# Айты-Коолдыҥ јурт јеезези
Айты-Коолдыҥ јурт јеезези (орустап Талицкое сельское поселение) — Россия Федерацияда Алтай Республиканыҥ Кан-Оозы аймагында муниципал тӧзӧлмӧ.
Администрациялык тӧс јери — Айты-Коол јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп Алтай Республиканыҥ 2005 јылда чаган айдыҥ 13 кӱнинде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Айты-Коолдыҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган.

## Географиязы
Айты-Коол јурттыҥ јерин алтайлар Чарас ичи дежетен. Каскак кайыр туулардыҥ ортозыла агып јаткан Чарастыҥ суузы кӱнбадыш јаар агып, Казакстанда Эрчиш сууга кирет. Јурт јеезениҥ јеринде телкем јалаҥдар јок, кызыксымак ла јер. Чарыш-Чарас сууныҥ кош суулары база кӧп.
Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 730—840 метрге бийик.

## Јурт јеезеге кирет
| № | Јон јаткан јер   | Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми       | Эл-јонныҥ тоозы |
| - | ---------------- | ------------------------------ | --------------- |
| 1 | Айты-Коол        | јурт, администрациялык тӧс јер | ↘458кижи        |
| 2 | Јодралу          | јурт                           | ↘289кижи        |
| 3 | Кайрукун         | урт                            | ↗111кижи        |
| 4 | Ӱстӱги-Айты-Коол | јурт                           | ↘106кижи        |


## Эл-јон
| Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы |
| 2010            | 2011            | 2012            | 2013            | 2014            | 2015            | 2016            | 2017            | 2018            | 2019            | 2020            | 2021            |
| --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- |
| 1059            | ↘1057           | ↘1027           | ↘987            | ↘977            | ↗991            | ↘964            | ↗973            | ↘952            | ↘943            | ↘917            | ↘909            |

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 1169 кижи болгон, олордыҥ орустар, алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
Окылу тил: орус, алтай.

## Инфраструктуразы
- Јурт јеезениҥ администрациязы;
- Орто ӱредӱлӱ школ — 3;
- Баштамы школ — 4;
- Культура байзыҥы — 1;
- Јурттыҥ клубы — 3;
- Библиотека — 1;
- Стадион — 3;
- Эмчилик — 4;
- Магазин — 6.


Айты-Коолдыҥ јурт јеезези
{{Администрациялык бӧлӱк
|Цвет1 = {{Цвет|Россия}}
|Цвет2 =
|Русское название = Айты-Коолдыҥ јурт јеезези  
|Оригинальное название = {{lang-ru| Талицкое сельское поселение}}<br>[[Файл:Алтай просторный и широкий. Вид с г.Белый Камень.jpg|280px|Вид с г.Белый Камень на Усть-Канский район]]
|Герб =
|Флаг =
|Страна = Россия
|Статус = {{nobr|[[Россияныҥ јурт јеезези]]}}
|Гимн =
|Входит в = {{s|[[Алтай Республика]]да<br>[[Кан-Оозы аймак]]}}
|Включает = 4 јурт
|Столица = [[Кайрукун]]
|КрупныйГород =
|КрупныеГорода =
|Дата =
|Глава =
  |Название главы                 = [[Глава сельского поселения|Глава сельского поселения]]
|Глава2 =
  |Название главы2                =  
|ВВП =
  |Год ВВП                        = 
  |Место по ВВП                   = 
  |ВВП на душу населения          = 
  |Место по ВВП на душу населения = 
|Язык =
|Языки =орус, алтай
  |Население                      = {{ Эл-јонныҥ тоозы |Талицкое сельское поселение (Республика Алтай) | тс }}
  |Год переписи                   = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Талицкое сельское поселение (Республика Алтай) | г }}
  |Процент от населения = {{ #expr: ( {{ Население | Талицкое сельское поселение (Республика Алтай) | ч }} * 100 / {{ Население | Усть-Канский район | ч }} round 2 ) }}
  |Место по населению  =
 |Плотность                      = {{ #expr: ( {{ Население | Талицкое сельское поселение (Республика Алтай) | ч }} / 604 round 2 ) }}
  |Место по плотности             = 
  |Национальный состав            = [[Алтайлар|алтайлар]], [[Орустар|орустар]] ла о.ӧ.
  |Конфессиональный состав        = христиан јаҥ, кам јаҥ, ак јаҥ
|Площадь = 604,00<ref>[http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst84/DBInet.cgi?pl=8006001 Республика Алтай. Общая площадь земель муниципального образования]</ref>
| Процент от площади = 9.67
  |Место по площади               = 
|Максимальная высота =840<ref name="Высота н/у моря"/>
|Средняя высота =
|Минимальная высота =730<ref name="Высота н/у моря"/>
| lat_deg = 51.0318878
| lon_deg = 84.286648
 |цифровой идентификатор   = 
 |цифровой идентификатор 2   = 
|Карта = [[Файл:Location Ust-Kansky District Altai Republic.svg|thumb|центр |260px|Алтай Республикада, Кан-Оозы аймак]]
|ЧасовойПояс =  [[МСК+4:00]], [[UTC+7:00]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Почтовые индексы = 6494548
|Телефонный код = +7 38847
|Код автомобильных номеров = 04
|Сайт = http://талицкое.рф/
|Параметр1 =
|Название параметра1 =
|Примечания =
}}
'''Айты-Коолдыҥ јурт јеезези''' ({{lang-ru|Талицкое сельское поселение}}) — [[Россия Федерация|Россия Федерацияда]] [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Кан-Оозы аймак|Кан-Оозы аймагында]] муниципал тӧзӧлмӧ.
Администрациялык тӧс јери — [[Айты-Коол]] јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] 2005 јылда [[Чаган айдыҥ 13 кӱни|чаган айдыҥ 13 кӱнинде]] чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Айты-Коолдыҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган<ref>[http://docs.cntd.ru/document/802021155 Закон Республики Алтай от 13 января 2005 года № 10-РЗ «Об образовании муниципальных образований, наделении соответствующим статусом и установлении их границ»]</ref>.

