Yves-Marie Laouënan 
  
Kastel Gabriel 
  
Iann Ker 
  
Koatanskour 
  
Hag a so ken gwir all evel ma lennomp e-barzh

Ewid termenadur an tachad Bro-Gwened-isel pe

. Klosiñ ar pennad-mañ ................................................................................................................. 5.1.1. Dornskridoù ewid kenstrivadeg Ar Falz ag ar blezadoù 50-60 ..................................................... 5.1.2. Skriwagnour-skolàer ha skriwagnour-kelennour .......................................................................... 5.2 5.2.1. Disoc'hoù diàr ar c'horpussoù "dornskridoù" ............................................................................ 5.2.2. Disoc'hoù diàr skridoù Iwan Tangi ha David ar Gall .................................................................. -F. Falc'hun 1 Lïes awalc'h e vên-me é klewed é lâred a-balamor da betra klask skriw e brezhoneg pa vez anavet galleg ged razh an dud a ouia kaosal brezhoneg iwe. Perag enta klask skriw e brezhoneg, elec'h skriw e galleg ha ma vehe lennet ged muioc'h a dud eid pa vez skriwet e brezhoneg. Marse awalc'h e vo lennet ged muioc'h a dud pa vez skriwet e galleg, en ur yezh vrassoc'h eid ar brezhoneg.

SKRIW E GWENEDEG-SKOL?: URZ AR GERIOÙ E SKRIDOÙ AR VREZHONEGRIEN AG AR

Krediñ a rañ goull ged ar re a lâra traoù a-sort-se: perag enta ne skriweet ked e saosneg? Hag ar saosneg, yezh vrassañ so hed-ha-hed an Istoer, ha sokénnoc'h, m'en assur deoc'h e c'hellehec'h beajiñ Bro-ar-Mintin-Sioul hemb gouied ar parlant a vez kaoset enni ma ouiet distilhiñ saosnegajoù.

Ur yezh, spered ur bobl merhad, men ma kaver buhez ar bobl, gouizigezh ar bobl hag arall… a lârer, en ur gaosal e mod nassionalisted penn-ketañ an 20ved kantved: "ur yezh, ur bobl hag ur F… ur vro!" Daoust ha 'meus lakaet ma fri a-barzh ar Chovinism benniget? Pell diac'halese. Re skuizh on ged ar politikerezh, ged ar jakobinïezh lakaet da goucho ged ar vro-mañ. Sossioyezhonïezh, lennegezh nariped studi hag a vez gwraet diàrbenn ar yezh-mañ e vez kavet enne un disterrañ tra hag a sella douzh ar Politik, a-wael. Skriw e brezhoneg? É voud gouestret eid marw pe buhez ar brezhoneg?

Er penn-ketañ-razh, êl ma vez lâret ged unan a ma c'helennourien ataw -un den mad eo -"Ur Pas ked, ged tud ha 'neus bet e-leizh a zeskamantoù eo e c'houlennamp da skriw. Salokrass, ar mes' tra eo eid ar brezhoneg iwe: hemb boud totalist, tud a ouizigezh hag a ouia brezhoneg propr ha yac'h

1 Falc'hun, François. 'Diwar-benn amzer da zond ar brezoneg ', Brud, no. 5, Hañv 1958. P.P. 5-8 4 eo a stagay douzh advewo ha moderniso ar yezh-mañ. Roparz Hemon a ouie ar wirionez. Med da ziwall so! Ne lâriñ ked iwe ema red da dud a ouizigezh vrezhoneg skriw eid amser-da-zond ar yezh, pe eid amser-da-zond Breizh. Ni a skriway hag a gaosay e brezhoneg eid tud ag an amser a-vremañ.

Brezhoneg n'eo ked ma yezh-vamm anehoñ, na galleg na saosneg naked. Marse awalc'h 'meus bet lennet muioc'h a bennadoù skiantel e galleg pe e saosneg eid ma 'meus bet gwraet e brezhoneg (e saosneg, ar peb muiañ, sur): peogwir e vez gwraet ar studi ihuel e galleg (hama! e saosneg muioc'h). Ar mes' tra a gredañ gober er yezh-mañ ma vez lâret lïes awalc'h e vanka gerioù skiantel, difetiss ha razh. Na boud ne vehe ked ger difetiss ebed en ur yezh, n'hellamp ked lâred penaos n'eus ked ag an dra-se a-barzh penn an unanigoù a ra ged ar yezh. Pa vez lâret glas kenklous lâred bleu, vert pe gris sokén, ha Yehan ar Go a so kondaonet da nompas diforc'hiñ ar liwioù-se? Gwir eo eid ar yezh iwe, daousto ma n'eus ked ger ebed eid lâred ur gomprenassion, eh eus un doare arall da zispleg 'nehi ataw: en ur heuli kentelioù troidigezh a-c'houde daou vlez 'h on bet da benn a gompren kement-se.

Pa 'meus komañset da skriw ar pennad-mañ e brezhoneg ema a-gaos da brouiñ, douzhpenn kement-se, ar pennad-mañ so savet eid tud hag a so kasset mad àr ar brezhoneg deja, n'eo ked eid John Smith da dañwad yezhadur ar yezh-mañ, med eid ar vrezhonegerien ha 'neus c'hoant da vago e brezhoneg o soñjesonoù diàrbennn ar brezhoneg. Hag un dez pa vo daet c'hoant d'unan da sevel ur pennad skiantel e brezhoneg, hemb boud "neuval", e vehe koutant da weled penaos n'eo ked e-gunan anehoñ.

Ken ewid kement-traoù so ur rêson rall: eid diskouez d'o ji a zita da ma ji bepred, a luchenna kach douzh ma ji peogwir ema ma ji ur pussart é toned a-bell, peogwir n'eo ked bet kouezet ma flous a-barzh an tuad-mañ 'istima o ji ne safay ked ma ji hirroc'h diàrnoñ. Boud a ra unanigoù êl-se ataw, benoted, pesaf diàrbenn ar yezh-mañ, sort ji ha ne safa ked a betra 'zita ma ji a-barzh amañ.

Seongwoo KANG

An nor d'ar studi

"INTRODUKSÏON", "pennad-digor" kenkouls evel "digoradur" -kement traoù a blij diñ iwe e gwirionez -petramant "an nor d'ar studi" evel ma lâre Yehan Marion gant e oberenn -lakaet e brezhoneg diwar an oberenn "Introduction à la vie dévote" bet savet gant Frances a Sales -En or ag er vuhé devot, pe instructioneu forh pourfitable eit conduire ha sonnat en inean én devotion, setu an droienn a gouch mad gant ar pezh a raïmp. Pa vez un oberenn pe ur studi un ti, ema an introduksïon un nor dehi. Mar ne gavomp ked dor vad ebed, dïaes e vefe antreal e-barzh, dïaes e vefe en em heñchañ.

A-balamour da gement-se ema a-boues sevel an nor a c'hell kass an dud da vond donnoc'h gant ar studi 'mit-hu?

Komañset e vo ar studi-mañ neuse en ur verchañ un dra hag a soñj deoc'h dibar, interessant pe direizh sokén é soñjal ma vez soñjet gant an dud: gwenedeg hag urz ar gerioù. Levesonet-hardi gant ar galleg 'mit-hu? Studïoù a so bet gwraet beteg pelloc'h a zisklêr deomp kavoud ur sell disheñvel war ar sujed. Ha seul vui ma kavomp heñvelig dregantad urz ar gerioù e brezhoneg komset douzh an heni e brezhoneg skriwet gant skriwagnerien-bobl, ha pa gavomp dregantad urz ar gerioù heñvelig adarre e brezhoneg komset douzh brezhoneg ar c'hantwezh a-raog, penaos e c'hellfemp displegañ?

Buan-ha-buan e vo gwelet -peogwir n'eo ked gwall-vourrapl chom douzh an nor pellpessort digarez a gass ahanon da studïal war brezhoneg Bro-Gwened-isel; gant pessort soñj eh añ -ar pezh a vo ressissaet-meurbed en ur pennad all -; gant petra? da lâred eo petra a vo studïet ewid ober ar studi-mañ. Ha gant pessort doare e riñ -sur e vo sellet douzh doareoù all awalc'h! -, ar c'hentañ doare a teu diñ e-barzh ma spered, sossio-lennegezh. Implij an doare sossio-lennegel ewid studïal war urz ar gerioù -yezhadur propr pe ur lodenn deus ar yezhonïezh a gredañ lâred -n'eo ked kredapl 'mithu? Koulskoude daoust hag e c'hell un doare siñtaks propr dispakañ choas ar stummoù frasennoù a c'hellfe bezañ disheñvel -ma ve nebeud evelato! -herwez digouezioù disheñvel, gant ho pluenn kenkouls evel dirag ur mor a dud petramant dirag un den é stenniñ ar mikro douzhoc'h? 6

Diwar a lâr an dud…

A vez KAOS DEUS AR GWENEDEG -diwar a lâr tud a so kenkouls evel tud a ouiziegezh sokén -n'omp ked en em baraad a weled tud o verchañ leveson ar galleg.

E-barzh levr K. Jackson (1967 2 ) en ur goms diwarbenn plass an taol-mouezh en henvrezhoneg, e lâr o vezañ ma'h eus bet gallegerien war-un-dro e tachad ar Gevred e oa gellet mired an taol-mouezh war ar silabenn ziwezañ 3 :

(P.79) "The reason for the failure of the new stress to penetrate into the Vannetais and to some extent into Goelo etc. is doubtless the greater proportion of speakers of Romance (French) living in those areas and especially in the "Mixed Zone" immediately to the east, as indicated by the distribution of place-names in -ac. These people presumably bilingual, would present, with their firmly-based French ultimate accent, a formidable barrier to the penetration of the new stress; though, as we shall see, there is a considerable intermediate transitional region in E. K. and W. V."

Ha kement-mañ a vefe ken gwir all ewid urz ar gerioù e gwenedeg iwe? Da lâred eo pa vez implijet muioc'h a stumm frasennoù S V O e gwenedeg, daoust hag ema é tond deus ar galleg? Setu ar pezh a denn d'an danvez studïet war zigarez ar skrid-mañ.

Savet so bet soñj ganiñ da ober ar studi-mañ, gwezh en ur lenn ur pennad savet gant E. Pipec (2017 4 ) diwarbenn urz ar gerioù e gwenedeg-ihuel gwezh en ur selaou douzh ur bresegenn gwraet gant O. Currie 5 diwarbenn chañchamant urz ar gerioù hed-ha-hed ar c'hembraeg rag-vodern hag ar c'hembraeg e finwezh trived blezad an aotreegezh brezhoneg-keltieg hag a oa kasset gant Nelly Blanchard. Hag en ur selaou hag en ur lenn iwe penaos ar wenedourion [START_REF][END_REF] a laka rener o frasennoù dirag ar verb gosig dalc'hmad, ha neuse ema heñvel douzh urz ar gerioù e galleg ma teu ar vrud deus-outi penaos ar gwenedeg so bet koussïet gant ar galleg, seul vuioc'h m'en em gav Bro-Gwened tost douzh 2 Jackson, K. H. A Historical Phonology of Breton. D.I.A.S., 1967. 3 Droug ha fachet gantañ e vefe furroc'h deomp chom war hon ewezh: orin chañchamant plass an taol-mouezh a so amsklàer c'hoazh (martese tachadoù: Ossism vs. Venetes), beteg Bro-Aven sokén eh eus kavet gerioù taolmouezhiet kreñv war ar silabenn ziwezañ: Gwener, Sadorn, isel, ounnar, ledan, pounner, banal, ataw (BOUZEC ET AL. 2017: 10).

Hag ema red gouzoud eh eus tri sort accent e brezhoneg war-un-dro: accent d'intensité (a c'hellomp troiñ gant taol-mouezh), accent de hauteur (a c'hellomp troiñ gant poues-mouezh) hag accent de longueur (an hirded) hag a so disheñvel mad o foues herwez ar parlantoù. 4 Le Pipec, Erwan. Profil syntaxique du haut-vannetais : le vannetais a-t-il une préférence pour la construction à sujet en tête ?. 2017. 5 Lecturer in English language and linguistics en Universtiy of Ljubljana. [START_REF][END_REF] 'Gwenedourien' a sinifïe tud a gKostez ar C'hoad, ag ar Vro Pourlet ewid tud a Vro-Fañch, pe gwelet e vese tud a Langoned douzh en em zisklêrio gwenedourien (Plourin 1982 P.XVII). E Seglian-Lawlann, ar ger "gwenedour" a so anavet didan ar stumm [ˈdʒɥɛnˈduʁ], ur stumm siñkopet, hag er Gemene (MCKENNA 1988) hemb siñkop, teir silabenn a-bezh; a ra deomp da soñjal penaos ar ger-mañ a so degasset gant Fisseloù pe Fañchaou en Hanternos ar Vro-Pourlet. Ar sonenn Melani vihan (a vez kanet war ton an dañs-plîn) e kavomp enni un aotrou a Vellioneg hag a vez lakaet gwenedour gant ur verc'h a Voulvriag: "(Ar verc'h a lâr) Ur Gwenedour n'eo ked mad 'med 'n ur press alhwezet, hag alhwezioù an teñsor 'vint ganiñ da viret." -"(Ar jaw-banal da respont dehi) C'hwi 'po keuz Melani vihan boud bet ma refuset, kar an aotrou deus Mellioneg deuy ked kén d'ho kweled. Ha pa v'it kasset d'ar park da labourad an douar, ha neusen 'ta Melani c'hwi 'po keuz ha glac'har." Ur pennad savet gant E. Pipec (2017) a zispak neuse stad urz ar gerioù e gwenedeg-ihuel (Margenag, an Ardeven, Arradon) en ur lakaad anehe tal-ha-tal, douzh un tu gant ar pezh a so bet lâret gant F. Favereau (1997 8 ) en e levr-yezhadur diwarbenn urz ar gerioù e parlant ar Poher; douzh un tu all gant ur skrid gwenedeg lennegel savet gant Y. Marion (1790): evel ma vo gwelet en ur pennad all, gwir eo e vez kavet muioc'h a frasennoù en dro S V O, hanter-gwir ma sellomp douzhtañ pishañ-pizh: Marion (1790) e teu splann deomp penaos urz ar gerioù e gwenedeg (en Arradon da vihannañ neuse) a vefe un dra ken kozh all evel staoñekadur e-barzh parlañchoù ar vro pe evel plass an taol-mouezh ebarzh parlañchoù ar vro; ha da grediñ a so e vefe stablil awalc'h an implij-se.

An deorï bennañ hon eus a so: seul vuioc'h ma yeomp d'ar Gevred seul vuioc'h a frasennoù er sort S V O a vo kavet ha n'eus ked kals a chañchamant etre ar c'hantwed 9 . Un dra all iwe deus studi E.

Pipec a so e vez kavet muioc'h a frasennoù er sort Inf. V (S) a vez kavet e parlant ar Poher (ur 6% bennak) ha herwez ar pezh ma tispake studi L. Timm (1989 10 ) ur 5% bennak gant ar skriwagnerien orin deus ar bobl é tond deus ar vro KLT vras 11 , muioc'h neuse ewid parlañchoù Bro-Gwened moarvad, 0%~0,6%, gosig sort ebed. Ouzhpenn kement-se hor bo gwelet ne glot ked implij ar stumm

Inf. V(S) e gwenedeg gant ar pezh a vez gwraet e KLT vras, an darn vrassañ deus ar frasennoù en tu

Inf. V(S) e gwenedeg klassel e oa displeget en dic'hour, koulskoude n'omp ked ewid lâred iwe penaos n'eo ked anavet ar stumm-mañ gant ar bobl, petramant ne vo ked kavet frasenn ebed en Inf. V(S) e- 7 Stankoc'h eo gant ar re yaouankoc'h (tud ganet war-lerc'h ar bloawezh 1950…) [START_REF] Islavarennoù | Ewid klosiñ?[END_REF] Favereau, Francis. Grammaire du breton contemporain. Skol Vreizh, 1997. 9 Le Pipec, Erwan, Opus citatum. 2017 PP.10-11 (NOTENN 7):

"La distance peut même être encore réduite : il n'y a que soixante-sept ans entre la mort de Marion (en 1824) et 1891. Soit le laps de temps qui nous sépare (en 2015) de 1948. Sur une période aussi courte, seules peuvent s'observer des variations superficielles (lexique, effets de mode…). Mais à distribution sociologique et à bagage culturel constants, les fondamentaux d'une langue (phonologie, morphologie, syntaxe) ne peuvent pas changer significativement."

10 Timm, Lenora. 'Word Order in 20th century Breton '. Natural Language and Linguistic Theory, vol. 7, Aug. 1989 11 Termenadur ar ger KLT a vefe disheñvel: lïes awalc'h e sinifi an tachad ma vese didan leveson ar skritur KLT (bet savet pe unvanet e 1907 gant Vallée hag Ernault) pe an tachad didan leveson an tri Eskobti bras; petramant é kaoseal en un doare fonologel, an tachad ma vez reolieg pe reolieg plass an taol-mouezh (douzh tu ar C'hreistez: an Oded an heni eo a rafe un hars).

barzh sonennoù deus ar bobl, e-barzh katekisioù pe e-barzh pezhioù-c'hoari-pobl, e gwirionez e vez kavet ur wech an amser.

Ar studi-mañ a sello neuse douzh an tachad etre ar Poher "Kreis-Breizh" (FAVEREAU 1997) hag ar vro (g)wenedeg-ihuel (Margenag > an Ardeven, an Arradon): Bro-Gwened-isel 12 .

Mar ne ve ked kals a ziforc'h etre Margenag (er vro (g)wenedeg-ihuel, ur sort) hag ar Poher (keneve ar c'hconjugaison périphrastique), e Bro Gwened-isel e vo kavet stummoù frasennoù heñvel pe heñvel douzh re ar Poher.

Hag en ur selled douzh ur pennad bet savet gant L. Timm (1989) ma vez lâret ganti diforc'h etre skridoù ar skriwagnerien douzh tu ar bobl hag ar yezh komset e c'hellfemp kompren: douzh tu ar skriwagnerien-bobl so bet kavet 70,4% a frasennoù e stumm V S O, ha 20,7% e stumm S V O hag ar c'hconjugaison périphrastique 5% hebkén [START_REF]Peu de jours après, le plus jeune fils, ayant amassé tout ce qu'il avait, s'en alla dans un pays étranger fort éloigné[END_REF] , hag a so heñvel-mik douzh ar pezh a so bet dispaket gant F. Favereau ewid parlant ar Poher (65%, 25% ha 6%) [START_REF]Et postquam omnia consummasset, facta est fames valida in regione illa, et ipse coepit egere[END_REF] .

Amañ e c'hellomp degass soñj deus parlant an Arradon (PIPEC 2017): ar yezh komset n'eo ked gwall-zisheñvel douzh ar yezh skriwet bet savet ar c'hantwezh a-raog. Neuse, ar pezh a c'hellimp klask ober a so: lakaad ar yezh komset tal-ha-tal gant ar yezh skriwet ewid gwenedeg-isel iwe.

Gwezh, en ur heuli doareoù da zielfenniñ ar frasennoù hag a so bet gwraet gante meur a wezh -da gentañ, ewid heuli an doareoù e vefe gwelloc'h gouzoud petra eo an doare-se ha penaos mond warnañ gant ar brezhoneg moarvad… -pe tennañ deus-oute stummoù frasennoù da zielfenniñ. Gwezh all, en ur soñjal diwar gement-se, peheni a vefe gwelloc'h ewid lakaad da gouchañ pa vez brezhoneg [START_REF] Et Abiit | et adhaesit uni civium regionalis illius: et misit illum in villam suam ut pasceret porcos[END_REF] , da skwer pessort stummoù frasennoù da zielfenniñ just-mad pa welomp bremañ un dornad islavarennoù-distag gant brezhonegerien a-vihan hag islavarennoù-stag hag a vez implijet gante -ar pezh a so mad da geñver ar yezhadur -e kav diñ ema mall lakaad anehe en dregantad iwe.

Evel ma welimp pelloc'h, ar c'horpussoù a vo rannet en pemp lodenn a-vras: 16 : kronikennoù ebarzh ar journal 10

Pessort mod e yay ar studi-mañ war-raog…

Da c'houde ar pennad-mañ e vimp o klask goûd diwarboues urz ar gerioù hed-ha-hed an amser diwar studïoù gwraet en a-raog, a-balamour da c'hoûd hag-eñv eh eus bet chañchamañchoù heverk. Ha war-lerc'h e vo kaos deus ar yezhadurioù: er penn-kentañ 'meus klasket kempenn herwez an amser ma'h int bet embannet (setu ma teu an droienn yezhadurioù hengounel ha yezhadurioù modnewez), med red eo goûd iwe e-mesk levr-yezhadurioù so savet a-newez (da lâred eo goude ar bloawezhioù 1970 20 ) so ideioù savet diwar yezhadurioù hengounel pe kent (reaksionism?). War-lerc'h bezañ gwelet ar pezh a vez lâret gant ar yezhadurioù, pred eo lâred petra eo diforc'hioù etre skridoù Er penn-kentañ, un hipotesenn a beurbado e-kerz ar studi-mañ -diforc'h etre koms ha skrid mand oc'h engortos gweled ha klewed -; ha petra a lâr(e) ar skïant diwarbenn an dra-se, ha rannet ar yezhadurioù en daou strollad etre yezhadur hengounel-glan ha yezhadur mod-newez e-keñver an amser, petra a ra deomp ranno en diw?; ha war-lerc'h, o vezañ ma welimp un dra a denn da barlañchoù a Vro-Gwened, mall iwe selled douzh ar pezh a vez gwraet e KLT, ken ewid ober kement-se e vo tu lakaad war wel oberennoù gwenedeg lakaet e yezh Bro-Leon, ha katekisioù a-dal ma so diforc'hioù etrese… ken ma fin e vimp arru gant ar Mabig Prodig hag a oa bet skriwet ha kontet dre meur a barlant; ur wech gwraet kement a brederioù war ar yezhadur reizh e-keñver urz ar gerioù e vo c'hoant deomp da amweled penaos ema (pe e oa) e-keñver ar vorfologïezh, ar pezh a vez lâret hag ar pezh a vez goulennet ganeomp da skriwañ. Heb-pell neuse e vo kaos deus urz ar gerioù adarre, nemed en ur selled douzh yezhoù all iwe; petramant labourioù so bet gwraet en a-raog diwarbenn urz ar gerioù hag o c'haosioù a-beb-sort. Ha kent da fin, penaos e vo dielfennet pe pezh sort frasennoù a vo dielfennet ganiñ… En ur zerc'hel soñj deus kement-traoù hor bo amser da lâred petra eo ma doareoù da selled douzh ar c'horpussoù: doareoù ken boutin, divoutin (ewid un enklask hag a vez gwraet yezhonïezh douzhtañ ataw!) evel sossio-lennegezh, filologïezh (!) hag all.

KLT
12 2.1. Kaosioù ha kaosioù: Chañchamantoù? Disheñvel?

Lïes awalc'h, ar pezh a vez kavet e-barzh levrioù-yezhadur hag ar pezh a vez gwraet e gwirionez gant "gwir-implijerien ar yezh" a so disheñvel. Brezhoneg iwe heb bezañ achapet douzh an hengounioù-skrid-se, ma welomp en e levroù-yezhadur o tislâred ar pezh a vez gwraet e gwirionez 21 .

O kaoseal deus 'disheñvel' pe diforc'h etre ar yezh skriwet hag ar yezh komset, red-mad eo gouzoud piw eo a vese o skriwañ e brezhoneg adaleg kalon an 19ved kantved: tud a Ilis anehe c'hoazh lïes awalc'h, tud a ouizidigezh meur a wezh iwe (Kervarker, Jaffrennou, Herrieu h.a.). Ha distro d'an amser dostoc'h douzh hiriw-an-dez, e kalon an 20ved kantved e welemp skriwagnerien so o tond deus ar bobl (Jarl Priel, Herve Herri, Yeun ar Gow, Anjela Duval, Jañ-Mai Skragn h.a.) desket gante skriwañ ha dehe da skriwañ-diskriwañ o "zamm buhez" en o yezh-vamm.

Chomet so da c'houzoud pessort diforc'h a so etre ar yezh skriwet gant tud a ouizidigezh (tud a Emzao, Gwalarnisted, Liammisted h.a.) hag ar yezh vew, komset. Med evel m'hon eus gwelet ebarzh ar pennad a-gent: ar yezh skriwet a-raog an Emzao n'eo ked gwall-chañchet, stabil a gredomp lâred e parlant an Arradon da vihannañ (PIPEC 2017):

Splann e welomp ema heñvel an dregantad an eil douzh egile: un disterrañ diforc'h a gavomp amañ a so dregantad ar stumm OVS ha dregantad an Inf. VS (id est ar c'hconjugaison périphrastique) 23 . An diforc'h etrese, neuse etre ar yezh sewenaetoc'h ha yezh ar bobl simpl a oa nebeud a-raog an Emzao. 21 Lod anehe a laka ur sort ar pezh a vez lâret e gwirionez gant an dud, tostoc'h douzh ar yezh komset pe notennoù diwarbenn impljoù (evel heni CHEVEAU 2017). 22 Opus citatum. P.9 23 Moarvad, implij ar stumm dic'hour hag a oa stank er yezh skrid a lakae an diforc'h (gweled infra).

J. Beteg pelloc'h hon eus dregantad ar stummoù frasennoù stabil-pe-stabil etrese nemed -red eo gouzoud -seul vuioc'h eh amp d'ar Gevred seul vuioc'h a stumm frasennoù SVO a vefe kavet 30 ha kement-se n'eo ked un dra newez med kozh awalc'h a gredomp lâred. Pe a-hend-all da grediñ a so penaos n'eus ked kals a ziforc'h etre ar yezh komset hag ar yezh skriwet. Med pezh a so amañ ar skridoù bet dielfennet gant L. Timm (1989) a so diwar skriwagnerien-bobl desket gante skriwañ, martese ne vefe ked med ur stumm sewenaetoc'h ewid ar stumm komset.

diwarbenn an islavarennoù doareañ e-keñver urz ar gerioù: dreist-oll daoust ha ma ve meneget gante ar stumm evel stagell V S + S V 44 evel m'ema bet lâret gant S. Hewitt (2018):

"The pre-matrix embedded clause counts as slot 1, leaving the first element of the matrix clause as slot 2; hence no adjustment rules needed to ensure T2 in affirmative PSO order in the matrix clause. (38) [Ma veż amser]1, e M tebro2 an L dud krampouzh […] However, especially with lexical subjects (with pronominal subjects mainly in SW), SPO is increasingly possible in the matrix clause: (39) [Ma veż amser]0, an L dud1 a L zebro2 krampouzh […] Since SPO also possible (breaking T2 constraint) in matrix clause, would not be surprising for PSO with T2 adjustment rule to be found in some varieties (but none with which I am familiar 45 ) (40) ??[Ma veż amser]0, dibriñ1 a L ray2 an L dud krampouzh."

Dre-se e teu da welloc'h soñjal, urz ar gerioù e brezhoneg so gwelloc'h dehi lakaad an traoù newezdeut e penn kentañ ur frasenn -pe pa vez ur frasenn eeun, pe pa vez ur frasenn kenurziet -kentoc'h ewid an traoù "pouesussañ", a posteriori a c'hell liammañ gant ar frasenn en he raog (LE GLÉAU 1973 46 ) med chomet e vefe ar bpriorited gant an doareenn pe gant ar renadenn-dieeun-lec'h (pe amser) da vezañ lakaet e penn kentañ ur frasenn.

Levrioù-yezhadur mod-newez a ziskouez ar yezh -reizh pand eo lakaet e-barzh ar levrioùyezhadur -diwar an implij, dreist-oll diwar parlantoù-pobl (deskriptivel 47 ). Hag anad neuse eh eus daou gamp pa vez pe levrioù-yezhadur pe levrioù-deskiñ: douzh un tu, unan hag a ziskouez ar yezhadur braw, reolieg-abominapl; douzh un tu all, unan hag a zispak ar yezh implijet gant ar bobl, diwar implij ar bobl 48 .

Ar pezh a venegomp e-barzh cours élémentaire R. Hemon (1932 49 ) n'eo ked aet pelloc'h e gentel ma kavomp ar c'hconjugaison périphrastique e-barzh ar bajenn 17 hag e lâr: "Vous savez conjuger le présent de l'indicatif des verbes à la première personne et à la troisième personne du P. Trepos 56 a lâr neuse diwarbenn urz ar gerioù evel ma lâre F. Kervella 57 : p.356: "Le mot essentiel sur lequel on veut attirer l'attention, celui qui révèle au mieux la pensée de l'auteur ou ses intentions implicites, peut toujours se placer en tête." Hag a so c'hoazh ewid urz ar gerioù S V O, P. gant e-leizh a frasennoù ma kavomp lïes a draoù lakaet e penn kentañ an islavarenn: un anw boutin, P.331, P.346 "goude beza krouet ar gwaz, Doue a grouas ar vaouez"; un anw divoutin, P.334, "trohet e garrad gouzill, Lom a zellas ouz an heol"; un doareen, P.333 "pa rooh, mignon e vezoh, den fall avad, pa houlennoh", "nemed ha glao pill a rafe, dornet e vo warhoaz"; un anw-verb, P.223, P.351, "daoust pegen klañv eo, sevel a ra an diri", "goude ha me gouezfe mein, mond a rin beteg kêr".

Dïaes e oa deomp soñjal neuse e-barzh pelec'h da lakaad levr-yezhadur Trepos, diwar a lâre diwarbenn urz ar gerioù em bije bet gellet lakaad e-barzh ar strollad yezhadur hengounel-glan.

Koulskoude pa sellomp douzh ar pezh a vese displeget gantañ (da.sk. implij 'ressiss' deus ar 56 Opus citatum. 1996. 57 Amañ ema meneget ar pezh a vez lâret gant S. Hewitt 62 diwar terminal speakers 63 Bro-Dreger a gav 59 Ar pajenn 17 ha 35 e welomp enne reolennoù-pouesmouezhiañ deus brezhoneg Bro-Gwened, dreist-oll so bet meneget gantañ reolennoù disheñvel douzh re ar C'hLT: P.17 "vann., tad (a long); pl. tadeu (a bref);", ha kement-mañ gwiriet -ewid parlant a Vargenag da vihannañ -e-barzh Le Pipec, Erwan. 'Lecture critique du NALBB'. La Bretagne linguistique, no. 13, 2004, pp. 157-75 , 1996, pp. 45-65. (PP.50-51):

"This is a term that is found in the literature, although its negative connotations make it controversial. Some have suggested the term partial is preferable, although this would not distinguish them qualitatively from semi-speakers.

Terminal speakers are those with some passive knowledge of the language and very limited productive skills, gwelloc'h lakaad ar verb displeget en trived plass en arbenn a sklàerded al lavarenn pa vez lakaet un islavarenn en he raog. Mar bez diskouezet "frazennoù pennlammet" gant F. Kervella en e yezhadur 64 en ur lâred ema ur fazi o vezañ m'ema un dra hag a gavomp dre skrid kentoc'h ewid dre gomz 65 .

Koulskoude, heñvel eo ganiñ n'eo miret an doare-mañ nemed ewid ar skridoù -da lâred eo en abeg stilistik -, implijet e vez e-barzh peb kaoseadenn war bemdez gant ar vrezhonegerien 'neus tapet ar yezh war barlenn o mamm 66 .

E-barzh al levr Evel-se e oamp 67 , ar skriwagner a ziskouez lïes a stummoù hag a c'hellfemp ober gante ewid al lavarenn isurziet, hag e c'hellomp komañs ul lavarenn isurziet gant ur sujed?: evel ma lâr S.

Hewitt 68 , skriwagnerien douzh tu ar bobl, kouls ha skriwagnerien douzh tu an Ilis, a gav gwelloc'h lakaad e penn kentañ al lavarenn isurziet pa vez un anw boutin pe divoutin ( da lâred eo pa ne vez ked Meur a stumm all a so bet disklêriet iwe: Setu + V; Hag + e + V; S + a + V ( + O) (ewid pouesañ); S sometimes reduced to frozen fixed expressions. This very limited knowledge can be the result of either very partial acquisition of the endangered language (say, overhearing it spoken irregularly by grandparents to each other), or of an advanced level of attrition in someone who might have been a more fluent speaker in childhood." 64 Opus citatum. 1949. §753:

"Pa vez ur renadenn doareañ un tammig hir avat e vez kavet alïes, er yezh skrivet, un troc'h er frazenn a gendalc'h neuze gant ur ger bennak ha n'eo ket ar verb en un doare personel. Setu ur skouer bennak eus an doare ober-se : An deiz war-lerc'h, beure mat, Arnus a oa krog da reizhañ pep tra a-benn al leur-nevez. (Dir-na-Dor) […] Echu e bedenn gantañ, Gwenole a zeuas war blasenn an iliz. (I. Krok) […] Ur seurt doare-se a gaver enta e labourioù hor skrivagnerien aketusañ. Lakaet e tle bezañ koulskoude da wir fazi an darn vuiañ eus an amzer ha ret skrivañ: … e oa krog Arnus; […] … e teuas Gwenole …" 65 Ibidem. P.396, hag e ouzhpenn "n'emañ mui o lec'h en ul levr deskiñ brezhoneg, da skouer e "Cours Elémentaire de Breton" R. Hemon a zo ar gentel 22 anezhañ da reizhañ penn da benn war ar poent-se." 66 http://banque.sonore.breton.free.fr/resultats.php5 (gwiriet d'an 3 a vis Mae e 2021), douzh ar frasenn c'halleg "Chaque fois que nous étions malade, Joseph venait nous voir." eo bet roet gante (Sant-Riwal, Pleurgad, Servel, An Ospital, Plouziri, Santeg, Kerrien, Moelan, Bourc'h-Kintin, An Houadig, Sulnieg, Plounez), ar frasenn a stumm heñvel-mik: Stagell (seul gwezh, beb taol, bewech h.a.) + ma pe a, e + V + klañv, Josef (Chop, Jojep h.a.) + V + da weled ahanomp (d'hon gweled). 67 Herri, Herve. Evel-se e oamp, Al Liamm. 1982. 68 Loco citato. 2018. P.27 V O ("logique" heb soñjal pouesañ war ar sujed); S V O (anaforenn); nV + ober + S (+ O); Bez' + V + S; O + a + V (+ S); n + V (+ S + O) (stumm-nac'h); S + n + V (+ O); ar faux-sujet e-barzh ar frasenn stumm-nac'h. Lakaet eo bet kemm gantañ etre daou S V O, unan ewid pouesañ war ar sujed, hag unan all é c'hounid takad diwar batrom ar galleg (P.297) en ur venegiñ P. Trepos (2009) 69 hag ouzhpenn kement-se e lâr e vese gwelet ar stumm lojik-mañ lïes awalc'h e-barzh ar c'hollokoù pe levrioù-deskiñ brezhoneg, kentoc'h hag abretoc'h ewid ar stummoù all adaleg F. Vallée da vihannañ, ar pezh a so kontrel-mik bremañ: gwelet e vez ar stumm nV + ober + S (+ O) kentoc'h ewid ar re all, ur stumm hag a vez lakaet gant F. Favereau, neutr a-benn bremañ: "(P.301) … de la conjugaison dite "périphrastique" […] est également emphatique, au départ […] Mais elle est assez largement usitée, voire usée, au point de devenir relativement neutre désormais, puisqu'on l'emploie dans quelque 6% du total des indépendantes ou principales ici considérées (Poher). Elle correspond alors toujours à une insistance particulière sur le verbe, donc sur l'action ainsi exprimée, outre, par usure de cet aspect sémantique, la nécessité d'ordonner diverses informations".

Ha kaos so bet lakaet gantañ war plass ar verb, tri anehe a-dra-sur evel m'ema bet lâret gant R.

Le Gléau (1973), V1, V2 ha V3, en ur zisklêrio ema ar verb en eilved plass 'ni eo ar peb aliessañ, evelato. Rannet V1 e 6 implij disheñvel (doare-gourc'hemenn, tags 70 , 'ema', verboù kreñv 71 , V1 e Lanijen 72 , 'kaoud' e penn kentañ ar frasenn e gwenedeg), e c'hellfemp menegiñ implij ar stumm V1 aeneb douzh reolenn olleg ar sevel-frasennoù e brezhoneg, evel ma so diskouezet a-us, V1 e Lanijen, e Bro Fissel-Fañch 73 hag er Vro Pourlet 74 iwe -da lâred eo en takad etre brezhoneg ar Gwalarn ha brezhoneg ar Gevred -ewid verboù so hebkén ataw: gweled 75 e Lanijen 76 hag e Gloñvel; ar verb 'boud' med heñvel eo ganiñ ne vez lakaet e penn kentañ ur frasenn evel-se nemed pa vez an amseramdremenet a posteriori. Evel ma lâr O. Currie 77 (2000) ewid chañchamant urz ar gerioù e kembraeg rag-vodern (fin ar 17ved kantved) ema pouesus iwe selled douzh ged pessort verb so savet ur frasenn: P.16:

"Simon Thomas, on the other hand, in both Hanes y Byd a'r Amseroedd and Histori yr Heretic Pelagius, alternates between the two constructions, showing quite specific preferences for AIV order with certain idioms, and for the dummy subject construction with other idioms. So, for example, with the 3s past of bod 'to be', Simon Thomas consistently uses the AIV form bu rather than the dummy subject 22 form fe fu; for the 3sg future of bod, on the other hand, he consistently uses the dummy subject form fe fydd, instead of the AIV form bydd. With the impersonal construction with the verb darfod 'to happen', Simon Thomas consistently uses the AIV form darfu, instead of the dummy subject form fe ddarfu."

Skriwagnerien pe komserien e brezhoneg iwe a oar lakaad ar verboù-mañ-'r verboù e penn kentañ ur frasenn, ken gwir all ewid ar stummoù all herwez lec'hioù so, evel ma ne vez displeget ar verb 'kavoud' gosig nemed war batrom nV + ober + S (+ O) -da lâred eo "Kavoud a rañ…/Kavoud a ra diñ" -e Kreis-Breizh -, kouls ar verb 'gouzoud' a vez displeget lïes mad er-mod-se e lec'hioù so "Goûd a rez" pa vez kavet "te 'oar, c'hwi 'oar" liessoc'h 78 .

Ha neuse, F. Favereau o tisklêrio bezañs ar V3 e brezhoneg da heul R. Le Gléau (1973) a lâr ouzhpenn ema ar V3 a-eneb douzh reolenn ar sevel-frasennoù e brezhoneg adarre, souezhus e mod ebed avad, a vez implijet kals sokén gant ar gomserien ken lïes evel ar skriwagnerien: evel ma lâr R. Le Gléau (1973) e vez implijet dreist-oll ewid sklaerded al lavarenn hag ewid lakaad ur liw all d'al lavarenn (stilistik). Alïes e vez kavet un adverb e penn kentañ ha heñv bezañ heuliet gant ur sujed (pe sujed raganw pe sujed anw boutin, divoutin), stumm evel ma so bet lakaet gant O. Currie (2000) 79 , AdvPS = Adverbial phrase + personal pronoun subject + verb; AdvNS = Adverbial phrase + nominal subject + verb. E kembraeg rag-vodern iwe, ma oa ur yezh V2 a priori anehañ, e vese kavet ar stumm V3 lïesmat e-barzh an divisoù e kentañ gour hag en trived gour 80 .

Lakaet so bet kaos gant F. Favereau en e levr yezhadur diwarbenn plass ar sujed, en ur lâred pa vez lakaet ar sujed e penn kentañ ur frasenn ema ewid pouesañ warnañ awalc'h 81 hag ar raganwoù é sinifi semi-exclamatif pa vênt lakaet er penn kentañ.

El lodenn, urz ar gerioù olleg (P.330) 'noa skriwet e santomp ema-heñv é tamall d 'ar stummoù 'generativel' all: "Cependant, si cette règle fondamentale s'applique très largement, l'usage que l'on disait jadis "tyran des langues" ou l'emploi usuel -facteurs également très forts dans le vécu des bretonnants (pour qui cette langue est tout d' abord intime et d'usage domestique ou de proximité) -font qu'il sera souvent puéril de vouloir à tout prix renverser ainsi certaines propositions, comme le suggèrent des "exercices structuraux" par trop schématiques souvent : ur muzul zo da bep tra (

ha pa ve d'ober tokeier) ! (fig. il y a une limite à tout !)."

Diwarbenn urz ar gerioù pa vez un islavarenn e tiskouez e c'hellomp lakaad (V3 neuse) un dra all hag ur verb (V2 neuse, ar pezh a so d'ar muiañ): P.336 "Sujet ou complément en tête de 78 Favereau, Francis, Opus citatum. 1997. P.298: "Ainsi, par exemple, si l'on entend en Cornouaille maritime f'oar ( < c'hwi 'oar) vous savez. . . , l'expression te 'oar. .. paraîtra-t-elle relativement emphatique au centre ( = toi, tu sais -sous-entendu : pas moi, nous, eux etc.), car l'on dira plus usuellement et plus naturellement goût a rez (voire goût 'ouzez avec quelque insistance, goût ' walc'h ' rez / rit, g'walc 'h ' rit par amuïssement), ou plus souvent encore, en incise, 'ouzez ' walc'h (Ph) tu sais bien, ' vel ouzout (T) comme tu sais . . ." 79 Loco citato. P.6~8 80 Ibidem. P.6~7 81 Favereau,Francis,Opus citatum. P.325 subordonnée -si la structure ci-dessus [da lâred eo V2: Stagell + V (+ S) V (+ S)] est bien la plus courante, plusieurs exceptions existent, mettant le sujet (voire le complément d'objet) en tête de principale après la circonstancielle, par insistance ou non 82 " Evel m'hon eus gwelet e c'hellomp lakaad ur sujed a anw boutin pe divoutin e penn kentañ un islavarenn evel ma vez diskouezet gant S. Hewitt (2018) evel ma so bet meneget gantañ, an traoù all a c'hell bezañ lakaet. Ma vez lakaet un dra hag a c'hell liammañ ar frasenn m'emañ enni hag ar frasenn en he raog, un dra newez-deut, a posteriori; un dra ar peb pouesussañ a vefe lakaet e penn kentañ un islavarenn neuse a-nes ma ne vefe ked ur sujed a anw boutin pe divoutin hag a gavomp gwelloc'h lakaad er penn kentañ.

Distro eo E. Chalm daved Kervella (1947) en ur zegass soñj deomp e vez lakaet an traoù pouesussañ e penn kentañ ur frasenn: P.204 "Ainsi donc, en breton, on met en tête de phrase l'élément -mot ou groupe de mots -le plus important" hag eo bet ouzhpennet evel ma tisklêr F. Favereau (1997) e vez roet ar briorited d'an doareenn ewid sevel ur frasenn neutr: P.204 "Cela donne, dans les faits, majoritairement la construction: -A l'affirmatif: A + eV+ S + C Brav e oa an amzer dec'h, Debret eo bet merenn er gegin […] s'ils ne débutent pas la phrase: 1. L'attribut a priorité, et suit le verbe Dec'h e oa brav an amzer, Er gegin eo bet debret merenn …".

Ar yezhadur newezzañ ewid brezhoneg Bro-Gwened, levr-yezhadur L. Cheveau (2017 83 ) a so da gentañ reneweziñ levr-yezhadur Guillevic&Le Goff (1902&1986) hag er pinvikaad gant skwer tennet gant L. Cheveau e-hunan diwar e enklaskoù heniennel pe diwar abadennoù Radio 84 . E-barzh e levr-yezhadur eh eus bet gwraet a-daleg 296 betag 329 ewid peurzispleg urz ar gerioù e gwenedeg standard. Ar c'hentañ menegiñ 'neus gwraet a so enta: P.300 "On place en première place l'élément sur lequel on veut insister (à condition d'appuyer dessus avec la voix), l'élément nouveau dans la conversation et que l'on veut ainsi mettre en scène, l'élément qui répond à l question qui a été posée. En vannetais l'ordre "neutre" est généralement SVO (sujet-verbe-objet) Amañ e kavomp adarre ur menegiñ newez (newez, war-lerc'h LE GLÉAU 1973) hag lâr e vez lakaet e penn-kentañ ar frasenn un dra newez-deut, hag a c'hell liammañ ar frasenn hag ar frasenn en 82 Favereau, Francis. Opus citatum. 1997. P.336: "daoust 'n'a bet ur gordenn vat ha paeet ar priz uhel, ar bioù ne raent ket muioc'h laezh"; "ar wech kentañ a oan hanvet, me a oa hanvet an Dogan (P. Proux)"; "ma savit hugale fur, un dez e raint deoc'h plijadur !"; "ma'h eo amzer gollet, bet am eus c'hoazh alies". 83 Cheveau, Loïc. Opus citatum. 2017. 84 Ibidem. PP.10-11 24 he raog. Hag SVO o vezañ ur stumm neutr e gwenedeg -hag ouzhpenn gant ar pezh a lâr er bajenn 303 85 -e ouzomp enta petra sinifi ar frasenn "Arhoah ni e huélou 86 " e-tal "Àrc'hoazh e welamp". Er pajennoù 325-327 e lâr rannigoù hag a vez implijet war-lerc'h an droienn "n'ouiañ ked" -na boud ma vez klewet 'ma' hembkén dre goms lïes awalc'h -e welamp boud lakaet ha(g-eñv) da gentañ evel ma oa bet gant Guillevic&Le Goff (1986 87 ) e-tal skwerioù savet getoñ, ur skwer tennet ag un oberenn savet ged Y. Marion (1856 88 ): "eh añ da (c'h)oulenn get matezh ar person hag-eñ a zo gwir ar pezh a lâret diñ 89 ", chomet da gompren hag-eñv ema an hag-eñv-mañ un anaforenn hag a gass ar pezh a lâret diñ pe ur stumm skornet êl ma kavamp bremañ. Pa vez kaos ag an islavarennoù, e welamp ged ar pajennoù 315 ha 328 penaos ar stumm V3 a so diwar an implij hag a so gwir er lec'hioù arall (dreist-oll àr-lerc'h ar stagell peogwir pe perag).

Ma'h omp bet o lâred 93 e vez lakaet ar pouesussañ tra e penn kentañ ur frasenn, adaleg F. Kervella (1947 94 ) da vihannañ, gwelet e vese un neubeud a yezhadurourien o lâred e vez lakaet un dra newez-deut kentoc'h, en ur gompren ar soursi stilistik ar pezh a vez gwraet gant ar bobl ha gant ar skriwagnerien e gwirionez. Yezhadur F. Kervella, ha P. 93 Ewid kaoud ur sell a-vras douzh ar lodenn-mañ en ho pedañ da weled ar Stagadenn-vihan I: taolenn 1. 94 Opus Citatum. m'ema pell awalc'h douzh an implij e gwirionez, kuit da lakaad un dra a-eneb douzh ar reolenn daoust ha m'ema kavet ur yoc'h gant ar gomserien hag ar skriwagnerien douzh tu ar bobl, kouls douzh an Ilis: yezhadur preskriptivel pe normet awalc'h, tress ar brezhoneg xénolecte 95 warne. Kement traoù a zispak awalc'h ema disheñvel ar pezh a vez skriwet e-barzh levrioù-yezhadur douzh ar pezh a vez lâret gant an dud e gwirionez er memes mare 96 : disheñvel douzhte, en ur heuli ar yezhadur a oa bet skriwet en e raog, en ur glask sevel un dra normet, un dra reolieg. Dre-se pa studïomp war an traoù a so bet skriwet gant ar bobl, kontet gant ar bobl, e vefe gwelloc'h nompas barnañ warne diwar ar yezhadur hebkén: e tle -ar c'hontrel eo -sevel pe kaved ar reolennoù diwarne. 95 Le Pipec, Erwan. 'Les trois ruptures sociolinguistiques du breton'. International Journal of the Sociology of Language, 2013. P.6: "A l'inverse, le breton le plus exogène sera celui qui, malgré une plus grande distance lexicale au français (effet recherché en soi), présente le plus de calques syntaxiques romans, le plus haut degré d'alignement sémantique, phonologique et accentuel sur le français, ainsi que lamorphologie la plus conforme au seul usage normatif." Koulskoude amañ e welomp kentoc'h un tech da bellaad douzh ar galleg dre urz ar gerioù. 96 A-nes levrioù-yezhadur so…

En tu all d'an Elle, d'an Oded, d'an Aon ha da Blougastell…

Beteg pelloc'h omp bet o selled douzh an diforc'h etre ar yezh komset (gwenedeg, Kreis-Breizh) hag ar yezh skriwet (gwenedeg, an tachad Kreis tamm pe damm 97 : Lannuon, Pleiben, Priel h.a.). Dond a ra soñj diñ neuse daoust hag e vo dedennussoc'h lakaad diw rannyezh klassel skriwet talha-tal an eil gant eben: ar gwenedeg klassel a-dra-sur hag ar leoneg klassel douzh an tu all. 140 "peheny à recommandanff deuh hou bout ordinairement en ou intention principalement pen douh en Ilis"; "ac er peh à deléet de credeing"; "Pehani a zo bet conceuet dré er Spered santel, ha ganet ac er Guirhiés glorieux Marie" 141 Ne oa ked stabil-stabil etre "an" hag "en" evel ma oa bet skriwet "an" hag "en" da heul e-barzh ar memes frasenn: "An Form da obér an Pron e Brezonec evit en ol Përsonet, Curéet, ha Vicairet"; pe daou furm disheñvel dirag ar memes ger: "Me cret en Doué an Tat ol puissant, croeour dan eanff ha dan douar." vs. "A zo montet en enff, hac à zo asséet en tu deheou de Doué en Tat ol puissant." 142 Red eo chom war hon ewezh: martese ema ar ger-mell "an" hag ar rannig-verb "a" diw anien disheñvel ekeñver ar fonologïezh evel ma kavomp hiriw-an-dez c'hoazh e kembraeg "y(n)" ewid "an ("en" gant /ə/ e gwenedeg) hag "a" ewid "a" ("e" bremañ gant /ə/ e gwenedeg), da lâred eo ema heñvel ar jeu, kembraeg ha gwenedeg rag-vodern. Ouzhpenn kement-se pa soñjomp e vez distaget [a] ewid "a (eus)" e gwenedeg e c'hellomp soñjal ema disheñvel ar chañchamant distagadur herwez ar gerioù… 143 Koulskoude ma sellomp douzh kartennoù so deus an ALBB e welomp e vese distaget [a] Jouitteau (2013 194 ) a sell douzh ar c'hconjugaison perphastique da lâred eo Inf. V , a-dreist peb tra, en ur reiñ da weled meur a zoare da sevel ar c'hconjugaison periphrastique-mañ, lïes awalc'h gant ar verb-sikour 'ober' petramant gant ar verboù so o-hunan (rankoud, dleoud, gouzoud h.a.) pe a-hend-all gant verboù leksikal all (lenn, redeg) pezh a vefe un dra dic'hortos; hag a-benn ar fin, -gantañ adarre! -Erwan le Pipec (2017 195 ) -hag a so ur studi oc'h ober diñ-me choas ar sujed-mañ -a ra ahanomp da arnodiñ urz ar gerioù e gwenedeg-ihuel ma santomp ennañ e vez lakaet ar rener dalbezh pe gosig dirag 189 Opus citatum. 190 Opus citatum. 191 Stephens, J. Word order in Breton, School of Oriental and African Studies, University of London. 1982. 192 Ibidem. P.7~8: "I am a native speaker of the dialect of Bro-Dreger, having learned French only when I went to school. Most of my study will be based on my experience with and knowledge of that dialect. I should remark, however, that I have examined sources from all the other dalects including Bro-Wened. These are available in a number of publications in Breton, such as Al Liamm, Hor Yezh, Pobl Vreizh, Barr-Heol, Brud Nevez, Skrid, Al Lanv, Evit ar Brezhoneg. An important other source is the collection of the spoken Breton of Bro-Dreger by Jules Gros. Gros, himself a native speaker of the dialect of Bro-Dreger, carefully compiled a collection of Breton as it was spoken, in the first part of this century.

[…] There exist also monthly magazines on audio tape cassettes: Kazetenn ar Vro Plinn, Kazetenn Bro-Dreger, Kazetenn ar Menez, for example, which proved to be valuable sources of material. The speakers on Kazetenn Bro-Dreger speak in the dialect of Bro-Dreger, but Bro-Plin being close to the South, includes speakers from different dialects. Finally, during regular visits to Brittany, I have been able to consult neighbours and members of my family, all native speakers of Breton, and for whom Breton is still the everyday language." 51 ar verb, hag a ziskouezo urz ar gerioù brezhoneg dre goms (Margenag, An Ardeven, Arradon e-tal heni ar Poher hag a so bet studïet gant F. Favereau) ha heni ar gwenedeg klassel.

Pennad L. Timm (1989) Un dielfennañ diwar implij a oa da zigentañ, koulskoude evel ma vese gwraet kals d'ar marese ne gemere e kont, perag e vez skriwet pe lâret er mod-se, ne ziskoueze ked ar frasennoù e-toues ar frasennoù all, da lâred eo ne rae 'med un dielfennañ formalist all. Un dra all a so da lâred diwar he studi: ne zispake ked urz ar gerioù pa vez islavarenn-adverb. Diskouezet 'neus urz ar gerioù pa vez islavarenn-stag (V S O d'ar muiañ), med interessantoc'h e vefe bet m'he defe lakaad tal-ha-tal anehi gant an islavarenn-adverb, seul vuioc'h ma kavomp -evel m'hon eus gwelet diwar skwerioù levr Herve Herri -e vez kavet an urz libr 202 pa vez isurziet ar frasenn sokén.

Un dra interessant a gavomp en he studi ur sort: dregantad ar stumm Inf. V (ar gconjugaison perifrastik). Nemed 5% ne gavomp e-toues 1235 a frasennoù amprouet ganti. Hag a glot gant ar pezh a so bet dispaket gant F. Favereau (1997) Tad-Kozh Roperz Huon (Duval, 1982); E Skeud Tour bras Sant Jermen (ar Gow, 1978); Evel-se e oamp (Herri, 1982); Va zarnmig buhez (Priel, 1975); 'Ar voualh aour' (Brud Nevez, Rolland, 1985)." 202 Da lâred eo ema disheñvel urz ar gerioù pa vez isurziet sokén herwez an digouez, evel ar frasennoù-kadarn, e vefe gwelloc'h lakaad un dra newez-deut (S. Hewitt 2018 a ziskouez an doug ma lakomp ar rener -pa vez un anw-boutin ha divoutin ha pa ne vez ked ur raganw -just goude an tamm kentañ) evel "Pa oan bihan / ma familh a oa paour; Peogwir / kavoud a rae mad ar boñboñioù". En ur mod all e vefe displeget ema techet an dud da zispartïañ an islavarenn douzh al lavarenn bennañ: V2 a vez gwraet pa vez an islavarenn-adverb evel pa vez diw lavarenn bennañ kenurziet gant un adverb 203 Gweled an daolenn 1 52 Dregantad ar stumm Inf. V a c'hell bezañ disheñvel an eil skriwagner douzh egile. Herwez a veneg L. Timm, Jarl Priel 'ni eo ha 'noa implijet ar stumm-mañ ar muiañ (11,8%) ewid ar re all (2,6%~4,7%) 204 .

O kaoseal deus dregantad ar stummoù, un dra dedennus all a gavomp pa vez ar stumm S V O.

Jarl Priel 'ni eo ha 'noa implijet ar stumm S V O an nebeutañ (10%), ha Anjela Duval ar muiañ (30,5%). Unan, ur gwas, ur c'hoariva-our, un troer; hag unan all, ur vaoues, ul laboureres-douar.

Koulskoude an diw oberenn a oa oll sort biografïezh hag an daou 'noa skriwet oberennoù ewid Al Liamm. A-gaos da berag? Afer a studïal pizh c'hoazh… En he c'honklusïon e taole he ferspektiv diwar amser-da-zond urz ar gerioù e brezhoneg. Abalamour m'he doa diskouezet med urz ar gerioù brezhoneg diwar oberennoù pe komsoù savet pe estaolet gant ar vrezhonegerin a-vihan. Ha hi da zisklêrio daou hent pa vez urz ar gerioù d'ar gomserien 'noa desket brezhoneg evel an eilved yezh (pe an deirved, ar bederved…): heli ar skriwagnerien Keltist205 pe sevel o zammoù frasennoù diwar patrom ar galleg206 . Koulskoude, me 'gav diñ penaos an daou hent-mañ a so oll diwar patrom ar galleg. Ne gemeront ked e kont gwevnded urz ar gerioù e brezhoneg dreist-oll pa vez un islavarenn-adverb. Ar yezhadur preskriptivel (hag a glot gant brezhoneg chimikel A. Varin ha L. Timm) a zifenn ma vo lakaet an traoù all kén-med ar verb (da lâred eo V2, en ur ster strizhig) da lâred eo ur stumm skornet (evel e galleg) tre ma vez libr ar stumm pa vez an islavarenn-adverb e brezhoneg yac'h (da lâred eo V2 iwe, en ur ster ledannoc'h; gweled an NOTENN 202).

Levr René le Gléau (1973 207 ) -na bezañ ma ne zisklêr ked dregantad urz ar gerioù paneve-se ul labour poueset-mad -so ul labour strukturalist hag a zispak petra a oa tech al lennegezh klassel beteg e amser (~1972). Evel ma vez labourioù strukturalist ne laka ked kaos deus ar fedoù a-ziavaes, displeget gantañ: er-mod-se e vez implijet gant an dud ha ne zispleg ked a-balamour da betra e vez gwraet er-mod-se en ur glask ar fedoù a-ziavaes, nemed ewid an énonciatives de structure tertiaire (P.77) -ar pezh a gave dijaojapl da F. Kervella -hag a so reizh a ra deomp da c'helloud sevel ur frasenn hag a so kreñv he foues heb koll sklàerder ar frasenn208 . Hag ouzhpenn a-balamour da betra e vez gwraet e vez lakaet ar verb er plass kentañ pe en eilved pe en trived, en ur glask ar fedoù aziabarzh. N'eo ked petra a vez lakaet e penn kentañ ar frasenn 'ni eo 'neus displeget evel-just.

Petramant en e zispleg ne lâr ked ema un dra ma fell deomp pouesañ warnañ 'ni eo a vez lakaet e penn kentañ ar frasenn, med un dra a c'hell liammañ ar frasenn hag ar frasenn en he raog.

Un dra interessant a gavomp er bajenn 88, diwarbenn implij ar stagell 'ma' goude ar verboù 'gweled, gouzoud, lâred'. Neb a lâro ema un dra o tond deus ar galleg, dre leveson ar galleg "Je ne sais pas si…", koulskoude R. le Gléau a soñj dehañ ema reizh tre na vo ked a zisklàerded 209 . Krediñ a ra deomp ema un implij reizh e gwenedeg klassel hag un dra zireizh er C'hLT klassel, roet so bet diw skwer gantañ med e gwenedeg hebkén 210 gant ar memes skriwagner e-barzh ar memes oberenn. Y.-V. ar Joubious ne implije ked 'med 'ha' (LE BESCO 1993 211 ), koulskoude kaved a reomp 'ma' e-tal 'ha' ebarzh al levr-yezhadur gwenedeg klassel (GOFF&GUILLEVIC 1902 212 ).

