# Акјулдыҥ јурт јеезези
Акјулдыҥ јурт јеезези (Актельское сельское поселение) — Россия Федерацияда Алтай Республиканыҥ Шабалин аймагында муниципал тӧзӧлмӧ. Администрациялык тӧс јери — Акјул јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп Алтай Республиканыҥ 2005 јылда чаган айдыҥ 13 кӱнинде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Акјулдыҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган.

## Географиязы
Јурт јеезе Алтай Республиканыҥ тӱндӱк-кӱнбадыш јанында, Себи-Бажы сынныҥ кӱнбадыш келтейинде,тӱштӱк-кӱнчыгыш 
јанында Кадрин ле сымылтыныҥ тайгалары курчайт, јурт Акјул сууныҥ јараттарында экијандай турат. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 820 метрге бийик.
Климады орто-континентал. Тӱштӱктей аймактарга кӧрӧ ай-кӱн эмеш јымжак. Кышкы сооктыҥ ортоайлык температуразы -19 °С, чаган айдыҥ тыҥыда соогы -35..-40 °С. Кар эмеш калыҥ тӱжер. Јайгы орто температура +15..+16,5 °С болзо, јаан изӱ айдыҥ тыҥ изӱзи +35°С кире бар. Јут-чыктыҥ кеми јеткил тӱжет 435–462 мм. Салкынныҥ ортојылдык тӱргени 4,5 м/с.
Аймактыҥ текши јери 172,50 км².

## Эл-јон
| Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы |
| 2010            | 2011            | 2012            | 2013            | 2014            | 2015            | 2016            | 2017            | 2018            | 2019            | 2020            | 2021            |
| --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- |
| 407             | →407            | ↗410            | ↗413            | ↗416            | ↘409            | ↗423            | ↘397            | ↗399            | ↘392            | ↘390            | ↘377            |

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 447 кижи болгон, олордыҥ алтайлар, орустар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
Окылу тил: орус, алтай.

## Јурт јеезеге кирет
| № | Јон јаткан јер | Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми       | Эл-јонныҥ тоозы |
| - | -------------- | ------------------------------ | --------------- |
| 1 | Акјул          | јурт, административный тӧс јер | ↗344 кижи       |
| 2 | Камай          | јурт                           | ↗79 кижи        |


## Инфраструктуразы
- Акјулдыҥ јурт јеезезиниҥ админстрациязы;
- 1 орто ӱредӱлӱ школ;
- 1 баштамы школ
- 2 стадион;
- 4 магазин;
- 2 эмчилик;
- 2 библиотека;
- 2 агашкезим.


Акјулдыҥ јурт јеезези
{{Администрациялык бӧлӱк
|Цвет1 = {{Цвет|Россия}}
|Цвет2 =
|Русское название = Акјулдыҥ јурт јеезези 
|Оригинальное название = {{lang-ru| Актельское сельское поселение}}<br>[[File:Kamyshlinsky waterfall.jpg|280px|Шабалин аймак, Камышлинский водопад]]
|Герб =
|Флаг =
|Страна = Россия
|Статус = {{nobr|[[Россияныҥ јурт јеезези]]}}
|Гимн =
|Входит в = {{s|[[Алтай Республика]]да<br>[[Шабалин аймак]]}}
|Включает = 2 јурт
|Столица = [[Акјул]]
|КрупныйГород =
|КрупныеГорода =
|Дата =
|Глава =
  |Название главы                 = [[Глава сельского поселения|Глава сельского поселения]]
|Глава2 =
  |Название главы2                =  
|ВВП =
  |Год ВВП                        = 
  |Место по ВВП                   = 
  |ВВП на душу населения          = 
  |Место по ВВП на душу населения = 
|Язык =
|Языки =орус, алтай
  |Население                      = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Актельское сельское поселение  | тс }}
  |Год переписи                   = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Актельское сельское поселение  | г }}
  |Процент от населения =  {{ #expr: ( {{ Население | Актельское сельское поселение | ч }} * 100 / {{ Население | Шебалинский район | ч }} round 2 ) }}
  |Место по населению  =
 |Плотность                      = {{ #expr: ( {{ Население | Актельское сельское поселение | ч }} / 172.5 round 2 ) }}
  |Место по плотности             = 
  |Национальный состав            =  [[алтайлар]], [[орустар]] ла о.ӧ.
  |Конфессиональный состав        = христиан јаҥ
|Площадь =172,50<ref>[http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst84/DBInet.cgi?pl=8006001 Республика Алтай. Общая площадь земель муниципального образования]</ref>
| Процент от площади = 4.55
  |Место по площади               = 
|Максимальная высота =
|Средняя высота =820<ref name="Высота н/у моря"/>
|Минимальная высота =
 | lat_deg                          = 51.5183082
 | lon_deg                          = 85.6650673
  |CoordScale = 20000
  |region = RU
 |цифровой идентификатор   = 
 |цифровой идентификатор 2   = 
|Карта = [[Файл:Location Shebalinsky District Altai Republic.svg|thumb|центр|240px|Алтай Республикада, Шабалин аймак]]<br>
|ЧасовойПояс = [[МСК+4:00]], [[UTC+7:00]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Почтовые индексы = 649219
|Телефонный код = +7 38849
|Код автомобильных номеров = 04
|Сайт = https://актел.рф/
|Параметр1 =
|Название параметра1 =
|Примечания =
}}
'''Акјулдыҥ јурт јеезези''' (Актельское сельское поселение) — [[Россия]] Федерацияда [[Алтай Республика]]ныҥ [[Шабалин аймак|Шабалин аймагында]] муниципал тӧзӧлмӧ. Администрациялык тӧс јери — [[Акјул]] јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] 2005 јылда [[чаган айдыҥ 13 кӱни]]нде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Акјулдыҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган<ref name="Закон № 10-РЗ">[http://docs.cntd.ru/document/802021155 Закон Республики Алтай от 13 января 2005 года № 10-РЗ «Об образовании муниципальных образований, наделении соответствующим статусом и установлении их границ»]</ref>.

