# Аккӧл (суу)
Аккӧл орустап Аккол (приток Чагана) — Россияда Алтай Республиканыҥ Кош-Агаш аймагында суу. 

## Этимологиязы
Аккӧл эки сӧстӧҥ турат: Ак, кардый орустап белый, снежный, Кӧл орустап озеро, Аккӧл — орустап белое озеро, белоснежное, мутно белое, текущее проточное озеро,  тоштоҥ кайылып бӱткен, ак, аксымак, агынду кӧл.  «...Сӱттий ак  Аккӧл (суу) алтыгы агынында токынаалу ла јетире ле тереҥ».
(ӧскӧ бичилгени Ак-Куль).

## Физико-географиялык темдектери
Аккӧл суу Сукор деп сындардыҥ кӱнбадыш јанынаҥ, Софийский деп мӧҥкӱ тоштоҥ башталган Аккӧлди кечире агып, тӱндӱк-кӱнбадыш јаар ууланат. Озо Караойык деп суула биригет, оноҥ Чаган деп суу боло берет, Чаган суу Чаганузун сууга кожулып јат (Чаган-Узунныҥ кош суузы сол јанынаҥ 21 км кире јерде башталып јат), узуны 17 км. Бу сууны кайылган тош ло кардыҥ, јаҥмырдыҥ суулары толтырат. Суузы боро, соок (10—15 °С). Кӱчӱрген айдыҥ бажында (кезикте јаҥар айдыҥ бажында) сууга тош тура берет, кандык айдыҥ бажында сууныҥ тожы тӱжет.
Сууныҥ бассейнына Кӧлдӱойык кӧл (орустап Кольдуоюк) лӧ Каракӧл (орустап Каракуль) кирип јат. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 2128 метрге бийикте башталатӰлекер:Нет АИ 2.
Аккӧл сол јанынаҥ ӱч кош суулу: Кызылкайа (орустап Кызылкая), Алтыгы Туураойык (орустап Нижний Тураоюк),  Ӱстӱги Туураойык (орустап Верхний Тураоюк).
Јуук деген јон јаткан јер Белтир јурт.

## Суу реестрдиҥ чотогоныла
Россияныҥ государстволык сууныҥ реестры аайынча Верхнеобский бассейновый округка кирет, сууээлем бӧлӱги — Кадын, суу подбассейны — Бий ле Кадын. Суу бассейны — (Ӱстӱги) Оптоҥ ала Эрчишке киргенине јетире.

## Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
- Аккӧл лӧ Караойык суулардыҥ белтири, Чаган сууныҥ башталганы
- Сууныҥ кызык јери
- Аккӧл сууныҥ јарадында тӧҥдӧр
- Аккӧль, оны кечире Аккӧл суу агат
- Караойыкка бириккени
- Ак суу


Аккӧл (суу)
{{Суу
 |Название                = Аккӧл
  |Национальное название  = ru/Аккол
 |Изображение             = 2016Аккол2.jpg
  |Подпись изображения    = Аккӧл суу Аккӧлдӧҥ чыгара агат
 |Длина                   = 17
 |Площадь водосбора       = 
 |Бассейн                 = Чаган (Чаганузунныҥ кош суузы)/Чаганузун/Чуй (Кадынныҥ кош суузы)/Кадын/Оп/Карский талай 
 |Расход воды             = 
  |Место измерения        = 
 |Исток                   = Софийский мӧҥкӱ тош
  |Местоположение истока  = 
  |Высота истока          = > 2249
  |Координаты истока      = 49.8072/87.809
 |Устье                   = Чаган (Чаганузунныҥ кош суузы)
  |Местоположение устья   = 21 км сол јанында јаратта
  |Высота устья           = 2128
  |Координаты устья       = 49.8975/88.0039
 |Уклон реки              = 
 |Страна                  = Россия
  |Регион                 = Алтай Республика
   |Район                 = Кош-Агаш аймак
}}
'''Аккӧл''' {{lang-ru|Аккол (приток Чагана)}}<ref name="M-45-80">{{карта|M-45-80}}</ref><ref name="M-45-XXII">{{карта|M-45-XXII}}</ref> — [[Россия|Россияда]] [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Кош-Агаш]] аймагында суу. 

== Этимологиязы ==
Аккӧл эки сӧстӧҥ турат: Ак, кардый {{lang-ru|белый, снежный}}, Кӧл {{lang-ru|озеро}}, Аккӧл — {{lang-ru|белое озеро, белоснежное, мутно белое, текущее проточное озеро}}{{sfn|Молчанова|1979|с=124}},  тоштоҥ кайылып бӱткен, ак, аксымак, агынду кӧл.  «...Сӱттий ак  Аккӧл (суу) алтыгы агынында токынаалу ла јетире ле тереҥ»<ref>{{книга
 |автор         = [[Сапожников, Василий Васильевич|В.В. Сапожников]]
 |заглавие      = По русскому и монгольскому Алтаю
 |ссылка        = 
 |ответственный = Под науч. ред. и с коммент. [[Обручев, Владимир Владимирович|В. В. Обручева]]; Вступ. ст. Н. В. Сапожниковой
 |место         = М.
 |издательство  = [[Географгиз]]
 |год           = 1949
 |том           = 
 |страниц       = 58
 |страницы      = 580
 |isbn          = 
}}</ref>.
(''ӧскӧ бичилгени'' Ак-Куль).