War ar poent-mañ, F. Favereau (1997) en em c'houlenn ha so ul leveson diwar ar galleg pe hag so un emdroadur diabarzh er mod saosneg: P.386 "693 . Interrogatives en *ma -on ne saurait, non plus, tout au moins en principe, admettre la structure en ma (ou mar -LC 205 , lequel juge qu'ils 'agit d"'un abus tout à fait condamnable", de même que FK 400 : "ur fazi" : une faute) même si on l'entend, non seulement en "néo-breton" (ex. *n'ouzon ket ma teuio ... ), mais en vannetais quasi standard (ne ouian ket ma tay ... j'ignore s'il viendra), voire de plus en plus en breton parlé des jeunes générations, et en breton usuel jusqu'au Pélem au moins (contes de M .Guilloux ). Evolution fautive et "terminale", ou innovation à la manière de l'anglais qui a généralisé if au lieu de whether ? L'avenir le dira, même si on peut s'attendre, au vu de l'évolution rapide de l'usage, à ce que la première hypothèse se vérifie. L' emploi traditionnel de ha serait ici bien préférable, pourtant. D'autant qu'il existe une différence pertinente à conserver entre : lar din hag-eñ e chom( o) / lar din ma chom ( = dis moi s'il reste en fait / préviens-moi au cas où il reste)". Douzh a glewañ er c'hreisennoù stummadur brezhoneg e vez desket implij 'hag-eñv' hebkén hag a varn ema direizh 213 implij 'ma' … E rankfemp ober ur studi diwarbenn kement-mañ a-benn ewid gouzoud hag e vefe un emdroadur diabarzh, un dra newez-flamm hag all.

Tesenn Janig Stephens (1982 214 ) a so ur studi formalist iwe a zislâr an deorïenn ma lâr ema ur yezh S V O ar brezhoneg hag a oa savpoent J. E. Edmonds (1979 215 ) En ur zielfennañ er mod formalist -en ur soñjal ema ar brezhoneg yezh V S O -ar frasenn neutr ne rankfe ked-med bezañ diwar ar stumm Inf V (S) hag ar stummoù all a rankfe bezañ topikaliset peogwir ne vo ked ar verb 'ni eo a vo lakaet e penn kentañ ar frasenn, dirag ar VP. Klask ar frasenn neutr e brezhoneg a so bet kals hag a so bet disheñvel, evel m'hon eus gwelet, P.

Rous (1957 219 ) a lâre penaos ar stumm Inf V (S) 'neus kollet e boues hag a vefe gwelloc'h deomp lakaad anehañ neutr; P. Trepos (1996 220 ) en e levr-yezhadur a lâr ema ar stumm S V O é c'hounid takad tamm-ha-tamm diwar-goust ar stummoù all 221 ; J.-Y. Urien (1978 222 ) ne gav ked frasenn neutr ebed e brezhoneg a-hend-all;Jos Corbel (1981;meneget e-barzh Favereau 1997 223 ) Adv. (pe Anwgwann-verb) V (S); ha S V O lojik hag a so neutr a gavomp e-barzh F. Favereau (1997) a vefe dre leveson ar galleg herwez P. Trepos (1996). Da zigentañ, e tispak daou stumm deus an displegañ-mañ: unan hag a c'hell bezañ gwraet gantañ bepred pe dost, da lâred eo ar stumm 'sort "Mont a ran d'ar jardin" hag a vez kavet aes e-barzh peb parlant; hag unan all gant an doublañ verb, da lâred eo "Mont a yan d'ar jardin" hag a vefe herwez parlañchoù pe herwez tud sokén.

Evel ma lâre J. Stevens (gweled an NOTENN 232), menegiñ so bet gwraet gant M. Jouitteau penaos ebarzh levrioù-yezhadur klassel e vez gwelet ne c'hellomp ked displegañ ar verboù-stad er stumm Inf.

V (ROSTRENEN 1795; TREPOS 1996). Koulskoude evel ma kavomp verboù-stad dindan ar stumm Inf. V (S): seblantoud, dond da vezañ, tremen ewid herwez ar pezh ma so bet meneget ganti, ha diñ-me ar verb "chom" iwe, dre skrid kenkouls evel dre goms ha gant an newezbrezhonegerien kenkouls evel gant ar vrezhonegerien a-gozh.

Kemm so bet lakaet ganti neuse etre structure informationnelle plate hag a glot -ma kemeromp ar skwer a-ledannoc'h -gant ar pezh ma lâr J. Stephens (1982), ar stumm Inf. V (S) 'neus heb talvoudegezh poueset ebed; hag unan all poueset neuse m'en em gav ar verb-sikour "ober" dipleget lïes awalc'h distag douzh an Inf. ma kavfemp etrese renadenn-dra an Inf. pa vez ar verb transitivel pe 232 Stephens, Janig. Opus citatum. 1982. Ur stumm all ewid ar c'hconjugaison périphratique e brezhoneg a so en ur zoublañ ar verb: an darn deus-oute a so verboù-hanter-sikour pe modal (gelloud, rankoud, dleoud, gouzoud) hag ar verboù-fiñv boutinnañ (mond ha dond) hag a-rouez verboù leksikal evel 'kerzed, redeg, lenn'.

Dibarder ar stumm-mañ e-keñver ar stumm Inf. V ("ober" dipleget) a so penaos ne c'hellomp ked lakaad ur renadenn-dra etre an daou verb, paneve renadenn-dieeun hag a c'hell bezañ lakaet etrese pa vez verboù intransitivel (da lâred eo mond ha dond hebkén amañ): P.12 "Dont d'ar gêr e teuio war droad / *warc'hoazh." A-nes ar verboù 'kerzed, redeg, lenn ha gouzoud', kement a verboù all (ar verboù modal; pe mond ha dond evel ur verb-sikour ewid esteurel un aksïon hag a vo gwraet tuchantig pe hag a so bet gwraet tuchantig, just evel futur proche ha passé proche e galleg cf. GOFF&GUILLEVIC 1902, P.44) a c'hell bezañ lakaet e penn kentañ ar frasenn (V1, GOFF&GUILLEVIC 1902; LE GLÉAU 1973; FAVEREAU 1997) iwe. Doublañ verb ewid ar c'hconjugaison périphrastique e brezhoneg a so da zigentañ herwez tud (evel ma tiskouez gant ur gomseres o tond deus Kallag hag unan all o tond deus Kemperle, ne glot ked ar verboù a c'hell bezañ doublet, an eil gant eben). Ha n'eo ked kement verboù so hag a c'hell bezañ doublet. Ar c'hconjugaison périphrastique, pe anw-verb, pe infinitiv a vefe, e gwirionez lâred a ra M.

58

Jouitteau iwe ma vefe ur stumm ha n'eo ked fokaliset; hag ar stumm en ur zoublañ a vefe ur stumm hag a so muioc'h a nerzh ennañ 234 a vo a-benn ar fin ur stumm fokaliset war ar verb.

Re na anavont ked mad ar gwenedeg, pa vez kaos deus ar gwenedeg gante e vez kaoseet deus ar staoñekadur da gentañ, ha gant re ha 'neus bet tro da lenn skridoù skriwet e gwenedeg klassel e vefe lâret penaos ar stumm S V O -hag a denn d'ar galleg -a so kals e gwenedeg, en ur lâred so ul leveson diwar ar galleg, seul vuioc'h m'ema Bro-Gwened tostoc'h douzh Bro ar C'hallaoued.

Erbedet en doa F. Kervella (1947) P.12 "L'impact du doublement sur la structure informationnelle va de l'allusif au contradictoire dans les grammaires. Son étude demanderait un test extensif, prenant en compte la variation. Ernault (1890 :470) postule une gradation d'insistance : le doublement du verbe rankout, 'devoir', serait un « synonyme plus énergique » de la CA en 'faire', qui marquerait déjà un renchérissement sur la forme synthétique. Ceci serait par ailleurs contradictoire avec la note de Le Gléau (1973 :46) qui lui n'a pas la forme CA en 'faire' avec une lecture focalisante sur des semi-auxiliaires comme rankout, 'devoir'. La traduction que Herve ar Bihan offre de cette phrase de son père Guy pointe vers un effet d'insistance sur la véracité de l'action ('verum focus')." 235 Vallée, F. La langue bretonne en 40 leçons, Librairie Prud'homme. 1926. P.12 236 "Ar Finistériens 'oa kaled kompren gete." 237 "Bet oa (_) a gement lec'h" 238 "Arriviñ a rae an Alamanted" 239 "Ha kaniñ ha traoù" 240 "Dimezet ar blez eizh ha doau-ugent. 

(O), Emfatik + V S (O), Ha + V S (O), V S (O).

244 Ar gour neutr ne vez ked implijet e kement parlañchoù so e Breizh-isel: ur ger leksikal 'an nen' pe gourioù all -evel ma vez gwraet e saosneg "they say…" -a c'hell lakaet en e lec'h (ni, hè dreist-oll). 245 Le Pipec, Erwan. Opus citatum. 2017. P.11 "Enfin, il convient de relativiser fortement le caractère « SV-dominant » des parlers même les plus au sud-est : dans les données présentées, la proportion maximale de phrases SV atteint à peine les deux tiers. Encore ne s'agitil que des propositions indépendantes et principales, à la forme affirmative. Si l'observation portait sur l'ensemble des propositions, incluant les subordonnées et les interrogatives, où la construction VS est induite par une conjonction ou un pronom, la proportion de structures SV serait considérablement réduite. Et représenterait la minorité, probablement jusque dans le parler d'Arradon." 60 pe traoù etnografïezh 248 . Un dra all hag a vefe mad da ober a so evel m'en deus gwraet ewid parlant an Arradon, lakaad tal-ha-tal urz ar gerioù a-hed ar midadoù pe lakaad tal-ha-tal ar parlant dre goms hag ar skrid savet gant un den a-ginidig deus ar memes parres. Diac'hann-mañ e c'hellfemp tostaad d'ar wirionez: "daoust hag ema ar stumm S V O o tond deus ar galleg?; daoust hag ema ar skrid a ra beli war ar parlant dre goms pe ar c'hontrel?" a so bet lâred en e gonklusïon.

2.7. Stummoù frasennoù hag a vo arnodet

Brezhoneg, o vezañ ur yezh ma lakomp verb ar frasenn en eilved plass ar frasenn gosig bepred, a so pouesys urz ar gerioù enni. Koulskoude, a-balamour ma teu ar soñj diñ da ober ar studimañ diwar ar pennad savet gant E. Pipec (2017) e kav gwelloc'h diñ heli ar frammoù savet gantañ hag a so o-hunan é tond deus ar rummadoù implijet e-barzh levr-yezhadur F. Favereau (1997)

. Kempennet gant E. Pipec ewid lakaad disparti etre S V O ha V S O.
Ha deomp-ni da weled ouzhpenn kement-se, urz ar gerioù pa vez islavarennoù-adverb: peogwir ema disheñvel ar pezh ma lâr levrioù-yezhadur da ober douzh ar pezh ma vez gwraet e gwirionez gant ar bobl -degemeret gant levrioù-yezhadur so (LE GLÉAU 1973; FAVEREAU 1997) 

… diverb el ma oè Alban é voned get ur vinojenn étré div garh lann ha benal, mé de voned ar é lerh a bazeu kah

Stumm-nac'h ne V (S) N'anavan ket met un dénig…

S ne V

Er ré-man ne gavant ket mui skoselleu èl guéharal.

O ne V (S) pe Pred ne V (S)

Amzer n'hon es ket de gavout ur sant neué.

X S ne V e Berné, en dud ne oent ket hep komzal ag en dra-sé

Ar skwerioù a-us 'meus kavet e-barzh Yann ar Baluc'henn, 1986 252 . hag e-barzh Sorhienneu ha 252 Jaffre, Job, et Daniel Doujet. Yann Ar Baluc'henn. Dastum, 1986. 253 Ar Borgn, Guillam. Sorhienneu Ha Farseu Koh Er Hornad. Galles, 1925. enklaskerien ober e studi heb patrom ebed gwraet en e-raog.

Koulskoude, an doare a-gozh-mañ a c'hello bezañ servijet awalc'h ma chomomp war hon ewezh douzh an nac'hañ-se. An doare-mañ a vefe interessantoc'h pa ne vez ked klotet an hipotesenn savet gant an disoc'h. 2.8.3. 'Top-down approach' ha 'bottom-up approach" ewid urz ar gerioù (CURRIE 2000) Top-down approach e yezhonïezh, dreist-oll ewid urz ar gerioù a so o komañs gant termeniñ pessort karg a so da beb urz -martese diwar ar yezhadur a oa deus-outañ dija, meur a wech preskriptivel -, kemer reolenn an urz a-ledan neuse hag a so mad da varnañ hag ema reizh an urz da geñver ar yezhadur; ha heñv bet kavet lïes awalc'h gant ar yezhourïen e kamp ar yezhadur genetivel.

An top-down approach, o vezañ dehañ lakaad ar variesoñ a-gostez ha nompas kemer ar gendestenn e 67 kont, ar pezh a so a-dreñv pe a-dreist ar c'homsoù gant a ra diskriwañ pe kemer ar skwerioù deus re ledan gwechoù. Ar pezh a ziskouezfe an top-down approach da geñver chañchamant urz ar gerioù, hag a so bet e meur a yezh, da skwer hed-ha-hed kembraeg rag-vodern abred da gembraeg a-vremañ (CURRIE 2000), urz ar gerioù V2 da V1 (VSO) d'ar muiañ.

Bottom-up approach ewid urz ar gerioù, koulskoude, a so en em gavet da gemer e kont kement traoù a so a-dreñv pe a-dreist ar c'homsoù -evel pa vez gwraet ur studi sossioyezhonïezh -e tleomp soñjal pessort testenn eo (Koms-plaen? Sarmonioù? Relijïel? Laik?), pessort gour eo (Kentañ gour?

Eilved gour? Dic'hour?) pe pessort verb (Boud? Kaoud? Gelloud?). Ne sinifi ked ar bottom-up appraoch dilesel ar stummoù ken ledan all, da skwer e brezhoneg: ar stumm S V O na ar stumm Inf. V a oa da zigentañ ewid pouesañ war ar rener ha war an ober, red eo soñjal kement-mañ hag ar pezh a so chomet d'ober eo perag ema techet tud a so bremañ d'ober gant S V O ken lïes techet d'ober gant Inf.

V ken lïes all bremañ. Da lâred eo mard eo an top-down approach ewid ober un diskriwañ pe un displegañ gantañ, en ur lakaad un urz en e karg da gaoud talvoudegezh eus an dra-mañ-'n dra; ema ar bottom-up appraoch ewid lakaad un dalvoudegezh da beb stumm ha keñveriañ anehe diwar sked ar gendestenn pe ar stilistik, lakaad peb stumm war wel ar muiañ ar gwellañ. Med chañchamant so bet gwraet adal ma 'neus en em lakaet Emsaverien da skriwañ, é klask skriwañ braw. En ur gemer preder douzh hengounioù ar vro, anien ar vro petramant ijin ar vro, setu-260 "Third, mainstream word order theory has tended to exclude sociolinguistic factors a priori from its analysis, and does not seem adequately equipped to deal with sociolinguistic variation."

261 "We find significant stylistic variation here between texts of a very similar nature (in terms of genre, content and discourse type) and written by authors (all men) of a similar social status, and of similar social and educational backgrounds. Even if we possessed more biographical information about the various authors, we would still be hard pushed to correlate this linguistic variation with differences in social identity and social group membership. Yet, the existence of such individual stylistic variation as described here for Early Modern Welsh word order should not be seen in any way as surprising. Individual stylistic variation has been studied in other contexts (Eckert 1995, Johnstone 1996); moreover, from a theoretical perspective, as Romaine (1984) has convincingly argued, correlations between language and social group structures do not in themselves explain individual speakers' use of language, but are in fact secondary, derived from the collective observation of individual speakers' linguistic behaviour. Mainstream linguistics, including sociolinguistic theory, has tended to underestimate the role of individual speakers as agents of language variation and change -a role Romaine (1984: 33-4) sums up as follows: 'by virtue of the fact that speakers can monitor and control their performance to varying degrees and act self-consciously in conveying meaning, they can vary and change language (where language is understood as linguistic behaviour).'" jaojapl kanañ e mod Pourlet ma so ur bochad sonerien ampert enni neuse? -trugarez da E. Pipec ewid boud lâret kement-mañ -); puar e-lec'h piar "pewar", puar a so ur mod da zistagañ a zisklêr deomp daoust hag ema é tond deus Kuz-heol Bro-Gwened; hé e-lec'h gi "i(nt)" a so ur perzh deus ar 

82

-An deirved isogloss a dermen an tachad Bis ar Vro-Pourlet hag a so o ferzhoù dibar:

'f-' distaget 'v-' 311 ; '-r' kollet e fin meur a c'her 312 ; '-un' a so deut da [-oen] 313 .

-Ar bederved isogloss a ziskouez neuse lec'h ma vez gwraet ar c'hemmadur dre vlotaad 'g-' >

[h-].

-Ar bempved isogloss a so é tisklaerio lec'h na vez ked gwraet ar c'hemmadur dre vlotaad 'd-' > 'z-'.

-Ar c'hwec'hved isogloss a so herwez ar c'hemmadur dre c'hwezh ewid ar son 't-': a-gleiz e vez gwraet 't-' da [s-] hag a-zehoù 't-' da [z-] 314 .

-Ar seizhved isogloss a so herwez ar c'hemmadur dre c'hwezh iwe ewid ar son 'p-': e lein an isogloss-mañ e vez gwraet 'p-' da [v-] hag en he dias 'p-' da [f-].

-An eizhved isogloss a so herwez ar c'hemmadur war-lerc'h ar sifroù '3, 4': e lein an isoglossmañ e vez gwraet ar c'hemmadur dre vlotaad hag en tu all ar c'hemmadur dre c'hwezh.

-An nawed isogloss e vez implijet ar morfem '-imp' e-lec'h '-omp 315 ' ewid ar c'hentañ gour liester pa vez araogennoù.

-An degved isogloss, e Plourae hebkén e vez lâret '-o' ewid trived gour unander an amser-dazond, e-lec'h '-ay'.

-An unnegved isogloss a lâr un tachad ma vez lâret 'nitè, petè' e-lec'h 'netra, petra': e lein an isogloss-mañ an heni eo lec'h ma vez gwraet kement-mañ 316 .

-Hag an daouzegved isogloss a so ewid ar parresioù deus ar Vro-Pourlet pe kostez an Oriant ma vez kaoseet 'gwenedeg-uhel' enne.

Hag ase e c'hellfemp soñjal e-barzh ar mod da zistagañ ar gêr 'kêr' iwe ken ma lâr diwarnañ L. Cheveau e-gunan ema un nemedenn:

311 "ur fals, ur feuten (ur vantan neuse), faoutiñ, koad faw"; "ur vantan" a c'hellomp klewed e Lawalann hag e Seglian pe e Pleurdud iwe. 312 "breur, labour"; an tech-mañ a c'hellomp kaved e parlant Klegereg iwe (Rolland 1994). 313 "sizhun, Lun"; an tech-mañ a so ken stank all e Bro-Pondi, e Bro-Baod beteg an Arvro Bro- 

Ar yezh komset sewenaetoc'h

Daou gorpuss a so da studïal 1. Un abadenn sorc'henn e-pad ar filaj, Emile Samedy adarre o konto ur sorc'henn dre eñvor.

2. Sorc'hennoù Loeiz Bevan: bet ganet e 1919 en Ignel, "ema bet é chom e Neizin hag en Elven, met dreist-oll e Sant-Ewan-Bubri lec'h m'ema bet plomour-tredanour e-pad 30 vloaz. 325 " E dad-kozh a oa o chom etre Ploue ha Karnasen, setu perag, a lâre-heñv, 322 Med n'omp ked ewid gortos ur yezh skriwet ken kempennet evel ma kavomp bremañ e-barzh levrioù ewid ar gwenedeg-isel: ne oa ked kals a dud ha 'noa skriwet en o farlant gwenedeg-isel rik-ha-rik, lewesonet e oant gant an hengoun lennegezh gwenedeg klassel a-dra-sur (gweled infra). 323 Ar memes taolenn evel an daolenn 1. 324 Ar Bras, Liliane. 'Mari. Amzer eurus meche paset, me bourap...' Hor Yezh, no. 110. 325 1976-1977, 1978-1979 Ar pezh a gennigomp war-lerc'h eo an disoc'hoù kuntuilhet war-zigarez da zielfenniñ hor c'horpuss-ni, ha mond pelloc'h, da skwer trema skridoù all (pe korpussoù dre goms adarre) a-orin deus a-beb-sort (pe e-keñver lec'hioù -deus Seglian (tostoc'h da Vargenag) beteg ur barres e kalon ar Vro-KLT -hag anien, pe mareoù disheñvel).

Mar ve stummoù frasennoù boutin ewid ur rummad-skrid, evel ma so bet meneget gant Y. 

Hag a-dostoc'h, gwirionez a gavoc'h?

A-balamour m'hon eus klewet (FAVEREAU 1997&CURRIE 2000) e vez implijet a-wechoù ur stumm-displeg hebkén ewid verboù so kenkouls evel gourioù disheñvel (dic'hour hag all; gweled supra), ne teu ked deomp trawalc'h selled douzh urz ar gerioù a-bell hebkén.

Dond da selled a-dostoc'h, evel ma vêmp o konto lïes gwech, eo dielfennañ frasennoù astummoù herwez verboù ha gourioù ha daoust ma vez tu-gouzañv iwe. V1: amser-dremenet-amstrizh 104

Rener dirag ar verb

Stumm-nac'h

Pa vez nebeud a frasennoù stumm-nac'h, e kredañ e c'hellfemp selled a-dostoc'h douzhte, en ur ziskouez skwerioù ressiss anehe.

• E.S.1

N'eus ked med frasennoù e stumm ne V.

• E.S. 281,25% a so ne V. E-mesk an deir frasenn e stumm (X) S ne V, diw a so pe gant rener anw boutin 353 pe gant rener anw divoutin 354 hag ur frasenn hebkén gant rener raganw 355 .

• Mari.

76,62% a so ne V. Hag e-mesk ar frasennoù e S ne V, an darn hanterenn eo gant rener raganw. Ar raganwoù a so gante eo me (62,5%), hennezh, honnezh hag an arall (ur wech hebkén da beb-unan).

• E.S.3

Ur frasenn gant rener raganw hebkén: me.

• L.B.

Trizeg frasenn diwar 85 a so e stumm (X) S ne V: en o mesk so 4 frasenn gant ar polarité négative 356 , ha diw frasenn anehe gant rener raganw 357 . 7 frasenn diwar 13((X) S ne V) a so gant rener anw-boutin pe divoutin.

• G.B.

Deg frasenn diwar 14 ((X) S ne V) a so gant rener anw boutin pe divoutin ha 4 anehe a so gant ar polarité négative adarre.

• B.B.

Ur frasenn hebkén diwar trizeg frasenn ((X) S ne V) a so gant rener raganw 358 . an implij stumm Inf. V

Mari.

Ne gavomp ked med ur frasenn: vern a ra… un droienn skornet.

L.B.

An oll verboù implijet a glot gant ar reolennoù.

G.B.

Ur frasenn hebkén (diwar 17) a so amsklàer diwar ar reolennoù 368 .

B.B.

c'hwec'h frasenn (diwar 24) a so amsklàer diwar ar reolennoù 369 J.J. teir frasenn (diwar 13) a so amsklàer diwar ar reolennoù 370

Taolenn 17 an implij stumm Inf. V

An oll (a-nes Mari.) a so bet implijet gante an droienn "goûd a rañ; gouied a rañ; goûd awalc'h 'ret…", moarvad ema ur stumm a vez kavet stank er vro-se e-tal ar stumm "me ouia, c'hwi wela". 364 Kersulec, Pierre-Yves. et Solliec, Tanguy. Opus citatum. 2012. "kou'iñ e ra glav, a-blaen hiriv, -Kerfourn" 365 Ibidem. "Teurel e ra glaù -Groix-" 366 Ibidem. "beurlitiñ e ra men daoulagad, -pluméliau-"; "breiniñ e ra e vrec'h, -Baud-" 367 Ibidem. "mervel e ray ar verc'h-mañ." 368 "ha lampein e hrant a ol hou nerh de gavet er Stanguen (a-oll o nerzh da lâred eo ema merchet splann o bolontez; martese ema ewid pouesiñ war an aksïon -pezh a so pal ar stumm Inf. V e gwirionez -?)" 369 "daousto d'an diaezamant-se, kemer a ra Gregoer bep blez an aotre da jiboes"; "en em welet a ra den yaouank, a pa yae bep Sul get tri pe pevar c'hensort da vale àr e "velo" (gallekadur en em weled ouzhpenn)"; "digor a raont an nor, an dousikañ ma c'hellont, daousto d'an houarnaj chourikal diharak 'barzh an noz (digor a c'hell boud implijet evel digor a ra an nor…)"; "he anav a ra erhat"; "ha paeiñ a ra get jourdoul an taos ranket (martese ewid pouesiñ war paeiñ amañ…)"; "anavout a ran ur beleg, person en ur barrezig, kreizig er-walc'h Bro-Gwened (an droienn m'anava a vez klewet stankoc'h er vro-se)" 370 "kas e hrè dehon un toupinad soubenn (tu-gouzañv a vefe bet gwelloc'h)"; "kemér e hras Choch èl paotr de servij (tu-gouzañv a vefe bet gwelloc'h iwe)"; "chomek e hra unan (unan a chom a gavañ gwelloc'h)". Pa vez lakaet an disoc'h e-tal an disoc'h diàr ar c'horpussoù arall e c'hellamp gweled diforc'hioù etrede:

• er penn-ketañ e vez implijet muioc'h a frasennoù e stumm rener dirag ar verb ged ar vugale 383 ;

• dregantad an implij stumm XVS+Pred V so hañval-mik douzh ar c'horpussoù arall;

• ar stumm OVS, nebeutoc'h, a denna kentoc'h da gani Margenag;

382 Dornskridoù. 383 Pa vez implijet ar ger ar vugale n'eo ked dre zigouez: ar lisseïdi a so bet ganet e-pad pe àr-lerc'h ar Bresel diwezañ ha tud ag ar c'horpussoù arall oa bet ganet etre an daou vresel pe e-raog ar Bresel Bras sokén.

• ar stumm Inf. V, na possupl ma ne welamp ked kals ged ar parlantoù, un nebeud so bet implijet gete (ged ar verboù tarzal, c'hwesiñ, dond, arri, diskouez 384 );

• implij stumm boud V a so hañvalloc'h douzh kani ar c'horpussoù dre goms;

• ar frasennoù e stumm V1, 33,85% anehe so anw-gwann-verb + V(stumm displeget ag ar verb kaoud), da lâred eo e vez 66,15% anehe e stumm (hag e) V, ar pezh a denna da dregantad diàr ar c'horpussoù dre goms;

• hag ar stumm diverb, na petra 'ta, a so hañval douzh ar c'horpussoù dre goms. (Hewitt 1977 : 12-18 ; Le Dû 1995 : 265 ; Le Coadic 1998 : 244, 253 ; Jones 1998 : 316 ; Pentecouteau 2002 : 175-177 ; Le Berre 2006 : 215 ; Guéguen 2006 ; Hornsby 2009 : 18 ; 65-66 ; 73-74 ; Madeg 2010 : 7-8) LP Pred V Hag an den-se aet ha mervel tri deiz àr-lerc'h m'en doa lâret an Ankoù. LP diverb ha neuze goude 'oant paour 'walc'h, seul gwezh 'veze badezet ur c'hrouadur, 'veze graet un tammig chervad bepred, da heul an tad-paeron hag ar vamm-baeron. Isl … V "pa arruimp neuze ba 'Kergahad, pa arruay Fransoez… pa welay Fransoez ac'haninme, 'c'h arru get un tadgad, ha kement a silioù 'el ma zo, me lâra-me deoc'h, maget 'vin, maget 'vin Isl … Pred V el ma ouiit, den bev ebet 'n deus ket aet c'hoazh betek bremañ, Isl … S ne V (" 'ma ya met… gast da gast da gast! Penaos e rin-me ) peogwir 'h on arru ken tostmañ, 'ma (ret) din esae gouiet petra 'zo 'barzh 'vat… Isl … V a ya, pa c'hellahen sevel àr ma divhar, àr ma zreid, ha kemer astenn ma divrec'h, marse me c'hellahe tap' ar bord ag an neñv… Isl … S V hervez 'n deus lâret atav eno 'oa traoù brav 'elkent, na kan, na traoù na… Isl … V (hmm! Penaos 'faot deoc'h-c'hwi, penaos 'pehe bet-c'hwi graet pa vehec'h bet ba e lec'h?) boñ! Ma oac'h digourdi a-walc'h, marse 'pehe bet gellet mont e-barzh LP SVO neoah é vateh, fal goutant, en doé ean temallet liés LP SVO "ben er fin emé hi, monet e hrei rah hou tammig madeu get er réral LP X inf V ha hui chomou nezé hemb ket. Isl … S V hag épad mé oé me zad koh é lakat ur hornad butum aral, me ias de men gulé Isl … S V aben mar em bezé er goaleur de chom él morgousket, ne huélen éndro d'ein meit diauled, lan, a gement brastet e zou Isl … V pe zéet d'er gér én dro deit de men guélet mé houiein pegement a halleg e pou disket."

hoaz (Epad ma tirohant kleuein e hrér en orglézeubihan é hoari el aveit ou luchenat) (Epad m'en el roont da gousket e c'hoarier eun ton luskellus bennak) ha te hortei ken em bou kontet betag tri hag e c'hortozi ken n'am bô kontet betek tri Te gleu, ma tivoleoùou, ma tivoleùou Klevet a rez, m'ez tivouzello ! Ker iein e oé touchant me lavreg el en erh Bremaïk va lavreg a yoa ker yen hag an erc'h Kredet vehé bremen é ma en tan abarh. lavaret 've great e vefe an tan ennan breman (Kent pel é tirohant hag en orglézeu bihan hum lak éndro de hoari eit ou luchenat.) (C'hoari rear adarre eun ton luskellus bennak.) (En Ozeganned e hra diù pé tèr guéh en dro ag er lér-hoari, en ur gannein.) (Ober a ra eur zutadenn hag ar c'hornandoned a zilamm a bep tu war leurenn an teatr. Marù int marsé ? Marteze ez int maro (Kent achiù en devéhan poz int e zishousk en neu veùér én ur hrein tauleu kern dehé hag int e ia kuit, én ur hoarhein, er bugul-noz geté.) (Kerkent ha m'eo echu o c'han, e tihunont an daou vezvierien en eur rei d'ezo taoliou-dorn hag ez eont kwit en eur c'hoarzin, ar bugel-noz war o lerc'h.) Eit oh merhat é konzet. Evidoc'h eo e komzit m'oar vad ! Kollet omb ! emaomp devet Ur hrechén mat on mé ! Me zo eur c'hristen mad Guel grechénion ne vou ket kavet nag é Pleuignér na memb é Landaul na vo ket kavet unan gwelloc'h nak e

Ya, te eo ! Ha p'eo gwir n'eus nemedomp hondaou aman, ne c'hellan ket lavaret koulskoude eo matez ar person an hini eo ! Kré geuiardour brein ! Kre gaouiad brein lausk ahoèl er réral de gemér ou repoz laosk evelato ar re-all da gemeret o repoz é leh bout é hobér farseu ker lous E leac'h ober farserez ken divalo guel vehé d'is ivet bihanoh a lagout gwell e vefe d'it eva nebeutoc'h a lagout mes pas ér féson sé, milion ru ! mez ne vez ket great a draou evelse, evelato ! Ha donet hoah de chokein er réral goudé en devout groeit kement a zroug dehé ! Ha dont c'hoaz da ober goap eus ar re-all, goude beza great kement a zroug d'ezo ! ma ne t'es chet hoand de gousket ké de vrechen malleh ru ! Ma n'az peus ket a c'hoant kousket, kea da zutal pel ac'halenn mes ne t'es chet dobér de zonet mui de hoari elsé ar me zro, pé ma tivoleùou mez na deuez ket evelse da c'hoari war va zro-me, pe m'ez tivouzello Ne vein ket me pel é tonet de ben ag ur blazér el hous té

Ne vezin ket pell evit dont a-benn eus eur c'hoz tra fall 'veldot-te !

ur hah kreùet eur c'haz pourset ur gavr, ur gavr eur c'havrig ! Ha cher ha veg pé m'er stankou Ha serr da veg pe m'her stanko d'it M'er cherrou pe hrei plijadur d'ein malinrous ! M'her serro pa blijo d'in, mil gurun ! Na pé ur chonj ! Ean e gredé perchanj penaus n'em behé ket bet gouiet ! Na pebez sonj drol ! Hennez a grede, m'oar vad, n'am bije ket gouezet Toudidou ! Blonset en des men dibunér

Eur c'hlenved bennak a dapo zur diwar goust ar spountadenn-man Afé, be zou tud gouiù ar en doar elkent ! Fei ! beza zo tud aounik war an douar evelato ! Eit ma hellou ésat en dud, 'Vit ma c'hello gwellaat an dud Hag a dural, mar des unan a n'omb e zou bet skontet Hag a-hent-all mar deus bet spountet unan bennak ac'hanomp Mes cheleu ta, kré huizour Set' aze vad eur marvailh all ! Me krena ! Kre diot zo ac'hanot Eit diskoein d'is penaus n'em es chet eun erbet anehé, é han aben d'ou galhùein de zonet éndro evit diskouez d'it n'am eus ket bet a aoun razo, ez an d'o gervel da zont en-dro Aveit galhùein er bugul-noz, Nen des meit huitellat de noz Evit gervel ar bugel-noz Tra awalc'h eo sutal en noz (En ozeganned hag er bugul-noz e za éndro, én ur sonnein hag én ur hobér en dro d'en neu veùér skontet.) (Ar c'hornandoned hag ar bugel-noz a deu endro en eur gana hag en eur en em deurel war an daou vezvier spountet.) Me heh Gulieu ! Paour keaz Gwillou Hum honfortamb elkent hun deu En em gennerzomp kenetrezomp Meùet e hues En em vezvi ho peus great jujet oh bet barnet oc'h bet Tri tro krol e vou ret t'oh gobér get en ozeganned, hag a pe vou troeit en drived, ma ne hues chet achiùet er sonnen, ni hou krougou é blein ur huéen Teir dro-zanz a vezo red d'eoc'h ober gant ar c'hornandoned ha, pa ho pezo great an drede, ma ne echuit ket ar zon, ni ho krougo ouz skourrou ar wezenn aze 136

Traoù heñvel: Mar doh fariet me ziskoei d'oh hous hent eué vs. Ha mar doc'h kollet hoc'h-unan, me ziskouezo d'eoc'h hent ivez Kleuein e hran unan penag é fourbouchat ér bod-drein sé vs. Klevet e ran unan bennak o filbouchat er bod drein-ze Krénein e hran kement vs. Krena 'ran kement Get ur hraù pé deu ha verh e houriou éndro ha jilet vs. gant eur c'hraf pe zaou da verc'h a c'hrio d'it da zaë en-dro Farsal e hrér marahueh vs. Farsal a rear meur a wech Kredein e hré guélet en diaul vs. kredi rea gwelet an diaoul kredein e hran nen dé ket mé é, kansort ; krenein e hret hoah get hou korvad eun, el pe vehé lan a erh hou lavreg ! vs. kredi ran n'eo ket me eo, konsort ; krena rit c'hoaz gant ho korfad aoun evel pa vefe leun a erc'h ho lavreg (Huitellat e hra un taul pé deu.) vs. (Sutal a ra.) Pen dé guir e hues achiùet er sonnen hemb fari, ni e ia bremen de ziskoein d'oh en hent e hues kollet vs. P'eo gwir ho peus gellet echui ar zon difazi, ni ya breman da ziskouez d'eoc'h an hend ho peus kollet Chetu guerso n'em es chet mé krollet setu eur pennad abaoue ma n'oun ket bet o tansal

S V O/ S V C (ne) V S O/ S ne V O ewid pouesañ V S O 70,4% en amser kevrennet V S O hebkén V S O/ S V O V S O d'ar muiañ S V O 20,7% displegañ perifrasktik Inf. V(ober) S O Inf. V(ober) O/ Inf. O V (ober) Inf. V(ober) O/ Inf. O V (ober) frasenn stumm-nac'h ne V S O a so muioc'h ewid S ne V O Inf.-V 5% preseg dieeun … V S O … S V O "lar" V S O Comp. V S boutin awalc'h S V C a vez implijet
Isl … V pen dé guir, eit Job er Roh, ne houié netra mat Isl … V érauk monet en é hulé, él men doé ur religion vat él er lod muian ag en dud én amzérsé, ean hum lakas ar é zeuhlin eit laret é béden Isl … S V "mar me lausket ket de laret me vatér, Juiféran, tuchant m'hou kasou de valé, pelloh" e lar Uisant dré é chonj Isl … S V ha ma ne gaset ket abondans tuchant e vou rejoéisans" (…)

Isl … V ben é arriùas é Guern-er-hroah, ne chomé kin a di Job er Roh meit er vangoéraj hag un tammig ludu Isl … V pen dé guir, un dé, un dén é trémen étal er mein bras-sé e gav unan ag en dudigeu-sé Isl … S V pe oé doh taul sur, get pred, en dén-men e lar a voéh-ihuél:

Isl … S V kentéh sur, él men dé soubet én deur, er hog e gan Isl … S V 54 de bemzek vlé, p'hé des disket un tammig galleg ha deit de vout dégourdi él mé laré hé zad, hi arauk de Roaon ha digoéhet just erhoalh én ti miliget-sé Isl … diverb un dé enta, èl ma tosté kuh-hiaul, en dé-sé -Job Malardé e vezé groeit anehon -e gas beta troed en tour, ur boh koh hantér griz, en doé én é greu Isl … V rak ma oé er sant bras-men avokad én é vuhé, ean en doé hoah, goudé é varù er gelloud de lakat er huirioné de splannein Isl … S V p'en dehé en dén-men kavet en tu de ivet ag en deur beniget-sé, marsé é vehé bet mouget er hrouéz en doé kroget én é ziarbarh get en ivaj miliget Isl … V memes tra, get e hras monet a dammigeu, é oé arriùet, ur huéh benak, ur sort, é sant Iouan LP Inf V an oaled uhel get he cheminal ledan hag he mantell, ar vegin hag ar rañjenn, an annev dir àr he bilh-koad onn LP diverb e-tal an annev, ur gibellad dour lec'h ma vez soubet an houarn ruz-tan LP diverb pelloc'h, ar vreolim da lemmiñ, an turkezoù bras ha bihan evit kemer an houarn tomm é tonet ag an tan, ar mell-houarn, ar morzholioù a bep ment evit bazhataat an houarn LP diverb a-gleiz, skourret doc'h ar voger, un oged get he dent lemmet mat LP diverb àr an dachenn, bouc 'haloù, pigelloù, pigelloù, pennoù-marr, strepoù, soc'hoù, kontelloù-boem, é c'hortoz bout lemmet, houarnaj-jav 

Isl … V "tuchantik,

  MIDAD NEWEZ ......................................................................................................................................... 5.1. KORPUSSOÙ CHOASET .........................................................................................................................

  . DISOC'HOÙ .........................................................................................................................................

  : TAOLENN 1 ................................................................................................................ STAGADENN-VIHAN: TAOLENNOÙ 2&3 ....................................................................................................... STAGADENN-VIHAN: TAOLENNOÙ 4&5 ....................................................................................................... STAGADENN-VIHAN: TAOLENN 6~11 .......................................................................................................... STAGADENN-VIHAN: TAOLENN 12 .............................................................................................................. BIBLIOGRAFÏEZH ................................................................................................................................... MAMMENNOÙ ......................................................................................................................................., on poan ne hell beza eur boan gollet."

  pec'hed eo é weled ma studierien é kaosal e galleg etrede er-maes ag ar sklass." Me so bet souezhet iwe é weled daou baotr (ha hè é prientiñ ewid tremen ar c'hapes brezhoneg) é kaosal e galleg etrede, begatad 'meus gwraet hemb goûd diñ: "Flutenn, za'ret e brezhoneg 'tresoc'h!". Soñj 'meus a Varia Prat é lâred e penn-ketañ ar blezadoù 2000: "Kàer eo lâred Diwan, kerz d'ar ru, 'gavi ked daou goublad tud yaouank a gaose e brezhoneg etrese…" N'eus ked voian ebed er vro-se med oblijiñ an dud d'ober un dra? Just êl ma oa e Breizh-isel adal kreis an 19ved kantved betag ar Bresel diwezañ? Me 'greda penaos skriw ur pennad skiantel douzhpenn kement-se eo reiñ enor d'ar yezh, hemb enor ebed ema dïaes d'ur yezh boud lakaet àr wel: êl m'en dehe bet lâret Roparz Hemon, n'eus ked kals a dra e brezhoneg hag a c'hellehe mago tud a ouizigezh ha 'neus desket brezhoneg, setu-hè tremen d'ar galleg eid mago o spered c'hoantus… Daoust hag-eñv e c'houlennamp ged tud skañv o sac'h-skol da skriw ur pennad e galleg hag a laka kaos a vetaforennoù a-barzh oberennoù Molière?

P 7 ar

 7 vro c'halleg pe c'hallaoueg: tech a so e-touesk brezhonegrien (o tond deus Bro-Gwened 7 sokén) da lâred pa vez kaos deus ar gwenedeg hebkén, ma kavont un disterrañ ger o tond deus ar galleg, e lâront ema ar "brezhoneg fall" sokén.

  pennad E. Pipec (2017) a ziskouez penaos urz ar gerioù e parlant Margenag a so tostig douzh heni parlant ar Poher; ha seul dostoc'h douzh ar Gevred seul vuioc'h a frasennoù e S V O a vo kavet (an Ardeven hag an Arradon) med un 60% bennak a frasennoù hebkén. N'eus ked trawalc'h ewid lâred e vez lakaet rener o frasennoù dirag ar verb gosig bepred, ouzhpenn kement-se, en ur lakaad urz ar gerioù parlant an Arradon (A. Audic 2013; E. Pipec 2017) e-keñver urz ar gerioù ar skrid savet gant Y.

  ha skridoù gwenedeg: ewid amweled kement-se 'meus choaset oberennoù ha so deus-oute e gwenedeg kenkouls hag e KLT, lïes-mad lakaet e brezhoneg KLT (pe Bro-Leon, petramant Eskobti Leon ha Kemper, a lârer) diwar brezhoneg Bro-Gwened; petramant kement ha diwar ar latin, pe ar galleg lakaet e brezhonegoù disheñvel. Kement hag ober studïoù -forzh pessort studïoù e gwirioneze ranker selled douzh studïoù gwraet en a-raog war ar sujed heñvel douzh hon heni: setu ma 'meus choaset pennadoù diwarbenn urz ar gerioù brezhoneg. Diwar gement-traoù e teufomp a-benn da lâred pessort stummoù-frasennoù a vo arnodet e-barzh ar studi-mañ. An doareoù a vo implijet a-balamour d'ar studi-mañ a vo lâret da c'houde: sur e vo doareoù boutin ewid studïal war urz ar gerioù, koulskoude implijet so bet ganiñ doareoù divoutin da geñver ar studi ereadurezh… War-lerc'h refleksionoù hir diwarbenn ar studi, war-lerc'h bezañ lâret perag studïal, petra da studïal, pred eo termeniñ an dachenn a vo studïet ganeomp: ar Vro-Pourlet, lâret e vez gant an oll dud eh eus ur vro hag a vez gwraet ar Vro-Pourlet deus-outi, med hè aet da chom bout pa vez kaos deus, adaleg pelec'h beteg pelec'h…? War-lerc'h bezañ lakaet kaos deus ar Vro-Pourlet, e vo presantet pessort korpussoù ganeomp: tud deus ar Vro-Pourlet ha skriwagnerien deus ar Vro-Pourlet ken-haken. Setu ur wech dielfennet frasennoù diwar ar c'horpussoù e vo tu da lâred disoc'hoù diwar ar c'horpussoù: evel ma so dleet, e vo gwraet ar gomparêson herwez an doareoù 'meus choaset e-barzh ar lodenn metodologïezh, kavet e vo traoù dic'horto, traoù ha n'hon eus ked gwelet morse. Trawalc'h eo, a lâro unan bennaket, koulskoude un dra interessant e vefe komparassiñ an disoc'hoù kavet gant ar gomserien hengounel (brezhonegerien a-vihan anehe toud) hag an disoc'hoù a vo kavet gant gwenedourien deus ar rummad newez, adal m'o defe bet muioc'h a skïant prenet desket war ar brezhoneg… 20 Dre zigouez ema bet choaset ar mare-mañ, netra da weled gant marw Roparz Hemon… ar lodenn-mañ e vo kaos -na petra 'ta -deus ar pezh a vo gwraet:

  ur raganw) "Pa veze kemeret teir pe beder bolennad, ar vuhez he deze kemeret ul liv all hag an Nog a lavare en ur dorchañ e vourroù gant palv e zorn... (P.148); Pa zeuas en-dro, an horolaj a verke dek eur seizh. (P.198); Pa ne gomprene ket un dra bennak, neuze digouezhet er gêr, e kemere ar geriadur bras "Larousse" e daou levr warn-ugent, hag e klaske e-barzh diskoulm ar gudenn. (P.198)" Ar memes reolenn a vez lakaet d'ar stagell "peogwir" o vezañ m'ema é tont deus "pa + eo + gwir": "... peogwir tregont vloaz war-lerc'h e oant c'hoazh naet ha kempenn evel veloioù nevez. (P.200)", amañ so gwelet ur renadenn-amser hag e c'hellfemp lâred diwarni e vefe lakaet d'al lavarenn isurziet, ar memes reolenn evel ur frasenn eeun: un dra newez-deut a vefe lakaet e penn kentañ al lavarenn isurziet sokén. Favereau (1997) a gennig deomp e-barzh e yezhadur ma so bet gouestlet un 200 pajennad ewid urz ar gerioù e brezhoneg hag evel pa 'neus kontet pegementad da beb stumm e teu a-benn da varnañ peheni eo ar structure majoritaire: A + e + V + ( + S + O).

E

  -barzh ar pajennoù 181-182 e kavamp enta implij ar c'honjugaison périphrastique e gwenedeg lennegel ha dre goms. Fed a implij ar stumm-se hag a vese ur bochad e gwenedeg lennegel a vehe marse edan leveson ar C'hLT 90 peogwir ne vez ked implijet lïes awalc'h tre ma vez anavet ar stumm-se ged an dud, nemed pa vez troiennoù hemb rener ebed 91 . Hag a oa gwir ged gwenedeg lennegel: da skwer, Yehann Marion pe Yann-Vari ar Joubious a vese implijet ar c'hconjugaison périphrastique gete pa vez dic'hour rener ar frasenn 92 .

  Gwelloc'h 'meus kavet keñveriañ daou skrid, diwar ar mems mammenn: douzh un tu, ar pezhc'hoari bet savet gant Job ar Bayon e gwenedeg klassel (pe er stumm sevenaet deus parlant Pluwigner) hag a oa troet gant Yann-Vari Perrod troet e brezhoneg Leon; douzh un tu all, katekisioù: peogwir e oa bet troet katekis Eskobti Kemper-Leon e brezhoneg kanton an Arzhanoù (1891,1934) hag iwe peogwir e oa bet troet katechim Eskobti Gwened e brezhoneg Bro Gourin hag ar Faouet (1929). Buan-ha-buan e c'hellimp gweled pessort mod e vese stummet er parlantoù-se. Ha war-lerc'h, e vo sellet douzh versionoù disheñvel ar Mab prodig dastumet gant Josef Loth embannet e Chrestomathie 98 hag a so bet kempennet da voud embannet e-barzh levr P. Le Besco 99 . Ar c'hentañ troidigezh gwraet etre parlañchoù da vad eo oberennoù J. ar Bayon. Oberennoù anehañ a vese lakaet gant Y.-V. Perrot e brezhoneg Leon. En ozeganned so bet troet, diwar an titl e vez gwelet ur skwer vad deus an droidigezh etre parlañchoù brezhoneg, Ar C'hornandoned. En diw oberenn staget an eil douzh eben e c'hellomp a-benn ar fin gweled tech ar parlañchoù disheñvel (da lâred eo e-keñver ar rannyezhourïezh), hengoun doare-skriwañ disheñvel an daou dakad (fonologïezh), ar c'heriaoueg disheñvel hag ar mod disheñvel da sevel ur frasenn. Evel ma tisklêr diouzhtu pa vez kaos deus mor ar brezhoneg 100 ema techet tud a Vro-Gwened da lakaad ar rener gosig bepred dirag ar verb, e c'hellfemp gweled penaos ema bet troet gant Y.-V. Perrot e brezhoneg Leon, en ur gompren a priori ne vez ked lakaet kals ar sujed dirag ar verb pa ne vez ewid pouesañ warnañ. Levrioù Katekis a vese gwraet e brezhoneg iwe, meur a wech a-hed an amser, stumm disheñvel herwez lec'hioù hag an amser iwe. En o zouezh, al levrioù Katekis ma'h omp taolet gante eo Katekiz Eskopti Kemper skriwet e brehonek Kanton En Arhanaou, 1934 ha Katekiz Eskopti Guened evit Bro Gourin hag ar Faouët, 1929, da geñver katekisioù all (heni Eskopti Kemper ha heni Gwened). Kanton an Arzhanaou, goude ar Revolussïon ema bet lakaet e-barzh an departamant Pennar-Bed. Koulskoude o vezañ ma vez kaoseet ur parlant pell awalc'h douzh ar re all, ne gomprene ked an dud katekis Eskobti Kernew, diw wech (e 1891 hag e 1934) e oa bet embannet ar c'hatekis e parlant ar vro-mañ, skriwet e mod ma vez distager er vro-mañ. Ha heni Bro Gourin hag ar Faouët iwe, a so bet deut d'ul lodenn deus an departamant Morbihan, hag int bet deut da Wenedourien, e oa bet roet ur 97

  234

  " 241 "Kar a zo-int sévères." 242 Gerioù hag a kavomp e-barzh Plourin, J.-Y. "Initiation au breton familier et argotique" 2002. a vez komprenet ha klewet gant tud a Vro-Pourlet iwe… (plommiñ da skwer) ha gerioù evel 'emzav (kapapl)' a vez implijet er Vro Pourlet iwe. 59 An disoc'hoù dispaket gant E. Pipec a lâr penaos n'eo ked gwall-zisheñvel urz ar gerioù e-barzh parlant Margenag douzh parlant ar Poher: 33,9 % a frasennoù e S V O ( S O V) ha [S] V + anaforik e Margenag douzh 27,8 % a frasennoù a-sort-se e Poher; 62,1% a frasennoù e tipoù V S 243 e Margenag douzh 61,1% a frasennoù a-sort-se e Poher; 3,1% a frasennoù en O V S e Margenag douzh 4,4% a frasennoù a-sort-se e Poher; 0,7 % a frasennoù en Inf.V S (O) e Margenag douzh 6,7 % a frasennoù asort-se e Poher. Ar stumm Inf. V (S) (ase Inf. V S (O)) hebkén a laka kemm etre parlant ar Poher ha parlant Margenag. Koulskoude pa sellomp douzh parlant kostez an Arvor, tostoc'h douzh Gwened (da lâred eo seul vuioc'h ma tostaomp d'ar Gevred) e teuy sklàerroc'h ma vefe kavet muioc'h a frasennoù e S V en Ardeven hag en Arradon e-keñver Margenag hag ar Poher (P.8). En ur lakaad anehe e-tal ar skrid savet gant Y. Marion (1790) ginidig deus an Arradon iwe a laka (P.10) lïes a stummoù frasenn e-keñver dre goms nemed dregantad ar stummoù hag a so heñvelheñvel douzh dre goms iwe, ar stummoù ne chañchont ked… muioc'h a frasennoù en O V S gant Y. Marion (4,1%) douzh dre goms (1,5%); muioc'h a frasennoù en Inf. V S (O) gant Y. Marion (0,6%) douzh dre goms (0%). Med ar pezh a so ewid ar stumm Inf. V S (O) e-keñver yezh Marion, evel m'hon eus gwelet, dibaod a wech ne vez kavet med pa vez ar gour neutr, martese ema kollet dre goms 244 , setu trapenn da betra ne vez ked implijet tamm Inf. V ebed e parlant an Arradon. Kouskoude gwann 245 eo dregantad ar stumm S V ha ma kredomp lâred penaos "tud Bro Gwened a laka ar rener bepred (pe neuze d'ar liesañ) e-raok ar verb en o farlant. 246 " Ma tiskouez enklask E. Pipec (2017) ema ar stumm Inf. V (S) é c'hounid takad seul vuioc'h ma yamp d'ar Gevred (da vihannañ deus ar Poher beteg an Arradon) hag ema (e oa…) stabil urz ar gerioù a-hed ur midad pe zaou (etre an amser (1824) ma varwas Y. Marion hag an amser (1891) ma oa bet ganet an den enrollet gant A. Audic (2013) en Arradon). Diac'hann-mañ e savo ar goulenn -evel m'en deus lâred E. Pipec da ober -ma vez tost awalc'h dregantad urz ar gerioù 247 e parlant Margenag douzh heni parlant ar Poher e vo kavet kemend-all pe tostoc'h douzh parlant ar Poher seul vuioc'h ma yamp douzh Kornaog Bro-Gwened evel m'ema pa sellomp douzh ar c'heriaoueg hag ar fonologïezh 243 Da lâred eo: A V S

  , dindan an anw V3 lïes awalc'h -ha peogwir ema hon teorïenn é lâred penaos an terminal speakers a laka verb ar frasenn en eilved plass ewid al lavarenn bennañ hag ewid an islavarenn-adverb iwe (HEWITT 2018) en ur heli ar reolenn aour newez ma lâr e vez lakaet un dra newez-deuet e penn kentañ ar frasenn, ha pa ne vez ked ar rener ar raganw (neuse e vo merket gant an displegiñ-verb) e kav gwelloc'h dehe lakaad e penn kentañ an islavarenn-adverb sokén. Hag ar gwenedeg, c'hoazh e kavomp gwall-aessoc'h ar raganw e penn kentañ an islavarennadverb 249 , e-tal ar verb displeget neuse hemb raganw ebed hag a so V1 herwez hon teorïenn (V2 neuse e-barzh al levrioù-yezhadur); mar bez implijet an daou stumm (da lâred eo raganw e penn kentañ an islavarenn-adverb vs. ar verb displeget e penn kentañ an islavarenn) e tle bezañ ur rêson, ewid prouiñ kement-mañ (ha dislâred an deorïenn voutin ewid ar brezhoneg a lâr e vez lakaet ar peb pouesussañ tra e penn kentañ ar frasenn) e vefe jaojapl dielfennañ urz ar gerioù pa vez islavrennoù-adverb. Disparti etre ne V (S) hag S ne V? Gwir eo ema ar stumm S ne V ur stumm topikaliset. Koulskoude koll a rae e boues diwar-goust sklàerder ar frasenn: pa vez hir ur frasenn, dreist-oll gant un objed pe ur renadenn-dra hir-mad e vefe gwelloc'h deomp lakaad ar rener e penn kentañ ar frasenn stumm-nac'h. Heñvel eo ganiñ e vefe kavet muioc'h dre goms ewid na vefe dre skrid, peogwir ar yezh dre goms a so ewid ar gaoseadenn etre an dud, pouesussoc'h eo ober an dud da gompren sklaerroc'h (LE GLÉAU 1973 P.78). Lavarennoù gennet hag ar stagelloù pe traoù rag-verb hag an adverboù a vefe diskouezet gant X; hag an doareennoù gant Pred 250 . Ha pa ne vez ked verb displeget ebed e-barzh ar frasennoù e vo lakaet e-barzh ar rummad diverb 251 . 62 Neuse, ar stummoù hag a vo lakaet war wel a so: , tud er pardon en um gav en dro de davarn… X V S Ar er hlazenn e zo bet savet ur halvar… X anw-gwann-verb V S en dé-sé, kavet em oè Yann er Baluhenn é ma her laran d'oh hwi, gouiet e hran nen dehet ket hwi de zigor ho peg! … Pred. V (S) Rak ma vehem bet dovet get er mem liv-krohenn […] skuih bras en um gavehem buan ar en douarman.

Farseu

  koh er Hornad, 1925 253 . Hag ar listennad-mañ a c'hellfe bezañ chañchet a-vusul ma ya an dielfenniñ war-raog… Da skwer stummoù hag a vez implijet re nebeud a ray ur rummad 'stummoù all'. Pe a-hend-all, beb a ruammadoù a c'hell bezañ dielfennet ha dregantet o-hunan, da lâred eo dielfenniñ ha dregantiñ stummoù pa vez frasennoù stumm-nac'h hebkén da skwer. Hag evel m'hon eus gwelet diwar studi O. Currie (2000) e vefe dedennus gweled ar stummoù frasennoù herwez ar gourioù seul vuioc'h m'hon eus santet e vez implijet e gwenedeg klassel muioc'h frasennoù en Inf. V pa vez dic'hour.

64 2 . 8 . 2 . 8 . 1 .

