# Бешпелтир
Бешпелтир (орустап  Бешпельтир) јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Чамал аймагында Бешпелтирдиҥ јурт јеезезине кирип, оныҥ администрациялык тӧс јери болот.

## Этимологиязы
Бешпелтир — беш-тоо, белтир — канча ӧзӧктиҥ, јолдыҥ, сууныҥ бириккени.
Беш орустап число пять, белтир орустап пересечение долин, рек, дорог.
Бешпелтир орустап пересечение пяти долин.

## Физико-географиялык темдектери

### Географиязы
Јурт Алтай Республиканыҥ тӱндӱк-кӱнчыгыш келтейинде, Калбажак ла Элӱнчи суулар биригип, Ӱзнезиниҥ суузы башталганында турат. Беш ӧзӧктиҥ бириккенинде, јайым ачык јерде туруп јат, алдында ырак јокто Ӱйтӱшкен лн Ӧлӧҥдӱ деп јурттар болгон. Јуртты айландыра Иолгоныҥ сын тайгалары турат. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 576 метрге бийик.

### Климады
Климады орто-континентал. Каскак кайыр кырлар ортозында ӧзӧктӧрин, актарын, јалаҥдарын ыжыктап, соок салкындарды кийдирбейт, оыҥ учун мында јылу, јымжак кыштар ла серӱӱн, чыкту јайлар болот. Агаштар ла ӧлӧҥ-чӧпкӧ јарамыкту айалга турат. Ортојылдык температура +3,0 °С градус кире болот, кейдиҥ чыгы 66,1 %, ортојылдык кеми 855 мм. Салкынныҥ ортојылдык тӱргени 2,4 м/с. 15 м/с тӱрген салкынду кӱндер 6,3.Јай тыҥ ла изӱ эмес, ортоайлык температура +30 градуска јетпейт, эҥ ле изӱ кӱн +34 °С, эҥ ле соок кӱнде −40 °С. Соокторлу кӱндер 18.05/27.07. Соок јок кӱндер 131. Јердиҥ ортојылдык температуразы 3 °С..

### Аҥ-куштары
Аймактыҥ јерлери аҥ-кушла байлык. Тӱлкӱ, кӧрӱк, јоонмойын, сыгырган, какай, тийиҥ, јараа, сарас, ӧркӧ, момон, кумдус, киш, койон агаш аразында, јалаҥдарда јӱрет.
Казыр аҥдардаҥ айу, бӧрӱ, јеекен. Аҥдар астаганы учун Алтай Республиканыҥ «Кызыл бичигине» киргендери тооргы, маны, кочкор. Оок куштардаҥ кӱӱле, кӱӱк, талаҥ-келеҥ, ӱренчи, чымдык, торко-сары (орустап иволга), томыртка, тоорчык, топтонок (орустап  свиристель), тейлеген, таралјы (орустап  сойка), теке-мӱӱс (орустап чибис). Сууларда чараган, сӧлӧм, чабак деп балыктар јӱрет.

### Ӧзӱмдери
Айландыра кырлар койу агашка бӱркеткен: аспак, кайыҥ, мӧш, карагай, јойгон, тал, каргана, беле, толоно ло о.ӧ.
Јайгыда мешке, кӧжнӧ, јӱзӱн-јӱӱр јиилектер, кузук толо ӧзӧт. Ӧлӧҥ, чечектер, тайалар, кӱске јетире кӧс сӱӱндирип јайылат: каргана, тал, толоно, арчын, балан, ийт-тумчук, бороҥот, табылгы, адарткы, бастый, буланат, јеҥес, јоҥјолой, јаргак ӧлӧҥ, јыдунак, јыоан чечек, ийт-таман, јыракы-ӧлӧҥ, ийт-тырмак, калаш-чечек, кыйгак ӧлӧҥ, кӧгӧзин, кылганак, кымыскайак, кулун-чечек, кулузын. Алтай Республиканыҥ «Кызыл бичигине» кирген ӧзӱмдер алтын тазыл ла кызыл тазыл.

