தியோத்திவாக்கன் (Teotihuacan); , (; ) நடு அமெரிக்காவின் தற்கால மெக்சிக்கோ நாட்டின் மெக்சிக்கோ மாநிலத்தில் அமைந்த பண்டைய நகரம் ஆகும். கிபி 500க்கு முந்தைய இப்பண்டைய நகரம் நவீன கால மெக்சிக்கோ நகரத்திற்கு வடகிழக்கே 40 கிலோ மீட்டர் தொலைவில் அமைந்துள்ளது.

கொலம்பசின் காலத்திற்கு முந்தைய தியோத்திவாக்கன் நகரத்தின் ஞாயிற்றுப் பிரமிடு மற்றும் சந்திரப் பிரமிடுகளால் பெரிதும் அறியப்படுகிறது. பண்டைய தியோத்திவாக்கன் நகரத்தின் மக்கள் தொகை  1,25,000 அல்லது அதற்கு மேற்பட்டதாக அறியப்படுகிறது. making it at least the sixth-largest city in the world during its epoch. 8 கிலோ மீட்டர் பரப்பளவு  கொண்டிருந்த பண்டைய தியோத்திவாக்கன் நகரத்தில் மெக்சிக்கோ சமவெளியின் 80 முதல் 90% மக்கள் வாழ்ந்தனர். இந்நகரம் 1987-இல்  யுனெஸ்கோ உலகப்பாரம்பரியக் களமாக அறிவிக்கப்பட்டது.

வரலாறு
நவீன மெக்சிக்கோ நகரத்திற்கு வடகிழக்கில் சுமார் 30 மைல் (50 கிமீ) தொலைவில் அமைந்த பண்டைய தியோத்திவாக்கன் நகரம், அஸ்டெக் நாகரிகத்திற்கு முந்தைய காலத்தில் இடையமெரிக்கப் பண்பாட்டுப் பகுதியில் மத்திய மெக்சிக்கோ நாட்டின் நடுவில் அமைந்த மிகப்பெரிய நகரம். கிபி 500-இல் இந்நகரம் சுமார் 8 சதுர மைல்கள் (20 சதுர கி.மீ) உள்ளடக்கியது. இந்நகரத்தின் மக்கள் தொகை 125,000 முதல் 200,000 வரை  கொண்டிருந்தது. மேலும் அப்போதைய் உலகின் மிகப்பெரிய நகரங்களில் ஒன்றாகும். இப்பிரதேசத்தின் முக்கிய சமய மற்றும் பொருளாதார மையமாக  தியோத்திவாக்கன் விளங்கியது. பல நூற்றாண்டுகளாக இந்நகரம் ஆஸ்டெக் பண்பாட்டு மக்களால் போற்றப்பட்டது.

தியோத்திவாக்கன் நகரத்தின் தோற்றம் மற்றும் மொழி இன்னும் அறியப்படவில்லை. அவர்களின் கலாச்சார தாக்கங்கள் மெசோஅமெரிக்கா முழுவதும் பரவியது, மேலும் நகரம் தொலைதூர பகுதிகளுடன் வர்த்தகத்தை மேற்கொண்டது. நகர்ப்புற மக்களில் மூன்றில் இரண்டு பங்கு சுற்றியுள்ள வயல்களில் விவசாயத்தில் ஈடுபட்டிருக்கலாம். மற்றவர்கள் பீங்கான்கள் அல்லது அப்சிடியன், எரிமலைக் கண்ணாடி, ஆயுதங்கள், கருவிகள் மற்றும் அலங்காரத்திற்காகப் பயன்படுத்தப்பட்டனர். நகரத்தில் ஏராளமான வணிகர்களும் இருந்தனர், அவர்களில் பலர் அதிக தூரத்திலிருந்து அங்கு குடியேறினர். நகரத்தை ஆட்சி செய்த பாதிரியார்-ஆட்சியாளர்கள் மனித தியாகங்களை உள்ளடக்கிய பெரிய மதப் போட்டிகளையும் விழாக்களையும் நடத்தினர்.

