பக்சர் கோட்டை (Buxar Fort) இந்தியாவின் பீகார் மாநிலத்திலுள்ள பக்சர் நகரத்தில்  அமைந்துள்ளது. பக்சர் மாவட்டத்தின் தலைநகரமான இந்நகரம் கிழக்கு இந்தியாவில் கிழக்கு உத்தரப்பிரதேசத்திற்கு எல்லையாக அமைந்துள்ளது.  1054 ஆம் ஆண்டு மன்னர் ருத்ரா தியோ பக்சர் கோட்டையைக் கட்டினார்.  தாடகை என்ற அரக்கியை இராமர் கொன்ற இடமாகவும், விசுவாமித்திர முனிவரின் ஆசிரமம்  இருந்த இடமாகவும் கருதப்படுவதால் பக்சர் நகரம் கலாச்சார பாரம்பரியத்திற்கு பெயர் பெற்றது.

பெயர்காரணம் 
பக்சர் என்ற சொல் வியாக்ராசரிலிருந்து பெறப்பட்டதாகும் துர்வாச  முனிவரின் சாபத்தின் விளைவாக புலி முகம் கொண்டிருந்த  வேத்சிரா புனித தொட்டியில் குளித்தபின் சாபவிமோசனம் பெற்றார். பின்னர் இவருக்கு  வியாக்ராசர் என்று பெயரிடப்பட்டது.

புவியியல்  
இந்தியாவின் பீகார் மாநிலத்தில் உள்ள பக்சர் நகரில் கங்கை ஆற்றின் கரையில் பக்சர் கோட்டை அமைந்துள்ளது.

வரலாறு 
பக்சர் மாவட்டம் அதன் தாய் மாவட்டமான போச்பூருடன் நெருங்கிய தொடர்பையும் பழமையான வரலாற்றையும்  கொண்டுள்ளது.  புராணங்களின்படி, பக்சரின் பண்டைய முக்கியத்துவம் பிராமண புராணம் மற்றும் வரா புராணம் போன்ற காவியங்களில் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது.  1764 ஆம் ஆண்டு இந்த கோட்டைக்கு அருகே பக்சர் போர் நடந்தது, கிழக்கிந்திய கம்பெனி அப்போரில் வெற்றி பெற்றது.

அகழ்வாய்வுகள்
1926-1927 ஆம் ஆண்டில் ஆற்றங்கரையோரத்தில்  நடைபெற்ற அகழ்வாராய்ச்சியின் போது 3 ஆம் நூற்றாண்டு மற்றும் 4 ஆம் நூற்றாண்டுக்கு முந்தைய பிராமி எழுத்து கல்வெட்டுகளுடன் இரண்டு முத்திரைகள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டன,  கோட்டையின் தெற்குப் பகுதியும் கோட்டை முகப்பும் மட்டுமே இப்போது நிற்கின்றன என்று 1812 ஆம் ஆண்டு பக்சர் கோட்டையை பார்வையிட்ட கிழக்கிந்திய கம்பெனியின் மருத்துவ அலுவலர் பிரான்சிசு புக்கானன் குறிப்பிட்டுள்ளார். கோட்டையில் பூமிக்கு அடியில் ஒரு சுரங்கப்பாதை  இருந்ததாகவும்,  அங்கு பழங்கால உருவங்கள் வைக்கப்பட்டிருந்ததாகவும், அந்த இடம் பாதாளகங்கை என்று அழைக்கப்பட்டதாகவும் பிரான்சிசு அப்போது கூறினார்.  1871-1872 ஆம் ஆண்டில் அலெக்சாண்டர் கன்னிங்ஙாம் கோட்டைக்கு வருகை தந்தபோது,   கோட்டையில் எந்த வரலாற்று கலைப்பொருட்களையும் காணவில்லை என்று குறிப்பிட்டு  இது முற்றிலும் பிராமணிய தளம் என்றார். தொல்பொருள் ஆர்வம் எதுவும் இங்கில்லை  என்றும் கூறினார்.

மேற்கோள்கள் 

பீகார்
பக்சர் மாவட்டம்
பீகாரில் உள்ள கோட்டைகள்
bhaghjhar ghoḍhḍhai (Buxar Fort) indhiyāviṉ bhīghār māniladhdhiluḻḻa bhaghjhar nagharadhdhil  amaindhuḻḻadhu. bhaghjhar māvaḍhḍhadhdhiṉ dhalainagharamāṉa innagharaṃ ghil̤aghghu indhiyāvil ghil̤aghghu udhdharabhbhiradhejhadhdhiṟghu èllaiyāgha amaindhuḻḻadhu.  1054 āṃ āṇḍhu maṉṉar rudhrā dhiyo bhaghjhar ghoḍhḍhaiyaigh ghaḍhḍhiṉār.  dhāḍhaghai èṉṟa araghghiyai irāmar ghòṉṟa iḍhamāghavuṃ, vijhuvāmidhdhira muṉivariṉ ājhiramaṃ  irundha iḍhamāghavuṃ gharudhabhbhaḍhuvadhāl bhaghjhar nagharaṃ ghalājhjhāra bhāraṃbhariyadhdhiṟghu bhèyar bhèṟṟadhu.

