அக்கு வாஜ்பாய் ஷா (Haku Vajubhai Shah) (24 மார்ச் 1934 - 21 மார்ச் 2019) ஓர் இந்திய ஓவியரும், காந்தியம், கலாச்சார மானுடவியல், நாட்டுப்புறம், பழங்குடிக் கலை மற்றும் கலாச்சாரம் பற்றிய எழுத்தாளரும் ஆவார். இவரது கலை பரோடா குழுமத்தைச் சேர்ந்தது. இவரது படைப்புகள் நாட்டுப்புற அல்லது பழங்குடி கலைகளின் கருப்பொருள்களை இந்தியக் கலைக்கு கொண்டு வந்த கலைஞர்களின் வரிசையில் கருதப்படுகின்றன.  

கலைக்கு இவர் செய்த பங்களிப்புக்காக பத்மசிறீ விருது (1989), ஜவகர்லால் நேரு கூட்டாளர் கௌரவம், கலா ரத்னா உள்ளிட்ட பல விருதுகளைப் பெற்றார்.

ஆரம்பகால வாழ்க்கையும் கல்வியும் 
இவர், மார்ச் 26, 1934இல்,    வலோதில் (இப்போது குசராத்தின் சூரத் மாவட்டம்) வாஜ்பாய் மற்றும் வதன்பென் ஆகியோருக்குப் பிறந்தார். இவரது தாயார் மகாத்மா காந்தியால் தாக்கம் பெற்றார். அது இவரையும் பாதித்தது. இவர் தனது ஆரம்ப மற்றும் இடைநிலைப் பள்ளி கல்வியை வலோதில் முடித்தார். படிக்கும்போதே மாணவர் சங்கத்தின் தீவிர உறுப்பினராக இருந்தார். 1955 ஆம் ஆண்டில் வடோதரா மகாராஜா சாயாஜிராவ் பல்கலைக்கழகத்தில் நுண்கலைகளில் (பி.எஃப்.ஏ) பட்டம் பெற்றார். அதே பல்கலைக்கழகத்தில் நுண்கலைகளில் முதுகலை பட்டமும் பெற்றார் (எம்.எஃப்.ஏ).

தொழில் 
இவரது பணிகள் பொதுமக்களின் கவனத்தை ஈர்த்தது. 1965 வாக்கில் இவர் கொல்கத்தா மற்றும் மும்பையில் பல தனி நிகழ்ச்சிகளை நடத்தினார். 1968ஆம் ஆண்டில், பிலடெல்பியா கலை அருங்காட்சியகத்தில் ஆர்ட் கிரிடிக் ஸ்டெல்லா கிராம்ரிச் என்ற அமைப்பு ஏற்பாடு செய்த 'அறியப்படாத இந்தியா' என்ற கண்காட்சியை இவர் நடத்தினார். அதே ஆண்டில் இராக்ஃபெல்லர் உதவித் தொகையையும், 1971 இல் நேரு கூட்டாளர் விருதையும் பெற்றார். 

பல ஆண்டுகளாக, கிராமப்புற மற்றும் பழங்குடி கலைகள் மற்றும் கைவினைப்பொருட்கள், மரபுகள் மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகள் குறித்து விரிவான கள ஆராய்ச்சி மற்றும் ஆவணங்களை இவர் மேற்கொண்டார். தெற்கு குசராத்தில் உள்ள ஒரு காந்தி ஆசிரமத்தில் பல ஆண்டுகளாக கற்பித்த இவர், அகமதாபாத்தில் உள்ள குஜராத் வித்யாபீடத்தில் ஒரு பழங்குடி அருங்காட்சியகத்தை நிறுவினார். இது மகாத்மா காந்தியால் அமைக்கப்பட்டது. இவர் அதை பல ஆண்டுகளாக அருங்காட்சியகத்தை நிர்வகித்தார். இது இவரது கடைசி  பணியாக இருந்தது. 