சுமார் 2,000 ஒற்றை மாடி அடுக்குமாடி குடியிருப்புகள் தவிர, பாழடைந்த நகரத்தில் பெரிய வணிக வளாகங்கள், கோயில்கள், கால்வாய்கள் கொண்ட ஆறுகள் மற்றும் பிரபுக்கள் மற்றும் மதகுருக்களின் அரண்மனைகள் உள்ளன. பிரதான கட்டிடங்கள் 130 அடி  அகலமான சாலை, இறந்தோர்களின் நிழற்சாலை மூலம் இணைக்கப்பட்டுள்ளது.  இது 1.5 மைல் (2.4 கிமீ) நீண்டுள்ளது; இது வடக்கிலிருந்து சற்று கிழக்கே நோக்கிய இது அருகிலுள்ள புனித உச்சமான செரோ கோர்டோவை நேரடியாக சுட்டிக்காட்டுகிறது. இறந்தவர்களின் நிழற்சாலை ஒரு காலத்தில் கல்லறைகளால் வரிசையாக இருந்ததாக தவறாக கருதப்பட்டது, ஆனால் அது குறைந்த கட்டிடங்கள் அரண்மனை குடியிருப்புகளாக இருக்கலாம்.

இறந்தவர்களின் நிழற்சாலையின் வடக்கு முனையானது சந்திரனின் பிரமிடால் மூடப்பட்டிருக்கும் மற்றும் தளங்கள் மற்றும் குறைந்த பிரமிடுகளால் சூழப்பட்டுள்ளது. நகரத்தின் இரண்டாவது பெரிய கட்டமைப்பான சந்திரப் பிரமிடு 140 அடி (43 மீட்டர்) ஆக உயர்ந்து, 426 - 511 அடி (130 முதல் 156 மீட்டர்) வரை அதன் அடிப்பகுதியில் பரந்துள்ளது. அதன் பிரதான படிக்கட்டுகள் இறந்தவர்களின் நிழற்சாலையை எதிர்கொள்கிறது.

இறந்தோர் நிழற்சாலையின் தெற்குப் பகுதியில் 38 ஏக்கர் (15 ஹெக்டேர்) பரப்பளவில் ஒரு பெரிய சதுர முற்றத்தில் அரண்மனை உள்ளது. அரண்மனைக்குள் இறகுகள் கொண்ட நாகத்தின் கோயில் உள்ளது. அதன் அலங்கரிக்கப்பட்ட சுவர்களில் பல தெய்வத்தின் ஏராளமான கல் தலைகள் உள்ளது. கோவில் சுவர்கள் ஒரு காலத்தில் ஹெமாடைட் சிவப்பு நிறத்தில் வரையப்பட்டிருந்தன. இந்நகரத்தில் முதன் முதலில் அகழ்வாய்வுப் பணிகள் 1917-20 காலகட்டத்தில் மேற்கொள்ளப்பட்டது. 1925 ஆம் ஆண்டில் கோயிலைச் சுற்றி தனிப்பட்ட புதைகுழிகள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டன.  1980 களின் முற்பகுதியில் தொல்பொருள் ஆராய்ச்சியாளர்கள் 18 ஆண்களின் சடங்கு ரீதியாக குறியீடு கொண்ட  கல்லறைகள் கண்டுபிடித்தனர். இவைகள் தியாகம் செய்த  வீரர்களின் எச்சங்கள் ஆகும். கதிரியக்கக்கரிமக் காலக்கணிப்பு படி, இக்கல்லறைகள் கிபி 200-ஆம் ஆண்டு காலத்திற்குரியது என அறியப்பட்டது.

தியோத்திவாக்கன் நகரத்தின் மேற்கு அரைக்கோளத்தில் அமைந்த ஞாயிற்றுப் பிரமிடு மிகப்பெரிய கட்டமைப்புகளில் ஒன்றாகும். இது இறந்தவர்களின் நிழற்சாலையின் கிழக்குப் பகுதியில் அமைந்துள்ளது.சூரியப் பிரமிடு தரை மட்டத்திலிருந்து 216 அடி (66 மீட்டர்) உயரம் கொண்டது. இதன் அடிப்பகுதியின் சுற்றளவு 720 முதல் 760 அடி (220 முதல் 230 மீட்டர்) வரை அளவிடப்படுகிறது. இது சுமார் 1,000,000 கன கெஜம் (765,000 கன மீட்டர்) பொருட்களால் கட்டப்பட்டது.