### Јери ле јолдоры
Јуртта 5 ором: Елендиниҥ, Тӧс, Ӱйтӱшкенниҥ, Чиччениҥ, Калбажактыҥ.
| Бешпелтир јурттаҥ ала ӧскӧ јурттарга јетире      |         |
| Администрациялык тӧс јер Бешпелтир               | 0 км    |
| Аймактыҥ тӧс јери Чамал                          | 30 км   |
| Республикан тӧс кала Улалу                       | 100 км  |
| Јаш-Тураныҥ темир јолыныҥ вокзалы                | 190 км  |
| Тергеениҥ тӧс калазы Москва                      | 4000 км |
| Чуйдыҥ трагы (Р-256) 497 км-деҥ (Себи-Оозы јурт) | 39 км   |


## Тӱӱкизи
Јурт 1860 јылдарда тӧзӧлгӧн. Чамал ичинде орус миссионерлер алтай улусты креске тӱжӱрип, православный кудай јаҥына кийдирип, школдор ачып, јурттар тӧзӧп турган ӧй.
1922 јылда Алтайда 24 волостьты бириктирип, 9 аймак эткен. Бешпелтир јурт Чамал аймакка кирген.

## Эл-јон
| Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы |
| 2010            | 2011            | 2012            | 2013            | 2014            | 2015            | 2016            | 2017            | 2018            | 2019            | 2020            | 2021            |
| --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- |
| 457             | ↗458            | ↘455            | ↗479            | ↘472            | ↗481            | ↘480            | ↘472            | ↘465            | ↘429            | ↘426            | ↗435            |


## Ук-калыктары
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 546 кижи болгон, олордыҥ 95 % алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
Окылу тил: орус, алтай.

## Инфраструктуразы
- јурт јеезениҥ администрациязы;
- орто ӱредӱлӱ школ;
- балдардыҥ туразы;
- эмчилик;
- культураныҥ байзыҥы;
- библиотека;
- стадион;
- почта;
- АЗС;
- СТО.


## Экономиказы
Кажы ла биледе таҥынаҥ ээлемдӱ. Јылкы ла соок тумчукту, оок мал азыраары. Туризм.

## Кереестер

### Тӱӱкилик
- Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ туружаачыларына кереес (555).(начало 1980-х годов, ул. Центральная, 29)[22][23]


### Археологиялык
- Ташта јурамалдар (421)[24];
- Мӧҥкӱсалгыштар (397, 623)[24];
- Јебрен корумдар (689)[24];
- Јебрен јурт (398—404, 626)[24].


### Ар-бӱткендик
- Байлу туу (..)[24];
- Аржан суу (Карајӱрек, 477)[24].

Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.

## Јарлу улузы
- Суразакова Н. Н. (15.03.1925 — 31.08.1998) — шиҥжӱчил, баштапкы алтай кандидат наук (1956), недагогика билимниҥ докторы, профессор, алтай тил ле литератураны школдо ӱредер методиказыныҥ тӧзӧӧчизи, онноҥ артык бичиктер ле ӱредӱ программалардыҥ авторы, Ойрот-Турада педучилищеде ӱренген. Јууныҥ ӧйинде ол Карл Либкнехттиҥ адыла адалган пединститутка кирет, 1943 јылда алтай студенттерле кожо институт Москвага јанарда, кожо барган[25];
- Челтуева А. Я. (1971 јылда Бешпелтирде чыккан) — артист, вокалист, кӱӱлик сургалдыҥ ӱредӱчизи, 1988 јылда областьтыҥ национал школын божодып, Барнаулда кӱӱлик училищеде, оноҥ Москвада Гнесиндердиҥ кӱӱлик академиязында ӱренген, Алтай Республиканыҥ нерелӱ артизи, узак ӧйгӧ кожоҥ ло бијениҥ «Алтам» деп театрыныҥ солисты болуп иштеген[26];
- Букачаков Р. Б. — «Единая Россия» деп партияныҥ турчызы , Чамал аймактыҥ башкараачызы (2003—2008 јј.), Ар-бӱткенди корулаары аайынча министр, эки катап Эл Курултайдыҥ депутады, Россияныҥ Госдумазыныҥ депутады[26].