இவரது படைப்புகள் பழங்குடி கலை மற்றும் கலாச்சாரத்தால் ஆழமாக பாதிக்கப்பட்டிருந்தன. இவரது பல படைப்புகளில் கருப்பொருளாக பக்தி இயக்கம், குறிப்பாக அதன் நிர்குனக் கவிதை ஆகியவை இடம் பெற்றன.  காந்திய தத்துவத்தாலும் இவர் ஆழ்ந்த ஈடுபாடு கொண்டிருந்தார்.  1980களில், ராஜஸ்தானின் உதயப்பூரில் சில்பிராம் என்ற கிராமத்தில் ஒரு கைவினைக் கிராமம் அமைப்பதில் இவர் முக்கிய பங்கு வகித்தார்.  

2009 ஆம் ஆண்டில், "மனுஷ்" என்ற தலைப்பில் தனது நினைவுக் குறிப்புகளை வெளியிட்டார்.

இறப்பு 
மாரடைப்பு ஏற்பட்டதைத் தொடர்ந்து அகமதாபாத்தில் 2019 மார்ச் 21 அன்று காலமானார்.

விருதுகள் 

 1968: ஜான் டி. இராக்பெல்லர் 3 வது கூட்டாளர், நியூயார்க், அமெரிக்கா
 1971: நேரு கூட்டாளர் விருது, புது தில்லி 
 1973: குடிமை விருது, அகமதாபாத் மாநகராட்சி
 1975: ஜான் டி. ராக்பெல்லர் 3 வது கூட்டாளர், நியூயார்க், அமெரிக்கா
 1989: பத்மஸ்ரீ, இந்திய அரசு 
 1991: ரீஜண்ட் பேராசிரியர், கலிபோர்னியா, அமெரிக்கா
 1997: கலா ரத்னா, அகில இந்திய கவின்கலைகள் மற்றும் கைவினை சங்கம், புது தில்லி.  
 1998: கலா சிரோமணி, லலித் கலா அகாதமி, அகமதாபாத்
 2006: ககன் அவனி புரஸ்கார், சாந்திநிகேதன்

குழந்தைகள் புத்தகங்கள் 
 1994: Champa, Hindi, Gujrati, Bengali Published by SAHMAT, New Delhi.
 1998, Dharti, Hindi, Gujrati, Published by Indira Gandhi National Centre for the Arts (IGNCA), New Delhi
 1998, Somi, Hindi, Gujrati, Published by Indira Gandhi National Centre for the Arts (IGNCA), New Delhi
 2007, Jeevi aur Jeetu, Published by Vatsal Prakashan, Bikaner.
 2007, Goth, Hindi, Published by Vatsal Prakashan, Bikaner.
 2007, Manapari, English, Published by Shivshakthi, Bangalore.

