# Убыхыбзэ
Убыхыбзэ (уб-бз — туахэбза)  — дунаим темытыжь бзэ, къаукъас бзэунагъом и апхъаз-адыгэ бзэкупым щыщ.

## Тарихъ
Ыужэу убыхыбзэр зышIэщтыгъэр Тевфик Эсенч, Тыркуем щыпсэущтыгъэ, 1992 илъэсым дунаем ехыжьыгъ.

## Тхыпкъылъэхэр
Кирил тхыпкъэхэмкӀэ —
| А а     | Ә ә     | Б б   | Бъ бъ   | В в     | Въ въ     | Г г     | Гу гу |
| Гь гь   | Ѓ ѓ     | Ғ ғ   | Ғу ғу   | Ғъ ғъ   | Ғъу ғъу   | Ғь ғь   | Ҕ ҕ   |
| Д д     | Ду ду   | Џ џ   | Е е     | Ҽ ҽ     | ҼӀ ҽӀ     | S s     | Ж ж   |
| Жу жу   | Ӝ ӝ     | Ӟ ӟ   | Ӟу ӟу   | И и     | Й й       | Ј ј     | К к   |
| Ку ку   | Кь кь   | КӀ кӀ | КӀу кӀу | КӀь кӀь | Қ қ       | Қу қу   | Қъ қъ |
| Қъу қъу | Қь қь   | ҚӀ қӀ | ҚӀу қӀу | ҚӀъ қӀъ | ҚӀъу қӀъу | ҚӀь қӀь | Л л   |
| Ӆ ӆ     | ӅӀ ӆӀ   | М м   | Мъ мъ   | Н н     | Ы ы       | О о     | Ҩ ҩ   |
| Ө ө     | П п     | Р р   | С с     | Ҫ ҫ     | Ҫу ҫу     | Т т     | Ту ту |
| ТӀ тӀ   | ТӀу тӀу | У у   | Уъ уъ   | Ү ү     | Ф ф       | Һ һ     | Х х   |
| Ҳ ҳ     | Ҳу ҳу   | Ҳъ ҳъ | Ҳъу ҳъу | Ҳь ҳь   | Ц ц       | ЦӀ цӀ   | Ҵ ҵ   |
| Ч ч     | ЧӀ чӀ   | Ҹ ҹ   | Ҹу ҹу   | ҸӀ ҹӀ   | ҸӀу ҹӀу   | Ш ш     | Шу шу |
| ъ       | Ы ы     | ь     | Я я     | Ӏ Ӏ     |           |         |       |

Латин тхыпкъэхэмкӀэ —
| А а     | Ǝ ǝ     | B b       | Ɓ ɓ     | C c     | Ç ç     | Ç' ç'   | Č č     |
| Ƈ ƈ     | Č' č'   | Čw' čw'   | Ċ ċ     | Ċ' ċ'   | D d     | Ɗ ɗ     | Ḑ ḑ     |
| Ḋ ḋ     | Ď ď     | E e       | F f     | G g     | Gw gw   | Ɠ ɠ     | Ğ ğ     |
| Ġ ġ     | H h     | Ḣ ḣ       | I ı     | İ i     | J j     | Ɉ ɉ     | K k     |
| Ƙ ƙ     | Ky ky   | K' k'     | Kw' kw' | Ky' ky' | L l     | Ł ł     | Ł' ł'   |
| M m     | Ɱ ɱ     | N n       | O o     | Ö ö     | P p     | Ƥ ƥ     | P' p'   |
| Pƹ' pƹ' | Q q     | Qw qw     | Qy qy   | Qƹ qƹ   | Qƹw qƹw | Q' q'   | Qw' qw' |
| Qy' qy' | Qƹ' qƹ' | Qƹw' qƹw' | R r     | Ř ř     | Ɽ ɽ     | Řy řy   | Řƹ řƹ   |
| Řƹw řƹw | S s     | Ş ş       | Ʃ ʃ     | Š š     | Šw šw   | Ṡ ṡ     | T t     |
| Ƭ ƭ     | Tw' tw' | Ţ ţ       | Ţ' ţ'   | U u     | Ü ü     | V v     | Vƹ vƹ   |
| W w     | Wƹ wƹ   | X x       | Xw xw   | Xy xy   | Xƹ xƹ   | Xƹw xƹw | Y y     |
| Z z     | Ž ž     | Ʒ ʒ       | ƹ       | '       |         |         |         |


