# Каспа
Каспа (орустап Каспа) јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Шабалин аймагында Каспаныҥ јурт јеезезине кирип, оныҥ администрациялык тӧс јери болот.

## Этимологиязы
Каспа орустап с характером, крутой, норовистый (от хакасского).

## Физико-географиялык темдектери

### Географиязы
Алтай Республиканыҥ тӱндӱк-кӱнбадыш јанында, Тоҥбок суу ла Ак сууныҥ јараттарында турат.
Јал-Мӧҥкӱнеҥ тӱндӱктей јерде, Себиниҥ боочызына јетире ..км. Айландыра мындый тайгалар бар: Чаҥкыр, Межелик, Сойок.
Эпшен, Кадыргат, Кызылгат деп кобылардыҥ суулары биригип, Каспа суу башталат. Каспаны айландыра ӧзӧктӧр, кобылар бар Кӧк-Куjур, Мана-Куjур, Кызыл-Куjур, Чибит, Конош.
Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1068 метрге бийик.

### Климады
Климады орто-континентал. Бу аймакта климат тӱштӱк аймактарга кӧрӧ эмеш јымжак, соок эмеш орой келет, суулар эмеш орой тоҥот. Кыш соок, карлу, јай серӱӱн болот. Кышкы сооктыҥ ортоайлык температуразы —19 °С, чаган айдыҥ тыҥыда соогы —35..—40 °С. Кар эмеш калыҥ тӱжер. Јайгы орто температура +15 °С, +16,5 °С болзо, јаан изӱ айдыҥ тыҥ изӱзи +35 °С кире бар. Јут-чыктыҥ кеми јеткил тӱжет 435—462 мм. Салкынныҥ ортојылдык тӱргени 4,5 м/с.

### Аҥ-куштары
Каспаныҥ тайгаларында алдында кандый ла аҥдар кӧп болгон. Казырларынаҥ айу, бӧрӱ, јеекен, тӱлкӱ, шӱлӱзин. Туйгакту аҥнаҥ булан, марал, какай, элик, тооргы. Оок аҥдар кӧп болгон борсык, агас, јоонмойын, киш, камду, кумдус, маны, сарас, момон, ӧркӧ, суузар, сыгырган, тарбаган, тийиҥ, токтонок, эрлен, чычкан, кӱжӱл.
ле о.ӧ.
Калганчы јылдарда алтай артап, экологиялык айалгалар уйадап, аҥ-куштыҥ тоозы кезем астаган ла кезик аҥдар торт јоголорго јеткен учун олорды «Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кийдирген: тооргы, маны, камду, суузар. Јӱзӱн-јӱӱр куштардыҥ тоозы база ла астаган. Алдында јайым јӱретен агуна (орустап белая куропатка), аҥыр (орустап огарь), баарчык (орустап скворец), бӧднӧ (орустап перепелка), јелечи (орустап трясогуска), јаҥалбай (орустап чиж), јылантык (орустап вертишейка) сӱреен ас туштайт. «Кызыл бичикке» кирген куштар ол турна, балыкчы куш (орустап крохаль), боро ылаачын (орустап кречет), кӧкӧлик (орустап каменная куропатка), ала ылаачын (орустап балобан).

### Ӧзӱмдери
Јурттыҥ тайга-тажында тыт, мӧш, чиби. Аралдарда эргиш, беле, аспак, тайа, липа, ыргай, каргана, сӧҥӱскен, јыраа, кайыҥ каа-јаада ӧзӧт. Ак јерлерде кулузын, балузын, кӧгӧзин, јонјолой, кандык, маҥыр, јыланкӧс, јыланјастык, кӧрмосјиилек (орустап барбарис), отӧлӧҥ, јеҥес, кыйгак ӧлӧҥ, маргаа, јыду маргаа, кара чалкан (орустап крапива), буланат, чийне, кӧктаман, саргай, торко чечек (орустап ирис), алаҥуш, комургай (орустап борщевик), кӱнкаајы, таҥдалай, кӱзӱҥи чечек, калаш чечек, мӧт чечек, алтын тазыл, кызыл тазыл, марал чечек, кылбыш (орустап бадан), чай чечек (орустап герань луговая), быркырууш чечек, кӱмели, кой маҥыр (орустап лук порей), ийт маҥыр, калба, батун, кӧжнӧ-шарапшын. Јиилектер: кой јиилек, уйкӧс, бороҥот, тийиҥкат, казылган, јыдукара, тайабаш (орустап жимолость).

