தெலிகா கோயில் (Telika Temple) தெலி கா மந்திர் என்றும் அழைக்கப்படும் இது, இந்தியாவின் மத்திய பிரதேசத்தில் உள்ள குவாலியர் கோட்டைகுள் அமைந்துள்ள ஒரு இந்துக் கோவிலாகும். சிவன், விஷ்ணு மற்றும் சப்தகன்னியர் போன்ற தெய்வங்களுக்காக அர்ப்பணிக்கப்பட்ட இக்கோயில் பொ.ச. 8ஆம் நூற்றாண்டின் முற்பகுதியிலும் 9ஆம் நூற்றாண்டின் முற்பகுதியிலும் கட்டப்பட்டது.  

இது இந்துக் கோவில்களிலே ஒரு வித்தியாசமான வடிவமைப்பைக் கொண்டுள்ளது. இது வழக்கமான சதுர வடிவ கர்ப்பக்கிருகத்திற்கு பதிலாக செவ்வக வடிவில் உள்ளது. இது இந்துக் கோயில் கட்டிடக்கலை பாணியின் கூறுகளையும், திராவிடக் கட்டிடக்கலையையும் ஒருங்கிணைக்கிறது. கூர்ஜர-பிரதிகார-கோபகிரி பாணி வட இந்திய கட்டிடக்கலை அடிப்படையிலும் இந்தக் கோயில் அமைந்துள்ளது.   

கட்டிடக்கலையில் "இசைக் கோர்வைகள்" அடிப்படையிலான வடிவமைப்பிற்கு இந்தக் கோயில் ஒரு சிறந்த எடுத்துக்காட்டு.  ஜெர்மன் கலை வரலாற்றாசிரியர் ஹெர்மன் கோய்ட்ஸ் பிற்கால குப்தர் கால இந்தியக் கலையின் தலைசிறந்த படைப்பாக அழைத்தார்.

அமைவிடம் 
இந்தக் கோயில் வடக்கு மத்திய பிரதேசத்தின் குவாலியர் கோட்டைக்குள் அமைந்துள்ளது. இந்த நகரம் முக்கிய நெடுஞ்சாலைகளான என்.எச் 44 மற்றும் 46 (ஆசிய நெடுஞ்சாலை 43 மற்றும் 47), ஒரு தொடர்வண்டி நிலையம் மூலமும், விமான நிலையம் மூலமும் இணைக்கப்பட்டுள்ளது. இது இடைக்காலத்தின் பிற வரலாற்று இந்து மற்றும் சமண கோயில்களுக்கு அருகில் அமைந்துள்ளது. அதே போல் வைணவம், சைவம், சாகிசக் கோயில்களின் முக்கிய குழுவான பதேஷ்வர் இந்துக் கோயில்களுக்கு அருகிலுள்ள படேசுவர் கோயில்கள் அருகிலும் உள்ளது. இங்குள்ள பல கோயில்கள் மற்றும் 100 க்கும் மேற்பட்ட சிறிய பஞ்சரத பாணியிலான கோயில்களின் இடிபாடுகளாக உள்ளன.  22 கோயில்களைக் கொண்ட நரேசர் கோயில் வளாகமும்,   மஹுவா கோயில்களில் பெரும்பாலானவையும் 6ஆம் மற்றும் 10ஆம் நூற்றாண்டுகளுக்கு இடையில் கணக்கிடப்பட்டுள்ளன. இந்துக் கட்டிடக்கலையின் நாகரா பாணியில் பல்வேறு மாறுபாடுகளையும், வாஸ்து மண்டல சமச்சீர் கொள்கைகளை பயன்படுத்துவதையும் இவை எடுத்துக்காட்டுகின்றன.  

குவாலியரின் பழைய நகரத்திற்குள் உள்ள வரலாற்றுக் கோயில்களில் தெலி கா மந்திரும் ஒன்றாகும். இது பழைய நகரத்தின் நடுவில் உள்ளது. இது ஒரு உயரமான இடத்தில் கட்டப்பட்டுள்ளது. இது கோட்டையின் வெவ்வேறு இடங்களிலிருந்து தனித்து நிற்கிறது.    தெலி கா மந்திர் மற்றும் பிற வரலாற்றுக் கோயில்களின் தளம் ஆரம்பகால கல்வெட்டுகளில் காணப்படுகிறது. இவற்றில் சில நகரத்தை கோபகிரி என்று குறிப்பிடுகின்றன.

