# Караголдыҥ јурт јеезези
Караголдыҥ јурт јеезези (орустап Каракольское сельское поселение) – Россия Федерацияныҥ Алтай Республикада Оҥдой аймагыныҥ муниципал тӧзӧлмӧзи.
Администрациялык тӧс јери – Карагол јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп Алтай Республиканыҥ 2005 јылда чаган айдыҥ 13 кӱнинде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Караголдыҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган.

## Географиязы
Карагол јурт Туулу Алтайдыҥ орто бӧлӱгинде, Урсул ла Караголдыҥ суузыныҥ бириккенинде турат. 
Јурттаҥ тӱштӱктей Теректӱниҥ, Ӱч-Эҥмектиҥ ле Туйуктууныҥ тайга сындары барган. 
Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 900 метрге бийик.
Јурт јеезениҥ текши јери 352,00 км². Јурт јеезеге Короты ла Бичиктӱ-Боом деп јурттар кирет. 
Јуугындагы јон јаткан јерлер: Алтыгы Талду, Боочы, Кулады, Шашыкман ла Туйакту.
Климады орто-континентал.

## Јурт јеезеге кирет
| № | Јон јаткан јер | Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми | Эл-јонныҥ тоозы |
| - | -------------- | ------------------------ | --------------- |
| 1 | Карагол јурт   | административный тӧс јер | ↘411 кижи       |
| 2 | Короты         | јурт                     | ↗346 кижи       |
| 3 | Бичиктӱ-Боом   | јурт                     | ↘241 кижи       |


## Эл-јон
| Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы |
| 2010            | 2011            | 2012            | 2013            | 2014            | 2015            | 2016            | 2017            | 2018            | 2019            | 2020            | 2021            |
| --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- |
| 1071            | ↘1068           | ↘1049           | ↘1034           | ↘1027           | ↘1016           | ↘998            | ↘987            | ↘969            | ↘963            | ↗965            | ↘954            |

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 1077 кижи болгон, олордыҥ алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
Окылу тил: орус, алтай.

## Инфраструктуразы
- Караголдыҥ јурт јеезезиниҥ администрациязы;
- 2 орто ӱредӱлӱ школ;
- 2 балдардыҥ туразы;
- 2 библиотека;
- 2 стадион;
- 1 культура байзыҥы;
- 1 јурттыҥ клубы;
- 2 эмчилик;
- 10 магазин;
- А.Кӧзӧрӧковтыҥ музеи;
- 2 аптека;
- 5 ашкана;
- 2 почта;
- 1 кӧӧликтер јепсеер јер (АЗС).


## Археология
Карагол (Урсулдыҥ кош суузы) Урсулга киргенине тушташ многослойная палеолитическая стоянка Усть-Каракол бар, археологиялык ла палеонтологический материалдары аллювиальный осадоктордоҥ турат, разрезтиҥ тӧзи болот, датируются второй половиной орто-плейстоценниҥ экинчи јарым ӧйине келижет (282—133 муҥ јыл озо),  кара-бомдо индустрияныҥ варианты ӱстӱги-плейстоценниҥ баштапкы јарымына келижет (120—50 муҥ јыл озо), усть-каракольский индустрия — ӱстӱги палеолитке (50—40 муҥ јыл кайра).

Караголдыҥ јурт јеезези
{{Администрациялык бӧлӱк
|Цвет1 = {{Цвет|Россия}}
|Цвет2 =
|Русское название = Караголдыҥ јурт јеезези
|Оригинальное название = {{lang-ru| Каракольское сельское поселение}}<br>[[File:Уч-Энмек - 1.jpg|280px| Оҥдой аймак, вид на Каракольскую долину]]
|Герб =
|Флаг =
|Страна = Россия
|Статус = {{nobr|[[Россияныҥ јурт јеезези]]}}
|Гимн =
|Входит в = {{s|[[Алтай Республика]]да<br>[[Оҥдой аймак]]}}
|Включает = 3 јурт
|Столица = [[Карагол]]
|КрупныйГород =
|КрупныеГорода =
|Дата =
|Глава =
  |Название главы                 = [[Глава сельского поселения|Глава сельского поселения]]
|Глава2 =
  |Название главы2                =  
|ВВП =
  |Год ВВП                        = 
  |Место по ВВП                   = 
  |ВВП на душу населения          = 
  |Место по ВВП на душу населения = 
|Язык =
|Языки =орус, алтай
  |Население                      = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Каракольское сельское поселение   | тс }}
  |Год переписи                   = {{ Эл-јонныҥ тоозы |Каракольское сельское поселение   | г }}
  |Место по населению             = {{ #expr: ( {{ Население | Каракольское сельское поселение | ч }} * 100 / {{ Население | Онгудайский район | ч }} round 2 ) }}
  |Плотность                      = 
  |Место по плотности             = 
  |Национальный состав            = [[алтайлар]] ла о.ӧ.<ref name="Коряков"/> 
  |Конфессиональный состав        = кам јаҥ, ак јаҥ, христиан јаҥ
|Площадь = 
  |Место по площади               = 
|Максимальная высота =
|Средняя высота = 900<ref name="Высота н/у моря"/>
|Минимальная высота =
 | lat_deg                          = 50.8144855
 | lon_deg                          = 85.949926
|Карта =[[File:Location Ongudaysky District Altai Republic.svg|мини|center| Алтай Республикада, Оҥдой аймак]]<br>
|ЧасовойПояс = [[MSK+7]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Почтовые индексы = 
|Телефонный код = +7 38845
|Код автомобильных номеров = 04
|Сайт = http://www.ongudai-ra.ru/2012-08-04-14-43-03
|Параметр1 =
|Название параметра1 =
|Примечания =
}}
'''Караголдыҥ јурт јеезези''' ({{Lang-ru|Каракольское сельское поселение}}) – [[Россия|Россия Федерацияныҥ]] [[Алтай Республика|Алтай Республикада]] [[Оҥдой аймак|Оҥдой аймагыныҥ]] муниципал тӧзӧлмӧзи.