### Јери ле јолдоры
Каспада 5 ором: Аксуу, К.Тӧлӧсовтиҥ, Манакујур, Чаҥкыр, Чибит.
| Каспа јурттаҥ ала ӧскӧ јурттарга јетире     |         |
| Администрациялык тӧс јер Каспа              | 0 км    |
| Аймактыҥ тӧс јери Шабалин                   | 41 км   |
| Республикан тӧс кала Улалу                  | 160 км  |
| Јаш-Тураныҥ темир јолыныҥ вокзалы           | 240 км  |
| Тергеениҥ тӧс калазы Москва                 | 4000 км |
| Чуйдыҥ трагы (Р-256) 546,8 км-деҥ (Шабалин) | 41 км   |


## Тӱӱкизи
13.01.2005 јылда чыгарылган Алтай Республиканыҥ 10-РЗ темдектӱ Јасагы аайынча јурт «Каспаныҥ јурт јеезези» боло берген.
Јурт 1920 јылдарда Конош деп ӧзӧктӧ тӧзӧлгӧн. Ол ло јылда јуртсовет иштеп баштаган, оны Кергилов Тадай башкарган.
1920 јылда Кызыл-Куjур ӧзӧктӧ школ тудулган. Коскол, Чочокту, Мана-Куjур, Кызылгат, Орто-Айры, Эпшеен ӧзӧктӧј балдар школго келип туратан, ӱредӱчизи Калтачаков Андрей Васильевич болгон. Јаҥы школды 1924 јылда Кӧчӧш ӧзӧктӧ туткандар.
.
1928 јылда эҥирги школ ачылган.
1938 јылда Каспаныҥ  јетијылдык школында Ороктой ло Апшыйакты јурттыҥ балдары ӱренген. 
1930 јылда «Тан Чолмон» колхоз ачылган, председатели Тодошев Табачы, бригадирлери Телесов Чырбыкчы, Соенов Jаканат. 
1932 јылда  Конош ӧзӧктӧҥ Каспа ӧзӧккӧ кӧчкӧн.
Ада-Тӧрӧл учун Улу јууга Каспанаҥ 98 кижи барган, олордоҥ 30 кижи тирӱ бурылган.

## Эл-јон
| Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы |
| 2010            | 2011            | 2012            | 2013            | 2014            | 2015            | 2016            | 2017            | 2018            | 2019            | 2020            | 2021            |
| --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- |
| 360             | →360            | ↗364            | ↗366            | ↗367            | ↗371            | ↗372            | ↘368            | ↗371            | ↗375            | ↘365            | ↗367            |


## Ук-калыктары
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 376 кижи болгон, олордыҥ 99 % алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
Окылу тил: орус, алтай.

## Инфраструктуразы
- Каспаныҥ јурт јеезезиниҥ администрациязы;
- Каспаныҥ орто ӱредӱлӱ школы[21];
- балдардыҥ туразы;
- эмчилик;
- стадион;
- почта.


## Экономиказы
Кажы ла биледе таҥынаҥ ээлемдӱ (СПК), мал азыраары.

## Кереестер

### Тӱӱкилик
- Ада-Тӧрӧл учун Улу јууда корогондорго обелиск (284)[22].


### Археологиялык
- мӧҥкӱсалгыш, Каспа јурттыҥ 1 км јанында Кызылкат деп сууныҥ сол јарадында (261)[22];
- јебрен мӧҥкӱсалгыш, Каспа сууныҥсол јарадында, јурттыҥ ортозында (231)[22].


### Ар-бӱткендик
- кара суу, тоҥбок (..)[22];
- байлу туу Јал-Мӧҥкӱ (..)[22].

Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.

