# Кочкор айдыҥ 11 кӱни
Кочкор айдыҥ 11 кӱни (орустап 11 февраля) — григориан кӱнтизӱде јылдыҥ 42 кӱни. Јылдыҥ учына јетире 323 кӱн арткан (високосный јылда 324 кӱн).
Кочкор айдыҥ 11 кӱни —  юлиан кӱнтизӱ аайынча 1582 јылдыҥ ӱлӱрген айыныҥ 15 кӱнине јетире болгон, 1582 јылдыҥ ӱлӱрген айыныҥ 15 кӱнинеҥ ала — кочкор айдыҥ 11 кӱни григориан кӱнтизӱ аайынча болгон.
XX-чы ла XXI-чи чактарда юлиан кӱнтизӱле чаган айдыҥ 29 кӱни болгон.

## Байрамдар

### Эл јон ортодо
- Ӱлекер:Флаг ООН ООН — Элјондык билимде кыстар ла ӱй улустыҥ байрамы[2].
- Оору кижиниҥ телекейлик кӱни.


### Калыктардыҥ
- Камерун— Јииттердиҥ кӱни.
- Либерия— Јуучыл кӱчтердиҥ кӱни.
- Польша — Агаш-аразында аҥ-куштарды кичеер кӱн[3].
- США — Изобретатель ле рационализатордыҥ кӱни.
- Ӱлекер:Филиппиныныҥ маанызы Филиппины — Эвелио Хавьераныҥ кӱни.
- Япония — Тергеениҥ тӧзӧлгӧн кӱни.


### Кудайлык

#### Католицизм
- Папа Римский Григорий II эземи;
- Богоматерь Лурдскаяныҥ эземи;
- Бенедикт Анианскийдиҥ эземи.


#### Православие[4]
- кыйналгандар Сильван епископ, Лука диакон ло Мокий чтецтиҥ эземи (312)
- святитель Лаврентий, затворник Печерский, епископ Туровскийдиҥ  эземи (1194)
- святительдер Герасим (1441—1467 јј. киреде), Питирим (1455) ла Ионаныҥ эземи (1470), оВеликопермский, Устьвымский епископтор;


### Бу кӱнде чыккандарга ат
- Католический: Бенедикт, Грегори, Мария
- Православный: Авив, Афраат, Варсимей, Герасим, Дмитрий, Иван, Игнатий, Иона, Иперихий, Константин, Лаврентий, Леонтий, Лука, Мокий, Паригорий, Питирим, Роман, Сильван, Фафуил, Филофей, Юлиан, Яков.


## Керектер

### XIX чактаҥ озо
- 1695 — Польско-турецкий јуу : великий коронный гетман Станислав Ян Яблоновский Львовто јуу-согушта татар башчы Шебас-Гирейдиҥ черӱлерин сӱрген.
- 1697 — Пётр I[5] каан таҥкыны садарын јараткан.
- 1720 — Плотник Ефим Никонов јажытту кеме, кереп тудуп баштаган («потаённое судно», суу алдында јӱрер кеме, субмарина).
- 1727 — Англо-испан јуу: Гибралтардыҥ осадазы башталган.


### XIX чак
- 1809 — Роберт Фултон пароход патенттеген.
- 1826 — Лондонныҥ колледжине тайанып, Лондонский университет ачылган. Лондондо баштапкы  университет.
- 1889 — Јопон империяныҥ Конституциязы, Конституция Мэйдзи чыгырылган, ол монархию прусский конституцияга тӱҥей. Конституцияныҥ ӱлекерин јазаарын Ито Хиробуми башкарган. Јопон јеринде Конституция алынган, Азияда баштапкы парламент Јопон јеринде табылган.