Администрациялык тӧс јери – [[Карагол|Карагол јурт]]. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] 2005 јылда [[чаган айдыҥ 13 кӱни]]нде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Караголдыҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган<ref name="Закон № 10-РЗ">[http://docs.cntd.ru/document/802021155 Закон Республики Алтай от 13 января 2005 года № 10-РЗ «Об образовании муниципальных образований, наделении соответствующим статусом и установлении их границ»]</ref>.

==Географиязы ==
Карагол јурт [[Туулу Алтай|Туулу Алтайдыҥ]] орто бӧлӱгинде, [[Урсул (Кадынныҥ кош суузы)|Урсул]] ла [[Карагол (суу)|Караголдыҥ]] суузыныҥ бириккенинде турат. 
Јурттаҥ тӱштӱктей Теректӱниҥ, Ӱч-Эҥмектиҥ ле Туйуктууныҥ тайга сындары барган. 
Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 900 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/region/766/3/ongudayskiy-rayon.html Оҥдой район]</ref>.
Јурт јеезениҥ текши јери 352,00 км². Јурт јеезеге [[Короты]] ла [[Бичиктӱ-Боом]] деп јурттар кирет. 
Јуугындагы јон јаткан јерлер: [[Алтыгы Талду]], [[Боочы]], [[Кулады]], [[Шашыкман]] ла [[Туйакты|Туйакту]].
Климады орто-континентал.

== Јурт јеезеге кирет ==
{| class="wikitable"
|-
! № !! Јон јаткан јер !! Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми !! Эл-јонныҥ тоозы
|-
| 1 || [[Карагол|Карагол јурт]] || административный тӧс јер || {{ Население | Каракол (Онгудайский район) | тс }} кижи
|-
| 2 || [[Короты]] || јурт || {{ Население | Курота | тс }} кижи
|-
| 3 || [[Бичиктӱ-Боом]] || јурт || {{ Население | Бичикту-Боом | тс }} кижи
|}
== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Каракольское сельское поселение|  Столбцов=15 }}
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Каракольское сельское поселение | график}}

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 1077 кижи болгон, олордыҥ [[алтайлар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.



==Инфраструктуразы==
<div style="-moz-column-count: 4; -webkit-column-count: 4; -o-column-count: 4; -ms-column-count: 4; column-count: 4;">
* Караголдыҥ јурт јеезезиниҥ администрациязы;
* 2 орто ӱредӱлӱ школ;
* 2 балдардыҥ туразы;
* 2 библиотека;
* 2 стадион;
* 1 культура байзыҥы;
* 1 јурттыҥ клубы;
* 2 эмчилик;
* 10 магазин;
* А.Кӧзӧрӧковтыҥ музеи;
* 2 аптека;
* 5 ашкана;
* 2 почта;
* 1 кӧӧликтер јепсеер јер (АЗС).
</div>

== Археология ==
[[Карагол (Урсулдыҥ кош суузы)]] [[Урсул (Кадынныҥ кош суузы)|Урсулга]] киргенине тушташ ''многослойная палеолитическая стоянка [[Усть-Каракол]]'' бар, археологиялык ла палеонтологический материалдары аллювиальный осадоктордоҥ турат, разрезтиҥ тӧзи болот, датируются второй половиной орто-плейстоценниҥ экинчи јарым ӧйине келижет (282—133 муҥ јыл озо),  кара-бомдо индустрияныҥ варианты ӱстӱги-плейстоценниҥ баштапкы јарымына келижет (120—50 муҥ јыл озо), усть-каракольский индустрия — ӱстӱги палеолитке (50—40 муҥ јыл кайра)<ref>{{Cite web |title=''Деревянко А. П.'', ''Шуньков М. В.'' Развитие палеолитических традиций на Алтае и проблема становления человека современного вида. Преемственность и трансформации в древних и средневековых обществах по археологическими антропологическим данным // Традиции и инновации в истории и культуре, 2015 |url=http://hist-phil.ru/publications/7487_Traditsii.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151121021740/http://hist-phil.ru/publications/7487_Traditsii.pdf |archivedate=1448072260 |deadlink=yes |accessdate=1649268393 }}</ref>.

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==

* [http://www.ongudai-ra.ru/ Окылу сайт «Оҥдой аймак»]


{{Тыш тайантылар}}
{{Оҥдой аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧлӧри}}
{{Оҥдой аймактыҥ јон јаткан јерлери}}

[[Категория:Оҥдой аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧзи]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јурт јеезези]]