 28281 MetodologïezhRed eo komañs ur studi war ar yezh iwe, memestra -pe pa vez ar sossioyezhonïezh pe pa vez ar filologïezh -gant ar selled pizh douzh ar wirionez a-benn ewid tennañ un hipotesenn deus-outi pe sevel un hipitesenn deus-outi. Pa vez komañset ar studïoù ema dle deomp kaoud ur rag-soñj pe ur ragvarn diwarbenn an disoc'h a vefe: ar varteseadenn a so a-boues neuse a-benn ewid aessaad hent ar studi, a gass ahanomp da brouiñ ha dispakañ c'hoazh ar wirionez ne ouiemp ked e vefe bet. Ar studi a ranko bezañ komañset er mod-se, da lâred eo: kaoud skïant-prenet, soñjal en ur sujed tennet deus-outi, ha mond da arnodiñ. An doare hypothético-déductif254 An doare-mañ a vez implijet muioc'h adaleg an 19ved kantved ewid peb studi -orin deus metodologïezh ar skïant-natur -a so da zigentañ sevel ur goulenn pa vez krog gant ar studi hag en ur arnodiñ ar c'horpussoù choaset ha tennañ an disoc'h deus-oute: da weled daoust hag e oa gwir ar goulenn savet pe daoust hag e c'hellomp respont d'ar goulenn savet. Ar goulenn pe an hipotesenn savet eo a dermen kondissionoù ar studi hag an disoc'h engortoset. En ur vond war an doare-mañ n'omp ked ewid en em vired da rag-weled an disoc'h ha da gadarnaad ar pezh a vo diskouezet. Evel ma vez lâret ema mad d'ober ur studi e-barzh ar burew. Mad eo d'ober gant an doare-mañ pa vez gwraet ar studïoù war ar sujed dija: sevel un hipotesenn en ur lenn pizh ar pezh a so bet skriwet en eraog. Ezomm so d'an doare-mañ deus kals doneioù, dibabet gant an enklasker. Pismiget a vez neuse an doare-mañ 255 o vezañ dehañ: kass ahanomp -hep gouzoud deomp -da berc'hennañ, amprouiñ ha heuli an hipotesenn savet, dislâret en ur ziskriwañ enklaskerien debron da brouiñ e hipotesenn hag a nac'h ar pezh a so pell douzh e hipotesenn; hag a-balamour m'ema diasezet an hipotesenn diwar ar pezh a so bet gwraet en e-raog, pe diwar ar skïant-prenet, ne c'hellfe ked

  Un doare hag a vez implijet kentoc'h ewid ober studïou war ar sossiologïezh a-vremañ, an etno-sossioyezhonïezh hag all a arnod ur fed e-keñver un den pe ur strollad en ur gompren e blass ebarzh ar gevredigezh. Da lâred eo, arnodiñ a ra ar studïoù gant an doare-mañ lïamm an den pe ar strollad gant ar fed sokïal en ur soñjal meur a gendestenn deus an den pe ar strollad.Ha kompren petra a sinifi ar fed ha n'eo ked da zisplegañ ar fed eo. Red eo d'an enklaskerien krouiñ e zoare d'en em zegemer en ur ober o studi. An doare-mañ a zislâr ar skïant-prenet é tond eus an deorïenn da lâred eo ar skïant-prenet o vezañ lakaet da gaoud a-balamour d'an deorïenn savet med ar c'hontrel eo e rankomp ober: diwar ar skïant-prenet eo ma tennomp an deorïenn deus-outi; evel ar skwer hon eus gwelet dija, William Labov o vezañ bet é studïal kreisadur an diftongennoù /ay/ hag /aw/ en enes Martha's Vineyard ha ne glot med gant an doneioù renk sokïal, santimant an annezidi douzh an Enes hag all. En ur ger neuse, pa vez studïet ur fed sokïal ema gwelloc'h d'an enklaskerien mond e darempred gant an dud a glot gant ar poltred sokïal (pe meur a boltred, pe pa vez ur poltred hebkén pe pa vez meur a boltred sokïal mesket), hag o vezañ bet gwraet studi diwarne hag en ur gompren ar fed eh eont a-benn da dennañ un deorïenn deus-oute. Pismiget e vez an doare-mañ neuse: o vezañ m'ema dïaes bezañ objektivel e-keñver ar fed aterset pe an dud pe ar strollad studïet; ken dïaes all sevel un deorïenn deus ar fed studïet hag a c'hellfe lakaad diw deorïenn kontrel-mik an eil douzh eben iwe. Hag a so c'hoazh, dïaes e vefe mond heb ur rag-soñj savet pe ur rag-varn savet, un opservassïon, diac'hann-mañ ma tennomp hon ewezh deus-oute, a c'hello bleinañ ahanomp d'en em zedenniñ en ur strollad a studïimp warnañ ha ni da sevel un hipotesenn deus-oute, mond da arnodiñ pe aters anehi ha diac'hann-mañ ma c'hellomp dond a-66 benn da wiriañ an hipotesenn petramant pa n'eo ked gwir e c'hellomp dond a-benn da sevel un hipotesenn all deus-outi. Kals ne vern gant pessort doare e ret e tleïmp dielfennañ meur a zone statistik -evel ma oa gwraet gant W. Labov (1963) -setu-ni en em gaved gant un dra newez, un dra zisheñvel evel ma 'meus lâret e vefe interessantoc'h pa ne glot ked an hipotesenn gant an disoc'h. Hag amañ en ur geñveriañ an doneioù a-beb-sort e c'hellomp kaved pe sevel un deorïenn newez. Ezomm a so neuse kaoud un hent etre an daou zoare, a ya deus ur selled pizh hag ar c'hentañ santimant war ar jeu > un hipotesenn pe ur goulenn é sevel > arnodiñ > an disoc'h ha kompariñ anehañ gant an doneioù war an tachennoù all > kompren > displegañ > ar c'honklusïon en ur bresantiñ ar studïoù a c'hellfemp ober diwar ar studi-mañ (perspektivoù): Ur selled pizh hag ar c'hentañ santimant war ar jeu Ar momant mand eo ganet diwar ar pezh omp kustumet gantañ, adrugarez da soñjal 'perag'? Un hipotesenn pe ur goulenn é sevel Bikén ne vo trawalc'h ur perag hebkén: mall soñjal en un doare skiantel, 'mit-hu; dic'halamañ e sav goulenn(où) hag a bado e-kerz ar studi Arnodiñ En ur soñjal an hipotesenn pe ar goulenn so bet savet a-raog, choas korpussoù, hag o dielfennañ. An disoc'h ha kompariñ anehañ gant an doneioù war an tachennoù all A-drugarez d'an dielfennañ, hor bo un disoc'h. Gwir eo e c'hellomp achu a-benn, med gwelloc'h e vefe kompariñ anehañ gant an doneioù é tond deus studïoù a-beb-sort. Kompren&displegañ En ur lakaad tal-ha-tal an eil douzh egile e c'hellimp kompren ha displegañ deus pelec'h e ta an diforc'h pe an heñvelded. Ar c'honklusïon en ur bresantiñ ar studïoù a c'hellfemp ober diwar ar studi-mañ (perspektivoù) Ur studi a c'han ur studi all, evel p'hon eus tennet gounid deus studïoù all ewid ober ar studi-mañ, e c'hellfemp lâred da betra servijo, peb studi a zegass un tamm boued ataw… Taolenn 11 En ur gomañs ar studi gant an opservassïon hag an impressïon e c'hellomp tennañ skwer deus ar situassïon a c'hellomp studïal warni. Ha diac'hann-mañ e tleomp sevel un hipotesenn pe ur goulenn hag a ra framm ar studi. Choas ur c'horpuss (pe meur a unan…) diwar ar skïant-prenet pe diwar an doneioù a so bet dija. Kenkent m'hon eus an disoc'h e c'hellomp kompariñ anehe gant an doneioù all, amañ e tleomp implij metodologïezh ar studïoù war an dachenn: red eo selled kompren foñsïon dinamik ar sujed e-keñver meur a zataënn. Neuse e teu ar prantad da zisplegañ en ur gompren ar fenomen dielfennet a-drugarez d'an data dinamik liammet gant ar sujed. Meur a gonklusïon a c'hello bezañ, a-se, peb konklusïon a rank presantiñ un hipotesenn all diwarni.

  Gelloud a reomp lâred neuse ema heñvelig ar bottom-up appraoch douzh an doare empiricoinductif, evel p'ema an doare empirico-inductif o selled douzh ar skïant-prenet ha kompren ar jeu en ur gemer e kont poltred ur sujed: ar memes tra eo ar bottom-up approach ewid urz ar gerioù neuse, da zigentañ da zielfennañ un destenn, red eo lakaad sort an destenn war wel, pelec'h ema lakaet ar verboù-mañ-'r verboù displeget, an amser ma oa bet skriwet an destenn-mañ, piw 'noa bet skriwet, ewid piw 'noa bet skriwet. Ha ni en em gavet da gompren ar variesoñ stilistik diwarne.En ur soñjal deus an doareoù all ewid dielfenniñ urz ar gerioù: strukturalism ha formalism pe foñsionalism, gwelloc'h eo ganeomp nompas mond gante. Pe strukturalism pe formalism na pe foñsionalism, gante n'omp ked ewid selled pizh douzh urz ar gerioù e brezhoneg, dreist-oll pa vez urz gerioù ar gomserien é chañch a-vusul ma yeont war vrassaad, ne c'hellomp ked lâret abalamour da betra e vez implijet gante, ar stumm S V O muioc'h pa vênt bihan, hag ar stumm Inf. V muioc'h pa vênt deut da vras. En ur labourad e Skol Diwan Lokournan (kentañ-derez) e-pad ar c'hwec'h misiad, 'meus tro da glewed brezhoneg komset gant ar vugale, ar lodenn vrassañ deus-oute o vezañ komset galleg hebkén gant o zud pe gant o zud-kozh (darn-vrassañ hag o zud-kozh a goms brezhoneg avad…) doutzhte, ar lodenn vihan all o vezañ klewet brezhoneg gant o zud-kozh dreist-oll. Siwazh ne'm boa ked chañs d'ober ur studi zon diwar gement-se, koulskoude santet 'meus e vez gwraet alïes awalc'h gant ar vugale (da vihannañ gant ar vugale eus ar sklass CE1, 8 vl.~9 bl. gosig) -da vihannañ pa vez frasennoù goulennata -frasennoù sort S V O "Daoust ha me a c'hell…; Daoust ha ni a c'hell…" hag a so dre zigouez heñvel-mik douzh ar framm ma vese gwraet gantañ e brezhoneg deus an norm e fin an 68 19ved kantved ha penn kentañ an 20ved kantved nemed amañ ne vese ked implijet "Daoust": "Ha me a c'hell…; Ha ni a c'hell…" ar pezh a deuy "Hag-eñv e c'hellañ…; Hag-eñv e c'hellomp…" e brezhoneg a-vremañ. Hag ar skolaerien a so techet da reizhañ o doare da sevel goulennoù: "Daoust hag-eñv e c'hellañ… pe Daoust ha galloud a rañ…" Ar frasennoù-kadarn komset gant ar vugale iwe a so er stumm S V O, douzh a glewañ (amañ n'eo ked ar skolaerien da reizhañ anehe avad).Koulskoude, ar gomserien yaouank ha 'noa gwraet o buhez e Skol Diwan pe ha 'noa desket brezhoneg pa vênt deut en o oad -douzh a glewañ ataw -a so taolet bras gant ar stumm Inf. V , setu diac'hann-mañ ma teu komsFavereau (1997, P.301). An daou stumm S V O hag Inf. V a so re zisheñvel an eil douzh egile da geñver ar formalism: plass ar rener, plass ar verb hag all, med ma chañchfe urz ar gerioù herwez o oad, e tleïmp implij ar mod da studïal sossioyezhonïezh.Evel ma so bet meneget gant O.Currie (2000) 260 , ar formalism a so techet da nompas kemer ar fedoù sossioyezhonïezh e kont, seul ziaessoc'h ma vefe arnodiñ daoust hag ema ur free variation abalamour d'ar stil pe ur variesoñ é tond deus ar renk sokïal, ar gour pe an digouezioù hag all (CURRIE 2000 261 ) 2.8.4. Sossio-lennegezh? Stad ar brezhoneg a ra deomp soñjal (ataw!) e-barzh a-balamour da betra so bet savet un oberenn gant piw ewid piw da lenn. En amser amser a-gent ar lenngezh vrezhoneg e kavomp oberennoù kàer ewid dougen bri da Zoue, prederiañ ar fez, med red eo gouzoud iwe en o mesk e vez gwelet meur a wech oberennoù savet pe troet (diwar ar galleg pe ar latin neuse) ewid kemer preder douzh ar bobl iwe: kelaouennoù ar fez (heni ar Joubious dreist-oll) petramant Buhez ar Sent (a lennemp a-vouezh uhel e-pad ur filajoù bennak ewid ma vo klewet gant an oll) ha kentoc'h Magasin spirituel er beurerion, en artisantet, er serviterion, hac en dud diar er maezeu savet gant Yehann Marion d'ar bobl moarvad. Ewid reiñ dehe da gompren, e oa dleet boud eeun ha simpl da lenn.

  ni en em gavet gant ar rannoù digant un Druiz e-barzh Barzaz Breiz Kervarker e-lec'h gousperoù ar raned; gant gwreg ar C'hroasour e-lec'h ar verjelenn hag an daou vreur petramant gwas aotrou Gwesklin e-lec'h Yannig Bon garçon ha marc'hadour bihan evel ma vefent bet ur lodenn deus istor ar Vretoned. Ha war-lerc'h ar Bresel Bras, Emsaverien (a oa deut da Walarnisted) o komañs da stigmatisañ 262 choas ar Wenedourion pa vez stummoù frasennoù, ken ma oa deut soñj da Loeiz Herrieu e-gunan lakaad en e vBreton Usuel 263 "On devra donc éviter autant que possible, de construire la phrase bretonne sur le modèle de la phrase française." Gwir e lâre, med pa soñjomp e vez savet meur a frasenn e stumm S V O hag a so heñvelig douzh heni ar galleg… Ar c'hontadennoù pe sorc'hennoù a so douzh ur plass ispissïal e-barzh ar lennegezh. Ur chanennad a bosioù moarvad med é kemer preder kaoseal braw dirag an dud lïes awalc'h e vese amprestet gant konterien troiennoù sewenaetoc'h diwar ar lizhiri (evel ma so gwir ewid ar c'hanaouennoù), setu ur pont etre ur gaoseadenn eeun hag ar lennegezh kàer. Ha brezhoneg er journalioù? Depant a ra moarvad douzh ar skriwagnerien med ur skriwagner ha heñv brezhoneger a-vihan, desket gantañ skriwañ e brezhoneg gant ar levrioù… C'hoant dehañ skriwañ an tostañ ar gwellañ douzh ar mod ma vez kaoseet, peogwir e oar e vo lennet gant brezhonegerien a-vihan eveltañ. Med red eo gouzoud dehañ penaos e vefe lennet gant tud é komañs gant ar brezhoneg iwe. Setu e teufe soñj dehañ diskouez dehe skwerioù reizh diwar ar yezhadur reizh. Pa soñjomp enta ema ar radio pe an televisïon douzh tachenn ledan ar lennegezh, bez so un den aet da aters (lâromp atersour) un den (heni aterset neuse), pessort mod e tle d'an atersour kaoseal dirag an heni aterset? e brezhoneg ma kavomp e-leizh a variesoñoù? Lïes awalc'h, ar re aterset (brezhonegerien a-vihan anehe) a vefe chomet abafet 264 dirag ar re yaouank (dreist-oll) a gaos brezhoneg, hag a-balamour da gement-se pa vez un atersour yaouank e vefe dïaes klewed gant ar re aterset, o farlant propr. En ur soñjal e-barzh kement-se, 'meus choaset diw enrolladenn diwar ar memes den, med gwraet er mareoù disheñvel (er bloawezh 1990, hag e 2018) ha gwraet gant daou zen disheñvel (unan, brezhonegeres a-vihan deus an tuad hag unan all martese desket gantañ kaoseal brezhoneg).

-73 3 . 1 .

 31 skridoù a-gozh: ur studi war un dra tremenet deja (red gouzoud penaos tud enrollet e-barzh ma c'horpussoù pe tud ha 'noa skriwet ma c'horpussoù so marw), ar yezhadur na petra 'ta. Ne vefe ked gwall-zisheñvel douzh ar pezh a vese gwraet adaleg penn-kentañ an 19ved kantved beteg an 20ved kantved: "Etude syntaxique ou morphologique d'une telle ou telle langue ancienne". Ar pezh a oa bet ganet e-skeud ar Geltomaned deus an 18ved kantved: Edward Lhuyd (gant e benn-oberenn Archaeologia cetica), Jacques le Brigant, Théophile-Malo de La Tour d'Auvergne-Corret; hag ar Geltomaned alaman da heuli anehe: Johann-Kaspar Zeuss ha Franz Bopp; hag e-barzh Frañs petramant e Breizh neuse: Emsaverien ha Josef Loth, Emile Ernault, Henri d'Arbois de Jubainville pe Henri Gaidoz gant o Revue celtique.A sav goulenn ganeomp. Pa so lâret eh añ d'ober ur studi filologïezh gant ar brezhoneg, redmad eo gouzoud neuse da betra servij ar filologïezh bremañ ewid ar brezhoneg ouzhpenn kement-se.Evel ma konten lâred er lodenn Petra a lâr ar skïant? eh eus doareoù disheñvel da sevel ur levryezhadur, daou bleg a so: douzh un tu en ur heuli ar yezhadur kempennet ha reizh hag a so é tond deus levrioù-yezhadur a-gozh, ha douzh un tu all, mad eo heuli ar yezhadur a-gozh, med en ur gemer preder iwe douzh ar pezh a vez lâret gant an dud e gwirionez, amañ 'an dud' ar vrezhonegerien a-vihan "endolecte 270 " a gredomp lâred ha hè dileset gante treuskass ar yezh d'ar midad war-lerc'h (lec'h ma teu an droienn "troc'h"), Da grediñ a so neuse e vez desket brezhoneg standard (e-tal ur bern gerioù hag a gouch gantañ: roazhoneg, diwaneg…) da newezbrezhonegerien, hag ar brezhoneg standard oc'h en em gaved e-kreis ar yezh reolieg, kempennet ha reizh.Hag ar brezhoneg pobl a chome e-tal kals ne vern pessort brezhoneg standard gant e emdroadur diabarzh. Un troc'h a so bet gwraet er bloawezh 1950, an dud é tilesel kaoseal brezhoneg douzh o bugale, treuskass ar yezh pobl a so en em gavet troc'het. Sed amañ e teu soñj d'an nen ewid lakaad ur pont: kempenn ha diskouez ar pezh a vese lâret gant ar vrezhonegerien diwezañ d'an dud o komañs da zeskiñ. Amañ so un dra a c'hell servij ar studi-Sonenn ar Skorv, Julien Dupuis ag an Ignel E-barzh ar lodenn e vo disklêriet ken ma fin, war betra da studïal -na possupl ma ouifet dijaun tachad ma vez gwraet Bro-Gwened-Isel pe ar vro (g)wenedeg-isel hag o zermenadurioù a-beb-sort e-keñver tachadoù hag a c'hellen kemer e kont. Ur wezh choaset an tachad da studïal warni ha termeniñ anehi eh eus mall lâred petra eo ar c'horpussoù vo studïet ganeomp: evel m'hon eus gwelet e penn-kentañ ar skrid-mañ gant an daolenn 1 so bet choaset 4-5 live disheñvel ha un enrolladenn (pe ur skrid) pe zaou da beb live moarvad. Deus ar gaoseadenn beteg ar pennadoù e-barzh ar journal, deus an naturellañ d'ar lennegellañ? Ha war-lerc'h ur frapad hir a amser da zielfenniñ ar c'horpussoù -souezhet pe ne vimp keden ur soñjal e-barzh pessort verboù, pessort gour dehe hag anien ar posioù (soñjet enta e-barzh pewar pe pemp live 'meus choaset…) e vimp arri da benn a c'houzoud penn d'an teorïennoù deomp-ni: stabilted urz ar gerioù? evel m'hon eus meneget gant E. Le Pipec (2017) en Arradon ha gant L. Timm (1989) en tachad Kreis ar Brezhonegva; ha petra ewid ar stumm S V O hag a so sañset boud kavet nebeutoc'h (tre 20%-30% herwez kont), an daou a re ziwezañ (ha 'noa skriwet e-barzh ar journal 'had!), desket dehe uhel-pe-uhel, skolàerien anehe, a vese bet é kass o zamm skrdioù da Zihunamb pe da gelaouennoù brezhoneg etre ar Breselioù, leveson ar yezh klassel 271 pe leveson é tond deus ar brezhoneg lennegel 272 . 271 Amañ gwenedeg klassel a so bet adkempennet a-baoe 1902 ha bet pleustret e-barzh ar gelaouenn Dihunamb. 272 Amañ gant ar ger lennegel e faot diñ lâred kentoc'h ur stumm glanaet a-c'houde Le Gonidec, Vallée pe Hemon. É klask ar vro gwenedeg-isel pe ar Vro-Pourlet… Da zigentañ, red eo gouzoud penaos ne vese ked gwraet al lennegezh klassel diwar ar parlañchoù gwenedeg-isel. Savet e oa al lennegezh gwenedeg klassel gant ar skriwagnerien pe ar veleien, skoliataet e kloerdi Keranna ha war-lerc'h e kloerdi bras Gwened, dre-se e welomp hengoun an doare-skriwañ gwenedeg klassel heñvelig douzh parlant penn-pellañ Sav-heol Bro-Gwened (heni Y. Marion, Y.-V. Joubious ha doare-skriwañ penn kentañ ar gelaouenn Dihunamb 273 ). Ar c'heriaoueg iwe e welomp skriwagnerien wenedeg an 19ved kantved~penn kentañ an 20ved kantved é essae lakaad liw d'o skridoù en ur implij gerioù o tond deus o farlant o-hunan. Red e oa gortos ar gelaouenn Dihunamb a-benn ewid gweled parlañchoù gwenedeg-isel ouzh en em silañ e-barzh ar gwenedeg standard, ouzhpenn kement-se skriwagnerien-dastumerien o tond deus kostez an Oriant (Loeiz Herrieu, Iwan an Diberder 274 ) é tond deus ar Vro Pourlet (Guilham er Borgn 275

(

  pe an Henbont) àr ar merc'hed. Ne vo ked gwir penn-da-benn avad: e parresioù so -dreist-oll douzh tu a-zehoù ar Blañwezh -e vez kaoseet parlañchoù tostoc'h douzh ar gwenedeg-uhel, da skwer e Zinzag, en Henbont, en ul lodenn vad deus ar barres Bubri, e Laovedañ hag en tu all d'an Oriant ne vez ked lâret /dʒət/ -evel ma vez gwraet el lec'hioù all e Bro-Gwened-isel -med /gət/ pe [gjət] a vez lâret gante evel e gwenedeg-uhel. Hag e Plourae e vese lakaet koef Fissel àr ar merc'hed. Herwez an dañsoù hengounel? E gwirionez, ma lâromp e vez korollet ar gavotenn Pourlet er Vro Pourlet hag an dro e kass a-barzh pe ar laridenn 6 lusk e Bro an Oriant&an Henbont, ne glot ked takad an dañsoù gant takad ar parlañchoù. Bro an Oriant&an Henbont, a-balamour d'ar memes rêson evel an dilhad hengounel (ouzhpenn kement-se, parresioù tost douzh an Arvor evel Rianteg, Brelevenez, Pleheneg, Kervignag, Landevant so ispissïal o-hunan sokén) ha gavotenn ar Gemene a vese dañset beteg Margenag, Gwern, Klegereg, Bizhui ha Melrand. Tachadoù an dañsoù hengounel e Bro-Gwened a vefe rannet en diw, heni an Hanternos (Gavotenn&Laride-gavotenn) ha heni ar C'hreistez (An dro&hanterdro&laridenn); kentoc'h ewid etre ar Sav-heol hag ar C'huz-heol.

75 Skeudenn 5 278

 5 Herwez tachad didan leveson ar marc'hadoù pe ar foarioù? Martese e c'hellfe bezañ: marc'had bras ar Gemene, an Oriant hag an Hebont a zedenne tud ar vro pe tud é tond deus ar bell vroioù (an Oriant) sokén. Ma ve disheñvel parlant ar parresioù tost douzh an Arvor e c'hellfemp soñjal e-barzh leveson marc'had an Alre (hag a oa brassoc'h e zedennusted)? A-benn ar fin n'ouzomp ked c'hoazh da bessort foar e yae tud ar vro: depant a rae douzh petra a faote dehe prenañ pe douzh petra a faote dehe gwerzhañ: douzh ma klewañ, un den deus ar C'hroesti a yae beteg an Oriant ewid gwerzhañ e dammoù amonenn, ewitañ bezañ aessoc'h mond d'ar Gemene martese d'ar mare-se (er bloawezh 1940?) dedennusted foar ar Gemene a so bet kouezet en he boull diwar goust marc'had an Oriant evel ma tiskriwe M. McKenna (1988) diwarbenn ar Gemene... Pe parresioù hag en em gav etre diw foar vras, evel Langidig ha Kistinid hag en em gav etre an Henbont ha Baod, n'omp ked ewid musuliañ pessort leveson ar marc'had so bet war o farlant pe an oll ziw foar a ra leveson war o farlant, gerioù so a so bet strewet diwar ar faor Vaod, gerioù all é tond deus an Henbont. Implijoù ar paner ispissïal a c'hell boud interessant pa vez ranniñ an tachadoù a-dammoù : herwez R. Hérisset (2012 279 ) er pajennoù 170, 541 a ziskouez lec'h ma vese implijet ar paner tip "variante Nord Basse Bretagne 280 ", ar ger 'kostinell, kochinell, kanistell' a vese klewet e Pleurdud, beteg an Ignel moarhad 281 hag e c'hellomp soñjal diwarni e vese degasset ar paner a-sort-se e-barzh Hanternos ar Vro-Pourlet, martese dre ar marc'hadoù pe ar foarioù (ar Faoued, ar Gemene h.a.). Hag a so c'hoazh da soñjal diwarni, e vese darempredoù etre Kernewis (pe Kernevoded…) (tro-ha-tro da Vro-Gwened) ha Gwenedourion: posioù bennaket a vefe bet degasset gante, a lâr neuse ne vefe ked med disheñvel parlant Hanternos Bro-Gwened-isel douzh heni Kreistez Bro-Gwened-isel (evel ha lâromp 'ar Vro-Pourlet' ha 'kostez an Oriant'…). An NALBB (2001), a-drugarez da desenn Tanguy Solliec (2021 282 ) ma c'hellomp teurel ur sell a-vras douzh e gartennoù. Dispaket so bet gantañ un takad hag a vez gwraet pôle pays de Lorient deus-outañ ma vez tolpet ennañ ar poeñchoù 143 (Plañvour), 144 (Kaodan), 145 (Redene), 146 (Mêlann), 147 (Ploue), 148 (Sant-Iwan-Bubri), 150 (Sant-Karadeg), 151 (Prijiag), 152 (Pleurdud), 153 (Lawlan), 154 (Plourae). Hag a so heñvel douzh an takad deus ar Vro Pourlet+Bro an Oriant&an Henbont (nemed ar parresioù en tu all d'ar Blañwezh Langidig, Pleheneg, Lostank) a glot gant ar vro wenedeg-isel a soñj da dud lïes awalc'h. An NALBB a ziskouez perzhoù fonologïezh kenkouls evel perzhoù geriaoueg hebkén: perzhoù morfologïezh a vank pe neubeud a so; n'omp ked ewid arnodiñ war ar mod da zistagañ an araogenn 'ged' hag a vefe alhwez an tachad gwenedeg-isel. Med ar c'hontrel douzh an NALBB&T.Solliec (2021), an ALRP (1996) a laka Bubri ha Sant-Iwan e-barzh un takad gwenedeg-uhel e-barzh ar memes takad evel Kistinid, Langidig. Loig Cheveau -unan é ober an Atlas deus parlañchoù Bro-Gwened -'neus alïet diñ e vefe furroc'h soñjal an Henbont evel ar vewenn etre parlañchoù gwenedeg-isel ha gwenedeg-uhel a-gleiz d'an Henbont (en ur selled douzh an Hanternos) e vez kaoseet gwenedeg-isel hag a-zehoù d'an Henbont gwenedeg-uhel; ha Bubri o vezañ war ar vewenn e vefe implijet gerioù é tond deus ar Vro Pourlet diwar an distagadur gwenedeg-uhel. Hag ar perzh splann deus ar gwenedeg-isel, al lizherennoù 's' ha 'ch' o vezañ distaget mouezhiet a zepant deus ar gerioù e-barzh an tachad-etre (An Henbont, Zinzag, Laovedañ, Bubri) hag e-barzh ar vro wenedeg-isel sokén, gerioù so ne vênt ked distaget mouezhiet, pe a zepant deus ar parresioù 283 . Parresioù war ar vewenn (Zinzag, Laovedañ) pe ar barres evel Margenag sokén e c'hellfemp klewet gant tud so deus ar parresioù-mañ, ar c'hemmadur dre 279

2 .

 2 Hag ur c'horpuss o tond deus un abadenn a Radio Bro-Gwened er bloawezhioù 1990, kasset gant Monik ar Boulc'h: Emile Samedy, bet ganet er bloawezh 1930 ha aet da Anaon d'an 21 a vis Genver e 2021, a oa karrour-tonellour-konter deus Berne. E-barzh an abadenn-radio e kont deus ar vecher karrour-tonellour. 3. Un abadenn-radio gant Emile Samedy iwe, med enrollet gant un den yaouank deus ar Radio Bro-Gwened e 2018, amañ e kont deus douar Berne.

4 .

 4 kempennet gant Daniel Doujet, dre-se n'omp ked ewid bezañ sur ma vise bet chañchet urz ar gerioù gantañ evel ma welomp e-barzh Yann ar Baluc'henn dibaod a-wechoù 330 . 329 A vez anavet-mad dindan anw Bilz, Bilzig e Kreis-Breizh ha Yann Seitek e Bro ar Stêr-Aon pe Yann al làer… 330 Da skwer: (J. Jaffre) "En amzér-sé, en Aotrou Kuniow e vieùé mélin Bod Er Hog 'barh un doulenn, tostig d'er Skorv, a réz get koed er Pontkelleg." vs. (D.Doujet) "En amzer-se e piaoue an Aotrou Kuñvioù milin…"; Daniel Doujet 'neus lâret diñ 'noa ked chañchet urz ar gerioù e-barzh e dastumadoù Etrezomp e brezhoneg avad… 89 Skeudenn 10 parlañchoù dielfennet 90 An disoc'hoù E-barzh ar lodenn-mañ e vo diskouezet kement-traoù dispaket diwar an oll gorpussoù: tu so lâred ar pezh a ziskouez ar c'horpussoù dielfennet hebkén, med evel m'hon eus choaset an doare da selled disheñvel, da lâred eo ur sell sossio-lennegel. Buan awalc'h e savo goulennoù diwarbenn disoc'hoù hag a glot-diglot gant ar poltred, ha gant anien ar skridoù.

Grafik 3

 3 dregantad ar gourioù Grafik 4 dregantad an tipoù rener Diforc'h a c'hellfe bezañ e-mesk ar c'horpussoù dre goms a vefe a-balamour da rummadoùkaos disheñvel: E.S.1 a gont ennañ e vecher tonellour-karrour, E.S.2 ar barres Berne kentoc'h ha 0gont ennañ he buhez; sed a c'hellfe chañch an implij gourioù disheñvel. Med daoust da gement-se ne welomp ked kement a ziforc'h etre an tri c'horpuss: an trived gourioù a vez lâret ur bern ha dindan ar stummoù raganw dreist-oll 351 . Grafik 5 dregantad ar gourioù Grafik 6 dregantad an tipoù rener E-barzh ar c'horpussoù kontadennoù eo e kavomp muioc'h a frasennoù en trived gour unander dreist-oll p'ema ar c'hontadennoù o konto deus darvoudoù ar re all lïes awalc'h, pa vez ar gourioù all e vefent deus an divis dieeun. Un dra all hag a vez lakaet war wel eo implij muioc'h deus ar stumm S anw boutin gant Gwilham ar Borgn: martese a-balamour eh eus muioc'h a dudennoù gant G.B. (seul vuioc'h m'ema diwar dastumad sorc'hennoù kontet gant tud disheñvel, sañset; tre ma n'eus ked med 351 Heñv, hi, hennezh, honnezh, hè, ar re-se hag all. bennañ (an tad, Jesus, ar Sant-Pier hag an Ankoù-tad-pàeron) gant E.S.3 hag un dudenn bennañ (Ewan Pier ar C'horr) pe e dud-ness gant L.B. Grafik 7 dregantad ar gourioù Grafik 8 dregantad an tipoù rener Pand vênt kaos deus ar skrid kentoc'h, e c'hellomp goûd perag e vez implijet kement a frasennoù e stumm an trived gour unander. Ha fed ag a vez diforc'h pa vez dregantad an tipoù rener etre daou skriwagner eo martese -hag adarre -a-balamour ma n'ema ked ar memes doare dehe an eil hag an all ewid brodiñ kontadennoù: n'eus ked lïamm ebed etre kontadennoù-farsoù Bleu Benal, seul taol (beb sizhun, e gwirionez) e vez gwelet ur fars newez gant tudennoù newez, setu ma vefe a-gaos da berag e vez gwelet muioc'h a frasennoù e stumm S anw boutin; tre ma vez kontadennoù-farsoù Job Jaffre é kenderc'hel a-istor da istor evel ma welomp meur a wech e fin e istor "ni welo kement-se ar sizhun-ma 'za…".

  War a seblant n'eus ked reolenn ebed, nemed pa vefe reolieg an implij tu-gouzañv gant an daou skriwagner ha dre goms (beteg E.S.3 neuse) e vez stankoc'h an implij tu-gouzañv pa vez frasennoù en OVS. O vezañ ma n'eus ked enklask kañtitativel ebed en amser-mañ e vo red deomp unan bennak a ray da gomparissañ e dammoù frasennoù KLT gant ar pezh so bet dispaket ganiñ. Grafik 9 V1 (orañjes) hag amser-dremenet-amstrizh (glas) Splann e welomp amañ ar lïamm etre dregantad ar frasennoù e stumm V1 hag stankted an implij frasennoù en amser-dremenet-amstrizh gant an anw-gwann-verb er penn-kentañ. Seul vuioc'h ma vez implijet frasennoù e stumm V1 seul nebeutoc'h a frasennoù en amser-dremenet-amstrizh en o mesk (er c'homsoù ataw). Ar c'hontrel eo ken gwir all pe stankoc'h dre skrid: seul vui ma oar nen skriwañ e teufe dehe da implij nebeutoc'h a frasennoù e stumm V1 hag ouzhpenn kement-se, ar lodenn vrassañ anehe a so deus ar frasennoù en amser-dremenet-amstrizh: da lâred eo tostoc'h d'ar C'hLT.

107•

  Korpussoù dre skrid E-gis ma lâren e kavfemp muioc'h é implij ar stumm … S V pa vez verboù transitivel, e-barzh ar skridoù neuse evel mand omp bet é weled e vez implijet muioc'h a stummoù med … S V a gavomp ur bochad ur sort (dreist-oll e-barzh G.B.). Grafik 10 korpussoù dre skrid: islavarennoù Souezh pe souezh: evel mand omp bet é lâred, dre skrid iwe e vez ar memes tra, muioc'h e vez kavet verboù intransitivel pa vez … V ha muioc'h a verboù transitivel pa vez … S V evel ma vez er c'horpussoù dre goms, na petra 'ta. P'hor bez sellet a-bell douzh an dielfenn korpussoù ha G.B. e oamp souezhet é weled dregantad uhel ar stumm … S V gantañ hag e vefe bet tu soñjal leveson ar galleg: koulskoude pa sellomp a-dostoc'h en ur glask a-balamour da betra e vez implijet evel-se, setu kavet ar respont, n'eus ked ezomm da gaoseal deus ar galleg med kompren a c'hellimp e vese implijet muioc'h a verboù transitivel gant Gwilham ar Borgn dre-se e kavomp muioc'h a frasennoù e stumm … S V. Med chomet eo da c'hoûd perag e kavomp kement a frasennoù e stumm … S V pa vez verboù transitivel? Ar respont a c'hellimp mond da glask e-barzh levroù-yezhadur so (Rostren 2008: p.148 gweled supra; Le Gléau 1973: p.78 363 ): pa vez ar rener hag ar renadenn-dra skoaz-ouzh-skoaz ne vez ked gwall-sklàer ar frasenn, setu ma vez implijet an tu-gouzañv da gentañ, med an tu-gouzañv a so kreñv ar poues-semantik war an eksperiañser kasset gant an araogenn gant ur sort, setu a-gaos da 363 Opus citatum. "L'aisance du style décide à l'intérieur d'un paragraphe du choix du mot initial de chaque phrase. Ce mot initial doit LIER strictement cette phrase à la phrase précédente; ce paragraphe au paragraphe précédent ; plus qu'une règle de grammaire, c'est la logique de l'exposé qui détermine l'ordre des mots : Kounnar a oa e Breizh e 1775 : Difennet e oa bet beziañ en ilizoù… Diaes e kave ar barrezianiz dilezel bezioù o zud. Bered a oa koulskoude e Lanber. Met er beredoù ne veze beziet nemet an divroidi. Lanber de L. Lok-Dujardin. 1942 P.29" implijet ar stumm S V O hag a so neutr lïes awalc'h e-barzh parlantoù a Vro-Gwened, hag evel-se e vefe komprenet sklàerroc'h ar frasennoù-isurzet. 4.2.5. A-zivoud ar stumm Inf. V Nebeutoc'h e vez implijet ar stumm Inf. V e gwenedeg ewid na vez e parlañchoù KLT. : muioc'h a boues a so e gwenedeg pa vez ar stumm Inf. V. Evel ma welomp gant ar skritell savet gant P.-Y. Kersulec ha T. Solliec (2012) e vez implijoù disheñvel ar stumm Inf. V. Fed na vez ked implijet kals ar stumm-se dre goms eo martese a-balamour ma ne zalc'hont ked deus ar stumm-se peogwir n'o doa ked gouiet skriwañ e brezhoneg james. Evel-se pand omp é kaved muioc'h a frasennoù e stumm Inf. V gant tud ha 'noa skriwañ ha lenn brezhoneg (e-mesk ar c'horpussoù deomp ataw!), deut eo anatoc'h gant kement-se pa sellomp gant pessort verboù e vez gwraet frasennoù e stumm Inf. V. E-barzh ar studi Kersulec&Solliec (2012) e lârer e vez implijet ar stumm Inf. V pa vez distag bolontez ur c'homser douzh ar fed 364 : amser 365 hag a-fed ar santadur-korf 366 pe pa ne vez ked reoliet un aksïon gant un den é ober 367 . Ha diwar gement-se e c'hellomp musuliañ daoust hag e kouch an implij stumm Inf. V gant ar reolennoù-se.

109 5 .

 5 Ar frasennoù ha n'int ked douzh ar reolennoù (KERSULEC&SOLLIEC 2012) a vefe reizh er mod KLT: martese e oa an daou skrwagner o vezañ levesonet gant skridoù KLT?An daou verb a vez implijet ar peb stankañ eo mond ha gouied: gouied a-gaos ma vez ur stumm skornet med a-zivoud ar verb moned petra a c'hellomp lâred? An darn vrassañ anehe a so stag douzh talvoudegezhioù disheñvel ar verb moned (pas ar fichal neuse): an droienn evel "mond a ramp koustele pe n'amp ked?" ne c'hellfemp ked lâred en ur fesson all, ha lïes awalc'h vênt kavet doujet d'ar reolennoù meneget a-raog.4.2.6. Klosiñ ar pennad-mañDielfennet hon eus frasennoù diwar ar c'horpussoù dre goms kenklous evel dre skrid é tond deus ar Vro-Pourlet. A-benn eno so bet disklêriet deja penaos ar stumm muiañ implijet n'eo ked ar stumm rener dirag ar verb n'eo ked med ur 25%~40% bennak. Hag er c'homsoù dreist-oll e vez kavet ar stumm V1 stankoc'h ewid dre skrid (dre-se ne vez ked gwelet e-barzh levroù-yezhadur?) ha seul vuioc'h e vez kavet ar stumm diverb e-barzh skridoù. Setu evel-se e kavomp an disoc'hoù o-hunan koulskoude pa vez sellet gant selloù disheñvel en ur soñjal e-barzh anien ar pennad-kaos pe anien ar skrid e teufe deomp kompren iwe a-balamour da betra e vez implijet ar stummoù-mañ-'r stummoù gante: e gwirionez netra ne ve dre zigouez, prederi a reont douzh sklàerded an divis ataw. Traoù newez awalc'h a so bet dispaket iwe: er penn-kentañ ar fed ma vez implijet muioc'h a frasennoù en amser-amdremenet e stumm V1 (un nebeud a so) tre ma ne vênt ked kavet ur bochad ebarzh ar c'horpussoù dre goms koulskoude gante eo e kavomp ar muiañ a frasennoù e stumm V1; hag a-fed ar verboù intransitivel pe transitivel pa vez islavarennoù, verboù intransitivel eo a vez implijet dindan ar stumm … V ha verboù transitivel pa vez stumm … S V, moarvad eo a-balamour sklàerded an divis bepred evel so gwelet e-barzh meur a levr-yezhadur er-maes deus levroù-yezhadur ar skol yezhadur reizh. D'ar poent-se e vese implijet ar stumm … S V pe stummoù disheñvel douzh ar stumm … V (setu ar stumm hebkén a vese degemeret gant ar skol yezhadur reizh), gant skriwagnerien KLT iwe 'mit-hu. Seul vuioc'h ma oar nen skriwañ ha lenn ar yezh seul lïessoc'h a zoareoù da vond warni a chom: gwir eo pa sellomp douzh ar stumm Inf. V hag islavarennoù. Daoust ma vênt er memes doare da vond war ar yezh, gant an heni a ouie skriwañ eo e welomp lïessoc'h a stummoù. Koulskoude gant an dud desketañ eo e c'hellfemp kaved muioc'h a draoù disheñvel douzh ar mod ma ra ar bobl gantañ, nemed pa vefe nebeud, evel ma lârer n'eus ked gwall-ziforc'h etre koms ha skrid. 110 Skriw e gwenedeg-skol?: urz ar gerioù e skridoù ar vrezhonegrien ag ar midad newez GWRAET so bet kaosioù diàrbenn urz ar gerioù diàr brezhoneg lâret ha skriwet ged tud (a-bobl an darn vrassañ anehe e gwirionez!) hag a oa bet ganet e-raog Eil Bresel ar Bed (deus fin an 19ved kantved betag ar blezadoù 30). Ha lâret hon eus a-neuse n'eus ked kals a ziforc'h etre koms ha skrid nemed techoù a denn d'ar stil (ar c'hontrast etre ar stumm V1 hag ar stumm diverb; petramantig implij ag ar stumm Inf. V hag a so stankoc'h dre skrid, êl ma kavamp pa yamp daved stummoù-islavarenn dishañval ged ar skridoù, kentoc'h eid a-barzh komsoù) pe da anienoù dishañval ar skrid pe ar posioù (dregantad ihuelikoc'h ar stumm SVO pa vez kontadennoù-omnibus), a sella neuse douzh techoù (… S V, … Pred V pa vez islavarennoù dreist-oll) a gavamp a-barzh skridoù savet e KLT ged skriwagnerionbobl (gweled supra): fed ag urz ar gerioù, pe skriwagnerion(-bobl) ag an diw Vro, pe komserion ag an diw Vro (a Verne betag ar Poher a-wael), n'eus ked kavet diforc'h ebed kenewid dregantad ar stumm Inf. V med red eo lâred ema strizh reonlennoù-implij ar stumm-mañ e gwenedeg (gweled supra; KERSULEC&SOLLIEC 2012) hag a vez bew pa vez skridoù hembkén. Daet soñj diñ neuse selled douzh brezhoneg (pe gwenedeg-isel) ar rummadoù àr-lerc'h e-(1950~) e-keñver urz ar gerioù: ar rummad hag a oa é vewo an troc'h hag a vese é vewo e brezhoneg ervad dre goms hembkén ar lod muiañ anehe, pe ar rummad a zalc'he gout brezhoneg o zud-kozh, dessavet e galleg ervad, skoliataet e galleg penn-dre-benn betag ar lissel hag ihuelloc'h betag ar skolveur meur a wezh. Ha pa vênt lakaet da skriw en o farlant pe en o yezh a-vihan, ged sikour ar c'hentelioù àr ar brezhoneg lakaet tammigoù a-barzh skolajoù, lisseoù hag a-barzh an diw skol-veur vreton (a-barzh kani Roazon eo e kavamp muioc'h a wenedourion…). Soñj ar lodenn-mañ eo musuliñ urz ar gerioù diàr o skridoù gwenedeg sañset, hag o c'hompariñ ged ar pezh so bet diskouezet geniñ abarzh ar lodenn gent: diforc'h a vo kavet? ha techet int da skriw êl hor skriwagnerion-bobl-ni? (da lâred eo Bleu Benal ha Job Jaffre…); pa ne vez ked neuse penaos e skriwant? ha hañvalig douzh petra? PELLOC'H ema red lâred penaos e weleemp daou rummad dishañval, hag ar midadoù-mañ a sella douzh termenoù dishañval pe douzh o liveoù-studi (an eil-derez hag ar live-skol-veur, pelloc'h hag ihuelloc'h) kentoc'h eid o oad. Er pennketañ ur midad krennaj ganet just àr-lerc'h ar Bresel diwezañ, hè a-viskoazh bet é klewed kaosal brezhoneg tro-ha-tro dehe e gwirionez nemed pa vese kaoset e galleg douzhte lïes awalc'h. Ha lod anehe 'neus bet boneur da selaou douzh kentelioù àr ar brezhoneg en o skolaj (Gemene, an Oriant) hag en o lisse (an Oriant ha Pondi, dreist-oll eid hor gwenedourion!). Hag ar midad arall, daou skriwagnour 'meus choaset ha hè desket mad, labourad e brezhoneg. Savet gete peb ur levr (a sella douzh ar lennegezh kentoc'h…), hag ase e c'helleemp gweled skridoù savet e gwenedeg a-live ihuel… med hag e c'hellamp em barraad a weled KLT-adur a-barzh o skridoù? 5.1.1. Dornskridoù ewid kenstrivadeg Ar Falz ag ar blezadoù 50-60 Dibaod a wezh e kavamp brezhonegerion -ganet just àr-lerc'h ar Bresel diwezañ -é skriw en o yezh-vamm a-gaos ma ne oa ked brezhoneg ur lodenn ag o danvezioù-skol, ewid ar lod muiañ anehe. Med ur sort e c'hellamp kaved ur voestad skridoù savet gete, a-drugarez d'ar genstrivadeg dalc'het ged Ar Falz diàr skridoù savet ged bugale (pe tud) ag ar skolioù publik (a skolioù kentañ-derez betag an Ecole Normale). Brezhoneg o yezh-vamm c'hoazh, pe a-viskoazh (adal m'emant bet ganet a-barzh kampagnoù Breizh-Isel… daousto ma tepant douzh ar familh, douzh ar lec'hioù h.a….) bet é klewed brezhoneg e-mesk ar re nessañ dehe, ha dre-se e ouiant kaosal brezhoneg, hemb gouied lenn ha skriw e brezhoneg ataw. Setu pa vênt lakaet da skriw e brezhoneg, ne c'hellehent ked skriw med êl ma ta dre o beg.

(

  dizan ar memb kelennerien, a kredañ neuse). Ar memb anien skrid: ar sujedoù a oa bet raet ged Ar Falz (darvoud skont, loen kollet, beaj, gouañv yen h.a.). Na boud m'ema hañval ragtress o skridoù e vez kavet traoù dishañval an eil douzh an arall, a-gaos da berag enta? Grafik 11Dornskridoù savet ged krennaj ag ar Lisse en Oriant Er penn-ketañ, un disoc'h pa vez sellet a-bell diàr razh ar c'horpussoù. N'eo ked lakaet àr wel an disoc'h diàr an islavarennoù, a-balamor ma n'eus ked tamm disoc'h ebed dic'hortos. Ged un taollagad hembkén e welamp e vez implijet ar stumm rener dirag ar verb ar peb muiañ (tre 47%) hag ar

  Hag e c'hellehemp kredoud o lakaad hrewez ar c'hriterïa diàrbenn newezbrezhoneg savet ged Pipec (2013)? Med ema red goûd a-barzh eno neuse: ar pezh a so dishañval (douzh ar parlantoù hengounel pe douzh ar skridoù savet ged ar skriwagnerien hengounel) ne sinifi ked ar pezh n'hellehemp ked rekomandiñ da zesko…: 126 Skeudenn 14 Korpussoù lakaet hrewez kriterïa pennad Pipec (2013) Da ziwall a so da zrougvesko: amañ 'meus o lakaet hrewez o ereadurezh ha n'eus ked bet kemeret traoù arall e kont: dreist-oll e-keñver ar fonologïezh e c'hellehemp lakaad D.G. en tu rall d'ar linenn. Etre skrid ha koms a-barzh ar garrezenn tapet-par eh eus diforc'hoù so hembkén: implij meur a stumm dreist-oll ar stumm inf. V ha meur a stumm dishañval pa vez islavarennoù (traoù dishañval douzh ar stumm … V a vez degemeret êl ur stumm reizh hembkén a-barzh ar yezhadurioù hengounel (gweled supra), dre-se ne vez ked implijet ar stumm rener dirag ar verb kement-se; seul vui a frasennoù e stumm V1 a vez kavet seul dostoc'h eh a da dapet-par, ha seul vui a frasennoù e stumm diverb iwe, med kement-se a vehe a-gaos ma vez dre skrid… Seul zesketoc'h e kaveemp meur a stumm, ged un dregantad ihuel diàr ar stumm inf. V dreist-oll, med a-gaos da berag? A-balamor ma vez desket da skriw êl-se? Just êl ma vez a-barzh ar yezhadurioù hengounel 413 ? Neuse ur problem diàrbenn un tech da vired traoù kozh pe da glask deskiñ traoù reolieg d'an deraouidi arre? Pa'h omp-ni ged an traoù da zeskiñ d'an deraouidi (vern a ra menn: er skolioù diwyezheg pe Diwan hag a-barzh kreisennoù stummadur ewid tud gour), ema rekis deomp soñjal petra a c'hellehemp kelenn dehe e gwirionez. Peb-unan a so libr êl ma vez lâret pe tuet d'ur stumm unvan-diunvan pe tuet da meur a stumm rannyezhel. Pe gerioù rannyezhel pe troiennoù rannyezhel a vehe kavet mad o flass adal ma vint reizh o stumm e-keñver ar yezhadur 414 . Med pa vez traoù morfologel betag pessort poent e vehe lâret ur stumm rannyezhel e-lec'h ur fari? Soñjoù kozh Académie bretonne 415 a ziforc'he etre 413

  -se, 'benn 'oant erru 'barzh toull dor ar Baradoez, 'peus ket digoret an nor dezhe james Isl … V Pa lakae ar falz àr e skoaz e veze he beg d'ar lein Isl … V Pa voc'h galvet mont da welet unan klañv, ma welit a'nin 'barzh penn ar gwele e c'hellec'h lâret penaos e aesaay d'an den Isl … V 'Verna ket petra 'rooc'h, ec'h aesaay dezhañ Isl … V Met, ma welit ac'hanin 'barzh troad ar gwele, 'benn eno c'hwi 'c'hellay lâret àrlerc'h penaos e varvay an den Isl … SV Ha seul gwezh, neuze, ma pase an Ankoù 'barzh tal an ti-se, 'tal ti e gomper, eñ 'yae d'en gwelet ha da welet e filhor Isl … SV kar pa ya an den da welet ac'hanoc'h-c'hwi, n'eo ket sur da vont kuit ken. Isl … V Pa oa digor an nor, ar medisin 'oa chomet boemet, blaouac'het..

  ya! D'an tu-se… hervez e welan aze 'vehe marse Bokade… ya ya ya Isl … V o ya!!! Met, ma en em laoskahen da gouezhel aze, beñ 'm bo ket droug ebet!!! Isl … V peogwir 'maint div gêr 'gozik touch an eil d'egile Isl … V ha meur a wezh pa 'n deze ket tra 'bet 'all d'ober, pe pa save e soñj getoñ, eh ae da son d'ur chervad pe d'un eured Isl … V eñ… pa 'n doa-eñ divadaouet, ar bleiz marse 'n doa muioc'h a aon e'itoñ cdeus gellet sevel, eñ 'wele daoulagad ruz 'el daou skod-tan, daoulagad ruz ar bleiz hag a dostae Isl … S V a ya … pa huche Ewan, ar bleiz a yae un tammig àr-dreñv, met netra, netra! Isl … S V c'hwi 'ouia penaos pa veze gwelet ur bleiz, tout an dud a huche e-mod-se Isl netra meit en aùél gouian, huerù hag hirisus, é pas de bep kours en ur huitellat, é toul en nor ha doh er fenestreu, hag é huañnadein é beg er ne gonzet ket épad me vehemb ar en hent: pas ur gir agren.en doé bet er boén de laret d'é vateh pas sellet doh é livreu kin, pas muioh eit en doé honen en hoant d'er gobér éndro boé ket krédet biskoah laret dehon, é oé lan men gulé a ziauled, él ur voten velion… S N ne V en amzér mé konzan d'oh amen -chetu a boén hantér kant vlé-ne oé ket kent stank er skolajeu él hiniù en dé, na ken héntet get er vugalé bihan labour, épad en dé, a redek ag un tu d'en tural, ag ur pen d'er pen aral S N ne V (dam! Ér vro-zé hoah nen dé ket er mod é vé groeit ur gulé d'er bugul seud a béfians.) S N ne V ne dé ket oeit mat er pautr émesk er plouz ben é komans er hi bras hont haral ha monet ar bras hont hag en doé ean héliet, ne hré meit hum frotein dohton en ur laret é grédo , souéhet, boémet ken e oé digor kaér é vég geton, haval ur skolaér é klah diskein d'er réral er péh ne houi ket é unan, ne gonprené ket er honzeuoé ket ken fin, na ken fal, na ken kuhet él bremen S N ne V meit, nen dé ket en istoér-sé e fal d'ein kontein d'oh, meit hani brahad mein en diaul S N ne V nen d'oh ket bet biskoah é pardon Kelven béniget dré en hént koh e bas é Trévaneu-S ne V Guern (kér en erùen doul?) N (…) ne pou ket meit laret er honzeu-sé doh taul S N ne V meit, deustoh dehon bout pinùik mat, n'em gavé ket anzaù é unan donet de ben ag ur labour ne vehé ket bet guel dehé é has dohtu de greiz len en Dordu, eit bout hi lausket monet, ken abret, d'hum gol d'er hérieu bras? er peurkeh klohour-sé ne vo ket guélet divoem é son en Anjelus noz S mé ataù, meit er péh e zou er huirioné, klohour er Hroésti, a houdé er maréad-sé, nen dé ket bet guélet mèu S N ne V n'hou pou meit gouken, er huéh getan ma kaveet en tu de dremén dré borh er Hroésti S N ne V meit, eit bout de hounid, nen doé nameit gobér ur perhinded betag er chapél gloestret de sant Iouan, é parréz Bubri, ér vro chonj anehon penaus hent er baradouiz e zou goleit a zrein hag a spern! S N ne V rak nen doé ket kavet en tu de dorrein é séhed é fetan sant Iouan, é parréz Silieg, èl men doé groeit ol er perhinderion én é doé ket our far eit jiboésat er gadon, er broh er heveleg S , ne oé konz ér hornad abeh nameit ag er péh e oé arriù get Leich Berchennik ket ret d'oh torrein er péh e zou ar er daul eit kement-sé.Biskoah é ligné é famill Fineu e hes bet hoah ur laér S N ne V "ne vein ket laér sur, emé ean? en doé stennet er peinch-sé dehon, ne horté meit kement-sé eit skrapein er lé S N S ne V arriù éndro get é votéz koed, er bosér ne huél mui seblant erbet ag er lé S meit kement-sé eit skrapein en eil lé él er hetan S N S ne V ne larein ket d'oh rah troieu Iann goudé er huéh-sé S N ne V de laret é: er bugul seud é korn en uéled, doh en toul fornel, é zeuhlin joentet mat en eil doh égilé; (…) LP diverb mé, ar un tous étal me zad koh (boulommig korn-en-toul), pehani e hré fas d'er bugul seud, én tural d'en uéled LP diverb (er merhed, revé d'où akoustumans, e oé dastumet get rah ré kér, é kreu lost en ti, eit néein ha brochennein) LP SVO en un taul deit ur chonj d'ein: (laret ur sorhien d'emb, me zad koh) LP diverb me zad koh, hag e oé deustou d'é oed kast mat, chomet él a viskoah, un dén bourrabl, lan a farseu, e reskond d'ein en ur hoarhet (…) LP SVO elsé, en noz-sé e gonzan d'oh anehi, en doé komanset me zad koh en istoér men, goudé en devout achiùet é gornad butum, (…). LP XVS rah en treu-sé hum gavé dastumet, tro er blé, bepet ha dalhmat doh kosté fesen deheu me zad koh LP SVO ean gomas enta: LP SVO barh er gér vihan-sé, tostik d'emb, ar lein er voten, é Kerbernéz, é viùé guéharal ur monah santél hanùet Kargoed LP XVS ha sur mat, un dén abil mar des bet biskoah unan en hur bri LP diverb ean houié kerklous en amzér de zonet el en hani treménet LP SVO (ean en doé livreu eit kement-sé) LP SVO hag ol er labourizion doar ag er hornad en hum avizé geton, get rézon, diarben ou labourieu LP SVO "mat e vou hadein koarh hiniù, Eutru Kargoed? (ia emé ean) LP Pred V gunehtu ben arhoah? (pas) LP diverb mel en dé arlerh? LP diverb hag elsé berpet ha sel guéh, hemb mank, er labourieu e zé de vat LP XSV open eit en dra-zé, ean houié kerklous er péh e basé é pep korn ag er vro él er ré e hré dirak on LP XSV ur sorsér e oé chetu, hag unan bras hoah LP Pred V (…) en ol e oé chomet soéhet é kleùet en doéré-zé LP SVO get en dra-zé hoah, ankoéheit em boé er laret, ean oé un dén lan a vadeleh, mat eit er beurion hag eit ol ré en dezé dobér ag é sekour LP XSV (Doué d'hur konfortou ne vou ket mui guélet kémentral!)

