# Амырдыҥ јурт јеезези
Амырдыҥ јурт јеезези (орустап Амурское сельское поселение) — Россия Федерацияда Алтай Республиканыҥ Кӧксу-Оозы аймагында јурт јеезе. Администрациялык тӧс јери — Амыр јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп Алтай Республиканыҥ 2005 јылда чаган айдыҥ 13 кӱнинде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Амырдыҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган.

## Географиязы
Јурт јеезе Туулу Алтайдыҥ тӱштӱк-кӱнбадыш келтейинде, аймактыҥ тӱндӱк-кӱнбадыш јанында, Теректи, Сайлугем, Ӱч-Сӱмердиҥ, Ыйыктуныҥ сындарыныҥ эдегинде, Абайдыҥ чӧл-јалаҥында, Кӧк-Сууныҥ бажында 38-чи километринде, Кадын сууныҥ коолында турат. Јурт јеезеге Улужай, Јӱс-Тыт, Кызыл-Јар деп јурттар кирет. Кӧк-Суу кӱнбадыштаҥ кӱнчыгыш јаар агала, оноҥ ары бу суу Кадынга кирип јат. Јердиҥ алдында суулар, кардыҥ ла јаҥмырдыҥ суулары, тош кайылган суулар ончозы Кадын суузын толтырат. Бу сууныҥ тереҥи 1-1,5 метр болзо, оныҥ тууразы 3 метрдеҥ 6 метрге јетире. Јараттары кайыр. Јурттаҥ ырак јокто Каҥза деп кыр бар. Јаҥмырдыҥ алдында кырбаштай булут кыймыраар, оноҥ јазым јокко јут келер. Айландыра кырлары Тудукту, Акташ, Кӱркӱрек. Јуук јаткан деремнелер: Абай, Јӱс Тыт, Кызыл-Јар, Улужай, Талду, Кадынныҥ тереҥи 2-4 метр, јалбагы 8 метрдеҥ 50 метрге једет, јараттары база кайыр. Кадын суу јаскыда кандык айдыҥ ортозы киреде кӧпчизе, кӱӱк айда тыҥыда кӧдӱрилет.
Јурт јеезениҥ турган јери тӱс, јалаҥ јер. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1076—1270 метрге бийик.

## Јурт јеезеге кирет
| № | Јон јаткан јер | Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми       | Эл-јонныҥ тоозы |
| - | -------------- | ------------------------------ | --------------- |
| 1 | Амыр           | јурт, администрациялык тӧс јер | ↘763кижи        |
| 2 | Абай           | јурт                           | ↘362 кижи       |
| 3 | Јӱс Тыт        | јурт                           | ↗300 кижи       |
| 4 | Улужай         | јурт                           | →0 кижи         |
| 5 | Красноярка     | јурт                           | ↗61 кижи        |


## Эл-јон
| Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы |
| 2010            | 2011            | 2012            | 2013            | 2014            | 2015            | 2016            | 2017            | 2018            | 2019            | 2020            | 2021            |
| --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- |
| 1604            | ↗1607           | ↘1559           | ↘1530           | ↘1508           | ↘1491           | ↘1486           | ↘1461           | ↘1442           | ↗1445           | ↘1437           | ↘1429           |

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 1780 кижи болгон, олордыҥ орустар, алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
Окылу тил: орус, алтай.

## Инфраструктуразы
- Јурт јеезениҥ администрациязы;
- орто ӱредӱлӱ школ — 1;
- баштамы школ — 2
- спортклуб — 1;
- балдардыҥ туразы — 1;
- культураныҥ байзыҥы — 2;
- библиотека — 2;
- краевед музей — 1;
- эмчилик — 2;
- магазин — 3.


