# Билӱлӱниҥ јурт јеезези
Билӱлӱниҥ јурт јеезези (орустап Бирюлинское сельское поселение) — Россия Федерацияныҥ Алтай Республикада Майма аймагыныҥ муниципал тӧзӧлмӧзи.
Администрациялык тӧс јер — Билӱлӱ. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп Алтай Республиканыҥ 2005 јылда чаган айдыҥ 13 кӱнинде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Билӱлӱниҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган.

## Географиязы
Јурт јеезезиниҥ јерлери Туулу Алтайдыҥ тӱндӱк-кӱнбадыш келтейинде, Чаптыган ла Бабырганныҥ сындарыныҥ эдегинде, Алтай кырайдыҥ гранына јуук јерде јадат. Айландыра кырлары койу агашла бӱркелген: аспак, карагай, мӧш, чиби, кайыҥ, јойгон, терек, јодро, беле, тал.. Мында мааланыҥ, јердиҥ ажы јакшы ӧзӱп, тӱжӱм берет: алама, груша, беле, кара-бӧкӧ, казылган, уйкӧс, јыдукара, кайаҥат, карагат, кызылгат, чычырана ла јодро. Агаш аразында оок аҥдардаҥ тӱлкӱ, койон, калазак, кӧрӱк, јорокон, тийиҥ, јоонмойын ла элик бар. Јӱзӱн куштар уйа базат баарчык, каргаа, кускун, ӱкӱ, бечиртке, кӱӱк, тарал ла торлоо. Сууда балыктар астаган да болзо, кезик бӱдӱмдер эмдиге бар: чортон, бел, јылмай, чараган, сӧлӧм.
Климады орто-континентал. Тӱштӱк аймактарга кӧрӧ мында ай — кӱн эмеш јымжак, чык јеткилинче тӱжер, јут-кардыҥ орто кеми 700—750 мм кире бар. Салкынныҥ ортојылдык кеми 4,5 м/сек болот. Чаган айда тыҥ ла соок дегени −30..−38 °C , јаан изӱ айда изӱ ле деген кӱн +30..+35 °C. Кыска јай ла узун кыш.
Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 314—642 метрге бийик.

## Јурт јеезеге кирет
| № | Јон јаткан јер | Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми       | Эл-јонныҥ тоозы |
| - | -------------- | ------------------------------ | --------------- |
| 1 | Билӱлӱ         | јурт, административный тӧс јер | ↗727 кижи       |
| 2 | Урлу-Аспак     | јурт                           | ↗427 кижи       |
| 3 | Эмери          | јурт                           | ↘314 кижи       |
| 4 | Филиал         | јурт                           | ↗27 кижи        |


## Эл-јон
| Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы |
| 2008            | 2009            | 2010            | 2011            | 2012            | 2013            | 2014            | 2015            | 2016            | 2017            | 2018            | 2019            | 2020            | 2021            |
| --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- |
| 1569            | ↘1565           | ↘1422           | ↗1425           | ↗1432           | ↘1431           | ↘1429           | ↗1468           | ↗1495           | ↗1539           | ↗1579           | ↗1584           | ↘1551           | ↗1594           |

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 1400 кижи болгон, олордыҥ орустар, алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
Окылу тил: орус, алтай.

## Инфраструктуразы
- Јурт јеезениҥ администрациязы;
- Орто ӱредӱлӱ школ —2;
- Балдардыҥ туразы — 3;
- Культура байзыҥы — 3;
- Библиотека — 2;
- Стадион — 3;
- Почта — 2;
- Магазин — 4;
- Конор тура — 5;
- Турбаза — 5.


Билӱлӱниҥ јурт јеезези
{{Администрациялык бӧлӱк
|Цвет1 = {{Цвет|Россия}}
|Цвет2 =
|Русское название = Билӱлӱниҥ јурт јеезези
|Оригинальное название = {{lang-ru|Бирюлинское сельское поселение}}<br>[[File:Mayminsky District, Altai Republic, Russia - panoramio (11).jpg|280px| Майма аймак]]
|Герб =
|Флаг =
|Страна = Россия
|Статус = {{nobr|[[Россияныҥ јурт јеезези]]}}
|Гимн =
|Входит в = {{s|[[Алтай Республика]]да<br>[[Майма аймак]]}}
|Включает = 4 јурт
|Столица = [[Билӱлӱ]]
|КрупныйГород =
|КрупныеГорода =
|Дата =
|Глава =
  |Название главы                 = [[Глава сельского поселения|Глава сельского поселения]]
|Глава2 =
  |Название главы2                =  
|ВВП =
  |Год ВВП                        = 
  |Место по ВВП                   = 
  |ВВП на душу населения          = 
  |Место по ВВП на душу населения = 
|Язык =
|Языки =орус, алтай
  |Население                      = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Бирюлинское сельское поселение (Республика Алтай) | тс }}
  |Год переписи                   = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Бирюлинское сельское поселение (Республика Алтай) | г }}
  |Место по населению             = 
  |Плотность                      = 
  |Место по плотности             = 
  |Национальный состав            = [[орустар]], [[алтайлар]] ла о.ӧ.<ref name="Коряков"/> 
  |Конфессиональный состав        = православныйлар ла о.ӧ.
|Площадь =
  |Место по площади               = 
|Максимальная высота =
|Средняя высота = 642<ref name="Высота н/у моря"/>
|Минимальная высота = 314<ref name="Высота н/у моря"/>
|Широта =
|Долгота =
|Карта =[[Файл:Location Mayminsky District Altai Republic.svg|мини|center| Алтай Республикада, Майма аймак]]<br>{{Сельские поселения Майминского района (карта изображений)|Бирюлинское сельское поселение.png|300|center|bottom-right|помехи=да|сдвиг=15}}<br>Майма аймак, Билӱлӱниҥ јурт јеезези
|ЧасовойПояс = [[MSK+7]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Почтовые индексы = 649107
|Телефонный код = +7 38844
|Код автомобильных номеров = 04
|Сайт = http://birula-adm.ru/
|Параметр1 =
|Название параметра1 =
|Примечания =
}}
'''Билӱлӱниҥ јурт јеезези''' ({{Lang-ru|Бирюлинское сельское поселение}}) — [[Россия|Россия Федерацияныҥ]] [[Алтай Республика|Алтай Республикада]] [[Майма аймак|Майма аймагыныҥ]] муниципал тӧзӧлмӧзи.
Администрациялык тӧс јер — [[Билӱлӱ]]. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] 2005 јылда [[чаган айдыҥ 13 кӱни]]нде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Билӱлӱниҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган<ref name="Закон № 10-РЗ">[http://docs.cntd.ru/document/802021155 Закон Республики Алтай от 13 января 2005 года № 10-РЗ «Об образовании муниципальных образований, наделении соответствующим статусом и установлении их границ»]</ref>.