தியோத்திவாக்கன் நகரத்தில் முதலில் 1884 இல் அகழ்வாராய்ச்சி செய்யப்பட்டது. 1960 மற்றும் 1970 களில் முதல் முறையான அளவீடு (தியோதிஹுகான் மேப்பிங் திட்டம்) அமெரிக்க தொல்பொருள் ஆராய்ச்சியாளர் ரெனே மில்லன் தலைமையில் மேற்கொள்ளப்பட்டது. 1980-82ல் நூற்றுக்கணக்கான தொழிலாளர்கள் மெக்சிக்கோ தொல்பொருள் ஆராய்ச்சியாளர் ரூபனின் வழிகாட்டுதலின் பேரில் அகழ்வாராய்ச்சி செய்யப்பட்டனர். கப்ரேரா காஸ்ட்ரோ 1990 களில் பணிகள் நகரின் நிலத்தடி சுரங்கங்கள் மற்றும் அபார்ட்மெண்ட் கலவைகள் ஆகியவற்றில் கவனம் செலுத்தியது, அவை தெளிவாக வர்ணம் பூசப்பட்ட சுவரோவியங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டுள்ளன. அதிகமான இடிபாடுகளுக்கு நீண்டகால அச்சுறுத்தல்கள் மனித வாழ்விடம் (ஐந்து நகரங்கள் உட்பட), ஏராளமான கடைகள், சாலைகள் மற்றும் நெடுஞ்சாலைகள் மற்றும் ஒரு இராணுவ தளத்தால் முன்வைக்கப்படுகின்றன.

வீழ்ச்சி 
தியோத்திவாக்கன் நகரம் கிபி 7 அல்லது  8 ஆம் நூற்றாண்டில் வெளிநபர்களால் தீயிட்டு கொளுத்தப்பட்டது என தொல்லியல் வரலாற்று அறிஞர்கள் கருதுகிறார்கள்.

அஸ்டெக் காலம்

அஸ்டெக் நாகரிக காலத்தில் கிபி 1200-ஆம் ஆண்டில் நகுவா இன மக்கள் இந்நகரத்தில் புலம்பெயர்ந்து தங்கினர். கிபி 1427-இல் இந்நகரம் அஸ்டெக் பேரரசின் கீழ் ஒரு சிற்றரசாக விளங்கியது.

அகழாய்வுகள் மற்றும் கண்டுபிடிப்புகள்
கிபி 17-ஆம் நூற்றாண்டில் இந்நகரத்தின் ஞாயிற்றுப் பிரமிடு தொல்லியல் களத்தில் அகழ்வாய்வுப் பணிகளை மேற்கொண்டனர். 1905-இல் மெக்சிக்கோ நாட்டின் தொல்லியல் துறையினர் தியோதிஹுகான் நகரத்தில் பெருமளவில் அகழாய்வுப் பணிகள் மேற்கொண்ட போது, ஞாயிற்றுப் பிரமிடு சீரமைக்கப்பட்டது. 1920, 1950, 1960 மற்றும் 1965 ஆண்டுகளில் மீண்டும் இந்நகரத்தில் அகழாய்வுப் பணிகள் மேற்கொள்ளப்பட்டது.

படக்காட்சிகள்

இதனையும் காண்க
 ஞாயிற்றுப் பிரமிடு
 சந்திரப் பிரமிடு

மேற்கோள்கள்

மேலும் படிக்க

 
 
 
 Bueno, Christina. The Pursuit of Ruins: Archeology, History, and the Making of Modern Mexico. Albuquerque: University of New Mexico Press, 2016, 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  (1992). "Abstraction and the rise of a utopian state at Teotihuacan", in Janet Berlo, ed. Art, Ideology, and the City of Teotihuacan, Dumbarton Oaks, pp. 281–320.
 
 
 Laurette Séjourné (1959) Un Palacio en la ciudad de los dioses, Teotihuacán, Mexico, Instituto Nacional de Antropología e Historia.
  (1962) El Universo de Quetzalcóatl, Fondo de Cultura Económica.
  (1966) Arqueología de Teotihuacán, la cerámica, Fondo de Cultura Económica.
  (1969) Teotihuacan, métropole de l'Amérique, Paris, F. Maspero.

