# Кызыл-Ӧзӧктиҥ јурт јеезези
Кызыл-Ӧзӧктиҥ јурт јеезези (орустап Кызыл-Озёкское сельское поселение) — Россия Федерацияныҥ Алтай Республикада Майма аймагыныҥ муниципал тӧзӧлмӧзи.
Администрациялык тӧс јер — Кызыл-Ӧзӧк. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп Алтай Республиканыҥ 2005 јылда чаган айдыҥ 13 кӱнинде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Кызыл-Ӧзӧктиҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган.

## Географиязы
Јурт јеезезиниҥ јерлери Туулу Алтайдыҥ тӱндӱк-кӱнбадыш келтейинде, Бабырган ла Чаптыган сындардыҥ ортозында, Алтай кырайдыҥ гранына јуук јерде јадат. Айландыра кырлары койу агашла бӱркелген: аспак, карагай, мӧш, чиби, кайыҥ, јойгон, терек, јодро, беле, тал. Мында мааланыҥ, јердиҥ ажы јакшы ӧзӱп, тӱжӱм берет: алама, груша, беле, кара-бӧкӧ, казылган, уйкӧс, јыдукара, кайаҥат, карагат, кызылгат, чычырана ла јодро. Агаш аразында оок аҥдардаҥ тӱлкӱ, койон, калазак, кӧрӱк, јорокон, тийиҥ, јоонмойын ла элик бар. Јӱзӱн куштар уйа базат баарчык, каргаа, кускун, ӱкӱ, бечиртке, кӱӱк, тарал ла торлоо. Сууда балыктар астаган да болзо, кезик бӱдӱмдер эмдиге бар : чортон, бел, јылмай, чараган, сӧлӧм.
Климады орто-континентал. Тӱштӱк аймактарга кӧрӧ мында ай — кӱн эмеш јымжак, чык јеткилинче тӱжер, јут-кардыҥ орто кеми 700—750 мм кире бар. Салкынныҥ ортојылдык кеми 4,5 м/с болот. Чаган айда тыҥ ла соок дегени −30°, −38°, јаан изӱ айда изӱ ле деген кӱн +30°, +35°. Кыска јай ла узун кыш. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 293—836 метрге бийик.

## Эл-јон
| Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы |
| 2008            | 2009            | 2010            | 2011            | 2012            | 2013            | 2014            | 2015            | 2016            | 2017            | 2018            | 2019            | 2020            | 2021            |
| --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- |
| 5216            | ↗5453           | ↗5621           | ↗5632           | ↗5783           | ↗5997           | ↗6277           | ↗6558           | ↗6779           | ↗6991           | ↗7202           | ↗7249           | ↗7344           | ↗7378           |

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 4376 кижи болгон, олордыҥ орустар, алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
Окылу тил: орус, алтай.

## Јурт јеезеге кирет
| № | Јон јаткан јер | Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми       | Эл-јонныҥ тоозы |
| - | -------------- | ------------------------------ | --------------- |
| 1 | Кызыл-Ӧзӧк     | јурт, административный тӧс јер | ↗4766 кижи      |
| 2 | Боочы-Арка     | јурт                           | ↗1467 кижи      |
| 3 | Ӱстӱги Сайдыс  | јурт                           | ↗3 кижи         |
| 4 | Кара-Суу       | јурт                           | ↗331 кижи       |
| 5 | Орто Сайдыс    | јурт                           | ↗203 кижи       |
| 6 | Улалушка       | јурт                           | →9 кижи         |


## Инфраструктуразы
- јурт јеезениҥ администрациязы;
- орто ӱредӱлӱ школ — 3;
- баштамы школ — 3;
- балдардыҥ туразы — 4;
- культура байзыҥы — 1, јурттыҥ клубы — 3;
- кӱӱлик сургал — 1;
- библиотека — 1;
- спортшкол — 1;
- спортзал — 4;
- почта — 2;
- магазин — 10;
- конор тура — 2;
- турбаза — 4;
- агашээлем — 1;
- пилорама — 2;
- тӱрме.


