸுக்குச் சென்ற இவர் வந்தே மாதரம் என்ற இதழின் ஆசிரியரானார். ஆனால் இவர் பாரிஸில் மிகவும் மகிழ்ச்சியாக இல்லை, எனவே இவர் அங்கிருந்துஅல்ஜீரியா சென்றார். அங்கேயும், இவர் மகிழ்ச்சியற்றவராக இருந்தார். கியூபா அல்லது யப்பானுக்குச் செல்வது குறித்து யோசித்தார். எல்லாவற்றிற்கும் மேலாக, இவர் மர்தினிக்குச் சென்றார். அங்கு இவர் சிக்கன வாழ்க்கையை வாழத் தொடங்கினார். ஒரு ஆர்ய சமாஜவாதியான, பாய் பரமானந்த் இவரைத் தேடி வந்தார். பௌத்தம் போன்ற ஒரு புதிய மதத்தை நிறுவுவது பற்றி இருவரும் விவாதித்தனர்.

மேற்கோள்கள்

மேலும் படிக்க 
Ghadar Movement: Ideology, Organisation and Strategy by Harish K. Puri, Guru Nanak Dev University Press, 1983
Har Dayal: Hindu Revolutionary and Rationalist by Emily C. Brown, The University of Arizona Press, 1975
Har Dayal: Hindu Revolutionary and Rationalist, review by Mark Juergensmeyer. The Journal of Asian Studies, 1976
The Bodhisattva Doctrine in Buddhist Sanskrit Literature by Har Dayal, 1932; Motilal Banarsidass Publishers, 1970
 Pandit Vardachari Thoughts On Education by L. Har Dayal 1969 New Delhi-110024 இந்தியா Vivek Swadhyay Mandal.

வெளி இணைப்புகள் 

 Our Educational Problem – collection of Lala Har Dayal's articles published in Punjabi (published from Lahore)
 Forty-four months in Germany and Turkey – digital archive at archive.org
Sunit Singh: Dayal, Har, in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War.
  A tribute to the great revolutionary – an article by Khushwant Singh
 Har Dayal materials in the South Asian American Digital Archive (SAADA)
 Yogendra Bali, Understanding revolutionary idol Lala Hardayal
 http://www.indianpost.com/viewstamp.php/Serial%20Number/1231/LALA%20HARDAYAL

தில்லி நபர்கள்
இந்தியப் புரட்சியாளர்கள்
இந்திய இறைமறுப்பாளர்கள்
1939 இறப்புகள்
1884 பிறப்புகள்
lālā har dhayāl jhiṅ mādhdhūr (Lala Har Dayal Singh Mathur) (14 aghḍhobhar 1884 - 4 mārjh 1939) ivar or indhiya dhejhiyavādha bhuraḍhjhigharavādhiyuṃ, jhudhandhira bhorāḍhḍha vīrarāvār. ivar indhiyagh ghuḍhimaibhbhaṇiyai nirāgharidhdha òru bhaldhuṟai aṟiñarāvār. ivaradhu èḻiya vāl̤ghghaiyuṃ, aṟivārndha bhudhdhijhālidhdhaṉamuṃ ghaṉaḍhāviluṃ, amèrighghāviluṃ vāl̤uṃ bhala vèḻināḍhu vāl̤ indhiyarghaḻai mudhal ulaghabh bhoriṉbhodhu bhiriḍhḍhijhu eghādhibhadhdhiyadhdhiṟghu èdhirāgha bhorāḍha dhūṇḍhiyadhu.

jhuyajharidhai

āraṃbha āṇḍhughaḻil 
ivar 1884 aghḍhobhar 14 aṉṟu dhilliyil òru indhu mādhdhūr ghayasdhā ghuḍhuṃbhadhdhil bhiṟandhār. var bholi rāṇi maṟṟuṃ ghauri dhayāl mādhdhūr āghiyoriṉ el̤u ghul̤andhaighaḻil āṟāvadhu maghaṉāgha irundhār. ivaradhu dhandhai māvaḍhḍha nīdhimaṉṟa vājhaghar . jhiṟu vayadhileye, ivar ārya jhamājadhdhāl īrghghabhbhaḍhḍhār. ivar jhiyāṃji ghiruṣṇa varmā, vināyagh dhāmodhar jhāvarghghar maṟṟuṃ bhighāji ghāmā āghiyoruḍhaṉ dhòḍharbhu ghòṇḍhirundhār. jijhòbhbhi mājhiṉi, ghārl mārghjhu maṟṟuṃ mighail bhaghghūṉiṉ āghiyoriḍhamirundhuṃ ivar udhveghaṃ bhèṟṟār.

