# Закс, Нелли
Не́лли Закс (немецтеп Nelly Sachs; 1891 јылдыҥ јаҥар айыныҥ 10-чы кӱнинде, Шёнебергте — 1970 јылдыҥ кӱӱк айыныҥ 12-чи кӱнинде, Стокгольмда) — немец укту поэт, прозаик ле драматург, Нобельдиҥ литературада сыйыныҥ лауреады (Агнон, Шмуэль Йосефле кожо алган, 1966).

## Биографиязы
1891 јылдыҥ јаҥар айыныҥ 10-чы кӱнинде Берлинде еврей биледе чыккан. Јаш ла тужынаҥ ала ол неоромантикалык ӱлгерлер, наадайлардыҥ театрына пьесалар бичип, куучындар ла соојындарлу јуунтызын чыгарган. Јайлталу кыс литературалык ишке кӱӱндӱ болгодый дезе, Нелли 1933 јылдаҥ ала иудаизм ле христианство деп јаҥдардыҥ бир тазылдаҥ таркаганын јилбиркеген.
1940 јылда Швеция јаар кӧчкӧн. 
Нелли Закс, Пауля Целан деп јуук нӧкӧриниҥ сӧӧгин јууп јадарда,божогон. Стокгольмныҥ тӱндӱк јанында Норра бегравнингсплатсен деп мӧҥкӱ салар јерде Неллиниҥ сӧӧгин јууган.
Нелли Закстыҥ баштапкы ӱлгерлик јуунтызы 1947 јылда Кӱнчыгыш-Берлинде чыккан, ады «Ӧлӱмниҥ јуртында» (орустап В жилищах смерти, немецтеп In den Wohnungen des Todes)
Неллиниҥ ӱлгерлеринде, Эли (Eli,[1943) деп пьесазында текши темалар ончозы берилген, кийнинде ол ло темалар јуунтыларында салынган Јылдыстардыҥ карыкканы(Звездное затмение, Sternverdunkelung) 1949, Не болорын кем де билбес (И никто не знает, как дальше, Und niemand weiss weiter, 1957) ле Качып барала солунганы(Побег и преображение, Flucht und Verwandlung, 1957.
Закстыҥ ӱлгерлик бичимелдери кандый да мистицизмдӱ, кӧрӱмдеер ле кӱӱн-санааны кӱйбӱредер. Кӧп саба ӱлгерлеринде истежери ле истештеҥ јажынары деп мотив бар. Аҥдаштыҥ, качыштыҥ символдоры, кыйнатырган ла кыйнагандардыҥ ортодо јаантайынгы сурак. Нелли Закс Нобельдиҥ литературада сыйын 1966 јылда Агнон, Шмуэль Йосефле кожо алган.
Германиияда Дортмундта 1961 јылдаҥ ала  Нелли Закстыҥ литературада сыйы бичиичилерге берилет.
Францияда  1988 јылдаҥ ала Нелли Загстыҥ кӧчӱриштер учун сыйы берилет.

## Кайралдары
- Нобельдиҥ литературала сыйы 1966


## Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
- Нелли Закс ла Сэмьюэль Агнон, Швеция, 1966
- Нелли Закс, почтаныҥ марказы, 1991
- Нелли Закс, 1966


## Орус тилле бичимелдери
- Јылдыстар карыгат (Звездное затмение) деп ӱлгерлик јуунты, Микушевич Владимир Борисович кӧчӱрген — Ереван: Ной; М.: Физкультура ла спорт, 1993


Закс, Нелли

{{Кижи}}
'''Не́лли Закс''' ({{lang-de|Nelly Sachs}}; [[1891 јыл]]дыҥ јаҥар айыныҥ 10-чы кӱнинде, Шёнебергте — [[1970 јыл]]дыҥ кӱӱк айыныҥ 12-чи кӱнинде, Стокгольмда) — немец укту поэт, прозаик ле драматург, Нобельдиҥ литературада сыйыныҥ лауреады (Агнон, Шмуэль Йосефле кожо алган, {{Јыл|1966}}).

