# Чооныҥ јурт јеезези
Чооныҥ јурт јеезези (орустап Чойское сельское поселение) — Россия Федерацияда Алтай Республиканыҥ Чоо аймагында муниципал тӧзӧлмӧ. Администрациялык тӧс јери — Чоо јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп Алтай Республиканыҥ 2005 јылда чаган айдыҥ 13 кӱнинде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Чооныҥ јурт јеезези јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган.

## Географиязы
Расположено в северной части Чойского района. Граничит с Верх-Пьянковским, Паспаульским и Сёйкинским сельскими поселениями, а также Красногорским районом Алтайского края и Турочакским районом Республики Алтай.
Площадь составляет 52100 гектаров.
Јурт Туулу Алтайдыҥ тӱндӱк келтейинде, Аба-Јыштыҥ ортозында, Буланчак, Кучук (бийиги талайдыҥ кемјӱзинеҥ 500—600 метр), Чаптыган, Сугул сындарыныҥ эдегинде, Ыжы сууныҥ јарадында турат. Айландыра тайга койу агашла бӱркелген. Мӧш, кайыҥ, чиби, јойгон, аспак, тал, јодро агаштар ӧзӧт.
Климады орто-континентал. Јай кыска, кыш соок, узун, карлу, кӱрттерлӱ. Кейдиҥ ортојылдык температуразы −4,5 °С, эҥ изӱ кӱнде +36 °С, эҥ соок кӱнде −55 °С, јердиҥ кыртыжыныҥ ортојылдык температуразы 0 °С, баштапкы ла калганчы соок тӱшкен кӱндер 05.06/08.09, соок јок кӱндердиҥ тоозы 94, јут-чыктыҥ ортојылдык кеми 836 мм, салкынныҥ тӱргени 1,3 м/с, тыҥ салкынду кӱндердиҥ тоозы 10,3 (тӱргени 15 м/с тыҥ).Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 277—353 метрге бийик.

## Јурт јеезеге кирет
| № | Јон јаткан јер | Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми       | Эл-јонныҥ тоозы |
| - | -------------- | ------------------------------ | --------------- |
| 1 | Чоо            | јурт, администрациялык тӧс јер | ↗1948 кижи      |
| 2 | Гусевка        | јурт                           | ↗363 кижи       |
| 3 | Кыска          | јурт                           | ↘143 кижи       |
| 4 | Советский      | јурт                           | ↗116 кижи       |
| 5 | Ыжы            | јурт                           | ↘3 кижи         |


## Эл-јон
| Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы |
| 2010            | 2011            | 2012            | 2013            | 2014            | 2015            | 2016            | 2017            | 2018            | 2019            | 2020            | 2021            |
| --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- |
| 2521            | ↗2522           | ↘2500           | ↗2546           | →2546           | ↗2549           | ↗2573           | ↗2577           | ↘2547           | ↘2531           | ↘2502           | ↘2475           |

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 2517 кижи болгон, олордыҥ орустар, алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
Окылу тил: орус, алтай.

## Инфраструктуразы
- Аймактыҥ ла јурт јеезениҥ администрациялары
- Орто ӱредӱлӱ школ (400 ӱренчикке);
- балдардыҥ туразы (110 јерлӱ);
- 1 кӱӱлик сургал;
- 1 балдардыҥ творчество туразы;
- 1 спортшкол;
- 1 аймакта культураныҥ байзыҥы;
- 4 аймактыҥ эмчиликтери;
- 5 аптека;
- 3 конор тура;
- 4 ашкана;
- 5 магазин;
- 4 пилорама.


Чооныҥ јурт јеезези
{{Администрациялык бӧлӱк
|Цвет1 = {{Цвет|Россия}}
|Цвет2 =
|Русское название = Чооныҥ јурт јеезези 
|Оригинальное название = {{lang-ru| Чойское сельское поселение}}
|Герб =
|Флаг =
|Страна = Россия
|Статус = {{nobr|[[Россияныҥ јурт јеезези]]}}
|Гимн =
|Входит в = {{s|[[Алтай Республика]]да<br>[[Чоо аймак]]}}
|Включает = 5 јурт
|Столица = [[Чоо]]
|КрупныйГород =
|КрупныеГорода =
|Дата =
|Глава =
  |Название главы                 = [[Глава сельского поселения|Глава сельского поселения]]
|Глава2 =
  |Название главы2                =  
|ВВП =
  |Год ВВП                        = 
  |Место по ВВП                   = 
  |ВВП на душу населения          = 
  |Место по ВВП на душу населения = 
|Язык =
|Языки =орус, алтай
  |Население                      = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Чойское сельское поселение  | тс }}
  |Год переписи                   = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Чойское сельское поселение  | г }}
  |Процент от населения = 
  |Место по населению  =
 |Плотность                      = 
  |Место по плотности             = 
  |Национальный состав            =  [[орустар]], [[алтайлар]] ла о.ӧ.
  |Конфессиональный состав        = христиан јаҥ
|Площадь =521,00<ref>[http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst84/DBInet.cgi?pl=8006001 Республика Алтай. Общая площадь земель муниципального образования]</ref>
| Процент от площади = 
  |Место по площади               = 
|Максимальная высота =
|Средняя высота =309<ref name="Высота н/у моря"/>
|Минимальная высота =
| lat_deg = 
| lon_deg = 
 |цифровой идентификатор   = 
 |цифровой идентификатор 2   = 
|Карта = [[Файл:Location Choysky District Altai Republic.svg|thumb|центр|240px|Алтай Республикада, Чоо аймак]]<br>[[File:Чойское сельское поселение.png|мини|center|Чоо аймак, Чооныҥ јурт јеезези]]
|ЧасовойПояс = [[MSK+7]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Почтовые индексы = 649180
|Телефонный код = +7 38840
|Код автомобильных номеров = 04
|Сайт = http://www.чойский-район.рф/
|Параметр1 =
|Название параметра1 =
|Примечания =
}}
'''Чооныҥ јурт јеезези''' ({{lang-ru|Чойское сельское поселение}}) — [[Россия Федерация]]да [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Чоо аймак|Чоо аймагында]] муниципал тӧзӧлмӧ. Администрациялык тӧс јери — [[Чоо]] јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[2005 јыл]]да [[чаган айдыҥ 13 кӱни]]нде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Чооныҥ јурт јеезези јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган<ref name="Закон № 10-РЗ">[http://docs.cntd.ru/document/802021155 Закон Республики Алтай от 13 января 2005 года № 10-РЗ «Об образовании муниципальных образований, наделении соответствующим статусом и установлении их границ»]</ref>.

