சுமி கியாட்சே அருவி (Chumi Gyatse Falls) அல்லது சுமிக் கியாட்சே) என்பது இந்தியாவின் அருணாசலப் பிரதேசத்திலுள்ள தவாங் மாவட்டத்தில், சீனாவின் திபெத் பகுதியின் எல்லைக்கு அருகில் உள்ள அருவிகளின் தொகுப்பாகும்.  உள்ளூர் பௌத்த பாரம்பரியத்தின் படி, மலைகளுக்கு இடையிலிருந்து தோன்றும் 108 புனித நீர் அருவிகள் திபெத்திய பௌத்த அறிஞர் பத்மசாம்பவரின் ஆசீர்வாதத்தை குறிக்கிறது.  சுமி கியாட்சே அருவியானது சீனாவிற்கும் இந்தியாவிற்கும் இடையிலான நடைமுறை எல்லையான உண்மையான கட்டுப்பாட்டுக் கோட்டிற்கு அருகில் உள்ளது. ஒரு கணக்கின்படி வெறும் 250 மீட்டர் தொலைவில் உள்ளது.

நிலவியல் 

சுமி கியாட்சே அருவி யாங்சே  என்ற பகுதியில் உள்ளது. அங்கு திபெத்திலிருந்து சோனா சூ ஆறு இந்தியாவின் தவாங் மாவட்டத்தில் பாய்கிறது. அவை கிழக்கு-மேற்கு மலைத்தொடரால் உருவாக்கப்பட்ட உயரமான பீடபூமியின் ("யாங்சே பீடபூமி") குன்றின் முகத்தில் உள்ளன. அதன் நீர்நிலையானது மெக்மோகன் கோட்டின்படி இந்தியா-சீனா எல்லையாக செயல்படுகிறது.

வடக்கே சில நூறு மீட்டர்கள் அருகே அமைந்துள்ள, தோம்சாங் (அல்லது தோங்சாங்) (27°46′49″N 91°58′37″E), என்ற இடம் குரு பத்மசாம்பவருடன் தொடர்புடைய பௌத்த தியான தலமாகும்.  வரலாற்றுக் காலத்தில் தோம்சாங் ஒரு முக்கியமான இடமாக இருந்தது. அதனால் அதன் கீழ் உள்ள ஆறு மற்றும் பள்ளத்தாக்குக்கு "தோம்சாங்ரங்" என்று பெயர் கொடுக்கப்பட்டது. சீனா தொடர்ந்து "தோம்சாங் ஆறு" மற்றும் "தோங்சாங் அருவி" என்ற பெயர்களைப் பயன்படுத்துகிறது.

அருவிகளுக்கு தெற்கே, யாங்சே பீடபூமியில் இருந்து எழும் நியுசரோங் எனப்படும் மற்றொரு ஆறு சோனா சூ என்ற ஆற்றுடன் இணைகிறது. சேச்சு என்று அழைக்கப்படும் ஒரு கிராமம், யாங்ட்சே பிராந்தியத்தின் முனையத்தைக் குறிக்கும் வகையில், இரு ஆறுகளின் சங்கமத்திற்கு அருகில் அமைந்துள்ளது.

2018 ஆம் ஆண்டு தொடக்கம் அருணாச்சல பிரதேச மாநிலம் அருவியை சுற்றுலா தளமாக மேம்படுத்தி வருகிறது.  தவாங் நகரத்திலிருந்து எளிதாகப் பயணிக்க புதிய சாலைகள் அமைக்கப்பட்டுள்ளன.  ஜூலை 2020 இல், பத்மசாம்பவர் சிலையுடன் கூடிய கற்றல் மையம் ஒன்று திறக்கப்பட்டது. திபெத்திய யாத்ரீகர்கள் அருவியை பார்வையிட அனுமதிக்க வேண்டும் என்று சீனாவிடம் இந்தியா முன்மொழிந்ததாக கூறப்படுகிறது. ஆனால் சீனா அதற்கு அனுமதியளிக்க மறுத்துவிட்டது.