வெளியீடுகள் 
 1969: Community Ancestor Worship''', (in Gujarati, Hindi and English, Gujarat Vidyapith, Ahmedabad. (with Vimal Shah and Ramesh Shroff)
 1970: Rural Craftsmen and their work, equipment and techniques in the Mer village of Ratadi in Saurashtra, India. National Institute of Design Ahmedabad (with Eberhard Fischer)
 1971: Schlichter Eintrag-Ikat aus Süd-Gujarat, Indien, Die Herstellung von Lendentüchern für die Chaudhri-Stämme in Mandvi durch Khatri-Weber in Tribus Vol. 19:47–69, Linden-Museum, Stuttgart. (with Eberhard Fischer)
 1971: Mogra dev, tribal crocodile gods of the Chodhri, Gamit and Vasava tribes, South Gujarat, India. Gujarat Vidyapith, Ahmedabad (with Eberhard Fischer)
 1972: Kunsttraditionen in Nordindien: Stammeskunst, Volkskunst, klassische Kunst. Museum Rietberg Zürich (with Eberhard Fischer)
 1973: Simple weft-ikat' from South Gujarat, India.  Calico Museum of Textiles, Ahmedebad (with Eberhard Fischer)
 1973: Vetra ne khambha, memorials for the dead, wooden figures and memorial slabs of the Chodhri, Gamit and Vasava tribes, South Gujarat, India. Gujarat Vidyapith, Ahmedabad (with Eberhard Fischer)
 1974: Tatauieren in Kutch, in Ethnologische Zeitschrift Zürich Vol.2:105–129 Völkerkundemuseum Zürich. (with Eberhard Fischer)
 1975: Kites flourishing in Ahmedabad, India, in Asian Culture Centre for UNESCO.
 1976, Treatment against Ghosts and Spirits, the Bhagtai-ceremony of the Chodhri tribe in Gujarat, in German Scholars on India, vol.2:51–60, Bombay (with Eberhard Fischer)
 1978: Folk Myth and Tribal Magic, in Art Heritage exhibition catalogue no.1.
 1979: More lights on the Harappan Terracotta Figures, in The Eastern Anthropologist with Suman Pandya)
 1980:  The ritual paintings of the god Pithora Baba, Zürcher Zeitschrift für Ethnologie, vol. 11: 7–62.
 1982: Tempeltücher für die Muttergöttinnen in Indien, Zeremonien, Herstellung und Ikonographie gemalter und gedruckter Stoffbilder aus Gujarat, Museum Rietberg Zürich (with Eberhard Fischer and Jyotindra Jain)
 1982: The voice that paints, in Shilpakar, pp. 77–87, Crafts Council of Western India, Bombay.
 1984: On Art and Ritual, India International Centre Quarterly, vol. 11, no.4:14–33, New Delhi. (Interview with Geeti Sen)
 1985: Form and many Forms of Mother Clay, Contemporary Indian Pottery and Terracotta (with contributions by Pupul Jayakar, C. Sivaramamurti and Stella Kramrisch) exhibition catalogue for the National Crafts Museum, New Delhi.
 1985: Votive terracottas of Gujarat , Mapin Publishers, Ahmedabad. (edited by Carmen Kegal)
 1985: Gopal, ein indischer Balladensänger zeichnet sein Leben, Jogi Gopal gay chhe, Gopal chitre chhe (German and Gujarati) Peter Hammer Verlag, Wuppertal. (with Barbara and Eberhard Fischer) Gopal singt, Lieder eines indischen Balladensängers und Zeichners, tape and leaflet of songs by Gopal.
 1987, Some 19th-century garâs pata or jajmâniî documents of Muslim potters in Kutch, in Verhandlungen der Naturforschenden Gesellschaft, Basel, vol. 97:103–120, Museum für Völkerkunde Basel. (with Eberhard Fischer)
 1991, Mati in Indigenous Visions, India International Centre Quarterly, New Delhi (interview with Geeti Sen)
 1992, Teju means radiating light, in Brunner and Vogelsanger edit. Teju zeichnet, aus den Malheften einer indischen Familie (pp. 5–12), Völkerkundemuseum der Universität Zürich.
 1992: Contemporary streams of tribal and folk art, exhibition catalogue New South Wales Gallery, Australia.
 2009: Manush (memoirs).

மேலும் படிக்க 
 Invisible Order: Tribute to Haku Shah, by Eberhard Fischer. Publisher, Art Indus, 1999. .
 Vartakaar ki Vaani (with Piyush Daiya)
 Interview: Haku Shah, by Vandana Sood

மேற்கோள்கள்

வெளி இணைப்புகள் 
 
 The Flute Player
 A response to Haku Shah's art  at தி இந்து.

காந்தியவாதிகள்
பத்மசிறீ விருது பெற்ற கலைத் துறையினர்
இந்திய மானிடவியலாளர்கள்
2019 இறப்புகள்
1934 பிறப்புகள்
aghghu vājbhāy ṣā (Haku Vajubhai Shah) (24 mārjh 1934 - 21 mārjh 2019) or indhiya oviyaruṃ, ghāndhiyaṃ, ghalājhjhāra māṉuḍhaviyal, nāḍhḍhubhbhuṟaṃ, bhal̤aṅghuḍhigh ghalai maṟṟuṃ ghalājhjhāraṃ bhaṟṟiya èl̤udhdhāḻaruṃ āvār. ivaradhu ghalai bharoḍhā ghul̤umadhdhaijh jherndhadhu. ivaradhu bhaḍhaibhbhughaḻ nāḍhḍhubhbhuṟa alladhu bhal̤aṅghuḍhi ghalaighaḻiṉ gharubhbhòruḻghaḻai indhiyagh ghalaighghu ghòṇḍhu vandha ghalaiñarghaḻiṉ varijhaiyil gharudhabhbhaḍhughiṉṟaṉa.  

ghalaighghu ivar jhèydha bhaṅghaḻibhbhughghāgha bhadhmajhiṟī virudhu (1989), javagharlāl neru ghūḍhḍhāḻar ghauravaṃ, ghalā radhṉā uḻḻiḍhḍha bhala virudhughaḻaibh bhèṟṟār.