### XX чак
- 1928 — швейцар Санкт-Мориц калада Кышкы Олимпий ойындар ачылган (1928).
- 1940 — Линия Маннергейма ӱзӱлген, Кызыл черӱ Совет-фин јууда (1939—1940) туружып,  Финляндияны бактырган.
- 1943 — Сталин[6] «СССР-да ядернояй јуу-јепсел атомный бомба эдери керегинде» Государственный комитет обороныныҥ (ГКО) чыгарган јӧбине кол салган  .
- 1944 — Ровно-Луцкий операция: 60-чы армияныҥ 1-чи Украинский фронттыҥ черӱлери кала ла Шепетовка деп јаан темирјол узелди јайымдаган.
- 1956 — баштапкы Военно-транспортный самолёт Ан-8 (лётчик-испытательдер Я. И. Верников (командир) В. П. Васин (экинчи пилот) Святошино аэродромноҥ учып чыккан.
- 1970 — баштапкы Јопон спутник «Осуми» орбитага чыккан, Јердиҥ искусственный спутниги.
- 1978 — Кыдат тергееде Аристотельдиҥ, Шекспирдиҥ ле Диккенстиҥ бичиктерин ойто кычырар эдип јараткан.
- 1980 — Владимир Меньшовтыҥ «Москва слезам не верит» деп кинозыныҥ премьеразы ӧткӧн.
- 1990 — Фредерик де Клерк,  ЮАР-дыҥ алганчы ак президенти  АНК конгресс ле ӧскӧ дӧ апартеидке удура болгон кыймыгуларды легелизовать эдер деп указ чыгарган, 27 јыл тӱрмеде отурган Нельсон Мандела јайымга чыккан.
- 1991 — Гаагада Представительствозы јок калыктардыҥ биригӱзи (орустап Организация наций и народов, не имеющих представительства) тӧзӧлгӧн. Исландия Литваны јайым ороон деп јӧпсинген.
- 1997 — команда Дискавери (шаттл) STS-82 Хаббл телескопты јаҥырта јазаарга атанган.


### XXI чак
- 2001 — создан компьютерный вирус Anna Kournikova.
- 2009 — ракета-носитель «Протон-М» Байконур космодромноҥ, Јердиҥ орбитазына эки јаҥы россий искусственный спутник ИСЗ «Экспресс-АМ44» ле «Экспресс МД1» јетирген.
- 2016 — Гравитациялык толкуларды эксперимент эдип ченеп кӧрӧри јарлалган.


## Бу кӱнде чыккандар

### XIX чактаҥ озо
- 1624 — Ламберт Домер (1700 ј.бож.), нидерланд  јурукчы барокко ӧйдиҥ.
- 1657 — Бернар Ле Бовье де Фонтенель (1757 ј.бож.), француз бичиичи ле билимчи.
- 1776 — Иоанн Каподи́стрия (1831 ј.бож.), россий ле грек тергеелик ишчи,   Россияныҥ тыш керектерле министры (1816—1822), јайым Грецияныҥ баштапкы башкараачызы (1827—1831).
- 1800 — Уильям Генри Фокс Тальбот (1877 ј.бож.), англий физик ле химик, фотојурук эткендердиҥ бирӱзи.


### XIX чак
- 1847 — Томас Эдисон (1931 ј.бож.), американ изобретатель ле аргачы[7].
- 1874 — Эльза Бесков (1953 ј.бож.), швед бичиичи, балдардыҥ бичиктериниҥ иллюстраторы.
- 1875 — Василий Качалов (чын ӧбӧкӧзи Шверубович; 1948 ј.бож.), актёр театр, киноныҥ ла ӱнделтериниҥ, художественный сӧстиҥ узы, таскадаачы, СССР-дыҥ эл артизи.
- 1887
  - Сигизмунд Кржижановский (1950 ј.бож.), совет бичиичи, драматург, философ, театровед.
  - Иван Шадр (чын ӧбӧкӧзи Иванов; 1941 ј.бож.), орус совет скульптор-монументалист.
- 1894 — Виталий Бианки (1959ј.бож.), совет балдардыҥ бичиичи[8].
- 1898 — Лео Силард (1964 ј.бож.), американ физик, баштапкы ядерный реактордыҥ авторлорыныҥ бирӱзи.


