இலல்லேசுவரி (Lalleshwari) உள்ளூரில் இலால் தெட் (1320-1392),காசுமீர சைவ இந்து தத்துவப் பள்ளியின் காஷ்மீரி ஆன்மீகவாதியாவார்.   இவர் வட்சன் அல்லது வாக்சு என்று அழைக்கப்படும் மாய கவிதை பாணியை உருவாக்கியவர். அதாவது "பேச்சு" (சமசுகிருத வாக்கில் இருந்து). இலால் வாக்சு என்று அழைக்கப்படும் இவரது வசனங்கள் காஷ்மீரி மொழியின் ஆரம்பகால பாடல்கள் மற்றும் நவீன காஷ்மீரி இலக்கிய வரலாற்றில் ஒரு முக்கிய பகுதியாகும்.

இலால் தெட் ("அம்மா லால்" அல்லது "அம்மா லல்லா") லால் தியாத் (தியாத் என்றால் "பாட்டி"), லல்லா ஆரிஃபா, லால் தித்தி, லல்லேசுவரி, லல்லா யோகீசுவரி/யோகேசுவரி மற்றும் லாலிசிறீ உட்பட பல்வேறு பெயர்களாலும் அறியப்படுகிறார்.

வாழ்க்கை 
இவரது வாழ்க்கைப் பதிவுகளில் பெரும்பகுதி வாய்வழி பாரம்பரியத்தில் அடங்கியுள்ளது. அதன் விளைவாக இவரது வாழ்க்கை மற்றும் நம்பிக்கைகள் பற்றிய விவரங்களில் கணிசமான மாறுபாடுகள் உள்ளன. ஜோனராஜா, சிறீவரா, பிரஜ்யபட்டா மற்றும் ஐதர் மாலிக் சதுரா ஆகியோரால் தயாரிக்கப்பட்ட பல சமகால காஷ்மீரி வரலாறுகள் இவரைக் குறிப்பிடவில்லை. முல்லா அலி ரெய்னா எழுதிய துறவிகள் மற்றும் மதப் பிரமுகர்களின் வாழ்க்கை வரலாறுகளின் தொகுப்பான தத்கிரத்-உல்-அரிஃபின் (1587) இல் இவரைப் பற்றிய முதல் எழுதப்பட்ட பதிவு உள்ளது. அதைத் தொடர்ந்து பாபா தாவுத் மிஷ்கதியின் அஸ்ரார் உல் -அக்பர் (1654) என்ற புத்தகத்தில் இவரது வாழ்க்கைக் குறிப்பு உள்ளது. இந்த நூல்களில், லால் தெட் ஒரு மர்மமான துறவியாக விவரிக்கப்படுகிறார். பயணிகளுக்கு காட்டில் தோன்றுகிறார். 1736 ஆம் ஆண்டில், குவாஜா ஆசம் தித்தாமரியின் தாரிக்-இ- அஸாமி என்ற நூல் இவரது வாழ்க்கையைப் பற்றிய விரிவான விவரத்தைக் கொண்டிருந்தது. இவர் வாகியாதி-இ-காஷ்மீர் (1746) என்ற ஒரு பாரசீக நாளேட்டில் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளார். அதில் இவர் சுல்தான் அலாவு-தின் (1343-54) ஆட்சியில் பிரபலமானவர் என்றும் சுல்தான் ஷிஹாப்-உத் - இன் ஆட்சியில் இறந்தார் என்றும் விவரிக்கப்பட்டுள்ளது.

லால் தெட், காஷ்மீர் பயணத்தின் போது சொந்த வசனங்களில் தனது கதைகளைப் பதிவு செய்த. ஒரு ஈரானிய சூபி அறிஞரும் கவிஞருமான மிர் சயீத் அலி-ஹம்தானியின் சமகாலத்தவராகவும் நம்பப்படுகிறார்.

