பந்த் தேவா கோயில் (Bhand Deva Temple) அல்லது பந்த் தேவரா கோயில் என்பது இராசத்தான் பாரன் மாவட்டத்தில் அமைந்துள்ள இந்துக் கோயில் ஆகும். இது இராம்கர் கிராமத்தின் மையத்தில் 4 கி.மீ. அகலமான குளத்தில் குளத்தின் மையத்தில் உள்ள கரையில் அமைந்துள்ளது. இந்த பெரிய இராம்கர் குளம் எனப்படும் பள்ளம் விண்கல் விழுந்ததால் உருவாக்கப்பட்டது என நம்பப்படுகிறது. இது இராசத்தானில் பரான் நகரத்திலிருந்து 40 கி.மீ. தொலைவில் உள்ளது. (ஒருங்கிணைப்புகள்: 25°20'0"N 76°37'27"E)

இங்கு அமைந்துள்ள முதன்மையான சிவன் கோயில் கஜுராஹோ நினைவுச்சின்னங்களின் பாணியில் கட்டப்பட்டது. இது 'சின்ன கஜுராஹோ' என்று அழைக்கப்படுகிறது. சுமார் 750 க்கும் மேற்பட்ட படிக்கட்டுகளில் இராம்கர் மலையில் உள்ள ஒரு குகையில் அமைந்துள்ள இரண்டு கோயில்கள் கிஸ்னாய் மற்றும் அன்னபூரணி (அன்னபூர்ணா தேவி) தெய்வங்களுக்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்டுள்ளன. இக்கோயில்கள் இதனுடன் தொடர்புடையன. 1771ஆம் ஆண்டு முதல் 1838ஆம் ஆண்டு ஆங்கிலேயர் தலையீடு காரணமாக ஜாலவர் மாநிலத்தில் ஆட்சியாளராக இருந்த ஜலா ஜாலிம் (அல்லது ஜாலிம்) சிங் (மது சிங் மதோ சிங் I இன் வழித்தோன்றல்) என்பவரால் இக்கோயில் படிக்கட்டுகள் கட்டப்பட்டதாகக் கூறப்படுகிறது. கார்த்திகை பூர்ணிமாவின் போது (கார்த்திகை பூர்ணிமா) இந்த கோயிலில் இரண்டு பெண் தெய்வங்களை வழிபடுவதற்காக ஒரு திருவிழா ஏற்பாடு செய்யப்படுகிறது. இந்த இடம் இப்போது மாநில தொல்லியல் துறையால் பாதுகாக்கப்படுகிறது.

இந்த இடத்தில் உள்ள ஒரு தகட்டில் உள்ள கல்வெட்டு பிரதான சிவன் கோவிலின் வரலாற்றைப் பின்வருமாறு பதிவு செய்கிறது:"சிவன்-கோயில் (பந்த் தேவரா) இராம்கர்

 சைவ சமயத்தின் தாந்த்ரீக பாரம்பரியத்திற்காக அர்ப்பணிக்கப்பட்ட இந்த கோயில் நாகர் பாணி கோயிலுக்குக் குறிப்பிடத்தக்க எடுத்துக்காட்டு ஆகும். இந்தக் கல்வெட்டுகள் கூறுவது போல, இது 10ஆம் நூற்றாண்டில் மால்வாவின் நாக் வம்சத்தின் மன்னர் மலாயா வர்மாவால் தனது எதிரிகளை வென்றதன் நினைவாகவும், தான் மதிக்கும் சிவபெருமானுக்கு நன்றி தெரிவிக்கும் வகையிலும் கட்டப்பட்டது. கி.பி. 1162-ல் காலப்போக்கில், இந்த கோயில் மெட் வம்சத்தின் மன்னரான திரிசானா வர்மாவால் புதுப்பிக்கப்பட்டது.

 இக்கோயிலில் பார்வையாளர் மண்டபம், முன்மண்டபம் மற்றும் அடித்தளம் ஆகிய பகுதிகள் உள்ளன. பார்வையாளர் மண்டபத்தில் யக்ஷா, கின்னர கிச்சக் வித்யாச்சர் கடவுள்கள் மற்றும் அப்சனாக்கள் மற்றும் கடவுளர் உருவங்கள் கொண்ட எட்டு பெரிய தூண்கள் உள்ளன."