குறிப்புகள்

சான்றுகள்

உசாத்துணை 
 
இந்திய அருவிகள்
தவாங் மாவட்டம்
Coordinates on Wikidata
அருணாச்சலப் பிரதேச புவியியல்
jhumi ghiyāḍhjhe aruvi (Chumi Gyatse Falls) alladhu jhumigh ghiyāḍhjhe) èṉbhadhu indhiyāviṉ aruṇājhalabh bhiradhejhadhdhiluḻḻa dhavāṅ māvaḍhḍhadhdhil, jhīṉāviṉ dhibhèdh bhaghudhiyiṉ èllaighghu arughil uḻḻa aruvighaḻiṉ dhòghubhbhāghuṃ.  uḻḻūr bhaudhdha bhāraṃbhariyadhdhiṉ bhaḍhi, malaighaḻughghu iḍhaiyilirundhu dhoṉṟuṃ 108 bhuṉidha nīr aruvighaḻ dhibhèdhdhiya bhaudhdha aṟiñar bhadhmajhāṃbhavariṉ ājhīrvādhadhdhai ghuṟighghiṟadhu.  jhumi ghiyāḍhjhe aruviyāṉadhu jhīṉāviṟghuṃ indhiyāviṟghuṃ iḍhaiyilāṉa naḍhaimuṟai èllaiyāṉa uṇmaiyāṉa ghaḍhḍhubhbhāḍhḍhugh ghoḍhḍhiṟghu arughil uḻḻadhu. òru ghaṇaghghiṉbhaḍhi vèṟuṃ 250 mīḍhḍhar dhòlaivil uḻḻadhu.

nilaviyal 

jhumi ghiyāḍhjhe aruvi yāṅjhe  èṉṟa bhaghudhiyil uḻḻadhu. aṅghu dhibhèdhdhilirundhu jhoṉā jhū āṟu indhiyāviṉ dhavāṅ māvaḍhḍhadhdhil bhāyghiṟadhu. avai ghil̤aghghu-meṟghu malaidhdhòḍharāl uruvāghghabhbhaḍhḍha uyaramāṉa bhīḍhabhūmiyiṉ ("yāṅjhe bhīḍhabhūmi") ghuṉṟiṉ mughadhdhil uḻḻaṉa. adhaṉ nīrnilaiyāṉadhu mèghmoghaṉ ghoḍhḍhiṉbhaḍhi indhiyā-jhīṉā èllaiyāgha jhèyalbhaḍhughiṟadhu.

vaḍhaghghe jhila nūṟu mīḍhḍharghaḻ arughe amaindhuḻḻa, dhoṃjhāṅ (alladhu dhoṅjhāṅ) (27°46′49″N 91°58′37″E), èṉṟa iḍhaṃ ghuru bhadhmajhāṃbhavaruḍhaṉ dhòḍharbhuḍhaiya bhaudhdha dhiyāṉa dhalamāghuṃ.  varalāṟṟugh ghāladhdhil dhoṃjhāṅ òru mughghiyamāṉa iḍhamāgha irundhadhu. adhaṉāl adhaṉ ghīl̤ uḻḻa āṟu maṟṟuṃ bhaḻḻadhdhāghghughghu "dhoṃjhāṅraṅ" èṉṟu bhèyar ghòḍhughghabhbhaḍhḍhadhu. jhīṉā dhòḍharndhu "dhoṃjhāṅ āṟu" maṟṟuṃ "dhoṅjhāṅ aruvi" èṉṟa bhèyarghaḻaibh bhayaṉbhaḍhudhdhughiṟadhu.

aruvighaḻughghu dhèṟghe, yāṅjhe bhīḍhabhūmiyil irundhu èl̤uṃ niyujharoṅ èṉabhbhaḍhuṃ maṟṟòru āṟu jhoṉā jhū èṉṟa āṟṟuḍhaṉ iṇaighiṟadhu. jhejhjhu èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhuṃ òru ghirāmaṃ, yāṅḍhjhe bhirāndhiyadhdhiṉ muṉaiyadhdhaigh ghuṟighghuṃ vaghaiyil, iru āṟughaḻiṉ jhaṅghamadhdhiṟghu arughil amaindhuḻḻadhu.

2018 āṃ āṇḍhu dhòḍhaghghaṃ aruṇājhjhala bhiradhejha mānilaṃ aruviyai jhuṟṟulā dhaḻamāgha meṃbhaḍhudhdhi varughiṟadhu.  dhavāṅ nagharadhdhilirundhu èḻidhāghabh bhayaṇighgha bhudhiya jhālaighaḻ amaighghabhbhaḍhḍhuḻḻaṉa.  jūlai 2020 il, bhadhmajhāṃbhavar jhilaiyuḍhaṉ ghūḍhiya ghaṟṟal maiyaṃ òṉṟu dhiṟaghghabhbhaḍhḍhadhu. dhibhèdhdhiya yādhrīgharghaḻ aruviyai bhārvaiyiḍha aṉumadhighgha veṇḍhuṃ èṉṟu jhīṉāviḍhaṃ indhiyā muṉmòl̤indhadhāgha ghūṟabhbhaḍhughiṟadhu. āṉāl jhīṉā adhaṟghu aṉumadhiyaḻighgha maṟudhdhuviḍhḍhadhu.

ghuṟibhbhughaḻ

jhāṉṟughaḻ

ujhādhdhuṇai 
 
indhiya aruvighaḻ
dhavāṅ māvaḍhḍhaṃ
Coordinates on Wikidata
aruṇājhjhalabh bhiradhejha bhuviyiyal
சுமி கியாட்சே அருவி