## Јарлу улузы
- Тӧлӧсов К.Ч.|Тӧлӧсов К.Ч. (4.06.1937—28.09.2000) — бичиичи, публицист, Москвада М.Горькийдиҥ адыла адалган литинститутты божоткон, СССР-дыҥ бичиичилер бирлигиниҥ турчызы [23];
- Самыков В. Т., Паслей Самык (26.12.1938—08.11.2020.) — ӱлгерчи, кӧчӱреечи, Москвада М.Горькийдиҥ адыла адалган литинститутты божоткон (1964), Алтай Республиканыҥ бичиичилер бирлигиниҥ турчызы, Россияныҥ културазыныҥ нерелӱ ишчизи (1995), «Таҥ Чолмон» орденле кайралдаткан[24];
- Самыков Б. Т. (20.06.1947 ) — ӱлгерчи, Москвада М.Горькийдиҥ адыла адалган , литинститутты божоткон (1975), СССР-дыҥ бичиичилер бирлигиниҥ турчызы (1984);
- Майманов А.А., Кара Майманов (16.07.1956) — артист, Алтай национал драма театрдыҥ артизи, Барнаулдыҥ культпросветучилищезинде ӱренген, Красноярский институт искусствты божоткон (1984), , «Таҥ Чолмон» орденле кайралдаткан, Россияныҥ нерелӱ артизи[25];
- Майманов А. А. (1961) — артист, Алтай национал драма театрдыҥ артизи, Красноярский институт искусствты божоткон, Г.И.Чорос-Гуркинниҥ сыйыныҥ лауреады[26].


Каспа
{{ЈЈЈ+Россия
 |статус                   = Јурт
|русское название         = Каспа
 |оригинальное название    = {{lang-ru| Каспа}}
 |герб                     = 
 |флаг                     = 
 | изображение             = 
 | описание изображения    = 
| lat_deg = 51.115775 
| lon_deg = 86.012682
 | CoordAddon = type:city(5400)_region:RU
 | CoordScale =  
|страна                   = Россия
 |регион                   = Алтай Республика
 |район                    = Шабалин аймак
 |район в таблице          = Шабалин аймак{{!}}Шабалин 
 |вид поселения            = Јурт јеезе
 |поселение                = Каспаныҥ јурт јеезези
 |поселение в таблице      = Каспаныҥ јурт јеезези{{!}}Каспаныҥ
 |внутреннее деление       = 
 |вид главы                = 
 |глава                    = 
 |дата основания           = 
 |первое упоминание        = 
 |прежние имена            = 
 |статус с                 = 
 |площадь                  =
 |вид высоты               = 
 |высота центра НП         = 1068<ref name="Высота н/у моря"/>
 |климат                   = орто-континентал
  |население              = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Каспа (Республика Алтай)| тс }}
  |год переписи           = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Каспа (Республика Алтай) | г }}
 |плотность                = 
 |агломерация              = 
 |национальный состав      = [[алтайлар]] 99 % (2002)<ref name="Коряков"/>
 |конфессиональный состав  = 
 |часовой пояс             = 
 |телефонный код           = 38845
 |почтовый индекс          = 
 |почтовые индексы         = 
 |автомобильный код        = 
 |цифровой идентификатор   = 
 |цифровой идентификатор 2   = 
 |категория в Commons      = 
 |сайт                     = 
}}
'''Каспа''' ({{Lang-ru|Каспа}}) јурт [[Россия|Россияда]] [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Шабалин аймак|Шабалин аймагында]] [[Каспаныҥ јурт јеезези|Каспаныҥ јурт јеезезине]] кирип, оныҥ администрациялык тӧс јери болот.

== Этимологиязы ==
Каспа {{Lang-ru|с характером, крутой, норовистый (от хакасского)}}<ref name="Топонимика">{{книга |автор = Молчанова О. Т. |часть = |ссылка часть = |заглавие = Топонимический словарь Горного Алтая |оригинал = |ссылка = http://www.nskdiggers.ru/archive/toponim/toponim.pdf |викитека = |ответственный = А.Т. Тыбыкова |издание = |место = Горно-Алтайск |издательство = Горно-Алт. отд. Алт.кн.изд-ва |год = 1979 |том = |страницы =  |столбцы = |страниц = 397 |серия = |isbn = }}</ref>.