### XX чак
- 1902
  - Любовь Орлова (1975 ј.бож.), актриса театр ла киноныҥ, кожоҥчы ла бијечи, пианист, СССР-дыҥ эл артизи[9].
  - Яков Ромас (1969 ј.бож.), јурукчы, сценограф, оформительский искусствоныҥ узы, јурукчы, СССР-дыҥ эл јурукчызы.
- 1917
  - Джузеппе де Сантис (1997 ј.бож.), итальян кинорежиссёр ло сценарист.
  - Сидни Шелдон (чын ӧбӧкӧзи Шехтель; 2007 ј.бож.), американ бичиичи ле сценарист.
- 1930 — Валя Котик (1944 ј.бож.), Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ јиит партизаны, кайуучыл,  Советский Союзтыҥ Геройы (1958, божогон кийнинде).
- 1932 — Евгений Горбунов, совет ле россий физик, Управляемый термоядерный синтез аайынча иштеп баштагандардыҥ бирӱзи.
- 1938
  - Борис Майоров, совет хоккеист, эки катап олимпий чемпион, кӧп катап телекей ле  Европаныҥ чемпионы.
  - Евгений Майоров (1997 ј.бож.), совет хоккеист, олимпий чемпион, эки катап телекейдиҥ чемпионы, спортивный комментатор, брат-близнец Борис Майоровтыҥ карындажы, ийгистиҥ келтейи.
- 1964
  - Аркадий Волож, «Яндекстиҥ» баш директоры.
  - Адриан Хаслер, лихтенштейнде политик, премьер-министр 2013  јылдаҥ ала.

- 1994 — Роман Зобнин, россий футболист.
- 1996 — Даниил Медведев, россий теннисист, бывшая первая ракетка мира, победитель Открытого чемпионата США (2021).


## Бу кӱнде божогондор

### XIX чактаҥ озо
- 55 — Тиберий Клавдий Цезарь Британник (41 ј.чык.), римский император Клавдийдиҥ уулы, Нерон корондоткон.
- 244 — Гордиан III (225 ј.чык.), римский император (238 ј.ала).
- 867 — Блаженная Феодора (815 ј.чык.), византий императрица.
- 1406 — Димитрий Прилуцкий, монах, преподобный Орус серикпениҥ, Спасо-Прилуцкий монастыр тӧзӧгӧн.
- 1507 — Ян Глоговчик (1445 ј.чык.), польский астроном, математик, богослов, философ, врач ла таскадаачы.
- 1650 — Рене Декарт (1596), француз философ, математик, физик.
- 1755 — Шипионе Маффеи (1675 ј.чык.), итальянский поэт, драматург, археолог, искусствовед.


### XIX чак
- 1824 — Дмитрий Горчаков (1758 ј.чык.), орус ӱлгерчи,  драматург.
- 1829 — Тегеранда Александр Сергеевич Грибоедов ӧлтӱрткен (1795 ј.чык.), орус ӱлгерчи, драматург, дипломат.
- 1840 — Иван Козлов (1779 ј.чык.), орус ӱлгерчи, кӧчӱреечи.
- 1868 — Жан Бернар Леон Фуко (1819 ј.чык.), француз физик ле астроном.


### XX чак
- 1904 — Владимир Марковников (1838 ј.чык.), орус химик, билим школ тӧзӧгӧн.
- 1923 — Вильгельм Киллинг (1847 ј.чык.), немец математик.
- 1924
  - Дмитрий Кайгородов (1846 ј.чык.), орус лесовод, естествоиспытатель, орус фенологияныҥ «адазы».
  - Жан-Франсуа Рафаэлли (1850 ј.чык.), француз јурукчы, гравёр, иллюстратор, Парижтиҥ бытописатели.
- 1939 — Николай Насонов (1855 ј.чык.), орус совет зоолог,  Петербургский билим академияныҥ академиги.
- 1948 — Сергей Эйзенштейн (1898 ј.чык.), совет кинорежиссёр, сценарист, теоретик кино[10].
- 1973 — Ханс Йенсен (1907 ј.чык.), немец физик,  Нобельдиҥ сыйыныҥ лауреады (1963) «за открытие оболочечной структуры ядра».
- 1990 — Владимир Беляев (1909 ј.чык.), орус ла украин совет бичиичи.