Амырдыҥ јурт јеезези
{{Администрациялык бӧлӱк
|Цвет1 = {{Цвет|Россия}}
|Цвет2 =
|Русское название = Амырдыҥ јурт јеезези 
|Оригинальное название = {{lang-ru| Амурское сельское поселение}}<br>[[File:Усть-Коксинский район.jpg|280px| Кӧксу-Оозы аймак, гора Белуха]]
|Герб =
|Флаг =
|Страна = Россия
|Статус = {{nobr|[[Россияныҥ јурт јеезези]]}}
|Гимн =
|Входит в = {{s|[[Алтай Республика]]да<br>[[Кӧксу-Оозы аймак]]}}
|Включает = 5 јурт
|Столица = [[Амыр (Кӧксу-Оозы аймак)|Амыр]]
|КрупныйГород =
|КрупныеГорода =
|Дата =
|Глава =
  |Название главы                 = [[Глава сельского поселения|Глава сельского поселения]]
|Глава2 =
  |Название главы2                =  
|ВВП =
  |Год ВВП                        = 
  |Место по ВВП                   = 
  |ВВП на душу населения          = 
  |Место по ВВП на душу населения = 
|Язык =
|Языки =орус, алтай
  |Население                      = {{ Эл-јонныҥ тоозы |Амурское сельское поселение (Республика Алтай)  | тс }}
  |Год переписи                   = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Амурское сельское поселение (Республика Алтай)  | г }}
  |Процент от населения = {{ #expr: ( {{ Население | Амурское сельское поселение (Республика Алтай) | ч }} * 100 / {{ Население | Усть-Коксинский район | ч }} round 2 ) }}
  |Место по населению  =
 |Плотность                      = {{ #expr: ( {{ Население | Амурское сельское поселение (Республика Алтай) | ч }} / 1109 round 2 ) }}
  |Место по плотности             = 
  |Национальный состав            = алтайлар, орустар ла о.ӧ.
  |Конфессиональный состав        = христиан јаҥ ла о.ӧ.
|Площадь = 1109,00<ref>[http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst84/DBInet.cgi?pl=8006001 Республика Алтай. Общая площадь земель муниципального образования]</ref>
| Процент от площади = 8.56
  |Место по площади               = 
|Максимальная высота =1270<ref name="Высота н/у моря"/>
|Средняя высота =
|Минимальная высота =1076<ref name="Высота н/у моря"/>
| lat_deg = 50.399983
| lon_deg = 85.1176929
 |цифровой идентификатор   = 
 |цифровой идентификатор 2   = 
|Карта = [[Файл:Location Ust-Koksinsky District Altai Republic.svg|240px|thumb|центр|right|Алтай Республикада, Кӧксу-Оозы аймак]]
|ЧасовойПояс = [[МСК+4:00]], [[UTC+7:00]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Почтовые индексы = 649481
|Телефонный код = +7 38848
|Код автомобильных номеров = 04
|Сайт = http://амурское-адм.рф
|Параметр1 =
|Название параметра1 =
|Примечания =
}}
'''Амырдыҥ јурт јеезези''' ({{lang-ru|Амурское сельское поселение}}) — [[Россия Федерация|Россия Федерацияда]] [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Кӧксу-Оозы аймак|Кӧксу-Оозы аймагында]] јурт јеезе. Администрациялык тӧс јери — [[Амыр (Кӧксу-Оозы аймак)|Амыр]] јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] 2005 јылда [[Чаган айдыҥ 13 кӱни|чаган айдыҥ 13 кӱнинде]] чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Амырдыҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган<ref>[http://docs.cntd.ru/document/802021155 Закон Республики Алтай от 13 января 2005 года № 10-РЗ «Об образовании муниципальных образований, наделении соответствующим статусом и установлении их границ»]</ref>.