Бешпелтир
{{ЈЈЈ+Россия
 |статус                   = Јурт
 |русское название         = Бешпелтир
 |оригинальное название    = {{lang-ru|}} Бешпельтир
 |герб                     = 
 |флаг                     = 
 | изображение             = Бешпельтир-село.jpg
 | описание изображения    = Бешпелтир
  |lat_deg = 51 |lat_min = 37 |lat_sec = 50.322
  |lon_deg = 85 |lon_min = 59 |lon_sec = 43.123
  |CoordAddon = type:city(457)_region:RU
  |CoordScale = 20000
 |размер карты региона     = 
 |размер карты района      = 
 |регион                   = Алтай Республика
 |регион в таблице         = Алтай Республика
 |район                    = Чамал аймак
 |район в таблице          = Чамал аймак{{!}}Чамал  
|вид поселения            = Јурт јеезе
| поселение                = Бешпелтирдиҥ јурт јеезези
 | поселение в таблице      = Бешпелтирдиҥ јурт јеезези {{!}}Бешпелтирдиҥ  
|внутреннее деление       = 
 |глава                    = 
 |дата основания           = 
 |первое упоминание        = 
 |прежние имена            = 
 |статус с                 = 
 |площадь                  = 
 |высота центра НП         = 576<ref name="Высота н/у моря"/>
|климат                   = орто-континентал
| население                = {{Эл-јонныҥ тоозы|Бешпельтир |тс}}
| год переписи             = {{Эл-јонныҥ тоозы|Бешпельтир |г}} 
  |плотность               = 
  |агломерация             = 
  |национальный состав     =  [[алтайлар]] 95 %<ref name="Коряков"/>
  |конфессиональный состав = 
  |этнохороним             = 
 |почтовый индекс          =    
 |почтовые индексы         = 
 |телефонный код           = +7 38841
 |цифровой идентификатор   =  
 |цифровой идентификатор 2   =
|цифровой идентификатор 3   =   
 |категория в Commons      =
 |сайт                     = 
}}
'''Бешпелтир''' ({{Lang-ru| Бешпельтир}}) јурт [[Россия]]да [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Чамал аймак|Чамал аймагында]] [[Бешпелтирдиҥ јурт јеезези]]не кирип, оныҥ администрациялык тӧс јери болот.

== Этимологиязы ==
Бешпелтир — беш-тоо, белтир — канча ӧзӧктиҥ, јолдыҥ, сууныҥ бириккени.

Беш {{Lang-ru|число пять}}, белтир {{Lang-ru|пересечение долин, рек, дорог}}<ref name="Топонимика">{{книга |автор =Молчанова О. Т. |часть = |ссылка часть = |заглавие = Топонимический словарь Горного Алтая |оригинал = |ссылка = http://www.nskdiggers.ru/archive/toponim/toponim.pdf |викитека = |ответственный = А.Т. Тыбыкова |издание = |место = Горно-Алтайск |издательство = Горно-Алт. отд. Алт.кн.изд-ва |год = 1979 |том = |страницы =  |столбцы = |страниц = 397 |серия = |isbn = }}</ref>.

Бешпелтир {{Lang-ru|пересечение пяти долин}}<ref name="Топонимика"/>.

== Физико-географиялык темдектери ==

=== Географиязы ===
Јурт [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] тӱндӱк-кӱнчыгыш келтейинде, [[Калбажак (суу)|Калбажак]] ла [[Элӱнчи (суу)|Элӱнчи]] суулар биригип, [[Ӱзнези (суу)|Ӱзнезиниҥ суузы]] башталганында турат. Беш ӧзӧктиҥ бириккенинде, јайым ачык јерде туруп јат, алдында ырак јокто Ӱйтӱшкен лн Ӧлӧҥдӱ деп јурттар болгон. Јуртты айландыра Иолгоныҥ сын тайгалары турат. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 576 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/np/35080/beshpeltir.html Бешпельтир (Бешпелтир)]</ref>.

=== Климады ===
Климады орто-континентал. Каскак кайыр кырлар ортозында ӧзӧктӧрин, актарын, јалаҥдарын ыжыктап, соок салкындарды кийдирбейт, оыҥ учун мында јылу, јымжак кыштар ла серӱӱн, чыкту јайлар болот. Агаштар ла ӧлӧҥ-чӧпкӧ јарамыкту айалга турат. Ортојылдык температура +3,0 °С градус кире болот, кейдиҥ чыгы 66,1 %, ортојылдык кеми 855 мм. Салкынныҥ ортојылдык тӱргени 2,4 м/с. 15 м/с тӱрген салкынду кӱндер 6,3.Јай тыҥ ла изӱ эмес, ортоайлык температура +30 градуска јетпейт, эҥ ле изӱ кӱн +34 °С, эҥ ле соок кӱнде −40 °С. Соокторлу кӱндер 18.05/27.07. Соок јок кӱндер 131. Јердиҥ ортојылдык температуразы 3 °С.<ref name="Чамал аймактыҥ климады">[http://hochykupit.ru/%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD/ Чемальский район. Климат]</ref>.