### XXI чак
- 2005
  - Владимир Котельников (1908 ј.чык.), совет россий билимчи (радиотехника).
- 2010
  - Ирина Архипова (1925 ј.чык.), операныҥ кожоҥчызы, СССР-дыҥ эл артисти.
  - Роман Дмитриев (1949 ј.чык.), совет борец јайым стиль, телекейдиҥ чемпионы ла Олимпий ойындардыҥ чемпионы.
  - Ирина Масленникова (1918 ј.чык.), операныҥ кожоҥчызы, таскадаачы, РСФСР-дыҥ эл артисти.


Кочкор айдыҥ 11 кӱни
{{Кочкор ай}}
'''Кочкор айдыҥ 11 кӱни''' ({{lang-ru|11 февраля}}) — [[григориан кӱнтизӱ]]де јылдыҥ 42 кӱни. Јылдыҥ учына јетире 323 кӱн арткан (високосный јылда 324 кӱн).

Кочкор айдыҥ 11 кӱни —  юлиан кӱнтизӱ аайынча 1582 јылдыҥ ӱлӱрген айыныҥ 15 кӱнине јетире болгон, 1582 јылдыҥ ӱлӱрген айыныҥ 15 кӱнинеҥ ала — кочкор айдыҥ 11 кӱни григориан кӱнтизӱ аайынча болгон.

XX-чы ла XXI-чи чактарда [[юлиан кӱнтизӱ]]ле чаган айдыҥ 29 кӱни болгон<ref>XX ле XXI чактарда григориан кӱнтизӱ юлиан кӱнтизӱни 13 кӱнге озолоп јат. Ӧскӧ чактарда григориан ла юлиан кӱнтизӱлерде ӧй башка эдип чотолот: чике эдип тоолоорго, окылу [https://web.archive.org/web/20210521104114/http://direct-time.ru/index.php?id=12 конвертер датла] тузаланарга јараар.</ref>.

== Байрамдар ==
=== Эл јон ортодо ===
* {{Флаг ООН}} [[ООН]] — Элјондык билимде кыстар ла ӱй улустыҥ байрамы<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/ru/sections/observances/international-days/index.html|title=Международные дни|date=2015-01-06|publisher=www.un.org|lang=ru|accessdate=2020-01-13|archive-date=2020-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200419204831/https://www.un.org/ru/sections/observances/international-days/index.html|deadlink=no}}</ref>.
* [[Файл:Earth flag PD.jpg|25px]] Оору кижиниҥ телекейлик кӱни.

=== Калыктардыҥ ===
* {{Камерунныҥ маанызы}} [[Камерун]]— Јииттердиҥ кӱни.
* {{Либерияныҥ маанызы}} [[Либерия]]— Јуучыл кӱчтердиҥ кӱни.
* {{Польшаныҥ маанызы}} [[Польша]] — Агаш-аразында аҥ-куштарды кичеер кӱн<ref>{{Cite web |url=http://www.cafeanimal.pl/artykuly/do-poczytania/Dzien-Dokarmiania-Zwierzyny-Lesnej,2297 |title=Dzień Dokarmiania Zwierzyny Leśnej |access-date=2013-02-10 |archive-date=2014-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222050500/http://www.cafeanimal.pl/artykuly/do-poczytania/Dzien-Dokarmiania-Zwierzyny-Lesnej,2297 |deadlink=no }}</ref>.
* {{США-ныҥ маанызы}} [[США]] — Изобретатель ле рационализатордыҥ кӱни.
* {{Филиппиныныҥ маанызы}} [[Филиппины]] — Эвелио Хавьераныҥ кӱни.
* {{Јопонныҥ маанызы}} [[Япония]] — Тергеениҥ тӧзӧлгӧн кӱни.

=== Кудайлык ===
==== [[Файл:Christian cross.svg|12px]] Католицизм ====
* Папа Римский Григорий II эземи;
* Богоматерь Лурдскаяныҥ эземи;
* Бенедикт Анианскийдиҥ эземи.

