# Куйустыҥ јурт јеезези
Куйустыҥ јурт јеезези (орустап Куюсское сельское поселение) — Россия Федерацияда Алтай Республиканыҥ Чамал аймагында муниципал тӧзӧлмӧ. Администрациялык тӧс јери — Куйус јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп Алтай Республиканыҥ 2005 јылда чаган айдыҥ 13 кӱнинде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Бешпелтирдиҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган.

## Географиязы
Јурт јеезе Тулу Алтайдыҥ тӱндӱк-кӱнчыгыш јанында, Кадын сууныҥ коолында, Куйустыҥ суузы ла Алтыгы-Куйустыҥ суузыныҥ бириккенинде турат. Јеезеге ӱч јурт кирет: Эјеган, Ороктой, Куйус тӧс јер. Бу Чамал аймактыҥ эҥ ле тӱштӱктей турган јурттары. Айландыра Иолгоныҥ сын тайгалары курчайт, Кадын орто агынында, Кырлар каскак ла кайыр. Кыш карлу, је тыҥ сооктор болбойт, ортојылдык температура +4,1 °С, тыҥ ла деген соок чаган айда −20 градустаҥ тӱшпейт. Јай база сыраҥай ла тыҥ изӱлер јок, јаан изӱ айда ортоайлык температура +20 °С. Кей чыкту ла серӱӱн, јайгыда чымыл, томонок, бӧкӧнӧк ас болот. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 557—726 метрге бийик. Климады орто-континентал.

## Јурт јеезеге кирет
| № | Јон јаткан јер | Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми       | Эл-јонныҥ тоозы |
| - | -------------- | ------------------------------ | --------------- |
| 1 | Куйус          | јурт, администрациялык тӧс јер | ↘210 кижи       |
| 2 | Ороктой        | јурт                           | ↘195 кижи       |
| 3 | Эјеган         | јурт                           | ↗246 кижи       |


## Эл-јон
| Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы |
| 2010            | 2011            | 2012            | 2013            | 2014            | 2015            | 2016            | 2017            | 2018            | 2019            | 2020            | 2021            |
| --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- |
| 693             | ↗694            | ↘671            | ↘661            | ↗669            | ↘658            | ↘651            | ↗653            | ↘634            | ↘615            | ↘606            | ↗619            |

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 720 кижи болгон, олордыҥ алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
Окылу тил: орус, алтай.

## Инфраструктуразы
- Јурт јеезениҥ администрациязы;
- 2 орто ӱредӱлӱ школ;
- 3 балдардыҥ туразы;
- 3 библиотека;
- 3 эмчилик;
- 3 культураныҥ байзыҥы;
- 3 стадион;
- 1 почта;
- 8 магазин;
- 10 турбаза.


## Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
- Кадын. Ороктойдо кӱрдиҥ алты јаны
- Марал чечектейт
- Сууда маргыжар спортчылар Ороктойдо кӱрдиҥ јанында
- Чамал аймак


Куйустыҥ јурт јеезези
{{Администрациялык бӧлӱк
|Цвет1 = {{Цвет|Россия}}
|Цвет2 =
|Русское название = Куйустыҥ јурт јеезези 
|Оригинальное название = {{lang-ru| Куюсское сельское поселение}}<br>[[File:Вид с вершины - panoramio (1).jpg|280px|Чамал аймак, Кадын]]
|Герб =
|Флаг =
|Страна = Россия
|Статус = {{nobr|[[Россияныҥ јурт јеезези]]}}
|Гимн =
|Входит в = {{s|[[Алтай Республика]]да<br>[[Чамал аймак]]}}
|Включает = 3 јурт
|Столица = [[Куйус]]
|КрупныйГород =
|КрупныеГорода =
|Дата =
|Глава =
  |Название главы                 = [[Глава сельского поселения|Глава сельского поселения]]
|Глава2 =
  |Название главы2                =  
|ВВП =
  |Год ВВП                        = 
  |Место по ВВП                   = 
  |ВВП на душу населения          = 
  |Место по ВВП на душу населения = 
|Язык =
|Языки =орус, алтай
  |Население                      = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Куюсское сельское поселение  | тс }}
  |Год переписи                   = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Куюсское сельское поселение  | г }}
  |Процент от населения = 
  |Место по населению  =
 | Плотность                        = 
  |Место по плотности             = 
  |Национальный состав            = [[алтайлар]] ла о.ӧ.
  |Конфессиональный состав        = христиан јаҥ, кам јаҥ, ак јаҥ
|Площадь = 584<ref name="адм.тер.деление">[http://www.chemal-altai.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=58&Itemid=148 Информация о административно-территориальное делении на официальном сайте Чемальского района]</ref>
| Процент от площади = 
  |Место по площади               = 
|Максимальная высота =
|Средняя высота =576<ref name="Высота н/у моря"/>
|Минимальная высота =
 | lat_deg                          = 
 | lon_deg                          = 
 |цифровой идентификатор   = 
 |цифровой идентификатор 2   = 
|Карта =[[Файл:Location Chemalsky District Altai Republic.svg|мини|center| Алтай Республикада, Чамал аймак]]<br>[[Файл:Куюсское сельское поселение.png|мини|center|Чамал аймак, Куюсское сельское поселение]]
|ЧасовойПояс = [[MSK+7]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Почтовые индексы = 649247
|Телефонный код = +7 38841
|Код автомобильных номеров = 04
|Сайт = http://admkuyus.ru/
|Параметр1 =
|Название параметра1 =
|Примечания =
}}
'''Куйустыҥ јурт јеезези''' ({{lang-ru|Куюсское сельское поселение}}) — [[Россия Федерация|Россия Федерацияда]] [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Чамал аймак|Чамал аймагында]] муниципал тӧзӧлмӧ. Администрациялык тӧс јери — [[Куйус]] јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] 2005 јылда [[чаган айдыҥ 13 кӱни]]нде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Бешпелтирдиҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган<ref>[http://docs.cntd.ru/document/802021155 Закон Республики Алтай от 13 января 2005 года № 10-РЗ «Об образовании муниципальных образований, наделении соответствующим статусом и установлении их границ»]</ref>.