=== Аҥ-куштары ===
Аймактыҥ јерлери аҥ-кушла байлык. Тӱлкӱ, кӧрӱк, јоонмойын, сыгырган, какай, тийиҥ, јараа, сарас, ӧркӧ, момон, кумдус, киш, койон агаш аразында, јалаҥдарда јӱрет<ref name="Торбоков звери">''Торбоков Т.'' Алтайдыҥ аҥ-куштары. Звери и птицы Алтая. — Горно-Алтайск: АУ РА "Литературно-издательский Дом «Алтын-Туу», 2020</ref>.

Казыр аҥдардаҥ айу, бӧрӱ, јеекен. Аҥдар астаганы учун Алтай Республиканыҥ «Кызыл бичигине» киргендери тооргы, маны, кочкор<ref name="Кр книга животные РА 2017">[https://icdlib.nspu.ru/views/icdlib/6252/read.php ''Красная книга Республики Алтай: животные''] / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 368 с. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный</ref>. Оок куштардаҥ кӱӱле, кӱӱк, талаҥ-келеҥ, ӱренчи, чымдык, торко-сары ({{lang-ru|иволга}}), томыртка, тоорчык, топтонок ({{Lang-ru| свиристель}}), тейлеген, таралјы ({{Lang-ru| сойка}}), теке-мӱӱс ({{Lang-ru|чибис}}). Сууларда чараган, сӧлӧм, чабак деп балыктар јӱрет.

=== Ӧзӱмдери ===
Айландыра кырлар койу агашка бӱркеткен: аспак, кайыҥ, мӧш, карагай, јойгон, тал, каргана, беле, толоно ло о.ӧ.
Јайгыда мешке, кӧжнӧ, јӱзӱн-јӱӱр јиилектер, кузук толо ӧзӧт. Ӧлӧҥ, чечектер, тайалар, кӱске јетире кӧс сӱӱндирип јайылат: каргана, тал, толоно, арчын, балан, ийт-тумчук, бороҥот, табылгы, адарткы, бастый, буланат, јеҥес, јоҥјолой, јаргак ӧлӧҥ, јыдунак, јыоан чечек, ийт-таман, јыракы-ӧлӧҥ, ийт-тырмак, калаш-чечек, кыйгак ӧлӧҥ, кӧгӧзин, кылганак, кымыскайак, кулун-чечек, кулузын. Алтай Республиканыҥ «Кызыл бичигине» кирген ӧзӱмдер алтын тазыл ла кызыл тазыл<ref name="Кр книга растения РА 2017">[https://icdlib.nspu.ru/views/icdlib/6253/read.php ''Красная книга Республики Алтай: растения''] / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 267 с.: ил. — Библиогр.: с. 233—256. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный</ref>.

=== Јери ле јолдоры ===
Јуртта 5 ором: Елендиниҥ, Тӧс, Ӱйтӱшкенниҥ, Чиччениҥ, Калбажактыҥ.

{| class="wikitable"
| COLSPAN="2" ALIGN="center" |'''Бешпелтир јурттаҥ ала ӧскӧ јурттарга јетире'''
|-
| Администрациялык тӧс јер [[Бешпелтир]]|| 0 км
|-
|  Аймактыҥ тӧс јери [[Чамал]] || 30 км
|-
|  Республикан тӧс кала [[Улалу]] ||  100 км
|-
|  [[Јаш-Тура|Јаш-Тураныҥ]] темир јолыныҥ вокзалы ||  190 км
|-
|  Тергеениҥ тӧс калазы [[Москва]] || 4000 км
|-
|  Чуйдыҥ трагы (Р-256) 497 км-деҥ ([[Себи-Оозы]] јурт)||39 км
|}

== Тӱӱкизи ==
Јурт 1860 јылдарда тӧзӧлгӧн. Чамал ичинде орус миссионерлер алтай улусты креске тӱжӱрип, православный кудай јаҥына кийдирип, школдор ачып, јурттар тӧзӧп турган ӧй.
1922 јылда Алтайда 24 волостьты бириктирип, 9 аймак эткен. Бешпелтир јурт Чамал аймакка кирген<ref name="Чамал аймак, рекреация">[https://otherreferats.allbest.ru/sport/00786610_0.html Рекреационное освоение Чемала]</ref>.

== Эл-јон ==
{{Эл-јонныҥ тоозы| Бешпельтир |Столбцов=18}}

== Ук-калыктары ==
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 546 кижи болгон, олордыҥ 95 % [[алтайлар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.