== Географиязы ==
Јурт јеезезиниҥ јерлери [[Туулу Алтай|Туулу Алтайдыҥ]] тӱндӱк-кӱнбадыш келтейинде, Чаптыган ла Бабырганныҥ сындарыныҥ эдегинде, [[Алтай кырай|Алтай кырайдыҥ]] гранына јуук јерде јадат. Айландыра кырлары койу агашла бӱркелген: аспак, карагай, мӧш, чиби, кайыҥ, јойгон, терек, јодро, беле, тал<ref>"Кучин флора и фауна>''Кучин А. П.'' Всемирный фонд дикой природы. Флора и фауна Алтая. — Горно-Алтайск: [б.и.], 2001</ref>.. Мында мааланыҥ, јердиҥ ажы јакшы ӧзӱп, тӱжӱм берет: алама, груша, беле, кара-бӧкӧ, казылган, уйкӧс, јыдукара, кайаҥат, карагат, кызылгат, чычырана ла јодро<ref>"Кучин флора и фауна>''Кучин А. П.'' Всемирный фонд дикой природы. Флора и фауна Алтая. — Горно-Алтайск: [б.и.], 2001</ref>. Агаш аразында оок аҥдардаҥ тӱлкӱ, койон, калазак, кӧрӱк, јорокон, тийиҥ, јоонмойын ла элик бар. Јӱзӱн куштар уйа базат баарчык, каргаа, кускун, ӱкӱ, бечиртке, кӱӱк, тарал ла торлоо. Сууда балыктар астаган да болзо, кезик бӱдӱмдер эмдиге бар: чортон, бел, јылмай, чараган, сӧлӧм.

Климады орто-континентал. Тӱштӱк аймактарга кӧрӧ мында ай — кӱн эмеш јымжак, чык јеткилинче тӱжер, јут-кардыҥ орто кеми 700—750 мм кире бар. Салкынныҥ ортојылдык кеми 4,5 м/сек болот. [[Чаган ай|Чаган айда]] тыҥ ла соок дегени −30..−38 °C , јаан изӱ айда изӱ ле деген кӱн +30..+35 °C. Кыска јай ла узун кыш.

Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 314—642 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/region/765/3/mayminskiy-rayon.html Майминский район]</ref>.

== Јурт јеезеге кирет ==
{| class="wikitable"
|-
! № !! Јон јаткан јер !! Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми !! Эл-јонныҥ тоозы
|-
| 1 || [[Билӱлӱ]] || јурт, административный тӧс јер || {{ Население | Бирюля (Республика Алтай) | тс }} кижи
|-
| 2 || [[Урлу-Аспак]] || јурт || {{ Население | Урлу-Аспак | тс }} кижи
|-
| 3 || [[Эмери]] || јурт || {{ Население | Александровка (Республика Алтай) | тс }} кижи
|-
| 4 || [[Филиал]] || јурт || {{ Население | Филиал (посёлок) | тс }} кижи
|}

== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Бирюлинское сельское поселение (Республика Алтай)|  Столбцов=15 }}
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Бирюлинское сельское поселение (Республика Алтай)| график}}

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 1400 кижи болгон, олордыҥ [[орустар]], [[алтайлар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.


== Инфраструктуразы ==
<div style="-moz-column-count: 3; -webkit-column-count: 3; -o-column-count: 3; -ms-column-count: 3; column-count: 3;">
* Јурт јеезениҥ администрациязы;
* Орто ӱредӱлӱ школ —2;
* Балдардыҥ туразы — 3;
* Культура байзыҥы — 3;
* Библиотека — 2;
* Стадион — 3;
* Почта — 2;
* Магазин — 4;
* Конор тура — 5;
* Турбаза — 5.
</div>

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
* [http://www.maima-altai.ru Официальный сайт Майминского района]


{{Тыш тайантылар}}
{{Майма аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧлӧри}}
{{Майма аймактыҥ јон јаткан јерлери}}

[[Категория:Майма аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧзи]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јурт јеезези]]