== Биографиязы==
{{Јыл|1891}} јылдыҥ јаҥар айыныҥ 10-чы кӱнинде Берлинде еврей биледе чыккан. Јаш ла тужынаҥ ала ол неоромантикалык ӱлгерлер, наадайлардыҥ театрына пьесалар бичип, куучындар ла соојындарлу јуунтызын чыгарган. Јайлталу кыс литературалык ишке кӱӱндӱ болгодый дезе, Нелли {{Јыл|1933}} јылдаҥ ала иудаизм ле христианство деп јаҥдардыҥ бир тазылдаҥ таркаганын јилбиркеген.
{{Јыл|1940}} јылда Швеция јаар кӧчкӧн. 
Нелли Закс, Пауля Целан деп јуук нӧкӧриниҥ сӧӧгин јууп јадарда,божогон. Стокгольмныҥ тӱндӱк јанында ''Норра бегравнингсплатсен'' деп мӧҥкӱ салар јерде Неллиниҥ сӧӧгин јууган.

Нелли Закстыҥ баштапкы ӱлгерлик јуунтызы {{Јыл|1947}} јылда Кӱнчыгыш-Берлинде чыккан, ады «Ӧлӱмниҥ јуртында» ({{Lang-ru|''В жилищах смерти}}'', {{lang-de|''In den Wohnungen des Todes''}})

Неллиниҥ ӱлгерлеринде, ''Эли'' (Eli,[1943) деп пьесазында текши темалар ончозы берилген, кийнинде ол ло темалар јуунтыларында салынган ''Јылдыстардыҥ карыкканы''(''Звездное затмение'', ''Sternverdunkelung'') 1949, ''Не болорын кем де билбес'' (''И никто не знает, как дальше'', ''Und niemand weiss weiter'', 1957) ле ''Качып барала солунганы''(''Побег и преображение'', ''Flucht und Verwandlung'', {{Јыл|1957}}.

Закстыҥ ӱлгерлик бичимелдери кандый да мистицизмдӱ, кӧрӱмдеер ле кӱӱн-санааны кӱйбӱредер. Кӧп саба ӱлгерлеринде истежери ле истештеҥ јажынары деп мотив бар. Аҥдаштыҥ, качыштыҥ символдоры, кыйнатырган ла кыйнагандардыҥ ортодо јаантайынгы сурак. Нелли Закс Нобельдиҥ литературада сыйын {{Јыл|1966}} јылда Агнон, Шмуэль Йосефле кожо алган.
Германиияда Дортмундта {{Јыл|1961}} јылдаҥ ала  Нелли Закстыҥ литературада сыйы бичиичилерге берилет.
Францияда  {{Јыл|1988}} јылдаҥ ала Нелли Загстыҥ кӧчӱриштер учун сыйы берилет.

== Кайралдары ==
* Нобельдиҥ литературала сыйы {{Јыл|1966}}
== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==
<gallery perrow=5 widths="180px" heights="150px">
Nelly-Sachs-Samuel-Agnon.jpg|Нелли Закс ла Сэмьюэль Агнон, Швеция, {{Јыл|1966}} 
Nelly Sachs postage stamp.jpg|Нелли Закс, почтаныҥ марказы, {{Јыл|1991}}
Nelly Sachs 1966.jpg|Нелли Закс, {{Јыл|1966}}
</gallery>

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}


== Литература ==
* Fritsch-Vivié G. Nelly Sachs: mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten. Reinbek bei Hamburg: Rowohlt, 1993

== Орус тилле бичимелдери ==
* Јылдыстар карыгат (Звездное затмение) деп ӱлгерлик јуунты, Микушевич Владимир Борисович кӧчӱрген — Ереван: Ной; {{М.}}: Физкультура ла спорт, 1993

== Тайантылар ==

{{Тыш тайантылар}}
[[Категория:Алфавит аайынча кижилер]]
[[Категория:Ӱй улус Нобельдиҥ сыйыныҥ лауреаттары]]
[[Категория:Нобельдиҥ  литературала сыйы]]