  LP XSVen noz e oé tioel, en amzér kri ha rust LP SVO hag ol en dud ag en tiegeh e oé dastumet tro distro d'ur gohad vat a dan, en ur gemer, peb unan, er léh deliet dehon revé é stad ha revé er mod LP SVO un dé ma laré en overen é iliz Sant-Iehann er Lojeu, en un taul ean zistroas de gavet en dud Isl … S V mes arlerh ou doé hanaùet mat, é oé arriù er goal-sé get markiz Koed-er-Faù, d'en ér just mé konzé en Eutru Kargoed, ha pedér léù azoh inou Isl … V pen dé guir ur blé ma oé goal fal en treu, ur blé a gerteri el mé vezé stank ér vro, d'en amzér-sé (…) ean hras kement a alézoneu, kement a sekourieu a bep mod d'er geh tud en doé dobér, ken ne chomas mui geton blank erbet agren eit péein é dauseu Isl … S V émen nen des ket nitra, er Roué e gol é zroed e larér Isl … S V rak-sé én arben ag er péh e zelié arrùout devéhatoh, ean hras lakat ar é borh ur ruiaden vat a lann, spern, drein Isl … S V ha kentéh él m'ou guél é tisoh get en hentig bihan, torgennek ha sonn e gonduié d'é venahti, pé abati, mar dé guel genoh, ean lar dehé: Isl … S V pe gav geton ou des groeit erhoalh, ean lar dehé éndro Isl … S V neoah, en Eutru Kargoed, deustou mé oé berpet é Guéned, ne oé ket én arvar ag er péh e basé é Kerbernéz étré en diauled hag é vateh Isl … V el mé pasent adrest Kelven, er meùel-men e stokas e droed doh bég en tour Isl … S V pe oent arriù adrest pond er Sparl, tostik tra de Kerbernéz, ean gleu er hogeu é kañnein Isl … S V ha deustou mé oé arriù ken tost, tréz un deu pé tri bark hemb kin, en doé lakeit tri dé goudé eit monet betag er gér Isl … V el ne laré ket me zad koh nitra kin, m'houlen geton:

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  da c'houzoud dehañ e vese implijet S V O gant an dud d'an ampoent-se heb soñjal pouesañ war ar sujed evel ma so bet lâret gant G. Goyat 58 : "l'ordre de mots S + V + A (ou) O doit être considéré

	Trepos a lâr:
	p.358: "Le breton répugne généralement à mettre le sujet en tête, sauf par droit d'insistance: me a yelo
	da weled ahanoh, moi j'irai vous voir; et, dans ce cas, il aura tendance à ajouter AN HINI EO, SOUS la
	forme syncopée 'NI ... me 'ni a yelo da weled ahanoh, c'est moi qui irai vous voir; La première forme a
	pris de l'extension au cours des dernières générations. Cependant on préférera, en conversation
	courante: mond a rin da weled ahanoh"

comme neutre ou non-emphatique. Pour insister particulièrement sur le sujet, on a recours à l'expression 'ni eo qui se place après lui, ou à une accentuation orale plus forte". Ewid plass ar verb e kavomp e-barzh P.359: "D'autre part, dans une phrase qui commence par un complément circonstanciel, le verbe arrive en seconde position sous sa forme personnelle, et le sujet se contente de la troisième place (…) Signalons une construction particulière (verbe en tête, sujet en deuxième position) dans le cas d'un subjonctif-impératif à la troisième personne", ma welomp V2 ha V1 enni, tre ma welomp iwe P. Trepos o tisklêrio, heb goûd dehañ, ur stumm V3 dalc'hmad: P.326 "La proposition complément d'objet n'a pas à être introduite par une conjonction. Il se trouve qu'en général le verbe est en tête de cette proposition […] me 'lavar deoh e oa re goz ar marh-se […] me 'oar mad ne zihuno ket ar plah abred a-walh […] Mais on peut dire également, avec le sujet devant le verbe dans la proposition complément d'objet: me 'lavar deoh ar marh-se a oa re goz; […] me 'oar mad ar plah ne zihuno ket abred a-walh…"

  Rennes 2. 2012. P.339 stummoù-mañ-'r stummoù59 'ressiss' ar pezh a vez lâret gant ar bobl. Gwir eo e oa levesonet gant ar yezhadur hengounel-glan e-keñver implij deus ar stumm SVO (petramant e oa gwir (!) ar pezh en doa lâret, en e barlant da vihannañ) med menegiñ ebed diwarbenn implij deus ar stumm V3, disheñvel douzh heni Kervella (gweled supra), e c'hellfemp lakaad Trepos e-barzh ar strollad yezhadurioù mod-newez… R. Le Gléau, evel ma tiskouez titl e oberenn "Syntaxe du Breton Moderne 1710-1972" -n'eo ked ur levr-yezhadur e gwirionez -eh ae donnoc'h gant urz ar gerioù en ur zisklêrio teir fesson da sevel ul lavarenn: "structure primaire" ar verb displeget o vezañ lakaet e penn kentañ ur frasenn 60 , "structure secondaire" [ar verb displeget o vezañ lakaet en eilved plass ur frasenn 61 hag ur stumm ispissïal, dired med stilistik] "structure tertiaire": "Structure exceptionnelle, mais correcte, la structure

Loco citato. 1947. P.389 58 Goyat, G. Description morphosyntaxique du parler breton de Plozévet (Finistère), tertiaire place le verbe en trosième position. Elle répond à un souci stylistique d'équilibre de la proposition ou de recherch de l'expression forte; […] Abret pe ziwezat, Doue a vezo trec'h d'e enebourien. [Buez ar Zant gant an aotrou Morvan. 1869] p.730 Diwar neuze, ar sant a greskas e binijennoù. Buz p.14 E-traoñ an ti, Volantin a lavaras kenavo d'an tri faotr. [An Tri boulomig kalon aour R. Hemon. 1961] p.127".

  dans les principales et indépendantes (en particulier quand le sujet est un nom ou groupe nominal). Autrement dit, quand on place le sujet en première place, on n'insiste pas spécialement dessus, à moins d'appuyer sur ce sujet avec la voix. Pour insister sur un pronom personnel sujet, on le suffixe après le verbe (me zo-me […]). La phrase me zo bras n'insiste pas plus sur le sujet que bras on en vannetais."

Er vourc'h, Yann en deus gwelet e vestr-skol

  Trepos pe E. Chalm a ziskouez kentoc'h ur yezhadur klassel, un dra a-gozh, un dra hag a so reolieg ha ma vo aessoc'h d'an deskerien na bezañ

85

"On peut utiliser l'ordre: complément circonstancie l-sujet -verbe… quand on n'insiste pas sur le complément circonstanciel . […] (quand on insiste que c'est dans le bourg et pas ailleurs, on dira alors:

er vourc'h en deus gwelet Yann e vestr-skol [

  …] Cependant, il est rare qu'on utilise ces structures d'insistance quand le sujet est un nom ou un groupe nominal: on le fait surtout quand le sujet est inclus dans le verbe (et donc qu'il est déjà connu car déjà mentionné auparavant dans la conversation ou le texte." 86 Guillevic, A., et Le Goff, P. Opus citatum. 1986 P.90 87 Ibidem. P.115 "On peut employer, au lieu de ha, la conjonction mar qui se construit comme dans les propositions conditionnelles avec le présent de l'indicatif […]" 88 Marion, Yehann. Vocabulaire Nouveau Ou Dialogues Français Bretons. J. M. Galles, 1829. Amañ ema un embann newez… 89 Ar skwer-mañ so tennet diàr dialog Marion (1856) ged L. Cheveau (2017) P.326. 90 Cheveau, Loïc. Ibidem. 2017. P.181 "[…] Cette conjugaison est très fréquente en VL, peut-être sous l'influence du breton littéraire KLT et léonard en particulier. En vannetais parlé , même si cette conjugaison semble connue partout avec un sujet nominal ou pronominal elle n'est vraiment fréquente que certaines zones assez réduites [Pellann, da skwer]."

91 

Cheveau, Loïc. Ibidem. P.182 "il pleut, ça colle, ça viendra" 92 Nemed e vez kavet ged Y.-V. ar Joubious, ur voestad a frasennoù ha n'int ked dic'hour o rener: leveson é toned ag ar C'hLT? (gweled supra).

  katekis lakaet da gouchiñ gant parlant ar vro. Ma oa feal katekiz Kanton en Arhanaou da barlant ar vro-mañ (pe d'ar gwenedeg klassel) da geñver an doare-skriwañ hag ar framm, koulskoude santet e vez ema bet troet diwar batrom Katekiz Eskopti Kemper ha Leon. Hag iwe, Katekiz Bro Gourin hag ar Faouëd ne oa med ur c'hatekis skriwet diwar batrom katechim Eskopti Guened, lakaet da gouchiñ ar mod da zistagañ un tammig, levesonet mad koulskoude gant ar mod ma vese gwraet en Eskobti Leon, ha heuli ar stil ma kavfemp e skridoù relijiel a-c'his kozh, ha n'omp ked sur hag e vise kaoseet evel-se gant an dud 101 . Ganton en Arhanaou z leoneg a welomp skriwet paod-mad guirionézou, buhez h.a.; tri ferson (KLT lennegel) vs. tri personn (Gwenedeg lennegel e penn-kentañ an 20ved kantved); a-wechoù e vez kavet ur merch eus ar parlant hag ur merch levesonet all gant ar yezh lennegel e-barzh ar memes frasenn: "evel ma ziskouez eun ti e zo bet eur mecherour d'é zével."; pe tud ag ar c'hanton an Arzhanoù pe tud a Vro-Gourin hag ar Faoued ne vez ked implijet te med kaved a reomp ar stumm te, dre leveson é tond deus ar skridoù orin… En ur selled douzh an diw oberenn a dal da dal -unan, ar skrid orin; hag unan all, ar skrid troet diwarnañ -bet skriwet gant daou skriwagner pe daou veleg -o tond deus beb a dachad pell deus ar C'hreis (unan deus Pluwigner hag unan all deus Plouarzhel) lec'h ma vese gwraet diw norm deus ar yezh klassel a-gent -, ema deut sklàerroc'h: kavet so muioc'h a stumm Inf. V gant Job ar Bayon ewid na vise gwraet gant Yehan Marion pe e-barzh ar C'hatechim; gerioù diwar ar galleg chomet gant J. ar Bayon, skarzhet gant Yann-Vari Perrot evel ma kavomp ar memes tech e-barzh ar c'hatekisioù ; poues an destenn orin pa vez gwraet an troiñ, ur wech adarre. An daou bezh c'hoari-mañ a so sañset bezañ lodenneg deus oberennoù e brezhoneg ewid ar bobl a vefe dle dehe diskouez penaos ober ar bobl da c'hoarzin diwar farsoù lakaet e yezh pemdezieg, gwenedeg rag-vodern ma rankemp lakaad ar verb just goude, na disheñvel douzh an implij e KLT ma rankomp lakaad ar verb just war-lerc'h. Heñvel eo koulskoude douzh an implij 'lar'.Un tech all a gavomp etre an diw oberenn a so: implij ar stumm heb verb displeget 'diverb' ewid lakaad lusk e-barzh ar posioù, evel: "Eit ou skontein, petra gobér?; Eit ou dihousk petra gobér ? >

	Eit oh merhat é konzet.		Evidoc'h eo e komzit m'oar vad !
	Kollet omb !		emaomp devet
	Ur hrechén mat on mé !		Me zo eur c'hristen mad
	Guel grechénion ne vou ket kavet nag é Pleuignér na memb é Penaoz en em gemeret evit o spounta? ; Penaoz ec'h en em gemerimp 'vit o dihuni ?" na vo ket kavet unan gwelloc'h nak e Kleder nak e Lanndi
	Landaul	
	(Ean e goeh ar é grabaneu) Keneve an daolenn a-us e kavomp frasennoù savet en Inf. V gant J. ar Bayon ha troet er (Koueza a ra war e grabanou)
	Eit ou skontein, petra gobér? memes fesson gant Y.-V. Perrot:	Penaoz en em gemeret evit o spounta?
	Katekiz kanton en Arhanaou Ken e sonnou en Anjelus én ur chapél penag tro-ha-tro	Katekiz Bro Gourin hag ar Faouët Da c'hortos an Anjeluz da zeni en eur chapel bennak diwardro!
	Framm Eit ou dihousk petra gobér ? Ur pennad-digor (par d'ar c'hKatechim) e penn-kentañ ar levrig, med heñvel douzh ar c'hKatekiz Eskopti Kemper ha Leon Penaoz ec'h en em gemerimp 'vit o dihuni ? En Ozeganned Ar C'hornandoned Heñvel douzh ar c'hKatechim me lakou mé en huen de grol én é chaucheu !… neuze e vezo lakeat ar c'houenn da zansal en e lerou. Kleuein e hran unan penag é fourbouchat ér bod-drein sé Klevet e ran unan bennak o filbouchat er bod drein-ze
	Krénein e hran kement	Diouzhtu e vez gwelet ar stumm Inf. V, ar Krena 'ran kement
	Farsal e hrér marahueh	pezh ne vese ked gwraet e gwenedeg Farsal a rear meur a wech
	vez gwelet ur bern frasennoù e stumm SVO, an dud 'noa troet?; med ar pezh a so iwe, e gantañ: o vezañ ma oa ar c'hKatekiz Eskopti Kemper ha Leon dindan daoulagad Kredein e hré guélet en diaul "dreusfurmiñ": Mod da kredi rea gwelet an diaoul
	Skwerioù da heul e-	
	keñver an dachenn	
	rannyezhourïezh	
	En Ozeganned		Ar C'hornandoned
	(Ean e huch)		(Youc'hal a ra)
	Taolenn 4	
			bennak)
	ha te hortei ken em bou kontet betag tri	hag e c'hortozi ken n'am bô kontet betek tri
	Te gleu, ma tivoleùou, ma tivoleùou	Klevet a rez, m'ez tivouzello !
	Ker iein e oé touchant me lavreg el en erh	Bremaïk va lavreg a yoa ker yen hag an erc'h
	Kredet vehé bremen é ma en tan abarh.	lavaret 've great e vefe an tan ennan breman
	(Kent pel é tirohant hag en orglézeu bihan hum lak éndro de hoari	(C'hoari rear adarre eun ton luskellus bennak.)
	eit ou luchenat.)	
	(En Ozeganned e hra diù pé tèr guéh en dro ag er lér-hoari, en ur	(Ober a ra eur zutadenn hag ar c'hornandoned a zilamm a bep tu
	gannein.)		war leurenn an teatr.
	Marù int marsé ?		Marteze ez int maro

Timm, Lenora. Opus citatum. 1989

. P.370

98 

Loth, Joseph. Chrestomathie Bretonne: (Armoricain, Gallois, Cornique)

. Emile Bouillon, 1890.

99 

Le Besco, Patrick. 

Variations bretonnes sur la parabole de l'enfant prodigue. TIR, 2016.

100 

Le Pipec, Erwan. Opus citatum. 2017. 

skwerenn lâred a c'hellfemp lâred petra a oa soñj ar veleien 'noa lakaet ar C'hatekiz er parlantmañ, peogwir e vefe lâret evel-se gant peisanted a

Jézus-Krist ighenon=e-hunan, e-unan, egunan; e yes=ez eus; -aou=-où; -a=lostverb trived-gour unander an amser-vremañ greit=gwraet; outé=outo (e-barzh Katekiz Eskopi Kemper ha Leon); disheñvel douzh Katekiz kanton en Arhanaou ne vez ked kavet kemen a berzhioù par d'ar parlantoù-se, pe a-wechoù e vez dïaes goûd daoust hag-eñv emaint é tond deus ar galleg iwe "é zakremant (zakramant, gant un taol-mouezh war ar silabenn eil-ziwezañ) o vezañ ma vez skriwet sacrement pe o vezañ ma vez distaget zakr'mant en tachad-se? Ar pezh a chome… Limbaou=Ifern (limbeu a vez implijet gant beleien a Eskobti Gwened); pe ur bern gerioù so é tond diwar ar c'hKatechim… Implij deus an droienn pehini, ar pezh a vo bet dileset e Katechim Eskopti Guéned 1939; implij deus an dibenn-anw-verb -out ewid ar verboù n'int ked o tond eus + boud evel gouzoud, rankoud, dleoud, galloud, da.sk. karout: kement-mañ so bet ijinet gant Le Gonidec, en e raog ne c'hellimp ked kavoud anehe e-barzh ar geriadurioù, na ne vese lâret gant an dud herwez an ALBB (kartenn 287 "me voir") a-nes ur wech hebkén en Enes-Sun, med kement-mañ a oa degasset gant ar c'hantikoù. 101 Med gwir eo n'omp ked ewid tennañ skwer deus ar skrid ewid musuliañ penaos e vese kaoseet gant an dud d'ar memes mare, kompren a ra an dud pezh a lâr ar veleien, koulskoude nikun ne lârfe er mod-se. Thibault, Eugène. 'Notes sur le parler breton de Cléguérec (Morbihan)'. Revue Celtique, no. 35, 1914, P.1 "Et si vous allez, par exemple, aux sermons du Carême, vous aurez le spectacle assez curieux d'une foule de femmes aux coiffes diverses -à quoi l'on reconnaît leurs paroisses respectives -serrées au pied d'une chaire du haut de la quelle un orateur prêche en un idiome conventionnel que toutes comprennent, mais que nulle d'entre elles, qu'elle vienne de Noyal, de Guern, de Cléguérec, du pays de Baud un peu plus éloigné ou de la région basvannetaise de Séglien-Guémené, ne parle à vrai dire." 2.3.1. En Ozeganned hag Ar C'hoarnandoned: urz ar gerioù e gwenedeg klassel e liw ar bobl pe skeud an Emzao KLT a-ziadreñv? setu perag ema disheñvel al letadennoù pe ar c'hunujennoù implijet en diw oberenn, a-balamour ma ne vise ked komprenet ur malinrous bennak er Gwalarn 102 . Ha ma sellomp pizh douzh ar pezh-c'hoarimañ, ema deut sklàer penaos pal ar pezh-c'hoari-mañ n'eo ked lakaad ar bobl da c'hoarzin hebkén: ober kelennadurezh dehe eo ar pal all iwe. Evel ma ouzomp ema ar vezwerezh al lontegezh gwashañ diwar ar pezh a vez lâret gant ar c'hatekis 103 , an daou vezwer kollet o hent a gass d'ar gêr, jujet pe barnet gant an Ozegan pe gant ar C'hornandon; hag a-benn ewid reiñ ur gelennadurezh kuzet a-dreñv e tle bezañ gwelloc'h lakaad da silañ dre bosioù sklàer ha simpl kompren gant ar bobl, ne oa ked dle bezañ dïaes. Ma nen doh ket bouar na mud hui hel erhoal reskond merhat Ma n'oc'h na bouzar, na mut, e c'hellit respont ac'hanon emichans Ret e vou d'ein perchanj kousket ér mez Hag e doare e vezo red d'in kousket er-meaz (Ean e goèh ar en doar) (Hag e kouez d'an douar) (Epad ma tirohant kleuein e hrér en orglézeu-bihan é hoari el aveit ou luchenat) (Epad m'en el roont da gousket e c'hoarier eun ton luskellus En ur lenn En Ozeganned ema deut anatoc'h implij ar stumm S V O e gwenedeg ha strizh implij ar stumm Inf. V e gwenedeg. Implijoù ar stumm Inf. V a glot gant ar pezh a lâr Kersulec & Solliec (2012) a-vras, a-nes implij stank ar stumm S V O ewid ar verb intransitivel kouezañ: "(Ean e goèh ar en doar); (Ean e goeh ar é grabaneu)", penaos displegañ? Martese awalc'h e kavent gwelloc'h lakaad ar rener dirag ar verb kouezañ. "Ur hrechén mat on mé; me zo eur c'hristen mad" a zislâr ar pezh a gred deomp: an doug ma kav gwelloc'h ar Wenedis é lakaad ar rener dirag ar verb. Koulskoude amañ e welomp ar stumm Pred V S digant J. ar Bayon ha S V digant Y.-V. Perrot. Martese ne vez ked implijet ar stumm S V e gwenedeg kenkouls estlammañ 104 . Evel ma kavomp e-barzh ar C'hatechim ha gant S. Seveno (1917), ar stumm Inf. V a vez kavet gant ar verb displeget dic'hour, ewid an islavarenn sokén: "(Epad ma tirohant kleuein e hrér en orglézeu-bihan é hoari el aveit ou luchenat)". Ar ger-stagañ 'penaos' a vez kavet gant J. ar Bayon, ha 'neus bet erlec'hiet 'en' gwenedeg rag-vodern: "Ia, té é. Pen dé guir penaus nen des chet meit omb hun deu ama, ne hellan ket elkent laret é ma matèh er person é. > (Y.-V. Perrot) Ya, te eo ! Ha p'eo gwir n'eus nemedomp hondaou aman, ne c'hellan ket lavaret koulskoude eo matez ar person an hini eo !; Na pé ur chonj ! Ean e gredé perchanj penaus n'em behé ket bet gouiet ! > Na pebez sonj drol ! Hennez a grede, m'oar vad, n'am bije ket gouezet; Eit diskoein d'is penaus n'em es chet eun erbet anehé, é han aben d'ou galhùein de zonet éndro > evit diskouez d'it n'am eus ket bet a aoun razo, ez an d'o gervel da zont en-dro". O vezañ ma n'eo ked bet implijet 'med dindan stumm-nac'h e oa red diñ selled douzh S. Seveno (1917) ewid gweled urz ar gerioù pa vez ur frasenn-kadarn: "Hou chonj é, Filoté, donet de vout devot, rak er relijion e zisk d'oh penaus en devision e zou ur vertu hag e hra plijadur vras d'en Eutru Doué.". Libr eo urz ar gerioù war-lerc'h ar ger-stagañ 'penaos' e gwenedeg hag a so disheñvel douzh 'en' 104 Favereau, Francis. Opus citatum. 1997. P.298 (Kent achiù en devéhan poz int e zishousk en neu veùér én ur hrein tauleu kern dehé hag int e ia kuit, én ur hoarhein, er bugul-noz geté.) (Kerkent ha m'eo echu o c'han, e tihunont an daou vezvierien en eur rei d'ezo taoliou-dorn hag ez eont kwit en eur c'hoarzin, ar bugel-noz war o lerc'h.) kredein e hran nen dé ket mé é, kansort kredi ran n'eo ket me eo, konsort krenein e hret hoah get hou korvad eun, el pe vehé lan a erh hou lavreg ! krena rit c'hoaz gant ho korfad aoun evel pa vefe leun a erc'h ho lavreg (Huitellat e hra un taul pé deu.) (Sutal a ra.) Taolenn 5 Klotañ a ra gant ar pezh so kavet gant Kersulec & Solliec (2012) med war a sellomp e oa bet implijet gant J. ar Bayon muioc'h a stumm Inf. V ewid e-barzh ar C'hatechim hag ewid na vefe bet gant Y.

Marion 105 -da lâred eo skridoù relijïel -, ezomm so neuse diforc'hiñ herwez pessort skrid (hag-eñv eo ur skrid relijïel, pe ur pezh-c'hoari h.a.) pe herwez pessort gre ma oa bet skriwet. Ne oa ked bet un dra chomet dianav ar stumm Inf. V 106 -paneve ar verb displeget en dic'hour -gant ar skriwagnerien é tond deus Bro-Gwened d'an 19ved kantved: gant Yehan Marion ha Joakim Gwilhom (1829,1863 107 ), er bajenn 57 (pe P.65 ewid skwerenn J. Gwilhom) e welomp an displegañverb, e-tal ar stumm ma kavomp ar rener dirag ar verb mé gonz pe te gar, e welomp a-benn-kàer ar stumm Inf. V conz e ran pe carein e rès. Mar ne vefe ked bet implijet ar stumm-mañ n'ouifent ked ken na vefe ked lakaet e-barzh an divisioù da zeskiñ ar brezhoneg (pe ar galleg). Chomet eo da c'houzoud ema bet un dra a-gozh evel m'hon eus gwelet ma ne vese ked gwraet gantañ gant ar skriwagnerien e-barzh o skridoù, peogwir ne gavomp 'med dibaod a wech e-barzh ar skridoù d'ar gre-se a-balamour ma ne welomp 'med 0,6% bennak gant Y. Marion (1790 108

  Un dén ré speredet oé an aotrou Nourry eid ma vehé de chañjein nétra ag ar substañs ag é lévreu, mes an aotrou Nourry, èl oll an dud ag é amzér, e oé taolet braz ged ar galleg; sod oent, é gwirioné, getoñ. Laret é vehé e kavent é oé ar brehoneg ré beur, hag é oé red er pinùidikad ged gérieu galleg. Seul mui ma oé hañval o brehoneg doh ar galleg, seul braùoh én er havent. N'em lakent ket tamm érbed é poén eid klah ur gér brehoneg; ma n'em gavé ket édan o dorn, kentih é kemérent unan galleg; ne sellent ket doh kement-sé. -Mes, e laro unan bennag, ne vern nétra ha breton pe goll vo ur gér, dré ma vo komprenet. -Nend on ket mé ag ar sonj-sé, hag un droug braz é kavehen ma vehé kohonet ur predeg e zo komzet é Breih a-houdé deu vil vlé zo, meur-a-gand vlé eid ne oé anad érbed ag ar galleg. An aotrou Nourry, daoustoñ ma oé un dén sperede[g] braz, a em farias èl ar ré 'rall; nétra truégoh (me gred el laret) eid é vrehoneg; hanter galleg é. De'm soñj-mé enta é vehé red lemel ag é bredegeu, ker kaer a-du-'rall, ar gérieu galleg, ha lakad én o léh gérieu breton. 112 " "Red é lared neoah éma an trajedi-sé, èl é bredegeu, kousiet dré un troh gérieu galleg 113 .J. ar Bayon ha gant ar Joubious. Ewid dispakañ ar wirionez so ezomm d'ober ur studi diwarbenn dielfennañ urz ar gerioù diwar ar skridoù savet gant trived rummad ar skriwagnerien deus Bro-Gwened, da lâred eo da vare Joakim Gwilhom, Yann-Vari ar Joubious hag a oa tud a Lihérieu Brédiah er Fé; e-tal ar skridoù savet d'ar memes mare er C'hLT, da lâred eo da vare ar Gonideg, Kervarker hag ar c'hentañ Feiz-ha-Breiz. Rekis e vo studïañ skridoù savet war-lerc'h ar rummadoù-se: rummad Dihunamb hag ar skriwagnerien KLT da lâred eo rummad Emzao F. Jaffrennou. Ar rummad war-lerc'h Brezel kentañ ar Bed a so bet levesonet gant ar yezhoniourien é klask glannaad ar brezhoneg c'hoazh, sevel ar brezhoneg brezhonekoc'h, e-keñver ar c'heriaoueg kenkouls evel urz ar gerioù, dreist-oll diwarbenn ar stumm S V O hag Inf. V hag en ur bismigañ brezhoneg Bro-Gwened ouzhpenn kement-Hag ar C'hatekisioù, choaset 'meus keñveriañ un nebeud frasennoù deus Katekiz Eskopti Kemper ha Leon, 1908 ha Katekiz Eskopti Kemper skriwet e brehonek Kanton EnArhanaou, 1934; Katekiz Eskopti Guened evit Bro Gourin hag ar Faouët, 1929 ha Katechim Eskopti Guéned, 1939. Choaset so bet frasennoù disheñvel a urz ar gerioù etrese, ha lakaad anehe war wel nemedkén.

	se 114 :
	Glav a ra bemdez.
	Bemdez e ra glav.
	Ober a ra glav bemdez.
	3° L'enfant joua quand il eut appris sa leçon.
	Ar bugel a c'hoarias pa en devoe desket e gentel.

). A-se, penaos e c'hellimp kompren m'ema bet implijet kals ar stumm Inf. V gant J.

ar 

Bayon en e bezh-c'hoari? Gant-se n'en em viromp ked da deurel ur sell douzh ar pezh a vese gwraet en e raog: choaset eo bet ganiñ da selled pizh douzh ar skridoù bet savet gant Yann-Vari ar Joubious diwarbenn an ao.

105 

Le Pipec, Erwan. Opus citatum. 2017. P.10 106

Hag a 

vez anavet e-barzh ar parlantoù iwe, Cheveau, Loïc. Opus citatum. P.181.

107 

Marion, Yehan. Vocabulaire nouveau ou dialogues français bretons 1829; Gwilhom, Joakim. Vocabulaire nouveau ou dialogues français bretons 1863.

108 

Le Pipec, Erwan. Loco citato. P.10 person Pier Nourry 109 . Ar skridoù orin a oa bet embannet e-barzh Lihérieu brédiah er Fé 1843~1845. Tennet 'meus ur voestad frasennoù savet gantañ en Inf. V: "Goud e ran penaoz… (P.104); Hellein e hrér… (P.106); Goud e hram paot mad reihoh… (P.107); Hellein e hrér hoah gwélet… (P.107); Goud e hram reih mad penaoz… (P.109); Lakein e hrér étré é zaouarn ar halis hag un osti heb boud konsakret; ivlein e hrér é zaouarn ged ivl sakret. (P.109); ha larein e hrér hoah hiniw an dé (P.112); mes gouiein e hran reih mad penaoz… (P.112); Ha kredein e hra-eañ én en-devo muioh a furnéz… (P.113); Goud e hré mad é oé… (P.114); ha neoah, konz e hré ag un dén e oé marù deu-ugent vlé kent (P.116); Em boud e hran… (P.118); ha troein e hra an énéaneu de'r mad… (P.120); Em fariein e hrehe neoah an neb e gredehé penaoz… (P.120); Bourrein e hré peb unan boud én tu getoñ… (P.121); Mes hag hellein e hrt-hwi lared… (P.123); Anadein e hré àr é fas ar joé… (P.123); Em vahein e hré ar bobl eid selled an êlig-sé (P.124); Magein e hré an dud ehommeg (P.125); Lénnein e hram… (P.125); ha duein e hrent ged an naon… (P.125); Tamallein e hrant dehoñ é arhoueregeh… (P.126); Goulennein e hré ged Doué é wellaen… (P.129); Em gredein e hré ér baraouéz… (P.129); ha meulein e hrein-mé an aotrou Nourry… (P.129); Mes hellein e hrér lared penaoz… (P.131); Goulennein e hré m'en-devehé… (P.131); Moned e hrei an ivern àr an douar… (P.132); hag é gwirioné viktoérein e hreint… (P.132); sentein e hran dohoh (P.137); Krénein e hran ne droehé de zroug de'r vélean a Spagn… (P.138); Krénein e hran ne saùehé un dé éneb d'o bélean… (P.138); Douarein e hras én ur porh ag ur Morbihan… (P.142); Gwélein e hrér mem tud degas àr-walh… (P.145); Moned e hras de Logonéh… (P.145); Goulenn e hran ged Doué… (P.147); Doned e hrér a vouestad d'er hlevet… (P.147); Larein e hrér é tas Begnéniz d'er goulenn ged an aotrou Pancemont… (P.147); larein e hrér ohpen penaoz… (P.147); mes êsad e hra dehoñ… (P.148); Kemennein e hrê én testamant-sé ma vehé bet kaset, kentih èl é varù, e gorv d'é barréz a Vegnén… (P.148); Kavein e hrér an eur ag ar marù… (P.148); Fallein e hrê hoah dehoñ predeg ur wéh… (P.148); Goulenn e hrant ged Doué… (P.149); Gortoz e hran dé ar jujemant, é pehéni é vein reneùéet! (P.149)". Gwelet e vez sklàer so kals frasennoù savet en Inf. V. Gwir eo e welomp ar memes verboù a vez displeget lïes awalc'h en Inf. V (goud, goulennein, hellein, krénein h.a. gant an dibenn-verb -ein ataw 110 ) hag ar verb displeget en dic'hour (e hrér), ne zislâront ked penaos ema red selled douzh pessort gour, pessort verb pa vez dielfennet ar frasennoù. Red eo kompren soñj ar Joubious diwarbenn ar brezhoneg kent ewid lâred perag e kavomp kement a frasennoù en Inf. V: "Levezonet é bet ged an romanteleh él é gansorted ar Gonideg, Kermarker, Brizieux. Tost ar-walh de sonjeu ar Gonideg é oé: de lared é glanaad ar parlant ha skarhein

ar gerieu galleg." 111 Pe gant e gomsoù dehañ ema deut splannoc'h: 109 Ar Joubiouz, Yann-Vari, et Patrick Le Besco. Oberenneu klok. Emgleo Breiz : Ar Skol vrezoneg, 1993. P.101~149 110 Châtelier, Antoine. 'Noms Verbaux Dans La Littérature En Vannetais Classique, Le Cas Des Noms Verbaux « doubles » et de En Devout « conjugué »'. Etudes Celtiques, no. 42, 2016, pp. 249-66. 111 Ar Joubiouz, Yann-Vari, et Patrick Le Besco. Opus citatum. P.4 "" Gwelloc'h e kave gant Y.-V. ar Joubious neuse amprest ur ger diwar ar C'hLT ewid diwar ar galleg, setu ma kavomp ar ger evel Breiz, barz(ed), ehommeg.

Unan a urz ar gerioù ha ne gavomp ked gant ar skriwagnerien en e raog a so iwe: boud + ema evel: "Boud émant doktored braz (P.145)". Un amprest diwar ar C'hLT? pe un emdroadur diwar batrom "boud so"? Chomet eo da c'houzoud… Mar bez levesonet Y.-V. ar Joubious kement ma vese implijet gantañ ar stumm Inf. V, stank er C'hLT hebkén, da lâred eo un dra diakourset ewid lennerien Lihérieu Brédiah er Fé, ne vefemp ked souezhet ma ne vefe ked bet ar gelaouenn-se oc'h ober stad evel ma vese Lizeriou Breuriez ar Feiz savet gant Kervarker e 1849 o implij ar yezh glannaet gant ar Gonideg ha ne c'hellimp ked displegañ penaos e oa deut Feiz ha Breiz -o implij ar yezh tostoc'h douzh ar bobl -a-benn d'ober stad. Hag ouzhpenn kement-se ma venne Y.-V. ar Joubious skarzhañ kement traoù a denn d'ar galleg ne welfemp ked ur voestad frasennoù en S V O all hag a so muioc'h ewid ar frasennoù en Inf. V. Ken gwir all ewid pezh-c'hoari Job ar Bayon ma welomp un dornad frasennoù en Inf. V -hag a so nebeutoc'h ewid ar frasennoù en S V O e gwirionez -un danvez re farsus, a ra kelennadurezh hag all a oa bet gwraet ewid ar bobl. Ha ma vefe gwir, e tlefe bezañ tost douzh yezh ar bobl, ne dle ked skriwañ ar pezh na gomprene ked ar bobl d'ar gre-se. Dïaes e vefe neuse displegañ perag e vese implijet gant ar Jobious pe gant ar Bayon e-barzh skrdioù ewid ar bobl, muioc'h a stumm Inf. V ewid ar pezh a gavomp e-barzh ar skridoù relijïel. Ur perch deus glannaad ar yezh hag a vese abaoe ar Gonideg ewid ar brezhoneg? Pe ur perzh deus ar bobl e Bro-Gwened? Red eo gouzoud e chom ar stumm Inf. V ul lodenn vihannoc'h ewid ar stumm S V O 112 Ar Joubiouz, Yann-Vari, et Patrick Le Besco. Opus citatum. P.119 113 Ibidem. P.123 gant "personnes, celle qui parle et celle à qui l'on parle, parce qu'elles sont au premier plan et s'opposent l'une à l'autre: -Me a zesk mat, ha te, Yann?, 'Moi j'apprends bien, et toi, Jean?' -Me a zesk mat ivez, 'J'apprends bien aussi.' Mais pour la troisième personne on emploie rarement ainsi heñ, hi, i (int) avec le verbe impersonnel. Le faire seulement lorsqu'il y aura emphase réelle sur le pronom sujet et dans les oppositions: 'Il rit et elle pleure.', heñ a choarz ha hi a leñv. Ceci ne s'applique pas au vannetais dont la syntaxe sur ce point est très francisée. 115 "; "Construction de la phrase. La phrase bretonne commence par le terme sur lequel on veut attirer l'attention. Dans certains cas l'emplois du verbe au début de la phrase donne à celle-ci une tournure plus bretonne. Exemples : 1° Le chien aboya toute la nuit. Ar c'hi a harzhas e-pad an noz. E-pad an noz ar c'hi a harzhas. E-pad an noz e harzhas ar c'hi. Harzhal a reas ar c'hi e-pad an noz. 2° Il pleut tous les jours. Pa en devoe desket e gentel, ar bugel a c'hoarias. Pa en devoe desket e gentel e c'hoarias ar bugel. C'hoari a reas ar bugel pa en devoe desket e gentel. La dernière phrase de chaque exemple est plus bretonne que les autres. 116 " 2.3.2. Pewar C'hatekis: ar stumm S V O hag ar stumm Inf. V -Katekiz Eskopti Guéned evit Bro Gourin hag ar Faouët ha Katechim Eskopti Guéned Diforc'hioù a gavomp etre daou gatekis en Eskobti Gwened a so, ma kemeromp ar skwer aledan, implij ar stumm Inf. V (ar c'hconjugaison périphrastique): frasennoù ma oa implijet Inf. V e Bro Gourin hag ar Faouët, e gwenedeg klassel d'ar mare-se (1939) e oa implijet stummoù all, S V al lodenn vrassañ anehe Implij ar stumm Inf. V e-barzh ar C'hatechim (1939) a vez gwelet muioc'h pa vez ar rener dic'hour pe difetiss (Jesus-Krist, goude e varw 117 ?), un arvez inkoativel 118 ha pa vez ur goulenn é sevel 119 : da lâred eo pa vez lakaet poues war an ober. Dic'hour o vezañ ma n'eus rener ebed, n'omp ked ewid pouesañ warnañ, gant verboù so nemedkén. Pa vez un ober ha n'eo ked reoliet gant ar rener e vez gwelet ar stumm Inf. V 120 evel ma lâr Kersulec & Solliec (2012):

116

Le Diuzet, Alain. 'Evit Ar Vrezhonegerien: Cours Élémentaire'. An Eost, Gwengolo 1943, p.7. 117 

"Chom e hra épad deu-uigent dé get é Apostoled aveit achiù ou diskein ha laret dehé er péh ou doé d'obér."

118 

"Padein e hrei perpet [eneñv]" (adaleg ar marw sokén? Goude ar marw sokén?) 119 "Ha padein e hrei perpet guir Iliz hur Salvér?" 120 "Merùel e hra, guénér er groéz, én ur bardonein d'é éneberion hag én ur genig é vuhé d'é Dad aveit salvedigeh en dud." E-keñver Int. V Bro Gourin hag ar Faouët 1929 Katechim 1939 Doaregourc'hemenn Miret a ri an oll suliou, gant euvrou mat ha pédennou Arsaù pep sul a labourat, eit chervijein Doué devot mat Hag e V ha kenig a rant aour, ezans ha mir. hag é kenigant dehon eur, ansans ha mir. S V Guéllat a ra …, kreski a ra…, lakat a ra…; ha dont a ra en o zonj en lakat d'ar maro.; Nann, koll a rant hemp dalé o stad eurus o tizenti ouz Doue.; kemér a ras truéz outan Ean a huella …,e saù …, e gresk …, e laka …; hag ind e laka én ou chonj er lahein.; Nepas, ind e gollas kent pel ou stad santél hag eurus…; ean e geméras truhé doh-ton Diverb choaj a ra en o mesk daouzek abostol, ha lakat a ra Sant Per da vestr var ar ré all. ha ean keméret deuzek aveit gobér apostoled anehè ha lakeit sant Pièr de vout mestr drest er réral.

  Splann e welomp, e gwenedeg klassel ne vez implijet ar stumm Inf. V med e degouezioù so, gant verboù so hembkén (intransitivel darn anehe), kouls hag e gwenedeg dre goms evel ma lâr Traoù dibar ar c'hatekis douzh an egile a vez kavet un nebeud, alïes e welomp digant an daou gatekis stummoù heñvel-mik an eil douzh an egile, da lâred eo n'eo ked bet chañchet peogwir e komprene an dud eus Kanton an Arzhanoù, ar c'hatekis troet ger-ha-ger diwar skwerenn orin Eskobti Kemper ha Leon. Med mar bez chañchet ar stumm e c'hellfemp kompren ganti, ema digomprenabl ar O kaoseal deus ar stumm Inf. V, e vefe jaojapl o lâred pessort implij a oa chañchet e-barzh katekis Kanton an Arzhanoù e-keñver an heni orin. Kalsig a oa bet chañchet, chomet eo dichañch ar lodenn vrassañ deus ar pezh a welomp e-barzh katekis Eskobti Kemper ha Leon. Chañchet so bet gwraet, med chomet so lod: da lâred eo, na bezañ dehañ ur stumm ma kavomp dibaod a wech e-barzh ar parlant, ne oa ked un dra digomprenapl. En ur selled pizh douzh ar pewar c'hatekis re zisheñvel, heñvel-mik hag all, da geñver urz ar gerioù e teu diñ da soñjal e vez re uset ar stumm S V O e gwenedeg hag e vez re uset ar stumm Inf. V e KLT. Kement traoù a vefe bet, a priori, servijet ewid lakaad poues warne en ur soñjal da liammañ gant ar frasenn just a-raog. Un den en doe daou vab… Ar Mabig Prodig ha hengounioù skrid Ur levr embannet e 2016 ha savet gant Patrick le Besco 129 a ra deomp tañvaad un tolpad skridoù a sell douzh ar Mab Prodig petramant ar C'hrouadur kollet. O vezañ troet diwar an destenn c'halleg petramant diwar ar latin sokén, ma c'hellomp kompren deus-oute a-balamour da betra oa bet troet er mod-mañ-'r mod 130 . An annek 2 a c'hellomp kavoud ennañ choas ar versionoù dielfennet ganiñ, ha choas ar frasennoù dielfennet ganiñ. Evel ma ouzomp ema displet klask kavoud techoù rik ur parlant gant skridoù, na gant versionoù dastumet 131 : gwelet e vez sklàer e oa an den é lâred ar pezh 'noa desket ebarzh ar c'hentelioù katekis. Gant skriwagnerien so sokén e welomp e oant levesonet gant skriwagnerien all, tre ma vez gwelet techoù dibar gant skriwagnerien so iwe. Na bezañ da gement traoù e c'hellomp soñjal e-barzh an disparti splann etre ar C'hLT hag ar Beteg pelloc'h hon eus gwelet penaos: n'eus ked kals a ziforc'h etre ar yezh komset hag ar yezh skriwet gant ar bobl e-keñver urz ar gerioù ha diforc'h a so etre parlantoù Bro-Gwened (J. ar Bayon, an Arradon, kanton an Arzhanoù) ha parlantoù KLT (Y.-V. Perrot, parlantoù a Greis-Breizh, skriwagnerien-bobl) a-beb-eil etre ar stumm SVO hag ar stumm VSO, koulskoude ema é tostaad douzh stummoù frasennoù implijet e Kreis-Breizh pand arruomp e Margenag 135 . Ha gante nebeutoc'h a frasennoù e stumm Inf V S(O) (pe ar c'hconjugaison périphrastique) hag a vez rekomandet d'ober gantañ gant an Emsaverien 136 ewid an deraouidi koulskoude. Er mod-se ema ar pezh a so erbedet gant ar yezhadur d'ober gantañ hag a so pell douzh ar pezh a vez gwraet e gwirionez. Beteg bremañ hon eus gwelet dregantad ar stummoù frasennoù hag a vez gwraet gante e brezhoneg-pobl hag ar pezh a lâr levrioù-yezhadur: petra a vez lakaet e penn-

	"c. Do the human actant control the process ? teu un dra newez e-keñver istor ar brezhoneg. Ha pegehed amser a ra ewid ma vo meneget ar Taolenn 9
	(8) monet e raer er vouilhenn, -Baud chañchamañchoù-se -fonologïezh (da lâred eo e-keñver an doare-skriwañ), geriaoueg (e-barzh ar
	to go + v. p .+ do/make + IMPERS + in/DEF + mud geriadurioù), morfologïezh hag urz ar gerioù -gant ar yezhadurourien? Ma kemeromp ar skwer a-
	One's goes in the mud [to get stuck in] ledan, pa vez skriwet e-barzh ar levrioù-yezhadur pe e-barzh ar geriadurioù ema stabil-tre ar fenomen
	Eskobti Kemper ha Leon (1908) Loth). dre goms deja, ha n'omp ked ewid merchañ ar chañchamant a so o c'hoarvezed hiriw-an-dez (LABOV Kantn an Arzhanoù (1934) (9) mervel e ray ar verc'h-mañ, -bert-to die + verb. part .+ do/make + FUT + the + girl + DEM Pe ar c'horf, pe ann ene, eo al lodenn vella euz ann den? Pé er horv, pé en énaon 'zo er loden guellaon ag an dén? 5. E gwenedeg, pa vez ar verboù doned, arri, moned, koueziñ h.a. 134 e vez lakaet 1970, P.38), da lâred eo e vefe un dra c'hoarvezet (pe chañchet), 100 ha 100 vloaz so a-raog ma vefe
	Ann ene eo al lodenn vella… ar rener àr-lerc'h ar verb pa vez un islavarenn ( … e taas ur gerteri vras er vro). En énaon 'zo er loden guellaon… skriwet e-barzh ar levrioù-yezhadur. Hag e sinifife penaos ar pezh a so skriwet e-barzh ar levr-
	This girl will die Taolenn 8 6. yezhadur a vefe un dra a-gozh, stabil, er-maes deus ar c'his dre goms a-wechoù hag all. Ar stumm *o (vezañ) re uset er C'hLT, dre leveson ar latin pe ar galleg: Le
	Actant doesn't control the process they are involved in & sometimes PCG is associated to the Brigant en ur vewañ; en ur sevel a oa bet reizhet gant Le Gonidec o vewañ; o sevel, ar Ewid ar brezhoneg so bet meneget gant C. V. Cillart de Kerampoul (1744) en e c'heriadur impersonnal. The process is often irremediable." pezh ne gavomp ked kals e gwenedeg klassel. Dictionnaire françois-breton ou françois-celtique du dialecte de Vannes, "bon breton" ha "mauvais
	breton": lâret e vese "I e lar" e Noal e-lec'h "Ind a lar"; lâret e vese "I e yo deitt" e Mourieg e-lec'h
	"Ind a ouai deitt" d'ar mare-se gant an dud. Gwir eo e An Form da obér an Pron e brezonec (1631) 138
	hag e gwersennoù an Ignol 139 ne welomp med "à, a 140 " c'hoazh koulskoude abalamour d'ar ger-mell
	strizh komañset de vezañ skriwet "en 141 " e c'hellfemp soñjal e oa komañset gant an tech da lakaad /ə/
	ewid "a" krennvrezhoneg didaolmouezhiet 142 . E-barzh Magasin spirituel er beurerion, en artisantet,
	er serviterion, hac en dud diar er maezeu 1790, Jean Marion a skriwas "e" ewid ar rannig-verb: un 50
	vloaz tremenet a-baoe geriadur Cillart de Kerampoul, degemeret a-benn ar fin ar mod ma koms ar
	bobl 143 gantañ e-barzh ar yezh klassel iwe.	
	Taolenn 6		
	138 Loth J. 'Le plus ancien texte suivi en breton de Vannes'. In Annales de Bretagne. Tome 20, numéro 3, 1904.
	pp. 341-350		
	E keñver S V O 139 Bihan H. 'Les vers en moyen-breton de Lignol (1619 ?-1624 ?) sont-ils vannetais'. In: Buron, Bihan & Eskobti Kemper ha Leon 1908 Kanton an Arzhanoù 1934
	Eskobti Kemper ha Leon (1908) O V Merdrignac (dir.), A travers les îles celtiques/ A-dreuz an inizi keltiek / Per insulas scotticas, Britannia Bro Gourin hag ar Faoued (1929) Kanton an Arzhanoù (1934) Eskobti Gwened (1939) c'hoant en deuz da zavetei ann dud holl… Héon 'zézir sauveign en ol dud 127 … A V Ia, par int ann eil d'egile e peb tra; Ia, hé 'zo éngal en eil d'er-guilé é peb tra; Monastica 12 / Klask, Rennes, 2008.
	Hon tad, pehini zo enn env Ha kendalc'het o deuz-hi holl er stad-se?; Hon tad a zo en nenv	Hon tad, péhani 'zo én nenw Hag en ol Aelet 'zo chomet er stad-se?; Hun tad e zou én néan
	Taolenn 7	benniget oc'h…		hui 'zo béniguet…
	Inf. V	Kendalc'her a rejont-hi er stad euruz-ze?;		Adam hag Eva, ha 128 hè e chomaz er stad
		Nann, ober a rejont brezel d'ezhan…;		üruz-se?;
		Hag ar Verc'hez Vari, he adori a c'hellomp-ni ?	Nan, hè raz brezel dehon…;
				Ha ni e hel adoreign er Werc'hez Vari ? 11) ha
	Ne V ressissaet an displegañ-verb e brezhoneg a-benn an drede kentel (P.21).; ken gwir all eo ewid an araogenn ba: N'euz den all ebet nemethi hag en defe bet ar c'hras-se… Hi hembkèn en nes bet er hras-se…
	Renadenn-lec'h V ma sellomp douzh an diw hentenn Assimil savet gant daou zen disheñvel, Fañch Morvannou (1975) da zigentañ Goudeze e prezegaz ann Aviel… Arlerh, Héon e brégaz en Aviel… a lâre ema an daou stumm (da lâred eo e ha ba) ar memes tra (P.16 "E Brest = ba Brest ; e Gwened = ba
	Gwened), koulskoude ba'n hentenn savet gant Divi gKervella (2005) e lâre "(P.377) Comme vous risquez fort de
	rencontrer ces formes [ba'n, ba'r, ba'l] tôt ou tard, nous vous les indiquons ici, mais elles ne sont guères
	recommandées en breton standard." (a-du-rall, lâred a rañ ma zamm trugarez da Jean Lecoulant a Garaes, ha
	'neus gwraet diñ anavoud a-zivoud ar c'hontrast-mañ!)	
	137 Le Pipec, Erwan. Opus citatum. 2013. P.5: "Par exemple, dans l'édition de 1930 du petit catéchisme de
	Vannes, que des générations de bretonnants ont appris par coeur, on lit une version des dix commandements (cf.
	Le Pipec 2008 : 287) étonnamment proche de celle de 1631 (Loth 1904). Les commandements 4 et 7 sont
	rigoureusement identiques (à l'orthographe près)."	
				37

Kersulec & Solliec (2012)

: verboù liammet gant an amser (teurel glaw…), un arvez inkoativel, verboù liammet gant ar santadur fisikel 121 (hag ar 5 skïant iwe? 122 ), verboù-fiñv 123 so, verboù-krediñ pe verboùistim ha pa vez un ober ha n'eo ked reoliet gant ar rener. -Katekiz Eskopti Kemper ha Leon ha Katekiz Eskopti Kemper skriwet e brehoneg Kanton en Arhanaou O selled douzh an daou Gatekis all, heni Eskopti Kemper ha Leon ha heni Kanton en Arhanaou, traoù a so deut anad diñ a so: implij ar ger peheni chomet e katekisioù Eskobti Kemper ha Leon; hag implij ar stumm S V O e Kanton en Arhanaou. Peheni, petra bennak e vefe, pe o tond deus ar galleg pe al latin, petramant un emdroadur diabarzh… a so ur merch sklàer deus ar brezhoneg beleg, ar brezhoneg lizhiri a so silet e-barzh brezhoneg ar bobl dre ganaouennoù pe dre zeskamant digant an Ilis. Ar c'hentañ koms deus pedenn hor Salver pe Pater Noster 'ni eo e c'hellomp gweled ar goms-mañ: Kals ne vern deus ar mare (heni Kanton an Arzhanoù a oa bet skriwet diwezatoc'h ewid heni Bro-Gourin hag ar Faoued), gwelet e vez e vese miret peheni en Eskobti Kemper ha Leon, ha dileset en Eskobti Gwened adaleg 1924 124 da vihannañ ewid al lodenn é tond deus Eskobti Kernew.

121 Serriñ, digor, beurlitiñ h.a. 122 E c'hellomp tennañ skwer deus ur sonenn hengounel an anduilhenn: "Blasiñ a rae, ne harse ked", moarvad pa vez ur rener ha n'eo ked un den? 123 Moned, doned, arriwiñ h.a., koulskoude red gouzoud pa vez "the subject is definite but generic, no will is expressed."

Kersulec & Solliec (2012)

, evel ar frasenn tennet skwer deus-outi gant E.

Pipec (2017)

: "Arriviñ a rae an Alamanted àrnomp."

124 

Leor pédennou ha kantikou escopti Guéned : evit bro Gourin hag ar

Faouet. É Guéned, Moullerez Galles, 1924 

36 An eilved tra, hag a so deut anatoc'h eo, implij disheñvel eo ha so: herwez ar yezhadur, pa vez lakaet daou dra ressissaet e rankomp lakaad eo ewid liammañ anehe, ha nompas lakaad so. Koulskoude en ur geñveriañ an daou Gatekis deus Eskobti Kemper ha Leon e c'hellomp gweled o implij so ewid liammañ daou dra ressissaet: skwerenn orin a-balamour d'ar stumm-se, petramant un dra divoutin awalc'h d'an dud.

Gant R. le

Gléau (1973 125 

) e welomp ema miret implij disheñvel eo ha so pa vez daou dra ressissaet: P.42, "Au lieu de la simple définition : Breizh zo bro va zadoù (Petra eo Breizh ?) on obtient la définition exclusive: Breizh EO bro va zadoù (Pehini eo bro ho tadoù ?). Cette dernière implique un choix. Le vannetais maintient ces nuances, alors que le K. L. T. emploie uniformément EO. Ar pezh a so e-barzh ar c'hatekis koulskoude a ro deomp d'ober choas e gwirionez, herwez kont, sañset eo bet implijet eo memestra e gwenedeg 126 iwe. Ar pezh a soñj diñ a so kentoc'h, evel ma ne vez implijet med eo e KLT heb diforc'h ebed, e Kanton an Arzhanoù e vefe implijet so hebkén, diforc'h ebed, simplaet gant so; martese, an diforc'h ne vise ked komprenet kén gant an dud d'ar mare-se. Ha meur a stumm implijet e-barzh Katekiz Eskopti Kemper ha Leon so bet troet gant S V O hebkén e skwerenn Kanton an Arzhanoù: A-beban e ta kement-se neuse? Marse e oa ar beleg hag a so karget a droiñ é soñjal, en ur selled douzh oberennoù gwenedeg klassel men kavemp ur bochad frasennoù e stumm SVO e soñje dehoñ e vehe jaojapl lakaad frasennoù e stumm SVO êl ma soñje dehoñ e vehe komprenet ged ar bobl ged kement-se? Ar c'hotrol a vefe gwir-pater ewid Bro Gourin hag ar Faoued. Ur beleg kasset da dreiñ an destenn a soñje dezañ e vefe emsavoc'h lemel ur maread frasennoù gwenedeg e stumm SVO hag hen ramplassiñ gant ar stumm Inf. V peurliessañ? Diforc'h ar stummoù frasennoù etre ar gwenedeg klassel-lennegel hag ar C'hLT lennegel a so afer deus studïal pizh c'hoazh, evel m'hon eus tañvaet war zigarez da gompariñ oberenn Job ar Bayon hag oberenn Yann-Vari Perrot. Engortos omp ur studïadenn war gement-se.

2.3.3. gwenedeg: 1. Implij ar stumm S V (pa vez ur raganw) war-lerc'h un adverb e gwenedeg: da.sk. Quentéh ean e yas peèl doh er guaer (Y. Marion), a-vras e vez implijet raganw an trived gour unander (heñv) liessoc'h ewid er C'hLT (diw wezh hebkén diwar un deg doussenad a frasennoù 132 . 2. Ar stumm diverb (ha+diverb pe setu+diverb) a so stankoc'h e gwenedeg, ouzhpenn kement-se gant skriwagnerien so (Oliero ha Seveno), douzh tu ar C'hLT e welomp Gabriel Morvan é implij ar stumm-mañ peurliessañ 133 . 3. ar c'hconjugaison périphrastique e gwenedeg klassel, strizh-mad e implij (Arri a raas, Kouez a raas, en em gaved a raas, doned a raas ) ha ged skriwagnerion 'so (Sevel a raas enta ha moned a raas: Dano, Larboulet, Buléon) petramant e lec'hioù so (Sevel a riñ: ar Gemene (J. Loth e-gunan), Groe, Gerveur -da lâred eo ar C'huz-heol, ouzhpenn kement-se distaget zevel… -; med me 'savo ged Dano, Larboulet, Buléon). 4. Un dra olleg ha reolieg ewid ar C'hLT kenkouls evel ar gwenedeg: lakaet e vez ur rener leksikal dirag ar verb pa vez komañset ar frasenn gant un adverb sokén, da skwer, Ac aben un nebeud derveziou goudeze, ar yaouanca o cass gantan quement en doa, a ïeas en eur vro bell (Le Puyferre); Eun devez benag goude, ar pôtr yaoauñk a gemer ar pez a oa digouéet d'eañ ha setu héñ emez ar vro (Eugène Héry); Un dé 39 benec goudé er ïevanquan, arlèrh en dout pet tolpet tout er pèh e oai dehon, e ias de voïágeign i méz à vro (Jacques Giquello); Idañ bèr, er pautr iouañk e gemér é dreu (Jérome Buléon); Hogen, pa edo c'hoaz pell, he dad a velas anezhan (Jean-François Caer); Hogen pa 'vedo c'hoazh pell, e dad en gwelas (dastumet e Landerne gant J. Un digarez a oa selled buan-ha-buan douzh stummoù frasennoù implijet gant meur a skriwagner en amser a-gent, ha me komprenet an disparti splann etre an daou du hag a oa é ober ar lizhiri klassel, hag e c'hello nen mond pelloc'h gant ar sujed-se… 40 2.4. Ewid ar yezh sewenaetoc'h? kentañ ar frasenn; hag implij an islavrenn-distag pa vez ur stagell (HEWITT 2018; HERRI 1982) n'eo ked meneget med e-barzh levrioù-yezhadur so (LE GLÉAU 1973; FAVEREAU 1997) pe meneget evel ur fazi (KERVELLA 1947 P.392); petramantig verb e penn-kentañ ar frasenn (gweled an daolenn 3). Sur-mad e vez levrioù-yezhadur so o tostaad d'ar pezh a vez lâret gant an dud e gwirionez, med an darn vrassañ douzhte n'int ked e-keñver ar stummoù frasennoù kenkouls evel traoù all moarvad (da skwer distagadur, kemmadur h.a.) Meur a wech ema ar levr-yezhadur 'ni eo a ra norm ar yezh, dre skrid. Ken stabil m'ema an norm dre skrid, Erwan le Pipec (2013 137 ) a lâr e oa heñvel douzh re ar 17ved kanved, ar pedennoù ma ouie tud a Vargenag dre eñvor. Ne vez ked chañchet kals an norm dre skrid a vez assambles gant peb parlant douzh tu ar bobl da beb pobl. Ar parlañchoù 'ni eo a chañch: sinkope ar silabennoù didaolmouezhiet, degouez ar vogalenn epentes ewid aessaad an distagadur, blotaad ar c'hensonennoù hag a vez kals e brezhoneg, kouls skriwet ha ne vez skriwet h.a. Ha peb parlant a so ur chañchamant yezh par dehañ alïes: e parlañchoù so e vez miret traoù koshoc'h en takadoù periferik herwez techoù da vired an takadoù periferik, d'al liessañ ema an takad kreis evel Karaes, Montroules pe Karnag e 135 Le Pipec, Erwan. Opus citatum. 2017. 136 Diw hentenn a so trawalc'h ewid dispakañ: Davalan, Nikolaz. Brezhoneg: méthode oulpan. Skol an Emsav, 2000. ha Sèité, Visant, et al. Deskom brezoneg. Emgleo Breiz, 1996. An hentenn oulpan a ziskouez ar c'hconjugaison périphrastique kentoc'h (kentel 12 p.127) ewid ar c'hconjugaison analytique (kentel 15p.151) tre ma vez diskouezet ar c'hconjugaison analytique da gentañ gant V. Seite er gentel genta sokén (P.