==== [[Файл:OrthodoxCross(black,contoured).svg|12px]] Православие<ref name="azb">[http://azbyka.ru/days/2018-02-11 Старый стиль, 29 января, Новый стиль 11 февраля, воскресенье] // Православный церковный календарь</ref> ====
* кыйналгандар Сильван епископ, Лука диакон ло Мокий чтецтиҥ эземи ({{Јыл|312}})
* святитель Лаврентий, затворник Печерский, епископ Туровскийдиҥ  эземи ({{Јыл|1194}})
* святительдер Герасим ({{Јыл|1441}}—{{Јыл|1467}} јј. киреде), Питирим ({{Јыл|1455}}) ла Ионаныҥ эземи ({{Јыл|1470}}), оВеликопермский, Устьвымский епископтор;

=== Бу кӱнде чыккандарга ат ===
* Католический: [[Венедикт|Бенедикт]], [[Григорий|Грегори]], [[Мария (имя)|Мария]]
* Православный: [[Авив (имя)|Авив]], Афраат, Варсимей, [[Герасим]], [[Дмитрий]], [[Иван]], [[Игнатий]], Иона, Иперихий, [[Константин]], [[Лаврентий]], [[Леонтий]], [[Лука (имя)|Лука]], Мокий, Паригорий, [[Питирим]], [[Роман (имя)|Роман]], Сильван, Фафуил, [[Филофей]], [[Юлиан]], [[Яков]].

== Керектер ==
=== Алтай Республика ===
=== Калыктар ортодо ===
=== XIX чактаҥ озо ===
* [[1695 јыл|1695]] — Польско-турецкий јуу : великий коронный гетман Станислав Ян Яблоновский Львовто јуу-согушта татар башчы Шебас-Гирейдиҥ черӱлерин сӱрген.
* [[1697 јыл|1697]] — [[Пётр I]]<ref>[https://bigenc.ru/c/piotr-i-ed3825 Пётр I. БРЭ]</ref> каан таҥкыны садарын јараткан.
* [[1720 јыл|1720]] — Плотник Ефим Никонов јажытту кеме, кереп тудуп баштаган («потаённое судно», суу алдында јӱрер кеме, субмарина).
* [[1727 јыл|1727]] — Англо-испан јуу: Гибралтардыҥ осадазы башталган.

=== XIX чак ===
* {{Јыл|1809}} — Роберт Фултон пароход патенттеген.
* {{Јыл|1826}} — Лондонныҥ колледжине тайанып, Лондонский университет ачылган. [[Лондон]]до баштапкы  университет.
* {{Јыл|1889 }}— Јопон империяныҥ Конституциязы, Конституция Мэйдзи чыгырылган, ол монархию прусский конституцияга тӱҥей. Конституцияныҥ ӱлекерин јазаарын Ито Хиробуми башкарган. Јопон јеринде Конституция алынган, Азияда баштапкы парламент Јопон јеринде табылган.

=== XX чак ===
* {{Јыл|1928}} — швейцар [[Санкт-Мориц]] калада Кышкы Олимпий ойындар ачылган (1928). 
* [[1940 јыл|1940]] — Линия Маннергейма ӱзӱлген, Кызыл черӱ Совет-фин јууда (1939—1940) туружып,  [[Финляндия|Финляндияны]] бактырган. 
* [[1943 јыл|1943]] — [[Сталин, Иосиф Виссарионович|Сталин]]<ref>[https://bigenc.ru/c/stalin-iosif-vissarionovich-3693f5 Сталин И.В. БРЭ]</ref> «СССР-да ядернояй јуу-јепсел атомный бомба эдери керегинде» Государственный комитет обороныныҥ (ГКО) чыгарган јӧбине кол салган  .
* [[1944 јыл|1944]] — Ровно-Луцкий операция: 60-чы армияныҥ 1-чи Украинский фронттыҥ черӱлери кала ла Шепетовка деп јаан темирјол узелди јайымдаган.
* [[1956 јыл|1956]] — баштапкы Военно-транспортный самолёт ''Ан-8'' (лётчик-испытательдер Я. И. Верников (командир) В. П. Васин (экинчи пилот) Святошино аэродромноҥ учып чыккан.
* [[1970 јыл|1970]] — баштапкы Јопон спутник «Осуми» орбитага чыккан, Јердиҥ искусственный спутниги.
* [[1978 јыл|1978]] — Кыдат тергееде [[Аристотель|Аристотельдиҥ]], [[Шекспир, Уильям|Шекспирдиҥ]] ле [[Диккенс, Чарльз|Диккенстиҥ]] бичиктерин ойто кычырар эдип јараткан.
* [[1980 јыл|1980]] — [[Меньшов, Владимир Валентинович|Владимир Меньшовтыҥ]] «Москва слезам не верит» деп кинозыныҥ премьеразы ӧткӧн.
* [[1990 јыл|1990]] — Фредерик де Клерк,  ЮАР-дыҥ алганчы ак президенти  АНК конгресс ле ӧскӧ дӧ апартеидке удура болгон кыймыгуларды легелизовать эдер деп указ чыгарган, 27 јыл тӱрмеде отурган Нельсон Мандела јайымга чыккан.
* [[1991 јыл|1991]] — [[Гаага|Гаагада]] Представительствозы јок калыктардыҥ биригӱзи ({{lang-ru|Организация наций и народов, не имеющих представительства}}) тӧзӧлгӧн. Исландия Литваны јайым ороон деп јӧпсинген.
* {{Јыл|1997}} — команда Дискавери (шаттл) STS-82 Хаббл телескопты јаҥырта јазаарга атанган.