== Географиязы ==
Јурт јеезе [[Туулу Алтай|Туулу Алтайдыҥ]] тӱштӱк-кӱнбадыш келтейинде, аймактыҥ тӱндӱк-кӱнбадыш јанында, Теректи, Сайлугем, [[Ӱч-Сӱмер|Ӱч-Сӱмердиҥ]], Ыйыктуныҥ сындарыныҥ эдегинде, [[Абайдыҥ чӧли|Абайдыҥ чӧл-јалаҥында]], [[Кӧк-Суу (Кадынныҥ кош суузы)|Кӧк-Сууныҥ]] бажында 38-чи километринде, [[Кадын]] сууныҥ коолында турат. Јурт јеезеге [[Улужай]], [[Јӱс Тыт|Јӱс-Тыт]], [[Кызыл-Јар]] деп јурттар кирет. Кӧк-Суу кӱнбадыштаҥ кӱнчыгыш јаар агала, оноҥ ары бу суу [[Кадын|Кадынга]] кирип јат. Јердиҥ алдында суулар, кардыҥ ла јаҥмырдыҥ суулары, тош кайылган суулар ончозы Кадын суузын толтырат. Бу сууныҥ тереҥи 1-1,5 метр болзо, оныҥ тууразы 3 метрдеҥ 6 метрге јетире. Јараттары кайыр. Јурттаҥ ырак јокто Каҥза деп кыр бар. Јаҥмырдыҥ алдында кырбаштай булут кыймыраар, оноҥ јазым јокко јут келер. Айландыра кырлары Тудукту, Акташ, Кӱркӱрек. Јуук јаткан деремнелер: [[Абай (Кӧксу-Оозы аймак)|Абай]], [[Јӱс Тыт]], [[Кызыл-Јар]], [[Улужай]], [[Талду (Кӧксу-Оозы аймак)|Талду]], Кадынныҥ тереҥи 2-4 метр, јалбагы 8 метрдеҥ 50 метрге једет, јараттары база кайыр. Кадын суу јаскыда [[Кандык ай|кандык айдыҥ]] ортозы киреде кӧпчизе, [[Кӱӱк ай|кӱӱк айда]] тыҥыда кӧдӱрилет<ref name="Генплан с.Амур">[https://амурское-адм.рф/dokumenty/generalnyy-plan/ Материалы по обоснованию Генерального плана села Амур Амурского сельского поселения Усть-Коксинского района Республики Алтай]</ref>.
Јурт јеезениҥ турган јери тӱс, јалаҥ јер. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1076—1270 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/region/770/3/ust-koksinskiy-rayon.html Усть-Коксинский район]</ref>.

== Јурт јеезеге кирет ==
{| class="wikitable"
|-
! № !! Јон јаткан јер !! Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми !! Эл-јонныҥ тоозы
|-
| 1 || [[Амыр (Кӧксу-Оозы аймак)|Амыр]] || јурт, администрациялык тӧс јер || {{ Эл-јонныҥ тоозы  | Амур (Республика Алтай) | тс }}кижи
|-
| 2 || [[Абай]] || јурт || {{ Эл-јонныҥ тоозы | Абай (Республика Алтай) | тс }} кижи
|-
| 3 || [[Јӱс Тыт]] || јурт || {{ Эл-јонныҥ тоозы | Юстик (село) | тс }} кижи
|-
| 4 || [[Улужай]] || јурт || {{ Эл-јонныҥ тоозы | Улужай | тс }} кижи
|-
| 5 || [[Красноярка]] || јурт || {{ Эл-јонныҥ тоозы | Красноярка (Амурское сельское поселение) | тс }} кижи
|}

== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Амурское сельское поселение (Республика Алтай)|  Столбцов=15 }}
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Амурское сельское поселение (Республика Алтай)| график}}

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 1780 кижи болгон, олордыҥ [[орустар]], [[алтайлар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.

== Инфраструктуразы ==
<div style="-moz-column-count: 3; -webkit-column-count: 3; -o-column-count: 3; -ms-column-count: 3; column-count: 3;">
* Јурт јеезениҥ администрациязы;
* орто ӱредӱлӱ школ — 1;
* баштамы школ — 2
* спортклуб — 1;
* балдардыҥ туразы — 1;
* культураныҥ байзыҥы — 2;
* библиотека — 2;
* краевед музей — 1;
* эмчилик — 2;
* магазин — 3.
</div>

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==

{{Тыш тайантылар}}
{{Кӧксу-Оозы аймактыҥ јон јаткан јерлери}}
{{Кӧксу-Оозы аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧлӧри}}

[[Категория:Алтай Республиканыҥ јурт јеезези]]
[[Категория:Кӧксу-Оозы аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧзи]]