50 2.6. Penaos e vese gwraet en e-raog… Ar

  -balamour da gaoud doujañs douzh ar yezhadur 144 (a-gozh, martese; ha ken gwir all pa soñjomp en distagadur iwe! 145 ), a-wechoù ne vez ked lakaet traoù hag a vez lâret er mare ma so skriwet ul levr yezhadur. A-drugarez d'an ALBB 146 so moian deomp da gaoud ur sell war ar brezhoneg rag-vodern dre goms, gant ar c'hartennoù 384 (trois, quatre, neuf chiens), 385 (trois, quatre chiennes), 509 (trois garçons) : Ha kement-mañ a vefe ur pleustr a-gozh, un dra skornet, da lâred eo a-werso mad e vez gwraet e-mod-se hag un dra diwar ar pezh a vez gwrat gant an dud ha ne vefe ked un dra desket dehe da ober e-mod-se. Meur a wech, n'eo ked al lennegezh klassel 'ni eo a ra beli war ar parlant deus ar bobl, med ar parlant deus ar bobl 'ni eo a so bet silet e-barzh al lennegezh klassel. Nemed pa vez un lodenn-mañ a vo kenniget da ziskouez gant pessort mod e vese gwraet studïoù diwarbenn urz ar gerioù en e-raog. En ur selled douzh skwerioù ar studi diwarbenn an hevelep sujed e c'hellimp tennañ skwer deus-oute, gant kement-se e c'hellimp sevel hon doare hon-unan, pe kadarnaad ar mod a-

	'aessoc'h' ha 'buannoc'h', hag an dud-se chomet mirourien e-keñver ar chañchamañchoù morfologell ha siñtatikell. /t-/ pa vez lakaet ar c'hemmadur dre c'hwezhañ, bremañ e vez desket ma vo distaget /z-/, hag ewid /p-/, /k-/ da /f-/, /x-/. Skriwet e vênt 'z', 'c'h' ha 'f': unan mouezhiet ha daou a re all divouezh. A-benn ewid gouzoud hirroc'h perag e vez skriwet kement-traoù all e rankomp selled douzh istor ar Ha bremañ, deomp da selled douzh chañchamañchoù morfologell : evel m'hon eus gwelet gant ar skwer a-raog, ar c'hemmadur war-lerc'h ar sifroù 3,4,9, na bezañ ma vênt gwraet gant ar c'hemmadur dre vlotaad pe tra ebed gant ar bobl herwez an ALBB, e-barzh ar levrioù yezhadur n'eus tress ebed diwarne ha ne vez c'hoazh. Dibenn-verb eilved gour liester an amser-da-zond '-ot' a so chomet bew e-barzh kals a levrioù mard eo chañchet urw ar gerioù hed-ha-hed ar c'hrenn-gembraeg d'ar c'hembraeg a-vremañ: ma teu deus-outañ ar soñj d'ar skriwagnerien en defe ar stumm V S O ar memes talvoudegezh êl 'fe' V S O, tamm-ha-tamm e ta ar stumm V S O da c'hounid takad diwar-goust ar stumm 'fe' V S O, ken ma teuy ar stumm V S O da voutinnañ. En henc'halleg e kavomp an hevelep traoù iwe, da lâred eo an doug d'ar verboù so taolet gant rener a-zirag. atañsïon da reizhañ pe glannaad -ha lïes-mad en ur dostaad douzh an henyezh -ar yezh, a-eneb gozh.
	Skeudenn 1 147 c'hemmadur dre vlotaad newez ("new lenition 149 " a vez lakaet gant JACKSON 1967 150 ). 't' a vese skriwet 'z' abred awalc'h pa vez gwraet ar c'hemmadur dre c'hwezhañ: (JACKSON 1967 151 ) "The writing of initial z-for the sound from θ-becomes regular only when the indication of initial mutation becomes regular, i.e. with Le Nobletz and Maunoir, but Maunoir recognises none of the other new lenitions 152 ." Gwir eo ema /s-/ 'ni eo an heni koshañ evel ma kavomp e takadoù periferik so, med dre m'ema /z-/ ken kozh all ma c'hellfemp soñjal e vese distaget /z-/ (da lâred eo ur son mouezhiet 153 ) dija e krennvrezhoneg pa vese skriwet e 17ved kantved. A-hend-all, /p-/ > /v h ~v/ ha /k-/ > /ɦ-/ ne vênt ked skriwet o vezañ m'emaint newezzoc'h. /p-/ > /v h ~v/ etrevoglaenn a vefe bet ur c'his dre goms e Gorre Leon en 18ved kantved dija evel ma kavomp e-barzh yezhadur hag e-barzh levrioù-deskiñ: Skriwagner al levr-yezhadur; pe ar geriadur; pe an titl Eilved gour liester amser-da-zond ar verb mond F. Kervella (1947 161 ) -ot (p.124),e vezot (p.152) P. Trepos (1996 162 ) -ot (-oh, -foh; p.289), e viot (e vioh; p.291) P. Denez (1972 163 ) e voc'h (p.78), -oc'h (p.102) R. Hemon (1975 164 ) -ot (p.48) V. Seite (1996 165 ) -oc'h (p.51) M. Kerrain (2007 166 ) -ot (p.222) F. Favereau (1997 167 ) -oc'h, -het (p.192); -fet E. Chalm (2008 168 ) -ot, -oc'h (p.54) Oulpan 3 169 -ot/-fet (à éviter en breton littéraire; p.218) Ar Merser (1983 170 ) -oh (-ot), -fet (Trégor, Sud-Finistère; p.84~85) Geriadur an Here 171 douzh ar parlant koussiet deus ar bobl douzh o selloù. Ar gomserien yac'h a so techet da goms evel ma ar stumm-mañ-'r stumm. An henc'halleg -evel ar brezhoneg a-vremañ -a ziskouez ennañ meur a Selled a raïmp buan-ha-buan douzh: Lenora Timm (1989 189 ; ar studi a vese gwraet war-lerc'h teu, evel ma vez klewet gant an dud tro-ha-tro dehe a ya martese war ur furm hebkén d'al liessañ, hag a choas ewid sevel ur frasenn, dindan ar musul V2. En henc'halleg e vese roet ar plass kentañ d'an dra Amy Varin 1979) ha 'neus amprouet war urz ar gerioù e-barzh ar lennegezh vrezhoneg a-vremañ deus vez gwraet ur furm skornet (evel 'goar' 'ret' e Bro-Fañch) deus-outi. Koulskoude pa stagont da gonto, ma fell deomp lakaad war wel 187 just evel ar pezh a gred d'an dud ewid ar brezhoneg. ar bobl war-lerc'h al labour a oa bet gwraet gant A. Varin (1979) diwarbenn urz ar gerioù e brezhoneg sevel un istor pe da sevel ur ganaouenn ne vefe ked gwall-souezhus ha ma kavfemp lïes a stummoù-Koulskoude, en henc'halleg ne vese ked lakaet lïes awalc'h un dra newez-deut e penn kentañ ar hengounel skriwet hag e brezhoneg chimikel, ha L. Timm (1989) 'neus lakaet urz ar gerioù e frasenn. Peogwir ema ar gontadenn pe ar ganaouenn deus ar bobl 'ni eo ma raskontr ar yezh voutin hag frasenn, dreist-oll pa vez un dra diressiss 188 . brezhoneg deus ar bobl (deus kostez Karaes, martese) en o zal; René le Gléau (1973 190 ) berr-ouzh-berr ar yezh klassel da lâred eo ur furm-yezh muioc'h sewenaet, lakaet e gwersennoù, strewet gant an Ilis An urz O V S a vese implijet gant ar verboù-mañ-'r verboù: 'avoir' (droit, duel, honte, mestier, pitié, o vezañ m'ema bet meneget dija en e-raog, a ziskouez urz ar gerioù hag o zalvoudegezh diwar al lizhiri pa vez kaos deus ar brezhoneg. poor, talent), 'crier' (merci), 'donner, faire' (duel, joie), 'oïr' (merveilles), 'porter' (armes), 'prendre' adaleg 1710 (Introduction dar vuez devot Charlez ar Brizh) beteg 1972; Janig Stephens (1982 191 ) --ot (p. XL) Geriadur Garnier 172 -oh (p.804) Geriadur Al Liamm 173 (congié, conseil) (Buridant 2007 P.745). brezhonegeres a-vihan deus kostez Lannuon -'neus taolet ur sell douzh urz ar gerioù e brezhoneg -ot (p.854) Taolenn 10 An urz V S (Buridant 2007 P.752~755) a vese implijet pa vez degasset ar gaos gant ar verbe dire é deus ar bobl (dreist-oll heni Bro-Dreger) med heni variesoñ lennegel iwe 192 ; Gilles Goyat (2012 193 ) a
	Ar Farvel Goäpäer 154 . A-se e oa red gortos Falc'hun hag e zoare-skriwañ newez ewid ma vefent E krennvrezhoneg, dibenn-verb eilved gour liester an amser-da-zond d'ar peb liessañ a oa '-tisklêrio: "Dist li Cuens (ar c'hont a lâras pe lâred a raas ar c'hont)". Pa vez ar verb respondre é zisklêr neuse urz ar gerioù deus komserien a-vihan brezhoneg Plozeved hag a oa bet ganet e fin an
	diskouezet dre skrid da vad gant arouezioù 'f, h. Istimañ a ra K. Jackson m'ema bet komañset da vezañ vese implijet iwe e krennvrezhoneg, a vefe o tont deus an analogïezh diwar 'vezo'. Herwez Roparz a repontas: Mond a rafen e belbi ganti)"; ar verboù-merchañ 'oïr, veoir' a vese lakaet e penn kentañ gwraet ar c'hemmadur 't' da /z-/ ken abred hag er 15ved ~16ved kantved 155 , lakaet war wel gant Maunoir (h)et' a so deut '-ehet, -eet' e gwenedeg, '-fet' e tregerieg hag e gouelaoueg. An dibenn-verb '-ot' a tegass ar gaos iwe e vese lakaet e penn kentañ ar frasenn: "Respont Rollant : Jo fereie que fols (Roland 19ved kantved sokén, hag a binvikay hor selloù douzh urz ar gerioù e brezhoneg yac'h; Mélanie
	ar c'hentañ gwech e 17ved kantved ha degemeret gant Le Gonidec 156 da skriwañ 'z' war-lerc'h ar Hemon 174 , an dibenn-verb '-ot'-mañ a oa deut da '-oc'h' dre analogïezh diwar dibennoù-verb an eilved ar frasenn iwe: "voit le Bertrans, a pou n'est forsené (Ha Beltram d'er gweled, a-benn-kàer heñv
	sifroù 3,4,9 148 . O vezañ m'ema miret ar c'hemmadur dre c'hwezhañ e kornadoù-bro so e vez dalc'het gerioù-mell, 'da, daou, diw, tri, teir'. Ha gant Le Clerc 157 da skriwañ 's' > 'z' ewid brezhoneg Bro-gour all en 19ved kantved. Gant-se, kartennoù an ALBB 244 (quand tu sauras, quand vous saurez) ha kounnaret); Ot le Bertran, a pou n'est forsenez (Ha Beltram d'er c'hlewed, a-benn-kàer heñv
	da vond war tri faotr, tri c'hi e yezh dre skrid? Dreger: 300~400 vloaz a oa red ewid ma vo deut da norm. 486 (quand vous viendrez) kounnaret)". Hag ar verboù-fiñval (aler, tresaler, cheoir, fuir, s'enfuit, enchalcier, saillir, venir,
	Depant a ra martese douzh pessort chañchamant yezh: ma kemeromp ar skwer a-ledan, e brezhoneg e Herwez K. Jackson (1967) ne vefe ked abretoc'h /p-/ > /v h ~v/ ewid ar 17ved kantved 158 ha /k-/ > /ɦ-/ revenir) a vese lakaet e penn kentañ ar frasenn pa vez un troc'h ewid adkomañs gant un dezrevell all:
	vez techet ar yezhadurourien pe ar skriwagnerien da lakaad war wel, ar chañchamañchoù fonologell diwezatoc'h ewitañ tro-ha-tro d'an 18ved kantved 159 , gosig 200~300 a rae ewid ma vint degemeret gant "Va s'en Amis li gentiz et li bers (Mond a ra kuit ar c'hensort, an denjentil hag an den vailhant)";
	an norm da vad 160 . "Fuit s'en Ernaus, n'i ot qe esmaier (Ernaod a ya kuit gant leun a aon)".
	Evel-se e meur a yezh, urz ar gerioù -pe pa vez ur verb pe pa vez ur rener d'ar plass kentañ -
	144 Evel ma so bet meneget e-barzh. Opus citatum. Le Gléau, René. 1973., ar c'hemmadur ewid al lavarennoù skornet e-gis e berr gomsoù: "… Seraient enclins à pratiquer la mutation lénitive les écrivains soucieux de "respecter la grammaire", comme A. DURAND, disciple de Le Gonidec, puriste du vocabulaire plutôt que de la 149 E gwirionez, new lenition a so kement lenitions ha n'int ked o tont deus ar c'hemmadur vlotaad hengounel a a so herwez ar gerioù: ar gerioù-mañ-'r gerioù a gav gwelloc'h deomp lakaad e penn kentañ ar frasenn oa bet a-balamour d'ar fed fonologell, a so bremañ a-balamour d'ar fed morfologell: an new lenitions a so a-balamour d'ar fed fonologell adarre. -evel-just pa vez libr urz ar gerioù -ar gerioù-hont-'r gerioù a gav deomp penaos ezomm so deus ar
	syntaxe. Les vrais usagers de la langue ignorent toute mutation à la fin du 19 e ." 150 Jackson, K. H. Opus citatum. 1967. P.360
	145 Guillevic, A., et P. Le Goff. Grammaire bretonne du dialecte de Vannes. Ar Skol Vrezoneg, Emgleo Breiz, 151 Ibidem. P.374
	e penn pellañ Bro-Gwened (Lokmariaker, Enes-Houad, Ruis, Damgan):kartennoù 71, 72, 73, 74, 75; ha c'hoazh e Sulnieg http://banque.sonore.breton.free.fr/index.html (gwelet d'an 10 a vis Gouhereñv e 2021) "Kement gwezh so ma oamp klañv, Job a zae d'hon gweled." [kəmən ˈgɥe zu ma wem ˈklã ˈʒwob a zɛ dõ ˈg j ɥəl]. N'omp ked ewid en em baraad a soñjal c'hoazh ma vez distaget en heveleb fesson e kembraeg: ar ger-mell "y" a vez distaget [ə] hag ar rannig-verb "a" a vez distaget [a] just evel ma vez gwraet e gwenedeg ar 17ved kantved kenkouls evel e penn pellañ reter Bro-Gwened beteg bremañ (2012 e Sulnieg). 1986. PP.5-6 a lâr e-barzh o levr-yezhadur penaos: "g conserve le son guttural devant e et i (…) k se prononce comme en francais. Il remplace le c guttural et le q…" Koulskoude dastum Rudolf Trebitsch (2004) a ziskouez e vese palataliset awalc'h da vare P. le Goff ha A. Guillevic dija: pewar den a oa bet enrollet (Joseph Loth deus ar Gemene; Jean Kerdudo hag a oa ur beleg en Oriant a gane e gwenedeg-isel; Mathurin Buléon, ur beleg iwe é tond deus Sant-Yehan; ha Joseph le Blinec, ur jardinour kozh-kozh a oa bet 92 vloaz dija pa oa enrollet, é tond deus martese Gevred Bro-Gwened) ar ger "ked" a so distaget staoñekaet dija gant an oll, "ged (gant)" a so distaget palataliset [gj~ɟ] gant an daou Wenedour deus Bro-Gwened-isel, ar ger "ar gêr" [g-] gant Jean Kerdudo ha [ɟ-] gant Joseph le Blinec. https://www.youtube.com/watch?v=MSspJ1n8gPI&t (gwelet d'ar 7 a vis Even e 2021) a ra deomp da glewed Loeiz Herrieu é kanañ, amañ e klewomp ar ger "ked, ken (aes), gwir" distaget [c] ha [ɟɥ-] gantañ. 146 Le Roux, Pierre. Atlas linguistique de Basse-Bretagne. Plihon et Hommay, 1924. 147 Ibidem. 148 Guillevic, A., et P. Le Goff. Loco citato. Ar Skol Vrezoneg, Emgleo Breiz, 1986. Na bezañ ma tisklêriont "rarement"… P.8; pe e-barzh Hemon (1975) e vez gwelet o lâred: (p.7) "langue écrite: teir c'hador teir zro tri fenn langue parlée: teir gador, teir dro, tri benn" 152 Da lâred eo /p-/ > /v h ~v/ ha /k-/ > /ɦ-/. 187 Buridant, Claude. Grammaire nouvelle de l'ancien français. SEDES, 2007. P.741 153 Hag a so ken gwir all, e Mourieg (https://youtu.be/OLfZnwxpm8Q gwiriet d'ar 4 a vis Mae e 2021, 3:34), "La première zone de la proposition, qui est donc la zone préverbale, est saturée par une large palette d'éléments kostez Logonec'h e vez distaget 'ma zad' [mə ˈð̞ ɑːt] da lâred eo ur son mouezhiet all, ar c'hontrel so moian da pouvant constituer le thème de la proposition, soit : a. Le sujet syntaxique […] b. Un élément topicalisé autre que gaved e Bro-Pondi e Margenag kenkouls evel e Neuilheg (Le Pipec 2008 [mə ˈr̥ ɑːt]; le sujet, mettant en relief de l'information, soit: un régime direct […] un complément circonstantiel […] un https://www.youtube.com/watch?v=1NuLQKkdhqA gwiriet d'ar 4 a vis Mae e 2021: 1:15 [mə r̥ ɑː ˈkuh uni.ˈiː adverbe thématique, lors, or, si, etc […] des éléments rhématiques focalisés : adjectifs attributs prédicats du verbe ˈdik ˈplãj] ). estre […] ou des struments marquant l'intensité, comme molt, trop, assez, bien […] des formes nominales du verbe 154 Kerenveyer, François Nicolas Pascal de, et Calvez, Ronan. Ar farvel göapaër = Le bouffon moqueur. Centre "Simon Thomas, on the other hand, in both Hanes y Byd a'r Amseroedd and Histori yr Heretic Pelagius, alternates […]" de recherche bretonne et celtique, 2005. P.138: "Mais, zouci, va enor a diven din dha zoubla." 155 Jackson, K. H. Loco citato. 1967. P.374 156 Le Gonidec, J. F. M. M. A. Grammaire Celto-Bretonne. 1838. P.23, 29, 33 157 Le Clerc, Louis. Grammaire bretonne du Dialecte de Tréguier. Prud'homme, 1908. P.19 158 Loco citato. P.374 159 Loco citato. P.374 160 Red eo gouzoud e oa klok ar chañchamant /s-/ da /z-/ e meur a gornad-bro a-raog ma vez lakaet dre skrid, between the two constructions, showing quite specific preferences for AIV order with certain idioms, and for the P.743 "le paramètre stylistique, soit le genre des textes. L'antéposition d'éléments autres que le sujet est plus dummy subject construction with other idioms. So, for example, with the 3s past of bod 'to be', Simon Thomas fréquente: dans des textes littéraires où jouent plus volontiers des phénomènes de mise en relief, moins dans des consistently uses the AIV form bu rather than the dummy subject form fe fu; for the 3sg future of bod, on the other textes technique ou scientifiques, où l'ordre Sujet-Verbe est l'ordre de présentation normal, qui se répand de plus hand, he consistently uses the dummy subject form fe fydd, instead of the AIV form bydd. With the impersonal en plus à mesure que se développe ce genre de textes […]" construction with the verb darfod 'to happen', Simon Thomas consistently uses the AIV form darfu, instead of the 188 Ibidem. P.742 "On remarquera que la position thématique est rarement occupée par un élément indéterminé dummy subject form fe ddarfu. A further possibility available to authors is style shifting in the use of AIV order. The apportant une information nouvelle, comme un syntagme sujet art. Indéfini + N : avec un tel syntagme, l'ordre higher use of AIV order in both Salesbury's and Morgan's Psalms compared to other parts of their Bible koulskoude n'eo ked klok /f-/ da /v-~ v h -/ ha /x-/ da /ɦ-/ e kornadoù-bro so. translations is most likely an example of this." le plus fréquent est l'ordre adverbe/préposition circonstacielle […]"
	44

Ahag e welomp e vez gwraet ar c'hemmadur dre vlotaad er poeñchoù 5,6,10,11 a vez gwraet Gorre Leon douzhte, hag a rae patrom yezh dre skrid an Eskobti Leon ha Kernew; ha kemmadur ebed e parlañchoù Arvor Bro-Gwened a rae patrom yezh dre skrid an Eskobti Gwened. Koulskoude ar yezhadurioù embannet er memes mare ne veneg tra ebed diwarbenn ar c'hemmadur war-lerc'h ar

  , o komañs ar pennad en ur zegass soñj deus an hipotesenn savet gant A. Varin penaos e-toues ar c'homsoù skriwet adaleg fin an 19ved kantved beteg ar mare ma skriwe A. Neuse, L. Timm da lakaad urz ar gerioù e brezhoneg dre goms (heni kostez Karaes ataw) e-tal heni ar brezhoneg chimikel 197 ha heni ar brezhoneg hengounel (da lâred eo brezhoneg dre skrid adaleg fin an 19ved kantved): setu an daolenn 198 savet gant L. Timm 199 kempennet un tammig ganiñ en ur lakaad un daolenn all savet ganti 200 diwarbenn urz ar gerioù tennet diwar pemp destenn lennegel deus ar bobl 201

	Varin ar pennad, ar stumm S V O 'ni eo ar peb muiañ kavet hag ar stumm V S O (Inf V S O, amañ ewid
	ar brezhoneg neuse) a vefe un tech da c'hlannaad ar yezh gant newezbrezhonegerien ha 'noa desket
	dre levrioù a-benn ewid tostaad douzh ar yezhoù keltieg all ma vez enne, V S O ar stumm muiañ kavet.
	Dislâred a ra L. Timm neuse ma n'eo ked bet amprouet gant A. Varin penaos e vez gwraet dre
	goms 196 seul vuioc'h ma 'noa klasket termeniñ ar brezhoneg evel ar yezh S V O.

ewid brezhoneg ar Poher: nemed 6% herwezañ 203 .

  

	196 P.363 "Varin's evidence for SVO pivots on a few well-chosen examples from written sources stretching from
	the late 19 th century to the present day. She does not provide evidence from the spoken language."
	197 Da'm soñj e vefe brezhoneg desket ha brezhoneg e-barzh ar levroù-yezhadur…
	198 Ewid an daolenn en ho pedañ da

weled Stagadenn-vihan I: taolenn 12

  

	199 Loco citato. P.365
	200 Ibidem. P.371
	201 P.370 "The works examined are:

é lâred ema ar stumm V S O é tond deus ar stumm-diasez brezhoneg: S V O. En trived pennad so kaos deus ar stumm neutr en urz ar gerioù brezhoneg. Termeniñ a rae ema

  Hag evel ma lâr P. Rous en e levr 216 , ar stumm Inf. V (S) O n'eo ked ur stumm topikaliset med e vefe dleet bezañ soñjet evel ar stumm neutr hag ar stumm liammet gant Wh constructions ar stumm topikaliset a vefe Inf. O V (S):

	constructions.
	daou stumm pennañ e brezhoneg: unan neutr [Verb (S [+ finite]) Aux. X]; hag unan all topikaliset
	[Topic] [V (S [+ finite]) X]. Herwezi, ar stumm(ioù) topikaliset a yafe assambles gant WH
	209 P.88 "Pour l'interrogation simple : Mar ; Hag ; Hag-eñ : Mar, fondamentalement conjonction conditionnelle
	comme en français SI et en grec EI, s'emploie usuellement dans les parlers comme particule interrogative. Cet
	emploi est correct s'il n'entraîne pas aucune ambiguïté"
	210 P.88 "Gwelit mar dit a-gil pe a-raok. [Livr Pedenneu overen ha gospereu. GUILLEVIC. 1927] p. 25
	Piv oar mar ne bardono ket deoc'h ? [Ibidem.] p. 35"
	211 Ar Joubious, Y.-V. et Le Besco, P. Opus citatum.
	212 Opus citatum.
	213 Ur stummer é tond deus Bro-Gwened 'noa lâret iwe ema dre leveson ar galleg…
	54

lenn a ra Anna ul levr er gêr vs. lenn ul levr a ra Anna er gêr (

  a laka poues war ar VP). Hag ar stummoù all a laka poues pe war an NP (

Anna a lenn ul levr er gêr) pe war ar PP (Er gêr e lenn Anna ul levr).

  

	Ha kement-se, martese reizh o kaoseal en un doare formalist, pa sellomp douzh an dregantad
	dispaket gant F. Favereau (1997 217 ) e Poher ha gant E. Pipec (2017 218 ) e Margenag e soñjfemp en ur
	mod all. Nemed ur 6% a frasennoù dastumet gant F. Favereau ne oa er stumm Inf. V (heb soñjal e-
	barzh ar stumm Inf. O V, ar pezh a so ewid lakaad poues war ar VP herwez J. Stephens), ha nebeutoc'h
	e Margenag nemed ur 0,6% a frasennoù bennak. O kaoseal en un doare formalist, an darn vrassañ ceus
	ar c'homsoù estaolet gant Poheris ha Margenagis a so topikaliset ha herwez an deorïenn-se, an oll
	gomsoù dastumet gant E. Pipec (2017) en Ardeven hag en Arradon, n'eus med komsoù topikaliset
	anehe.

Penaos e vese gant brezhonegerien ha n'ouient ked ger galleg ebed? Tesenn Gilles Goyat (2012 224 ) a ziskouez deomp brezhoneg maouisi o tond deus Bro-Vigouden, bet ganet fin an 19ved kantved hag a oa bet aterset gant Donatien Laurent e finwezh o buhez. Ger galleg ebed ne ouie ar maouisi

  -se, kalon ar yezh pe "brezounek skiltrus ha freaz" a oa manet enne (cf. FLEURIOT 1981;

	PLOURIN 2005) sañset. E berr goms, an oll dud ma 'neus gwraet G. Goyat ar c'horpussoù deus-oute a
	oa bet ganet a-raog ma voe disklêriet ar Bresel Bras (1877~1909), a oa unyezhouresed brezhoneg,
	gosig.
	Kontrel douzh a glewomp amañ hag ahont, ar stumm muiañ implijet gante e oa ar stumm S V
	O (pe A), setu amañ e teu soñj dehañ da lakaad ar stumm na 'neus poues ebed (P.339) pe neutr deus-
	outañ. A-benn ewid pouesañ war ar rener e vez gwraet 'ni eo pe lakaad muioc'h a boues-mouezh war
	ar rener moarvad (P.339), peogwir e vez dre goms 225 . Setu ma savo ur goulenn pe ma teu splannoc'h
	an ezomm da zispartïal ar yezh dre goms douzh ar yezh dre skrid pa vez gwraet ar studi a-sort-mañ, e-
	barzh ar yezh dre goms a vez muioc'h a oustilhoù a c'hellomp implij ewid pouesañ war an dra-mañ-'n
	dra. Ar stumm na rankomp ked implij alïet gant levrioù-yezhadur, adv. S V O (pe A) a gavomp
	awalc'h iwe, e-tal ar stumm Adv. V (S).
	Evel ma kavomp e-barzh levrioù-yezhadur so (LE GLÉAU 1973; FAVEREAU 1997), ar verboù so
	a c'hellomp lakaad e penn kentañ ar frasennoù, e Plozeved e vefe (a-nes ar verb bezañ e stumm-ober)
	dleoud ha gelloud da lâred eo ar "verboù kreñv" (LE GLÉAU 1973; FAVEREAU 1997): "Drefen be lavared
	deñ; Alloh laka hanon da gana gou-ze hoa; Allfen be 'n em dromped gad unan bennag."
	Ur stumm ispissïal hag a vez lakaet e penn kentañ ur frasenn a gavomp iwe: "Vie lared… (E vese
	lâret)" a vez klewet lïes awalc'h e Leinioù Bro-Gwened (e Margenag, PIPEC 2008 226 ; kenkouls evel er
	C'hroesti, BRAS 1976 227 ) iwe, a-dreist-oll gant ha en e-raog.
	Douzh e zielfennañ, 18 a frasennoù a gavomp ma vez lakaet ar verb e penn kentañ ar frasennoù (V1
	prop, Inf. V (S), an doare-gourc'hemenn hag all) e-tal 189 a frasennoù e S V O (pe A). Hag e teu anad
	deomp ema poueset awalc'h war an aksïon pa vez lakaet ar verb e penn kentañ ar frasennoù 228 .
	O kaoseal deus
	216 Le Roux Pierre. Le verbe breton (morphologie, syntaxe). -2ème éd. rev. et augm. -Paris-Rennes : Plihon,
	Champion, 1957. P.466: "… elle a perdu beaucoup sa valeur emphatique"
	217 Opus citatum.
	218 Opus citatum.
	219 Loco citato. P.466
	220 Opus citatum.
	221 p.358: "Le breton répugne généralement à mettre le sujet en tête, sauf par droit d'insistance: me a yelo da
	weled ahanoh, moi j'irai vous voir; et, dans ce cas, il aura tendance à ajouter AN HINI EO, SOUS la forme
	syncopée 'NI ... me 'ni a yelo da weled ahanoh, c'est moi qui irai vous voir; La première forme a pris de
	l'extension au cours des dernières générations.
	222 Urien. J.-Y. 'Essai d'analogie sémiologique du mot verbal en breton cotemporain', Studia Celtica XII-XIII,
	1977-1978.
	223 Opus citatum.
	224 Opus citatum.
	55

an islavarennoù, an islavarennoù-tra hag all: amañ e kavomp ur stumm libr iwe, a- wechoù ur verb 229 o vezañ lakaet goude al lavarenn gentañ (7 gwech) hag ur rener 230 (6 gwech) pe ur renadenn-dra 231 (4 gwech). An islavarennoù all (paneve an islavarenn-stag) so libr o urz nemed an islavarenn-c'houlezad

  ar verboù-di-zifiñv hebkén 'ni eo a vo lakaad er VP da lâred eo; hè hebkén eo a vo gwraet ar frasennoù en Inf. V (S) O gante 232 . Da skwer ar verb 'bezañ' ne vo ked implijet ewid ober ur frasenn en Inf. V (S) O (nemed pa ve al lavarenn skornet 'Boud a ra' e kornadoù-bro so ewid lâred 'Boud so pe Bez so') pe ar verb 'kaoud pe endevoud' ne vo ked iwe pe dibaod a wezh (e gwenedeg-kozh da skwer). Pennad M. Jouitteau (2013) so bet kenniget d'ar c'hconjugaison périphratique: ar stumm Inf. V (gant ar verb ober displeget) hag un all Inf. V (gant ar verb doublet).

	P.366 "La subordonnée concessive peut précéder ou suivre la principale. Dans le corpus, elle la
	précède dans 4 cas sur 10. Le verbe y est exclusivement à la conjugaison synthétique. Les locutions
	conjonctives utilisées sont n'eus forz, la plus représentée, qui apparaît sous le forme forz, daoust ha et
	evid (da) ; nous les présentons dans cet ordre. Nous y avons ajouté deux phrases contenant des
	subordonnées que l'on pourrait appeler « d'opposition », introduites par e-leh (tandis que), où le verbe
	est à la conjugaison analytique."
	Ar parlant diskriwet gant G. Goyat a ziskouez e vez libr urz ar gerioù e brezhoneg pa vez islavarennoù
	gant brezhonegerien a-vihan hag a oa bet ganet a-raog ar Bresel Bras. Hag a so c'hoazh e vez (pe e
	vese…) neutr ar stumm S V O ewite.
	N'eo ked kement verboù so a c'hellfemp implij ar stumm Inf. V (S) O gante e brezhoneg. Evel
	ma so bet displeget gant J. Stephens (1982) en ur refusañ da vond war ar generalised phrase structure
	grammar,
	na vez ked kavet 'med ar verb just war-lerc'h al lavarenn gentañ:
	225 "La conséquence en est que l'ordre de mots S + V + A (ou) O doit être considéré comme neutre ou non-
	emphatique. Pour insister particulièrement sur le sujet, on a recours à l'expression 'ni eo qui se place après lui,
	ou à une accentuation orale plus forte, puisqu'il s'agit d'un parler."
	226 Le Pipec, Erwan. Etude pluridimensionnelle d'un parler : description, émergence et aspects
	sociolinguistiques du parler du breton de Malguénac. Université de Haute Bretagne, Rennes 2, 2008.
	227 Opus citatum. Hor Yezh 110.
	228
	P.345 "Dans quelques cas, la valeur emphathique de cette structure est certaine : l'insistance sur l'action exprimée
	par le verbe est évidente. Mais même si le nombre d'occurrences dans le corpus est limité (18, y compris celles
	commençant par des verbes à l'impératif et les incises, contre 189 avec le sujet en tête !), il semble que ce soit
	majoritairement une construction neutre du point de vue de l'expressivité."
	56

hag a vefe levesonet sokénnoc'h gant Kreis-Breizh -ma kavomp ar Poher (FAVEREAU 1997) ennañ -e- keñver ar c'heriaoueg 242 kenkouls evel ar fonologïezh.

  

	nompas implij re ar stumm S V O marse ewid en em ziforc'hiñ
	douzh ar galleg iwe ha F. Vallée (1926 235 ) é lâred n'eus ked med e gwenedeg ma vez implijet ar
	stumm-mañ ewid an trived gour en ur lâred "Ceci ne s'applique pas au vannetais dont la syntaxe sur
	ce point est très francisée..".
	Pennad Erwan Pipec (2017) a zispak neuse ar wirionez e-keñver urz ar gerioù e parlañchoù
	gwenedeg en ur lakaad anehe e-tal urz ar gerioù e parlant ar Poher (FAVEREAU 1997) ha heni ar skrid
	skriwet e gwenedeg klassel Instructioneu santel ar re gurionnéeu principal ag er religion (MARION
	1790).
	Da zielfenniñ urz ar gerioù e parlañchoù so bet rummataet gantañ e 12 a dipoù -ha 'moa
	kredet implij -: S V (O) (pe SOV); [S] V + anaforik 236 ; A V (O) ; Emfatik + V S (O) 237 ; Ha + V S
	(O) ; O V S ; InfV S (O) 238 ; Inf. 239 ; X 240 ; ? 241 ; V S (O).
	Ha Margenag o vezañ en em gavet er Gwalarn-uhel deus an tachadoù ma vez kaoseet
	gwenedeg-uhel enne a vefe gwelet perzhoù é tond deus komunioù amneseg (tuadoù ar Vro Pourlet)

  Evel m'hon eus gwelet gant problemoù diwarbenn an troiñ penaos poues an destenn orin a so deus-outañ e gwirionez, ken gwir all ewid ar studïoù, n'omp ked ewid en em barraad da selled douzh ar studïoù a so bet gwraet e-raog. Kàer hor bo troiñ hor c'hein douzh al labourioù a-gent, heb gouzoud deomp eh omp levesonet gante o vezañ deomp klask tennañ skwer, pe patrom deus-oute. Enklask W.Labov (1963) a so bet kalonekaet sokén gant ul labour gwraet en e-raog 258 . Peogwir 'noa lennet an diforc'h diwar al labour-se gwraet en e-raog e oa deut a-benn da ober ur studi strukturalist war an diforc'h-mañ da zigentañ ha heñv da sevel un deorïenn all en ur selled douzh meur a statistik a c'helle disoloiñ ar perag. Mad eo sokén selled douzh al labourioù savet ewid kaoud danvez hag en ur studïal

Evel ma oa savet ar sossioyezhonïezh a-vremañ gant William Labov 256 goude bezañ bet é studïal parlant Martha's Vineyard 257 -martese 'noa bet ide da ziskriwañ, da lâred eo diwar batrom ar strukturalism -ar chañchamant foneteg e-barzh ar parlant-se da zigentañ, hag en ur glask perag? 'noa keñveriet an doneioù fonologïezh ha doneioù poltred sokïal an annezidi. Setu kavet perag pe penaos ema liammet ar c'hreisadur diftongennoù /ay/ hag /aw/ gant pelec'h emaint é chom (douaronïezh), pessort mecher a reont ( pe a raent) (renk sokïal) ha pessort orin kenelel o deus pe 254 Blanchet, Philippe. Linguistique de terrain: méthode et théorie ; une approche ethno-sociolinguistique. Presses Univ. de Rennes, 2000. P.28 255 Morin, Edgar. La méthode. 4: Les idées: leur habitat, leur vie, leurs moeurs, leur organisation. Éd. du Seuil, 1995. 256 Labov, William. Sociolinguistique: William Labov. Éditions de Minuit, 1976. 257 Labov, William. "The Social Motivation of a Sound Change", WORD, 1963

65

pessort santimant o deus e-keñver an Enes. An hent-mañ a so kentoc'h d'an doare all a vez gwraet deus-outañ 'empirico-inductif' a vo kaos deus-outañ heb pell. istor ar studi -da lâred eo pessort teoriennoù so bet e-raog -e teuomp a-benn da wiriañ an disoc'h. 2.8.2. An doare empirico-inductif

259 

  Evel ma lâr ur penn-levr gouestret d'ar lennegezh vrezhoneg (LE BERRE 2006 265 ), a-viskoazh so bet ur patrom da beb lennegezh en Europa, hag ewid ar lennegezh vrezhoneg eh eus tri: an heni latin da gentañ, an heni katolik hag an heni galleg neuse, perag kement traoù é voud patrom ar lennegezh vrezhoneg? Aesig da c'hoûd, a-viskoazh ema bet ar Vretoned o vewañ e-mesk ar re-se…:

262 

Gweled fal labour, Loeiz Herrieu (Dihunamb 385 mis Gwengolo 1943) hag Er brehonekan brehoneg, Loeiz Herrieu (Dihunamb 387 mis Du 1943)

263 

Herrieu, Loeiz. Le Breton Usuel (Dialecte de Vannes) Ou Manuel Français-Breton Contenant Un Précis de Grammaire, Des Listes Alphabétiques de Mots Usuels, Des

Conversations. 2ème, Dihunamb, 1934. P.20 264 Gwiader, Yann-Bêr., Lozac'h, Gurvan. Radio Kreiz-Breizh d'ar 6 a 

vis Meurzh e 2019; https://www.youtube.com/watch?v=x-7-h1g0mIg&t=380s (gweled d'ar 26 a vis Henaol e 2021) 6:20~6:59 "Mond war an dachenn a oa dit iwe, kregiñ abred yaouank-tre e oas memestra, un den yaouank pa vez gwelet 'h arruoud fass ti tud an oad da glask koms brezhoneg, da skriwañ iwe, d'enrolliñ… se oa ur souezhadenn ewid an dud se? -Ba ya soue'et 'vênt memestra pa vez gwelet 'ha'on 'tigou'ed 'mod-se med aon 'neuint un tamm da zigentañ pa 'ana'ont ked 'ha'on kwa, just awalc'h "o hemañ so 'tond deus ar skol 'vo ked komprenet, 'meus ked c'hoant… koll amser a vo…" enfin beb sort traoù a vez soñjet douzhtu gant an dud kwa. Med pa gle'ont 'ha'on 'kaoseal 'mod-se 'h a mad an traoù douzhtu goude kwa." 70 "Depuis Homère il n'y a jamais eu dans le contexte européen de littérature sans modèles. La littérature bretonne a eu pour modèles les littératures latine, chrétienne et française. Son altérité n'est pas un donné intemporel et absolu. Elle a des causes: les conditions historiques et sociales dans lesquelles ont vécu et vivent encore les locuteurs du breton ; les ramifications locales des courants de la pensée et du goût. Ce qu'elle a à nous apprendre n'est pas tant à chercher dans la relation écrivain-oeuvre que dans la relation la relation oeuvre-lecteur, ce grand angle mort de l'histoire littéraire et de l'enseignement de la littérature tels qu'on les pratique encore de nos jours. 266 " 2.8.5. An doare kañtitativel Un doare gant ar c'houlennaoueg pe gant ar sontadeg a so ur lodenn deus ar studi sossiologïezh lïes awalc'h. An doare-mañ a sav goulenn ganeomp hag-eñv e c'hellomp sevel ur wirionez diwar ur bochad traoù. Dibab an doneioù a-dra-sur herwez ar pezh a faot deomp kaved (ar

wech-mañ e vo stummoù frasennoù ewidomp), ha lakaad anehe a-skoeñs ewid kaved un disoc'h pe disoc'hoù disheñvel herwez doareoù-sikour a vez implijet gantañ, petramant disheñvel herwez ar sell ma studiomp gantañ. An doare kañtitativel a so a-boues pa vez ur studi diwar an implij, pa vez c'hoant kaved ar wirionez diwar an implij. Lïes awalc'h e vez choaset doneioù diwar ar memes 267 anien 268 , med ewid ar studi-mañ eh añ gant korpussoù disheñvel o anien an eil douzh egile: evel ma so diskouezet awalc'h, kontadennoù, enrolladennoù, kronikennoù peogwir 'meus selloù disheñvel an eil douzh egile da studïal ar c'horpussoù: n'eo ked pell douzh an doare kalitativel adal ma 'meus kemeret e kont korpussoù a anien disheñvel ewid selled na vo ar variesoñ douzhte, med ar c'horpussoù pa vez kaos deus ar lec'h, a chomo e-barzh ar memes tachad (Bro-Gwened-isel… petra bennak e vefe), a lâr ema an doare kañtitativel eh on oc'h ober gantañ.

2.8.6. Filologïezh? hag 'Etik'

O vezañ ma n'eo ked me an heni eo 'neus serret an oll zoneioù ewid sevel korpussoù, soñj deomp ne brestfomp ked doare ar filologïezh ewid ar studi-mañ, geo?

265 

Le Berre, Yves, et al. Qu'est-ce que la littérature bretonne ? essais de critique littéraire, XVe-XXe siècle. Presses universitaires de Rennes, 2006. 266 Ibidem. P.32 267 Martin, Olivier. 'Analyse Quantitative'. In Paugam Serge (Dir.), Les 100 Mots de La Sociologie, 2018, p. 26. "L'analyse quantitative désigne l'ensemble des méthodes et des raisonnements utilisés pour analyser des données standardisées (c'est-à-dire des informations dont la nature et les modalités de codage sont strictement identiques d'un individu ou d'une situation à l'autre)." 268 Amañ gant ar ger "anien" e faot diñ lâred "potredoù un den, anien ar skrid, anien an enrolladenn…" 71 Termenadur ar ger "philologie" herwez ar geriadur Le Petit Robert 269 eo "1. Connaissance des belles-lettres; étude historique des textes. 2. (1800) Etude d'une langue par l'analyse critique des textes." Petramant termenadur ar ger "philologue": "1. Spécialiste de l'étude grammaticale, linguistique des textes […]". Gwir eo penaos ar filologïezh a so stag douzh ar skridoù a-gozh lïes awalc'h, med ma vo lamet ar ger a-gozh, ar pezh a riñ n'eo ked disheñvel douzh ar filologïezh diwar ar

  ). En ur gomañs da glask perzhoù ar parlañchoù gwenedeg-isel, 'meus kavet ur pennad savet gant Job Loth e Revue Celtique 277 :

"De même qu'on appelle basse Bretagne la partie la plus occidentale de la Bretagne armoricaine, on a dû appeler bas-vannetais le pays le plus à l'ouest de la région vannetaise. Grégoire de Rostrenen s'était déjà servi de ce terme dans la même acception que nous.

Le 

bas-vannetais est borné rigoureusement à l'ouest par l'Ellé qui formait, avant la Révolution, la ligne de démarcation entre l'évêché de Cornouailles et l'évêché de Vannes. Dans la région nord du Morbihan, la moitié du canton de Faouët et tout le canton de Gourin, moins la commune de [Plouray située sur la rive gauche de l'Ellé, continuent si bien à parler le dialecte de Cornouailles qu'on a dû y conserver le catéchisme de Quimper et n'y envoyer que des prêtres cornouaillais. A l'est, le Scorff ne forme qu'une limite approximative. Dans la région nord, la seule que nous ayons bien étudiée, sur la rive gauche du Scorff, 'on parle bas-vannetais dans les communes d'Inguiniel, Persquen, Locmalo, Séglien, Silfiac, Perret, Lescouet, Mellionec, Plélauff et Sainte-Brigitte, au moins en partie, croyons-nous. Le Blavet forme la limite au nord." Mard eo anad ar vewenn douzh an Hanternos (ar Blañwezh) ha douzh ar C'huz-heol (beteg parresioù Eskobti Gwened a-gent), n'eo ked gwall-skàer ar vewenn douzh ar Sav-heol. Lod a lâro herwez an dilhad hengounel, da lâred eo parresioù ma vese lakaet koef ar Gemene pe koef an Oriant

, med depant a ra douzh ar gerioù iwe…

  Laovedañ (90,5% a c'herioù a vez distaget gant an taol-mouezh war ar silabenn ziwezañ) ha Bubri (85,8%) n'int ked gwall-souezhet ma vênt war ar vewenn ma chañch ar parlant etre gwenedeg-isel ha gwenedeg-uhel. Tud ar parresioù-se a lâr gerioù Pourlet pe an Oriant da lâred eo gerioù gwenedeg-isel med diwar ar mod da zistagañ e gwenedeg-uhel.E-keñver plass an taol-mouezh sokén e ra an heveleb takad evel m'em bet gwraet war-lerc'h an NALBB, ha heñvelig iwe douzh an ALRP (Bubri ha Sant-Iwan e-barzh un takad gwenedeg-uhel). Bubri e-barzh pe er-maes, ar soñj diwarbenn ar vro (g)wenedeg-isel da lâred eo Bro-Gwened-isel da geñver ar yezh ha n'eo ked da geñver an dilhad hengounel pe an dañsoù gwraet en amser a-gent; ar pezh a so splann so eh eus un takad parresioù 'neus lakaet o darn-hanterenn e-barzh ar vro (g)wenedeg-isel hag o darn-hanterenn all e-barzh ar vro wenedeg-uhel pa vez e-keñver an distagadur dreist-oll.

	/aː/	[äː]			/ɑː/ [ɒː]
	"-où"	/-ɔw/			/-oeɥ/
	"ao"	monotong			diftong
	*oː predeneg	/oeː/		/eː/, /oː/ e Bro-Karnag
	"s" e penn kentañ ar	/z//s/
	gerioù				
	/r/	[ʁ] pe [r~ɾ] 288			[r~ɾ]
	"r" e penn kentañ ar	divouezh = /(h)r̥ ~x/			mouezhiet
	gerioù				
	"ged"	/dʒ-/ 289			/g-/ [gj-]
	"-ien" "-omp" lost-verb trived gour an amser-vremañ lost-verb trived gour an amser-da-zond ar raganw renadenn-dra rag-lakaet? Pe Gwenedeg-isel /-jɑ /290 /-um/ "-a" "-ay" O med implijet e vez an araogenn "a" iwe Taolenn 12	Gwenedeg-uhel /-jõ/ /-om/ netra pe "-a"e parresioù war an tremen "-o" pe "-ay" e parresioù war an tremen O, gosig ar raganw rag-lakaet hebkén	Kerneweg ar Sav-heol
	taol-mouezh	libr, lïes awalc'h war ar	War ar silabenn ziwezañ	War ar silabenn eil-
		silbenn gentañ pe				ziwezañ an darn vrassañ
		ziwezañ				anehe, med herwez gerioù
						e vez kavet war ar
						silabenn gentañ pe
						ziwezañ petramant war an
						diw
	"zh 286 " (<θ kozh)	/h/ 287			/h/	/z/
	"-doù"	/-d-/			/-d-/ [-r-~ ð̞ ]	/-ʒ-/
	"ked"	/tʃ/			/tʃ/	/k/~[c] e Fissel; /k/ e
						Fañch
	kemmadur dre	O			O	X
	vlotaad "d" > "z" gouied, goar,	goui-	Skeudenn 7	goui-	goar-
	gouzoud				
	lost-verb	-o, -iñ, netra h.a.		-iñ, netra, h.a.	-o, -eg, netra
	Koulskoude n'ouzomp ked c'hoazh hag eh eus un dra é tond deus ar gwenedeg pe un emdroadur diabarzh evel e
	kembraeg (LOTH 1886; cerdded > cerhwd h.a.).			
	287 Ur gerioù bennak 'meus kavet hag a so deut da /ʒ/ pe /z/ ewid ar son *θ kozh e Bro-Gwened: "gwerzhid";
	/gurˈhed/ e gwenedeg-uhel ma kemeromp ar skwer a-ledan med herwez kartenn ALBB 296 'fuseau' e Sant-Skeudenn 6 Aleustr (poent 66) [gurʒa ˈnɛːt] hag e Ploveren (poent 74) [gurˈʒɑt]; e Pont-Skorv e vez distaget "guerjad"
	78 (P.161 Éd. 79

Hérisset, Roger. Ethnologie Des Techniques de Tressage En Bretagne : Matériaux Pour Une Nouvelle Approche Classificatoire de La Vannerie. Université de Bretagne occidentale, 2012. 280 Hag a vez gwraet herwez lec'hioù "bouteg, boutok, kostinell". 281 Un testeni a-berzh Loig Cheveau (diwar ur gaoseadenn bersonel) 282 Solliec, Tanguy. Dialectométrie de La Basse-Bretagne : Enjeux, Méthodologie et Applications. Quantifier et Qualifier La Variation Linguistique, Vision Symbolique de l'espace et Écho Du Dynamisme Synchronique En Breton. Université de Bretagne occidentale, 2021. 283 Da skwer ar ger 'serriñ' a vez distaget disheñvel er Vro Pourlet hag e kostez an Oriant. Martese a-balamour ma so daou fesson zisheñvel da zistagiñ anehe e kostez an Oriant "cherrein" (=klosiñ) vs. "jerrah" (=dastum).

77

vlotaad /s/ > /z/ war-lerc'h ar raganw-biaou "e" ewid diforc'hiñ douzh ar raganw-biaou "he" m'ema sañset bezañ distaget /s/ herwez reolenn rik ar yezhadur 284 : sañset en takad gwenedeg-isel e vez /i ˈzɔwt/ kenkouls lâred 'e saoud' hag 'he saoud' hag en takad gwenedeg-uhel /i ˈsəɥt/ ewid an daou, med e Laovedañ hag e Zinzag e vez lakaet kemm etre /i ˈzɔwt/ 'e saoud' hag /i ˈsɔwt/ 'he saoud' kenkouls evel ma vefe e Margenag iwe, herwez Erwan Pipec, e dad-kozh ginidig deus ar barres-mañ a zistage /i ˈzəɥt/ 'e saoud' hag /i ˈsəɥt/ 'he saoud': displegañ a ra martese o vezañ d'e dad-kozh mond lïes awalc'h d'ar Vro-Pourlet… Studi Erwan Pipec (2004 285 ) a ziskouez plass an taol-mouezh e Bro-Gwened. Hag e ra deomp da selled douzh ar gwenedeg-isel gwiriekoc'h, e-keñver an taol-mouezh iwe. Kartennoù a ziskouez penaos adaleg Kaodan-Laovedañ-Bubri eh a war zigresk dregantad an taolmouezh war ar silabenn ziwezañ, hag a so nebeutoc'h c'hoazh pa sellomp douzh lodenn gwalarn-uhel Bro-Gwened: Plourae (33,55% a c'herioù hebkén), Perred (43,1% a c'herioù), Pleurdud (52,8% a c'herioù), Berne (45,5 a c'herioù): Setu ma vo diskouezet amañ un nebeud perzhoù hag a laka diforc'hioù douzh ar parlañchoù all tro-ha-tro d'ar gwenedeg-isel, studi Erwan Pipec (2008, P.239~241) a zisklêr un nebeud diforc'hioù etre ar gwenedeg hag kerneweg ar Sav-heol ha war-lerc'h etre ar gwenedeg-isel hag ar gwenedeg-uhel: (adkempenn so bet gwraet ganiñ, islinennet 'meus neuse)

286 Ar faos-"zh" hag a vez gwraet douzhtañ e Peurunvan -dreist-oll pa vez ar strollad-kensonenn "rz(h)" -a vez distaget /h/ pe netra e kerneweg ar Sav-heol sokén: kerzed da skwer; pe a-hend-all ar gwir "-rzh" da skwer "gwerzhañ" a vefe distaget /-rh-/ meur a wech e parresioù tost douzh Bro-Gwened, Kemperle, Rostrenen. Yves

Le Diberder. Chansons traditionnelles du pays vannetais: 1910-1915

. Archives départementales du Morbihan, 2011.) hag ar strollad-kanerion Dir-ha-Tan 'noa distaget "gwezhid lin" [dʒɥɛʁʃolẽjn] (gant ar verc'h é kanañ) ha [dʒɥɛʁʒolẽjn] (gant ar baotred é kanañ) e-barzh ar sonenn "Pont ar vilin (an-dro)", ar strollad-mañ so é tond deus Zinzag; martese ema deut ar ger-mañ da vezañ distaget /ʒ/ e kostez an Oriant, ewid ar ger-mañ hebkén. "bazh-krog" distaget /baskrok/ e Gerveur (P.

Besco 1998)

: hag e Groe iwe (Hor Yezh 257, 2009): "beuzigen", "durzunèl/turzunèl" "harzal" "berzud", "kizér (ALBB 364, Plañvour ha Groe)", "nozez"… J. Jafrre 'noa lâret iwe 'noa klewet "blèuez" gant tud a Enes Groe iwe.

80

Herwez Loig Cheveau (diwar ur gaoseadenn heniennel ha diwar e staj-pourlet gwraet e 2019), ar vro (g)wenedeg-isel a c'hell boud rannet evel-se 291 :

  Evel ma ne vez ked gwraet palatalisassïon ebed ewid ar ger-mañ e Kaodan, en Henbont hag e Plañvour, Daniel Doujet 'neus lâret diñ e vese gwraet ar staoñekadur ewid ar ger-mañ e Lann-ar-Stêr. Ha pa sellomp douzh ar levr skriwet gant M. McKenna (1988), arstaoñekadur "k-" so unan deus ar free variations: "(P.65) Some speakers had[tʃ] and [kj] varying Amañ so diskouezet deomp -heñvel eo ganiñ -ar c'hej etre ar fed fonologel hag ar fed etnoyezhonïezh. Da lâred eo tud deus ar c'hornad-mañ a so sañset boud techet da ober ar staoñekadur douzh peb ger é komañs gant ar son k hag en em gav gant ar vogalennoù /e, i, u/; ha war-un-dro da heul, sañset int nompas ober ar staoñekadur ewid ar ger-mañ-ger ewid en em ziforc'hiañ douzh re all.An oll gorpussoù a so o tond deus ar vro gwenedeg-isel o skriwagnerien pe o c'homserien enne, o tond deus ar Vro-Pourlet e gwirionez peogwir eh eus muioc'h a draoù dijapl e pourlet diwar a gavañ (sorc'hennoù, periodikoù, enrolladennoù diwar tud a oad a-beb-sort).Choaset so tri c'horpuss ewid ar yezh komset da vad.1. Da gentañ Liliane arBras (1976 324 ): ur vaoues kozh (he mamm-gozh, bet ganet e fin an 19ved kantved, ne ouie ked ger galleg ebed) a gonte he buhez. Ur c'horpuss bisskriwet ganti.

	3.2. Korpussoù studïet						
	freely in their speech: (1 ) 320 used [kj] on occasion, while his wife had [kj] almost invariably. [tʃ] is
	general for the reminder of the subjects. (…) (P.66) Free variation between [tʃ] and [kj]. [tʃeˈraːvɪn] / Degass a rañ deoc'h soñj deus an daolenn 1 a lâr diwarbenn rummadoù disheñvel pe liveioù
	[kjeˈraːvɪn] Keraven? [tʃɪn]/[kɪn], 'so that'. [tʃe]/[kje] ke, 'because'. Note: [k] and [tʃ] may vary in disheñvel iwe:
	Ar yezh komset da vad	>	Ar yezh komset sewenaetoc'h 1: kontadenn dre eñvor	=;>	Ar yezh komset sewenaetoc'h 2: kontadenn enrollet ha bisskriwet	>	Ar yezh hanter-skriwet: kontadennoù dastumet	>	Ar yezh skriwet 322 : kronikennoù e-barzh ar journal
	Taolenn 13 323								
	3.2.1. Ar yezh komset da vad					
									86

Gwened, herwez kartennoù NALBB 111, 126. 314 

Erratum ewid ar gartenn: en Nignol hag e Pleurdud e vez klewet an daou… 315 Distaget [-um]. 316 Loig Cheveau a lâr neuse adal Hanternos ar barres 'n Ignel e vez gwraet stank-ouzh-stank. 84 staoñekadur e gwenedeg-isel: the word: ker 'town; village; home': [bɑ tʃer] abarh ker, 'in town'. [kɛ̝ rvɛ̝ r] Kerver."