வெளி இணைப்புகள்

 Teotihuacan Research Guide, academic resources and links, maintained by Temple University
 Teotihuacan  Teotihuacan information and history
 Teotihuacan article  by Encyclopædia Britannica
 Teotihuacan Photo Gallery, by James Q. Jacobs
 360° Panoramic View of the Avenue of the Dead, the Pyramid of the Sun and the Pyramid of the Moon  

பண்டைய நகரங்கள்
உலகப் பாரம்பரியக் களங்கள்
மெக்சிகோவிலுள்ள உலகப் பாரம்பரியக் களங்கள்
மெக்சிக்கோ
dhiyodhdhivāghghaṉ (Teotihuacan); , (; ) naḍhu amèrighghāviṉ dhaṟghāla mèghjhighgho nāḍhḍhiṉ mèghjhighgho māniladhdhil amaindha bhaṇḍhaiya nagharaṃ āghuṃ. ghibhi 500ghghu mundhaiya ibhbhaṇḍhaiya nagharaṃ navīṉa ghāla mèghjhighgho nagharadhdhiṟghu vaḍhaghil̤aghghe 40 ghilo mīḍhḍhar dhòlaivil amaindhuḻḻadhu.

ghòlaṃbhajhiṉ ghāladhdhiṟghu mundhaiya dhiyodhdhivāghghaṉ nagharadhdhiṉ ñāyiṟṟubh bhiramiḍhu maṟṟuṃ jhandhirabh bhiramiḍhughaḻāl bhèridhuṃ aṟiyabhbhaḍhughiṟadhu. bhaṇḍhaiya dhiyodhdhivāghghaṉ nagharadhdhiṉ maghghaḻ dhòghai  1,25,000 alladhu adhaṟghu meṟbhaḍhḍhadhāgha aṟiyabhbhaḍhughiṟadhu. making it at least the sixth-largest city in the world during its epoch. 8 ghilo mīḍhḍhar bharabhbhaḻavu  ghòṇḍhirundha bhaṇḍhaiya dhiyodhdhivāghghaṉ nagharadhdhil mèghjhighgho jhamavèḻiyiṉ 80 mudhal 90% maghghaḻ vāl̤ndhaṉar. innagharaṃ 1987-il  yuṉèsgho ulaghabhbhāraṃbhariyagh ghaḻamāgha aṟivighghabhbhaḍhḍhadhu.

varalāṟu
navīṉa mèghjhighgho nagharadhdhiṟghu vaḍhaghil̤aghghil jhumār 30 mail (50 ghimī) dhòlaivil amaindha bhaṇḍhaiya dhiyodhdhivāghghaṉ nagharaṃ, asḍhègh nāgharighadhdhiṟghu mundhaiya ghāladhdhil iḍhaiyamèrighghabh bhaṇbhāḍhḍhubh bhaghudhiyil madhdhiya mèghjhighgho nāḍhḍhiṉ naḍhuvil amaindha mighabhbhèriya nagharaṃ. ghibhi 500-il innagharaṃ jhumār 8 jhadhura mailghaḻ (20 jhadhura ghi.mī) uḻḻaḍhaghghiyadhu. innagharadhdhiṉ maghghaḻ dhòghai 125,000 mudhal 200,000 varai  ghòṇḍhirundhadhu. meluṃ abhbhodhaiy ulaghiṉ mighabhbhèriya nagharaṅghaḻil òṉṟāghuṃ. ibhbhiradhejhadhdhiṉ mughghiya jhamaya maṟṟuṃ bhòruḻādhāra maiyamāgha  dhiyodhdhivāghghaṉ viḻaṅghiyadhu. bhala nūṟṟāṇḍhughaḻāgha innagharaṃ āsḍhègh bhaṇbhāḍhḍhu maghghaḻāl bhoṟṟabhbhaḍhḍhadhu.