பெரும்பாலான நவீன அறிஞர்கள் செம்பூர் அல்லது பாண்ட்ரேந்தனுக்கு அருகில் கி.பி.1301 -1320 க்கு இடையில் இவர் பிறந்தார் என கருதுகின்றனர். மேலும் 1373 இல் இறந்துவிட்டதாக மதிப்பிடப்பட்டுள்ளது. பிஜ்பெஹாராவுக்கு அருகில் உள்ள ஒரு கல்லறையை இவரது நினைவுச்சின்னமாக என்று கூறப்படுகிறது. இருப்பினும் இது உறுதிப்படுத்தப்படவில்லை. லால் தெட் ஒரு பிராமண குடும்பத்தில் பிறந்ததாக நம்பப்படுகிறது. மேலும் உள்ளூர் பழக்கவழக்கங்களின்படி பன்னிரெண்டாவது வயதில் திருமணம் செய்து கொண்டார். இவரது திருமணத்தைத் தொடர்ந்து, வழக்கப்படி பத்மாவதி என்று பெயர் மாற்றப்பட்டார். ஆனால் தொடர்ந்து லல்லா அல்லது லால் தெட் என்றே அழைக்கப்பட்டார். சில அறிக்கைகள் அவரது திருமணம் மகிழ்ச்சியற்றதாக இருந்தது என்று கூறுகிறது. மேலும் தனது இருபத்தி நான்கு மற்றும் இருபத்தி ஆறு வயதுக்குள், ஒரு ஆன்மீகத் தலைவரான சித்த சிறீகாந்த் அல்லதுசைவ சமயத்தைச் சேர்ந்த சேத் போயுவின் சீடராக வீட்டை விட்டு வெளியேறினார்.  தனது மதக் கல்வியின் ஒரு பகுதியாக, ஒரு ஆசிரியராகவும் ஆன்மீகத் தலைவராகவும் மாறுவதற்கு முன்பு, தனியாக பிச்சை எடுத்து சென்றார்.

இலக்கியப் படைப்புகள் 
இலால் தெட்டின் கவிதைகள் காஷ்மீரி இலக்கியத்தின் ஆரம்பகால படைப்புகளில் சிலவற்றைப் பிரதிநிதித்துவப்படுத்துகின்றன. மேலும் காஷ்மீரி வட இந்தியாவில் பேசப்படும் அபபிரம்சா-பிரகிருதத்திலிருந்து ஒரு தனித்துவமான மொழியாக வெளிவரத் தொடங்கியது என எழுதப்பட்டது. வாக்ஸ் எனப்படும் மொத்தம் 285 கவிதைகளை இவர் படைத்ததாக அறியப்படுகிறது.

கருப்பொருள் 
இவரது வாக்சு கவிதைகள், சமசுகிருத, இசுலாமிய, சூபி மற்றும் சீக்கிய கலாச்சாரங்களிலிருந்து இவரது வாழ்க்கையில் இந்திய துணைக் கண்டத்துடன் தொடர்பை ஏற்படுத்திய தாக்கங்கள் மற்றும் மொழிகளிலிருந்து பெறப்பட்டது.

1900 ஆம் ஆண்டுக்கு முன் திரிகா  அழைக்கப்பட்ட காஷ்மீரில் சைவ சமயத்தின்  மாய பாரம்பரியத்தை இவர் தொடர்ந்தார்.

மொழிபெயர்ப்புகள் 
இவரது படைப்புகள் முதன்முதலில் இருபதாம் நூற்றாண்டில் எழுத்தில் பதிவு செய்யப்பட்டன. மேலும் அவை காஷ்மீரி மற்றும் மொழிபெயர்ப்பில் அடிக்கடி மீண்டும் வெளியிடப்பட்டன. 1914 ஆம் ஆண்டில், மொழியியல் அறிஞரான சர் ஜார்ஜ் கிரியர்சன், இவரது கவிதைகளை நகலெடுத்தார். அந்த நேரத்தில் இவரது கவிதைகளைப் பற்றிய எழுத்துப்பூர்வ பதிவு கிடைக்கவில்லை. மேலும் காஷ்மீரின் குஷ் நகரில் வசிக்கும் கதைசொல்லியான தர்ம-தாசா தர்வேஷ் நிகழ்த்திய வாய்வழி கதையை எழுதியதன் மூலம் தயாரிக்கப்பட்டது. இந்த கையெழுத்துப் பிரதியை ஆங்கிலத்தில் கிரியர்சன் மொழிபெயர்த்தார். மேலும், லல்லா-வாக்யானி அல்லது லால் தெட்டின் வைஸ் வாசகங்கள் என வெளியிடப்பட்டது. அங்கேரி நாட்டைச் சேர்ந்த பிரிட்டிசு தொல்லியல் ஆராய்ச்சியாளருமான சர் மார்க் ஆரல் ஸ்டெய்ன் தயாரித்த பகுதியளவு மொழிபெயர்ப்பை கிரியர்சன் ஒருங்கிணைத்து விரிவுபடுத்தினார். மேலும் காஷ்மீரி பழமொழிகள் மற்றும் பழமொழிகளின் அகராதியில் (1888) உள்ள சில ஆவணப்படுத்தப்பட்ட கவிதைகளை இணைத்தார்.