பெயர் காரணம் 
கோவிலின் பெயரின் தோற்றம் பற்றிய தெளிவான விவரம் இல்லை. தெலி கா மந்திர் என்றால் "எண்ணெய் மனிதர் கோயில்" என்று பொருள். ஆனால் கல்வெட்டுகளோ அல்லது நூல்களோ இத்தகைய பெயரை உறுதிப்படுத்தவில்லை. வரலாற்றாசிரியர் ஆலன் கருத்துப்படி, இந்த பெயருக்கு திருப்திகரமான விளக்கம் இல்லை.  இந்தக் கோயில் அரசர்கள், அரச வர்க்கம் அல்லது பூசகர்கள் வர்க்கத்தை விட எண்ணெய் வணிக சாதியினரால் கட்டப்பட்டது என்று உள்ளூர் நாட்டுப்புறக் கதைகள் கூறுகின்றன.

புகைப்படங்கள்

மேலும் காண்க 
 நச்னா இந்து கோவில்கள்
 சித்தாச்சல சமணக் குடைவரைகள்

மேற்கோள்கள்

நூலியல் 

Dehejia, V. (1997). Indian Art. Phaidon: London. .

Harle, J.C., The Art and Architecture of the Indian Subcontinent, 2nd edn. 1994, Yale University Press Pelican History of Art, 

Coordinates on Wikidata
இந்துக் கோயில்கள்
இந்தியக் கோயில்கள்
இந்து யாத்திரைத் தலங்கள்
இந்துக் கோயில் கட்டிடக்கலை
மத்தியப் பிரதேசத்திலுள்ள சிவன் கோயில்கள்
dhèlighā ghoyil (Telika Temple) dhèli ghā mandhir èṉṟuṃ al̤aighghabhbhaḍhuṃ idhu, indhiyāviṉ madhdhiya bhiradhejhadhdhil uḻḻa ghuvāliyar ghoḍhḍhaighuḻ amaindhuḻḻa òru indhugh ghovilāghuṃ. jhivaṉ, viṣṇu maṟṟuṃ jhabhdhaghaṉṉiyar bhoṉṟa dhèyvaṅghaḻughghāgha arbhbhaṇighghabhbhaḍhḍha ighghoyil bhò.jha. 8āṃ nūṟṟāṇḍhiṉ muṟbhaghudhiyiluṃ 9āṃ nūṟṟāṇḍhiṉ muṟbhaghudhiyiluṃ ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu.  

idhu indhugh ghovilghaḻile òru vidhdhiyājhamāṉa vaḍhivamaibhbhaigh ghòṇḍhuḻḻadhu. idhu val̤aghghamāṉa jhadhura vaḍhiva gharbhbhaghghirughadhdhiṟghu bhadhilāgha jhèvvagha vaḍhivil uḻḻadhu. idhu indhugh ghoyil ghaḍhḍhiḍhaghghalai bhāṇiyiṉ ghūṟughaḻaiyuṃ, dhirāviḍhagh ghaḍhḍhiḍhaghghalaiyaiyuṃ òruṅghiṇaighghiṟadhu. ghūrjara-bhiradhighāra-ghobhaghiri bhāṇi vaḍha indhiya ghaḍhḍhiḍhaghghalai aḍhibhbhaḍhaiyiluṃ indhagh ghoyil amaindhuḻḻadhu.   

ghaḍhḍhiḍhaghghalaiyil "ijhaigh ghorvaighaḻ" aḍhibhbhaḍhaiyilāṉa vaḍhivamaibhbhiṟghu indhagh ghoyil òru jhiṟandha èḍhudhdhughghāḍhḍhu.  jèrmaṉ ghalai varalāṟṟājhiriyar hèrmaṉ ghoyḍhs bhiṟghāla ghubhdhar ghāla indhiyagh ghalaiyiṉ dhalaijhiṟandha bhaḍhaibhbhāgha al̤aidhdhār.

