ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଉପତ୍ୟକାରେ ଉନ୍ନତ କୌଶଳ ବଳରେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଆବଶ୍ୟକତା ଠାରୁ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଗହମ ଓ ଯବ ଗଚ୍ଛିତ ରଖିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଥିଲା, ତେଣୁ ୨୩୦୦ ଖ୍ରିସ୍ଟପୂର୍ବାବ୍ଦରେ ହରପ୍ପା ଓ ମହେଞ୍ଜୋଦାରୋ ସହର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଆସିଥିବା ଆର୍ଯମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଅଧିକ ଉନ୍ନତ ସଭ୍ୟତା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।
ଆର୍ଯ୍ୟମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରାଚୀନ ସଭ୍ୟତାର ସ୍ଥାନ ନେଇଥିଲେ।