# Курмач-Байголдыҥ јурт јеезези
Курмач-Байголдыҥ јурт јеезези (орустап Курмач-Байгольское сельское поселение) — Россия Федерацияда Алтай Республиканыҥ Турачак аймагында муниципал тӧзӧлмӧ. Администрациялык тӧс јери — Курмач-Байгол јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп Алтай Республиканыҥ 2005 јылда чаган айдыҥ 13 кӱнинде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Курмач-Байголдыҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган.

## Географиязы
Курмач-Байголдыҥ јурт јеезези Алтай Республиканыҥ тӱндӱк јанында, Аба-Јыштыҥ ортозында, Байголдыҥ (Кууныҥ кош суузы) оҥ јарадында турат. Јеезеге ӱч јурт кирет Ийт-Кӱч, Суранаш, Курмач-Байгол тӧс јери. Тӱштӱк јанында Тегри-Чоккон деп тайганыҥ сыны. Кӱнчыгыш јанында Байгол суу, кӱнбадыш јанында Опуночак деп суу агат. Айландыра Урчын, Чоҥмо, Спырна, Пеже, Кӧчимер, Тобыр, Ӱлден деп кырлар курчайт. Кара тудуш тайга јер, ортозында састарлу.
Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 370—450 метрге бийик.

## Јурт јеезеге кирет
| № | Јон јаткан јер | Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми       | Эл-јонныҥ тоозы |
| - | -------------- | ------------------------------ | --------------- |
| 1 | Курмач-Байгол  | јурт, административный тӧс јер | ↘211 кижи       |
| 2 | Суранаш        | јурт                           | ↘31 кижи        |
| 3 | Ийт-Кӱч        | јурт                           | →0 кижи         |


## Эл-јон
| Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы |
| 2010            | 2011            | 2012            | 2013            | 2014            | 2015            | 2016            | 2017            | 2018            | 2019            | 2020            | 2021            |
| --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- |
| 258             | ↗259            | ↗263            | ↘258            | ↘250            | ↘248            | ↘242            | ↗244            | ↘237            | ↘227            | ↘224            | ↘218            |

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 256 кижи болгон, олордыҥ чалкандулар, тубалар, кумандылар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
Окылу тил: орус, алтай.

## Инфраструктуразы
- Курмач-Байголдыҥ јурт јеезезиниҥ администрациязы;
- 1 толо эмес текши ӱредӱлӱ школ;
- 2 баштамы школ;
- 3 библиотека;
- 3 стадион;
- 3 эмчилик;
- 3 јурттыҥ клубы;
- 1 почта;
- 3 пилорама.