=== XXI чак ===
* {{Јыл|2001}} — создан компьютерный вирус [[Anna Kournikova]].
* [[2009 јыл|2009]] — ракета-носитель «Протон-М» [[Байконур]] космодромноҥ, Јердиҥ орбитазына эки јаҥы россий искусственный спутник ''ИСЗ'' «Экспресс-АМ44» ле «Экспресс МД1» јетирген.
* {{Јыл|2016}} — Гравитациялык толкуларды эксперимент эдип ченеп кӧрӧри јарлалган.


== Бу кӱнде чыккандар ==
=== XIX чактаҥ озо ===
* [[1624 јыл|1624]] — Ламберт Домер ([[1700 јыл|1700]] ј.бож.), нидерланд  јурукчы барокко ӧйдиҥ.
* [[1657 јыл|1657]] — [[Фонтенель, Бернар Ле Бовье де|Бернар Ле Бовье де Фонтенель]] ([[1757 јыл|1757]] ј.бож.), француз бичиичи ле билимчи.
* [[1776 јыл|1776]] — Иоанн Каподи́стрия ([[1831 јыл|1831]] ј.бож.), россий ле грек тергеелик ишчи,   Россияныҥ тыш керектерле министры ({{Јыл|1816}}—{{Јыл|1822}}), јайым Грецияныҥ баштапкы башкараачызы ({{Јыл|1827}}—{{Јыл|1831}}).
* [[1800 јыл|1800]] — Уильям Генри Фокс Тальбот ([[1877 јыл|1877]] ј.бож.), англий физик ле химик, фотојурук эткендердиҥ бирӱзи.

=== XIX чак ===
* [[1847 јыл|1847]] — [[Эдисон, Томас Алва|Томас Эдисон]] ([[1931 јыл|1931]] ј.бож.), американ изобретатель ле аргачы<ref>[https://biographe.ru/uchenie/tomas-edison/ Эдисон Т. Биограф.ру]</ref>.
* [[1874 јыл|1874]] — [[Бесков, Эльза|Эльза Бесков]] ([[1953 јыл|1953]] ј.бож.), швед бичиичи, балдардыҥ бичиктериниҥ иллюстраторы.
* [[1875 јыл|1875]] — [[Качалов, Василий Иванович|Василий Качалов]] (чын ӧбӧкӧзи ''Шверубович''; [[1948 јыл|1948]] ј.бож.), актёр театр, киноныҥ ла ӱнделтериниҥ, художественный сӧстиҥ узы, таскадаачы, СССР-дыҥ эл артизи.
* [[1887 јыл|1887]]
** [[Кржижановский, Сигизмунд Доминикович|Сигизмунд Кржижановский]] ([[1950 јыл|1950]] ј.бож.), совет бичиичи, драматург, философ, театровед.
** [[Шадр, Иван Дмитриевич|Иван Шадр]] (чын ӧбӧкӧзи ''Иванов''; [[1941 јыл|1941]] ј.бож.), орус совет скульптор-монументалист.
* [[1894 јыл|1894]] — [[Бианки, Виталий Валентинович|Виталий Бианки]] ([[1959 јыл|1959]]ј.бож.), совет балдардыҥ бичиичи<ref>[зиhttps://biographe.ru/znamenitosti/vitaliy-bianki/ Бианки В.В. Биограф.ру]</ref>.
* [[1898 јыл|1898]] — [[Силард, Лео|Лео Силард]] ([[1964 јыл|1964]] ј.бож.), американ физик, баштапкы ядерный реактордыҥ авторлорыныҥ бирӱзи.