== Географиязы ==
Јурт јеезе [[Тулу Алтай|Тулу Алтайдыҥ]] тӱндӱк-кӱнчыгыш јанында, [[Кадын]] сууныҥ коолында, [[Куйус (суу)|Куйустыҥ суузы]] ла [[Алтыгы-Куйус (суу)|Алтыгы-Куйустыҥ суузыныҥ]] бириккенинде турат. Јеезеге ӱч јурт кирет: [[Эјеган]], [[Ороктой]], [[Куйус]] тӧс јер. Бу [[Чамал аймак|Чамал аймактыҥ]] эҥ ле тӱштӱктей турган јурттары. Айландыра Иолгоныҥ сын тайгалары курчайт, [[Кадын]] орто агынында, Кырлар каскак ла кайыр. Кыш карлу, је тыҥ сооктор болбойт, ортојылдык температура +4,1 °С, тыҥ ла деген соок чаган айда −20 градустаҥ тӱшпейт. Јай база сыраҥай ла тыҥ изӱлер јок, јаан изӱ айда ортоайлык температура +20 °С. Кей чыкту ла серӱӱн, јайгыда чымыл, томонок, бӧкӧнӧк ас болот. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 557—726 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/region/771/3/chemalskiy-rayon.html Чамал аймак]</ref>. Климады орто-континентал.

== Јурт јеезеге кирет ==
{| class="wikitable"
|-
! № !! Јон јаткан јер !! Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми !! Эл-јонныҥ тоозы
|-
| 1 || [[Куйус]] || јурт, администрациялык тӧс јер || {{ Население | Куюс | тс }} кижи
|-
| 2 || [[Ороктой]] || јурт || {{ Население | Ороктой | тс }} кижи
|-
| 3 || [[Эјеган]] || јурт || {{ Население | Эдиган (село) | тс }} кижи
|}

== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Куюсское сельское поселение|  Столбцов=15 }}
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Куюсское сельское поселение| график}}

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 720 кижи болгон, олордыҥ [[алтайлар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.

== Инфраструктуразы ==
<div style="-moz-column-count: 4; -webkit-column-count: 4; -o-column-count: 4; -ms-column-count: 4; column-count: 4;">
* Јурт јеезениҥ администрациязы;
* 2 орто ӱредӱлӱ школ;
* 3 балдардыҥ туразы;
* 3 библиотека;
* 3 эмчилик;
* 3 культураныҥ байзыҥы;
* 3 стадион;
* 1 почта;
* 8 магазин;
* 10 турбаза.
</div>

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==
<gallery perrow=6 widths="180px" heights="150px">
File:Katun River below Oroktoy Bridge.jpg|[[Кадын]]. [[Ороктой|Ороктойдо]] кӱрдиҥ алты јаны 
File:Цветёт маральник - panoramio.jpg|Марал чечектейт
File:Сплавщики у Ороктойского моста.jpg|Сууда маргыжар спортчылар Ороктойдо кӱрдиҥ јанында
File:Цветы на ощерах.jpg|Чамал аймак
</gallery>

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}
== Тайантылар ==
{{Тыш тайантылар}}

{{Чамал аймактыҥ јон јаткан јерлери}}
{{Чамал аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧлӧри}}

[[Категория:Чамал аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧзи]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јурт јеезези]]