āraṃbhaghāla vāl̤ghghaiyuṃ ghalviyuṃ 
ivar, mārjh 26, 1934il,    valodhil (ibhbhodhu ghujharādhdhiṉ jhūradh māvaḍhḍhaṃ) vājbhāy maṟṟuṃ vadhaṉbhèṉ āghiyorughghubh bhiṟandhār. ivaradhu dhāyār maghādhmā ghāndhiyāl dhāghghaṃ bhèṟṟār. adhu ivaraiyuṃ bhādhidhdhadhu. ivar dhaṉadhu āraṃbha maṟṟuṃ iḍhainilaibh bhaḻḻi ghalviyai valodhil muḍhidhdhār. bhaḍhighghuṃbhodhe māṇavar jhaṅghadhdhiṉ dhīvira uṟubhbhiṉarāgha irundhār. 1955 āṃ āṇḍhil vaḍhodharā maghārājā jhāyājirāv bhalghalaighghal̤aghadhdhil nuṇghalaighaḻil (bhi.èf.e) bhaḍhḍhaṃ bhèṟṟār. adhe bhalghalaighghal̤aghadhdhil nuṇghalaighaḻil mudhughalai bhaḍhḍhamuṃ bhèṟṟār (èṃ.èf.e).

dhòl̤il 
ivaradhu bhaṇighaḻ bhòdhumaghghaḻiṉ ghavaṉadhdhai īrdhdhadhu. 1965 vāghghil ivar ghòlghadhdhā maṟṟuṃ muṃbhaiyil bhala dhaṉi nighal̤jhjhighaḻai naḍhadhdhiṉār. 1968āṃ āṇḍhil, bhilaḍhèlbhiyā ghalai aruṅghāḍhjhiyaghadhdhil ārḍh ghiriḍhigh sḍhèllā ghirāṃrijh èṉṟa amaibhbhu eṟbhāḍhu jhèydha 'aṟiyabhbhaḍhādha indhiyā' èṉṟa ghaṇghāḍhjhiyai ivar naḍhadhdhiṉār. adhe āṇḍhil irāghfèllar udhavidh dhòghaiyaiyuṃ, 1971 il neru ghūḍhḍhāḻar virudhaiyuṃ bhèṟṟār. 

bhala āṇḍhughaḻāgha, ghirāmabhbhuṟa maṟṟuṃ bhal̤aṅghuḍhi ghalaighaḻ maṟṟuṃ ghaiviṉaibhbhòruḍhghaḻ, marabhughaḻ maṟṟuṃ nāḍhḍhubhbhuṟagh ghadhaighaḻ ghuṟidhdhu virivāṉa ghaḻa ārāyjhjhi maṟṟuṃ āvaṇaṅghaḻai ivar meṟghòṇḍhār. dhèṟghu ghujharādhdhil uḻḻa òru ghāndhi ājhiramadhdhil bhala āṇḍhughaḻāgha ghaṟbhidhdha ivar, aghamadhābhādhdhil uḻḻa ghujarādh vidhyābhīḍhadhdhil òru bhal̤aṅghuḍhi aruṅghāḍhjhiyaghadhdhai niṟuviṉār. idhu maghādhmā ghāndhiyāl amaighghabhbhaḍhḍhadhu. ivar adhai bhala āṇḍhughaḻāgha aruṅghāḍhjhiyaghadhdhai nirvaghidhdhār. idhu ivaradhu ghaḍhaijhi  bhaṇiyāgha irundhadhu. 

