# Оностыҥ јурт јеезези
Оностыҥ јурт јеезези (орустап Аносинское сельское поселение) — Россия Федерацияда Алтай Республиканыҥ Чамал аймагында муниципал тӧзӧлмӧ. Администрациялык тӧс јери — Онос јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп Алтай Республиканыҥ 2005 јылда чаган айдыҥ 13 кӱнинде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Оностыҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган.

## Географиязы
Јурт јеезе Туулу Алтайдыҥ тӱндӱк-кӱнчыгыш јанында, Кадын ла Онос суулардыҥ бириккенинде турат. Јеезеге ӱч јурт кирет. Айландыра Иолго сынныҥ тайгалары курчайт. Кадынныҥ орто агынында кызык ла јайым эмес јерлер.
Кыска, тыҥ изӱлер јок јай (кичӱ изӱ ай - куран ай), ортоайлык температура +10 ала +30 градуска јетире, кыш узун ла соок (кӱчӱрген ай - тулаан ай), ортоайлык температура - 6 ала - 20 јетире. Салкындардыҥ тӱргени ортојылдык кемиле 1,4 м/сек. Кыш бу јерлерде јымжак, карлу, тыҥ сооктор јок болот. Ортојылдык температура +3,0 °С градус кире болот, кейдиҥ чыгы 66,1 процент, ортојылдык кеми 855 мм. Салкынныҥ ортојылдык тӱргени 2,4 м/с. 15 м/с тӱрген салкынду кӱндер 6,3. Јай тыҥ ла изӱ эмес, ортоайлык температура +30 градуска јетпейт, эҥ ле изӱ кӱн +34 °С, эҥ ле соок кӱнде -40 °С. Соокторлу кӱндер 18.05/27.07. Соок јок кӱндер 131. Јердиҥ ортојылдык температуразы 3 °С. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 422—847 метрге бийик.

## Јурт јеезеге кирет
| № | Јон јаткан јер | Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми       | Эл-јонныҥ тоозы |
| - | -------------- | ------------------------------ | --------------- |
| 1 | Онос           | јурт, администрациялык тӧс јер | ↗349 кижи       |
| 2 | Айулу          | јурт                           | ↗295 кижи       |
| 3 | Ӱстӱги Онос    | јурт                           | ↗27 кижи        |


## Эл-јон
| Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы |
| 2010            | 2011            | 2012            | 2013            | 2014            | 2015            | 2016            | 2017            | 2018            | 2019            | 2020            | 2021            |
| --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- |
| 709             | ↗710            | ↘674            | ↘660            | ↗664            | ↗666            | ↗671            | ↘663            | →663            | →663            | ↘652            | ↗663            |

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 718 кижи болгон, олордыҥ алтайлар, орустар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
Окылу тил: орус, алтай.

## Инфраструктуразы
- Јурт јеезениҥ администрациязы;
- 3 баштамы школ;
- 3 балдардыҥ туразы;
- 2 библиотека;
- 3 јурттыҥ клубы;
- 3 эмчилик;
- 1 почта;
- 3 магазин.


## Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
- Кадын. Ороктойдыҥ кӱриниҥ алты јаны
- Марал чечектейт


Оностыҥ јурт јеезези
{{Администрациялык бӧлӱк
|Цвет1 = {{Цвет|Россия}}
|Цвет2 =
|Русское название = Оностыҥ јурт јеезези 
|Оригинальное название = {{lang-ru| Аносинское сельское поселение}}<br>[[File:Село Анос - panoramio.jpg|280px|Чамал аймак, Онос јурт]]
|Герб =
|Флаг =
|Страна = Россия
|Статус = {{nobr|[[Россияныҥ јурт јеезези]]}}
|Гимн =
|Входит в = {{s|[[Алтай Республика]]да<br>[[Чамал аймак]]}}
|Включает = 3 јурт<ref name="Закон № 10-РЗ"/>
|Столица = [[Онос]]
|КрупныйГород =
|КрупныеГорода =
|Дата =
|Глава =
  |Название главы                 = [[Глава сельского поселения|Глава сельского поселения]]
|Глава2 =
  |Название главы2                =  
|ВВП =
  |Год ВВП                        = 
  |Место по ВВП                   = 
  |ВВП на душу населения          = 
  |Место по ВВП на душу населения = 
|Язык =
|Языки =орус, алтай
  |Население                      = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Аносинское сельское поселение  | тс }}
  |Год переписи                   = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Аносинское сельское поселение  | г }}
  |Процент от населения = 
  |Место по населению  =
 | Плотность                        = 
  |Место по плотности             = 
  |Национальный состав            = [[алтайлар]], [[орустар]] ла о.ӧ.
  |Конфессиональный состав        = христиан јаҥ, кам јаҥ, ак јаҥ
|Площадь = 185<ref name="адм.тер.деление">[http://www.chemal-altai.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=58&Itemid=148 Информация о административно-территориальное делении на официальном сайте Чемальского района]</ref>
| Процент от площади = 
  |Место по площади               = 
|Максимальная высота = 847<ref name="Высота н/у моря"/>
|Средняя высота =
|Минимальная высота = 422<ref name="Высота н/у моря"/>
 | lat_deg                          = 
 | lon_deg                          = 
 |цифровой идентификатор   = 
 |цифровой идентификатор 2   = 
|Карта =[[Файл:Location Chemalsky District Altai Republic.svg|мини|center| Алтай Республикада, Чамал аймак]]<br>[[Файл:Аносинское сельское поселение.png|мини|center|Чамал аймак, Оностыҥ јурт јеезези]]
|ЧасовойПояс = [[MSK+7]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Почтовые индексы = 649230
|Телефонный код = +7 38822
|Код автомобильных номеров = 04
|Сайт = http://admanos.ru/
|Параметр1 =
|Название параметра1 =
|Примечания =
}}
'''Оностыҥ јурт јеезези''' ({{lang-ru|Аносинское сельское поселение}}) — [[Россия Федерация|Россия Федерацияда]] [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Чамал аймак|Чамал аймагында]] муниципал тӧзӧлмӧ. Администрациялык тӧс јери — [[Онос]] јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] 2005 јылда [[чаган айдыҥ 13 кӱни]]нде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Оностыҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган<ref name="Закон № 10-РЗ">[http://docs.cntd.ru/document/802021155 Закон Республики Алтай от 13 января 2005 года № 10-РЗ «Об образовании муниципальных образований, наделении соответствующим статусом и установлении их границ»]</ref>.

