# Оҥдойдыҥ јурт јеезези
Оҥдойдыҥ јурт јеезези (орустап  Онгудайское сельское поселение) — Россия Федерацияныҥ Алтай Республикада Оҥдой аймагыныҥ муниципал тӧзӧлмӧзи.
Администрациялык тӧс јери — Оҥдой јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп Алтай Республиканыҥ 2005 јылда чаган айдыҥ 13 кӱнинде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Јолоныҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган.
Бу администрациялык муниципалитет Оҥдой аймакта эҥ ле јаан јурт.

## Географиязы
Јурт јеезе Туулу Алтайдыҥ орто бӧлӱгинде, Урсул сууны јакалай турат. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 831 метрге бийик. Чуйдыҥ трагында турат. Јеезениҥ текши јери 13575,8 га. Тӧс калага јетире 209 км. Оҥдойдыҥ јурт јеезези тӱндӱк-кӱнчыгыш јанынаҥ Шашакманныҥ ла тӱндӱк-кӱнчыгышта Ӱлегемниҥ јурт јеезезиле кыйулажат.

## Јурт јеезеге кирет
| № | Јон јаткан јер | Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми | Эл-јонныҥ тоозы |
| - | -------------- | ------------------------ | --------------- |
| 1 | Оҥдой јурт     | административный тӧс јер | ↗5767 кижи      |


## Эл-јон
| Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы |
| 2010            | 2011            | 2012            | 2013            | 2014            | 2015            | 2016            | 2017            | 2018            | 2019            | 2020            | 2021            |
| --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- |
| 5655            | ↘5637           | ↘5590           | ↘5534           | ↘5525           | ↗5526           | ↗5586           | ↗5642           | ↗5721           | ↗5739           | ↗5767           | ↗5849           |

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 5376 кижи болгон, олордыҥ алтайлар, орустар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
Окылу тил: орус, алтай.

## Инфраструктуразы
- Оҥдой аймактыҥ ла Оҥдойдыҥ јурт јеезезиниҥ администрациялары;
- С. Т. Пекпеевтиҥ адыла адалган орто ӱредӱлӱ школ;
- 4 балдардыҥ туразы;
- интернат;
- культураныҥ байзыҥы;
- аймактыҥ библиотеказы;
- стадион;
- аймактыҥ эмчилиги;
- тӱрген болуш јетирер эмчилик;
- аптека — 5;
- ашкана — 5;
- конор тура —4;
- почта — 1;
- кӧӧликтер јепсеер јер —3;
- туристтерле иштеер база —6;
- магазин —20;
- саду ӧткӱрер рынок.


## Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
- Оҥдой аймак, Чуйдыҥ трагы