Кызыл-Ӧзӧктиҥ јурт јеезези
{{Администрациялык бӧлӱк
|Цвет1 = {{Цвет|Россия}}
|Цвет2 =
|Русское название = Кызыл-Ӧзӧктиҥ јурт јеезези
|Оригинальное название = {{lang-ru|Кызыл-Озёкское сельское поселение}}<br>[[File:Mayminsky District, Altai Republic, Russia - panoramio (10).jpg|280px| Майма аймак]]
|Герб =
|Флаг =
|Страна = Россия
|Статус = {{nobr|[[Россияныҥ јурт јеезези]]}}
|Гимн =
|Входит в = {{s|[[Алтай Республика]]да<br>[[Майма аймак]]}}
|Включает = 6 јурт
|Столица = [[Кызыл-Ӧзӧк]]
|КрупныйГород =
|КрупныеГорода =
|Дата =
|Глава =
  |Название главы                 = [[Глава сельского поселения|Глава сельского поселения]]
|Глава2 =
  |Название главы2                =  
|ВВП =
  |Год ВВП                        = 
  |Место по ВВП                   = 
  |ВВП на душу населения          = 
  |Место по ВВП на душу населения = 
|Язык =
|Языки =орус, алтай
  |Население                      = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Кызыл-Озёкское сельское поселение  | тс }}
  |Год переписи                   = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Кызыл-Озёкское сельское поселение  | г }}
  |Место по населению             = 
  |Плотность                      = 
  |Место по плотности             = 
  |Национальный состав            = [[орустар]], [[алтайлар]] ла о.ӧ.<ref name="Коряков"/> 
  |Конфессиональный состав        = православныйлар ла о.ӧ.
|Площадь =
  |Место по площади               = 
|Максимальная высота =
|Средняя высота = 836<ref name="Высота н/у моря"/>
|Минимальная высота = 293<ref name="Высота н/у моря"/>
|Широта =
|Долгота =
|Карта =[[Файл:Location Mayminsky District Altai Republic.svg|мини|center| Алтай Республикада, Майма аймак]]<br>{{Сельские поселения Майминского района (карта изображений)|Кызыл-Озёкское сельское поселение.png|300|center|bottom-right|помехи=да|сдвиг=15}}<br>Майма аймак, Кызыл-Ӧзӧктиҥ јурт јеезези
|ЧасовойПояс = [[MSK+7]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Почтовые индексы = 649112
|Телефонный код = +7 38842
|Код автомобильных номеров = 04
|Сайт = http://kizil-ozek.ru/
|Параметр1 =
|Название параметра1 =
|Примечания =
}}
'''Кызыл-Ӧзӧктиҥ јурт јеезези''' ({{Lang-ru|Кызыл-Озёкское сельское поселение}}) — [[Россия|Россия Федерацияныҥ]] [[Алтай Республика]]да [[Майма аймак|Майма аймагыныҥ]] муниципал тӧзӧлмӧзи.
Администрациялык тӧс јер — [[Кызыл-Ӧзӧк]]. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] 2005 јылда [[чаган айдыҥ 13 кӱни]]нде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Кызыл-Ӧзӧктиҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган<ref>[http://docs.cntd.ru/document/802021155 Закон Республики Алтай от 13 января 2005 года № 10-РЗ «Об образовании муниципальных образований, наделении соответствующим статусом и установлении их границ»]</ref>.