== Физико-географиялык темдектери ==

=== Географиязы ===
[[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] тӱндӱк-кӱнбадыш јанында, [[Тоҥбок (суу)|Тоҥбок суу]] ла [[Ак (суу)|Ак сууныҥ]] јараттарында турат.
Јал-Мӧҥкӱнеҥ тӱндӱктей јерде, Себиниҥ боочызына јетире ..км. Айландыра мындый тайгалар бар: Чаҥкыр, Межелик, Сойок.
Эпшен, Кадыргат, Кызылгат деп кобылардыҥ суулары биригип, [[Каспа (суу)|Каспа суу]] башталат. Каспаны айландыра ӧзӧктӧр, кобылар бар Кӧк-Куjур, Мана-Куjур, Кызыл-Куjур, Чибит, Конош.
Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1068 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/np/35087/kaspa.html Каспа]</ref><ref name="geonames">{{cite web|url=https://www.geonames.org/1504243/kaspa.html|title=	Kaspa|publisher=[[GeoNames]]|lang=en}}</ref>.

=== Климады ===
Климады орто-континентал. Бу аймакта климат тӱштӱк аймактарга кӧрӧ эмеш јымжак, соок эмеш орой келет, суулар эмеш орой тоҥот. Кыш соок, карлу, јай серӱӱн болот. Кышкы сооктыҥ ортоайлык температуразы —19 °С, чаган айдыҥ тыҥыда соогы —35..—40 °С. Кар эмеш калыҥ тӱжер. Јайгы орто температура +15 °С, +16,5 °С болзо, јаан изӱ айдыҥ тыҥ изӱзи +35 °С кире бар. Јут-чыктыҥ кеми јеткил тӱжет 435—462 мм. Салкынныҥ ортојылдык тӱргени 4,5 м/с.

=== Аҥ-куштары ===
Каспаныҥ тайгаларында алдында кандый ла аҥдар кӧп болгон. Казырларынаҥ айу, бӧрӱ, јеекен, тӱлкӱ, шӱлӱзин. Туйгакту аҥнаҥ булан, марал, какай, элик, тооргы. Оок аҥдар кӧп болгон борсык, агас, јоонмойын, киш, камду, кумдус, маны, сарас, момон, ӧркӧ, суузар, сыгырган, тарбаган, тийиҥ, токтонок, эрлен, чычкан, кӱжӱл<ref name="Торбоков звери">''Торбоков Т.'' Алтайдыҥ аҥ-куштары. Звери и птицы Алтая. — Горно-Алтайск: АУ РА "Литературно-издательский Дом «Алтын-Туу», 2020</ref>.
ле о.ӧ.

Калганчы јылдарда алтай артап, экологиялык айалгалар уйадап, аҥ-куштыҥ тоозы кезем астаган ла кезик аҥдар торт јоголорго јеткен учун олорды «Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кийдирген: тооргы, маны, камду, суузар. Јӱзӱн-јӱӱр куштардыҥ тоозы база ла астаган. Алдында јайым јӱретен агуна ({{lang-ru|белая куропатка}}), аҥыр ({{lang-ru|огарь}}), баарчык ({{lang-ru|скворец}}), бӧднӧ ({{lang-ru|перепелка}}), јелечи ({{lang-ru|трясогуска}}), јаҥалбай ({{lang-ru|чиж}}), јылантык ({{lang-ru|вертишейка}}) сӱреен ас туштайт. «Кызыл бичикке» кирген куштар ол турна, балыкчы куш ({{lang-ru|крохаль}}), боро ылаачын ({{lang-ru|кречет}}), кӧкӧлик ({{lang-ru|каменная куропатка}}), ала ылаачын ({{lang-ru|балобан}})<ref name="Кр книга животные РА 2017">[https://icdlib.nspu.ru/views/icdlib/6252/read.php  ''Красная книга Республики Алтай: животные''] / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 368 с. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный</ref>.