Оҥдойдыҥ јурт јеезези
{{Администрациялык бӧлӱк
|Цвет1 = {{Цвет|Россия}}
|Цвет2 =
|Русское название = Оҥдойдыҥ јурт јеезези
|Оригинальное название = {{lang-ru| Онгудайское сельское поселение}}<br>
|Герб =
|Флаг =
|Страна = Россия
|Статус = {{nobr|[[Россияныҥ јурт јеезези]]}}
|Гимн =
|Входит в = {{s|[[Алтай Республика]]да<br>[[Оҥдой аймак]]}}
|Включает = 1 јурт
|Столица = [[Оҥдой]]
|КрупныйГород =
|КрупныеГорода =
|Дата =
|Глава =
  |Название главы                 = [[Глава сельского поселения|Глава сельского поселения]]
|Глава2 =
  |Название главы2                =  
|ВВП =
  |Год ВВП                        = 
  |Место по ВВП                   = 
  |ВВП на душу населения          = 
  |Место по ВВП на душу населения = 
|Язык =
|Языки =орус, алтай
  |Население                      = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Онгудайское сельское поселение   | тс }}
  |Год переписи                   = {{ Эл-јонныҥ тоозы |Онгудайское сельское поселение   | г }}
  |Место по населению   = {{ #expr: ( {{ Население | Онгудайское сельское поселение | ч }} * 100 / {{ Население | Онгудайский район | ч }} round 2 ) }}
  |Плотность                      = 
  |Место по плотности             = 
  |Национальный состав            = [[алтайлар]] ла о.ӧ.<ref name="Коряков"/> 
  |Конфессиональный состав        = кам јаҥ, ак јаҥ, христиан јаҥ
|Площадь = 
  |Место по площади               = 
|Максимальная высота =
|Средняя высота =831<ref name="Высота н/у моря"/>
|Минимальная высота =
 | lat_deg                          = 50.7480555555556
 | lon_deg                          = 86.1383333333333
|Карта =[[File:Location Ongudaysky District Altai Republic.svg|мини|center| Алтай Республикада, Оҥдой аймак]]<br>
|ЧасовойПояс = [[MSK+7]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Почтовые индексы = 649440
|Телефонный код = +7 38845
|Код автомобильных номеров = 04
|Сайт = http://ongudai-sp.ru/
|Параметр1 =
|Название параметра1 =
|Примечания =
}}
'''Оҥдойдыҥ јурт јеезези''' ({{Lang-ru| Онгудайское сельское поселение}}) — [[Россия|Россия Федерацияныҥ]] [[Алтай Республика|Алтай Республикада]] [[Оҥдой аймак|Оҥдой аймагыныҥ]] муниципал тӧзӧлмӧзи.
Администрациялык тӧс јери — [[Оҥдой|Оҥдой јурт]]. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] 2005 јылда [[Чаган айдыҥ 13 кӱни|чаган айдыҥ 13 кӱнинде]] чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Јолоныҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган<ref name="Закон № 10-РЗ">[http://docs.cntd.ru/document/802021155 Закон Республики Алтай от 13 января 2005 года № 10-РЗ «Об образовании муниципальных образований, наделении соответствующим статусом и установлении их границ»]</ref>.
Бу администрациялык муниципалитет Оҥдой аймакта эҥ ле јаан јурт.

== Географиязы ==
Јурт јеезе [[Туулу Алтай|Туулу Алтайдыҥ]] орто бӧлӱгинде, Урсул сууны јакалай турат. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 831 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/np/6296/onguday.html Онгудай]</ref>. Чуйдыҥ трагында турат. Јеезениҥ текши јери 13575,8 га. Тӧс калага јетире 209 км. Оҥдойдыҥ јурт јеезези тӱндӱк-кӱнчыгыш јанынаҥ Шашакманныҥ ла тӱндӱк-кӱнчыгышта [[Ӱлегемниҥ јурт јеезези|Ӱлегемниҥ јурт јеезезиле]] кыйулажат.

== Јурт јеезеге кирет ==
{| class="wikitable"
|-
! № !! Јон јаткан јер !! Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми !! Эл-јонныҥ тоозы
|-
| 1 || [[Оҥдой|Оҥдой јурт]] || административный тӧс јер || {{ Население | Онгудай | тс }} кижи
|}

== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы |Онгудайское сельское поселение|  Столбцов=15 }}
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Онгудайское сельское поселение | график}}

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 5376 кижи болгон, олордыҥ [[алтайлар]], [[орустар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.



== Инфраструктуразы ==
<div style="-moz-column-count: 4; -webkit-column-count: 4; -o-column-count: 4; -ms-column-count: 4; column-count: 4;">
* Оҥдой аймактыҥ ла Оҥдойдыҥ јурт јеезезиниҥ администрациялары;
* С. Т. Пекпеевтиҥ адыла адалган орто ӱредӱлӱ школ;
* 4 балдардыҥ туразы;
* интернат;
* культураныҥ байзыҥы;
* аймактыҥ библиотеказы;
* стадион;
* аймактыҥ эмчилиги;
* тӱрген болуш јетирер эмчилик;
* аптека — 5;
* ашкана — 5;
* конор тура —4;
* почта — 1;
* кӧӧликтер јепсеер јер —3;
* туристтерле иштеер база —6;
* магазин —20;
* саду ӧткӱрер рынок.
</div>

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==
<gallery perrow=6 widths="150px" heights="120px">
Файл:Отгудай. Чуйский тракт 02.jpg| Оҥдой аймак, [[Чуйдыҥ трагы]]
</gallery>

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
* [http://www.ongudai-ra.ru/ Окылу сайт «Оҥдой аймак»]
{{Тыш тайантылар}}
{{Оҥдой аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧлӧри}}
{{Оҥдой аймактыҥ јон јаткан јерлери}}

[[Категория:Оҥдой аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧзи]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јурт јеезези]]