=== XX чак ===
* [[1902 јыл|1902]]
** [[Орлова, Любовь Петровна|Любовь Орлова]] ([[1975 јыл|1975]] ј.бож.), актриса театр ла киноныҥ, кожоҥчы ла бијечи, пианист, СССР-дыҥ эл артизи<ref>[https://www.culture.ru/persons/2265/lyubov-orlova Орлова Л.П. Культура РФ]</ref>.
** Яков Ромас ([[1969 јыл|1969]] ј.бож.), јурукчы, сценограф, оформительский искусствоныҥ узы, јурукчы, СССР-дыҥ эл јурукчызы.
* [[1917 јыл|1917]]
** Джузеппе де Сантис ([[1997 јыл|1997]] ј.бож.), итальян кинорежиссёр ло сценарист.
** Сидни Шелдон (чын ӧбӧкӧзи ''Шехтель''; [[2007 јыл|2007]] ј.бож.), американ бичиичи ле сценарист.
* [[1930 јыл|1930]] — [[Котик, Валентин Александрович|Валя Котик]] ([[1944]] ј.бож.), [[Ада-Тӧрӧл учун Улу јуу|Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ]] јиит партизаны, кайуучыл, [[ Советский Союзтыҥ Геройы]] ({{Јыл|1958}}, божогон кийнинде).
* [[1932 јыл|1932]] — [[Горбунов, Евгений Петрович|Евгений Горбунов]], совет ле россий физик, ''Управляемый термоядерный синтез'' аайынча иштеп баштагандардыҥ бирӱзи.
* [[1938 јыл|1938]]
** [[Майоров, Борис Александрович|Борис Майоров]], совет хоккеист, эки катап олимпий чемпион, кӧп катап телекей ле  Европаныҥ чемпионы.
** [[Майоров, Евгений Александрович|Евгений Майоров]] ([[1997 јыл|1997]] ј.бож.), совет хоккеист, олимпий чемпион, эки катап телекейдиҥ чемпионы, спортивный комментатор, брат-близнец Борис Майоровтыҥ карындажы, ийгистиҥ келтейи.
* [[1964 јыл|1964]] 
** Аркадий Волож, «Яндекстиҥ» баш директоры.
** Адриан Хаслер, лихтенштейнде политик, премьер-министр {{Јыл|2013 }} јылдаҥ ала.

* {{Јыл|1994}} — [[Зобнин, Роман Сергеевич|Роман Зобнин]], россий футболист.
* {{Јыл|1996}} — [[Медведев, Даниил Сергеевич|Даниил Медведев]], россий теннисист, бывшая первая ракетка мира, победитель Открытого чемпионата США ({{Јыл|2021}}).

== Бу кӱнде божогондор ==
=== XIX чактаҥ озо ===
[[Файл:Descartes2.jpg|thumb|100px|''Декарт'']]
* {{Јыл|55}} — Тиберий Клавдий Цезарь [[Британник]] ({{Јыл|41}} ј.чык.), римский император Клавдийдиҥ уулы, Нерон корондоткон.
* {{Јыл|244}} — Гордиан III ({{Јыл|225}} ј.чык.), римский император ({{Јыл|238}} ј.ала).
* [[867 јыл|867]] — Блаженная Феодора ([[815 јыл|815]] ј.чык.), византий императрица.
* [[1406 јыл|1406]] — Димитрий Прилуцкий, монах, преподобный Орус серикпениҥ, Спасо-Прилуцкий монастыр тӧзӧгӧн.
* [[1507 јыл|1507]] — Ян Глоговчик ([[1445 јыл|1445]] ј.чык.), польский астроном, математик, богослов, философ, врач ла таскадаачы.
* [[1650 јыл|1650]] — Рене Декарт ([[1596 јыл|1596]]), француз философ, математик, физик.
* [[1755 јыл|1755]] — Шипионе Маффеи ([[1675 јыл|1675]] ј.чык.), итальянский поэт, драматург, археолог, искусствовед.