=== Ӧзӱмдери ===
Јурттыҥ тайга-тажында тыт, мӧш, чиби. Аралдарда эргиш, беле, аспак, тайа, липа, ыргай, каргана, сӧҥӱскен, јыраа, кайыҥ каа-јаада ӧзӧт. Ак јерлерде кулузын, балузын, кӧгӧзин, јонјолой, кандык, маҥыр, јыланкӧс, јыланјастык, кӧрмосјиилек ({{lang-ru|барбарис}}), отӧлӧҥ, јеҥес, кыйгак ӧлӧҥ, маргаа, јыду маргаа, кара чалкан ({{lang-ru|крапива}}), буланат, чийне, кӧктаман, саргай, торко чечек ({{lang-ru|ирис}}), алаҥуш, комургай ({{lang-ru|борщевик}}), кӱнкаајы, таҥдалай, кӱзӱҥи чечек, калаш чечек, мӧт чечек, алтын тазыл, кызыл тазыл, марал чечек, кылбыш ({{lang-ru|бадан}}), чай чечек ({{lang-ru|герань луговая}}), быркырууш чечек, кӱмели, кой маҥыр ({{lang-ru|лук порей}}), ийт маҥыр, калба, батун, кӧжнӧ-шарапшын. Јиилектер: кой јиилек, уйкӧс, бороҥот, тийиҥкат, казылган, јыдукара, тайабаш ({{lang-ru|жимолость}})<ref name="Торбоков звери"/>.

=== Јери ле јолдоры ===
Каспада 5 ором: Аксуу, К.Тӧлӧсовтиҥ, Манакујур, Чаҥкыр, Чибит.
{| class="wikitable"
| COLSPAN="2" ALIGN="center" |'''Каспа јурттаҥ ала ӧскӧ јурттарга јетире'''
|-
| Администрациялык тӧс јер [[Каспа]]|| 0 км
|-
|  Аймактыҥ тӧс јери [[Шабалин]] ||41 км
|-
|  Республикан тӧс кала [[Улалу]] ||  160 км
|-
|  [[Јаш-Тура|Јаш-Тураныҥ]] темир јолыныҥ вокзалы || 240 км
|-
|  Тергеениҥ тӧс калазы [[Москва]] || 4000 км
|-
|  [[Чуйдыҥ трагы]] (Р-256) 546,8 км-деҥ ([[Шабалин]]) ||41 км
|}

== Тӱӱкизи ==
13.01.2005 јылда чыгарылган [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] 10-РЗ темдектӱ Јасагы аайынча јурт «Каспаныҥ јурт јеезези» боло берген<ref>[http://docs.cntd.ru/document/802021155 Закон Республики Алтай от 13 января 2005 года № 10-РЗ «Об образовании муниципальных образований, наделении соответствующим статусом и установлении их границ»]</ref>.

Јурт 1920 јылдарда Конош деп ӧзӧктӧ тӧзӧлгӧн. Ол ло јылда јуртсовет иштеп баштаган, оны Кергилов Тадай башкарган.
1920 јылда Кызыл-Куjур ӧзӧктӧ школ тудулган. Коскол, Чочокту, Мана-Куjур, Кызылгат, Орто-Айры, Эпшеен ӧзӧктӧј балдар школго келип туратан, ӱредӱчизи Калтачаков Андрей Васильевич болгон. Јаҥы школды 1924 јылда Кӧчӧш ӧзӧктӧ туткандар.
.
1928 јылда эҥирги школ ачылган.
1938 јылда Каспаныҥ  јетијылдык школында [[Ороктой]] ло [[Апшыйакты|Апшыйакты]] јурттыҥ балдары ӱренген. 

1930 јылда «Тан Чолмон» колхоз ачылган, председатели Тодошев Табачы, бригадирлери Телесов Чырбыкчы, Соенов Jаканат. 
1932 јылда  Конош ӧзӧктӧҥ Каспа ӧзӧккӧ кӧчкӧн.
Ада-Тӧрӧл учун Улу јууга Каспанаҥ 98 кижи барган, олордоҥ 30 кижи тирӱ бурылган.


== Эл-јон ==
{{Эл-јонныҥ тоозы|Каспа (Республика Алтай)|Столбцов=13}}

== Ук-калыктары ==
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 376 кижи болгон, олордыҥ 99 % [[алтайлар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.