Курмач-Байголдыҥ јурт јеезези
{{Администрациялык бӧлӱк
|Цвет1 = {{Цвет|Россия}}
|Цвет2 =
|Русское название = Курмач-Байголдыҥ јурт јеезези
|Оригинальное название = {{lang-ru| Курмач-Байгольское сельское поселение}}<br>[[File:Бия, авг.2008 - panoramio.jpg|280px| Турачак аймак, Бий суу ]]
|Герб =
|Флаг =
|Страна = Россия
|Статус = {{nobr|[[Россияныҥ јурт јеезези]]}}
|Гимн =
|Входит в = {{s|[[Алтай Республика]]да<br>[[Турачак аймак]]}}
|Включает = 3 јурт
|Столица = [[Курмач-Байгол]]
|КрупныйГород =
|КрупныеГорода =
|Дата =
|Глава =
  |Название главы                 = [[Глава сельского поселения|Глава сельского поселения]]
|Глава2 =
  |Название главы2                =  
|ВВП =
  |Год ВВП                        = 
  |Место по ВВП                   = 
  |ВВП на душу населения          = 
  |Место по ВВП на душу населения = 
|Язык =
|Языки =орус, алтай
  |Население                      = {{ Эл-јонныҥ тоозы |  Курмач-Байгольское сельское поселение  | тс }}
  |Год переписи                   = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Курмач-Байгольское сельское поселение  | г }}
  |Место по населению   = {{ #expr: ( {{ Население | Курмач-Байгольское сельское поселение | ч }} * 100 / {{ Население | Турочакский район | ч }} round 2 ) }}
  |Плотность                      = 
  |Место по плотности             = 
  |Национальный состав            = [[чалкандулар]], [[тубалар]],<br>[[кумандылар]] ла о.ӧ.<ref name="Коряков"/> 
  |Конфессиональный состав        =  христиан јаҥ, кам јаҥ
|Площадь = 
  |Место по площади               = 
|Максимальная высота =
|Средняя высота = 400<ref name="Высота н/у моря"/>
|Минимальная высота =
| lat_deg = 52.1213888888889
| lon_deg = 87.65
|Карта =[[Файл:Location Turochaksky District Altai Republic.svg|мини|center| Алтай Республикада, Турачак аймак]]<br>
|ЧасовойПояс = [[MSK+7]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Почтовые индексы = 649161
|Телефонный код = +7 38843
|Код автомобильных номеров = 04
|Сайт = https://курмач-байгол.рф/
|Параметр1 =
|Название параметра1 =
|Примечания =
}}
'''Курмач-Байголдыҥ јурт јеезези''' ({{lang-ru|Курмач-Байгольское сельское поселение}}) — [[Россия Федерация|Россия Федерацияда]] [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Турачак аймак|Турачак аймагында]] муниципал тӧзӧлмӧ. Администрациялык тӧс јери — [[Курмач-Байгол]] јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] 2005 јылда [[Чаган айдыҥ 13 кӱни|чаган айдыҥ 13 кӱнинде]] чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Курмач-Байголдыҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган<ref name="Закон № 10-РЗ">[http://docs.cntd.ru/document/802021155 Закон Республики Алтай от 13 января 2005 года № 10-РЗ «Об образовании муниципальных образований, наделении соответствующим статусом и установлении их границ»]</ref>.

== Географиязы ==
Курмач-Байголдыҥ јурт јеезези [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] тӱндӱк јанында, Аба-Јыштыҥ ортозында, [[Байгол (Кууныҥ кош суузы)|Байголдыҥ (Кууныҥ кош суузы)]] оҥ јарадында турат. Јеезеге ӱч јурт кирет [[Ийт-Кӱч]], [[Суранаш]], [[Курмач-Байгол]] тӧс јери. Тӱштӱк јанында Тегри-Чоккон деп тайганыҥ сыны. Кӱнчыгыш јанында [[Байгол (суу)|Байгол суу]], кӱнбадыш јанында [[Опуночак (суу)|Опуночак]] деп суу агат. Айландыра Урчын, Чоҥмо, Спырна, Пеже, Кӧчимер, Тобыр, Ӱлден деп кырлар курчайт. Кара тудуш тайга јер, ортозында састарлу.
Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 370—450 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/region/767/3/turochakskiy-rayon.html Турачак аймак]</ref>.

== Јурт јеезеге кирет ==
{| class="wikitable"
|-
! № !! Јон јаткан јер !! Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми !! Эл-јонныҥ тоозы
|-
| 1 || [[Курмач-Байгол]] || јурт, административный тӧс јер || {{ Население | Курмач-Байгол | тс }} кижи
|-
| 2 || [[Суранаш]] || јурт || {{ Население | Суранаш | тс }} кижи
|-
| 3 || [[Ийт-Кӱч]] || јурт || {{ Население | Иткуч | тс }} кижи
|}

== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы |Курмач-Байгольское сельское поселение|  Столбцов=15 }}
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Курмач-Байгольское сельское поселение | график}}

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 256 кижи болгон, олордыҥ [[чалкандулар]], [[тубалар]], [[кумандылар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.

== Инфраструктуразы ==
<div style="-moz-column-count: 3; -webkit-column-count: 3; -o-column-count: 3; -ms-column-count: 3; column-count: 3;">
* Курмач-Байголдыҥ јурт јеезезиниҥ администрациязы;
* 1 толо эмес текши ӱредӱлӱ школ;
* 2 баштамы школ;
* 3 библиотека;
* 3 стадион;
* 3 эмчилик;
* 3 јурттыҥ клубы;
* 1 почта;
* 3 пилорама.
</div>

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
{{Тыш тайантылар}}

{{Турачак аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧлӧри}}
{{Турачак аймактыҥ јон јаткан јерлери}}

[[Категория:Турачак аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧзи]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јурт јеезези]]