ஜெட்டி ஈஸ்வரி பாய் (Jetti Eshwari Bai) (1 திசம்பர் 1918-25 பிப்ரவரி 1991) ஓர் இந்திய அரசியல்வாதி ஆவர். இவர் இந்திய குடியரசுக் கட்சியின் தலைவரும், சட்டமன்ற உறுப்பினருமாவார். இவர் உயர்சாதியினரால் தலைமுறை தலைமுறையாக அடிமைத்தனம் மற்றும் சாதி பாகுபாடுகளுக்கு உட்படுத்தப்பட்ட பிற்படுத்தப்பட்ட வகுப்பினரின் மேம்பாட்டிற்காக உழைத்தார்.

வாழ்க்கை 
ஈஸ்வரி பாய் 1 திசம்பர் 1918இல் பிறந்தார். சிக்கந்தராபாத்திலுள்ள பரோபரகரணி பள்ளியில் ஆசிரியராக தனது வாழ்க்கையைத் தொடங்கினார். பின்னர் சில்காகூடாவில் கீதா வித்யாலயா என்ற பள்ளியைத் தொடங்கி அந்த பகுதியில் உள்ள ஏழைப் பெண்களுக்கான பட்டறைகளை நடத்தினார்.

இவர் 1950இல் சிக்கந்திராபாத் நகராட்சி கழகத்தின் உறுப்பினராக பணியாற்றினார். இவர் 1960களில் குடிமக்கள் உரிமைக் குழுவை  நிறுவி ஐதராபாத்து நகராட்சி தேர்தலில் ஒரு அரசியலற்றக் கட்சி வேட்பாளராகப் போட்டியிட்டார். அந்த தேர்தலில் கட்சி நான்கு இடங்களை வென்றது.

அம்பேத்காரால் ஈர்க்கப்பட்டு, பட்டியல் சாதியினர் கூட்டமைப்பில்  சேர்ந்தார். மேலும், 1958 இல் கூட்டமைப்பு இந்தியக் குடியரசுக் கட்சி என மறுபெயரிடப்பட்டபோது, இவர் பொதுச் செயலாளராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். பின்னர் கட்சியின் தலைவரானார். 1962 பொதுத் தேர்தல்களில் இவர் யெல்லரெட்டி சட்டமன்றத் தொகுதியில் இருந்து இந்தியக் குடியரசுக் கட்சி சார்பில் போட்டியிட்டு தோல்வியடைந்தார். ஆனால் 1967 தேர்தலில் வெற்றி பெற்றார்.  இவர் தெலங்கானா பிரஜா சமிதியின் துணைத் தலைவராக இருந்தார். மேலும், 1972 தேர்தலில் யெல்லரெட்டி தொகுதியிலிருந்து இந்தியக் குடியரசுக் கட்சி -தெலங்கானா பிரஜா சமிதி சார்பில் மீண்டும் போட்டியிட்டார்.  

பெண்கள் மற்றும் குழந்தைகள் நலத் தலைவராக, உயர் கல்வி வரை பெண் மாணவர்களின் இலவசக் கல்விக்கான சட்டத்தை கொண்டு வருவதில் முக்கிய பங்கு வகித்தார். இவர் இந்திய சமூக நல மாநாட்டின் செயலாளராகவும், இந்திய செஞ்சிலுவை சங்கத்தின் உறுப்பினராகவும் இருந்தார். இவர் 1969இல் தெலங்கானா தனி மாநிலத்திற்காக போராடினார். இதற்காக சிறையிலும் அடைக்கப்பட்டார்.

சொந்த வாழ்க்கை 
இவருக்கு நான்கு சகோதரர்களும் ஒரு சகோதரியும் இருந்தனர். புனேவைச் சேர்ந்த பல் மருத்துவர் ஜெட்டி இலட்சுமிநாராயணனை 13 வயதில் திருமணம் செய்து கொண்டார். இவரது மகள், ஜெ. கீதா ரெட்டி, இந்திய தேசிய காங்கிரசு கட்சியின் அரசியல்வாதியாவார்.

இறப்பு 
ஈஸ்வரி பாய் 25 பிப்ரவரி 1991 இல் இறந்தார். ஈஸ்வரி பாய் நினைவு விருது இவரது நினைவாக நிறுவப்பட்டது.