amaiviḍhaṃ 
indhagh ghoyil vaḍhaghghu madhdhiya bhiradhejhadhdhiṉ ghuvāliyar ghoḍhḍhaighghuḻ amaindhuḻḻadhu. indha nagharaṃ mughghiya nèḍhuñjhālaighaḻāṉa èṉ.èjh 44 maṟṟuṃ 46 (ājhiya nèḍhuñjhālai 43 maṟṟuṃ 47), òru dhòḍharvaṇḍhi nilaiyaṃ mūlamuṃ, vimāṉa nilaiyaṃ mūlamuṃ iṇaighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. idhu iḍhaighghāladhdhiṉ bhiṟa varalāṟṟu indhu maṟṟuṃ jhamaṇa ghoyilghaḻughghu arughil amaindhuḻḻadhu. adhe bhol vaiṇavaṃ, jhaivaṃ, jhāghijhagh ghoyilghaḻiṉ mughghiya ghul̤uvāṉa bhadheṣvar indhugh ghoyilghaḻughghu arughiluḻḻa bhaḍhejhuvar ghoyilghaḻ arughiluṃ uḻḻadhu. iṅghuḻḻa bhala ghoyilghaḻ maṟṟuṃ 100 ghghuṃ meṟbhaḍhḍha jhiṟiya bhañjharadha bhāṇiyilāṉa ghoyilghaḻiṉ iḍhibhāḍhughaḻāgha uḻḻaṉa.  22 ghoyilghaḻaigh ghòṇḍha narejhar ghoyil vaḻāghamuṃ,   mahuvā ghoyilghaḻil bhèruṃbhālāṉavaiyuṃ 6āṃ maṟṟuṃ 10āṃ nūṟṟāṇḍhughaḻughghu iḍhaiyil ghaṇaghghiḍhabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa. indhugh ghaḍhḍhiḍhaghghalaiyiṉ nāgharā bhāṇiyil bhalveṟu māṟubhāḍhughaḻaiyuṃ, vāsdhu maṇḍhala jhamajhjhīr ghòḻghaighaḻai bhayaṉbhaḍhudhdhuvadhaiyuṃ ivai èḍhudhdhughghāḍhḍhughiṉṟaṉa.  

ghuvāliyariṉ bhal̤aiya nagharadhdhiṟghuḻ uḻḻa varalāṟṟugh ghoyilghaḻil dhèli ghā mandhiruṃ òṉṟāghuṃ. idhu bhal̤aiya nagharadhdhiṉ naḍhuvil uḻḻadhu. idhu òru uyaramāṉa iḍhadhdhil ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu. idhu ghoḍhḍhaiyiṉ vèvveṟu iḍhaṅghaḻilirundhu dhaṉidhdhu niṟghiṟadhu.    dhèli ghā mandhir maṟṟuṃ bhiṟa varalāṟṟugh ghoyilghaḻiṉ dhaḻaṃ āraṃbhaghāla ghalvèḍhḍhughaḻil ghāṇabhbhaḍhughiṟadhu. ivaṟṟil jhila nagharadhdhai ghobhaghiri èṉṟu ghuṟibhbhiḍhughiṉṟaṉa.

bhèyar ghāraṇaṃ 
ghoviliṉ bhèyariṉ dhoṟṟaṃ bhaṟṟiya dhèḻivāṉa vivaraṃ illai. dhèli ghā mandhir èṉṟāl "èṇṇèy maṉidhar ghoyil" èṉṟu bhòruḻ. āṉāl ghalvèḍhḍhughaḻo alladhu nūlghaḻo idhdhaghaiya bhèyarai uṟudhibhbhaḍhudhdhavillai. varalāṟṟājhiriyar ālaṉ gharudhdhubhbhaḍhi, indha bhèyarughghu dhirubhdhigharamāṉa viḻaghghaṃ illai.  indhagh ghoyil arajharghaḻ, arajha varghghaṃ alladhu bhūjhagharghaḻ varghghadhdhai viḍha èṇṇèy vaṇigha jhādhiyiṉarāl ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu èṉṟu uḻḻūr nāḍhḍhubhbhuṟagh ghadhaighaḻ ghūṟughiṉṟaṉa.

bhughaibhbhaḍhaṅghaḻ

meluṃ ghāṇgha 
 najhṉā indhu ghovilghaḻ
 jhidhdhājhjhala jhamaṇagh ghuḍhaivaraighaḻ

meṟghoḻghaḻ

nūliyal 

Dehejia, V. (1997). Indian Art. Phaidon: London. .

Harle, J.C., The Art and Architecture of the Indian Subcontinent, 2nd edn. 1994, Yale University Press Pelican History of Art, 

Coordinates on Wikidata
indhugh ghoyilghaḻ
indhiyagh ghoyilghaḻ
indhu yādhdhiraidh dhalaṅghaḻ
indhugh ghoyil ghaḍhḍhiḍhaghghalai
madhdhiyabh bhiradhejhadhdhiluḻḻa jhivaṉ ghoyilghaḻ
தெலிகா கோயில்