== Географиязы ==
Јурт јеезе [[Туулу Алтай|Туулу Алтайдыҥ]] тӱндӱк-кӱнчыгыш јанында, [[Кадын]] ла [[Онос (суу)|Онос суулардыҥ]] бириккенинде турат. Јеезеге ӱч јурт кирет. Айландыра Иолго сынныҥ тайгалары курчайт. Кадынныҥ орто агынында кызык ла јайым эмес јерлер.
Кыска, тыҥ изӱлер јок јай (кичӱ изӱ ай - куран ай), ортоайлык температура +10 ала +30 градуска јетире, кыш узун ла соок (кӱчӱрген ай - тулаан ай), ортоайлык температура - 6 ала - 20 јетире. Салкындардыҥ тӱргени ортојылдык кемиле 1,4 м/сек. Кыш бу јерлерде јымжак, карлу, тыҥ сооктор јок болот. Ортојылдык температура +3,0 °С градус кире болот, кейдиҥ чыгы 66,1 процент, ортојылдык кеми 855 мм. Салкынныҥ ортојылдык тӱргени 2,4 м/с. 15 м/с тӱрген салкынду кӱндер 6,3. Јай тыҥ ла изӱ эмес, ортоайлык температура +30 градуска јетпейт, эҥ ле изӱ кӱн +34 °С, эҥ ле соок кӱнде -40 °С. Соокторлу кӱндер 18.05/27.07. Соок јок кӱндер 131. Јердиҥ ортојылдык температуразы 3 °С. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 422—847 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/region/771/3/chemalskiy-rayon.html Чамал аймак]</ref>.

== Јурт јеезеге кирет ==
{| class="wikitable"
|-
! № !! Јон јаткан јер !! Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми !! Эл-јонныҥ тоозы
|-
| 1 || [[Онос]] || јурт, администрациялык тӧс јер || {{ Население | Анос (село) | тс }} кижи
|-
| 2 || [[Айулу]] || јурт || {{ Население | Аюла (село) | тс }} кижи
|-
| 3 || [[Ӱстӱги Онос]] || јурт || {{ Население | Верх-Анос | тс }} кижи
|}

== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Аносинское сельское поселение|  Столбцов=15 }}
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Аносинское сельское поселение| график}}

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 718 кижи болгон, олордыҥ [[алтайлар]], [[орустар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.

== Инфраструктуразы ==
<div style="-moz-column-count: 3; -webkit-column-count: 3; -o-column-count: 3; -ms-column-count: 3; column-count: 3;">
* Јурт јеезениҥ администрациязы;
* 3 баштамы школ;
* 3 балдардыҥ туразы;
* 2 библиотека;
* 3 јурттыҥ клубы;
* 3 эмчилик;
* 1 почта;
* 3 магазин.
</div>

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==
<gallery perrow=6 widths="180px" heights="150px">
File:Katun River below Oroktoy Bridge.jpg|Кадын. Ороктойдыҥ кӱриниҥ алты јаны
File:Цветёт маральник - panoramio.jpg|Марал чечектейт
</gallery>

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
{{Тыш тайантылар}}

{{Чамал аймактыҥ јон јаткан јерлери}}
{{Чамал аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧлӧри}}

[[Категория:Чамал аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧзи]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јурт јеезези]]