கிரியர்சனின் மொழிபெயர்ப்புதான் லால் தெட்டின் படைப்புகளின் முதல் அச்சிடப்பட்டு வெளியிடப்பட்ட தொகுதியாகும். அவரது மொழிபெயர்ப்பைத் தொடர்ந்து, பல ஆங்கில மொழிபெயர்ப்புகள் தயாரிக்கப்பட்டன. குறிப்பாக பண்டிட் ஆனந்த கவுல் (1921), சர் ரிச்சர்ட் கார்னாக் டெம்பிள் (1924)  மற்றும் ஜெய்லால் கவுல் (1973) ஆகியோரால் செய்யப்பட்டவை. மிக சமீபத்திய மொழிபெயர்ப்புகளில் கோல்மன் பார்க்ஸ், ஜெய்ஸ்ரீ ஒடின் காக், மற்றும் ரஞ்சித் ஹோஸ்கோட் ஆகியோரின் மொழிபெயர்ப்புகள் அடங்கும்.

இவரது கவிதைகள், ( வாக்சு ) ரிச்சர்ட் டெம்பிள், ஜெய்லால் கவுல், கோல்மன் பார்க்ஸ், ஜெய்ஸ்ரீ ஒடின் மற்றும் ரஞ்சித் ஹோஸ்கோட் ஆகியோரால் ஆங்கிலத்திலும் மொழிபெயர்க்கப்பட்டுள்ளன.

இவரது வாக்சின் பல புதிய மொழிபெயர்ப்புகளுக்கு அப்பால், இவரது வாழ்க்கை மற்றும் கவிதைகளை அடிப்படையாகக் கொண்ட பிற சமகால கலை நிகழ்ச்சிகளும் உள்ளன. உதாரணமாக, பாடலில் இவரது கவிதைகளின் சமகால விளக்கங்கள் உள்ளன. கூடுதலாக, லால் தெட் (இவரது வாழ்க்கையை அடிப்படையாகக் கொண்டது) என்ற தலைப்பில் ஆங்கிலம், இந்தி மற்றும் காஷ்மீரி மொழிகளில் ஒரு தனி நாடகம் 2004 முதல் இந்தியா முழுவதும் நடிகை மிதா வசிஷ்ட்டா என்பவரால் நிகழ்த்தப்பட்டது.

மேலும் படிக்க 
 Lalla Yogishwari, Anand Kaul, reprint from the Indian Antiquary, Vols. L, LIX, LX, LXI, LXII.
 Lalla-Vakyani, Sir George Grierson and Dr. Lionel D. Barnett Litt. D. (R. A. S. monograph, Vol. XVII, London 1920)..
 Vaakh Lalla Ishwari, Parts I and II (Urdu Edition by A. K. Wanchoo and English by Sarwanand Chaaragi, 1939).
 Lal Ded by Jayalal Kaul, 1973, சாகித்திய அகாதமி, New Delhi.
 The Ascent of Self: A Reinterpretation of the Mystical Poetry of Lalla-Ded by B. N. Parimoo, Motilal Banarsidass, Delhi. .
 The Word of Lalla the Prophetess, by Sir Richard Carnac Temple, Cambridge 1924
 Lal Ded: Her life and sayings by Nil Kanth Kotru, Utpal publications, Srinagar, .
 Lalleshwari : spiritual poems by a great Siddha yogini, by Swami Muktananda and Swami Laldyada. 1981, SYDA Foundation, ASIN: B000M1C7BC.
 Lal Ded: Her life & sayings, by Swami Laldyada. Utpal Publications, 1989, .
 Naked Song, by Laldyada, Lalla, Coleman Barks (Translator), 1992, Maypop Books, . 
 Mystical Verses of Lalla: A Journey of Self Realization, by Jaishree Kak. Motilal Banarsidass, 2007.
 I, Lalla: The Poems of Lal Ded, translated by Ranjit Hoskote with an Introduction and Notes, Penguin Classics, 2011, . 
 Siddha Yogini, A Kashmiri Secret of Divine Knowledge. by Ghauri, Laila Khalid. Proquest Dissertations And Theses 2012. Section 0075, Part 0604 82 pages; [M.A dissertation].United States – District of Columbia: The George Washington University; 2012. Publication Number: AAT 1501080.
 Lalla, Unveiled: The Naked Voice of the Feminine Translations by Jennifer Sundeen. 2nd Tier Publishing, July 3, 2020.' .

