# Јӱс-Тыт (суу)
Јӱс-Тыт (орустап Юстыт) —  Россияда Алтай Республиканыҥ Кош-Агаш аймагында суу.

## Этимологиязы
Юстыт (в верховье Богуты и Правые Богуты, Байзин; устар. Юстыд
Јӱс-Тыт, јӱс — сто, тыт — лиственница, орустап означает сто лиственниц, много лиственниц, лиственничный лес. Сууныҥ коолында тыт агаштар ӧзӧт. Орто чактарда бу ӧзӧкто кӧп агаштар ӧскӧн, је темир кайылтышла кожо агаштар кезилип јоголгон деп бодоштыру бар, ӧскӧ бичилгениле Юстыд.

## Физико-географиялык темдектери
Јӱс-Тыт суу Туулу Алтайда Кош-Агаш аймактыҥ јериле агат. Чихачевтыҥ сындарында кӧп кӧлдӧрлӱ јердеҥ, Оҥ Богуты деп кӧлдӧҥ чыгара агат, 15 км јердеҥ Сол Богутыла биригеле Богуты деп атту боло берет, оноҥ Адай деп кӧлди кечире агала, Ористы, Чаган-Гол, Нарын-Гол деп сууларга кожулып, суу Јӱс-Тыт деп атту боло берет.Чуй ла Јӱс-Тыт Чуйдыҥ чӧлинде биригет. Јӱс-Тыт сууныҥ узуны — 103 км. 
Јуук деген јон јаткан јерлер Тожоҥты, Јаҥы-Аул, Кӧкӧрӱ, Тӧбӧлӧр, Ак-Тал,  сууныҥ оозынаҥ арак јок Кош-Агаш јурт турат. Карасуулар бар — Калан ла Аркалудалык.

## Суу реестрдиҥ чотогоныла
Суу Россияныҥ государстволык сууныҥ реестры аайынча Верхнеобский бассейновый округка кирет, сууээлем бӧлӱги — Кадын, суу подбассейны — Бий ле Кадын. Суу бассейны — (Ӱстӱги) Оп суунаҥ ала Эрчишке киргенине јетире. Коды: 13010100312115100005162

## Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
- Бар-Бургазы суу, оҥ кош суу
- Богуты ла Нарын-Гол биригеле, Јӱс-Тыт сууныҥ башталганы
- Меандрлар
- Киндиктӱкӧл
- Кам тыт сууныҥ ичинде
- Чингисханныҥ чакызы
- Јӱстыт суу ичинде кургандар


Јӱс-Тыт (суу)
{{Суу
 |Название                = Јӱс-Тыт
  |Национальное название  = ru/Юстыт
 |Изображение             = Юстыт.jpg
  |Подпись изображения    = Јӱстыт, орто агыны
 |Длина                   = 103
 |Площадь водосбора       = 
 |Бассейн                 = Чуй (Кадынныҥ кош суузы)/Кадын/Оп (суу)/Карский талай
 |Расход воды             = 
  |Место измерения        = 
 |Исток                   = 
  |Местоположение истока  = [[Чихачёвтыҥ сындары]]
  |Высота истока          = 
  |Координаты истока      = 49.7509/89.5968
 |Устье                   = Чуй (Кадынныҥ кош суузы)
  |Местоположение устья   = 
  |Высота устья           = 
  |Координаты устья       = 50.0008/88.7537
 |Страна                  = Россия
  |Регион                 =  Алтай Республика
   |Район                 = Кош-Агаш аймак
}}
'''Јӱс-Тыт'''<ref name="M-45-83">{{карта|M-45-83}}</ref> ({{lang-ru|Юстыт}}) —  [[Россия|Россияда]] [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Кош-Агаш аймак|Кош-Агаш аймагында]] суу.

== Этимологиязы ==
'''Юстыт'''<ref name="M-45-83">{{карта|M-45-83}}</ref> (в верховье '''Богуты'''<ref name="ГВР" /><ref>{{ГКГН|||0606193|Богуты}}</ref> и '''Правые Богуты'''<ref name="M-45-84">{{карта|M-45-84}}</ref>, '''Байзин'''<ref name="M-45-82">{{карта|M-45-82}}</ref>; ''устар.'' Юстыд<ref name="ГВР" />