  Bevan L. Ewan Pier Ar C'horr Dastum 1988. ; sur awalc'h dre-se e vese klewet distagadur gwenedeg-ihuel awechoù gantañ: 'aon' distaget [(j)oen] tre ma vez distaget[ˈawən] en Ignel.87ema heñvel e sorc'hennoù douzh re Job Jaffre Yann ar Baluc'henn. Goûd a rae skriwañ ha lenn 326 e brezhoneg moarvad, kasset oa gantañ skridoù da Liberté du Morbihan 327 , a-balamour d'an dra-se n'omp ked ewid disoñjal leveson al lennegezh klassel.A-hend-all, an oll sorc'hennoù embannet Ewan Pier Ar C'horr(DASTUM 1988) pe skignet ewid abadenn Beilhadeg e Breizh-izel a so bet enrollet iwe, setu perag ema disheñvel o anien douzh ar sorc'hennoù dastumet ha skriwet: dre goms vs. dre skrid, a-se e c'hellfemp gwiriekañ... Ar lod deus e sorc'hennoù so bet savet diwar Choaset so un dastum sorc'hennoù gwraet gant Guillam ar Borgn 328 . Guillam ar Borgn oa bet ganet er bloaz 1866 e Seglian ha marw er bloaz 1927. Na bezañ ma 'noa ked bet studi ebed, e teue koulskoude a-benn da sevel ur bern sonennoù, sorbiennoù ha pezhioù-c'hoari. Kasset e vese e labourioù da Zihunamb, da Ar Vro ha da Almanach. Labourer-douar ha dastumer anehañ, e zastum sorc'hennoù a oa dreist-oll er Vro-Pourlet ha tro-ha-tro dehi. Dastum sorc'hennoù eo da zigentañ med n'omp ked ewid goûd hag e oa chañchet gantañ. Choaset so daou skriwagner ha 'noa skriwet ewid Liberté du Morbihan. Job Jaffre gant e oberenn Yann er Baluhenn (bet embannet a-dammoù er journal) ha Pier ar Saoz 'Bleu Benal', e gronikennoù bet embannet er journal iwe. 1. Job Jaffre oa bet ganet e 1906 e Berne war zouar tost douzh Karnasen. Paod-mad a skol 'noa bet, mestr-skol e oa bet sokén e Karnasen. Ar c'hentañ micherour ewitañ oa kasetennour: komañset er bloaz 1931 ewid Nouvelliste du Morbihan, e 1941 bet skriwagner er gelaouenn Heure-Bretonne; war-lerc'h ar Bresel e oa bet é sevel skridoù ewid Liberté du Morbihan, adaleg 1965 e oa é sevel pennadoù e brezhoneg Etrezomp e brezhoneg, war an ton kentoc'h evel pa vez komset gant ur c'homper douzh ur 326 Morhad e oa bet komanantet da zDihunamb: Dihunamb 389. 1944. P.15 "Eured D'en 11 a Henver é ma bet euredet é iliz Sant-Iouann, hor lennour ha keneil en E. Loeiz Bévan, à Vubri, get en Di. Virjini er Sant, a Vubri eùé. D'en tiegeh neùé hor gourhemenneu guellan."; ha 'noa kasset e skrid sokén herwez DOUJET (2020) P.80: "Ma ! ne oa ket ar wezh kentañ da Loeiz bout embannet. Ar skrid kentañ am eus kavet anezhañ a oa e Dihunamb, e 1938, ne oa nemet naontek vlez." Er Melinér ha sant Kuperd 'ni eo a oa bet embannet e Dihunamb 328. 327 Jaffre, Job, et Daniel Doujet. Opus citatum. 1986. & Doujet, Daniel. 'Skridoù, Skeudennoù Ha Skrivagnerion (4) : Loeiz Bévan (1919-1988), Ur Lizher Da Job Jaffré Hag Ur Pennad Evit «Etrezom e Brehoneg»'. Hor Yezh, no. 301-302, Meurzh-Mezheven 2020. 328 Ar Borgn, Guillam. Opus citatum. 1925. Yann ar Baluc'henn so neuse un tolp deus e bennadoù skriwet e kornad Etrezomp e brezhoneg: sorc'hennoù kavet e-barzh so heñvelig douzh heni Guillam er Borgn (Iann Fineu ha Diannez d'er friko kig lé 329 ) pe heni Loeiz Bevan (Ewan-Pier ar C'horr ha Oan Pier er Horr) iwe hag sorc'hennoù so anehe a gavomp e-barzh De Hortoz Kreisnoz. Ewid sevel un dastumad sorc'hennoù 'noa kemeret kontadenn diwar un tu pe du pe diwar peb lec'h: herwez 'lâr Daniel Doujet (ur lârerezh personel ganiñ), gwezh diwar Kroaz ar Vretoned, gwezh diwar Dihunamb. Med herwez kont n'omp ked ewid nac'hañ e vez an darn vrassañ anehe o tond a-veg da veg pe a-vidad da vidad er Vro-Pourlet, ma sellomp douzh sorc'hennoù all kontet gant L.Bevan pe bet dastumet gant G. ar Borgn… 2. Pierre le Sausse oa bet ganet er bloaz 1899 e Sant-Karadeg. Er bloawezhioù 1920 e vese o kass e skridoù da zDihunamb iwe. Hag e vese oc'h ober skol e Pleskob, barzonegoù oa savet gantañ, e finwezh e vuhez 'noa gouestlet d'ar brezhoneg en ur skriwañ pennadoù e kornad Etrezomp e brezhoneg evel Job Jaffre, etre 1976 ha 1979.

	c'henderw.
	ganaouennoù iwe.
	3.2.3. Ar yezh hanter-skriwet: dastum sorc'hennoù
	3.2.4. Ar yezh skriwet: kronikennoù er journal
	88

Ha red eo lâred, e-keñver skridoù savet gant Bleu Benal 'meus implijet Etrezomp e brezhoneg

91 4.1. Pa vez sellet a-bell…

  Berre (2012 331 ) a lâr er gwersioù e vez kavet muioc'h a frasennoù e stumm SVO 332 -daoustoc'h diñ é kaved pe santiñ kentoc'h c'hoazh, e gwersioù gwenedeg e vehe kavet muioc'h a frasennoù e stumm Inf. V -, da lâred eo da beb skrid e vez ur stummoù frasennoù hag a gouch gwelloc'h ewid ar re all. Displegañ a so dïaes da zond a-benn d'ober amañ, med ma teufe deomp soñjal en un doare simpl e vefe ewid reiñ ton d'o skridoù… ha netrakén…?331 Le Berre, Yves. 'Rhétoriques Des Gwerziou'. La Bretagne Linguistique, no. 17, 2012, pp. 141-60. 332 Ibidem. pp. 143-144: "Alors que dans la langue orale le sujet placé devant le verbe est statistiquement assez rare ou de nature dialectale (hors Trégor et Léon), les gwerz le mettent très souvent en tête de phrase, même là où il n'est pas le prédicat. […] La phrase -ou la proposition principale de la phrase -à sujet initial représente près de 20% du total des accidents recencés. Dans les autres phrases, c'est le vrebe ou un syntagme circonstanciel qui commence la phrase. Les chiffres bruts donnés ci-dessus cachent une réalité plus tanchée. KT [Kervegan hag an Tourello] en est de loin le plus grand utilisateur: la phrase à sujet initial, qui y apparaît toutes les 5 lignes en moyenne, représente près du tiers de son total d'accidents(19/64). Elle se rencontre tellement souvent dans les trois textes qu'elle apparaît comme un véritable procédé technique de "traction" du récit. Elle confère en outre à ce dernier un rythme solennel et un peu monotone accordé à la gravité du thème."Ur wech achu gant dielfenniñ ar c'horpussoù disheñvel e oa red diñ soñjal pessort mod diskouez an disoc'hoù 'meus bet gante. Seul vuioc'h ma so rannet frasennoù herwez rummadoù disheñvel a-vunudigoù e vefe dïaes peb tra war-un-dro. E-toues an daoreoù all a c'hell diskouez meur a dra assambles, un daolenn a vefe dedennus implij. Gant un daolenn -kentoc'h ewid ur grafik, evelato -e c'hellfemp gweled an disoc'hoù a-vras, Dregantad ar stumm SVO+XSV a so tre 26% ha 44%. Evel ma'h eo bet lâret e penn-kentañ ar Petramant parlañchoù Douar an Alre, Bro-Baod 344 , ha c'hoazh en tuadoù evel Bubri pe Kistinid lec'h ma vez bew an treuskass brezhoneg a-veg da veg.

		ped frasenn	141	80	357	149	368	365	389	371	1002
	Taolenn 14									
		A-raog mond da zispleg munud-ha-munud e rankomp disklêrio penaos n'eo ked ingal
	frasennoù dielfennet diwar peb korpuss, med en ur selled douzh an daolenn a-us dreist-oll pa vez
	gwelet disoc'hoù ingalig herwez rummad (da lâred eo: korpussoù dre goms, korpuss-kontadenn h.a.) e
	gant ar chifroù: komprenomp ne chañchfe ked an disoc'h evel ma vo dielfennet muioc'h a frasennoù.	
		LP		E.S 1 333 E.S 2 334 Mari 335 E.S 3 336	L.B 337	G.B 338	B.B 339	J.J 340	M. 341
		4.1. Rener dirag ar verb						
	rener dirag ar	verb	SVO XSV XVS 10,00% 37,59% 28,75% 27,45% 40,27% 32,07% 30,68% 22,37% 0,71% 1,25% 3,36% 4,7% 4,35% 10,41% 4,63% 14,89% 30% 17,09% 12,75% 11,96% 8,22% 15,94% 0,00% 5,00% 15,00% 20,00% 25,00% 30,00% 35,00% 40,00% 45,00%	25,88% 5,93% 14,56%	32,31%
		Pred V	5,67%	1,25%	1,12%	10,07% 11,96% 13,15% 16,45%	16,17%	26,56%
		X Pred V	0%	0%	0%	0%	0,27%	0,27%	0,26%	1,35%
	(X)V2	OVS XOV	12,06% 0,71%	20% 0%	9,80% 0,84%	10,08% 0,67%	9,24% 0%	7,67% 0,27%	10,03% 0%	8,63% 0%	2,97%
		Inf. V	0%	0%	0,28%	0%	2,17%	4,11%	5,91%	3,5%
												1,68%
		X Inf. V	0%	0%	0%	0%	0%	0,55%	0,77%	0%
		boud V	0%	2,5%	0,28%	1,34%	2,45%	0,27%	0%	0,27%	5,95%
			V1	25,53% 13,75% 28,85%	6,71%	8,42%	6,85%	7,46%	8,09%	26,56%
	traoù all	diverb	2,84%	2,5%	7,84%	6,71%	17,66% 17,53% 15,94%	15,63%	3,27%
												92

studi-mañ, en em gav dregantad ar stumm-se etre heni ar C'hLT (20%~25%) ha heni brezhoneg ar Gevred pellañ (60%). Lakaad anehe an eil e-keñver egile a c'hellfe boud dïaes pa sellomp douzhte abell. Med a-vras e c'hellomp lâred -pa vênt rannet en deir lodenn: korpussoù dre goms, korpussoùkontadenn ha korpussoù dre skrid -e vez kavet gant ar rummad korpussoù-kontadenn (36%~44%) ar peb muiañ stumm-frasennoù SVO+XSV. Hag an nebeutañ gant ar skriwagner Bleu Benal (26%) hag a so kenkouls evel dregantad parlant ar Poher (25%). Koll-poan e vefe er poent-mañ klask kaved reolennoù an implij stumm SVO: an heni ha 'neus implijet ar muiañ e oa Emile Samedy (ewid e sorc'henn; 44,97%) hag an nebeutañ

(a-nes Bleu Benal) 

e oa hennezh iwe (ewid an enrolladenn gwraet e 2018; 30%). O selled a-bell e c'hellfemp termeniñ e vez implijet muioc'h a stumm SVO pa vez kontadennoù. Nawazh sur e c'hellomp lâred ema gaou ar pezh a vez lâret war-lerc'h ar gwenedeg penaos hè 'laka rener o frasennoù dirag ar verb ataw… A-raog tremen d'ar stummoù all e faote diñ diskouez komparêson dre griterïa disheñvel, seul vuioc'h ma tleañ ma awen ewid ar studi-mañ d'ar stumm-frasennoù SVO (pe rener dirag ar verb pa lâriñ mad iwe). Gweled a c'hellomp anehe an eil e-keñver egile, war ar gartenn-geograf a-benn ewid spïañ diforc'h herwez lec'hioù da gentañ. Ha war-lerc'h -na boud ema er c'hours diskouez, 'mit-hu, peogwir e vefe gwelet muioc'h a draoù dic'hortos pe engortos pa sellomp douzh stummoù-frasennoù all, gwech evel m'hon eus gwelet lïes awalc'h e brezhoneg kenkouls evel e krenngembraeg, eh eus stummoù-frasennoù so a gaver muioc'h ewid ar re all; gwech ewid dregantadoù disheñvel deus ar stummoù-frasennoù e gwenedeg hag e KLT -, diforc'h etre skriwagnerien (+ ar c'hontadennoù, evel ma kontemp o c'hompren evel ur lodenn deus ar lennegezh), pe keñveriadenn etre ar c'horpussoù dre goms hebkén. 93 Skeudenn 11 : dregantad ar stumm rener dirag ar verb herwez lec'hioù Pa sellomp douzh ar gartenn e ta douzhtu da wiriañ an deorïenn a vez lâret ganeomp dalc'hmad adaleg mad eo bet lañset ar studi-mañ: seul vui eh amp d'ar Gevred pellañ e vez kavet muioc'h a frasennoù e stumm SVO. Med pelloc'h, daoust hag-eñv e c'hellet sevel pe tennañ reolennoù all diwar ar gartenn-mañ? Ur wech tremenet an hars etre ar vro KLT ha Bro-Gwened, trema Karaes, ne vefe ked kavet ar stumm rener dirag ar verb muioc'h ewid un 30% bennak. Hag er Vro-Pourlet ha Margenang (petramant Bro-Pondi a-bezh? 342 ), e welfemp ar chañchamant tre 27%~45%. Hag iselloc'h, muioc'h a frasennoù e stumm SVO, penn-kentañ-toud, an Ardeven (PIPEC 2017), un 42% bennak 343 hag en Arradon (ibidem), muioc'h ar wech-mañ, un 60% bennak. Traoù a so chomet da zisoloiñ a so: dregantad ar stumm rener dirag ar verb e parlañchoù-etre. Parlañchoù sav-heol an Henbont (Bro an Oriant) ha kuz-heol an Henbont (Lokmikaelig, Gavr, 342 Diwar a lârer (ur gaoseadenn heniennel gant E. Pipec&LE CLERC DE LA HERVERIE 1983), en tuad Noal (neuse parresioù gwennoc'h) e vese selaouetoc'h douzh an Ilis, mand eo gwir e vefe kavet muioc'h a leveson o tond deus skridoù? 343 Gant frasennoù stumm-nac'h hag all, neuse mand eo lamet ar frasennoù stumm-nac'h e vefe kavet tre un 50% bennak a frasennoù e stumm SVO. 94 Kervignag h.a.). Ezomm so iwe dielfenniñ parlañchoù etre Karaes hag ar Vro-Pourlet: parlañchoù ar Faoued petramant Langoned, hag iselloc'h heni Kemperle a ray deomp digudenniñ iwe hag ema ar parlant 'ni eo a ra leveson da yezh an Ilis (PIPEC 2017). Ken tost ma'h int douzh ar Vro-Pourlet kentoc'h ewid douzh Karaes, med ma vefe chañchamant krenn etre parlant ar Vro-Pourlet ha heni Langoned-ar Faoued e c'hellfemp soñjal a-balamour ne oant ked en Eskobti Gwened 'med adaleg ar Revolussïon? Grafik 1 Rener dirag ar verb, herwez "rejistroù" disheñvel ar yezh Gant ar grafik a-sort-mañ e teu sklaerroc'h da weled an disparti munud etre kaoseal ha skriwañ, kenkouls evel skrid a live isel ha skrid a live uhelikoc'h. Tre ma n'eus ked gwall-ziforc'h etre korpussoù dre goms ha korpussoù-kontadennoù lâret, adaleg ar c'horpuss-kontadennoù dastumet e vez gwelet é tigresk war o gwarigoù. Koulskoude daoust da gement-se -hag a so un diforc'h munudmunud -n'eo ked ar stumm rener dirag ar verb 'ni eo an disparti krenn en o mesk kén a gredomp. Gweled a reomp diwar an daolenn, ar gartenn hag ar grafik -n'hon eus ked taolet ur sell med war ar stumm rener dirag ar verb -e kav deomp n'eus ked kals a ziforc'h e-keñver ar stumm-mañ herwez ar rummadoù-korpuss disheñvel, ewid klokaad ar lodenn-mañ en ho pedañ gortos ur pennad all ewid ledannaad leveson ar skol e-keñver ar skrid e Bro-Gwened.

344 Pa oan aet da weled ur vaoues ginidig a barres Mourieg (ganet er bloawezhioù 1930), d'ar goulenn da droiñ ar frasenn c'halleg "Il est aussi grand que moi" so bet respontet ganti "Ker bras eo êliñ", daoust hag e oan é c'hortos ur frasenn evel "Heñv so ker bras êldiñ."…

Rener dirag ar verb 96

  , dre goms sokén n'eo ked ur reolenn sanket e-barzh ar penn terminal-speakers(HEWITT 2018), etoues skriwagnerien-bobl e c'hellfemp lâred Herve Burel 347 e kavomp aessoc'h un islavarennoù bennak kasset gant an droienn pa'z eo gwir 348 -hag a so deut da ur ger hebkén, ne vern pessort amser -ha lakaet ur ger all hag ur verb.Neuse, selled douzh stad urz ar gerioù er Vro-Pourlet (e-barzh ar vro vraw ar Morbihan ataw, menn ma lârer e vehe implijet ur bochad frasennoù, o rener dirag ar verb) a vo un akt ewid tostaad da gompren penaos e vez gwraet e gwirionez.A-dra-sur n'eus ked kement a frasennoù a vez implijet gante evel ma vez ar lavarennoù-pennañ, med gelloud a reomp kempenn dindan ar stumm taolenn ewid kaoud ur sell a-ledan.Ur wech adarre, un dra a vez gwelet da zigentañ eo: ne dalvfe ked ar boan dielfennañ ur bilbern frasennoù, pa ne chañch ked an disoc'h, pe nebeud. Da skwer, gosig diforc'h ebed e-keñver o fegementad etre E.M.1 hag E.M.3 evel ma n'eus ked gwall-ziforc'h e-keñver o dregantad iwe.Un dra all da venegiñ iwe a so gant G.B.: muioc'h a frasennoù e stumm … S V ewid … V.

	25,53% 13,75% 29,13% 26,56% 2,84% 2,50% 7,84% 3,27% V1 ha diverb 6,71% 8,42% 6,71% 17,66% E.S.1 E.S.2 Mari. E.S.3 L.B. 6,85% 17,53% G.B Martese e vefe furroc'h soñjal ema e stil dehañ da skriw, peogwir ne welomp ked kement-traoù gant ar 7,46% 8,09% 15,94%15,63% 0,00% 5,00% 10,00% 15,00% 20,00% 25,00% 30,00% 35,00% B.B J.J. re all… En ur selled douzh an daolenn e ta sklaerroc'h da lâred n'eo ked gwir ar pezh a lâre F. hu)Isl Kervella, med tud desketoc'h 'ni eo a vez implijet gante nebeutoc'h a stumm … V.
	… V	38,30% 30,00% 30,81%32,31% 52,17% 75%	44,97% V1 diverb 36,42% 73,68% 53,33%	41,09% 46,15%	40,48%	44,44%	39,29%
							27,00% 31,81%		
				0				25,00%	
	… S V	43,48%		23,68%	0 40%	0 42,31%	57,14%	22,22%	28,57%
	… S ne V					3,85%			
	… Pred V	4,35%				7,69%		5,56%	10,71%
	… O V			2,36%					3,57%
	… X V							11,11%	
	… Inf. V								3,57%
	… diverb		25%		6,67%		2,38%	16,67%	14,29%
	Ped frasenn?	23	4	38	15	26	42	18	28
	349 Quéré, Anne-Marie. 'Remarques Sur Le Breton Parlé à Plaudren'. La Bretagne Linguistique, no. 16, 2011, Taolenn 15 pp. 111-22.
	P.122: "Pour conclure, le parler de Plaudren se rattache bien aux parlers du Haut-Vannetais. Mais la situation
	géographique de la commune -à la frontière du pays gallo -permet peut-être d'expliquer l'influence du français
	sur la syntaxe. Ceci pourrait être approfondi en poursuivant l'enquête sur certains points de grammaire et sur le
	lexique et aussi en menant des comparaisons avec le parler des communes voisines du canton de Grandchamp."
									97

4.1.7. diverb

Kontrel d'ar stumm V1 e vez kavet ar stumm-mañ muioc'h e-mesk ar rejistr uhel. Gante e kavomp muioc'h ewid 15% er stumm-mañ ataw.

Grafik 2 V1 ha diverb Ma lakomp an daou dra war-un-dro e welomp sklaerroc'h an diforc'h etre ar goms hag ar skrid, hag e c'hellomp gweled deus pelec'h e komañs ar skrid (en ur ster ledan). Mar ne ve ked kavet gwall-ziforc'h etre koms ha skrid, mar so unan e vefe ar stummoù-se 'ni eo a laka an diforc'h etrese, gant ar stumm Inf. V.

4.1.7. A-zivoud ar frasennoù stumm-nac'h

O vezañ ma n'eus ked kavet kement a frasennoù stumm-nac'h evel ar lavarennoù-pennañ, ne dalvfe ked ar boan o lakaad war wel, evel ma vênt dielfennet evel un item deus ar lavarennoù-pennañ e tammoù enklaskoù a-gent. Nemed pa vefe un disterrañ dra da zisklêrio ur sort e vefe: ar stumm S ne V a vez kavet forzh nebeutoc'h ewid ar stumm ne V. Evel ma lâr nen gwallig lïes, ar stumm S ne V so kreñv poues-semantik war ar rener, setu ma teu gant unanigoù da lâred, pa vez lakaet ar rener dirag ar rannig-nac'h e vefe ewid pouesañ war ar rener hebkén, med e gwirionez evel ma vo sellet pizh douzhte a-belloc'h, pouesoù all a so a ra deomp lakaad ar rener dirag ar rannig-nac'h.

4.1.8. A-zivoud an islavarennoù

Pa vez islavarennoù, e brezhoneg standard evel ma tamalle F. Kervella (gweled supra) -eontr kozh ar brezhoneg reizh -n'eo ked reizh lakaad med ar verb ewid krogiñ gant un islavarenn. Koulskoude ar reolenn-se, pa ne vese ked heuliet gant skriwagnerien d'an ampoent-se (da amser F. Kervella, 'mit-347

Burel, Hervé. et Blanchard, Nelly. 

Histor eur famill eus Breïs-Izel = Histoire d'une famille de Basse-Bretagne. Skol Vreizh ; CRBC-UBO, 2011.

348 

Ibidem. Ha sokénnoc'h e kavomp gantañ ur meni stagell-isurziañ penaos war-lerc'h peogwir evel ma oa bet gant Seveno e-lec'h en (gweled supra): (P.86) "pa zéo guir pénos ho peus digasset da song din deus an névésenti-zé, mé ho coulen dioustu évit hen henvel pa deuio ar maré". Souezhet e vefemp neuse pand eus bet implijet muioc'h a stummoù ha n'int ked … V a-herr ma ya da uhel ar rejistr (a gredomp), med ar stumm S ne V a so nebeud iwe (a-nes G.B., evel ma so lâret deja), ha seul uhelloc'h ar rejistr (dizesk dre skrid > desket dre skrid) seul vuioc'h a stummoù a vefe kavet (B.B.=5; J.J.=6) sur-mad ewid lakaad ton d'o skrid en ur implij stummoù direizh e-keñver ar yezhadur reizh; hag a so gwir c'hoazh e-mesk ar bobl, Loeiz Bevan "Barz-Plombour" anavet-mad a vese implijet gantañ muioc'h a stummoù (4).

4.1.9. Ewid klosiñ?

Diwar ar lodenn-mañ pa vez sellet a-bell, e teuomp a-benn da c'hoûd deja n'eus ked kals a ziforc'h etre koms ha skrid evel na vese er C'hLT iwe. Hag e-barzh ar Vro-Pourlet+Margenag ne welomp ked variesoñ ebed e-keñver lec'hioù ha da grediñ so penaos ar fed da implij muioc'h (un 60% bennak, mar plij) a so stag douzh parresioù tro-ha-tro da Wened, adaleg Plaoren beteg an Arradon douzh a ouiamp (QUÉRÉ 2011 349 &PIPEC 2017 350 ). Nemed ema anad pa sellomp douzh o implij stumm V1 ha diverb hag a rafe un difroc'h etre koms ha skrid ha tud desketoc'h e brezhoneg a oar implij muioc'h a stummoù pa vez islavarennoù kenkouls evel lavarennoù pennañ pa sellomp douzh ar stumm Inf. V. 350 Opus citatum. P.11: "Enfin, il convient de relativiser fortement le caractère « SV-dominant » des parlers même les plus au sudest : dans les données présentées, la proportion maximale de phrases SV atteint à peine les deux tiers. Encore ne s'agit-il que des propositions indépendantes et principales, à la forme affirmative. Si l'observation portait sur l'ensemble des propositions, incluant les subordonnées et les interrogatives, où la construction VS est induite par une conjonction ou un pronom, la proportion de structures SV serait considérablement réduite. Et représenterait la minorité, probablement jusque dans le parler d'Arradon." 99

  Pa vez kaos deus ar gwenedeg, a lârer, é lakaad rener ar frasennoù dirag ar verb ataw e vefe ar brud é tond deus ar fed ma vez lakaet ar raganwoù (heñv, hi, hè hag all) e penn kentañ ar frasenn evelse, ar pezh a vez dibaod a wech er C'hLT evel ma lâre F.Vallée (1926: p.26), sañset.Hag a-zivoud an diforc'h etre ar c'horpussoù disheñvel -pa so un nebeud -eo kentoc'h ekeñver an tipoù-divis disheñvel. Da lâred eo e-barzh un istor (pe ur pennad-kaos) lec'h ma ne chañch ked ar sujed ne vo ked med ar memes tudennoù bepred, setu ma kavomp lod-kàer a frasennoù e stumm S raganw. Koulskoude e-barzh ar c'hontadennoù pe divisoù diwar lïes a sujedoù (muioc'h e-barzh skridoù pa c'hellomp konto deus ur bern tud memestra… pa n'omp ked é konto med deus ar vuhez deomp-ni, dïaes eo lakaad tud all kenewid tud-ness deomp), chañch a ra kalon an istor seul gwech, setu ma c'hellomp lakaad muioc'h a dudennoù, hag a vo lâret e stumm S anw boutin, lïes-mad.

	tu-gouzañv	E.S.1	E.S.2	Mari.	E.S.3		L.B.		G.B.	B.B.	J.J.
	XVS+Pred V	27,59% (diwar 29)	8% (diwar 25)	15,38% (diwar 65)	2,94% (diwar 34)	14,77% (diwar 88)	22,78% (diwar 79)	17,97% (diwar 128)	18,64% (diwar 118)
	OVS	61,11% (diwar 18)	31,25% (diwar 16)	30% (diwar 40)	25% (diwar 16)	0% (diwar 33)	6,9% (diwar 29)	20,51% (diwar 39)	21,88% (diwar 32)
	V1	16,67% (diwar 36)	0% (diwar 11)	38,83% (diwar 103)	5% (diwar 20)	3,23% (diwar 31)	4% (diwar 25)	0% (diwar 29)	3,33% (diwar 30)
	Taolenn 16 dregantad ar frasennoù en tu-gouzañv					
	4.2.2. Tu-gouzañv ha V1 gant an amser-dremenet-amstrizh (passé composé pe présent parfait)
				1sg 1pl 3sg 3pl 2sg&pl		
		50,00%							
		40,00%							
		30,00%							
		20,00%							
		10,00%							
		0,00%							
			B.B.					
			S anw boutin	S anw divoutin	anaforenn	S raganw
										102 103

Korpussoù dre skrid: rener dirag ar verb J.J. Korpussoù dre skrid: rener dirag ar verb Lâret e vez ataw e vez lâret ur bern frasennoù en tu-gouzañv e brezhoneg. Gwir eo kement-se evel ma kavemp deja er levr-yezhadur savet gant G. Rostren 352 , moarvad a-benn ewid bezañ sklàer gant ar frasenn eo pa vez kavet muioc'h a frasennoù en tu-gouzañv: (p.148) "Rémarquez que quand il y a un nominatif substantif de la troisième personne, on peut, & on doit changer l'actif en passif… Exemp. Douë a so caret gad ar guïr Gristényen: Les véritables Chrétiens aiment Dieu ; idë , Dieu est aimé des véritables Chrétiens. J'ai dit , on peut , & on doit changer l'actif en passif , parce que si après un nominatif substantif de la troisième personne, on conjugue le verbe suvant par la premiére , ou par la cinquiéme conjugaison , le sens sera ambigu… Exemp. Douë a gar ar guïr Gristényen : caret a ra ar guïr Gristényen Douë ; dans ces deux phrases , dont l'une est de la premiére , & l'autre de la cinquiéme conjugaison , on peut dire que c'est Dieu qui aime les véritables Chrétiens , de même que ce sont les véritables Chrétiens qui aiment Dieu ; c'est pourquoi il faut changer en semblables occasions , l'actif en passif." Daoust ha pegement a frasennoù en tu-gouzañv e vez kavet? Na bezañ ma vez lâret kaosioù é konto penaos e brezhoneg e vez implijet ur bochad frasennoù en tu-gouzañv, divad pe gosig netra ebed war an dachenn skïantel pe kañtitativel 'mit-hu. Pa gavomp ar stumm V1 e skridoù KLT e vefe sañset deus an amser-dremenet-amstrizh ma welomp an anw-gwann-verb é voud kevrenet gant ar verb kaoud, pe deus ar verboù kreñv (FAVEREAU 1997: 317-320) petramant ar stumm ema. Evel m'hon eus gwelet e vez kavet stummoù disheñvel douzh an tri implij, dreist-oll dre goms, é komañs gant ha pe netra lïes awalc'h iwe e-barzh parlañchoù deus ar Vro-Pourlet pe er Leinioù (evel ma vênt ur bochad e Margenag iwe; PIPEC 2017).

Er vourc'h, Yann en deus gwelet e vestr-skol

  Diw frasenn diwar c'hwezeg ((X) S ne V) a so gant rener raganw 359 : an diw frasenn a so just-mad ewid lakaad ar rener war wel (me a ouie gober med c'hwi n'ho peus ked gouiet; daoust da gement-se ne vire ked…). ma vez lâret, pa vez frasennoù stumm-nac'h, ne c'hellomp ked lakaad med rener dirag ar rannig-nac'h pa vez rener anw boutin pe divoutin da lâred eo un dra newez-deut e-barzh an divis sañset. Pe pa vez un digouez ispissïal a ra deomp lakaad ar rener e penn-kentañ ar frasenn: med kement-mañ iwe ne gavomp ked kén-med raganwoù so evel me, hennezh, honnezh hag an arall.An dielfenn frasennoù stumm-nac'h amañ a lâr ar c'hontrel douzh ar pezh a vez lâret alïes awalc'h gant yezhourien ar skol yezhadur reizh. Gwech en ur lâred deja ne vez ked implijet kals S ne En ur selled a-bell hon eus kavet: seul vuioc'h ma oar nen skriwañ seul vuioc'h a stummoù a vez implijet, tamallet(KERVELLA 1947) pe ne raent ked van ebed (TREPOS 1996) e-barzh levroùyezhadur deus ar skol yezhadur reizh. Petramant e-barzh ar c'horpussoù dre goms hon eus kavet tre 23%~43% a frasennoù e stumm … S V, tu so deomp selled pizh douzh an dra-se. Ur soñj a deu diñ da zielfennañ islavarennoù en ur selled douzh ar verboù hag ar gourioù, gant pessort verboù int bet techet da implij ar stumm … S V pe … V. Ar stumm … V eo a vez kavet muioc'h ewid ar stummoù all hag a vênt implijet gant ar verboù boud pe kaoud dreist-oll. Pa vez kaos deus ar stumm … S V, 'meus remarket pa vez verboù transitivel

	4.2.4. Islavarennoù
	Evel 106 • Korpussoù dre goms (E.S.1, E.S.2, Mari., E.S.3)

353 "D'an amser-se an dud n'ae ked d'ar foarioù." 354 "Denekaos, Berne n'eo ked pell douzh diw gêr êl-se kwa." 355 "An hani 'deus ked med diw vuoc'h, c'houne ked kals a argant." 356 "Atav heni 'n doa ket an aer da dostaat, ha pad eo." 357 "Ha! Hama Bijou, bremañ, al livenn-gein-mañ, honnañ 'grevay ket a-benn Bijou!"; "Met me re-me n'int ket fall ivez." 358 "Met ar re 'rall n'o deus ket eñ gortozet."

105

• J.J.

V gant Gwenedourien a gredent e vefe kavet ur bern frasennoù rener dirag ar verb (pe ar rannig-nac'h) en ur lâred leveson ar galleg war ar gwenedeg e-keñver urz ar gerioù med evel ma vez lâret lïes-mad iwe

(Ledunois 2004 360 

; Pipec 2017: P.11 361 ), ne c'hellomp ked soñjal e-barzh ar leveson é tond deus ar galleg, mar ve leveson é tond deus ar galleg hor befe kavet kement a frasennoù e stumm S ne V iwe pa ne vez kavet med ur lodenn vihan deus ar frasennoù stumm-nac'h hag iwe en ur lâred ar c'hontrel d'ar pezh so bet lâret gant F.

Vallée (1926: p.26

) é lâred penaos e gwenedeg -hag a so gallakaet e-keñver urz ar gerioù, a lâre-heñv -e vez lakaet heñv, hi, hè e penn-kentañ ar frasenn, gwir eo e vez lakaet lïes awalc'h, med ne gavomp ked anehe pa vez stumm-nac'h; gwech en ur weled e-keñver ar c'hentañ dra pa vez kroget gant ur frasenn, ma ne vez ked kavet frasennoù e stumm S ne V med gant rener boutin pe divoutin (neuse traoù hag a c'hello bezañ lâret gant raganwoù war-lerc'h) e sinifife e brezhoneg e kavomp gwelloc'h lakaad un dra newez-deut petramant ewid sklàerder ar frasennoù (pa vez un denda lâred eo un anw divoutin -hebkén, peogwir ne gavfemp ked anwoù-lec'h gant raganw war-lerc'h pikol…). Disklêrio a ra an disoc'h-mañ penaos reolennoù savet e-barzh levroù-yezhadur ne gouchont ked ur wech adarre gant ar pezh a vez gwraet e gwirionez gant an dud, gant skriwagnerien-bobl sokén. e vez gwraet gant ar stumm-mañ -na bezañ ma welomp ur bern frasennoù gant ar verb boud ur sort pa vez ar stumm-se… -da skwer

ar verb lakaad, gweled, stardiñ, gober (ewid E.S.1.); kass, kosteziñ, digor (ewid Mari.)

. Ar verb kaoud a vez kavet dindan stumm … V kentoc'h, med pa soñjomp orin ar verb-mañ (em + boud, 'mit-hu)… e kredfemp lâred e vefe implijet muioc'h a frasennoù e stumm … S V pa vez verboù transitivel dreist-oll. Koulskoude n'eo ked ur reolenn strizh: ar verb boud kavet en o mesk a so dindan ar stumm vese d'ar muiañ, hag ema red soñjal iwe e vez implijet ar stumm vese muioc'h ken ewid lâred oa e-barzh ar vro-se ewid nompas fazïañ 362 . Diwarbenn an implij stumm … S V gant rener raganw so traoù da lâred: e-barzh ar c'horpussoù E.S.1 ha Mari. dreist-oll e kavomp … S V gant rener raganw c'hwi (E.S.1) ha hè (Mari.). N'o deus ked talvoudegezh evel an eilved gour pe an trived gour liester med e vênt implij evel dic'hour e gwirionez. Amañ e c'hellfemp kompren gant termenadur ar stumm SVO e-barzh levryezhadur L. Cheveau (2017): (p.303): "On peut utiliser l'ordre: complément circonstancie l-sujet -verbe… quand on n'insiste pas sur le complément circonstanciel . […] (quand on insiste que c'est dans le bourg et pas ailleurs, on dira alors:

er vourc'h en deus gwelet Yann e vestr- skol

  

[…] Cependant, il est rare qu'on utilise ces structures d'insistance quand le sujet est un nom ou un groupe nominal: on le fait surtout quand le sujet est inclus dans le verbe (et donc qu'il est déjà connu car déjà mentionné auparavant dans la conversation ou le texte." Mar ve un dalvoudegezh evel an eilved gour pe an trived gour liester e vefe bet implijet ar c'hconjugaison peronnelle? N'omp ked ewid goûd a-benn bremañ… 362 Peogwir e vez distaget oa ha vez er memes doare (med pas e Berne, gweled supra) ewid lakaad kemm splann etre an amser-vremañ hag an amser-dremenet, e Langoned e vez implijet ar memes doare, a lâr J.-Y. Plourin en un abadenn radio: fed a implij stank ar stumm-boas pa vez verboù boutin (evel gweled; ar mod-se a vez gwraet dreist-oll e-barzh an takad etre ar C'hLT hag ar gwenedeg: Enes-Groe, ar Vro-Pourlet hag all) da.sk. gwel' a resen ma mestres ba ma bro Morbihan; tost' a resen douzh ma bro, echu oa ma c'hoñjer (gavotenn ur soudard a Langoned pe e parres Langoned komposet gant Yv le Moal), a-balamour ma vez distaget 'raen (amseramdremenet) ha 'rehen (doare-divisoud) er memes fesson…

  Mard eo skriw sewenaetoc'h iwe, petra eo skriw êl-mañ e-keñver urz ar gerioù? heuli ar mod KLT pe gwenedeg klassel petramant skriw êl ma ta dre o beg 373 ? pe a-hend-arall skriw en371 Blanchard, Nelly. 'L'utilisation pédagogique des textes du concours Ar Falz'. La Bretagne linguistique, vol.13, 2004, pp. 13-29. 372 Hañval eo geniñ e vese implijet an doare-skriw peurunvan gwenedeg a-barzh ar Lisse Josef Loth e Pondi, hag an doare-skriw gwenedeg kozh(tre kani Dihunamb ha kani Skolveurieg gwenedeg, merhad) a-barzh ar Lisse Dupuy-de-Lôme en Oriant… Mesket so doareoù dishañval (skriw hrewez ar mod da zistilhiñ hag arall) gete razh, ervad. reolioù galleg, petramantig an hent etre skriw êl ma ta dre o beg rimet ged ar gwenedeg klassel hag ar C'hLT-adur (êl ma oa an daou skriwagnour so bet dielfennet o skridoù geniñ)? A-drasur e tepant douzh o c'helenner (Gildas Bernier an hani eo a oa karget a gentelioù brezhoneg d'an amser-se eid ar Lissel Dupuy-de-Lôme; eid ar skolajoù pe ar lisseoù arall n'hellañ ked kaved). Gwir eo ema skridoù anehe miloer o c'helenner pe miloer ar skridoù o deus lennet e-keñver ur bochad traoù. Setu diw oberenn, savet ged daou zen gouestret o buhez d'an deskadurezh, ha n'int ked skriwagnerion a-vecher anehe, êl m'ema oll ar c'horpussoù deomp-ni… ne'm eus ked implijet korpuss ebed é toned ag ur skriwagnour a-vecher: ur vuhez arall o doa. Hag an daou skriwagnour, desket-mad sur awalc'h àr ar brezhoneg, dreist-oll àr ar gwenedeg m'emant staget douztoñ. Nawazh e c'hellamp soñjal e vehe brassoc'h poues ar brezhoneg standard (-reizh) ha seul vui ma ne vehe ked brezhoneg o yezh-vamm, nemed desket àr-lerc'h (ged ar re nessañ dehe… med a-viskoazh emant bet é klewed brezhoneg tro-ha-tro dehe merhad). Da lâred eo ema o skïant desket àr ar brezhoneg é sailhad diàr ho penn e-raog ma ta kuit o skïant perc'hennet àr ar brezhoneg (ar c'hontrel douzh ar midad ketañ, ar vugale hag a oa brezhoneg o yezh-vamm=skïant perc'hennet, hag o skïant desket àr ar brezhoneg a oa dister c'hoazh). An eilved den eo David ar Gall, kelennour e Skolaj-Lisse Diwan Bro-Gwened. Ganet er blez 1969, e Bubri. N'omp ked sur hag ema brezhoneg o yezh-vamm seul vui ma oa leveson é toned ag ar yezhadur reizh, pa vênt levesonet ged ar C'hLT, merhad int levesonet ged skridoù a-fez hag a oa e-raog ar Bresel Bras (êl ma hellamp gouied a-barzh skridoù a J.Jaffre -ha D.Doujet 'neus lâret diñ ema gwir -, penaos kemeret 'noa skridoù-farsoù douzh kelaouennoù a-beb-sort: Kroaz ar Vretoned pe Dihunamb petramant Feiz ha Breiz kent sokén h.a.; peogwir e vese kavet farsoù a-barzh ar c'helaouennoù a-sort-se, gwir eo Seizh testenn 'meus dielfennet eid ar c'horpussoù dornskridoù -savet ged bugale a skolajoùlisseoù. Meur a wezh e oa berr-berr testennoù so eid dielfenniñ da vad, setu e oan é soñjal e vehe gwell diskouez un disoc'h a-stroll é toned ag oll ar c'horpussoù; hag àr-lerc'h dielfenniñ testennoù so dre ar munud. Hag àr-lerc'h neuse e vo moian d'o zolpiñ ged an disoc'hoù arall, gwezh ged an disoc'hoù ag ar c'horpussoù-skirwagnerien, gwezh arall ged an disoc'hoù hon eus bet en ur zielfenniñ ar c'horpussoù ag ar Vro-Pourlet. Gosig an oll vugale hag a so bet dielfennet o skridoù a so bet ganet er Morbihan (Berne, Plarnel, Langedig, Bubri, Pluniaw h.a. 380 ), hag a oa é studïal er Lisse Dupuy-de-Lôme en Oriant 381

	5.1.2. Skriwagnour-skolàer ha skriwagnour-kelennour
	5.2.1. Disoc'hoù diàr ar c'horpussoù "dornskridoù" 379

Doned a ra ar c'horpussoù deomp-ni diàr ar skridoù lâret neuse, êl ma tiskoueza o dornskridoù hag a goucha-digoucha douzh ar mod ma kaosant getoñ 371 , kenewid traoù hag a vez gwelet ged bugale so, desketoc'h e-keñver an doareoù-skriw

372 

. Marse e tiskoueza kement-mañ boud mestr àr skriw? skriw sewenaetoc'h? 373 Red-mad eo gouied, ha soñj a zegassañ deoc'h, penaos n'eus ked pikol diforc'h tre koms ha skriw. Ken gwir arall eid F.

Favereau (2008) 

pa vez kaos a vBleu Benal hag a Job

Jaffre (p.p.488-489; p.493)

: kàer eo dehe kavouid tammoù deskamant, o doa skriwet àr batrom o c'homsoù da getañ, hag ar stumm ankouc'haet (Inf. V dreist-oll) ged ar bobl diàr-goust an dizeskamant e-keñver skriw ha lenn e brezhoneg; med pa vehe un tamm KLT-adur ged an usaj stumm Inf. V… Nawazh n'hellamp ked kaved leveson é toned ag ar latin pe a-hend-arall E 112 ur heuli • Ar c'hetañ den 'meus sellet douzh e oberenn eo Jean-Claude le Ruyet. E levr Donaw 374 , sinet getoñ Iwan Tangi 375 . Ganet er blez 1948 en Oriant, da getañ e oa skolàer publik hag àr-lerc'h skolàer diwyezheg. Gwraet 'noa studïoù ihuel betag an doktorelezh àr ar brezhoneg sokén. Dïaes diñ gouied pessort mod 'noa desket brezhoneg: med merhad ged e familh a Langedieg ha dreist-oll ged Albert ar Bocher (ur Pourlet anehoñ), un tad-gwenedour. Ar levr Donaw a oa bet adlennet ged Albert ar

Bocher sokén. Ur romant preder kentoc'h 376 , istoer un den yaouank hag ur verc'h ha merhad tud tro-ha-tro dehe: ur red-istoer ha ne chañcha ked, ne vehe ked kavet paodmad a dudennoù sañset. Penn-ketañ e levr e welamp un hir a vmonolog: kavet ar c'hetañ gour dreist-oll, lod anehe en unander, lod arall er liester ken-ha-ken, avenetañs-kàer e vez implijet ar c'hetañ gour liester? Pa vez kaos ag an Alaman?

• e vewent amser ar Gwalarn, med pa soñjamp anien ar gelaouenn (ha R.Hemon a vese é lâred ema red disparti ar lennegezh pobl douzh ar lennegezh ewid an dibab-tud!), dïaes kredoud e c'hellent tenno gounid ag ar gelaouennse; razh an danvezioù KLT a vehe bet amprestet diàr ar lennegezh pobl merhad.

374 Tangi, Iwan. Donaw. Skol Vreizh, 2000. 375 Favereau, Francis. Lennegezh ar brezhoneg en XXvet kantvet: 1968-2000. Skol vreiz, 2020

. P.359 376 Ibidem. P.359 114 5.2. Disoc'hoù

9,97% 16,27% 5,51% 3,94% 2,36% 1,31% 17,06% 6,04%

  Stagadenn II380 Lec'hioù ma oant bet ganet a denna d'ar parresioù hag a vese dalc'het pelloc'h an implij brezhoneg a-barzh 27%), ar stumm V1 é heuli àr e lerc'h. Ha na possupl ma so kaos a skriw ne welamp ked kals a frasennoù e stumm diverb hag a vez kavet ur bochad ged an daou skriwagnour (J.J&B.B).

	LP	E.S 1	E.S 2	Mari	E.S 3	L.B	G.B	B.B	J.J	M.	D. 382
	rener dirag ar verb		38,3%	30%	30,81% 36,42% 36,42% 41,09%	27%	31,81% 32,31% 47,5%
		XVS	14,89%	30%	17,09% 12,75% 11,96% 8,22% 15,94% 14,56%		16,27%
											26,56%
		Pred V 5,67%	1,25%	1,12% 10,07% 12,23% 13,42% 16,71% 17,52%		5,51%
	(X)V2	OVS	12,77%	20%	10,64% 10,75% 9,24%	7,94% 10,03% 8,63% 2,97% 3,94%
		Inf. V	0%	0%	0,28%	0%	2,17%	4,66%	6,68%	3,5%	1,68% 1,31%
		37,53%									
		boud V	0%	2,5%	0,28%	1,34%	2,45%	0,27%	0%	0,27% 5,95% 2,36%
		V1	25,53% 13,75% 28,85% 6,71%	8,42%	6,85%	7,46%	8,09% 26,56% 17,06%
	traoù all	diverb	2,84%	2,5%	7,84%	6,71% 17,66% 17,53% 15,94% 15,63% 3,27% 6,04%
		ped frasenn	141	80	357	149	368	365	389	371	1002	381
		SVO	XSV	XVS Pred V OVS boud V inf V		V1	diverb	

379 Ar c'horpuss: kenstrivadeg Ar Falz a vo kavet a-barzh: an Ilis (ha marse awalc'h a-gaos ma oa dalc'het an dud da gaoseal brezhoneg pelloc'h), Broudig, Fañch. La Pratique Du Breton: De l'Ancien Régime à Nos Jours. Presses universitaires de

Rennes, 1995. P.126. 381 

Unan hembkén a-barzh ar Lisse Josef Loth e Pondi, ha so bet ganet e Pluniaw: ar skrid savet getoñ eo ar peb fidellañ douzh ar mod da gaosal, ar peb dishañvallañ douzh ar skridoù arall (ken ewid unan arall lennegelloc'h eid ar re arall, P. er M a Langedig), hañval eo an dregantad douzh an disoc'h kavet e Margenag (PIPEC 2017), mikro-variesoñ a so?; gweled an Stagadenn II. DORNSKRIDOÙ: DISOC'H A-STROLL 115 stumm XVS (16,Taolenn 18 an disoc'h diàr an dornskridoù pa vez lakaet e-tal an disoc'h diàr ar c'horpussoù ag ar Vro-Pourlet

  Pa vez bodet an eil korpuss ged an arall e welamp anehe é voud tostoc'h douzh ar parlantoù, êl ma oamp é kredoud lâred, kenewid un tech hembkén da implij ar stumm rener dirag ar verb muioc'h eid parlantoù ar midad a-gent ha dre skrid sokén. A-gaos da berag enta? Soñjal a raer ema a-gaos d'ar galleg, nawazh galloud a raer soñjal en ur mod arall pa gomprenamp ar pezh a oa d'an amser-se. Ar skridoù-mañ so bet savet ged Lisseïdi ha so bet ganet er blezadoù 1940-1950, ar mod da vewo a-An implij diskouez hembkén ne goucha ked ged ar reolioù (KERSULEC&SOLLIEC 2012): "hou diskoein e hrein d'oh a pe arriùein ér ger" (P.er M. a Langedig), ged ur raganw-renadenn-dra lakaet dirag an anw-verb, pa vez ur Taolenn 19 Lakaad skrid P. er M. e-tal ar c'horpussoù-skrid En ur lakaad anehoñ e-tal ar c'horpussoù-skrid e welamp traoù hañvalig an eil douzh an arall. Nawazh, n'hellamp ked lâred iwe e koucha douzh ur poltred hembkén, an dregantadoù lakaet àr wel ged ar liw melen e welamp diàrne ema hañval skrid P. er M. douzh kani Loeiz Bevan (tre koms ha skrid) kenklous êl skridoù Bleu Benal ha Job Jaffre. A pa ne vez ked implijet kals a frasennoù e stumm diverb e sinifi e chom un tech ag ar goms ged P. er M. êl ma vez ged e gamaraded (5,50% ha 6,25%), n'hellamp ked degass da dabutal diàr-boues anien ar skrid peogwir e oa hañvalig-hañval ar sujedoù. Ur voestad frasennoù e stummoù XVS e keñver ar c'horpussoù-skrid arall a so ur perzh dibar iwe êl fed a implij nebeutoc'h a frasennoù e stumm rener dirag ar verb. Pa ne goucha ked d'ar c'horpussoù arall ervad, n'hellamp ked en em barraad a selled douzh levesonioù arall: KLT. Diàr an daolenn a-us e c'hellamp lâred penaos skrid P. er M. so hañvalikoc'h douzh parlantoù a Greis-Breizh, med pezh a so ema hañval douzh skridoù savet ged an daou skriwagnour (B.B.&J.J.) ha hè o-hunan é voud tostoc'h douzh dregantad urz ar gerioù diàr parlantoù a Greis-Breizh; ken ma fin e trekamp disklêrio penaos skrid P. er M. so etre parlantoù a Greis-Breizh (pezh a sella douzh an implij stumm XVO+Pred) hag ar gomserien-gwendourien (pezh a sella douzh an implij stumm diverb Med chomet so da ouied a-gaos da berag e kavamp ur skrid ken dishañval douzh re arall. Eid gouied splann ema red lâred ar pezh a so a-dreñv Langedig hag an anw er M 387 .: Langedig a oa -êl ma vez lâret bepred -ur barres ma vese dalc'het implij brezhoneg pelloc'h eid parresioù arall êl ma tisklêr M.Crahé en e desenn (2013 388 ) diàr kaosioù (diàrbenn implij brezhoneg e Langedig pe ged tud a Langedig) so bet a-barzh studïoù arall 389 "A l'ouest et au sud-ouest du domaine d'étude ( Lescouët, Quistinic et Saint Yves notamment) la situation est quelque peu différente et le breton est usité au quotidien dans la paroisse.", "Il s'est remis au breton après son mariage car la famille de son épouse était de Languidic et utilisait constamment le breton.", "Là où le breton est encore très vivace (Bubry, Languidic), des sexagénaires peuvent fournir un état de langue aussi riche, sinon plus, que celui des nonagénaires de Colpo ou Moréac.", tud en oad a dri-ugent, da lâred eo P. er M. 390 a oa un danvez brezhoneger, tapet brezhoneg àr barlenn e vamm? Hag ur wezh boud koupapl da gaoseal brezhoneg yac'h, en dehe gellet c'hoari etre koms ha skrid en e yezh-vamm. Na possupl emant dishañval o anien-skrid an eil douzh an arall, e welamp dregantad gosig ur sort. Ar c'hetañ tra a welamp splann eo e vez implijet ar stumm Inf. V paod-mad. An dregantadoù XVS + Pred V ihuel a gadarna ar pezh a so bet disklêriet ged F. Favereau en e levr-yezhadur 391 . Gwir eo pa ne vez ked med pader zudenn a-barzh ur skrid e vehe kavet nebeutoc'h a frasennoù e stumm rener dirag ar verb (êl m'hon eus gouiet en ur zielfenniñ ar c'horpussoù arall; gweled supra), ar pezh a so gwir eid skrid Iwan Tangi. Ha danevelloù-omnibus da lâred eo n'eus netra da weled tre an eil danevell hag an arall, e vehe meur a dudenn, ha kavet paod-mad a frasennoù e stumm rener dirag ar verb, med a-barzh skrid David ar Gall ne vez ked kavet med un 10% bennak a frasennoù e stumm rener dirag ar verb na possupl mand eo un tolpad danevelloù. Pader danevell 'meus bet dielfennet hag a-barzh an danevell getañ e kavamp c'hwec'h tudenn; an eilved ur pemp bennak; an deirved diw dudenn; ar baderved pader. É klask goûd e oan neuse a-gaos da berag ne vez ked implijet kement a frasennoù e stumm rener dirag ar verb, kentizh 'meus kavet un dregantad ihuel diàr an implij stumm diverb. E brezhoneg e vez implijet ar stumm-mañ lïes awalc'h eid diskriw traoù pe just àr-lerc'h ur frasenn ged ur verb displeget, petramant eid lakaad un ton prim d'ur frasenn iwe. Danevelloù dielfennet amañ so re berr-mad diw bajenn hanter da beb unan, hag eid kavouid un 200 frasenn bennak Sur awalc'h eo lakaet àr wel dregantad ar c'horpussoù diàr skridoù savet ged an daou skriwagnour ag ar midad newez dre dregantad ar stumm Inf. V ar peb muiañ implijet hag ar stumm rener dirag ar verb ar peb nebeutañ. Petra a ra dehe skriw êl-se? Marse awalc'h ema re er c'hours klask ur rêson hembkén hag a vehe ur leveson diàr mod an Emsaverien -ar pezh a za aessoc'h eid re arall -, med n'eus ked med tri stumm-frasennoù hag a so dishañval-krenn douzh ar c'horpussoù arall (rener dirag ar verb, Pred V, Inf. V): hag an daou stumm ketañ é voud stummoù neutroc'h eid ar re c'hellehe boud tremenet an eil stumm d'an arall êl ma vese e kembraeg rag-vodern 398 , petramant e c'hellehemp kompren penaos dregantad ar stumm Inf. V so implijet e-lec'h ar stumm rener dirag ar verb ha gwir eo a pa vênt lakaet àr-un-dro e kavamp un 32% bennak hag a so ur sort êl an dregantad a gavehemp a pa vez lakaet an daou stumm da heul eid ar c'horpussoù arall. É soñjal êlmañ neuse e trekehe deomp gouied daoust hag-eñv ema eid lakaad ton d'o skrid pe peogwir ema daet ar stumm Inf. V ur stumm neutr arall e-tal ar stummoù rener dirag ar verb ha XVS + Pred V. Mar ve daet ur stumm neutr arall daoust hag-eñv ema a-gaos d'ar leveson é toned a vod an Emsaverien? hag a gava dehe ema ar stumm Inf. V ar stumm neutr. A-benn eid gouied hirroc'h e trekehemp gober ur studi kañtitativel 399 , a zisklêria dregantad ar stumm Inf. V e parlantoù KLT (ged ar vrezhonegerien a-vihan&a-gozh), e skridoù savet ged skriwagnerien-bobl, e skridoù savet er blezadoù 1800-1900 (da lâred eo e-raog mand eo bet ganet an newezbrezhoneg 400 ), e skridoù savet ged skriwagnerien ag ar c'hetañ midad Emzao (tre 1860-1920) hag an eilved midad Emzao (pe ar Walarnisted) hag e skridoù savet ged an emsaverien a-vremañ… ha kemend-rall eid ar gwenedeg! Aes eo lâred 401 … 398 Currie, Oliver. Opus citatum. P.16; gweled an NOTENN 186.399 Êl ma so bet kenniget deja amañ, eh eus ur studi kalitativel kentoc'h diàrbenn an implij stumm Inf. V.Jouitteau, Mélanie. Opus citatum. 2013. 400 Hrewez an termenadur raet a-barzh pennadPipec (2013).401 Le Pipec, Erwan. 'Entre Objectif Patrimonial et Contraintes de l'acquisition Scolaire : À Quoi Ressemble Le Breton Des Enfants d'aujourd'hui ?' Corte, 2020. P.

		diverb ped frasenn LP	M.		5,50% 109 Korpussoù dre goms a Vro-Pourlet 394	E.S 3	17,66% 368 L.B	G.B	17,53% 365 an daou skiwagnour-pourlet 395	15,94% 389 ar P. er lisseïdi 396 M.	15,63% 371 an daou skriwagnour ag ar midad newez 397
		rener dirag ar verb		32,31%	32,53%	36,42% 36,42% 41,09%	28,23%	59,99% 23,85%	15,18%
			XVS			18,34%	12,75% 11,96% 8,22%	14,68%	12,87% 24,77%	24,12%
				26,56%							
			Pred V			12,63%	10,07% 12,23% 13,42%	16,46%	3,68% 10,09%	20,60%
	(X)V2		OVS	2,97%		12,63%	10,75% 9,24% 7,94%	8,99%	1,47% 10,09%	10,84%
		LP Inf. V 1,68% brezhoneg lennegel deus ar bobl P. er M. 0,17% 0%	L.B parlant Karaes 2,17% 4,66%	G.B Poher(Poullaouen) parlant ar 4,94% 1,10% B.B	J.J 17,07% P. er M. 1,83%
	boud V 5,95% VSO (pe AVS+VSO) rener dirag ar verb V1 26,56% 23,85% 0,52% 70,4% 25,95% SVO 20,7% traoù all diverb 3,27% 5,88%	1,34% 2,45% 0,27% 55,2% 36,42% 6,71% 8,42% 6,85% 23,8% 6,71% 17,66% 17,53%	0,13% 41,09% 7,47% 15,19% 65% 25%	1,84% 27% 16,54% 18,35% 3,67% 58,58% 0,54% 8,13% 31,81% 26,26% 6,25% 5,50% 17,07%
	OVS	XVS ped frasenn	1002	24,77% 3,8% 578	149	11,96% 368	8%	365	8,22% 790	4%	15,94% 272	14,56% 11,11% 109 369
			Pred V		10,09%			12,23%			13,42%	16,71%	17,52%
	Inf. VS(O)			5%		13% Taolenn 21 Taolenn a-stroll	6%	2,02%
	(X)V2		OVS		10,09%	9,24% Taolenn 20 lakaad P. er M. e-tal tud ag ar C'hLT 7,94%	10,03%	8,63%
			Inf. V			1,83%			2,17%			4,66%	6,68%	3,5%
			boud V			3,67%			2,45%			0,27%	0%	0,27%
	traoù	all	V1	18,35% (9,17 386 …%)		8,42%			6,85%	7,46%	8,09%
													118 119 121

gerentïaj a vese bew c'hoazh, o zud é kaosal en galleg douzhte, o zud-kozh en brezhoneg ataw, med ged ar skolioù (dreist-oll, an eil derez) eh eus bet chañchamant: é kuitaad o zi men oant é vewo àr-undro ged o zud-kozh, n'eus ked bet moian kén da glewed brezhoneg tro-ha-tro dehe, na boud ma so bet raet kentelioù àr ar brezhoneg 385 dehe e tahe aessoc'h ar stummoù hag a oant é klewed e-pad o bugalerezh ged o zud-kozh, med an troc'h so bet (dre goms ataw! Ke biskoazh ne oant ked bet lakaet da zeskiñ skriw e brezhoneg), ar stumm a zahe gete e vehe ar stumm a vez gwraet getoñ d'ar lïessañ hag a so hemb poues ebed àr-un-dro. Setu pa vez kavet kavet ar stumm rener dirag ar verb, netra da voud souezhet geti, ha kàer eo klask goûd daoust hag ema a-gaos d'ar galleg, ema a-balamor ma oa un doare naturel a vez daet gete.

En ur selled douzh ar c'horpussoù, eh eus unan ha so dishañval-mad douzh ar re arall, é voud mand eo lennegelloc'h eid ar re arall (pa sellamp douzh an disoc'h diàr skridoù savet ged an daou skriwagnour (J.J.&B.B). Ur soñj a za diñ lakaad an dregantad diàr skrid P. er M. a Langedig e-tal an 384 raganw-renadenn-dra e vehe implijet muioc'h ar stumm SOV, O é voud ur raganw-renadenn-dra.

385 

Kentelioù diàrbenn ar lennegezh vrezhoneg, sañset, êl ma lâra Loeiz er Braz en e lizher kasset da F. Favereau (?) e 1995 (FAVEREAU 2020, P.361) "Mon initiation à l'écriture date des années 57-58-59. J'avais pris l'option 'breton' pour l'oral du BEPC sous la direction d'un frère des Ecoles chrétiennes, Corentin Riou, à l'Ecole de la Clarté à Baud. Nous avons des textes

de Loeiz Herrieù, Calloc'h, Le Joubioux, Heno, etc

. Plus tard j'ai lu des ouvrages en KLT et connu un nouveau vocabulaire. […]" 117 dregantad a-stroll (hemb skrid P. er M. a-barzh), hag ar c'horpussoù arall iwe. Skeudenn 12 komparêson etrede Ar pezh a welamp a-getañ eo an diforc'h krenn diàr an implij stumm rener dirag ar verb: ged P. er M. ne vez ked implijet med ur 25 dregant bennak tre ma vez muioc'h eid 50% ged ar vugale arall. An eilved tra a za àr hor spered eo ar stumm XVS é voud implijet ar peb muiañ, kement ma vez ar stummoù Pred V ha OVS é heuli. Ar stumm V1 eo a vez implijet ar muiañ àr-lerc'h ar stumm rener dirag ar verb, a pa sellet douzhte a-dost e kavamp an hanterenn anehe (10 frasenn diàr 20 frasenn, ger-ha-ger!) é voud implijet êl anw-gwann-verb + V (kaoud).

hag a so nebeud) hag ar skriwagnourien-gwendourien (pezh a sella douzh an implij stumm V1 hag Inf. V).