gheṃbhirijhjhu bhaḻḻiyil bhaḍhidhdha ivar indhiyāviṉ dhilli bhuṉidha sḍhībhaṉ ghallūriyil jhamajhughirudhadhdhil iḻaṅghalai bhaḍhḍhamuṃ, bhañjhābh bhalghalaighghal̤aghadhdhil jhamajhughirudhadhdhil mudhughalai bhaḍhḍhamuṃ bhèṟṟār . 1905 āṃ āṇḍhil, jhamajhughirudhadhdhil dhaṉadhu uyar bhaḍhibhbhughaḻughghāgha āghjhubhorḍhu bhalghalaighghal̤aghadhdhiṉ iraṇḍhu udhavidhdhòghaighaḻaibh bhèṟṟār. 1907 il vèḻiyiḍhabhbhaḍhḍha dhi indhiyaṉ jhojhiyālajighghu èl̤udhiya ghaḍhidhadhdhil, arājaghavādha gharudhdhughghaḻai ārāyadh dhòḍhaṅghiṉār.  indhagh ghaḍhidhaṃ ivarai ghāvaldhuṟaiyiṉarāl ghaṇghāṇighgha val̤ivaghudhdhadhu. andha āṇḍhiṉ bhiṟbhaghudhiyil, indhiyagh ghuḍhimaibh bhaṇiyai viḍhḍhuviḍhḍhu, jhighghaṉa vāl̤ghghai vāl̤a 1908 il indhiyā dhiruṃbhiṉār. āṉāl indhiyāviluṃ, ivar muṉṉaṇi jhèydhidhdhāḻghaḻil ghaḍhḍhuraighaḻai èl̤udhadh dhòḍhaṅghiṉār, bhiridhdhāṉiya arajhu ivaradhu èl̤udhdhughghu dhaḍhai vidhighgha muḍhivu jhèydhabhodhu, lālā lajbhadh rāy ivarai nāḍhḍhai viḍhḍhu vèḻiyeṟi vèḻināḍhu jhèllumāṟu aṟivuṟudhdhiṉār. indha ghālaghaḍhḍhadhdhildhāṉ ivar indhiyaṉ jhojhiyālājiyai  ajhjhiḍhḍhadhaṟghāgha vijhāraṇaighghu uḍhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍha  ghai ālḍhrèḍhḍhiṉ naḍhbhughghuḻ vandhār.

1909 il bhārisughghujh jhèṉṟa ivar vandhe mādharaṃ èṉṟa idhal̤iṉ ājhiriyarāṉār. āṉāl ivar bhārisil mighavuṃ maghil̤jhjhiyāgha illai, èṉave ivar aṅghirundhualjīriyā jhèṉṟār. aṅgheyuṃ, ivar maghil̤jhjhiyaṟṟavarāgha irundhār. ghiyūbhā alladhu yabhbhāṉughghujh jhèlvadhu ghuṟidhdhu yojhidhdhār. èllāvaṟṟiṟghuṃ melāgha, ivar mardhiṉighghujh jhèṉṟār. aṅghu ivar jhighghaṉa vāl̤ghghaiyai vāl̤adh dhòḍhaṅghiṉār. òru ārya jhamājavādhiyāṉa, bhāy bharamāṉandh ivaraidh dheḍhi vandhār. bhaudhdhaṃ bhoṉṟa òru bhudhiya madhadhdhai niṟuvuvadhu bhaṟṟi iruvaruṃ vivādhidhdhaṉar.

meṟghoḻghaḻ

meluṃ bhaḍhighgha 
Ghadar Movement: Ideology, Organisation and Strategy by Harish K. Puri, Guru Nanak Dev University Press, 1983
Har Dayal: Hindu Revolutionary and Rationalist by Emily C. Brown, The University of Arizona Press, 1975
Har Dayal: Hindu Revolutionary and Rationalist, review by Mark Juergensmeyer. The Journal of Asian Studies, 1976
The Bodhisattva Doctrine in Buddhist Sanskrit Literature by Har Dayal, 1932; Motilal Banarsidass Publishers, 1970
 Pandit Vardachari Thoughts On Education by L. Har Dayal 1969 New Delhi-110024 indhiyā Vivek Swadhyay Mandal.

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 

 Our Educational Problem – collection of Lala Har Dayal's articles published in Punjabi (published from Lahore)
 Forty-four months in Germany and Turkey – digital archive at archive.org
Sunit Singh: Dayal, Har, in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War.
  A tribute to the great revolutionary – an article by Khushwant Singh
 Har Dayal materials in the South Asian American Digital Archive (SAADA)
 Yogendra Bali, Understanding revolutionary idol Lala Hardayal
 http://www.indianpost.com/viewstamp.php/Serial%20Number/1231/LALA%20HARDAYAL

dhilli nabharghaḻ
indhiyabh bhuraḍhjhiyāḻarghaḻ
indhiya iṟaimaṟubhbhāḻarghaḻ
1939 iṟabhbhughaḻ
1884 bhiṟabhbhughaḻ
ஹர் தயால்