== Физико-географиялык темдектери ==
Аккӧл суу Сукор деп сындардыҥ кӱнбадыш јанынаҥ, Софийский деп мӧҥкӱ тоштоҥ башталган Аккӧлди кечире агып, тӱндӱк-кӱнбадыш јаар ууланат<ref name="M-45-80"/>. Озо [[Кара-Ойык (Чаганныҥ кош суузы)|Караойык]] деп суула биригет, оноҥ [[Чаган (Чаганузунныҥ кош суузы)|Чаган]] деп суу боло берет, Чаган суу Чаганузун сууга кожулып јат (Чаган-Узунныҥ кош суузы сол јанынаҥ 21 км кире јерде башталып јат), узуны 17 км<ref name="ГВР"/>. Бу сууны кайылган тош ло кардыҥ, јаҥмырдыҥ суулары толтырат. Суузы боро, соок (10—15 °С). Кӱчӱрген айдыҥ бажында (кезикте јаҥар айдыҥ бажында) сууга тош тура берет, кандык айдыҥ бажында сууныҥ тожы тӱжет.
Сууныҥ бассейнына Кӧлдӱойык кӧл ({{lang-ru|Кольдуоюк}}) лӧ Каракӧл ({{lang-ru|Каракуль}}) кирип јат<ref name="M-45-80"/>. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 2128 метрге бийикте башталат{{нет АИ 2|Высота устья — 2128 м над уровнем моря.|24|09|2020}}.

Аккӧл сол јанынаҥ ӱч кош суулу: [[Кызылкайа (суу)|Кызылкайа]] ({{lang-ru|Кызылкая}}), [[Алтыгы Туураойык (суу)|Алтыгы Туураойык]] ({{lang-ru|Нижний Тураоюк}}),  [[Ӱстӱги Туураойык (суу)|Ӱстӱги Туураойык]] ({{lang-ru|Верхний Тураоюк}})<ref name="M-45-80"/>.
Јуук деген јон јаткан јер [[Белтир]] јурт.

== Суу реестрдиҥ чотогоныла ==
[[Государстволык сууныҥ реестры|Россияныҥ государстволык сууныҥ реестры]] аайынча Верхнеобский бассейновый округка кирет, сууээлем бӧлӱги — [[Кадын]], суу подбассейны — [[Бий (суу)|Бий]] ле Кадын. Суу бассейны — (Ӱстӱги) [[Оп (суу)|Оптоҥ]] ала [[Эрчиш (суу)|Эрчишке]] киргенине јетире<ref name="ГВР">{{ГВР|187505|Ак-Куль}}</ref>.

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==
<gallery class="center" widths="180">
Аккол.jpg
Слияние рек Аккол и Карааюк.jpg|Аккӧл лӧ Караойык суулардыҥ белтири, [[Чаган (Чаганузунныҥ кош суузы)|Чаган]] сууныҥ башталганы
2016Аккол.jpg|Сууныҥ кызык јери
Аккол4.jpg|Аккӧл сууныҥ јарадында тӧҥдӧр
2016Аккол4.jpg|Аккӧль, оны кечире Аккӧл суу агат
2016Аккол3.jpg
Аккол5.jpg|Караойыкка бириккени
2016Акккол5.jpg|Ак суу
</gallery>

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}


<ref name="gkgn">{{РЗНГО|Алтай|22.11.2016|0606039|Аккол}}</ref>


== Литературазы ==
* {{книга
 | автор         = Молчанова О. Т.
 | заглавие      = [[Топонимический словарь Горного Алтая]]
 | оригинал      = 
 | ссылка        = 
 | место         = [[Горно-Алтайск]]
 | издательство  = Горно-Алтайское отделение Алтайского книжного издательства
 | год           = 1979
 | страниц       = 395
 | тираж         = 5000
 | ref           = Молчанова
}}

* Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 15. Алтай и Западная Сибирь. Вып. 1. Горный Алтай и Верхний Иртыш / под ред. В. В. Зееберг. — Л.: Гидрометеоиздат, 1966. — 216 с.

== Тайантылар ==
{{Тыш тайантылар}}

[[Категория:Чаганузунныҥ бассейны]]
[[Категория:Кош-Агаш аймактыҥ суулары]]