==Географиязы ==
Јурт јеезе Алтай Республиканыҥ тӱндӱк-кӱнбадыш јанында, Себи-Бажы сынныҥ кӱнбадыш келтейинде,тӱштӱк-кӱнчыгыш 
јанында Кадрин ле сымылтыныҥ тайгалары курчайт, јурт Акјул сууныҥ јараттарында экијандай турат. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 820 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/region/773/3/shebalinskiy-rayon.html Шабалин аймак]</ref>.
Климады орто-континентал. Тӱштӱктей аймактарга кӧрӧ ай-кӱн эмеш јымжак. Кышкы сооктыҥ ортоайлык температуразы -19 °С, чаган айдыҥ тыҥыда соогы -35..-40 °С. Кар эмеш калыҥ тӱжер. Јайгы орто температура +15..+16,5 °С болзо, јаан изӱ айдыҥ тыҥ изӱзи +35°С кире бар. Јут-чыктыҥ кеми јеткил тӱжет 435–462 мм. Салкынныҥ ортојылдык тӱргени 4,5 м/с.
Аймактыҥ текши јери 172,50 км²<ref>[http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst84/DBInet.cgi?pl=8006001 Республика Алтай. Общая площадь земель муниципального образования]</ref>.

== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Актельское сельское поселение|  Столбцов=15 }}
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Актельское сельское поселение| график}}

Јуртта [[2002 јыл]]дыҥ тооалыжы аайынча 447 кижи болгон, олордыҥ [[алтайлар]], [[орустар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.

== Јурт јеезеге кирет ==
{| class="wikitable"
|-
! № !! Јон јаткан јер !! Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми !! Эл-јонныҥ тоозы
|-
| 1 || [[Акјул]] || јурт, административный тӧс јер || {{ Население | Актел (Шебалинский район) | тс }} кижи
|-
| 2 || [[Камай]] || јурт || {{ Население | Камай (Республика Алтай) | тс }} кижи
|}

== Инфраструктуразы ==
<div style="-moz-column-count: 4; -webkit-column-count: 4; -o-column-count: 4; -ms-column-count: 4; column-count: 4;">
* Акјулдыҥ јурт јеезезиниҥ админстрациязы;
* 1 орто ӱредӱлӱ школ;
* 1 баштамы школ
* 2 стадион;
* 4 магазин;
* 2 эмчилик;
* 2 библиотека;
* 2 агашкезим.
</div>

==Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
[http://шебалино-алтай.рф/ Администрация МО «Шебалинский район»]

{{Тыш тайантылар}}

{{Шабалин аймактыҥ јон јаткан јерлери}}
{{Шабалин аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧлӧри}}

[[Категория:Шабалин аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧзи]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јурт јеезези]]