# Чибиттиҥ јурт јеезези
Чибиттиҥ јурт јеезези (орустап Чибитское сельское поселение) — Россия Федерацияда Алтай Республиканыҥ Улаган аймагында муниципал тӧзӧлмӧ. Администрациялык тӧс јери — Чибит јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп Алтай Республиканыҥ 2005 јылда чаган айдыҥ 13 кӱнинде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Чибиттиҥ јурт јеезези јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган.

## Географиязы
Јурт јеезе Туулу Алтайдыҥ кӱнчыгыш келтейинде, Чибиттиҥ суузыныҥ јарадында, Курайдыҥ сын тайгаларыныҥ эдегинде, Кабакту-Тайга, Кыскашту-Ойык, Эже-Туру деп јаан туулардыҥ јанында, Чуйдыҥ трагында турат. Ырак јокто Кайыҥ-Суу деп Чибиттиҥ аржаны бар. Јуртта 12 ором: Јолдыҥ, Кокышевтиҥ, Кырында, Јииттердиҥ, Јараттай, Меесте, Садтыҥ, Чибиттиҥ, Чорос-Гуркинниҥ, Чуйская, Олјондо, Эже-Туру. Јакалай тӱндӱктиҥ ле Ырак кӱнчыгыштыҥ јерине тӱҥейлеген. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1174 метрге бийик.
Климады кезем-континентал. Јакалай тӱндӱктиҥ ле Ырак кӱнчыгыштыҥ јерине тӱҥейлеген. Кыш узун, тыҥ соокторлу, салкындарлу болот. Јай кыска, серӱӱн, кей кургак. Кейдиҥ ортојылдык кеми −1,1 °С, бир јылдыҥ туркунына эҥ ле бийик температура 34 °С, эҥ ле соок температура −58 °С, јердиҥ кыртыжыныҥ ортојылдык температуразы −3 °С, баштапкы сооктор келер кӱндер 30.05/01.09, Соок јок кӱндер 93, јут-чыктыҥ ортојылдык кеми 292 мм, салкынныҥ ортојылдык кеми— 1,6 м/с, 15 м/с тыҥ салкынду кӱндер 3,2. Кар кышкыда узак јатпайт, салкын учура берет. Чолушман ичиниҥ айы-кӱни эмеш јымжак болот Улаган јаар јерлерге кӧрӧ.

## Јурт јеезеге кирет
| № | Јон јаткан јер | Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми       | Эл-јонныҥ тоозы |
| - | -------------- | ------------------------------ | --------------- |
| 1 | Чибит          | јурт, администрациялык тӧс јер | ↗622 кижи       |


## Эл-јон
| Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы | Эл-јонныҥ тоозы |
| 2010            | 2011            | 2012            | 2013            | 2014            | 2015            | 2016            | 2017            | 2018            | 2019            | 2020            | 2021            |
| --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- | --------------- |
| 651             | ↗652            | ↗1000           | ↘674            | ↘658            | ↘639            | ↘622            | ↗634            | ↘605            | ↗614            | ↗618            | ↗622            |

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 652 кижи болгон, олордыҥ алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
Окылу тил: орус, алтай.

## Инфраструктуразы
- Јурт јеезениҥ администрациязы;
- 1 орто ӱредӱлӱ школ;
- 1 балдардыҥ туразы;
- 1 эмчилик;
- 1 стадион;
- јурттыҥ клубы;
- библиотека;
- 4 магазин;
- 5 конор тура;
- 3 ашкана;
- 10 турбаза;
- 1 пилорама.


## Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
- Улаган аймакта «Кызыл каалганыҥ» јанында Чибиттиҥ суузы
- Чибит. Јууныҥ геройлорына кереес
- Чуй ӧзӧк.  Мажойдыҥ каскадына јол
- Чибит. Чуйдыҥ суузы
- Пазырыктыҥ кургандары


Чибиттиҥ јурт јеезези
{{Администрациялык бӧлӱк
|Цвет1 = {{Цвет|Россия}}
|Цвет2 =
|Русское название = Чибиттиҥ јурт јеезези 
|Оригинальное название = {{lang-ru| Чибитское сельское поселение}}<br>[[File:Чибит.jpg|280px|Чибит јурт]]
|Герб =
|Флаг =
|Страна = Россия
|Статус = {{nobr|[[Россияныҥ јурт јеезези]]}}
|Гимн =
|Входит в = {{s|[[Алтай Республика]]да<br>[[Улаган аймак]]}}
|Включает = 1 јурт
|Столица = [[Чибит]]
|КрупныйГород =
|КрупныеГорода =
|Дата =
|Глава =
  |Название главы                 = [[Глава сельского поселения|Глава сельского поселения]]
|Глава2 =
  |Название главы2                =  
|ВВП =
  |Год ВВП                        = 
  |Место по ВВП                   = 
  |ВВП на душу населения          = 
  |Место по ВВП на душу населения = 
|Язык =
|Языки =орус, алтай
  |Население                      = {{ Эл-јонныҥ тоозы |Чибитское сельское поселение  | тс }}
  |Год переписи                   = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Чибитское сельское поселение  | г }}
  |Процент от населения = {{ #expr: ( {{ Население | Чибитское сельское поселение | ч }} * 100 / {{ Население | Улаганский район | ч }} round 2 ) }}
  |Место по населению  =
 | Плотность                        = {{ #expr: ( {{ Население | Чибитское сельское поселение | ч }} / 1223 round 2 ) }}
  |Место по плотности             = 
  |Национальный состав            = [[алтайлар]] ла о.ӧ.
  |Конфессиональный состав        = христиан јаҥ, кам јаҥ
|Площадь = 1223,00<ref>[http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst84/DBInet.cgi?pl=8006001 Республика Алтай. Общая площадь земель муниципального образования]</ref>
| Процент от площади = 6.65
  |Место по площади               = 
|Максимальная высота =
|Средняя высота =1174<ref name="Высота н/у моря"/>
|Минимальная высота =
 | lat_deg                          = 50.3166666666667
 | lon_deg                          = 87.5166666666667
 |цифровой идентификатор   = 
 |цифровой идентификатор 2   = 
|Карта = [[Файл:Location Ulagansky District Altai Republic.svg|thumb|центр|240px|Алтай Республикада, Улаган аймак]]
|ЧасовойПояс = [[MSK+7]]
|Аббревиатура =
|ISO =
|FIPS =
|Почтовые индексы = 649744
|Телефонный код = +7 38846
|Код автомобильных номеров = 04
|Сайт = http://чибит-адм.рф/
|Параметр1 =
|Название параметра1 =
|Примечания =
}}
'''Чибиттиҥ јурт јеезези''' ({{lang-ru|Чибитское сельское поселение}}) — [[Россия Федерация|Россия Федерацияда]] [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Улаган аймак|Улаган аймагында]] муниципал тӧзӧлмӧ. Администрациялык тӧс јери — [[Чибит]] јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] 2005 јылда [[чаган айдыҥ 13 кӱни]]нде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Чибиттиҥ јурт јеезези јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган<ref>[http://docs.cntd.ru/document/802021155 Закон Республики Алтай от 13 января 2005 года № 10-РЗ «Об образовании муниципальных образований, наделении соответствующим статусом и установлении их границ»]</ref>.