=== XIX чак ===
* [[1824 јыл|1824]] — [[Горчаков, Дмитрий Петрович|Дмитрий Горчаков]] ([[1758 јыл|1758]] ј.чык.), орус ӱлгерчи,  драматург.
* [[1829 јыл|1829]] — [[Тегеран]]да [[Грибоедов, Александр Сергеевич|Александр Сергеевич Грибоедов]] ӧлтӱрткен ([[1795 јыл|1795]] ј.чык.), орус ӱлгерчи, драматург, дипломат.
* [[1840 јыл|1840]] — [[Козлов, Иван Иванович|Иван Козлов]] ([[1779 јыл|1779]] ј.чык.), орус ӱлгерчи, кӧчӱреечи.
* [[1868 јыл|1868]] — Жан Бернар Леон Фуко ([[1819 јыл|1819]] ј.чык.), француз физик ле астроном.

=== XX чак ===
* [[1904 јыл|1904]] — [[Марковников, Владимир Васильевич|Владимир Марковников]] ([[1838 јыл|1838]] ј.чык.), орус химик, билим школ тӧзӧгӧн.
* [[1923 јыл|1923]] — Вильгельм Киллинг ([[1847 јыл|1847]] ј.чык.), немец математик.
* [[1924 јыл|1924]]
** [[Кайгородов, Дмитрий Никифорович|Дмитрий Кайгородов]] ([[1846 јыл|1846]] ј.чык.), орус лесовод, естествоиспытатель, орус фенологияныҥ «адазы».
** Жан-Франсуа Рафаэлли ([[1850]] ј.чык.), француз јурукчы, гравёр, иллюстратор, Парижтиҥ бытописатели.
* [[1939 јыл|1939]] — [[Насонов, Николай Викторович|Николай Насонов]] ([[1855 јыл|1855]] ј.чык.), орус совет зоолог,  Петербургский билим академияныҥ академиги.
* [[1948 јыл|1948]] — [[Эйзенштейн, Сергей Михайлович|Сергей Эйзенштейн]] ([[1898 јыл|1898]] ј.чык.), совет кинорежиссёр, сценарист, теоретик кино<ref>[https://biographe.ru/znamenitosti/sergej-ehjzenshtejn/https://biographe.ru/znamenitosti/sergej-ehjzenshtejn/ Эйзенштейн С.М. Биограф.ру]</ref>.
* [[1973 јыл|1973]] — Ханс Йенсен ([[1907 јыл|1907]] ј.чык.), немец физик,  Нобельдиҥ сыйыныҥ лауреады ({{Јыл|1963}}) «за открытие оболочечной структуры ядра».
* [[1990 јыл|1990]] — [[Беляев, Владимир Павлович|Владимир Беляев]] ([[1909 јыл|1909]] ј.чык.), орус ла украин совет бичиичи.

=== XXI чак ===
* [[2005 јыл|2005]]
** [[Котельников, Владимир Александрович|Владимир Котельников]] ([[1908 јыл|1908]] ј.чык.), совет россий билимчи (радиотехника).
* [[2010 јыл|2010]]
** [[Архипова, Ирина Константиновна|Ирина Архипова]] ([[1925 јыл|1925]] ј.чык.), операныҥ кожоҥчызы, СССР-дыҥ эл артисти.
** [[Дмитриев, Роман Михайлович|Роман Дмитриев]] ([[1949 јыл|1949]] ј.чык.), совет борец јайым стиль, телекейдиҥ чемпионы ла Олимпий ойындардыҥ чемпионы. 
** [[Масленникова, Ирина Ивановна|Ирина Масленникова]] ([[1918 јыл|1918]] ј.чык.), операныҥ кожоҥчызы, таскадаачы, РСФСР-дыҥ эл артисти.


== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

{{Айлар ла јылдыҥ кӱндери}}

[[Категория:Кочкор ай]]
[[Категория:Кочкор айдыҥ 11 кӱни]]