== Географиязы ==
Јурт јеезезиниҥ јерлери [[Туулу Алтай|Туулу Алтайдыҥ]] тӱндӱк-кӱнбадыш келтейинде, Бабырган ла Чаптыган сындардыҥ ортозында, [[Алтай кырай|Алтай кырайдыҥ]] гранына јуук јерде јадат. Айландыра кырлары койу агашла бӱркелген: аспак, карагай, мӧш, чиби, кайыҥ, јойгон, терек, јодро, беле, тал. Мында мааланыҥ, јердиҥ ажы јакшы ӧзӱп, тӱжӱм берет: алама, груша, беле, кара-бӧкӧ, казылган, уйкӧс, јыдукара, кайаҥат, карагат, кызылгат, чычырана ла јодро<ref>"Кучин флора и фауна>''Кучин А. П.'' Всемирный фонд дикой природы. Флора и фауна Алтая. — Горно-Алтайск: [б.и.], 2001</ref>. Агаш аразында оок аҥдардаҥ тӱлкӱ, койон, калазак, кӧрӱк, јорокон, тийиҥ, јоонмойын ла элик бар. Јӱзӱн куштар уйа базат баарчык, каргаа, кускун, ӱкӱ, бечиртке, кӱӱк, тарал ла торлоо. Сууда балыктар астаган да болзо, кезик бӱдӱмдер эмдиге бар : чортон, бел, јылмай, чараган, сӧлӧм.
Климады орто-континентал. Тӱштӱк аймактарга кӧрӧ мында ай — кӱн эмеш јымжак, чык јеткилинче тӱжер, јут-кардыҥ орто кеми 700—750 мм кире бар. Салкынныҥ ортојылдык кеми 4,5 м/с болот. Чаган айда тыҥ ла соок дегени −30°, −38°, јаан изӱ айда изӱ ле деген кӱн +30°, +35°. Кыска јай ла узун кыш. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 293—836 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/region/765/3/mayminskiy-rayon.html Майминский район]</ref>.

== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы |  Кызыл-Озёкское сельское поселение|  Столбцов=15 }}
{{ Эл-јонныҥ тоозы |  Кызыл-Озёкское сельское поселение| график}}

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 4376 кижи болгон, олордыҥ [[орустар]], [[алтайлар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.

== Јурт јеезеге кирет ==
{| class="wikitable"
|-
! № !! Јон јаткан јер !! Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми !! Эл-јонныҥ тоозы
|-
| 1 || [[Кызыл-Ӧзӧк]] || јурт, административный тӧс јер || {{ Население | Кызыл-Озёк | тс }} кижи
|-
| 2 || [[Боочы-Арка]] || јурт || {{ Население | Алфёрово (Республика Алтай)| тс }} кижи
|-
| 3 || [[Ӱстӱги Сайдыс]] || јурт || {{ Население | Верхний Сайдыс | тс }} кижи
|-
| 4 || [[Кара-Суу (Майма аймак)|Кара-Суу]] || јурт || {{ Население | Карасук (Республика Алтай)| тс }} кижи
|-
| 5 || [[Орто Сайдыс]] || јурт || {{ Население | Средний Сайдыс | тс }} кижи
|-
| 6 || [[Улалушка]] || јурт ||   {{ Население | Улалушка (посёлок) | тс }} кижи
|}

== Инфраструктуразы ==
<div style="-moz-column-count: 4; -webkit-column-count: 4; -o-column-count: 4; -ms-column-count: 4; column-count: 4;">
* јурт јеезениҥ администрациязы;
* орто ӱредӱлӱ школ — 3;
* баштамы школ — 3;
* балдардыҥ туразы — 4;
* культура байзыҥы — 1, јурттыҥ клубы — 3;
* кӱӱлик сургал — 1;
* библиотека — 1;
* спортшкол — 1;
* спортзал — 4;
* почта — 2;
* магазин — 10;
* конор тура — 2;
* турбаза — 4;
* агашээлем — 1;
* пилорама — 2;
* тӱрме.
</div>

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
* [http://www.maima-altai.ru Официальный сайт Майминского района]

{{Тыш тайантылар}}
{{Template:Майма аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧлӧри}}
[[Категория:Майма аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧзи]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јурт јеезези]]