ivaradhu bhaḍhaibhbhughaḻ bhal̤aṅghuḍhi ghalai maṟṟuṃ ghalājhjhāradhdhāl āl̤amāgha bhādhighghabhbhaḍhḍhirundhaṉa. ivaradhu bhala bhaḍhaibhbhughaḻil gharubhbhòruḻāgha bhaghdhi iyaghghaṃ, ghuṟibhbhāgha adhaṉ nirghuṉagh ghavidhai āghiyavai iḍhaṃ bhèṟṟaṉa.  ghāndhiya dhadhdhuvadhdhāluṃ ivar āl̤ndha īḍhubhāḍhu ghòṇḍhirundhār.  1980ghaḻil, rājasdhāṉiṉ udhayabhbhūril jhilbhirāṃ èṉṟa ghirāmadhdhil òru ghaiviṉaigh ghirāmaṃ amaibhbhadhil ivar mughghiya bhaṅghu vaghidhdhār.  

2009 āṃ āṇḍhil, "maṉuṣ" èṉṟa dhalaibhbhil dhaṉadhu niṉaivugh ghuṟibhbhughaḻai vèḻiyiḍhḍhār.

iṟabhbhu 
māraḍhaibhbhu eṟbhaḍhḍhadhaidh dhòḍharndhu aghamadhābhādhdhil 2019 mārjh 21 aṉṟu ghālamāṉār.

virudhughaḻ 

 1968: jāṉ ḍhi. irāghbhèllar 3 vadhu ghūḍhḍhāḻar, niyūyārgh, amèrighghā
 1971: neru ghūḍhḍhāḻar virudhu, bhudhu dhilli 
 1973: ghuḍhimai virudhu, aghamadhābhādh mānagharāḍhjhi
 1975: jāṉ ḍhi. rāghbhèllar 3 vadhu ghūḍhḍhāḻar, niyūyārgh, amèrighghā
 1989: bhadhmasrī, indhiya arajhu 
 1991: rījaṇḍh bherājhiriyar, ghalibhorṉiyā, amèrighghā
 1997: ghalā radhṉā, aghila indhiya ghaviṉghalaighaḻ maṟṟuṃ ghaiviṉai jhaṅghaṃ, bhudhu dhilli.  
 1998: ghalā jhiromaṇi, lalidh ghalā aghādhami, aghamadhābhādh
 2006: ghaghaṉ avaṉi bhurasghār, jhāndhinighedhaṉ

ghul̤andhaighaḻ bhudhdhaghaṅghaḻ 
 1994: Champa, Hindi, Gujrati, Bengali Published by SAHMAT, New Delhi.
 1998, Dharti, Hindi, Gujrati, Published by Indira Gandhi National Centre for the Arts (IGNCA), New Delhi
 1998, Somi, Hindi, Gujrati, Published by Indira Gandhi National Centre for the Arts (IGNCA), New Delhi
 2007, Jeevi aur Jeetu, Published by Vatsal Prakashan, Bikaner.
 2007, Goth, Hindi, Published by Vatsal Prakashan, Bikaner.
 2007, Manapari, English, Published by Shivshakthi, Bangalore.