== Географиязы ==
Јурт јеезе [[Туулу Алтай|Туулу Алтайдыҥ]] кӱнчыгыш келтейинде, [[Чибит (суу)|Чибиттиҥ суузыныҥ]] јарадында, Курайдыҥ сын тайгаларыныҥ эдегинде, Кабакту-Тайга, Кыскашту-Ойык, Эже-Туру деп јаан туулардыҥ јанында, [[Чуйдыҥ трагы|Чуйдыҥ трагында]] турат. Ырак јокто Кайыҥ-Суу деп Чибиттиҥ аржаны бар. Јуртта 12 ором: Јолдыҥ, Кокышевтиҥ, Кырында, Јииттердиҥ, Јараттай, Меесте, Садтыҥ, Чибиттиҥ, Чорос-Гуркинниҥ, Чуйская, Олјондо, Эже-Туру. Јакалай тӱндӱктиҥ ле Ырак кӱнчыгыштыҥ јерине тӱҥейлеген. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1174 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/np/35119/chibit.html Чибит]</ref>.
Климады кезем-континентал. Јакалай тӱндӱктиҥ ле Ырак кӱнчыгыштыҥ јерине тӱҥейлеген. Кыш узун, тыҥ соокторлу, салкындарлу болот. Јай кыска, серӱӱн, кей кургак. Кейдиҥ ортојылдык кеми −1,1 °С, бир јылдыҥ туркунына эҥ ле бийик температура 34 °С, эҥ ле соок температура −58 °С, јердиҥ кыртыжыныҥ ортојылдык температуразы −3 °С, баштапкы сооктор келер кӱндер 30.05/01.09, Соок јок кӱндер 93, јут-чыктыҥ ортојылдык кеми 292 мм, салкынныҥ ортојылдык кеми— 1,6 м/с, 15 м/с тыҥ салкынду кӱндер 3,2. Кар кышкыда узак јатпайт, салкын учура берет. Чолушман ичиниҥ айы-кӱни эмеш јымжак болот Улаган јаар јерлерге кӧрӧ.

== Јурт јеезеге кирет ==
{| class="wikitable"
|-
! № !! Јон јаткан јер !! Јон јаткан јердиҥ бӱдӱми !! Эл-јонныҥ тоозы
|-
| 1 || [[Чибит]] || јурт, администрациялык тӧс јер || {{ Население | Чибит | тс }} кижи
|}

== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Чибитское сельское поселение|  Столбцов=15 }}
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Чибитское сельское поселение| график}}

Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 652 кижи болгон, олордыҥ [[алтайлар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.

== Инфраструктуразы ==
<div style="-moz-column-count: 4; -webkit-column-count: 4; -o-column-count: 4; -ms-column-count: 4; column-count: 4;">
* Јурт јеезениҥ администрациязы;
* 1 орто ӱредӱлӱ школ;
* 1 балдардыҥ туразы;
* 1 эмчилик;
* 1 стадион;
* јурттыҥ клубы;
* библиотека;
* 4 магазин;
* 5 конор тура;
* 3 ашкана;
* 10 турбаза;
* 1 пилорама. 
</div>

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==
<gallery perrow=6 widths="200px" heights="170px">
File:Chibitka River near Krasnye Vorota.jpg | Улаган аймакта «Кызыл каалганыҥ» јанында Чибиттиҥ суузы
File:Чибит. Памятник героям ВОВ.jpg| Чибит. Јууныҥ геройлорына кереес
File:Мажой.jpg | Чуй ӧзӧк.  Мажойдыҥ каскадына јол
File:Chuya River near Chibit.jpg | Чибит. Чуйдыҥ суузы
File:Пазырыкские курганы 04.jpg|Пазырыктыҥ кургандары
</gallery>

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}
== Тайантылар ==
{{Тыш тайантылар}}

{{Улаган аймактыҥ јон јаткан јерлери}}
{{Улаган аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧлӧри}}

[[Категория:Улаган аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧзи]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јурт јеезези]]