சான்றுகள்

வெளி இணைப்புகள் 

 Kashmiri Saints and Sages
 The Wise Sayings of Lal Ded, translated by Sir George Grierson

1320 பிறப்புகள்
பெண் கவிஞர்கள்
ilallejhuvari (Lalleshwari) uḻḻūril ilāl dhèḍh (1320-1392),ghājhumīra jhaiva indhu dhadhdhuvabh bhaḻḻiyiṉ ghāṣmīri āṉmīghavādhiyāvār.   ivar vaḍhjhaṉ alladhu vāghjhu èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhuṃ māya ghavidhai bhāṇiyai uruvāghghiyavar. adhāvadhu "bhejhjhu" (jhamajhughirudha vāghghil irundhu). ilāl vāghjhu èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhuṃ ivaradhu vajhaṉaṅghaḻ ghāṣmīri mòl̤iyiṉ āraṃbhaghāla bhāḍhalghaḻ maṟṟuṃ navīṉa ghāṣmīri ilaghghiya varalāṟṟil òru mughghiya bhaghudhiyāghuṃ.

ilāl dhèḍh ("aṃmā lāl" alladhu "aṃmā lallā") lāl dhiyādh (dhiyādh èṉṟāl "bhāḍhḍhi"), lallā ārifā, lāl dhidhdhi, lallejhuvari, lallā yoghījhuvari/yoghejhuvari maṟṟuṃ lālijhiṟī uḍhbhaḍha bhalveṟu bhèyarghaḻāluṃ aṟiyabhbhaḍhughiṟār.

vāl̤ghghai 
ivaradhu vāl̤ghghaibh bhadhivughaḻil bhèruṃbhaghudhi vāyval̤i bhāraṃbhariyadhdhil aḍhaṅghiyuḻḻadhu. adhaṉ viḻaivāgha ivaradhu vāl̤ghghai maṟṟuṃ naṃbhighghaighaḻ bhaṟṟiya vivaraṅghaḻil ghaṇijhamāṉa māṟubhāḍhughaḻ uḻḻaṉa. joṉarājā, jhiṟīvarā, bhirajyabhaḍhḍhā maṟṟuṃ aidhar māligh jhadhurā āghiyorāl dhayārighghabhbhaḍhḍha bhala jhamaghāla ghāṣmīri varalāṟughaḻ ivaraigh ghuṟibhbhiḍhavillai. mullā ali rèyṉā èl̤udhiya dhuṟavighaḻ maṟṟuṃ madhabh bhiramugharghaḻiṉ vāl̤ghghai varalāṟughaḻiṉ dhòghubhbhāṉa dhadhghiradh-ul-arifiṉ (1587) il ivaraibh bhaṟṟiya mudhal èl̤udhabhbhaḍhḍha bhadhivu uḻḻadhu. adhaidh dhòḍharndhu bhābhā dhāvudh miṣghadhiyiṉ asrār ul -aghbhar (1654) èṉṟa bhudhdhaghadhdhil ivaradhu vāl̤ghghaigh ghuṟibhbhu uḻḻadhu. indha nūlghaḻil, lāl dhèḍh òru marmamāṉa dhuṟaviyāgha vivarighghabhbhaḍhughiṟār. bhayaṇighaḻughghu ghāḍhḍhil dhoṉṟughiṟār. 1736 āṃ āṇḍhil, ghuvājā ājhaṃ dhidhdhāmariyiṉ dhārigh-i- asāmi èṉṟa nūl ivaradhu vāl̤ghghaiyaibh bhaṟṟiya virivāṉa vivaradhdhaigh ghòṇḍhirundhadhu. ivar vāghiyādhi-i-ghāṣmīr (1746) èṉṟa òru bhārajhīgha nāḻeḍhḍhil ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhḍhuḻḻār. adhil ivar jhuldhāṉ alāvu-dhiṉ (1343-54) āḍhjhiyil bhirabhalamāṉavar èṉṟuṃ jhuldhāṉ ṣihābh-udh - iṉ āḍhjhiyil iṟandhār èṉṟuṃ vivarighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.