== Географиязы ==
Расположено в северной части Чойского района. Граничит с [[Верх-Пьянковское сельское поселение|Верх-Пьянковским]], [[Паспаульское сельское поселение|Паспаульским]] и [[Сёйкинское сельское поселение|Сёйкинским]] сельскими поселениями, а также [[Красногорский район (Алтайский край)|Красногорским районом]] [[Алтайский край|Алтайского края]] и [[Турочакский район|Турочакским районом]] [[Республика Алтай|Республики Алтай]]<ref name="Закон № 10-РЗ"/>.
Площадь составляет 52100 [[гектар]]ов<ref name="стат">[https://www.gks.ru/scripts/db_inet2/passport/pass.aspx?base=munst84&r=84645440 Федеральная служба государственной статистики]</ref>.

Јурт Туулу Алтайдыҥ тӱндӱк келтейинде, Аба-Јыштыҥ ортозында, Буланчак, Кучук (бийиги талайдыҥ кемјӱзинеҥ 500—600 метр), Чаптыган, Сугул сындарыныҥ эдегинде, Ыжы сууныҥ јарадында турат. Айландыра тайга койу агашла бӱркелген. Мӧш, кайыҥ, чиби, јойгон, аспак, тал, јодро агаштар ӧзӧт.
Климады орто-континентал. Јай кыска, кыш соок, узун, карлу, кӱрттерлӱ. Кейдиҥ ортојылдык температуразы −4,5 °С, эҥ изӱ кӱнде +36 °С, эҥ соок кӱнде −55 °С, јердиҥ кыртыжыныҥ ортојылдык температуразы 0 °С, баштапкы ла калганчы соок тӱшкен кӱндер 05.06/08.09, соок јок кӱндердиҥ тоозы 94, јут-чыктыҥ ортојылдык кеми 836 мм, салкынныҥ тӱргени 1,3 м/с, тыҥ салкынду кӱндердиҥ тоозы 10,3 (тӱргени 15 м/с тыҥ).Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 277—353 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/region/772/3/choyskiy-rayon.html Чойский район / Чоо аймак]</ref>.

== Јурт јеезеге кирет ==
{| class="wikitable"
|-
! № !! Јон јаткан јер !! Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми !! Эл-јонныҥ тоозы
|-
| 1 || [[Чоо]] || јурт, администрациялык тӧс јер || {{ Население | Чоя | тс }} кижи
|-
| 2 || [[Гусевка]] || јурт || {{ Население | Гусевка (Республика Алтай)| тс }} кижи
|-
| 3 || [[Кыска]] || јурт || {{ Население | Киска (Республика Алтай) | тс }} кижи
|-
| 4 || [[Советский]] || јурт || {{ Население | Советское (Республика Алтай) | тс }} кижи
|-
| 5 || [[Ыжы]] || јурт || {{ Население | Ишинск | тс }} кижи
|}

== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Чойское сельское поселение|  Столбцов=15 }}
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Чойское сельское поселение| график}}

Јуртта [[2002 јыл]]дыҥ тооалыжы аайынча 2517 кижи болгон, олордыҥ [[орустар]], [[алтайлар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.

== Инфраструктуразы ==
<div style="-moz-column-count: 4; -webkit-column-count: 4; -o-column-count: 4; -ms-column-count: 4; column-count: 4;">
* Аймактыҥ ла јурт јеезениҥ администрациялары
* Орто ӱредӱлӱ школ (400 ӱренчикке);
* балдардыҥ туразы (110 јерлӱ);
* 1 кӱӱлик сургал;
* 1 балдардыҥ творчество туразы;
* 1 спортшкол;
* 1 аймакта культураныҥ байзыҥы;
* 4 аймактыҥ эмчиликтери;
* 5 аптека;
* 3 конор тура;
* 4 ашкана;
* 5 магазин;
* 4 пилорама.
</div>

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==
<gallery class="center" perrow=6 widths="200px" heights="170px">

</gallery>

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
{{Тыш тайантылар}}

{{Чоо аймактыҥ јон јаткан јерлери}}
{{Чоо аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧлӧри}}

[[Категория:Чоо аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧзи]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јурт јеезези]]