dhiyodhdhivāghghaṉ nagharadhdhiṉ dhoṟṟaṃ maṟṟuṃ mòl̤i iṉṉuṃ aṟiyabhbhaḍhavillai. avarghaḻiṉ ghalājhjhāra dhāghghaṅghaḻ mèjhoamèrighghā mul̤uvadhuṃ bharaviyadhu, meluṃ nagharaṃ dhòlaidhūra bhaghudhighaḻuḍhaṉ vardhdhaghadhdhai meṟghòṇḍhadhu. nagharbhbhuṟa maghghaḻil mūṉṟil iraṇḍhu bhaṅghu jhuṟṟiyuḻḻa vayalghaḻil vivajhāyadhdhil īḍhubhaḍhḍhirughghalāṃ. maṟṟavarghaḻ bhīṅghāṉghaḻ alladhu abhjhiḍhiyaṉ, èrimalaigh ghaṇṇāḍhi, āyudhaṅghaḻ, gharuvighaḻ maṟṟuṃ alaṅghāradhdhiṟghāghabh bhayaṉbhaḍhudhdhabhbhaḍhḍhaṉar. nagharadhdhil erāḻamāṉa vaṇigharghaḻuṃ irundhaṉar, avarghaḻil bhalar adhigha dhūradhdhilirundhu aṅghu ghuḍhiyeṟiṉar. nagharadhdhai āḍhjhi jhèydha bhādhiriyār-āḍhjhiyāḻarghaḻ maṉidha dhiyāghaṅghaḻai uḻḻaḍhaghghiya bhèriya madhabh bhoḍhḍhighaḻaiyuṃ vil̤āghghaḻaiyuṃ naḍhadhdhiṉar.

jhumār 2,000 òṟṟai māḍhi aḍhughghumāḍhi ghuḍhiyirubhbhughaḻ dhavira, bhāl̤aḍhaindha nagharadhdhil bhèriya vaṇigha vaḻāghaṅghaḻ, ghoyilghaḻ, ghālvāyghaḻ ghòṇḍha āṟughaḻ maṟṟuṃ bhirabhughghaḻ maṟṟuṃ madhaghurughghaḻiṉ araṇmaṉaighaḻ uḻḻaṉa. bhiradhāṉa ghaḍhḍhiḍhaṅghaḻ 130 aḍhi  aghalamāṉa jhālai, iṟandhorghaḻiṉ nil̤aṟjhālai mūlaṃ iṇaighghabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.  idhu 1.5 mail (2.4 ghimī) nīṇḍhuḻḻadhu; idhu vaḍhaghghilirundhu jhaṟṟu ghil̤aghghe noghghiya idhu arughiluḻḻa bhuṉidha ujhjhamāṉa jhèro ghorḍhovai neraḍhiyāgha jhuḍhḍhighghāḍhḍhughiṟadhu. iṟandhavarghaḻiṉ nil̤aṟjhālai òru ghāladhdhil ghallaṟaighaḻāl varijhaiyāgha irundhadhāgha dhavaṟāgha gharudhabhbhaḍhḍhadhu, āṉāl adhu ghuṟaindha ghaḍhḍhiḍhaṅghaḻ araṇmaṉai ghuḍhiyirubhbhughaḻāgha irughghalāṃ.

iṟandhavarghaḻiṉ nil̤aṟjhālaiyiṉ vaḍhaghghu muṉaiyāṉadhu jhandhiraṉiṉ bhiramiḍhāl mūḍhabhbhaḍhḍhirughghuṃ maṟṟuṃ dhaḻaṅghaḻ maṟṟuṃ ghuṟaindha bhiramiḍhughaḻāl jhūl̤abhbhaḍhḍhuḻḻadhu. nagharadhdhiṉ iraṇḍhāvadhu bhèriya ghaḍhḍhamaibhbhāṉa jhandhirabh bhiramiḍhu 140 aḍhi (43 mīḍhḍhar) āgha uyarndhu, 426 - 511 aḍhi (130 mudhal 156 mīḍhḍhar) varai adhaṉ aḍhibhbhaghudhiyil bharandhuḻḻadhu. adhaṉ bhiradhāṉa bhaḍhighghaḍhḍhughaḻ iṟandhavarghaḻiṉ nil̤aṟjhālaiyai èdhirghòḻghiṟadhu.

