# Ыныргыныҥ јурт јеезези
Ыныргыныҥ јурт јеезези (орустап Ыныргинское сельское поселение) — Россия Федерацияда Алтай Республиканыҥ Чоо аймагында муниципал тӧзӧлмӧ. Администрациялык тӧс јери — Ыныргы јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп Алтай Республиканыҥ 2005 јылда чаган айдыҥ 13 кӱнинде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Ыныргыныҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган.

## Географиязы
Площадь сельского поселения составляет 38 600 гектаров.
Граничит с Уйменским, Каракокшинским, Паспаульским, Чойским, Сёйкинским и Верх-Пьянковским сельскими поселениями, а также Турочакским муниципальным районом.
Протяженность автодорог местного значения: 0,6 км.
Јурт Туулу Алтайдыҥ тӱндӱк келтейинде, Кара-Суу боочынаҥ ырак јок, Чаптыган тайганыҥ эдегинде, Сары-Кӧкши суу ла Ыныргыныҥ суузы бириккенинде турат. Айландыра тайгаларын койу кара агаш бӱркеген. Тайгада мӧш, јойгон, кайыҥ, чиби, аспак ӧзӧт. Агаш-аразында састалган јерлер туштайт. Јакшы јылда тайганыҥ ажы јакшы бӱдет, кузук, калба, мешкелер, јиилектер, эм-ӧлӧҥдӧр. Тайга-тажы аҥдык јерлер, айу, бӧрӱ, тӱлкӱ, јеекен, какай, койон, агас, албаа, куштары чай, кӱртӱк, сымдаа, бӧднӧ, талтар…, балыктыҥ тоозы сууларда кезем астаган, чараган, ускуч, бел, чортон, јылмай.
Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 450 метрге бийик.
Климады орто-континентал. Јай кыска, кыш соок, узун, карлу, кӱрттерлӱ. Кейдиҥ ортојылдык температуразы −4,5 °С, эҥ изӱ кӱнде +36 °С, эҥ соок кӱнде −55 °С, јердиҥ кыртыжыныҥ ортојылдык температуразы 0 °С, баштапкы ла калганчы соок тӱшкен кӱндер 05.06/08.09, соок јок кӱндердиҥ тоозы 94, јут-чыктыҥ ортојылдык кеми 836 мм, салкынныҥ тӱргени 1,3 м/с, тыҥ салкынду кӱндердиҥ тоозы 10,3 (тӱргени 15 м/с тыҥ).

## Јурт јеезеге кирет
| № | Јон јаткан јер | Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми       | Эл-јонныҥ тоозы |
| - | -------------- | ------------------------------ | --------------- |
| 1 | Ыныргы         | јурт, администрациялык тӧс јер | ↗516 кижи       |
| 2 | Красносельск   | јурт                           | ↘228 кижи       |


## Эл-јон
| Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы |
| 2010            | 2011            | 2012            | 2013            | 2014            | 2015            | 2016            | 2017            | 2018            | 2019            | 2020            | 2021            |
| --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- |
| 692             | →692            | ↗704            | ↗723            | ↗744            | ↗749            | ↘744            | ↘739            | ↘728            | ↘716            | ↘701            | ↘697            |

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 758 кижи болгон, олордыҥ тубалар, орустар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
Окылу тил: орус, алтай.

## Инфраструктуразы
- Јурт јеезениҥ администрациязы;
- 1 орто ӱредӱлӱ школ;
- 1 балдардыҥ туразы «Кӱничек»;
- 1 эмчилик;
- 1 культураныҥ байзыҥы;
- 1 библиотека;
- 1 стадион;
- 3 конор тура;
- 2 ашкана;
- 4 магазин;
- 3 пилорама.


Ыныргыныҥ јурт јеезези
{{Администрациялык бӧлӱк
|Цвет1 = {{Цвет|Россия}}
|Цвет2 =
|Русское название = Ыныргыныҥ јурт јеезези 
|Оригинальное название = {{lang-ru| Ыныргинское сельское поселение}}<br> 
|Герб =
|Флаг =
|Страна = Россия
|Статус = {{nobr|[[Россияныҥ јурт јеезези]]}}
|Гимн =
|Входит в = {{s|[[Алтай Республика]]да<br>[[Чоо аймак]]}}
|Включает = 2 јурт
|Столица = [[Ыныргы]]
|КрупныйГород =
|КрупныеГорода =
|Дата =
|Глава =
  |Название главы                 = [[Глава сельского поселения|Глава сельского поселения]]
|Глава2 =
  |Название главы2                =  
|ВВП =
  |Год ВВП                        = 
  |Место по ВВП                   = 
  |ВВП на душу населения          = 
  |Место по ВВП на душу населения = 
|Язык =
|Языки =орус, алтай
  |Население                      = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Ыныргинское сельское поселение  | тс }}
  |Год переписи                   = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Ыныргинское сельское поселение  | г }}
  |Процент от населения = 
  |Место по населению  =
 |Плотность                      = 
  |Место по плотности             = 
  |Национальный состав            =  [[тубалар]], [[орустар]] ла о.ӧ.
  |Конфессиональный состав        = христиан јаҥ
|Площадь =386,00<ref>[http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst84/DBInet.cgi?pl=8006001 Республика Алтай. Общая площадь земель муниципального образования]</ref>
| Процент от площади = 
  |Место по площади               = 
|Максимальная высота =
|Средняя высота =450<ref name="Высота н/у моря"/>
|Минимальная высота =
  |Координаты =51.82/86.79
  |CoordScale = 20000
  |region = RU
 |цифровой идентификатор   = 
 |цифровой идентификатор 2   = 
|Карта = [[Файл:Location Choysky District Altai Republic.svg|thumb|центр|240px|Алтай Республикада, Чоо аймак]]<br>[[File:Ыныргинское сельское поселение.png|мини|center|Чоо аймак, Ыныргыныҥ јурт јеезези]]
|ЧасовойПояс = [[MSK+4:00]] [[UTC+7:00]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Почтовые индексы = 649185
|Телефонный код = +7 38840
|Код автомобильных номеров = 04
|Сайт = https://www.ынырга.рф/
|Параметр1 =
|Название параметра1 =
|Примечания =
}}
'''Ыныргыныҥ јурт јеезези''' ({{lang-ru|Ыныргинское сельское поселение}}) — [[Россия Федерация]]да [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Чоо аймак|Чоо аймагында]] муниципал тӧзӧлмӧ. Администрациялык тӧс јери — [[Ыныргы]] јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] 2005 јылда [[чаган айдыҥ 13 кӱни]]нде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Ыныргыныҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган<ref name="Закон № 10-РЗ">[http://docs.cntd.ru/document/802021155 Закон Республики Алтай от 13 января 2005 года № 10-РЗ «Об образовании муниципальных образований, наделении соответствующим статусом и установлении их границ»]</ref>.