== Инфраструктуразы ==
<div style="-moz-column-count: 3; -webkit-column-count: 3; -o-column-count: 3; -ms-column-count: 3; column-count: 3;">
* јурт јеезениҥ администрациязы;
* орто ӱредӱлӱ школ;
* балдардыҥ туразы;
* эмчилик;
* культураныҥ байзыҥы;
* библиотека;
* стадион;
* почта;
* АЗС;
* СТО.
</div>

== Экономиказы ==
Кажы ла биледе таҥынаҥ ээлемдӱ. Јылкы ла соок тумчукту, оок мал азыраары. Туризм.

== Кереестер ==

=== Тӱӱкилик ===
* Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ туружаачыларына кереес (555).(начало 1980-х годов, ул. Центральная, 29)<ref name="Памятники">{{Cite web |title=Решение Исполнительного Комитета Совета народных депутатов Горно-Алтайской автономной области «Об отнесении недвижимых памятников истории и культуры к категории памятников местного значения» от 16.10.1989 г. № 348 |url=https://okn-mk.mkrf.ru/maps/show/id/891837/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109173456/https://okn-mk.mkrf.ru/maps/show/id/891837/ |archivedate=1610213696 |deadlink=yes |accessdate=1610034683 }}</ref><ref name="Памятники список">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://akin04.ru/wp-content/uploads/2014/03/%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA-%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B2-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509164006/http://akin04.ru/wp-content/uploads/2014/03/%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA-%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B2-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F.pdf |archivedate=1620578406 |deadlink=yes |accessdate=1605380301 }}</ref>

=== Археологиялык ===
* Ташта јурамалдар (421)<ref name="Ойношев свод"/>;
* Мӧҥкӱсалгыштар (397, 623)<ref name="Ойношев свод"/>;
* Јебрен корумдар (689)<ref name="Ойношев свод"/>;
* Јебрен јурт (398—404, 626)<ref name="Ойношев свод"/>.

=== Ар-бӱткендик ===
* Байлу туу (..)<ref name="Ойношев свод"/>;
* [[Аржан суу]] (Карајӱрек, 477)<ref name="Ойношев свод"/>.
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте<ref name="Ойношев свод">''Ойношев В. П.'', ''Урбанова С. Е.'' Свод обьектов культурного наследия Республики Алтай. — Горно-Алтайск: АУ РА «АКИН РА», 2013.</ref>.

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==

== Јарлу улузы ==
* [[Суразакова, Нина Николаевна|Суразакова Н. Н.]] (15.03.1925 — 31.08.1998) — шиҥжӱчил, баштапкы алтай кандидат наук (1956), недагогика билимниҥ докторы, профессор, алтай тил ле литератураны школдо ӱредер методиказыныҥ тӧзӧӧчизи, онноҥ артык бичиктер ле ӱредӱ программалардыҥ авторы, Ойрот-Турада педучилищеде ӱренген. Јууныҥ ӧйинде ол Карл Либкнехттиҥ адыла адалган пединститутка кирет, 1943 јылда алтай студенттерле кожо институт Москвага јанарда, кожо барган<ref name="Н.Н.Суразакова">[https://pvisit-altairepublik.ru.surazakova  Н. Н. Суразакова, биография]</ref>;
* [[Челтуева, Алена Яковлевна|Челтуева А. Я.]] (1971 јылда Бешпелтирде чыккан) — артист, вокалист, кӱӱлик сургалдыҥ ӱредӱчизи, 1988 јылда областьтыҥ национал школын божодып, Барнаулда кӱӱлик училищеде, оноҥ Москвада Гнесиндердиҥ кӱӱлик академиязында ӱренген, Алтай Республиканыҥ нерелӱ артизи, узак ӧйгӧ кожоҥ ло бијениҥ «Алтам» деп театрыныҥ солисты болуп иштеген<ref name=" Сайт газеты «Листок»">[https://proza.ru/2014/01/15/464 Сайт газеты «Листок». 100 самых известных людей Чемальского района]</ref>;
* [[Букачаков, Родион Борисович|Букачаков Р. Б.]] — «Единая Россия» деп партияныҥ турчызы , Чамал аймактыҥ башкараачызы (2003—2008 јј.), Ар-бӱткенди корулаары аайынча министр, эки катап Эл Курултайдыҥ депутады, Россияныҥ Госдумазыныҥ депутады<ref name=" Сайт газеты «Листок»"/>.

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
{{Тыш тайантылар}}

{{Чамал аймактыҥ јон јаткан јерлери}}

[[Категория:Чамал аймактыҥ јурттары]]
[[Категория:Алфавит аайынча јон јаткан јерлери]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле]]