== Инфраструктуразы ==
<div style="-moz-column-count: 3; -webkit-column-count: 3; -o-column-count: 3; -ms-column-count: 3; column-count: 3;">
* Каспаныҥ јурт јеезезиниҥ администрациязы;
* Каспаныҥ орто ӱредӱлӱ школы<ref>http://kaspaigor.ucoz.ru/index/glavnaja_stranica/0-12</ref>;
* балдардыҥ туразы;
* эмчилик;
* стадион;
* почта.
</div>

== Экономиказы ==
Кажы ла биледе таҥынаҥ ээлемдӱ (СПК), мал азыраары.

== Кереестер ==

=== Тӱӱкилик ===
* Ада-Тӧрӧл учун Улу јууда корогондорго обелиск (284)<ref name="Ойношев свод"/>.

=== Археологиялык ===
* мӧҥкӱсалгыш, Каспа јурттыҥ 1 км јанында Кызылкат деп сууныҥ сол јарадында (261)<ref name="Ойношев свод"/>;
* јебрен мӧҥкӱсалгыш, Каспа сууныҥсол јарадында, јурттыҥ ортозында (231)<ref name="Ойношев свод"/>.

=== Ар-бӱткендик ===
* кара суу, тоҥбок (..)<ref name="Ойношев свод"/>;
* байлу туу Јал-Мӧҥкӱ (..)<ref name="Ойношев свод"/>.

Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте<ref name="Ойношев свод">''Ойношев В. П.'', ''Урбанова С. Е.'' Свод обьектов культурного наследия Республики Алтай. — Горно-Алтайск: АУ РА «АКИН РА», 2013.</ref>.

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==

== Јарлу улузы ==
* [[Тӧлӧсов, Кӱгей Чырбыкчинович|Тӧлӧсов К.Ч.]]|Тӧлӧсов К.Ч. (4.06.1937—28.09.2000) — бичиичи, публицист, Москвада М.Горькийдиҥ адыла адалган литинститутты божоткон, СССР-дыҥ бичиичилер бирлигиниҥ турчызы <ref>Писатели России[http://m.vk.com]</ref>;
* [[Самыков, Василий Тордоевич|Самыков В. Т.]], Паслей Самык (26.12.1938—08.11.2020.) — ӱлгерчи, кӧчӱреечи, Москвада М.Горькийдиҥ адыла адалган литинститутты божоткон (1964), Алтай Республиканыҥ бичиичилер бирлигиниҥ турчызы, Россияныҥ културазыныҥ нерелӱ ишчизи (1995), «Таҥ Чолмон» орденле кайралдаткан<ref>Звезда Алтая [http://zvezdaaltaya.ru]</ref>;
* [[Самыков Борис Тордоевич|Самыков Б. Т.]] (20.06.1947 ) — ӱлгерчи, Москвада М.Горькийдиҥ адыла адалган , литинститутты божоткон (1975), СССР-дыҥ бичиичилер бирлигиниҥ турчызы (1984);
* [[Майманов, Николай Амырчинович|Майманов А.А.]], Кара Майманов (16.07.1956) — артист, Алтай национал драма театрдыҥ артизи, Барнаулдыҥ культпросветучилищезинде ӱренген, Красноярский институт искусствты божоткон (1984), , «Таҥ Чолмон» орденле кайралдаткан, Россияныҥ нерелӱ артизи<ref>Николай Майманов[http://kino-teatr/ru]</ref>;
* [[Майманов Александр Амырчинович|Майманов А. А.]] (1961) — артист, Алтай национал драма театрдыҥ артизи, Красноярский институт искусствты божоткон, Г.И.Чорос-Гуркинниҥ сыйыныҥ лауреады<ref>Александр Майманов[http://kino-teatr/ru]</ref>.

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
* [http://шебалино-алтай.рф/Администрация МО «Шебалинский район»]
{{Тыш тайантылар}}
{{Шабалин аймактыҥ јон јаткан јерлери}}

[[Категория:Шабалин аймактыҥ јурттары]]
[[Категория:Алфавит аайынча јон јаткан јерлери]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле]]