5.2.2. Disoc'hoù diàr skridoù Iwan Tangi ha David ar Gall

Daou wenedour, desket-mad, skolàer brezhoneg ha kelennour brezhoneg a-beb unan. Nawazh ema red goûd n'int ked douzh ar memb anien-skrid: kani Jean-Claude le Ruyet so ur romant-preder men kavamp ur bochad monolog ha kani David ar Gall so un dastum danevelloù men chañcha tudennoù seul gwezh. Skeudenn 13 komparêson etrede 387 Gwir eo ema an anw er Meliner é tegass soñj ag ur skriwagneres a Langedig… 388 Crahé, Maxime. Le breton de Languidic: étude phonétique, morphologique et syntaxique d'un sous-dialecte vannetais. Université de Haute Bretagne, Rennes 2, 2013. 389 Pascal, Rolland. Opus citatum. 1994.; Cheveau, Loïc. Approche phonologique, morphologique et syntaxique du breton du Grand Lorient (bas-vannetais). Université de Haute Bretagne, Rennes 2, 2007.; Le Pipec, Erwan. Opus citatum. 2004. 390 Ganet er blez 1944. 120 ged un deg pajennad hembkén, e trekahe d'ar frasennoù berr-mad. É voud berr-mad hag e faota diskriw, displeg, disklêrio ar gaos hag arall e kavehe gwell genomp implij ar stumm diverb. Distro d'ar stumm Inf. V, gete e kavamp tre 16% dregantad a frasennoù er stumm-se. Pa welamp dregantad ar stumm Inf. V diàr parlant Karaes 13% 392 . Sur ema ar stumm-se eid lakaad ton d'ar frasennoù, pe ne vez ked implijet med ged digouezioù ispissïal (KERSULEC&SOLLIEC 2012).

Ewid boud tonius en ur implij ar stumm a vez kavet nebeud dre goms ha dre skrid e gwenedeg (êl ma vez kavet ar stumm SVO e gwersennoù KLT, eid boud tonius… 393 )? Pe ur leveson diàr ar C'hLT ha netra kén? Ema red diwall douzh klosiñ ar gaos krenn-ha-krenn: eizh frasenn diàr 28 eid skrid Iwan Tangi a so ged ar veboù kared ha venniñ, ha hè er c'hetañ gour (beb a bader frasenn, unander ha liester), a-barzh eno emant eid lakaad ton… Ged un daolenn a-stroll, renket hrewez rummadoù-skrid (ha koms iwe!) dishañval e c'hellehemp kaouid ur sell a-vras douzh ar labour so bet gwraet:

391 

Favereau, Francis. Opus citatum. 1997. P.P. 290-1 "C'est la "structure première" dans le schéma proposé par Jos

Corbel (cf. méthode Ober gant ar brezhoneg, Ar Falz, 1981) 

que l'on pourrait également appeler structure bretonne caractéristique de type non-emphatique, ou à valeur neutre, laquelle est fondamentale en breton, puisqu'on la trouve dans quelque 55 % des cas analysés, notamment dans des phrases simples contenant un adjectif ou un adverbe." 392 Timm, Lenora. Opus citatum. 1989. Med ema red diwall, ke stummoù dielfennet geti eid parlant Karaes a oa VSO, SVO, OVS, Inf. V hembkén: nebeuoc'h e vehe kavet ar stumm Inf. V pa vo ledannaet ar c'hriterïa. 393 Le Berre, Yves. Opus citatum. 2012. 394 E.S.1+E.S.2.+Mari. 395 B.B.+J.J. 396 Korpussoù dornskridoù kenstrivadeg ar Falz-kani P. er M. 397 Iwan Tangi+David ar Gall. 122 arall, a 1: "Au-delà de l'optimisme induit par la croissance du nombre d'élèves bilingues, une critique récurrente souligne que le breton actuellement enseigné serait un artefact éloigné des pratiques populaires

  Ar labour-mañ so bet komañset ged ur soñj hir, gwezh ged vennentez -setu ur ger ha ne goucha ked anehoñ ged ar skïant meur e-gunan… -gwezh eid goûd hirroc'h àr ar jeu: SVO pe rener dirag ar verb e gwenedeg pe gwenedeg-isel. A-barzh ar lodennoù hir diàrbenn kaosioù a-beb-sort é toned a skolioù a-beb-sort hag a sella douzh ar yezhadur brezhoneg e welamp reolioù savet, savet diàr an implij yezh a-gozh, petramant diàr ar lennegezh a-gozh merhad: setu a-barzh ase ema yezhadur ar yezh, da lâred eo ar pezh a gava/gave reizh d'ar skiantourien pe d'ar yezhoniourien. Ha kement-se a sella douzh peb tra: pe fonologïezh (êl ma tiskouez R. Hemon en e levr-yezhadur berr 402 ) da lâred eo ar pezh a dreka d'ar vrezhonegerien lâred, a soñj dehe; pe geriaoueg da lâred eo ar pezh a dreka d'ar vrezhonegerien implij (ar pezh a so termenet êl gerioù degasset ged an Emsaverien ged M. Madeg 403 ) ha miret o geriaoueg dehe-hè er gêr ba ti o zud; petramant morfologïezh da lâred eo, ar stummoù lost-Geriaoueg, gwir eo e vez implijet ur bochad gerioù amprestet diàr ar galleg dreist-oll ged ar vrezhonegerien a-gozh (da lâred eo tud e midad E.S. Mari. h.a.); distagadur? ema red gouieddiñ da ouied ataw -n'eo ked bet influañset ha n'eo ked bet chañchet kals 405 a-c'houde amser Cillart de402 Hemon, Roparz. Grammaire bretonne. 8ème, AlLiamm, 1975. [1941.] E fin ar levrig-se so ur lodenn vihan gouestret d'an distagiñ e brezhoneg.403 Madeg, Mikael. Peurzeski brezoneg Léon. 2013. P. er M. sokén), ken ma fin e vehe gellet lâred ema tost douzh skriwagnerien-bobl KLT (TIMM 1989). Ar stumm Inf. V a seblanta boud implijet êl ma tiskouez Kersulec&Solliec (2012), ken ewid frasennoù so: med abarzh ase e faotehe deomp studïal hirroc'h eid gouied hag-eñv so implijoù arall ag ar stumm Inf. V, e gwenedeg, kement êl e parlantoù arall (gweled supra).

		Krediñ a rañ gober un daolenn a-stroll eid termeniñ (ged) urz ar gerioù hrewez midadoù dishañval (e-
	keñver amserioù ha liveoù 412 hag arall):									
			G.B.											
			Mari.						kreis, fin an 19ved kantved			
			B.B.											
							20ved kantved					
			L.B. J.J. E.S.				e-raog pe àr-lerc'h Ketañ Bresel ar Bed (E.S. oa bet ganet er blez 1930, repos dehoñ)
							Komañs ar Bresel diwezañ					
			Lisseïdi			E-pad ar Bresel pe just àr-lerc'h ar Bresel diwezañ	
			P. er M.			E-pad ar Bresel pe just àr-lerc'h ar Bresel diwezañ	
			I.T.						fin ar blezadoù 1940			
			D.G.						fin ar blezadoù 1960			
					Taolenn 22 Hrewez an amser ma oant bet ganet				
	Mari.	E.S.	>	L.B.	G.B.	>	Lisseïdi	>	P.er M.	>	J.J.&B.B.	>	D.G.	I.T.
													pell douzh ar re
													arall: merchet-
	ar peb tostañ douzh o farlant orin		tost douzh o farlant, med traoù ankouc'haet a-barzh ar goms a so miret	mad dre an implij stumm rener
													dirag ar verb hag
													Inf. V	
				Taolenn 23 Kempennet hrewez o skïant-prenet desket àr ar brezhoneg			

. Cette opinion répandue est toutefois mal étayée : elles se fonde la plupart du temps sur des impressions générales et non sur des descriptions pointues (en dehors de quelques exemples convoqués pour illustrer le propos)." Da ouied, ne vehe ked pal ar studi ha pal ar skiant, gwiriekaad? 123 6. Pennad-klosiñ verb (êl -aio degasset deomp gete ha deomp-ni da implij), lost-ger-liester (êl ar stumm bigi…) ha setu unan arall 'meus degasset deoc'h, ha deoc'h etredoc'h da soñjal, urz ar gerioù. Ken ma fin, kement-se eo ar pezh a so bet normaliset, gwezh dre ma vese implijet meur a wezh ged lizherourien, gwezh dre ma kave reizh da unanigoù é soñjal ema reizh. Setu yezhadur ar yezh, nawazh e-tal kement-se so un dra hag a vez gwraet kalon ar yezh anehoñ -hemb degass soñj a skeudenn an organism da sossiologourien fin an 19ved kantved -da lâred eo ar pezh a chom a-barzh implij an unanigoù a ra ged ar yezh, hemb gouied dehe, hemb boud desket dehe: "En définitive, ce n'est donc pas l'aspect « populaire » de ce breton qui doit le qualifier, encore moins le caractère « natif » de ses locuteurs (puisque le NB a aussi ses locuteurs natifs). Là où ce breton diffère radicalement du NB, c'est qu'il a conservé intact le coeur invariant de la langue : sa grammaire (cf.

Plourin 2009 : 164) 

; sa phonologie ; l'essentiel de son lexique issu de la sédimentation historique de la langue. 404 " Ar pezh a chom, ar pezh a gendalc'ha hed-ha-hed kantvlezadigoù: er penn-ketañ eo ar vorfologïezh, hag àr-lerc'h an distilhadur hag àr-lerc'h neuse ar geriaoueg (LEDUNOIS 2004: e vez kaos a-barzh e bennad, treusfurmadur ur yezh a gomañsa er penn-ketañ ged amprest gerioù diàr yezhoù estren ha levesonet fonologïezh, hag ar vorfologïezh er fin-toud).

404 

Le Pipec, Erwan. Opus citatum. 2013. 405 

Ur skwer arall iwe, e-barzh enrolladennoù hag a oa bet gwraet ged Rudolf Trebitsch e penn-ketañ an 20ved kantved e klewamp bouezh Francis Gourvil ginidig a Vontroules: distagadur pe traoù hag a denna d'ar vorfofonologïezh, n'int ked gwall zishañval douzh parlantoù hag a vez kaoset bremañ en-dro da Vontroules na douzh ma c'hengomser a Vontroules (hag e dud é toned a Blourin-Montroules) é terc'hel un davarn e Sant-Vark-Brest… 125 pe

vihan Stagadenn-vihan: taolenn 1 Diforc'h etre yezhadur a-gozh ha yezhadur newez

  et plus réguliers" ha "corrompus, par abus416 " pa vez stummoù rannyezhel: traoù agozh ha reolieg peogwir emant é tond a grennvrezhoneg pe hañval douzh kani ar c'hembraeg ha stummoù kousiet pa ne vênt ked kavet dre skrid. Bremañ pa vez aet kuit brezhoneg ag an Ilis menn ma vese dalc'het ar stumm unvan-diunvan komprenet ged darn vrassañ ag an dud a gornad 417 , daoust ha peb-unan a so libr ged o zammoù rannyezh? Ha peuc'h a vehe raet da neb é lâred: "n'eo ked amañ(anehoñ)." e-lec'h "n'ema ked amañ." ; "Ma mamm en deus lâret diñ." e-lec'h "Ma mamm he deus lâret diñ."? Ha c'hoazh: ha souezhet e veemp é klewed "ma dad" en ur pennc'hêr a Verrien pe a dehe ged tud bet desket brezhoneg ged brezhonegerien a-vihan ag an tuad 423 -ne sonant ked braw med pa chomant lec'hel, ged taol-mouezh ag ar c'hornad iwe! En em gavet arre ged urz ar gerioù neusen, ar stumm pe ressissoc'h 'an islavarenn distag' traoù 'sort '... S V', '... Inf. V' h.a. Un dra er-maes ag an "norm"? Dre goms e vez klewet, dre skrid e vese gwelet, petra a vir douzhomp a gelenn kement-mañ? Ha gwelet hon eus iwe penaos seul desketoc'h (D.G. hag I.T.) e vez gwelet stummoù frasennoù tostoc'h douzh ar pezh a vez kavet er C'hLT, perag enta ne vehent ked tostoc'h douzh ar pezh a vese kavet e gwenedeg klassel êl ma oa gwraet ged Marion lakamp? Ur leveson é tond ag ar galleg neusen? Mall reskont d'ar goulenn-mañ êl ma oa an danvez-se a rae c'hoant diñ da vond pelloc'h getoñ. Daoust hag-eñv e c'hellehemp lâred ur leveson arall àr urz ar gerioù e brezhoneg (e gwenedeg, a-wael!). Da ouied deomp, diàr hor c'horpussoù-ni e kavamp ar ked eid mond pelloc'h ged urz ar gerioù e saosneg ar barz Geoffrey Chaucer ha kani e galleg an ao. Thomas Malory ged e oberenn Le Morte d'Arthur 425 … Na chañchamant? Gweled a ramp ne oa ked gwall chañchamant a-ziaraog ar blezadoù 1930-40 (TAOLENN 22&23) nemed e oa tud desket un tamm dehe hag a skriwe ged muioc'h a stumm, hemb gober ged daou zoare bennak hembkén. Hag àr-lerc'h? gwelet e vese tud é klask skriw hañvalloc'h douzh ar C'hLT, lakamp ha tud arall é skriw êl ma tae dehe pe êl ma vesent é skriw e galleg. Na bremañ? Daoust hag-eñv e vehe tonket brezhoneg ar skol da voud gallekaet? Ase e tiströamp d'ar goulenn gelloud a rahemp deskiñ kement-se d'ar vugale a-barzh ar skol? Ma ve lâret penaos ar stumm rener dirag ar verb -a lakaer dehoñ ur stumm implijet muioc'h didan leveson ar galleg -a so kani mad, kani hag a vese implijet dalc'hmad ged ar 're gozh' nag ar stumm peogwir + S +V hag a vez kavet bepred ged re gozh ha ne oa ked anavet ger galleg ebed gete... e vo ressewet an "absolvenn" ged

	Stagadenn-			
		Penaos e veneg urz ar gerioù e	Diwarbenn an urz: stagell V	Diwarbenn V1 426
		brezhoneg	+ S, S+ V h.a.	
	F. Kervella	Ar pep pouesussañ a vez lakaet e	lakaet e vez verb ar frasenn	Meneg ebed
	penn kentañ ur frasenn Blouvouskant e-lec'h "ma zad"; "me a skoañ… 418 " e-lec'h "me a sko…" e "Bro Dreger"; "n'ouiañ en eilved plass ataw; an doare-se a so ur fazi, dre skrid
	ked ma…" e-lec'h "n'ouiañ ked ha…" e Bro Gwened pe e Bro Aven (GUILLEVIC&LE GOFF 1986 e vez kavet muioc'h ewid na
			vefe dre goms	
	[1902] ; LE GLÉAU 1973 ; FAVERAU 1997 ; CHEVEAU 2017 ; Capes 2021 P.9 "structure attestée en P. Trepos Ar memes soñj evel F. Kervella Ar memes soñj evel F. Meneg ebed
	Kervella, koulskoude roet so vannetais et dans l'Aven toutefois"); pe "ar vammoù 419 ", "merc'hed vraw, taoloù vraw 420 ", bet gantañ skwerioù ha n'ema
			ket ar verb en eilved plass	
	R. le Gléau	Un dra a c'hell liammañ ar frasenn	Normal ewid ar sklaerded	Ar verboù kreñv a c'hell
		gant ar frasenn en he raog		bezañ lakaet
	F. Favereau	Ar memes soñj evel F. Kervella, a	Normal, skriwet e vez,	Ar verboù kreñv, V1 e
		priori	kaoseet e vez kals sokén	Lanijen, kaoud e gwenedeg
	E. Chalm	Ar memes soñj evel F. Kervella	Ar memes soñj evel F.	Meneg ebed
			Kervella	
	L. Cheveau	Un dra a faot deomp pouesañ	Normal, dreist-oll war-lerc'h	Ar verboù kreñv a c'hell
		warnañ pe un dra newez-deut hag a	ar stagell peogwir	bezañ lakaet
		c'hell liammñ ar frasenn gant ar		
		frasenn en he raog.		
	423 Blanchard, Nelly, and Ronan Calvez. 'Parler et Se Représenter Le Breton Au 21e Siècle'. Actes Du Colloques
	Méthodes de Recherches En Cultures Du Plurilinguisme Régional, 2018.	
	"Auprès des bretonnants seconds, qui ont appris le breton à l'adolescence ou à l'âge adulte, ce que parlent les
	anciens est parfois doté d'un prestige symbolique (cf. le site Brezhoneg Bro-Vear), quand il n'est pas l'élément rêvé
	d'un paradis linguistique (Sauzet 1996) : cette langue bretonne est alors parée de vertus toutes naturalistes, quand
	bien même le breton que parlent certains bretonnants seconds -notamment les plus jeunes -est rarement compris
				132

Yezhadurioù hengounel(-glan) 

(dishañval douzh yezhadurioù mod-kozh: da.sk. kani Rostren…) da lâred eo, savet ged ur strollad-yezhourien é klask glannaad ar yezh: komañset adaleg Gonideg, kempennet ged R.Hemon ha peurlipet ged F.

Kervella. 414 

Da ziwall a so ur sort: ur ger 'sort 'gwalliñ' pa lâramp-ni ("gwendourien"!) ewid nompas lâred "lahiñ" e vez komprenet hemb goûd deomp -dreist-oll ged tud desket brezhoneg dehe -"violer"… 415 'Conseil de l'Académie Bretonne Aux Écrivains Bretons'. Buhez

Breiz, 1922. 

127 "plus anciens "sonennoù gozh 421 " e Bro Gwened? Hag unan ag ar perzhioù pennañ e parlantoù Bro Dreger, nompas ober ar c'hemmadur d > z pe an dra 'vez klewet un tammig e peb lec'h "tri gi, pewar baotr" pe "tri ki, pewar paotr" e reter Bro Gwened... daoust hag un emdroadur a vo lakaet dehe ken-ha-ken 422 ? Hag e vo reizh neusen ar frasenn da heul: "Ar verc'hed vraw a gomsont diñ."? é voud ma vez lâret "ar verc'hed vraw" er vro Pourlet ha "a gomsont diñ" e Bro Dreger? Traoù lec'hel a sort-se -na boud ma vez 416 "Eviter de noter les prononciations vicieuses. Par exemple, on écrira toujours l'h étymologique

(holl, hir, hep, henvel)

, même quand on ne l'entend pas dans la prononciation du Léon relâchée sur ce point; on évitera les notation

gu-et v-, pour gw-et w-[…] 

pour noter la diphtongue ae

(Léon ea, Trég. ê : maen, mean, mên) 

on donnera la préférence à ae, forme la plus ancienne et la plus régulière que l'on entend encore dans le parler du Bas-Tréguier comme en gallois (Ecarter la forme dialectale et corrompue min du Goelo [ha n'eus ked tra ebed ewid gwenedeg?]; pour les finales nasales, plus fréquentes en Trég. qu'en Léon, on ne les écartera pas systématiquement, mais on admettra progressivement dans la langue littéraire celle qui sont traditionnelles et utiles." "Pour les autres possessifs, de même que pour les pronoms en général [da lâred eo araogennoù displeget], on peut suivre à volonté l'usage du Léon ou celui du Tréguier, dont les formes sont tout aussi anciennes et régulières: par exemple le moyen-breton disait indifféremment anezo et aneze, warnezo et warneze (ouzin du Tréguier (gallois wrthyf) est à préférer à ouzoun du Léon.)" (islinennet geniñ) 128 kasset bri stumm V2 dalc'hmad pe ar peb muiañ e-mesk ar stummoù arall (dresit-oll muioc'h eid ar stumm rener dirag ar verb = SVO a-vras hag a denna da gani ar galleg) keneve ar lisseïdi a oa é sevel frasennoù en ur implij muioc'h ar stumm rener dirag ar verb: da soñjal a so c'hoazh ase êl ma so bet lâret deja, daoust hag-eñv ema ur stumm neutr, setu a-gaos da berag e vese gwarnet soñj ar gwellañ ged ar vugale ha 'noa bewet o bugaleaj e brezhoneg?; pe peogwir ne ouient ked petra eo sevel frasennoù e brezhoneg dre skrid e savent frasennoù diàr batrom ar galleg? A-hend-arall e c'hellehemp lâred ur leveson é tond ag ar brezhoneg desket ged an daou skriwagnour a-vremañ ha ken tost ema dregantad ar frasennoù implijet gete, an eil re douzh an erell! Prouiñ a ra eh eus ur leveson! Damp distro bremañ d'ar c'hrennc'hembraeg hag a domme ma c'halon douzh dielfenniñ frasennoù brezhoneg. Krennc'hembraeg pe krennvrezhoneg, hag a so lakaet "Middle neo-Brittonic" dehe e-barzh ur pennad diàrbenn chañchamant urz ar gerioù e kerneveureg 424 , e welamp ar stumm V3 enne. Bremañ pa ouiamp, en ur lenn ar c'hounskrid, e vênt reizh diàr-goust sklàerded ar frasenn (LE GLÉAU 1973) ne vehemp ked gwall-souezhet. Gwelet e vez a-barzh frasennoù 'sort V3, er penn-ketañ un adverb (peurvuiañ) ha S + V, darn vrassañ anehe. Ur leveson é tond ag ar saosneg hag ar galleg e vehe? par les

anciens -et vice-versa (German 2007)

. Cette exaltation du breton hérité débouche parfois sur une forme de sacralisation

(Colonna 2016 : 198-199) 

et de rejet de toute autre forme que la locale (cf. Lozac'h s.d.)." 129 N'omp ar stummoù-se ken ma vo gellet boud desket a-barzh ar skol êl ur stumm ken brezhoneg hag ar stumm V2 pe V1 avel a-barzh ema o tond...? Pe un dra ken gwazh c'hoazh, en ur gompren eh eus un diforc'hig tre ar C'hLT hag ar gwenedeg e-keñver choas ar stumm-mañ-'r stumm, ur frasenn e rener dirag ar verb hemb kondissïon adal ma vo kavet diàr beg ur pollog é voud skoliataet er vro vrezhoneg KLT, penaos e vehe degemeret? Nag ur frasenn 'sort "Peogwir va zad 'so deut da chom e Kastell"? Gwraet revou a-getañ ur studi diàrbenn dregantad urz ar gerioù e brezhoneg Leon, Treger, Kernew (ur bern a so d'ober ervad) ha dregantad urz ar gerioù e brezhoneg ar vugale a-barzh ar skol diwyezheg Ploussisseurt! 425 Ar c'horpuss krennc'hembraeg implijet a-barzh eo Pedeir Keinc y Mabinogion a vehe bet savet tre 1350-1410 hag ar c'horpuss krennvrezhoneg implijet eo Buez Santez Nonn a vehe bet savet en achumant an 15ved kantvlezad. 131 Stagadenn-426 A-nes da ema, an doare-gourc'hemenn, hag ar respont evel a c'hell bezañ

vihan: taolennoù 2&3 Lakaad tal-ha-tal en Ozeganned hag ar C'hornandoned

  

	En Ozeganned	Ar C'hornandoned
	(Ean e huch)	(Youc'hal a ra)
	Ma nen doh ket bouar na mud hui hel erhoal	Ma n'oc'h na bouzar, na mut, e c'hellit respont
	reskond merhat	ac'hanon emichans
	Ret e vou d'ein perchanj kousket ér mez	Hag e doare e vezo red d'in kousket er-meaz
	(Ean e goèh ar en doar)	(Hag e kouez d'an douar)
	Sel ta en néan! Stiren erbet ne splann ket hoah	Sell 'ta, en nenv ne lugern steredenn ebet c'

vihan: taolenn 12 Urz ar gerioù hag an dregantad herwez TIMM 1989 429 429

  Gobér e hrér… Perak é larér é ma mat en Eutru Doué? -Larein e hrér é ma mat en Eutru Doué… Donet e hrant (kleñvedoù ha drougoù) ag er péhed hag a hoannedigeh mab-dén.

	A houdé fest me zad-kouh, me gred Me heh Gulieu, follein e hrés ! Ma ne houiet ket krol hui e ziskou genemb Kenevé sé Mar plij genoh arsau un tammig, tuchentil ! Nozeh vat t'oh, tud fariet Stagadenn-vihan: taolennoù 4&5 Lakaad tal-ha-tal Katekisioù disheñvel Katechim Eskopti Guéned 1939 (Salud en Arhél)… hui e zou beniget drest en ol groagé (Kovézion er péhedeu)… em eus péhet bras Le Puyferre Jacques Le Brigant 1799 Jacques Le Brigant&Le Gonidec 1808 13. Ac aben un nebeud derveziou goudeze, ar yaouanca o cass gantan quement en A neubed gondé, ar mab iouank gant é all draou a bartias évit éur vro bell Ha nébeut goudé, ar mâb iaouañkañ gañd hé holl dreo, en eun [sic] lakaaz enn heñd évid Hag eunn abaoue eured va zad koz, me gred Paourkeaz Gwillou emaout o vont e belbi Ma ne ouezit ket dansal ni ya da zeski d'eoc'h anez da ze En han Doue paouezit eun tammig, tuchentil ! Nozvez vad d'eoc'h, tud dianket Bro Gourin hag ar Faouët 1929 (Salud an Arc'hel)… beniget oc'h dreist an oll groagez (Kovézion ar pec'hejou) abalamour am eus Le Gonidec 1808 John Jenkins 1847 Gabriel Morvan 1871 Eugène Héry 427 1899 nébeud dervésiou goudé, ar mâb iaouañka, ô véza dastumet kémeñd en Hag un nebeud devesiou goude, ar mab iaouanka o veza dastumet tout, az eaz Abenn eun dervez bennac goude, ar mab iaouanka a reas he Eun devez benag goude, ar pôtr yaoauñk a gemer ar pez a oa digouéet d'eañ ha setu 18. Sevel a rign, a mont a rign da gaout va zad, ac e livirign dezàn: va zad pehi am eus great a énep an oeè a dirazoc'h Zevel à rin, ag à in dam zad, ag a larin dèan: ma zad, pehet emmeuz ouz an ev, à dirag oh. Sével a rinn, hag a inn d'am zâd, hag a larinn d'éhaén: ma zâd, pec'het em euz ouz an eñv, ha dirag hoc'h. Sével a-rinn, hag éz inn étrézé [sic] va zâd, hag é livirinn d'ézhañ: va zâd, pec'hed em euz a éneb ann énv hag enn hoc'h Sevel a rin, hag ez in da gaout va zad hag e livirin dezan, Va zad, pec'hed em eus a-eneb an nev, ha diragzoud; Mes ne jommin ket mui; nan, mont a rinn da gaout va zad, ha lavaret a rinn dezhan; va zad, pec'hed am me yei-me da gaout ma zad, ha me laro d'eañ: "Ma zad, pec'hed am eus enep Doue hag enep d'ac'h!..." zanvez o ren eur vuez direol holl danvez en eur veva en dizurz. eno e vadou o veva eur vuhez diroll. trezek ar vro gwall bell, hag eno ez fouetas e zanvez en eur vevañ en diotaj. mont etrezek ur vro bell meurbet, hag eno ez tispignas e zanvez ouzh vevañ en dizurzh. ur vro pell meurbet, hag eno ez tispigne e zanvez ez vev e-barzh an deboj. tispignas e danvez ez vevañ en dizurzh. 14. Ha p'han doa foranet he oll Ha goude m'hen devoa eur wech m'en doe Ha goude en doa dispignet A pa en doa dispignet A p'en doa dispignet A p'en doa dispignet velas anezhan, ha truezet, e tiredas, ec'h en em daolas var he c'houzoug hag e pokas d'ezhan. hag a zantas outhan truez. Diredet a reaz d'en em daol en dro d'he c'houzoug ha d'her briata. redek a reas war-du ennan, en em deurel a reas ouz e c'houzoug, hag e roas eur pok d'ezan. anezoñ, hag en doa truez diouzh-outañ, hag ouzh tredek e lammas d'e c'houzoug hag a bokas dezoñ. gwelas hag en doa truez diouzh-outañ. Deredek a reas hag ez lammas d'e c'houzoug, hag ez pokas dezañ. doa truez dioutoñ, hag en ur reda, ez lamme d'e c'houzoug hag a vouche dezoñ. doa truez outañ, hag ouzh teredek ez lammas d'e c'houzoug hag ez pokas dezañ devout bihuet enn abondance. hag é couéhas er vrassan misér. 15. ean hum gavas enta forset de hum oupra, ac y vestr, péhani a oué un contraign oai bet dehou hum opra d'ur fermour, péhani er hassas ar er Ion e ras enta gobre doh unan ag en habitantet ag er vro-ce. Nezen i Dilausquet ma oé bet guet en ol, hag èl n'en devoé mui nitra, é oé bet Nezé en hum laquas ar hobr guet un dén ag er vro-hont péhani er hassas ean e ias, hag hum lakas ar hobr get un dén ag er vro. Hanen er hag aveit harz doh en nañ, eañ hum hopras de hoarn er moc'h. a ziabel, hum santas tuchet dré gompassion doh er stad e pehani é oué, a ride enn e arben, hum daule é créhen y ital é dreid er faute en doai groeit. É dad er remrquas a-ziabeèl, hac er joé en doai doh er gùélèt é retourn, e ras dehou ancoehad er gueméras quentèh truhé doh ton, e ridas a bèn d'ir hemer à vréhad ac e voquas dehon. én hent. […] Pêl e oé hoah, ha goal-bêl memb, a pe zas d'é dad er gùélet. […] Quentèh avel m'er gùél é tonnèt tonnèt hag e ridas én arben dehou. É galon e oé carquet a druhé doh é groaidur; ean er sterdas étré é zivréh hag e voquas tonet. Lan a druhé doh er heh kroèdur, ean en hum laka de redeg én arben dehon, er sterd étré é zivreh ha ne chueh ket rideg e hras én arben dehoñ. Deureunnein e hré é zeulagad, é huélet er peur-kèh, ha ne chuéhé ket doh er bréhatat hag é vokein dehoñ. -hobér chervad: eno ez tispignas e zanvez ez veviñ e-barzh an deboj. en ur veviñ er plijadurioù fall. 14. Hag, a pe oé dèbret rah é dreu dehou, é A pe oé fondet rah é zañné dehou, ur gerteri vras e Ha p'en doa debret razh e zanvez, ur bikolenn A pa'n doa dispignet tout ar pezh en doa, daet ez oa ur Ha p'en doa dispignet kement en doa, ez A pa'z oa debret ar pezh en doa, ez A-benn m'en doa dispignet ar pezh en doa, ez tas ur rid én é arben, um daul doh é houg hag e vok dehou. hanen, é galon tinéreit, e ridas én arben dehou d'er bréhatat ha de vokein dehou. c'hoazh un tammig pell, ha eñ doe bet truez diouzhtoñ; eñ doe redet d'en daolién diouzh e c'houzoug, ha eñ boket hag a gemeras truez diouzhtoñ hag en ur redek ez lammas d'e c'houzoug a Stagadenn-brezhoneg brezhoneg brezhoneg brezhoneg Karaes dre lennegel deus ar bokas chimikel hengounel goms bobl dezoñ.. pec'het bras (Gourhemenneu en Eutru Doué) Arsaù pep sul a labourat, eit chervijein Doué devot mat (Gourc'hmennou an Aotrou Doue) Miret a ri an oll suliou, gant euvrou mat ha pédennou X (Akt a Feiz) O c'hredi a ran, ma Doue X libertina'h. énô e tispiñaz vro bell, evit da gaout e deüas da è dâd. Hôgen hé dâd. Hôgen etrezeg e dad. setu heñ en héñ 'treseg ar diehnez koummansas gavas en ez teuas da se, hag ez tae da gaout gavet ezomm. a deuas er zeuaz er meaz zeuas er-barzh an ti. barzh. Hogen barzh. Met e ouzh vezañ aet dehon leih y contrél, duein hoarn er guet-ou en e rid ar é diañnéz. [sic]. ket monet dad e ias enta en ti. E dad ar [sic] ti, mes ket dezoñ ha ne barzh; mes e Jezus-Krist d'am fardoni. veva el meurbed, hag diroll. denna en eur savet e teuas zével à deuas d'hé teûaz étrézég ha e teuaz gement-se, 'ta; ha setu teuas varnhan ze. He-unan e se hag en em ar vro-se, ag vras er vro-vro-se hag ez hag ez teuas da en ti. He dad en ti. He dad a [29.] E dad a mond e-mont e-mont e-Hogen e dad rain bouid é visér: é er maezeu de oai quêt méh gouhoni, ean gavet én faod. dienez. paourantez ne vennas doned én ti. É dezoñ monet monet a-barzh ha ne venne bras dezoñ, dezoñ mont e-(Akt a Gontrision) Ho pedi a ran, dre veritou doa, a ïeas en eur vro bell; ac eno e tispignas e vadou tout o ag enò a daibras, è vado en eur vevan dreist muzur. éur vrô bell ag énò a debraz, hé vado ô vévañ gañt gadéles. dôa, en em lékéaz en heñd, évit moñd étrezég eur vrô bell kuit da ur vro bell, hag e tispiniaz eno e vadou, o veva en bacad da vont kuit euz ar gear. Ha setu heñ d'en em héñ emez ar vro. Eno e rene eur vue diroll; énep; euz a enep Doue en oc'h enep-c'hui. 20. Ac o veza Ag en eun Hag ô sével a Hag ô sével, e Hag e savas, Ha var Zevel a reas vadou, e c'hoarvezas er vro-ze eun naonnegez vras, hag e peur-zispignet he holl vadou, e tiguezaz eur gernez vras ebarz er vro-dispignet e holl zanvez, e teuas naonagez vras er vro-kement en doa, ez c'hoarvezas ur gernez vras e-barzh kement en doa, ez c'hoarvezas un naonegezh kement en doa, ez c'hoarvez ur gernez vras e-barzh ar kement en doa, ez c'hoarvezas un naonedegezh vras er vro-se, 28. Ar mab cossa a ieas droug ennhan ha ne felle ket d'ezhan mont Hag ar mab hena mont droug ennhan. Ne felle ket d'ezhan mont Ar breur, droug ennan, ne felle ket d'ezan mont en ti. War gement-se ez savas drouk ennañ, ha ne felle ket dezoñ War gement-se ez savas drouk ennañ, ha na felle ket dezañ Diouzh a gement-se ez tae drouk ennaén ha ne venne ket War gement-se ez savas drouk ennañ ha ne felle ket dezañ mont e-barzh. deine cri ac hemb truhé, er hassas de ouarne er mouah, hemb maezeu de oarn moh. Maes é vechér nehué ne achihuas quêt vaestr ir hasas di veitetrie eit goarne i vòh. requis dehou monnèt de chervige ur maestr péhani er hassas ar d'édachen de hoarn er moh. hassas d'é veiteiri de hoarn ér moh. ougue eit er bréhatad. hloaez anjulius en doai groeit dehou doh er huittad. Ne a ziabêl, é galon e dinerra […] hemb bout arrestet dré é dehou. toh er bokein. koéhas ur gerteri vras ar er vro zé hag é tas dehou um goéhas ar er vro ha bér e oé en argand getou. famin a zo kouezet àr ar vro-hont ha eñ daet da vout paour. paourentez [sic] vras a-barzh ar vro-se, ag ez ta d'endevout tigouezas ur gertri vras e-barzh ar vro hag ez tas gavet arrivas ur gelteri bras er vro-sen, ha eñ a hanavas ar dezoñ. gerteri vras er vro se, hag ez tas dezoñ endout dienez. 28. Droug bras oé bet get er mab kouhan ha Er pautr kohan e geméras imur ha ne vennas ket Ha eñ zo aet drouk ennoñ, ha ne felle ket àr gement-se ez sav fach ennoñ, ha ne venne ket àr gement-se ez savas drouk e-barzh ennoñ Pa glevas kement-sen, ez tas drouk-kalon àr gement-se ez savas drouk ennoñ, ha ne venne ket ne V S O ( S ne frasenn stumm-V S O ewid nac'h pouesañ)
	(p.15) Er baradouiz e zou ur léh a leùiné ma huélér énnon en Eutru Doué… dad; maes pa dad. Pa voa pa voa pell da zantout dienez. meaz hag en evit her pedi. maez d'e gouve; e rai guet en avouéein eid 15. Ean oeit Chetu ean oeit Ha eñ doe én ti. É dad ér méz eit er eta a oa daet edo 'hoas pell pèll hoas, è c'hoas, hé dienez. em lakeas gaout, hag nan, é vab: é enta hag de hoprat em staget da e ias enta ér pedein de er-maez, da e dad er dad à voelas dâd a wélaz 15. Mont a reas Neuze, e zeaz Mont a reas d'he bedi. en em lakas contrél, ean e um hopreit devat un dén un den ag ar méz hag un zonet abarh. laret dezoñ (P.17) Devéhatoh é ta er Rouañné-Maj ag er m'en doa dispignet an dispiñed ann galon a oue leun à druez éfoé trué out-lakaat e em lakeaz da labour anezan. voquein er vro. hanen er hasas eñ doe eén pedein. 14. A goude A pan efoé Ha pan éfoé goëlas, ac e an éan, à anéhañ, ha an da en em kuit hag en da c'houlenn da bedi ridas de d'un dén ag ag er vro, hag vro-hont, ha lakas d'er donet.	hé zanvez ô pa édô c'hôaz gaout Met e dad o mouh: ur arben, er Eñ ay a enta e-e dad aet er (P.14) Ar baradoz z o eur lec'h leun a beva eno en Mes pa oa hent evit ger. A-ziabel, kouezas en naon. e dad ouzh dad àr-lerc'h er-maez en em Kuit ez as Eñ ay as da Eñ ay as enta, mont tre. vennas ket dad ay as er véva gañt he roll. pell, hé dâd hen c'hoas distreï da e dad a ezomm. ezomm. vezañ deut e-vezañ aet er-bout oet er-lakas d'en pasceret hemér étré é raok, hag en eta hag en vout gwaz e ha em lakas e maez en em Met e dad monet en ti; maez hag en blijaduriou, é pehini e vo eun eurusted o welet gadéles. hen gwélas, pell, e dad a gaout he anaveas Mont a reas Mont a reas Kuit ez ae Kuit ez eas ta maez, en em maez, en em maez en em bediñ. porcos. Azé, zivréh, er em lak e gopr em lakat a ti un den ag gopr gant un lak d'er pediñ. ay as er-mes an tad em lakas d'er hag o karout Doue. dispiñet dispiniet tout, vuez a rene, na harzas ket truez out-hañ; anezan, hag o veza he hag en eur em lakat a em lakad a lakat a rae e lakat a reas en bediñ bediñ. pedoñ. é zeulagad galon, hag e 'r vro, hag gant un den hag an den-hag hennen er em lakas maez hag (P.15) … ha kenig a rant aour, ezans ha mir. Ha pa en dôé Ha pa en doe Mes o ren ar e zanve eta hag en doé ouelas dad. He dad, aneañ o toñt, kuit hag en kuit hag en hag en em hag en em lakeas da lakeas d'e lake d'er ean e zigueor sterd doh é gant un den zo ras e gopr ar vro-sen, den zo er vro, maez hag en a zas er pediñ.
	dispignet e touchet gat servich unan Hennont er saù-hiaul doh splandér ur stiren ligernus, hag é oll, a deüas holl, a kémeñd en à rédas, ag hañ, hag o hag ô tirédek é zervicher e ti digant unan reas e anezoñ. hag e hanaù dehou. ra dehou er d'é dachen, de kaset en e hennen er zanvez tout, e ar ghernes c'hoarvéaz dôa, é truez outan, ag [sic] enn tirédek a lammas d'hé deuz tud ar unan euz ar eus tud ar kondision e ti ér fin é péh boqueu hasas d'un hoarn er moh. glozoù da c'has d'un ti kenigant dehon eur, ansans ha mir. (P.17) Mes ne oé ket Jézus én ou mésk. (P.17) Ean a huella d'er ré klan,e saù er ré varù vro-se, ace comensas er vrô zé, hag naounéges poqas dezàn: déan. pokas d'éhañ. d'ézhañ. c'hassas d'he var ar meaz, gasas anezan hemañ a 16. ean a zézire ha coutant Enn ur féçon Liès ahuéh, ras ur boéne inzrougas é côhan en bouitat er gouarn ar (P.16) Guéllat a ra …, kreski a ra…, lakat a ra… e c'hoarvezaz ar pez en pell outañ. en doe truez remerket o redaden, e oa reas e gopr gant un gopr gant un ag ur vro. mañ er c'hasas d'un ti d'en pediñ. en em lakas un naonegez devoa a Doñd a eure outan, hag o tont a ekichen e komanant den deus ar den deus ar Ha hennen a c'hasas en dezoñ àr ar d'er pedenn gommansaz he zaouarn. er vro, hag c'houzouc, outhan; en c'houg, ha na hag hemañ a c'hase e-ti dezaén war Inou, er heih Inou, ken Ino, ken truek couhan hum bet get er barzh un ti maezoù da moc'h. famin vras er ag à naonéges vrâz eunn ze, hag hen a buhan etre gernez vraz vriata, ac e à pokas c'houk, hag a hag é pokas lamaz d'e devoue truez lañpas d'e Heman her her c'hassas, heman a ar vro; ha eus ar vro, hemañ er en kasas da'n misér é ma. 28. quement cé a ma hum Er mab Nezé er brér Droug e oé dehou aveit moc'h. maezoù evit anezoñ e-àr ar ouarn ar (P.16) Mes Jezus ne oa ket én o mesk. teuas eur er v[r]o zé, eunn c'hoarvézaz vraz er vrô-deuzas neuze eur ac e redas d'e briataas, ag lammas d'he c'houzoug, tiredec e ziabell, en vap; hag e vro-ze. vro. Hen-ma, vro, hag un den deus gant un den vro. Ha vro, ha hemañ quer bras tinérran. dachen ouarn ar dezoñ da'r gasas un ti dezoñ maezoù da da zonet.
	137 evit pellat an skwize ket o ar maez evit e oé stad er hèh (P.16) choaj a ra en o mesk daouzek abostol, ha vrâz er vrô-zé, beza en Edo dija var hag e pokaz eur gasas anezoñ gasas anezañ barzh un ti guet en nan prodig en truhek e oé laquas é fal mab kouhan moc'h. dezoñ àr ar ouarn ar de viù, e gresk er biùans, e laka en aùel de goéh commanças caout fod. a deuas da diegez evit da ziwall ar d'e vereuri nezé hum bras vezai bet ma en vras dehon, vab cohan hum gavas moh. én un taul dré ur gir hemb kin. (P.17) ha ean keméret deuzek aveit gobér apostoled anehè ha lakeit sant Pièr de vout mestr drest er réral. lakat a ra Sant Per da vestr var ar ré all. (P.17) hag ind e laka én ou chonj er lahein. (P.16) ha dont a ra en o zonj en lakat d'ar maro. (P.23) Men é kavér… -Kavein e hrér merchet berroh… (P.23) Pelec'h éma merchet berroc'h… -Ar gréden gristen zo merchet berroc'h… (P.30) Nepas, ind e gollas kent pel ou stad santél hag eurus… (P.30) Nann, koll a rant hemp dalé o stad eurus o tizenti ouz Doue. (P.31) ind e oé bet forbañnet ag er léh bourus ma oent… (P.31) Kaset oent er mez eus an dachenn gaer e lec'h ma oant… (P.32) Nepas, en Eutru Doué ne zilézas ket mab-dén arlerh é béhed; ean e geméras truhé doh-ton, ha diar-zé e hratas dehon ur Salvér. (P.31) Nann, an Aotrou Doue ne zilezas ket mabden arlerc'h é bec'hed; kemér a ras truéz outan, hag adalek neuzé e brométas d'hon eur Zalvér. (P.32) forhet omb bet hembkin, én ur zonet ér-bed-men, ag er madeu en doé kollet hun hetan tad aveit-ton hag aveit-omb. (P.32~33) dont a ramb ér bed-man hemp ar madou kollet gant hon tad kentañ evitan hag evit é vugalé (P.43) Ha ni e zeli kredein…? Ni e zeli kredein… (P.45) Ha dléet ê d'imp kredi…? Ia, dléet ê d'imp kredein Inf. V e gwenedeg klassel: kassein e hra fonnabl soudarded de Véthléem Merùel e hra, guénér er groéz, én ur bardonein d'é éneberion hag én ur genig é vuhé d'é Dad aveit salvedigeh en dud. Chom e hra épad deu-uigent dé get é Apostoled aveit achiù ou diskein ha laret dehé er péh ou doé d'obér. e-unan da gaout isom. gaoud ézomm. hag é teuas da ézommékaat. dienez. an douar noaz, pa deuas eur gernez vraz er vro-se. naon, 15. Ac e zeas da servicha un den eus ar vro-se, pini er 'hassas da eur ferm en doa evit diouall ar mo'h. Ag à as, ag en eun la kaaas en servi eun dénn euz ar vro zé, à énn cassas voar ar mez da vessa ar moh. Hag a aas kuit, hag en eun lakaaz é gôpr gañd eunn dén euz ar vrô. Hag hé-mañ hen kasaz enn eunn ti d'ehañ war ar mez da vésañ ar môc'h. Kuid éz éas-éta, hag en em lakaad a réaz é gôpr gañd eunn dén euz ar vrô. Hag hé-mañ hen kasaz enn eunn ti d'ézhañ war ar méaz, évit mésa ar môc'h. Neuze ez eas, hag en em lekeaz gand unan eus a habitanted ar vrô-se, hag he-ma a gasa anezan d'e vesiou evit mesa ar moc'h. Evit herzel oc'h an naoun, ec'h en em lakeas neuze e servich eun den euz ar vro. Hema her c'hassas da eun ti en doa var ar meaz da zivoal ar moc'h. en em c'hopraas, hag e vestr a roas d'eañ ar moc'h da ziwall. 16. Ac en doa 'hoant da garga e goff gat ar 'hloss a zebre ar mo'h, a den ne roë dezan. ag an éfoa hoant dá gargan è goff, euz ar plusk à daibré ar moh, à dènn na rai déan. Hag éfoa c'hoañd da gargañ hé gôv euz ar plusg a debré ar môc'h, ha dén na rôé d'éhañ. C'hoañtèed en divijé leuña hé gôv gand ar c'hlosoù a zebré ar môc'h: ha dén na rôé d'ézhañ. C'hoanteed en divije leunia e gôf gnad ar c'hlosou a zebre ar moc'h; ha den na roe dezan. Hogen ar mab prodic a vije bet joa ganthan carga he gof gant ar mez a zebre ar moc'h; mes ne gave den da reï dezhan. Pegen trueüz e oa stad ar potr kez! C'hoañtât a re zoken ar mez a zebre ar moc'h: mes dén na roe d'eañ da zibriñ. 17. ac antreet ennà e-unan, e lavaras […] Kend ar fin en eun sonjal én an è unan a laras […] Hôgen ô tistrôi d'éhañ hè unan a laras […] Hôgen ô véza distrôed d'ézhañ hé-unan, é lavaras […] Neuze pa zistroaz dezan e-unan, e lavaraz […] Erfin, e tistroas ennhan he unan hag e lavaras […] Neuze e choñjaz er ger […] dezan. redadenn, e oue en he gichen ha kerkent e lammas d'he vriata ha da boket dezhan. vriata ar paour kez, hag o poket d'eañ. 28. Maes feq'et e oue, a ne falie quet dezàn antren; e dad eta o veza eat er meas, a gomansas d'e bidi. Ma hlazas, à ne deur vée ket antrènn, è dad èt er mez, en eun lakaas dè bedin. War gémeñt-se a c'hlazaz, ha na deurvée két moñd ébars. Hôgen hé dâd éed er mez, en eun [sic] lakaas d'hé bédiñ. War gémeñt-sé é savas droug enn-hañ ha né fellé kéd d'ézhañ moñd-ébars. Hôgen hé dâd ô véza éad-er-méas, en em lakaas d'hé bidi. Mes sevel a reaz droug ennan, ha na felle ked dezan antren: rag-se e dad az eaz er meas, hag a bedaz anezan. O clevet an dra-ze, ar mab cossa a ieas drouc ennan, hag he dad o veza deuet h'he gaout. O klevet an digemer a oa gret da heman, e vreur oa chomet er ger a yeas droug ennañ. Jean-François Caer 1904 Jean Quéré 1906 Jean-Marie Uguen 1930 Loth Berrien 1890 Loth Landerne 1890 Loth ar Faoued 1890 Loth Bro-Dreger-Goueloù 1890 13. Nebeut deveziou goude, ar mab yaouanka, destumet ganthan he oll vadou, a ieas pel a zianveaz bro, hag eno e tispignas he Hag eun nebeut deveziou goude, ar mab iaouanka, dastumet ganthan he oll beadra, a bartiaz evit eur vro bell. Eno e tispignaz he Eun nebeut derveziou goude, ar mab yaouanka o kas gantan kement en doa, a yeas pell, da eur vro estren, hag a zispignas Hag un nebeut dezvezhioù goude-se, ar mab yaouankañ goude bezañ daspugnet kement en doa, en em lakas en hent, evit mont Hag en nebeut dezvezhioù goude, ar mab yaouankañ, goude bezañ dastumt kement en doa, en em lakeas en hent evit Hag un nebeut dezvezhioù goude ar mab yaouankañ, àr-lerc'h bout dastumet kement hag en doa, en em lake en hent, evit mont etrezek Hag un nebeut dezvezhioù goude, ar mab yaouankañ, ouzh vezañ dastumet kement en doa, en em lakas en hent evit mont etrezek ur vro pell meurbet, hag eno ez diouall ar perc'hel. moc'h. da ziwall ar moc'h. en un ti dezoñ war ar maez da ziwall ar moc'h. en un ti dezañ war ar maez evit diwall ar moc'h. dezoñ àr ar maez evit mesat ar moc'h. mesa ar moc'h. 16. C'hoantaat a rea carga he gof gant ar c'hossennou [sic] a zrebe ar perc'hel, ha den ne roe d'ezhan. Hag e c'houlenne karga he gorf gant ar pez a jomme dilerc'h ar moc'h. Mez den na roe dezhan. Hag e teue c'hoant d'ezan da garga e gorf gant ar c'hlos a zebre ar moc'h, met ne roe den ebet d'ezan. C'hoant en dije bet da gargañ e gof gand ar c'hlozoù a zebre ar moc'h ha den ebed ne roe dezoñ. C'hoantaet en divije leuniañ e gof gant ar c'hlosoum a zebre ar moc'h, ha den ne roe dezañ. C'hoantaet en dize da leuniañ e gov gand ar c'hlorad a zebre ar loc'h, ha den ne rae dezoñ. C'hoantaed en dije kargañ e gof gant ar plusk a debre ar moc'h; ha den ne roe dezañ. 17. Neuze e tistroas ennhan he-unan hag e lavaras […] Mez hen, deuet ennhan he-unan, a lavaras […] Neuze, deut ennan e-unan, e lavaras […] Med goude bezañ diskennet en e-hunan, a laras […] Hogen ouzh vezañ distroet ennañ e-hunan, ez lavaras […] Met àr-lerc'h en doa distoet dioutoñ e-gunan, e lar […] Hogen ouzh vezañ distroet ennañ e-hunan a laras […] 18. Sevel a rin, mont a rin da gaout va zad ha lavaret a rin d'ezhan: "Tad, pec'het em eus a eneb an env hag en hoc'h eneb; Me a zavo hag a iel da gaout va zad hag a lavaro dezhan: "Va zad! Pec'het e meuz a eneb an Env hag en ho c'heneb. Sevel a rin; mont a rin da gaout va zad, hag e lavarin d'ezan: va zad, pec'het em eus enep an Nenv hag enep d'eoc'h; Sevel a rin hag ez in deus [sic] ti va zad, hag e larin; 'va zad pec'hed em euz ag-enep an neñv ag-enep dit. Sevel a rin, hag ez in etrezek va zad, hag ez livirin dezañ: va zad, pec'hed em eus a-enep an neñv hag en da enep; Sevel a rin hag ez in etrezek ma zad hag ez larin dezoñ; 'ma zad, pec'hed em eus enep da'n neñv hag en enep doc'h. Sevel a rin hag ez in etrezek ha ma zad, hag ez larin dezañ; "ma zad, pec'het em eus enep an neñv hag enep doc'h. 20. Neuze e savas hag e teuas da gaout he dad. Hogen, pa edo c'hoaz pell, he dad a Hag hen sevel ha dont da gaout he dad. Evel ma zedo [sic] c'hoaz pell, he dad her guelaz "Pell edo c'hoaz, met e dad a welas anezan hag e voe leun a druez outan; Ha sevel a reas hag ez eas da gaout e dad; met pell ez oa c'hoazh, pa welas e dad Ha sevel a reas a mont a reas etrezek e dad. Hogen pa 'vedo c'hoazh pell, e dad en Hag e vab hag ez tae etrezek e dad. Met pa oa c'hoazh pell, e dad er gwele hag en Hag ez savas hag ez eas etrezek e dad. Hogen pa oa c'hoazh pell, ez [sic] dad en gwelas hag en Dorn-skrid Santes-Anna Jean Marion fin an 18ved kantved Jacques Giquello 1818 Corneille Le Diot 1854 Jean Dano 1861 goutantein ag pe vezai bet devezai en devoé, devehé caret stad er heh pautr, ma karzé ac né vennas bèt-ha temall enta fachet imur ha ne kleuet maez, evit moc'h. Jacques Jérome Buléon er peh a lausquét de carzet en ean en torr é nàn é pautr, ma mem debrein quet antréin dehou en bras à vennas quet kement-sé mesat ar Larboulet 1904 zaèbré el zaibrein guet devout er devehé bet taibrein ag er karzé memb ag er boéd deston ma tas dispigneu e guement-cen monnèt én ty. ha ne vennas moc'h. 1911 13. mess er iouanquan, pèhani a oué ingrat ac ul libertin, a zastumas quent pel er peh a appartené dehon, ac a bartias eit ur vrou forh pel enn intantion a vout liproh de ober y fantasie ino, hum daulas den debauche. Quenréh ean e yas peèl doh er guaer, hac e hum laquas de zispign é zanné guet mèrhèt debauchèt. Un dé benec goudé er ïevanquan, arlèrh en dout pet tolpet tout er pèh e oai dehon, e ias de voïágeign i ùéz à vro ac e zispeignas in débauche tout er pèh en doai. Quentèh èl m'en devoé bet er péh e houlenné, ean e ziblaças a dy é dad hag e yas pêl doh é vro. Nezé, ean e halhuas d'en héli ré libertin èl d'hou, hag é bèr amzér e zispignas guet-hai ol é zanné. Un tammig amzér goudé, er yaouanquan e chairras rah e dreu hag e yas guet-hai d'ur vro pèl, hag inou ean zispignas, é héli ur fal vuhé, ol er péh en doé bet a vadeu. Edan bér, hanen e cher ol er peh e zé dehon hag e ia kuit, ér mez a vro, (d'ur vro pel). lonnet brutal er moh ag er pèh e zaibai carzet méz e lonqué dèbrein ag moh: mès hañi y dat der rai a gaus ac ne fautai É dad e zas ket monet én 16. Ha ean e Ean en devehé Ha eñ karet Eñ en devehe C'hoantaet C'hoantiñ a Youl en doa Idañ bèr, er zé; mess bouéd e rait er mòh de daibrein ag er moh; maes er bouied-ne hré dehoñ pedein guet d'ur hroaidur quet dehon enta ér maez ti. E dad e garezé karzet débrein kargiñ i gof karzet kargiñ e en dehe rae kargiñ e da gargiñ e gof pautr iouañk e hanni né ré dehai. garguein e er méz e hanni ne ré a moh; me de zèbrein. er vadeleah quen dinatur. onet in ti. aveid er zas enta ér kargein é ag er bouid e gant ar gov gant ar leuniñ e gof gov gant ar gant ar gemér é dreu dehon enn ur gofe, maes zaibré er nehai dehou. hanni ne ré brassan, Hraccen en pedein de mez eit er gov get er oé taulet dehé, c'horreenn a sklor a zebre ar gant ar pezh a restajoù a hag e ia kuit, ér stad quen hanni ne rai mouh-hont e dehon de tad e sortias zonnèt abarh. pedein de bouitaj e mes hañni ne zebre ar moc'h mes c'hlorad a chome àr-zebre ar méz a vro. Mès triste é tas dehon. hoarné, hag zèbrein. ac en hum zonet abarh. zèbré er ré dehou. moc'h; mes den ne rae ket zebre ar lec'h ar moc'h, ha den é hobér chonge dehon hanni ne ré laquas d'ir moh; mes heni n'o rae dezoñ. moc'h; ha moc'h; ha ne rae dezoñ. chervad ha get ag y vonheur dehou pedeign. dén ne ré dezoñ. den ne rae den ne rae er baillardigeh, a ziaguent, zaibrein dehou. dezoñ. dezoñ da Inou, doh anehai. zebrel. hum durel 17. ac ean a laras Anfin ean e Anfin ion Donnèt e hra Neoah ean Nezé, é Nezé é ta choñj 17. Nezen é Hum lakat e Neuze eñ Mes pa za Met ar-lec'h Neoazh, eñ Mes pa zas d'er fallanté, guet en zistroas doht-zistroas doh chonge hum laquas tistroein doh dehoñ ag er gér tistro doh hras érfin de doa soñjet dezoñ distroeiñ bout daet en em dezoñ distreiñ ean e anquin t'ou é hunan ton i huenan, dehou nezé de chongeal t-on é unan, […] tou é unan chonjal erhat ennoñ e-diouzhtoén e-en-dro e-zistroas diouzhton-eñ zismant ol é zanné. 14. ac a zispignas é ber amzer ol er madeu en devoué casset gueton. Arriue a ras ur famine vras err vrou é pehani é oué, ac ell nan devoué mui nitra de brénein bouid, é santas nanh arlarh en Couéh e ras imbérr ur guêteri vras ér hanton-zé, hac èl ma hoai paré ol é dreu, Maes, goudé en dout tout dismantet, en hum gavoet e ras ir vro-cen ur famin vras ac n'en doai nitra. […] "Arlerh m'en devoé dispignet ol é zanné én dibauche hag él libertinage, é tigouéhas ur guêrteri vras ér vro ma oé." Hag, a greis el larganté e péhani oé aguênt, é tas de vout peur Arlerh en devout-ind daibret rah, ur guèrteri vras e sàauas ér vro-hont de béhani é oé oueit hag ean hum gavas ér vrassan peuranté. Ardro er prantad-sé, é koéhas ur gerteri vras ar er vro. Eit harz doh en nan, ne oé ket pèl é fondein é zañé. Ardro er preñtad-sé, é koéhas ur gerteri vras ar er vro brassan […] hac e laras guet un ton hirvoudus […] enn ur laret […] ag é eurustèd quentan, ha doh-t-hou é unan ena e lar […] én-hou é hunan ha de larèt […] ean e laras […] 18. mé sauou, ac hieie de gavouid, ac me larou dehon: me zad, péhét é mes inemb den néan ac inemb doh hui meme. I han enta de bartie, me iei de ti me zad ac me larou dehon: Me zad, me mès péhet inep d'en nian ac inep toh. Me sauou a vamen, me yei de gavouèt me zad, ha me larou dehou: me zad, péhet é mès énep d'en nean hag énep t'oh. Me sàuou a vamen, me yei de gavèt me zad ha me larou dehou: me zad, péhet e mès énep d'en nean hag énep d'oh. Me saùou a vamen, me iei de gavet me zad, ha me larou dehou: Me zad, péhet em es énep t'e [sic] Zoué hag énep t'oh. Me saùou avamen, me ie de gavèt me zad, ha me larou dehoñ: Me zad, pehet e mès énep de Zoué hag énep t'oh!..." 20. ean a sauas enta aben ac hum lacas enn hent. Quent ma arriauas y dat doh er guilet Quentéh ean e gueméras er resolution de retourn de gavouét é dad, ha d'avouéeun Ion e bartias ac e ias de gavoet I dad. I hoai hoàh pèle, à p'ir güelas i dad péhani e Er chonge e zou deit dehou ag é dad e hra dehou seuel quentéh hag hum laquat Seuel e hras enta, ha monnèt e hras trema é dad. Pèl-oé hoah, ha neoah, é dad er gùélé é Seùel e hras enta, ha monet e hras tréma er gér. Pel e oé hoah, a p'er guél é dad é Seùel e hras enta, ha monèt e hras trema er gér. A ziabèl é dad en doé eañ hanaúe [tsic] é tonet; hag galleg Jean-Baptiste Oliero 428 1912 Sylvestre Séveno 1913 E. Ernault Sarzhaw 1876-1878 Loth Gerveur 1890 Loth ar Gemene 1890 hag é lar ha de laret unan, ha eñ hunan, eñ a lar barzh ennoñ diouzhtoñ mem, eñ a Loth an Houad&an Houadig […] […] doa laret […] e-gunan, a es-unan, laras […] Loth Groe […] laras […] hag ez laras 1890 […] 1890 13. Hag un nebed déieu arlher [sic], er mab iouanakan, goudé bout tolpet rah é dreu, um lakas én hent eit monet d'ur vro pèl; hag énou dimantein e hras é zañné é Un herrad benak arlerhn er pautr iouank, goudé lann doé dastumet rah é dreu, e ias ér méz ag er vro, pèl doh er gér, ha chetu ean é fondein é zañné, é hober chervad ha hoari gaer é fal gonpagnoneh. Hag un deiz bennak àr-lerc'h, ar paotr yaoaunkañ a pa doa serret kement en doa, a zo aet d'ur vro pell; a pe'z oa anezoñ ahon, eñ doa fondet e draoù ez veviñ er c'horolloù. Pas pell a zeizoù goude, ar mab yaouankañ, gant e zanvez serrt dezoñ, en em lak a-barzh an hent evit mond d'ur vro pell, hag eno eñ a zispign e zanvez ez veviñ er bailhardegezh. Hag un nebeut dezvezhioù goude, ar mab yaouankañ, ar-lec'h bout dastumet kement hag en doa, en em lakas en hent evit mont trema ur vro pell bras, hag Hag un deiz benak àr-lec'h, ar mab yaouankañ en doa serrt ar pezh ay ae du-hont hag eñ en em lakas en hent evit monet d'ur vro pell, hag eñ a zispignas holl e draoù 18. Me saùou Me saùou a Me a savo, Sevel a rin, ha Sevel a rin Me a savo Sevel a rin, ha Hag e berr a ha me iei vamen, me iei ha me ay ay me ay ay da hag ez in ha me ay ay me ay ay davet zeizioù goude, de gavet me de gavet me de gavet ma mazh zad, ha trema ma da gavet ma ma zad, ha me ar mab zad ha me zad ha me zad, ha me a me a laro zad, hag ez zad, ha me a laro dezoñ: yaouankañ, larou larou dehou: laro, 'ma dezoñ: " 'mazh larin dezoñ; a laro 'pec'het em gant ar pezh dehou: Me Tad, péhet em zad, pec'het zad, pec'het 'ma zad, dezoñ; 'ma beus enep da'n en doa zad, péhet es énep de em eus em eus enep pec'het em zad pec'het neñv hag enep dastumet em es énep Zoué hag énep diouzh an da'n neñv hag eus enep em eus enep doc'h […] dezoñ, 'n em d'en nean, d'oh, neñv ha enep dit […] da'n neñv doc'h hag lak en hent hag énep diouzhoc'h-hag enep enep da evit mont d'ur d'oh […] c'hwi. doc'h. neñv […] vro pell-pell, 20. Ha ean, Chetu ean enta Ha eñ saùet, Hag ez hag eno eñ a saùet nezé é vonet kuit ha aet da savas yac'h zispignas e ha de gavet hag é tonet de gavet e dad, ez as trema zanvez ez é dad. Pe oé gavet é dad. ha daet e dad e dad. Mes veviñ er balhardegezh. hoah pèl, é dad er guél ha get truhé doh tou e Pèl bras e oé hoah, pe oé bet guélet get é dad hag hag er gwelet, evel ma oa anezoñ pa'z oa c'hoazh pell, e dad en gwelas Penaus é hrér sin er groéz? -142 143 148 150

Timm, Lenora. 'Word Order in 20th century Breton'. Natural Language and Linguistic Theory, vol. 7, Aug. 1989, pp. 361-78. 430 

XSVO ha SXVO en destenn orin.