iṟandhor nil̤aṟjhālaiyiṉ dhèṟghubh bhaghudhiyil 38 eghghar (15 hèghḍher) bharabhbhaḻavil òru bhèriya jhadhura muṟṟadhdhil araṇmaṉai uḻḻadhu. araṇmaṉaighghuḻ iṟaghughaḻ ghòṇḍha nāghadhdhiṉ ghoyil uḻḻadhu. adhaṉ alaṅgharighghabhbhaḍhḍha jhuvarghaḻil bhala dhèyvadhdhiṉ erāḻamāṉa ghal dhalaighaḻ uḻḻadhu. ghovil jhuvarghaḻ òru ghāladhdhil hèmāḍhaiḍh jhivabhbhu niṟadhdhil varaiyabhbhaḍhḍhirundhaṉa. innagharadhdhil mudhaṉ mudhalil aghal̤vāyvubh bhaṇighaḻ 1917-20 ghālaghaḍhḍhadhdhil meṟghòḻḻabhbhaḍhḍhadhu. 1925 āṃ āṇḍhil ghoyilaijh jhuṟṟi dhaṉibhbhaḍhḍha bhudhaighul̤ighaḻ ghaṇḍhubhiḍhighghabhbhaḍhḍhaṉa.  1980 ghaḻiṉ muṟbhaghudhiyil dhòlbhòruḻ ārāyjhjhiyāḻarghaḻ 18 āṇghaḻiṉ jhaḍhaṅghu rīdhiyāgha ghuṟiyīḍhu ghòṇḍha  ghallaṟaighaḻ ghaṇḍhubhiḍhidhdhaṉar. ivaighaḻ dhiyāghaṃ jhèydha  vīrarghaḻiṉ èjhjhaṅghaḻ āghuṃ. ghadhiriyaghghaghgharimagh ghālaghghaṇibhbhu bhaḍhi, ighghallaṟaighaḻ ghibhi 200-āṃ āṇḍhu ghāladhdhiṟghuriyadhu èṉa aṟiyabhbhaḍhḍhadhu.

dhiyodhdhivāghghaṉ nagharadhdhiṉ meṟghu araighghoḻadhdhil amaindha ñāyiṟṟubh bhiramiḍhu mighabhbhèriya ghaḍhḍhamaibhbhughaḻil òṉṟāghuṃ. idhu iṟandhavarghaḻiṉ nil̤aṟjhālaiyiṉ ghil̤aghghubh bhaghudhiyil amaindhuḻḻadhu.jhūriyabh bhiramiḍhu dharai maḍhḍhadhdhilirundhu 216 aḍhi (66 mīḍhḍhar) uyaraṃ ghòṇḍhadhu. idhaṉ aḍhibhbhaghudhiyiṉ jhuṟṟaḻavu 720 mudhal 760 aḍhi (220 mudhal 230 mīḍhḍhar) varai aḻaviḍhabhbhaḍhughiṟadhu. idhu jhumār 1,000,000 ghaṉa ghèjaṃ (765,000 ghaṉa mīḍhḍhar) bhòruḍhghaḻāl ghaḍhḍhabhbhaḍhḍhadhu.

dhiyodhdhivāghghaṉ nagharadhdhil mudhalil 1884 il aghal̤vārāyjhjhi jhèyyabhbhaḍhḍhadhu. 1960 maṟṟuṃ 1970 ghaḻil mudhal muṟaiyāṉa aḻavīḍhu (dhiyodhihughāṉ mebhbhiṅ dhiḍhḍhaṃ) amèrighgha dhòlbhòruḻ ārāyjhjhiyāḻar rèṉe millaṉ dhalaimaiyil meṟghòḻḻabhbhaḍhḍhadhu. 1980-82l nūṟṟughghaṇaghghāṉa dhòl̤ilāḻarghaḻ mèghjhighgho dhòlbhòruḻ ārāyjhjhiyāḻar rūbhaṉiṉ val̤ighāḍhḍhudhaliṉ bheril aghal̤vārāyjhjhi jhèyyabhbhaḍhḍhaṉar. ghabhrerā ghāsḍhro 1990 ghaḻil bhaṇighaḻ naghariṉ niladhdhaḍhi jhuraṅghaṅghaḻ maṟṟuṃ abhārḍhmèṇḍh ghalavaighaḻ āghiyavaṟṟil ghavaṉaṃ jhèludhdhiyadhu, avai dhèḻivāgha varṇaṃ bhūjhabhbhaḍhḍha jhuvaroviyaṅghaḻāl alaṅgharighghabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa. adhighamāṉa iḍhibhāḍhughaḻughghu nīṇḍhaghāla ajhjhuṟudhdhalghaḻ maṉidha vāl̤viḍhaṃ (aindhu nagharaṅghaḻ uḍhbhaḍha), erāḻamāṉa ghaḍhaighaḻ, jhālaighaḻ maṟṟuṃ nèḍhuñjhālaighaḻ maṟṟuṃ òru irāṇuva dhaḻadhdhāl muṉvaighghabhbhaḍhughiṉṟaṉa.