## Убых гущыIалъ
- абгъьа – набгъо
- абына – мэз
- аба – сымаджэ Саба – сысымаджэ
- аба цуыйа – сымаджэщ
- абаплъа – Ӏазэ
- абащ – уз
- агъанцlуыхъ – апэрэ
- агъатlкъуыхъ – етӀуанэ
- уа – хьэ
- адыга – адыгэ
- агьа – бзаджэ Сыгьа агьа – скъытехьа.
- агьары – пщылӀ
- бач – бэщ
- бзы – псы

ЛъытакIэ
- за – зы
- ткъIуа – тIу
- шъа – щы
- плIы – плIы
- щхы – тхфы
- фы – хы
- блы – блы
- гъуа – и
- бгъьы – бгъу
- жъуы – пшIы


## Линкхэр
- УбыхыбзэкIэ орэд -  Ҳаҟоуп ҳара


Убыхыбзэ
'''Убыхыбзэ''' (''уб-бз'' — ''туахэбза'')  — дунаим темытыжь бзэ, [[Къаукъас бзэунагъу|къаукъас]] бзэунагъом и [[Апхъаз-адыгэ бзэкуп|апхъаз-адыгэ]] бзэкупым щыщ.

==Тарихъ==
Ыужэу убыхыбзэр зышIэщтыгъэр [[Тевфик Эсенч]], [[Тыркуе|Тыркуем]] щыпсэущтыгъэ, 1992 илъэсым дунаем ехыжьыгъ.

== Тхыпкъылъэхэр ==

[[Кирил тхыпкъылъэ|Кирил тхыпкъэхэмкӀэ]] —
{| class="wikitable" style="text-align:center; padding:3px;"
| style="width:5em" | А а
| style="width:5em" | Ә ә
| style="width:5em" | Б б
| style="width:5em" | Бъ бъ
| style="width:5em" | В в
| style="width:5em" | Въ въ
| style="width:5em" | Г г
| style="width:5em" | Гу гу
|-
| Гь гь
| Ѓ ѓ
| Ғ ғ
| Ғу ғу
| Ғъ ғъ
| Ғъу ғъу
| Ғь ғь
| Ҕ ҕ
|-
| Д д
| Ду ду
| Џ џ
| Е е
| Ҽ ҽ
| ҼӀ ҽӀ
| S s
| Ж ж
|-
| Жу жу
| Ӝ ӝ
| Ӟ ӟ
| Ӟу ӟу
| И и
| Й й
| Ј ј
| К к
|-
| Ку ку
| Кь кь
| КӀ кӀ
| КӀу кӀу
| КӀь кӀь
| Қ қ
| Қу қу
| Қъ қъ
|-
| Қъу қъу
| Қь қь
| ҚӀ қӀ
| ҚӀу қӀу
| ҚӀъ қӀъ
| ҚӀъу қӀъу
| ҚӀь қӀь
| Л л
|-
| Ӆ ӆ
| ӅӀ ӆӀ
| М м
| Мъ мъ
| Н н
| Ы ы
| О о
| Ҩ ҩ
|-
| Ө ө
| П п
| Р р
| С с
| Ҫ ҫ
| Ҫу ҫу
| Т т
| Ту ту
|-
| ТӀ тӀ
| ТӀу тӀу
| У у
| Уъ уъ
| Ү ү
| Ф ф
| Һ һ
| Х х
|-
| Ҳ ҳ
| Ҳу ҳу
| Ҳъ ҳъ
| Ҳъу ҳъу
| Ҳь ҳь
| Ц ц
| ЦӀ цӀ
| Ҵ ҵ
|-
| Ч ч
| ЧӀ чӀ
| Ҹ ҹ
| Ҹу ҹу
| ҸӀ ҹӀ
| ҸӀу ҹӀу
| Ш ш
| Шу шу
|-
| ъ
| Ы ы
| ь
| Я я
| Ӏ Ӏ
| colspan="3" |
|}