Јӱс-Тыт, јӱс — сто, тыт — лиственница, {{lang-ru|означает сто лиственниц, много лиственниц, лиственничный лес}}<ref>{{книга |автор = Молчанова О. Т. |язык = ru |заглавие = [[Топонимический словарь Горного Алтая]] |издательство = Горно-Алтайское отделение Алтайского книжного издательства |год = 1979 |страниц = 395 |страницы = 186}}</ref>. Сууныҥ коолында тыт агаштар ӧзӧт. Орто чактарда бу ӧзӧкто кӧп агаштар ӧскӧн, је темир кайылтышла кожо агаштар кезилип јоголгон деп бодоштыру бар<ref>{{cite web |author =  |url = https://ipae.uran.ru/sites/default/files/publications/Bachura_OP/Bachura_2011_3.pdf |title = ЭКОЛОГИЯ ДРЕВНИХ И ТРАДИЦИОННЫХ ОБЩЕСТВ |lang = ru |website = ipae.uran.ru |date =  |access-date = 2021-09-27 |deadlink = yes |archive-url = https://web.archive.org/web/20220106220312/https://ipae.uran.ru/sites/default/files/publications/Bachura_OP/Bachura_2011_3.pdf |archive-date = 1641506592 }}</ref>, ''ӧскӧ бичилгениле'' Юстыд.

== Физико-географиялык темдектери ==
Јӱс-Тыт суу Туулу Алтайда [[Кош-Агаш аймак|Кош-Агаш аймактыҥ]] јериле агат. [[Чихачевтыҥ сындары|Чихачевтыҥ сындарында]] кӧп кӧлдӧрлӱ јердеҥ, Оҥ Богуты деп кӧлдӧҥ чыгара агат, 15 км јердеҥ Сол Богутыла биригеле [[Богуты (суу)|Богуты]] деп атту боло берет, оноҥ Адай деп кӧлди кечире агала, Ористы, Чаган-Гол, Нарын-Гол деп сууларга кожулып, суу Јӱс-Тыт деп атту боло берет.[[Чуй (Кадынныҥ кош суузы)|Чуй]]<ref name="ГВР">{{ГВР|187449|Чуя (Юстыд, Богуты)}}</ref> ла Јӱс-Тыт [[Чуйдыҥ чӧли]]нде биригет. Јӱс-Тыт сууныҥ узуны — 103 км<ref name="ГВР"/>. 

Јуук деген јон јаткан јерлер [[Тожоҥты]], [[Јаҥы-Аул]], [[Кӧкӧрӱ]], [[Тӧбӧлӧр]], [[Ак-Тал]],  сууныҥ оозынаҥ арак јок [[Кош-Агаш]] јурт турат. Карасуулар бар — Калан ла Аркалудалык.

== Суу реестрдиҥ чотогоныла ==
Суу [[Государстволык сууныҥ реестры|Россияныҥ государстволык сууныҥ реестры]] аайынча Верхнеобский бассейновый округка кирет, сууээлем бӧлӱги — [[Кадын]], суу подбассейны — [[Бий (суу)|Бий]] ле [[Кадын]]. Суу бассейны — (Ӱстӱги) [[Оп (суу)|Оп суунаҥ]] ала [[Эрчиш (суу)|Эрчишке]] киргенине јетире<ref name='МПР России'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=187614|title=Государственный водный реестр РФ: Падь Большой Сар-Гобо|archiveurl=https://www.webcitation.org/69HsaUFKG?url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=187614|archivedate=2012-07-20}}</ref>. Коды: 13010100312115100005162

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==
<gallery class="center">
Боро Бургазы.jpg|Бар-Бургазы суу, оҥ кош суу
Юстыт 3.jpg|Богуты ла Нарын-Гол биригеле, Јӱс-Тыт сууныҥ башталганы 
Юстыт.jpg|Меандрлар
Киндыктыкуль.jpg|Киндиктӱкӧл
Шаман дерево.jpg|Кам тыт сууныҥ ичинде 
Чуйская степь5.jpg|Чингисханныҥ чакызы
Чуйская степь3.jpg|Јӱстыт суу ичинде кургандар
</gallery>

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Литературазы ==
* Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 15. Алтай и Западная Сибирь. Вып. 1. Горный Алтай и Верхний Иртыш / под ред. В. В. Зееберг. — Л.: Гидрометеоиздат, 1966. — 216 с.

== Тайантылар ==
{{Тыш тайантылар}}
{{Водный реестр}}

[[Категория:Акалаканыҥ кош суулары]]
[[Категория:Чуйдыҥ кош суулары]]