== Географиязы ==
Айты-Коол јурттыҥ јерин алтайлар Чарас ичи дежетен. Каскак кайыр туулардыҥ ортозыла агып јаткан [[Чарас (суу)|Чарастыҥ суузы]] кӱнбадыш јаар агып, Казакстанда [[Эрчиш (суу)|Эрчиш сууга]] кирет. Јурт јеезениҥ јеринде телкем јалаҥдар јок, кызыксымак ла јер. Чарыш-Чарас сууныҥ кош суулары база кӧп.
Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 730—840 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/region/769/3/ust-kanskiy-rayon.html Усть-Канский район]</ref>.

== Јурт јеезеге кирет ==
{| class="wikitable" style="width:53%"
|-
! №
!style="width:40%"| Јон јаткан јер
!style="width:40%"| Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми<ref name="Госкаталог геогр.названий">{{Cite web |title=Реестр наименований географических объектов на территории Республики Алтай по состоянию на 22.11.2016 (PDF+ZIP) // Государственный каталог географических названий. rosreestr.ru. |url=https://cgkipd.ru/upload/iblock/b03/b0387cad37eb4a522bf5d96496ea04af.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220124231848/https://cgkipd.ru/upload/iblock/b03/b0387cad37eb4a522bf5d96496ea04af.pdf |archivedate=1643066328 |deadlink=yes |accessdate=1643066323 }}</ref>
!style="width:20%"|Эл-јонныҥ тоозы
|-
| 1 || [[Айты-Коол ]]|| јурт, администрациялык тӧс јер ||{{ Эл-јонныҥ тоозы  | Усть-Кумир | тс }}кижи
|-
| 2 ||  [[Јодралу]]|| јурт ||{{ Эл-јонныҥ тоозы | Тюдрала | тс }}кижи
|-
| 3 ||  [[Кайрукун]]|| урт ||{{ Эл-јонныҥ тоозы | Талица (Республика Алтай)| тс  }}кижи
|-
| 4 ||  [[Ӱстӱги-Айты-Коол]]|| јурт ||{{ Эл-јонныҥ тоозы |Санаровка | тс }}кижи
|}

== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Талицкое сельское поселение (Республика Алтай)|  Столбцов=12 }}
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Талицкое сельское поселение (Республика Алтай)| график}}

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 1169 кижи болгон, олордыҥ [[орустар]], [[алтайлар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.

== Инфраструктуразы ==
<div style="-moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2; -o-column-count: 2; -ms-column-count: 2; column-count: 2;">
* Јурт јеезениҥ администрациязы;
* Орто ӱредӱлӱ школ — 3;
* Баштамы школ — 4;
* Культура байзыҥы — 1;
* Јурттыҥ клубы — 3;
* Библиотека — 1;
* Стадион — 3;
* Эмчилик — 4;
* Магазин — 6.
</div>

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
{{Тыш тайантылар}}

{{Кан-Оозы аймактыҥ јон јаткан јерлери}}
{{Кан-Оозы аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧлӧри}}

[[Категория:Кан-Оозы аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧзи]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јурт јеезези]]