மேற்கோள்கள் 

அம்மன் கோயில்கள்
கஜுராஹோ
Coordinates on Wikidata
bhandh dhevā ghoyil (Bhand Deva Temple) alladhu bhandh dhevarā ghoyil èṉbhadhu irājhadhdhāṉ bhāraṉ māvaḍhḍhadhdhil amaindhuḻḻa indhugh ghoyil āghuṃ. idhu irāṃghar ghirāmadhdhiṉ maiyadhdhil 4 ghi.mī. aghalamāṉa ghuḻadhdhil ghuḻadhdhiṉ maiyadhdhil uḻḻa gharaiyil amaindhuḻḻadhu. indha bhèriya irāṃghar ghuḻaṃ èṉabhbhaḍhuṃ bhaḻḻaṃ viṇghal vil̤undhadhāl uruvāghghabhbhaḍhḍhadhu èṉa naṃbhabhbhaḍhughiṟadhu. idhu irājhadhdhāṉil bharāṉ nagharadhdhilirundhu 40 ghi.mī. dhòlaivil uḻḻadhu. (òruṅghiṇaibhbhughaḻ: 25°20'0"N 76°37'27"E)

iṅghu amaindhuḻḻa mudhaṉmaiyāṉa jhivaṉ ghoyil ghajurāho niṉaivujhjhiṉṉaṅghaḻiṉ bhāṇiyil ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu. idhu 'jhiṉṉa ghajurāho' èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhughiṟadhu. jhumār 750 ghghuṃ meṟbhaḍhḍha bhaḍhighghaḍhḍhughaḻil irāṃghar malaiyil uḻḻa òru ghughaiyil amaindhuḻḻa iraṇḍhu ghoyilghaḻ ghisṉāy maṟṟuṃ aṉṉabhūraṇi (aṉṉabhūrṇā dhevi) dhèyvaṅghaḻughghu arbhbhaṇighghabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa. ighghoyilghaḻ idhaṉuḍhaṉ dhòḍharbhuḍhaiyaṉa. 1771āṃ āṇḍhu mudhal 1838āṃ āṇḍhu āṅghileyar dhalaiyīḍhu ghāraṇamāgha jālavar māniladhdhil āḍhjhiyāḻarāgha irundha jalā jāliṃ (alladhu jāliṃ) jhiṅ (madhu jhiṅ madho jhiṅ I iṉ val̤idhdhoṉṟal) èṉbhavarāl ighghoyil bhaḍhighghaḍhḍhughaḻ ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhāghagh ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu. ghārdhdhighai bhūrṇimāviṉ bhodhu (ghārdhdhighai bhūrṇimā) indha ghoyilil iraṇḍhu bhèṇ dhèyvaṅghaḻai val̤ibhaḍhuvadhaṟghāgha òru dhiruvil̤ā eṟbhāḍhu jhèyyabhbhaḍhughiṟadhu. indha iḍhaṃ ibhbhodhu mānila dhòlliyal dhuṟaiyāl bhādhughāghghabhbhaḍhughiṟadhu.

indha iḍhadhdhil uḻḻa òru dhaghaḍhḍhil uḻḻa ghalvèḍhḍhu bhiradhāṉa jhivaṉ ghoviliṉ varalāṟṟaibh bhiṉvarumāṟu bhadhivu jhèyghiṟadhu:"jhivaṉ-ghoyil (bhandh dhevarā) irāṃghar

 jhaiva jhamayadhdhiṉ dhāndhrīgha bhāraṃbhariyadhdhiṟghāgha arbhbhaṇighghabhbhaḍhḍha indha ghoyil nāghar bhāṇi ghoyilughghugh ghuṟibhbhiḍhadhdhaghgha èḍhudhdhughghāḍhḍhu āghuṃ. indhagh ghalvèḍhḍhughaḻ ghūṟuvadhu bhola, idhu 10āṃ nūṟṟāṇḍhil mālvāviṉ nāgh vaṃjhadhdhiṉ maṉṉar malāyā varmāvāl dhaṉadhu èdhirighaḻai vèṉṟadhaṉ niṉaivāghavuṃ, dhāṉ madhighghuṃ jhivabhèrumāṉughghu naṉṟi dhèrivighghuṃ vaghaiyiluṃ ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu. ghi.bhi. 1162-l ghālabhbhoghghil, indha ghoyil mèḍh vaṃjhadhdhiṉ maṉṉarāṉa dhirijhāṉā varmāvāl bhudhubhbhighghabhbhaḍhḍhadhu.

 ighghoyilil bhārvaiyāḻar maṇḍhabhaṃ, muṉmaṇḍhabhaṃ maṟṟuṃ aḍhidhdhaḻaṃ āghiya bhaghudhighaḻ uḻḻaṉa. bhārvaiyāḻar maṇḍhabhadhdhil yakṣā, ghiṉṉara ghijhjhagh vidhyājhjhar ghaḍhavuḻghaḻ maṟṟuṃ abhjhaṉāghghaḻ maṟṟuṃ ghaḍhavuḻar uruvaṅghaḻ ghòṇḍha èḍhḍhu bhèriya dhūṇghaḻ uḻḻaṉa."

meṟghoḻghaḻ 

aṃmaṉ ghoyilghaḻ
ghajurāho
Coordinates on Wikidata
பந்த் தேவா கோயில்