== Географиязы ==
Площадь сельского поселения составляет 38 600 [[гектар]]ов<ref name="стат"/>.

Граничит с [[Уйменское сельское поселение|Уйменским]], [[Каракокшинское сельское поселение|Каракокшинским]], [[Паспаульское сельское поселение|Паспаульским]], [[Чойское сельское поселение|Чойским]], [[Сёйкинское сельское поселение|Сёйкинским]] и [[Верх-Пьянковское сельское поселение|Верх-Пьянковским]] сельскими поселениями, а также [[Турочакский район|Турочакским муниципальным районом]]<ref name="Закон № 10-РЗ"/>.

Протяженность автодорог местного значения: 0,6 км<ref name="стат">[https://www.gks.ru/scripts/db_inet2/passport/pass.aspx?base=munst84&r=84645440 Федеральная служба государственной статистики]</ref>.
Јурт [[Туулу Алтай|Туулу Алтайдыҥ]] тӱндӱк келтейинде, Кара-Суу боочынаҥ ырак јок, Чаптыган тайганыҥ эдегинде, [[Сары-Кӧкши (суу)|Сары-Кӧкши суу]] ла [[Ыныргы (суу)|Ыныргыныҥ суузы]] бириккенинде турат. Айландыра тайгаларын койу кара агаш бӱркеген. Тайгада мӧш, јойгон, кайыҥ, чиби, аспак ӧзӧт. Агаш-аразында састалган јерлер туштайт. Јакшы јылда тайганыҥ ажы јакшы бӱдет, кузук, калба, мешкелер, јиилектер, эм-ӧлӧҥдӧр. Тайга-тажы аҥдык јерлер, айу, бӧрӱ, тӱлкӱ, јеекен, какай, койон, агас, албаа, куштары чай, кӱртӱк, сымдаа, бӧднӧ, талтар…, балыктыҥ тоозы сууларда кезем астаган, чараган, ускуч, бел, чортон, јылмай.
Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 450 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/region/772/3/choyskiy-rayon.html Чойский район / Чоо аймак]</ref>.

Климады орто-континентал. Јай кыска, кыш соок, узун, карлу, кӱрттерлӱ. Кейдиҥ ортојылдык температуразы −4,5 °С, эҥ изӱ кӱнде +36 °С, эҥ соок кӱнде −55 °С, јердиҥ кыртыжыныҥ ортојылдык температуразы 0 °С, баштапкы ла калганчы соок тӱшкен кӱндер 05.06/08.09, соок јок кӱндердиҥ тоозы 94, јут-чыктыҥ ортојылдык кеми 836 мм, салкынныҥ тӱргени 1,3 м/с, тыҥ салкынду кӱндердиҥ тоозы 10,3 (тӱргени 15 м/с тыҥ).

== Јурт јеезеге кирет ==
{| class="wikitable"
|-
! № !! Јон јаткан јер !! Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми !! Эл-јонныҥ тоозы
|-
| 1 || [[Ыныргы]] || јурт, администрациялык тӧс јер || {{ Население | Ынырга (село) | тс }} кижи
|-
| 2 || [[Красносельск]] || јурт || {{ Население | Красносельск (Республика Алтай) | тс }} кижи
|}

== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Ыныргинское сельское поселение|  Столбцов=15 }}
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Ыныргинское сельское поселение| график}}

Јуртта [[2002 јыл]]дыҥ тооалыжы аайынча 758 кижи болгон, олордыҥ [[тубалар]], [[орустар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.


== Инфраструктуразы ==
<div style="-moz-column-count: 4; -webkit-column-count: 4; -o-column-count: 4; -ms-column-count: 4; column-count: 4;">
* Јурт јеезениҥ администрациязы;
* 1 орто ӱредӱлӱ школ;
* 1 балдардыҥ туразы «Кӱничек»;
* 1 эмчилик;
* 1 культураныҥ байзыҥы;
* 1 библиотека;
* 1 стадион;
* 3 конор тура;
* 2 ашкана;
* 4 магазин;
* 3 пилорама.
</div>

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==
<gallery class="center" perrow=6 widths="200px" heights="170px">

</gallery>

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
{{Тыш тайантылар}}

{{Чоо аймактыҥ јон јаткан јерлери}}
{{Чоо аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧлӧри}}

[[Категория:Чоо аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧзи]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јурт јеезези]]