lāl dhèḍh, ghāṣmīr bhayaṇadhdhiṉ bhodhu jhòndha vajhaṉaṅghaḻil dhaṉadhu ghadhaighaḻaibh bhadhivu jhèydha. òru īrāṉiya jhūbhi aṟiñaruṃ ghaviñarumāṉa mir jhayīdh ali-haṃdhāṉiyiṉ jhamaghāladhdhavarāghavuṃ naṃbhabhbhaḍhughiṟār.

bhèruṃbhālāṉa navīṉa aṟiñarghaḻ jhèṃbhūr alladhu bhāṇḍhrendhaṉughghu arughil ghi.bhi.1301 -1320 ghghu iḍhaiyil ivar bhiṟandhār èṉa gharudhughiṉṟaṉar. meluṃ 1373 il iṟandhuviḍhḍhadhāgha madhibhbhiḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. bhijbhèhārāvughghu arughil uḻḻa òru ghallaṟaiyai ivaradhu niṉaivujhjhiṉṉamāgha èṉṟu ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu. irubhbhiṉuṃ idhu uṟudhibhbhaḍhudhdhabhbhaḍhavillai. lāl dhèḍh òru bhirāmaṇa ghuḍhuṃbhadhdhil bhiṟandhadhāgha naṃbhabhbhaḍhughiṟadhu. meluṃ uḻḻūr bhal̤aghghaval̤aghghaṅghaḻiṉbhaḍhi bhaṉṉirèṇḍhāvadhu vayadhil dhirumaṇaṃ jhèydhu ghòṇḍhār. ivaradhu dhirumaṇadhdhaidh dhòḍharndhu, val̤aghghabhbhaḍhi bhadhmāvadhi èṉṟu bhèyar māṟṟabhbhaḍhḍhār. āṉāl dhòḍharndhu lallā alladhu lāl dhèḍh èṉṟe al̤aighghabhbhaḍhḍhār. jhila aṟighghaighaḻ avaradhu dhirumaṇaṃ maghil̤jhjhiyaṟṟadhāgha irundhadhu èṉṟu ghūṟughiṟadhu. meluṃ dhaṉadhu irubhadhdhi nāṉghu maṟṟuṃ irubhadhdhi āṟu vayadhughghuḻ, òru āṉmīghadh dhalaivarāṉa jhidhdha jhiṟīghāndh alladhujhaiva jhamayadhdhaijh jherndha jhedh bhoyuviṉ jhīḍharāgha vīḍhḍhai viḍhḍhu vèḻiyeṟiṉār.  dhaṉadhu madhagh ghalviyiṉ òru bhaghudhiyāgha, òru ājhiriyarāghavuṃ āṉmīghadh dhalaivarāghavuṃ māṟuvadhaṟghu muṉbhu, dhaṉiyāgha bhijhjhai èḍhudhdhu jhèṉṟār.

ilaghghiyabh bhaḍhaibhbhughaḻ 
ilāl dhèḍhḍhiṉ ghavidhaighaḻ ghāṣmīri ilaghghiyadhdhiṉ āraṃbhaghāla bhaḍhaibhbhughaḻil jhilavaṟṟaibh bhiradhinidhidhdhuvabhbhaḍhudhdhughiṉṟaṉa. meluṃ ghāṣmīri vaḍha indhiyāvil bhejhabhbhaḍhuṃ abhabhiraṃjhā-bhiraghirudhadhdhilirundhu òru dhaṉidhdhuvamāṉa mòl̤iyāgha vèḻivaradh dhòḍhaṅghiyadhu èṉa èl̤udhabhbhaḍhḍhadhu. vāghs èṉabhbhaḍhuṃ mòdhdhaṃ 285 ghavidhaighaḻai ivar bhaḍhaidhdhadhāgha aṟiyabhbhaḍhughiṟadhu.