vīl̤jhjhi 
dhiyodhdhivāghghaṉ nagharaṃ ghibhi 7 alladhu  8 āṃ nūṟṟāṇḍhil vèḻinabharghaḻāl dhīyiḍhḍhu ghòḻudhdhabhbhaḍhḍhadhu èṉa dhòlliyal varalāṟṟu aṟiñarghaḻ gharudhughiṟārghaḻ.

asḍhègh ghālaṃ

asḍhègh nāgharigha ghāladhdhil ghibhi 1200-āṃ āṇḍhil naghuvā iṉa maghghaḻ innagharadhdhil bhulaṃbhèyarndhu dhaṅghiṉar. ghibhi 1427-il innagharaṃ asḍhègh bherarajhiṉ ghīl̤ òru jhiṟṟarajhāgha viḻaṅghiyadhu.

aghal̤āyvughaḻ maṟṟuṃ ghaṇḍhubhiḍhibhbhughaḻ
ghibhi 17-āṃ nūṟṟāṇḍhil innagharadhdhiṉ ñāyiṟṟubh bhiramiḍhu dhòlliyal ghaḻadhdhil aghal̤vāyvubh bhaṇighaḻai meṟghòṇḍhaṉar. 1905-il mèghjhighgho nāḍhḍhiṉ dhòlliyal dhuṟaiyiṉar dhiyodhihughāṉ nagharadhdhil bhèrumaḻavil aghal̤āyvubh bhaṇighaḻ meṟghòṇḍha bhodhu, ñāyiṟṟubh bhiramiḍhu jhīramaighghabhbhaḍhḍhadhu. 1920, 1950, 1960 maṟṟuṃ 1965 āṇḍhughaḻil mīṇḍhuṃ innagharadhdhil aghal̤āyvubh bhaṇighaḻ meṟghòḻḻabhbhaḍhḍhadhu.

bhaḍhaghghāḍhjhighaḻ

idhaṉaiyuṃ ghāṇgha
 ñāyiṟṟubh bhiramiḍhu
 jhandhirabh bhiramiḍhu

meṟghoḻghaḻ

meluṃ bhaḍhighgha

 
 
 
 Bueno, Christina. The Pursuit of Ruins: Archeology, History, and the Making of Modern Mexico. Albuquerque: University of New Mexico Press, 2016, 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  (1992). "Abstraction and the rise of a utopian state at Teotihuacan", in Janet Berlo, ed. Art, Ideology, and the City of Teotihuacan, Dumbarton Oaks, pp. 281–320.
 
 
 Laurette Séjourné (1959) Un Palacio en la ciudad de los dioses, Teotihuacán, Mexico, Instituto Nacional de Antropología e Historia.
  (1962) El Universo de Quetzalcóatl, Fondo de Cultura Económica.
  (1966) Arqueología de Teotihuacán, la cerámica, Fondo de Cultura Económica.
  (1969) Teotihuacan, métropole de l'Amérique, Paris, F. Maspero.

vèḻi iṇaibhbhughaḻ

 Teotihuacan Research Guide, academic resources and links, maintained by Temple University
 Teotihuacan  Teotihuacan information and history
 Teotihuacan article  by Encyclopædia Britannica
 Teotihuacan Photo Gallery, by James Q. Jacobs
 360° Panoramic View of the Avenue of the Dead, the Pyramid of the Sun and the Pyramid of the Moon  

bhaṇḍhaiya nagharaṅghaḻ
ulaghabh bhāraṃbhariyagh ghaḻaṅghaḻ
mèghjhighoviluḻḻa ulaghabh bhāraṃbhariyagh ghaḻaṅghaḻ
mèghjhighgho
தியோத்திவாக்கன்