bhèyarghāraṇaṃ 
bhaghjhar èṉṟa jhòl viyāghrājharilirundhu bhèṟabhbhaḍhḍhadhāghuṃ dhurvājha  muṉivariṉ jhābhadhdhiṉ viḻaivāgha bhuli mughaṃ ghòṇḍhirundha  vedhjhirā bhuṉidha dhòḍhḍhiyil ghuḻidhdhabhiṉ jhābhavimojhaṉaṃ bhèṟṟār. bhiṉṉar ivarughghu  viyāghrājhar èṉṟu bhèyariḍhabhbhaḍhḍhadhu.

bhuviyiyal  
indhiyāviṉ bhīghār māniladhdhil uḻḻa bhaghjhar nagharil ghaṅghai āṟṟiṉ gharaiyil bhaghjhar ghoḍhḍhai amaindhuḻḻadhu.

varalāṟu 
bhaghjhar māvaḍhḍhaṃ adhaṉ dhāy māvaḍhḍhamāṉa bhojhbhūruḍhaṉ nèruṅghiya dhòḍharbhaiyuṃ bhal̤amaiyāṉa varalāṟṟaiyuṃ  ghòṇḍhuḻḻadhu.  bhurāṇaṅghaḻiṉbhaḍhi, bhaghjhariṉ bhaṇḍhaiya mughghiyadhdhuvaṃ bhirāmaṇa bhurāṇaṃ maṟṟuṃ varā bhurāṇaṃ bhoṉṟa ghāviyaṅghaḻil ghuṟibhbhiḍhabhbhaḍhḍhuḻḻadhu.  1764 āṃ āṇḍhu indha ghoḍhḍhaighghu arughe bhaghjhar bhor naḍhandhadhu, ghil̤aghghindhiya ghaṃbhèṉi abhbhoril vèṟṟi bhèṟṟadhu.

aghal̤vāyvughaḻ
1926-1927 āṃ āṇḍhil āṟṟaṅgharaiyoradhdhil  naḍhaibhèṟṟa aghal̤vārāyjhjhiyiṉ bhodhu 3 āṃ nūṟṟāṇḍhu maṟṟuṃ 4 āṃ nūṟṟāṇḍhughghu mundhaiya bhirāmi èl̤udhdhu ghalvèḍhḍhughaḻuḍhaṉ iraṇḍhu mudhdhiraighaḻ ghaṇḍhubhiḍhighghabhbhaḍhḍhaṉa,  ghoḍhḍhaiyiṉ dhèṟghubh bhaghudhiyuṃ ghoḍhḍhai mughabhbhuṃ maḍhḍhume ibhbhodhu niṟghiṉṟaṉa èṉṟu 1812 āṃ āṇḍhu bhaghjhar ghoḍhḍhaiyai bhārvaiyiḍhḍha ghil̤aghghindhiya ghaṃbhèṉiyiṉ marudhdhuva aluvalar bhirāṉjhijhu bhughghāṉaṉ ghuṟibhbhiḍhḍhuḻḻār. ghoḍhḍhaiyil bhūmighghu aḍhiyil òru jhuraṅghabhbhādhai  irundhadhāghavuṃ,  aṅghu bhal̤aṅghāla uruvaṅghaḻ vaighghabhbhaḍhḍhirundhadhāghavuṃ, andha iḍhaṃ bhādhāḻaghaṅghai èṉṟu al̤aighghabhbhaḍhḍhadhāghavuṃ bhirāṉjhijhu abhbhodhu ghūṟiṉār.  1871-1872 āṃ āṇḍhil alèghjhāṇḍhar ghaṉṉiṅṅāṃ ghoḍhḍhaighghu varughai dhandhabhodhu,   ghoḍhḍhaiyil èndha varalāṟṟu ghalaibhbhòruḍhghaḻaiyuṃ ghāṇavillai èṉṟu ghuṟibhbhiḍhḍhu  idhu muṟṟiluṃ bhirāmaṇiya dhaḻaṃ èṉṟār. dhòlbhòruḻ ārvaṃ èdhuvuṃ iṅghillai  èṉṟuṃ ghūṟiṉār.

meṟghoḻghaḻ 

bhīghār
bhaghjhar māvaḍhḍhaṃ
bhīghāril uḻḻa ghoḍhḍhaighaḻ
பக்சர் கோட்டை