gharubhbhòruḻ 
ivaradhu vāghjhu ghavidhaighaḻ, jhamajhughirudha, ijhulāmiya, jhūbhi maṟṟuṃ jhīghghiya ghalājhjhāraṅghaḻilirundhu ivaradhu vāl̤ghghaiyil indhiya dhuṇaigh ghaṇḍhadhdhuḍhaṉ dhòḍharbhai eṟbhaḍhudhdhiya dhāghghaṅghaḻ maṟṟuṃ mòl̤ighaḻilirundhu bhèṟabhbhaḍhḍhadhu.

1900 āṃ āṇḍhughghu muṉ dhirighā  al̤aighghabhbhaḍhḍha ghāṣmīril jhaiva jhamayadhdhiṉ  māya bhāraṃbhariyadhdhai ivar dhòḍharndhār.

mòl̤ibhèyarbhbhughaḻ 
ivaradhu bhaḍhaibhbhughaḻ mudhaṉmudhalil irubhadhāṃ nūṟṟāṇḍhil èl̤udhdhil bhadhivu jhèyyabhbhaḍhḍhaṉa. meluṃ avai ghāṣmīri maṟṟuṃ mòl̤ibhèyarbhbhil aḍhighghaḍhi mīṇḍhuṃ vèḻiyiḍhabhbhaḍhḍhaṉa. 1914 āṃ āṇḍhil, mòl̤iyiyal aṟiñarāṉa jhar jārj ghiriyarjhaṉ, ivaradhu ghavidhaighaḻai naghalèḍhudhdhār. andha neradhdhil ivaradhu ghavidhaighaḻaibh bhaṟṟiya èl̤udhdhubhbhūrva bhadhivu ghiḍhaighghavillai. meluṃ ghāṣmīriṉ ghuṣ nagharil vajhighghuṃ ghadhaijhòlliyāṉa dharma-dhājhā dharveṣ nighal̤dhdhiya vāyval̤i ghadhaiyai èl̤udhiyadhaṉ mūlaṃ dhayārighghabhbhaḍhḍhadhu. indha ghaiyèl̤udhdhubh bhiradhiyai āṅghiladhdhil ghiriyarjhaṉ mòl̤ibhèyardhdhār. meluṃ, lallā-vāghyāṉi alladhu lāl dhèḍhḍhiṉ vais vājhaghaṅghaḻ èṉa vèḻiyiḍhabhbhaḍhḍhadhu. aṅgheri nāḍhḍhaijh jherndha bhiriḍhḍhijhu dhòlliyal ārāyjhjhiyāḻarumāṉa jhar mārgh āral sḍhèyṉ dhayāridhdha bhaghudhiyaḻavu mòl̤ibhèyarbhbhai ghiriyarjhaṉ òruṅghiṇaidhdhu virivubhaḍhudhdhiṉār. meluṃ ghāṣmīri bhal̤amòl̤ighaḻ maṟṟuṃ bhal̤amòl̤ighaḻiṉ agharādhiyil (1888) uḻḻa jhila āvaṇabhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍha ghavidhaighaḻai iṇaidhdhār.

ghiriyarjhaṉiṉ mòl̤ibhèyarbhbhudhāṉ lāl dhèḍhḍhiṉ bhaḍhaibhbhughaḻiṉ mudhal ajhjhiḍhabhbhaḍhḍhu vèḻiyiḍhabhbhaḍhḍha dhòghudhiyāghuṃ. avaradhu mòl̤ibhèyarbhbhaidh dhòḍharndhu, bhala āṅghila mòl̤ibhèyarbhbhughaḻ dhayārighghabhbhaḍhḍhaṉa. ghuṟibhbhāgha bhaṇḍhiḍh āṉandha ghavul (1921), jhar rijhjharḍh ghārṉāgh ḍhèṃbhiḻ (1924)  maṟṟuṃ jèylāl ghavul (1973) āghiyorāl jhèyyabhbhaḍhḍhavai. migha jhamībhadhdhiya mòl̤ibhèyarbhbhughaḻil gholmaṉ bhārghs, jèysrī òḍhiṉ ghāgh, maṟṟuṃ rañjhidh hosghoḍh āghiyoriṉ mòl̤ibhèyarbhbhughaḻ aḍhaṅghuṃ.