vèḻiyīḍhughaḻ 
 1969: Community Ancestor Worship''', (in Gujarati, Hindi and English, Gujarat Vidyapith, Ahmedabad. (with Vimal Shah and Ramesh Shroff)
 1970: Rural Craftsmen and their work, equipment and techniques in the Mer village of Ratadi in Saurashtra, India. National Institute of Design Ahmedabad (with Eberhard Fischer)
 1971: Schlichter Eintrag-Ikat aus Süd-Gujarat, Indien, Die Herstellung von Lendentüchern für die Chaudhri-Stämme in Mandvi durch Khatri-Weber in Tribus Vol. 19:47–69, Linden-Museum, Stuttgart. (with Eberhard Fischer)
 1971: Mogra dev, tribal crocodile gods of the Chodhri, Gamit and Vasava tribes, South Gujarat, India. Gujarat Vidyapith, Ahmedabad (with Eberhard Fischer)
 1972: Kunsttraditionen in Nordindien: Stammeskunst, Volkskunst, klassische Kunst. Museum Rietberg Zürich (with Eberhard Fischer)
 1973: Simple weft-ikat' from South Gujarat, India.  Calico Museum of Textiles, Ahmedebad (with Eberhard Fischer)
 1973: Vetra ne khambha, memorials for the dead, wooden figures and memorial slabs of the Chodhri, Gamit and Vasava tribes, South Gujarat, India. Gujarat Vidyapith, Ahmedabad (with Eberhard Fischer)
 1974: Tatauieren in Kutch, in Ethnologische Zeitschrift Zürich Vol.2:105–129 Völkerkundemuseum Zürich. (with Eberhard Fischer)
 1975: Kites flourishing in Ahmedabad, India, in Asian Culture Centre for UNESCO.
 1976, Treatment against Ghosts and Spirits, the Bhagtai-ceremony of the Chodhri tribe in Gujarat, in German Scholars on India, vol.2:51–60, Bombay (with Eberhard Fischer)
 1978: Folk Myth and Tribal Magic, in Art Heritage exhibition catalogue no.1.
 1979: More lights on the Harappan Terracotta Figures, in The Eastern Anthropologist with Suman Pandya)
 1980:  The ritual paintings of the god Pithora Baba, Zürcher Zeitschrift für Ethnologie, vol. 11: 7–62.
 1982: Tempeltücher für die Muttergöttinnen in Indien, Zeremonien, Herstellung und Ikonographie gemalter und gedruckter Stoffbilder aus Gujarat, Museum Rietberg Zürich (with Eberhard Fischer and Jyotindra Jain)
 1982: The voice that paints, in Shilpakar, pp. 77–87, Crafts Council of Western India, Bombay.
 1984: On Art and Ritual, India International Centre Quarterly, vol. 11, no.4:14–33, New Delhi. (Interview with Geeti Sen)
 1985: Form and many Forms of Mother Clay, Contemporary Indian Pottery and Terracotta (with contributions by Pupul Jayakar, C. Sivaramamurti and Stella Kramrisch) exhibition catalogue for the National Crafts Museum, New Delhi.
 1985: Votive terracottas of Gujarat , Mapin Publishers, Ahmedabad. (edited by Carmen Kegal)
 1985: Gopal, ein indischer Balladensänger zeichnet sein Leben, Jogi Gopal gay chhe, Gopal chitre chhe (German and Gujarati) Peter Hammer Verlag, Wuppertal. (with Barbara and Eberhard Fischer) Gopal singt, Lieder eines indischen Balladensängers und Zeichners, tape and leaflet of songs by Gopal.
 1987, Some 19th-century garâs pata or jajmâniî documents of Muslim potters in Kutch, in Verhandlungen der Naturforschenden Gesellschaft, Basel, vol. 97:103–120, Museum für Völkerkunde Basel. (with Eberhard Fischer)
 1991, Mati in Indigenous Visions, India International Centre Quarterly, New Delhi (interview with Geeti Sen)
 1992, Teju means radiating light, in Brunner and Vogelsanger edit. Teju zeichnet, aus den Malheften einer indischen Familie (pp. 5–12), Völkerkundemuseum der Universität Zürich.
 1992: Contemporary streams of tribal and folk art, exhibition catalogue New South Wales Gallery, Australia.
 2009: Manush (memoirs).

meluṃ bhaḍhighgha 
 Invisible Order: Tribute to Haku Shah, by Eberhard Fischer. Publisher, Art Indus, 1999. .
 Vartakaar ki Vaani (with Piyush Daiya)
 Interview: Haku Shah, by Vandana Sood

meṟghoḻghaḻ

vèḻi iṇaibhbhughaḻ 
 
 The Flute Player
 A response to Haku Shah's art  at dhi indhu.

ghāndhiyavādhighaḻ
bhadhmajhiṟī virudhu bhèṟṟa ghalaidh dhuṟaiyiṉar
indhiya māṉiḍhaviyalāḻarghaḻ
2019 iṟabhbhughaḻ
1934 bhiṟabhbhughaḻ
அக்கு ஷா