மேற்கோள்கள் 
1991 இறப்புகள்
1918 பிறப்புகள்
இருபதாம் நூற்றாண்டு இந்திய அரசியல்வாதிகள்
jèḍhḍhi īsvari bhāy (Jetti Eshwari Bai) (1 dhijhaṃbhar 1918-25 bhibhravari 1991) or indhiya arajhiyalvādhi āvar. ivar indhiya ghuḍhiyarajhugh ghaḍhjhiyiṉ dhalaivaruṃ, jhaḍhḍhamaṉṟa uṟubhbhiṉarumāvār. ivar uyarjhādhiyiṉarāl dhalaimuṟai dhalaimuṟaiyāgha aḍhimaidhdhaṉaṃ maṟṟuṃ jhādhi bhāghubhāḍhughaḻughghu uḍhbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍha bhiṟbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍha vaghubhbhiṉariṉ meṃbhāḍhḍhiṟghāgha ul̤aidhdhār.

vāl̤ghghai 
īsvari bhāy 1 dhijhaṃbhar 1918il bhiṟandhār. jhighghandharābhādhdhiluḻḻa bharobharagharaṇi bhaḻḻiyil ājhiriyarāgha dhaṉadhu vāl̤ghghaiyaidh dhòḍhaṅghiṉār. bhiṉṉar jhilghāghūḍhāvil ghīdhā vidhyālayā èṉṟa bhaḻḻiyaidh dhòḍhaṅghi andha bhaghudhiyil uḻḻa el̤aibh bhèṇghaḻughghāṉa bhaḍhḍhaṟaighaḻai naḍhadhdhiṉār.

ivar 1950il jhighghandhirābhādh nagharāḍhjhi ghal̤aghadhdhiṉ uṟubhbhiṉarāgha bhaṇiyāṟṟiṉār. ivar 1960ghaḻil ghuḍhimaghghaḻ urimaigh ghul̤uvai  niṟuvi aidharābhādhdhu nagharāḍhjhi dherdhalil òru arajhiyalaṟṟagh ghaḍhjhi veḍhbhāḻarāghabh bhoḍhḍhiyiḍhḍhār. andha dherdhalil ghaḍhjhi nāṉghu iḍhaṅghaḻai vèṉṟadhu.

aṃbhedhghārāl īrghghabhbhaḍhḍhu, bhaḍhḍhiyal jhādhiyiṉar ghūḍhḍhamaibhbhil  jherndhār. meluṃ, 1958 il ghūḍhḍhamaibhbhu indhiyagh ghuḍhiyarajhugh ghaḍhjhi èṉa maṟubhèyariḍhabhbhaḍhḍhabhodhu, ivar bhòdhujh jhèyalāḻarāghadh dherndhèḍhughghabhbhaḍhḍhār. bhiṉṉar ghaḍhjhiyiṉ dhalaivarāṉār. 1962 bhòdhudh dherdhalghaḻil ivar yèllarèḍhḍhi jhaḍhḍhamaṉṟadh dhòghudhiyil irundhu indhiyagh ghuḍhiyarajhugh ghaḍhjhi jhārbhil bhoḍhḍhiyiḍhḍhu dholviyaḍhaindhār. āṉāl 1967 dherdhalil vèṟṟi bhèṟṟār.  ivar dhèlaṅghāṉā bhirajā jhamidhiyiṉ dhuṇaidh dhalaivarāgha irundhār. meluṃ, 1972 dherdhalil yèllarèḍhḍhi dhòghudhiyilirundhu indhiyagh ghuḍhiyarajhugh ghaḍhjhi -dhèlaṅghāṉā bhirajā jhamidhi jhārbhil mīṇḍhuṃ bhoḍhḍhiyiḍhḍhār.  

bhèṇghaḻ maṟṟuṃ ghul̤andhaighaḻ naladh dhalaivarāgha, uyar ghalvi varai bhèṇ māṇavarghaḻiṉ ilavajhagh ghalvighghāṉa jhaḍhḍhadhdhai ghòṇḍhu varuvadhil mughghiya bhaṅghu vaghidhdhār. ivar indhiya jhamūgha nala mānāḍhḍhiṉ jhèyalāḻarāghavuṃ, indhiya jhèñjhiluvai jhaṅghadhdhiṉ uṟubhbhiṉarāghavuṃ irundhār. ivar 1969il dhèlaṅghāṉā dhaṉi māniladhdhiṟghāgha bhorāḍhiṉār. idhaṟghāgha jhiṟaiyiluṃ aḍhaighghabhbhaḍhḍhār.

jhòndha vāl̤ghghai 
ivarughghu nāṉghu jhaghodhararghaḻuṃ òru jhaghodhariyuṃ irundhaṉar. bhuṉevaijh jherndha bhal marudhdhuvar jèḍhḍhi ilaḍhjhuminārāyaṇaṉai 13 vayadhil dhirumaṇaṃ jhèydhu ghòṇḍhār. ivaradhu maghaḻ, jè. ghīdhā rèḍhḍhi, indhiya dhejhiya ghāṅghirajhu ghaḍhjhiyiṉ arajhiyalvādhiyāvār.

iṟabhbhu 
īsvari bhāy 25 bhibhravari 1991 il iṟandhār. īsvari bhāy niṉaivu virudhu ivaradhu niṉaivāgha niṟuvabhbhaḍhḍhadhu.

meṟghoḻghaḻ 
1991 iṟabhbhughaḻ
1918 bhiṟabhbhughaḻ
irubhadhāṃ nūṟṟāṇḍhu indhiya arajhiyalvādhighaḻ
ஈஸ்வரி பாய்