ivaradhu ghavidhaighaḻ, ( vāghjhu ) rijhjharḍh ḍhèṃbhiḻ, jèylāl ghavul, gholmaṉ bhārghs, jèysrī òḍhiṉ maṟṟuṃ rañjhidh hosghoḍh āghiyorāl āṅghiladhdhiluṃ mòl̤ibhèyarghghabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa.

ivaradhu vāghjhiṉ bhala bhudhiya mòl̤ibhèyarbhbhughaḻughghu abhbhāl, ivaradhu vāl̤ghghai maṟṟuṃ ghavidhaighaḻai aḍhibhbhaḍhaiyāghagh ghòṇḍha bhiṟa jhamaghāla ghalai nighal̤jhjhighaḻuṃ uḻḻaṉa. udhāraṇamāgha, bhāḍhalil ivaradhu ghavidhaighaḻiṉ jhamaghāla viḻaghghaṅghaḻ uḻḻaṉa. ghūḍhudhalāgha, lāl dhèḍh (ivaradhu vāl̤ghghaiyai aḍhibhbhaḍhaiyāghagh ghòṇḍhadhu) èṉṟa dhalaibhbhil āṅghilaṃ, indhi maṟṟuṃ ghāṣmīri mòl̤ighaḻil òru dhaṉi nāḍhaghaṃ 2004 mudhal indhiyā mul̤uvadhuṃ naḍhighai midhā vajhiṣḍhḍhā èṉbhavarāl nighal̤dhdhabhbhaḍhḍhadhu.

meluṃ bhaḍhighgha 
 Lalla Yogishwari, Anand Kaul, reprint from the Indian Antiquary, Vols. L, LIX, LX, LXI, LXII.
 Lalla-Vakyani, Sir George Grierson and Dr. Lionel D. Barnett Litt. D. (R. A. S. monograph, Vol. XVII, London 1920)..
 Vaakh Lalla Ishwari, Parts I and II (Urdu Edition by A. K. Wanchoo and English by Sarwanand Chaaragi, 1939).
 Lal Ded by Jayalal Kaul, 1973, jhāghidhdhiya aghādhami, New Delhi.
 The Ascent of Self: A Reinterpretation of the Mystical Poetry of Lalla-Ded by B. N. Parimoo, Motilal Banarsidass, Delhi. .
 The Word of Lalla the Prophetess, by Sir Richard Carnac Temple, Cambridge 1924
 Lal Ded: Her life and sayings by Nil Kanth Kotru, Utpal publications, Srinagar, .
 Lalleshwari : spiritual poems by a great Siddha yogini, by Swami Muktananda and Swami Laldyada. 1981, SYDA Foundation, ASIN: B000M1C7BC.
 Lal Ded: Her life & sayings, by Swami Laldyada. Utpal Publications, 1989, .
 Naked Song, by Laldyada, Lalla, Coleman Barks (Translator), 1992, Maypop Books, . 
 Mystical Verses of Lalla: A Journey of Self Realization, by Jaishree Kak. Motilal Banarsidass, 2007.
 I, Lalla: The Poems of Lal Ded, translated by Ranjit Hoskote with an Introduction and Notes, Penguin Classics, 2011, . 
 Siddha Yogini, A Kashmiri Secret of Divine Knowledge. by Ghauri, Laila Khalid. Proquest Dissertations And Theses 2012. Section 0075, Part 0604 82 pages; [M.A dissertation].United States – District of Columbia: The George Washington University; 2012. Publication Number: AAT 1501080.
 Lalla, Unveiled: The Naked Voice of the Feminine Translations by Jennifer Sundeen. 2nd Tier Publishing, July 3, 2020.' .

jhāṉṟughaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 

 Kashmiri Saints and Sages
 The Wise Sayings of Lal Ded, translated by Sir George Grierson

1320 bhiṟabhbhughaḻ
bhèṇ ghaviñarghaḻ
இலல்லேசுவரி