[[Латин тхыпкъылъэ|Латин тхыпкъэхэмкӀэ]] —
{| class="wikitable" style="text-align:center; padding:3px;"
| style="width:5em" | А а
| style="width:5em" | Ǝ ǝ
| style="width:5em" | B b
| style="width:5em" | Ɓ ɓ
| style="width:5em" | C c
| style="width:5em" | Ç ç
| style="width:5em" | Ç' ç'
| style="width:5em" | Č č
|-
| Ƈ ƈ
| Č' č'
| Čw' čw'
| Ċ ċ
| Ċ' ċ'
| D d
| Ɗ ɗ 
| Ḑ ḑ
|-
| Ḋ ḋ
| Ď ď
| E e
| F f
| G g
| Gw gw
| Ɠ ɠ
| Ğ ğ
|-
| Ġ ġ
| H h
| Ḣ ḣ
| I ı
| İ i
| J j
| Ɉ ɉ
| K k
|-
| Ƙ ƙ
| Ky ky
| K' k'
| Kw' kw'
| Ky' ky'
| L l
| Ł ł
| Ł' ł'
|-
| M m
| Ɱ ɱ
| N n
| O o
| Ö ö
| P p
| Ƥ ƥ
| P' p'
|-
| Pƹ' pƹ'
| Q q
| Qw qw
| Qy qy
| Qƹ qƹ
| Qƹw qƹw
| Q' q'
| Qw' qw'
|-
| Qy' qy'
| Qƹ' qƹ'
| Qƹw' qƹw'
| R r
| Ř ř
| Ɽ ɽ
| Řy řy
| Řƹ řƹ
|-
| Řƹw řƹw
| S s
| Ş ş
| Ʃ ʃ
| Š š
| Šw šw
| Ṡ ṡ
| T t
|-
| Ƭ ƭ
| Tw' tw'
| Ţ ţ
| Ţ' ţ'
| U u
| Ü ü
| V v
| Vƹ vƹ
|-
| W w
| Wƹ wƹ
| X x
| Xw xw
| Xy xy
| Xƹ xƹ
| Xƹw xƹw
| Y y
|-
| Z z
| Ž ž
| Ʒ ʒ
| ƹ
| '
| colspan="3" |
|}

== Убых гущыIалъ==
* '''абгъьа''' – набгъо
* '''абына''' – мэз
* '''аба''' – сымаджэ '''Саба''' – сысымаджэ
* '''аба цуыйа''' – сымаджэщ
* '''абаплъа''' – Ӏазэ
* '''абащ''' – уз
* '''агъанцlуыхъ''' – апэрэ
* '''агъатlкъуыхъ''' – етӀуанэ
* '''уа''' – хьэ
* '''адыга''' – адыгэ
* '''агьа''' – бзаджэ '''Сыгьа агьа''' – скъытехьа.
* '''агьары''' – пщылӀ
* '''бач''' – бэщ
* '''бзы''' – псы

ЛъытакIэ
* '''за''' – зы
* '''ткъIуа''' – тIу
* '''шъа''' – щы
* '''плIы''' – плIы
* '''щхы''' – тхфы
* '''фы''' – хы
* '''блы''' – блы
* '''гъуа''' – и
* '''бгъьы''' – бгъу
* '''жъуы''' – пшIы

== Линкхэр ==
* УбыхыбзэкIэ орэд -  [https://www.youtube.com/watch?v=O5WhnsilcQA Ҳаҟоуп ҳара]

[[Category:Абазэ-Адыгабзэхэр]]
[[Category:!Main category]]