  Barzh amañ zo bet lan a dud, 'barzh ar vro-mañ, a zo aet kuit, a zo marv pell 'zo, a oa tud a laboure, a zo chomet paour hed o amzer Kozh pe yaouank, brav pe vil, paour pe pinvik, me 'droc'ha-me tout an dud 'barzh ar memes hirded just èl ar lann hag ar brug 'ba' amañ.

	Ha neusen vese kemeret ar musul neusen g'ur g'ur… g'un tamm koad Ni rae ur bochad koadajoù d'an amser-se kar hè blege aes a-blad ha c'hwi stoke anehoñ en andred euh… (àr ront kàer êl-se) en Stagadenn I: E.S.2 Ur bochad oa… 'noa o douar o-hunan Moc'h vese ur bochad iwe, d'an amser-se Stagadenn I: Mari. oh pas, ne nin tchet maîn dam ha hwezè ou bagad hèlsen de heul ou mamm alèc'h hwezin neyet ha honèc'hbasè ba Botcheden, ou djér vras èl ma djér mân hwe: "mônt te glac'h koèt oc'h nezen!" mè hi woè pic'h bou hwoè me mes pet djwelet arélaw gouèt nezen tout dam ha nezen tréy en daw ijen hag e jow ha jow yè c'hok pa wè gowéyt mal zawt ton te djér, tân hwezè djenin gozéy dahmat ousot Stagadenn I: E.S.3 1 vilionoù... a zo yac'hus C'hwi 'wela	LP LP LP LP LP SN LP LP LP LP LP LP LP LP Isl	XVS SVO SVO SVO OVS ne V V1 XVS SVO OVS SVO boud SVO SVO … O LP V1 LP SVO LP SVO
	Kar c'houllent ked boud er skol e lec'h arall 'Vez ked gwraet kén N'eus ked netra start ebed pa oar un den gober Ha faote ked mankoud Faote ked 'n em vankoud Ha c'hoazh… n'eo ked c'hoazh labourad ken ar fin vese ked gwraet an traoù b'ar c'hampagn kén. Hag an akasia, oa ked droug nawazh ne oa ked c'hoazh re… àr an taol tiens kar vese ked kavet. Me… m'oa chomet ba'r skol c'hoazh, ba amañ med oa bet ret diñ chom ba amañ ke neusen oa red gortas pewarzeg vlez eid moned 'r maes oa red chom daou vlez c'hoazh da rusal ma botoù amañ, ba'r skol Ha ma soñj oa c'hoazh chomel é labourad àr micher ma zad Heñv rae koadajoù heñv rae toud, toud ar pezh oa... charonaj ha toud kwa Kar ma soñj oa chomel ha chomet on kwa Chomet on iwe Neusen 'moa 'n em rantet kont penaost… renkehen bet chomet pelloc'h ba'r skol Ha toud pezh 'moa klewet, 'moa desket ba'r Faoued oa chomet ba ma fenn. Aessoc'h evit ba'r skol… evit p'oan ba'r skol. c'hwi 'gaosa ar vecher karrour ? ah beñ ar vecher karrour vese gwraet… ur bochad traoù {geti} Presourioù vese gwraet ged maoutoù koad ha vese gwraet toud ged koad Kerloù-moc'h vese gwraet ur bochad Ba'r c'hraouier heñ, vese kerloù eid kass ar moc'h iwe Gwraet vese a beb sort gwraet vese a daou pe tri sort bennak… Karrikelloù sur awalc'h, ha grennoù, n em okup a traoù ha toud Mikanigoù lan ha tout ni beus bet gortaet. ba'r vecher karrour oa ur bochad traoù… d'ober… en amser-se Rodoù-karr a oa… oa dichañch d'ober Dichañch… {d'}an hani oa, an hani oa é komañs ged e vecher ront êl-se a vese ba ur … fouchelek (?) eid kavouid ar musul douzh ar c'herl d'ar beg An traoù-se oa c'hoazh re… an traoù gwashañ d'ober. ar c'hastelloù-karr vese labour ichtel, ba 'n tombereau met… Ur bochad traoù oa da, da, d'ober chtel douzh ho soñj oa ur bochad traoù En amser-se vese troc'het toud ar c'hoad ke vese an heskenn, an heskenn (??) êl-se Vese tapet plateauoù douzh… douzh ur c'harrdi bennak, douzh ur solier bennak… Plato a vese… sec'h, ken vese… paset-sec'h dehe Toud an traoù vese stard d'ober en amser-se Ar-lerc'h vese red neusen rabotad 'nehe, rabotad vese poan iwe… Ha mond 'n ivin, neuse… da dirostad ar c'hoad gant ur… riflar, a vese graet a hennezh àr-lerc'h neuse, g'ur varlope, neuse unan a vese houarnet-tost, a-gaos vehe ked bet toulloù er c'hoad… c'hwi chome plaen gant an tammoù koad… oa ar gwashañ d'ober Ker oa red deoc'h kaoud soñj douzh ur bochad traoù Oa red kaoud tri blez evit desko ar vecher med vese red gober an hent àr-droad lïes awalc'h… 'meus lâret deoc'h e oan aet àr-droed da Kerales a so ba ase, marse 'mañ… 6 kilometr bennak diac'hamañ. Ha oamp aet 'hed al linenn-houarn a basse ba'n dan ba'n amser-se. Ha 'aemp àr-droad ha oa ur sammad traoù genomp peb unan, ma zad ha me ha hè rae ur bannac'h kafe en ur redout êl-se. Àr-lerc'h neusen lamet ar c'hoad douzh ar solier pe douzh ar c'harrdi, vese komañset êl-se aer vese ur bochad meur a wezh pa vese àr an aod kwa… da gomañs êl-se Me lâre Med an an traoù arall 'deus chañchet iwe Vesent gwraet ba… ba'r gêr. kar, 'm eus bet ur scierie durant deg vlez Ha ni brene marc'hadoù koad ha ni droc'he koad durant ur mis pe daou Neuse. Neusen vese gwraet ur bochad loñjeris Ha ni rae iwe… barrikoù Ni laboure c'hwec'h mis barrikoù Ni rae re newez ni arañje re gozh iwe Ni rae douzh un huit… douzh un huitième d' vond betag un don a c'hwec'h kant litr. ya gwraet vese an trañkoù (?) bepred Ya med aessoc'h oa labourad unan bras eid unan bihan Ya kar en amser-se vese gwraet toud… ar ritennoù vese gwraet da lakaad an tal vese gwraet touch an don, g'ur… g'ur… g'ur benveg unan ha vese gwraet aspenneg a gement-se c'hwi gompren neusen, tomme c'hwi a… c'hwi lakae kerloù-houarn àrne, àr ar golo 'wid komañs ha' ha c'hwi starde ho press ha c'hwi c'hwlebe vese red o gwlebo ur bochad ??-se vese raemp ur bochad, durant c'hwec'h misad bennak ar blez, e raemp re newez hag… tarañjemp ar re gozh. Ba'r vro, en amser-se vese gwraet ur bochad chistr Toud an dud 'noa barrikoù en amser-se, toud re gozh vese arañjet toud pezh vese moian d'arañjiñ vese gwraet… en amser-se ni brene-ni ar marc'hadoù koad. Ni yae da glask da goad Pont-Kelleg, meur a wezh pa vese gwraet… an troc'h. Vese kistin, re… re ha oa yaouank, re ha n'ouiañ ked pegement oad vesent naw blez pe daouzeg vlez Med pezh oa ba'r c'hoad vese poan tapoud nê koad a oa yaouank kwa andred anehoñ. n'eo ked pell douzh ar Faoued Med ur bochad neuse oa pinvig 'noa feurmet o douar d'ar re rall kwa D'an amser-se vese ur bochad tud ba'r foarioù. ouin tchet mè dék vléy mè me houlin tche maîn hinèc'h kaféy ha hwezè gaèyt dje zegal me lara doc'h mes maîn paset oun amzer bourab ousot hwezè ou basinad kod dèhè dje ledu mè reze zè goudwac'het ha hyè de glac'h ou gatchelat koèt ba hoèt ha hwezè hober krepac'h nezen ha hwezè harat gozéytch dahmat sâset trow bepet hwezè en daw ijen hag e jow tout an tad-paeronoù en doa bet e'it e vugale, ne oa ket hani doc'hte a blije dezhañ SN ne V SN ne V SN ne V SN ne V SN ne V SN ne V SN ne V SN ne V SN ne V SN ne V LP SVO LP V1 LP XVS LP V1 LP SVO LP SVO LP SVO LP SVO LP Pred V LP Pred V LP XVS LP OVS LP diverb LP SVO LP SVO LP OVS LP V1 LP OVS LP XVS LP Pred V LP Pred V LP diverb LP OVS LP XVS LP SVO LP V1 LP SVO LP SVO LP OVS LP XVS LP XVS LP V1 LP V1 LP SVO LP SVO LP XVS LP Pred V LP V1 LP LP XVS LP V1 LP V1 LP V1 LP V1 LP V1 LP V1 LP V1 LP V1 LP SVO LP XVS LP OVS LP SVO LP SVO LP LP OVS LP V1 LP SVO LP SVO LP XVS LP SVO LP SVO LP SVO LP SVO LP SVO LP Pred V LP Pred V LP OVS LP V1 LP SVO LP XVS LP SVO LP SVO LP SVO LP V1 LP OVS LP XVS LP XVS LP SVO LP OVS LP OVS LP SVO LP SVO LP V1 LP SVO LP SN ne V LP SVO LP XVS SN ne V SN S ne V LP SVO LP V1 LP SVO LP V1 LP V1 V LP V1 LP XVS V SN S ne 'Wele ket 'met gouloù, pilerioù hir. SN ne V Ha eñ mont ha laoskel an Aotrou Doue ba' aze, ha eñ kuit LP diverb du-se zo unan a zo splann, a zo uhel LP XVS SVO A ya ar muiañ vese gwraet ged kistin, derw iwe LP XVS med ba'n derw vese ur bochad déchet. LP XVS an akasia a blege aes… en tan LP SVO 'oa ur vecher a… kaled an taol gober LP V1 med honnezh blije diñ ur bochad. LP OVS Med ni lakae un trebez ha vese… vese ked… forzh… forzh ihuel àr an douar LP SVO ha neuse ur gleust (?) tan oa neusen a (??) ba kreis ar varrik à peu près LP SVO Ha 'n tan a yae betek… LP SVO ar flamm zae er maes dre ar beg heñ LP SVO Vese red gober tan, ur bochad tan LP V1 Ha vese red, vese graet da c'hwlebo, da c'hwlebo berpet ba 'n diabarzh, a-benn b'an diavaes LP V1 Ni boa… ur benveg neuse a oa ur… ur c'har??? unan dir êl-se LP SVO ha vese ur viñs LP V1 ha c'hwi sterde hennezh LP SVO C'hwi lakae 'nehe boloù getoñ LP SVO kar ar varrik-se vese… LP SVO c'hwi gompren LP SVO pehe bet drailhet toud ho koad LP V1 tew vesent LP Pred V kerloù tew vesent, a vese stoket anehe gant marzholoù bras, a-gaos vese… just ar c'hoad kwa LP SVO Geo, gwraet ni beus bet, durant ar bresel LP V1 da sikour vese lakaet LP XVS c'hwi gave LP SVO ha vese red deoc'h moned àr-droad getoñ kwa LP V1 A, ya, en amser-se vese poan LP XVS Med àr-lerc'h neusen vese kavet kerloù c'hoazh. LP XVS Ah, ya, ni rae 'nehe hon-unan LP SVO ha vese gwraet stumm dehe LP V1 kar… ur gerlenn, honnezh even LP SVO Renket vese gober tumm… tumm dehe (???) LP V1 eid kement-se vese red bazhatad nehe diàr, (tan) àr-lein… pas, pas a-blad LP XVS c'hwi vazhatae nê o si LP … SV p'gwir ma zad oa karrour ha… tonellour Isl … SV En amzer 'm boa-me komañset vese gwraet kirri, ur bochad get rodoù-koad, charabañoù. Isl … V Pa vese, be vese… un engrenage ha vese ba'r c'hoad bon beñ vese … brein vese ar chanenn Isl … Pred V Mod arall, a-dal a ouier… oa ked gwazh an traoù arall iwe Isl … V Benn vese… 'benn vese… 'benn vese lakaet hennezh ba'n tan, hennezh astenne Isl … SV Ha pa vese taolet doùr àrnoñ neuzen, vese {stardet} Isl … V Pa vesec'h 'troc'ho koad, ged an heskenn evel-se, vese red deoc'h laoskad… mond n'ivin ged an heskenn Isl … V Kar ma yae a-barzh, hi goupe ho tamm koad re bitig. Isl … SV Ha ma chome re er-maes, pese ur bochad muioc'h da lemel douzh ho prancard àrlerc'h… Isl … V Kar… toud ar c'hoad neusen goude vesent troc'het pezhmod evel-se, vese ar plegoù karr… toud toud ar c'hoad, toud sort an heskenn sort-se Isl … V Ha benn eh arrïemp (h yeremp), neusen ba… ba'r feurm neuse vese ur peisant é c'hortas ahanomp Isl … V Isl … SV Ha ma oa bitig, c'hwi gompren, oa ked (troad) Isl … V pa 'moa labouret a-barzh 'm boa droug-brec'h. Isl … V kar ma c'hwlebec'h ked, c'hwi c'helle c'hoazh faouto ho koad dre an hanter. D'an treus… Isl … SV Ha pa faoute ho tamm koad, 'poa c'hoazh ur labour (???) àrlerc'h. Isl … V Hag a-vusul sterde anehoñ, c'hwi lakae ho kerloù. Isl … SV med… a-vusul sterde êl-se, c'hwi wele awalc'h Isl … SV ma strake ked netra, c'hwi lakae an eil kerl, an trivet, àr ar lein dezhoñ ha vese sterdet neusen… Isl … SV =147 a frasennoù Denekaos, Berne n'eo ked pell douzh diw gêr êl-se kwa SN X S ne V ne oa ked med diw pe teir buoc'h kwa SN ne V N'eus ked kals a zouar SN ne V med meur a lec'h ne oa ked med unan (?) SN ne V An hani 'deus ked med diw vuoc'h, c'houne ked kals a argant SN S ne V Ni beus ked anavet ni, an dud a oa ba eno. SN S ne V 'Meus ked anavet nann SN ne V gava (?) ked med traoù bennak kwa, suñkr, halen ha petrol kement traoù ha toud kwa SN ne V D'an amser-se an dud n'ae ked d'ar foarioù SN X S ne V Oant ked forzh kozh nê (?) SN ne V oan ked me forzh bras ase SN ne V Oa ked stank SN ne V Ba tal an ilis ke oa ked plassennoù qui colle d'an amser-se. SN ne V oa ked gwraet anwoù SN ne V ar mac'had hag ar foar… chañcha ked kals SN ne V Ya ya, an traoù so mad, ya LP SVO Ni lâre-ni "Biene" ya LP SVO a-viskoazh 'meus bet klewet lâred "Biene" LP XVS Berne so ba… LP SVO Ni 'beus douar-arad a ya da… touch d'an douar Mêllonn ma karet Mêllonn… da Gwelegouarc'h memb LP SVO boud so lodenn n'eo ked bras a doucha d'an douar Gwelegourac'h, Pontuler ase LP boud V Ploue, 'n Ignel, Karnassen, Prijieg, Berne ya toud beteg ar c'hêrioù-se LP diverb Ha tost-mad douzh ar Faoued ba amañ ya. LP diverb Beñ, ni so ni so apeupre d'ar memes hent LP SVO marse ni beus muiikoc'h hentoù d'ober eid mond da Bloue kwa LP XVS Eid mond da Bloue ni beus daouzeg kilometr LP XVS eid mond d'ar Faoued ni beus deg LP XVS Med geo, douar Berne, ba Berne oa ur bochad peisanted LP XVS me greda oa daou.. deg feurm ha tri-ugent, dre toud. LP SVO Ba parres Berne, marse oa muiikoc'h LP XVS ke boud oa feurmoù lec'h ne oa ked med lod an dud, ne oa ked med diw pe teir buoc'h kwa LP boud V ba meur a gornad 'st êl ba Lianeg (Léannec) ba Kerbilhed (Kerbillet) oa daouzeg feurm ha n'int ked pell douzh amañ. LP XVS Daouzeg feurm ha ba isellikoc'h oa diw pe pewarzeg feurm ba'n tachadig oa ked forzh bras LP XVS C'hwi gompren LP SVO Ha pe un den med toud ar c'hêrioù neuse b'alese ba meur a lec'h oa pader… pewar pe pemp feurm LP XVS an traoù-se zepante LP SVO Med an douar vese labouret… LP OVS toud an dud a vewe kwa LP SVO med heñv vewe memestra ged pezh en dese, eid paeo kwa (?). LP SVO Ba Berne oa maner Kerloa oa lâret med ur maner unan kozh LP XVS eno oa tud-kar diñ LP XVS Herve (?) vez gwraet douzhte a so chom ba maner Kerloa LP OVS An dra so ur maner ha so a-gozh (?) kwa LP SVO ma zud marse 'noa anavet lod med pas me LP SVO Geo… Komersision, artisanted ha komersision mod arall oa un hanter-kant bennak d'an amser-se LP XVS Tre med ba'r vourc'h ba amañ oa daou voulañjer LP XVS Oa daou vo… tri bosser LP V1 Oa daou, daou zen ha rae… labourad-houarn kwa LP V1 Hè houarne 'c'heseg ha toud LP SVO Oa daou re ha rae ar vecher-se ba Berne LP V1 Tri ha unan neuse oa ur mekanissieñ ha rae, ha laboure ar benvegoù agrikol kwa ma karet LP OVS Oa neusen bosserion oa daou LP V1 tri bosser oa iwe LP OVS Oa neusen c'housselier (? 5:49) LP V1 Massonision oa ur bochad. LP OVS Munuserien, tud ha rae meul (?) oa ur bochad iwe LP OVS Me greda daet toud oa hanter-kant bennak ??? glaske toud kwa. LP SVO Ha ipissirioù vese neusen LP OVS d'an amser-se oa teir pe pader bennak ba Berne LP XVS Ha vese serret LP V1 Danvez meur a wezh oa ur bochad traoù eid gwloan, eid gober loeroù, pulloverioù ha traoù sort-se kwa LP XVS Oa teir pe pader epissiri bennak sort-se hag a rae kanetoù ha c'hoarielloù d'ar vugale. LP V1 Toud an traoù vese kavet ba'r vourc'h ya. LP OVS Toud an traoù vese kavet ba amañ 'ni boa LP OVS d'an amser-se oa un dok ba Berne LP XVS An dok ya, an dud-se oa bet ba'n Amerik, ar re gozh kwa LP SVO 'meus soñj 'moa gwelet lod douzhte med pell so LP V1 Oa bet LP V1 an dok-se 'noa dalc'het pell LP SVO oa bet pell hent ar vered ase ( 7:15 ?) ??? ur bochad LP V1 Med mod arall, an dud neuse vese kustum mond ba lec'hoù eid moned (?). LP XSV Kement traoù ha toud, kafe, suñkr, danvez kement traoù ha toud vese kavet, apeupre toud an traoù kwa. LP OVS Hè oa bet ba'n Amerik… da gomañs LP SVO Med an traoù-se so kozh LP SVO 'meus soñj 'boa gwelet ar re gozh LP V1 ke ar vugale d'an amser-se vese kasset da glask bara LP OVS C'hwi wele ur bochad tud n'anavet ked kwa LP SVO Tud ha oa er ??? kwa (8:12). LP SVO Dam ya, foarioù e-leizh, vese ur bochad loened keseg ha saoud neuse ur bochad moc'h iwe LP OVS Me greda vese gwraet foarioù a-bad ar blez LP SVO A-bad ar blez e vese gwraet LP XVS A-bad ar blez vese gwraet foarioù LP XVS petramant 'c'houllent getoñ ma vo moian gober LP XVS pe… ??? vese gwraet a-bad ar blez d'an hañv d'ar gouañv LP OVS med ba amañ vese gwerzhet ur bochad traoù d'an amser-se LP XVS Ba tal an ilis vese tal an ilis an hent Ploue LP XVS ba ase so ur blassenn vese tud iwe ba tal an ilis d'an amser-se. LP XVS unan oa ba tal ti an dihuel vese gwraet ar blassenn ba tal ti an dihuel LP XVS med un arall vese gwraet plassenn an ilis anehi kwa LP OVS Saoud oa ur bochad LP OVS gwraet vese ar foarioù a-bad ar blez LP Pred V oan ked med pemp blez oan kasset da glask bara d'ar vourc'h ya Isl … V Ke be nese an dud loened da werzho, ouiañ ked penaos rae goull ged ar maer Isl … diverb Pa nese an dud loened da werzho vesent gwerzhet ba… Isl … V ma vese ked ba amañ vese kasset ar loened da werzho petramant d'ar lec'h arall kwa Isl … V =100 a frasennoù ha hwezèn tche djèhet SN ne V sort o tchet paset tchîn SN ne V dôn de djér de zék eur behnèk, ko yerim tchet c'héy dihuét SN ne V hwezè tche pikol mè jicht SN ne V hwezè tche chouchen SN ne V hwezè tche nitè mè jicht SN ne V bhemân glaou tchet nitè tchin SN ne V ha wè tchet klaou nitè… SN ne V ho pas, meche jôj tchin SN ne V jâmes hwezè tche achi SN ne V ha hwezè tche nitè tchîn SN ne V wè tchet grèyt labouriaw sort-se tchîn SN ne V neche moyân gober SN ne V d'an dè-se hwezè tche pinwik èl-se 'n dud dam SN ne V (nezen hwezè aé zèc'h?) an dud ouiyè tche petè wè oun dra vad nezen SN S ne V hwezè tche mè bara zegal ha krepac'h SN ne V de n'amzer-se hwezè tche kaféy SN ne V ha hwezè tchet tôzet bleud na nitè SN ne V mè ouyi tchet mont de Grohonek djuze a dro foén?" SN ne V (hwezin tchet pèet a mod rèl?) ha nân, péy bet hwezè tchet hat! SN S ne V neche nitè bet SN ne V ha djemet meche gèyt SN O ne V ha hwezè tche ichi hé c'hrepac'h SN ne V mè mod rèl hwezè tchet c'hèt krepac'h d'en dud dam! SN ne V ha hèlsen n'euzè tchet anoet SN ne V re tchet krâmpouen bet dehô SN ne V hinèc'h ne tche mè ou lér bot hnô SN S ne V ha n'èrèl rè tche nitè SN S ne V ba tout eur feurmaw hwezè tchet gaèyt, na ba bochad whe SN ne V ko hwin tchet hwi gober SN ne V ne rim tchet ni pikol mè bep pemzektéy ousot SN ne V me oan tchet maîn forc'h kouc'h ben wen woèyt dobe krepac'h SN S ne V ouiyn tchet maîn sâset tout matac'h SN ne V n'oun tchen kouchtim-sen dober" SN ne V hwanec'h wotchet maîntchourez de rezen dam ba feurm rèl SN S ne V "mè ouiyôn tchet ma goulay hânéy dotè mônt." SN ne V Louys houlè tche mônt SN S ne V ha Hânrièt woè tche salvar èyt mônt hwe SN S ne V moè tchet maîn dihuét pen hwin woèyt tober c'hrepac'h SN ne V ha me mâmm ne oulenè tchet hânéy do réd èl dober c'hrepac'h, mè dimen SN S ne V mè hwezè tchet losket dober SN ne V (hwezè c'het tchomaîn biléytch dje koèt nezen?) ya, ha hwac'h pezè tchet foc'h zèc'h hwac'h SN ne V "neche laket banac'h traw bet tchenoc'h bahâsen, plac'h!" SN ne V "mè meche afer a traw maîn."(…) SN ne V ha me houlin tche maîn hinèc'h SN S ne V "ha ya, mè meche losket banac'h traw bet tchenoc'h hâsen ousot !" SN ne V ya mè hwin tchet fritet mad eitô SN ne V oèn tchet dru hwoac'h SN ne V (de n'amzer-se hwezè tchet chtiket n'uyaw de yér?) nezè tche gaèyt ba kalz a lec'haw SN ne V nann, tchè hwezè tchet SN ne V de gwoâ hwezè tche c'hèt bot te yér SN ne V hwezin tche débet: SN ne V hwezè tche gouyet laho nhè SN ne V ha hwoac'h, nezen hwezè tche traw beye, na deweriaw de beyo hwe SN ne V mè meche jôj tchin SN S ne V ba Brezel dehô mâ woè tched an dud ba bidjin SN ne V drèmâ ne woè tched bet tchemse hwoac'h SN ne V mè hinèc'h nerche bet ankouèyt tchen biôn è woè pet ankouèyt réy dehô mâ SN S ne V meche jôj adal pesert klas SN ne V ban douar hwezè tchet labouret 'n hânter a n'amzer SN ne V hwezè tche mè ba dewèc'haw ha ba lân SN ne V hag an traw n'in tche woè mèt a wèlhat goudewèc'h SN S ne V behmâ nechet brezeliaw tchîn SN ne V ha nezen, merawac'h hwezè tche djwèc'het vioc'h SN ne V hwezè tchet djwèc'het en traw hèlsen dam ! SN ne V mè merawec'h n'è tche jow SN ne V (…) ha me sad nwoè tche hânéy hwoac'h SN S ne V hwezè tche mè aréledjaw SN ne V me sad woè tche woèyt ba locht e brabân djec'h ebet SN S ne V wouyè tche châch tu dehi SN ne V ha meche gaèyt tréy nec'h, mè dréy drès SN ne V (mè ba hâse o tad n'woè tche kals a djezek?) o mè woè tche posip SN ne V woè tche mè dawzek doharad douar hânter ben hwin ni ba hnias SN ne V ha hwezin kaset de warn sawt de lanawierh LP V1 ha hyin de douch er hyezek de drôayn douar LP V1 mè alèc'h hyin de zikour ahnô dro labourat LP XVS ha hyin de drouho lan a de drouho bohnél ha dober fagot ha de drouho foén LP V1 alèc'h nezen hwoè yer neyt LP XVS ha hwezè oun tamétch lueur hèlsen de drouho n'eyt LP V1 ha hyin de jero hnô a vrahadaw LP V1 ha hwezè chtèdet LP V1 ha hwezè digaset de djér nezen LP V1 hwezè chariet LP V1 ha hwezè ou baterié, inyôn viân LP V1 ha hwezè tchezek doti LP V1 ha hwezè laket de zono LP V1 lod hin di, tèr djerc'h LP XVS hwezèn hôn nezen dje moc'h de foér, ped jaw tri miz LP V1 hwezin hont te foériaw ha pardôniaw LP V1 ha hwezim bagadaw potred ha merc'hied LP V1 hwè klawet dud kâno, hwitèllat ha hober jeu nezen LP V1 ha cheto nezen, n'eur woè n'eur de yerout LP XSV pardoniaw n'amser sen hwezè bourapaw eyt hma behmân LP SVO me lar me pet maîn kawet n'amzer bourap, n'amzer hyin yawânk LP SVO me yè maîn ha hwi yè deheul peyt pot merawec'h LP SVO ha hwezè botchedaw bac'h LP V1 botchedaw hwezè ba pardôniaw LP SVO c'héy ha hwezè zayeniaw halse (re ha vese…) LP diverb ha c'héy hir halse hwezè oun don dotè LP SVO ha mod rèl hwezè botchedaw hwoac'h nezen, c'hey vra LP XVS ha hwezè prînet toc'h halsen ma kawèc'h galântet LP V1 hwezè lân bruch hèlsen a votchedaw LP V1 ur wec'h hwin woèyt hwoac'h ba paôn zân kadaw, ha ma bènwac'h LP XVS ha hwin woèyt deheul ou gamaradez rèl LP V1 ha goudouac'het fècht hwezè a blasen, èl wehè ba poc'h âze (goûd awalc'h 'ret fest vese àr 'r blassenn…) LP XSV ha hwi zâsè bahâse (on dansait…) LP SVO ha nezen, tamaw lôchaw c'hazen (raden) hwezè LP SVO ha hwi yè de éyvet ban tamânaw lôchaw c'hazen-se LP SVO an davarn hwezè ba hîno LP SVO ha hwezè geit lôcheiow c'hazen LP V1 tin te djér nezen, tout râno bagad hag o gâno ('taen d'ar gêr neusen…) LP V1 an dud yè de filajaw LP SVO ha hwezè klaoud n'dud hiouel ha kâno LP V1 behmân ya 'n dud ba n'otoyaw LP XVS ha mes jôj hwoc'h da oun èl… LP V1 me ya de nyôn ba oun èl LP SVO ho mechtra, mechtra, me zo maîn réy goc'h behmâ, tchen meche jôj tchin LP SVO me ouiyè maîn ou bochad dam! LP SVO mè ânkwèye mes LP V1 de zék vléy oun woeyt de houarn zawt LP XVS he nezen hwezèn kaset de houarn zawt de lanawyer LP V1 alèc'h yèn de heul me sad de labourat LP XVS an dè-se hwezè chtoup ha hwezè laket a tjidjen LP XVS ha hwi droè hanê dje tornad LP SVO ha nezen tapin chtoup djè djidjen LP XVS ha hwezè gèyt dimiaw djetô LP V1 (petè é n' dimi) hwezè laket de n'in groéj LP V1 ha hwezè laket tân bac'h nezen LP V1 hag chtoup hwezè losket LP OVS goudwac'het hwezè kouac'h, hwezè toc'h lake n'hè bha forn de ruo, ha brèayn n'hè LP XVS alèc'h nezen hwezè c'het neyo n'hè LP XVS ha hwezin laket ba forn ru nezen LP V1 tchè an dè-se ruè n'hor tout LP XVS hwezè c'het kase n'hè de prad gocht kaou dor LP V1 ha nezen yè ledu a prad LP XVS nezen hwezè implijet mat an traw LP XVS ya, ha traw dichtér, traw a n'int tchet jéret tchîn LP diverb de n'amzer-se, ba oun dèchen hwezè c'het djwisko ha mago LP XVS denekoz hwezè grèyt neut ha gloân LP XVS ha wezè djwisko 'n dud ! LP V1 me mes djwelet me mamm ha rè diwéd pep blé: djwédaw èl zo behmân LP SVO unyôn èy gober yanach, hag oun èrèl èy djwisko 'n dud: tôteriaw, jemechenaw, ha tout 'n traw LP diverb de me amzer, bara hwezè gèyt èy tèr zuhun LP XOV hénèc'h hwezè débet tout LP OVS bara djenéc'h hwezè pa yèc'h de glèc'h oun hânter behnèk de di bolôjer, pa hwezè pardôn ba horn LP OVS ha hwezè gèyt you-kod, ha krepac'h te léc'h LP V1 ha hwezè gèyt lec'h trow LP V1 (petè é léc'h trow?) de n'amzer-se hwezè pilédjaw LP XVS hwezè lake léc'h bac'h nezen a beupréy ou bilédjad LP V1 ha hwezè laket trow bac'h LP V1 trow wè dje ménaw got LP SVO trow drénkè tout LP SVO ha hwezè tape o goutèl ha drohet trâchenaw bras LP V1 ha hwezè laket ba chudjèl LP V1 an dud de zébo krepac'h dje léc'h LP diverb (pesa lod hwezè gèyt bara?) bara zegal hwezè gèyt: toc'haw dregôn luer LP SVO me zo bet maîn ba oun dèchen: LP SVO matac'h tri méyvel wè, di vatac'h a pemp a vugalé LP OVS me zo bet âse LP SVO hwezè gèyt forniad LP V1 mè dèzhe wè ou hartél LP XVS hiri ma forniad ba Grohoniek LP XVS bénwac'h hwo ba Houéd LP XVS alèc'h hwo ba Poulmac'h (…) LP XVS ha ni gasè bara de reze tout bén hwezè hon dro da forniad LP SVO ba hîno hwezè oun nebet toc'haw LP XVS ha hwezè gèyt torc'haw LP V1 hwezè plous ha traw bac'h! LP V1 ha hoan ba Kraonek-se nezen LP V1 hîno hwezè gèyt krepac'h merawac'h bep daw-dri déy, tchemtèl a dud, surtout pa n'hâ! LP XVS (mè de n'hâ hwezè muioc'h a dud bha feurm hwui de goâ?) memes rezen hwezè dahmat LP OVS mè de n'hâ hwezè muioc'h hwoac'h LP XVS hwezè chéro foén ha traw sor-sen LP V1 nitè mè hwi kaout ho sâm bod LP diverb bod hwezè rèyt thè ousot LP OVS ha hwoac'h, réy halè kaout labour LP XSV ha bod halè bout eurus LP SVO ba hîno yérin tout ha hwezin our pendéy pezè gèyt forniad LP XVS hober torc'haw ha hwezè vatac'h ha maîn LP OVS (hwi rè hwi bara?) mem gèyt toun traw! LP SVO mè me mamm, hounè rhè krepac'h d'houni dahmat goudwac'het LP SVO ha hwezè laret toc'h che pe hwezè gèyt krepac'h: LP V1 "mè vernera djimen dje petè kargo h polow doc'h! (med vern a ra a-gement ged petra kargo ho pouezelloù deoc'h!) LP inf V woèyt ba hîno nezen LP diverb hwonèc'h zo pet ba Ploure LP SVO ha hwonèc'h évè LP SVO ha hwezè méy LP V1 ha hwezè laret taîn LP V1 ha nezen gayt ou grouen doc'h" LP diverb ha hèlsen me zè bén de gahout krepac'h, mè pa mod rèl LP XSV ha nezen me lèrè me zamm amân, ha gasè me zamm amân djemein, ha Mari nezè krepac'h ousot LP XSV ha m'euzè zeul djeuc'h dam kol LP SVO me houiyè hnanéy LP SVO ha me yè de glac'h LP SVO honèc'h woè feurm brasâw woè ba Brijèk ha hwoè di vatac'h ha tri méyvel LP SVO ha nezen oun tam koujard halsen wac'h hwi môn alèc'h zawt, ha pemp a vugalé, ha 'n daw a réy goc'h ha woè tout LP diverb (petè rè ar vatac'h vras… memes labour rin ou di?) ha pas gaîn! ar vatac'h vras, hwanèc'h hwezè hober krepac'h LP SVO ha hnéo èl larô doc'h LP diverb hwezè ou roéd LP V1 ha hwanèc'h hwezè pandéy hnéo LP SVO ha nezen vèchtres ha maîn hwezè fotat lônet LP SVO peub inyôn rè hi vicher hîno LP SVO pas, oun dîn n'eus pet djelet oun amzer galétch malhurus! LP SVO (naôn hwezè tchet?) djaw hat, naôn hwezè! LP OVS m'eus maîn djelet tut ha n'eus pet naôn LP SVO surtout ounyôn woè ba hainho LP XSV hinèc'h yerè bep suhun LP SVO hinèc'h n'oè hi zéy LP SVO hinèc'h yerè dahmat de meyhiec'h de noz LP SVO ha hiô gouskè LP SVO ha yè ba c'haw de gousket LP V1 hi goîn hwezè c'heit dehô ha hi lain LP XVS mè hiô woè boar LP SVO ha hwezè laret dehô LP V1 "ya, krampouz ho gaèyt, Piér"… LP OVS n'eil meyvel hwezè trayh koèt krepac'h LP SVO hag meyvel bras trayh koèt kouc'h LP diverb hag meyvel biân hwezè sikour botat lônet LP SVO Eihno hwezè péb inyôn i vecher dam! LP XVS ha chete hinèc'h yè de glac'h koèt LP XSV mè meuraweuc'h hyérè daw wisé LP XVS ha klac'h lônjemân hwezin ho daw ha sawe jeu djetè minmalac'h! LP ? ha Piér dapè koèt LP SVO eihno hwezè c'hét oun dram pnèket dèhè tout ousot dam! LP XVS oun alezôn benèk hwezè c'het dehè, mod pe mod rèl LP OVS oun tam bleud pe dam oun dra pi 'n dra rèl LP diverb rey woè sâset potap a peupréy LP SVO hwezè c'haèyt oun dram pnèk d'en dud LP V1 hwezè c'hèt our grâmpouc'hen behnèk dehé, pé oun dra, pé oun dra rèl LP V1 traw zo pet alse de gomâs LP SVO mè behmâ 'n dud zo hyer lân a draw LP XSV miyoc'h ha miyoc'h wè, blay ha blay an dud LP diverb (mè krepac'h hwezè gaèyt bep sul? Krepac'h bep sul ha bara ur wech) ha dam ha dè-se zépantè LP SVO mè nezen hwezè krazet c'hrepac'h LP XVS nezen hwezè chtaliaw ba 'n ti LP XVS hwezè lakaet c'hrepac'h a hnè LP V1 hwezè krazet c'hrepac'h-se nezen ou bochad dotè LP V1 ha rezen ni virè péloc'h LP OSV hag réy hwezin tchet krazet nezen hwezè débet biônoc'h hwe LP OVS chtaliaw-se hwezè chtaget do treucht LP OVS mè vouéz-sen woè ba hîno no drayet i brèc'h, LP SVO ha cheto nezen hi doè tchet mè ou vioc'h LP XVS hinèc'h woè oun dîn ha n'oè traw LP SVO mè hwanèc'h woè pic'h LP SVO hi vouéz woè pic'h LP SVO ha cheto hi doè goulet tchenaîn : LP XVS "mè Mari, hwi ra krepac'h hwe?" LP SVO "ha" me larè LP OSV "tammaw mes pe gaèyt, mè pas tchemsen LP OVS "dam, larè hi LP OVS "hmac'h toc'h gober!" LP V1 ko Zuiyân hinèc'h woè klac'h krepac'h LP SVO ur c'hâch vras woè ba hîno nezen LP OVS ha woè ou pesour bac'h LP V1 ha hwezin laket dober c'hrepac'h ba duzen LP V1 daw dréybe woè LP OVS mè hwezè taîn lakat ou meyn didân ounyôn ahnè LP V1 ha ou voéz rèl woè ba hîno LP OVS ha hiô woè frâ wac'h dam LP SVO ha hwezè laret taîn: (…) LP V1 Zuiyân yérè nezen LP SVO ha hwezè laret taîn (…) LP V1 ha hinèc'h foutè rezen ba bélôn LP SVO ha hwè laket oun tâm amân didântè LP V1 ur voéz woè hîno nezen LP OVS "(…) Mari zo hober c'hrepac'h hiri." LP SVO ha hwezè taîn gober ou grepac'hen lardet de hwanèc'h goudwac'het LP V1 hinèc'h woè oun dîn ha nwoè traw (mè petè woè, réy nè traw, rezen ya o sraw hèlsen èl tân) LP SVO Breseyen woè de hinèc'h LP OVS ha Djérgoc'h âze woè dehô hwe LP OVS (ya tchemafin nezen) ya mè ba tolad-sen hwin maîn djetô LP XVS hwoè yer hwanèc'h de glac'h naîn LP V1 "ha" hi larè LP OSV "me zo hier" (lare hi de me sad) de glac'h n'yôn do ha merc'hied LP SVO "ya" larè nezen LP V1 ha hwanèc'h woè sâset a me rok maîn hwe LP SVO mè me zè de djér bônnez ha yè 'n drow de vitin LP SVO mè, moè maîn gaèyt tammaw ba djér goudwac'het LP V1 me hwér Louys woè kohoc'h win dimen woac'h LP SVO n'aîn gohô ba djér hwezè dèlet dehi mônt tober c'hrepac'h LP SVO ha cheto hwezè Mari mônt tober c'hrepac'h LP XVS me zo pet maîn klac'h koèt ba begaw djwéy dober c'hrepac'h LP SVO c'hey zec'h hwezin LP Pred V oh ya, mè hinèc'h hin djetô ba Breseyen neze LP XVS hwezè laret taîn de vitin: LP V1 "ha nânn me larè, LP OSV ha him de Vég er Lann, de di Kouchtumér, de glac'h ou banac'h traw LP V1 mès hinèc'h yè beb mitin LP SVO hinèc'h yè de glac'h hi gaféy de Bég er Lann be mitin hag ur banac'had c'hôm bac'h LP SVO kaféy gouéy hwezè nezen LP OVS ha hwezè tapet daw lita jicht taîn LP V1 ha me larè: LP SVO hinèc'h yè de glac'h tchitch de meyhiec'h ha de zedorn LP SVO boser basè ba Prijèk LP SVO ha hyô yè de glac'h hi djitch LP SVO ba hîno hwezè gaèyt zouben vad hwoc'h dam LP XVS ya mè hi vouéz woèt de frite uyaw dehô our véc'h hwoc'h LP diverb ha hiô woèyt ha mont ba porc'h dje bélôn: (…) LP diverb galvet tout e yér de zébo 'n uyaw LP diverb oh, hinèc'h woè ou numero ahnô LP SVO ya dré hwoè hi tchen pic'h ha tout LP XVS hinèc'h rè i hani goahoc'h hwui vil hwoac'h! LP SVO mè rezen hwezè djwèc'het LP SVO our blânk an uy, ha nebetoc'h hwe LP diverb yér hwezè ba tout er feurmaw dam LP OVS me zo pet maîn liez dje panériadaw yér ba Faout LP SVO yér hwezè djwèc'het LP OVS hwezè laket n'uyaw didân e yar LP V1 hwezin djwèc'het LP V1 forse mat hwezè an dîn wèc'ho tout n' traw ey zewel er blânk LP XVS o ya, nezen hwezè hoac'h c'housin éy gober golow: golow c'housin LP XVS ha hwezè oun hântoulér hèlse batal n'woéled LP V1 ha hwezè laket ar woaoen bac'h LP V1 hwezè c'het néyo chtoup hwoac'h hwi gober rezen LP V1 ha hwezin trouhet nezen LP V1 ha hwezè laket c'housin ba ou choden goc'h de deo LP V1 ha hwezin digaset a' n dol LP V1 ha hwezin c'houlet hwi laka hnè c'hônt LP V1 ha golow nezen! LP diverb rezen hwezè c'het gozétch djachtel LP SVO mè golow c'housin hwezin LP Pred V oh ya, de bep sot traw zo pet gaèyt golow LP XVS tchema fin hwoè daèyt tammédjaw karbur LP XVS (…) hwanèc'h woè hir LP SVO toun dud woè zouhet klawet hlec'hier sôn rok mônet de gousket LP SVO ha jôj mes ba pec'h park hwoèn labourat whe LP OVS nezen him ba Mouchtèhien LP XVS hin hôn dje me sad LP V1 ha him trouho zegal LP V1 déy alèc'h hwoè pardôn n'Abati LP XVS ha hwoân woèyt te pardôn hwoac'h LP V1 mè nezen an dud yè de pardôn ey gober devosiôn LP XSV toun dud woè ba bidjin LP SVO mè hinèc'h hin ba c'hok hwezè gaèyt; be brezel pwoarzek LP XVS mè hinèc'h zo pet our brezel a zo pet tèrip ba trèy mâ whe LP SVO mè dam biân trawwoac'h woè ousot LP OVS toun dud woè woèyt te Brezel nezen LP SVO tamédjaw réy gouc'h woè chomet LP SVO labour hwezè gaèyt ousot LP OVS da dal brezel pwoarzek komâset 'n traw de wèlhat (Gwellaad? Gwallaad?) LP diverb pedjen dichtér woè 'n dud nezen LP Pred V mè adal er brezel pwoarzek hwoè komâset 'n traw de wèlhat LP XVS hwim pidjèlat zegal LP V1 ha ni glawè hlehier sôn LP SVO nim de djér, ha de Brijèk! LP diverb (petè é pidjèlat?) n'amzer-sen hwezè laket 'n èyt a yèraw LP XVS hwezè oun aréléytch halse LP V1 hwezè gaèyt oun ânt halse goudwac'het LP V1 ha hwezè tolet un tamm douar de bep tu a n'èr LP V1 ha hwi yè de bidjèlat hinèc'h endrow LP SVO ha me larè de me sad LP SVO me larè klawet do hlehier sôn ba Prijèk LP SVO ha nezen hwoè koj hwezè hichi LP XVS ha hwezè laret: "dey mâ dey hichuay (…)" LP V1 ha me larè klawet do hlehier sôn ba Prijèk LP SVO ha nim de djér!! (nimp? Pe h aemp?) LP diverb dud woè lân a jèwichted goudwac'het LP SVO ha 'n dud tâsal ha hober jeu tout! LP diverb ya woac'h mè dèse woè madwac'h heyd en dud zè o sud te djér mè tchemet hwi ba brezel pwoarzek dam! LP XVS ha mechtra hwoè lahet tud hwoac'h LP XVS (… penoch hèc'h de filajow? Pi rè filajow?) ni woè ni ba Mouchtèhien LP SVO é bin nezen îvitet oun nebet tud dônt te filaj LP diverb ho ya mè gozéytch mes hwoânt de gônto doc'h do me fouériaw LP XVS ha hwezè kaset vioc'h te fouér LP V1 hwezè c'het dônt te djér endro, hag a drèd! LP V1 hag ur vac'heg tchenaîn touch e vioc'h LP diverb bôn, ben er fouér alèc'h hwezè c'het hôn n'drow LP XVS hwezè djwèc'het vioc'h ba fouér LP V1 hwezè moc'h biân de gas te fouér LP V1 mè moc'h biân hwezè laket ba har LP OVS ha hwezè laket our gleud a bég e har LP V1 ha djelen moc'h biân bac'h, ba dôn har LP diverb ya, hin te fouér dje moc'h LP V1 masen hwezè djwèc'het nyôn, daw LP XVS ya mè hwezè c'het mônet 'n drow de fouér tchen hwezè djwèc'het tout LP V1 (hèlsen hèc'h bep zuhun de fouér?) ya doc'hpén our wec'h e zuhun hwe! LP diverb de meurc'h hwezè ba Fawt LP XVS hwezè ba Karnasen LP V1 hwezè ba Ploure LP V1 hwezè ba Langônet LP V1 me yè maîn de tout e fouériaw-se LP SVO ha môn a drèd tchetè! LP diverb (…) trimiz, trimiz hânter hwezè moc'h nen hwezin kaset te fouér (neusen vesent kasset d'ar faor) LP XVS ha me sad larè: LP SVO "(mè kasal ho mamm deheul,) ha mamm rèy sikour de wèc'ho réy viân!" LP SVO hwezè laret: LP V1 "er vamm vat zo!" LP OVS mônet a drèd dje sose hwezè c'het kaout pasiâs dam! LP OVS mè nezen hwezè 'n dud tôn te djér a foériaw, ha hônet a vagadaw ha kochtche 'n dud LP XVS merawec'h hwezè gaèyt dje daw ijen LP XVS (…) ha hwezè daw djitaw nezen, c'hey lér, ay chtago o fénaw do yar sen LP V1 ha traw ba c'hreyz nezen LP diverb ha hwezè do n'arèl petedam te do frez, petedam te èl hwezè LP V1 (alèc'h hma daèyt e hyezek nezen?) tchema fin nezen, me larè LP XSV ha me larè dehô: (…) LP SVO ha hwezè c'hodéjaw dotè LP V1 ha hwezè doc'h bou ba locht totè(vese red deoc'h boud ba lost douzhte) krog bahnè èl ou gartchel LP V1 pas sâset ba douar labour mè ba Mouchtèhien bahâsen hwezè c'hoc'h, surtout ba'n dèchen de layn LP XVS ya mè nezen hwim ba'n dôn hwoac'h LP XVS me larè de me sad: LP SVO (…) toun dud n'eus brabânaw LP SVO ha me woè maîn plac'h yawânk nezen LP SVO (mè brabân hwezè tche moyân kawet n'ouhen dje ti?) djow zur hat. Hwanèc'h hwezè chtaget n'ouhen doti èl traw rèl whe LP SVO mè djwèc'het woè n'ouhen c'hok woè prînet hwanèc'h LP Pred V "ya" hwezè laret LP SVO "mè daw jo, ni boè ni daw jo nezen, LP SVO me hwezè maîn ba locht e brabân LP SVO ha me sad hwezè touch hyezek LP SVO ha hwezè c'het kawet ounyôn ba locht toti ousot LP V1 ha me sad nezen hwezè touch e hyezek LP SVO ha me hwezè maîn ba locht e brebân châch tu dehi ha roulè nezen en drow ousot LP SVO me larè mes maîn gaèyt ou bocha traw LP SVO hwi sawè hni de laîn LP SVO alèc'h hwanèc'h ba i lèc'h endrow. Hag e hiezek èl beped LP diverb ha nezen tout e mecheriaw hwezè gaèyt tche lôned LP OVS (…) ni bwoè ni komâset ba hnias whe LP SVO hèlma vambérôn, pe hwè hi mambérôn daîn-mé; hwezè hon te Faout sâset be meyec'h Isl … V bén hwin yer trizek pe pwarzek vléy, hyin dje me sad de labourat Isl … V ha behmân nezen, pa hin de foériaw de heul me sad, me sad kasè lônet de foér Isl … S V pezim tôn te djér nezen de noz, hwezim tôn noa gâno Isl … V ma yerim c'hey dihuét, me sad digorè tche nor dim Isl … S V n'amzer sen hwezè tchet èl hwuè behmâ Isl … V ha pa pezè tchet galânt goudwac'h (goûd awalc'h?), n'èc'h tchet de brîno ho tchenôn Isl … V ha hi larè nezen poan ton te djér:… hwè lân a votchedaw djenin tôn te djér Isl … V pezè ouarn zawt, hwezè reyt oul liyen daîn de neye glân Isl … V ha ben hwezè neyet, hwezin laket dober pulovèriaw djetâ, ha lèrawyer Isl … V ha mha hwezè tche gèyt tout pèc'h hwezè rèyt taîn dober me zo pet maîn neye neut ha neye tout 'n traw Isl … S V ha surtout mha mezè tchet neye me hidjèllat arok teyn te djér, oun neut me rè toullaw ba c'hleû ha foutè n'hô bac'h! Isl … S V pa hwezè tchom -me zo pet maîn alies dober ha hwezè taîn lakaet o zac'h a me fén Isl ... V pezèn hec'h téy ba forn, nezen yèn de prèri djetè de warc'ho n'hè Isl … V ha bén nezen, pezè pardôn, hwezè prînet bara djenéc'h Isl … V pedjwir pwoen woeyt d'înhô woèn pemzek vléy ha nezen goudwac'het ni wè oun nebeutéy mat a vugwalé, pi woèmp sèc'h Isl … S V ya mè ben himeîn woèyt de hîno, nezen hîno hwezè tchet c'hèyt krepac'h de Isl V ne oant ket tud onest na just. SN met n'eo ket ken uhel SN ne V Àr-lerc'h 'oa ret dezhañ bout kerzhet ur bochad kent ma'n doa kavet den LP XVS A nann ! Kement-se zo gwir LP SVO hennezh eo kani ho krouadur a zo é tont a vout ganet. LP Pred ne V Hag en amzer-se ne oa ket hentoù èl ma zo bremañ SN Ha ya, man den paour, 'peus ket kalz a amzer da vevo ken. SN ne V ken 'ma 'fin, en doa kavet un den arall neuzen a oa koshoc'h, hennezh LP met c'hwi vo-c'hwi tad-paeron da ma mab. LP SVO V XVS ne V ne oa ket 'met hentoù-kirri ha minojennoù SN 'Peus ket 'met tri deiz da vevo. SN ne V Hennezh a oa ur sae getañ, unan gris, ur barv gris àr e sae LP Ha eñ getañ d'ar gêr LP diverb 'Bataltañ zo un arall a zo splann ivez LP XVS SVO ne V Ha ya, met 'gavoc'h ket justoc'h evidin-me SN Met, 'glevit ket SN ne V hag ur barv oa getañ, LP 'Oa badezet an hani bihan LP V1 met hennezh zo kani un den a zo 'barzh kreiz e nerzh LP SVO Pred ne V 'gavoc'h ket justoc'h evidin-me SN Bet zo bet un amzer LP V hag an Ankoù en doa dalc'het an hani bihan da vennigiñ LP SVO Ha 'barzh aze zo unan neuze, a zo etre an daou LP XVS boud ne V V hag an den-se a c'houlenne get ar piker-mein ivez LP SVO Àr-lerc'h e oa bet graet un tammig chervad èl ma veze graet bepred, debret mat hag LP XVS hennezh zo un den a zo 'barzh ur pore-kleñved LP SVO … V met ne voc'h ket-c'hwi tad-paeron da ma mab ! SN ne V pell 'zo amzer, 'barzh un tiig bihan àr ar maez, 'veve daou zen LP XVS Ha, met me zo 'vont da glask un tad-paeron da ma mab. LP SVO evet mat. Ha 'barzh amañ zo unan a zo « foù » getañ LP XVS jewiritourien na nitè, hag er vatac'h vras ha hinèc'h pe yerè ba djuze, yè de glac'h ou pèc'h plous de lakat didântô ba c'haw Isl lod n'o deus ket 'met ur vrec'h SN S ne ar gwaz oa piker-mein LP SVO Ha, met mar karit, me 'vehe-me kountant bout tad-paeron d'ho mab ! LP XSV Met an Ankoù 'wele penaos 'oa paour an ti, paour an dud. LP SVO hennezh zo un den a zo kontet e amzer LP SVO … V ha ben pe zuhunè "grèy o krâmpouz, Piér" hwezè gaèyt dotô Isl … V bén hwezè bara tout hwezè gaeyt bara Isl … S V pudjur ba Breseyen wimp hoac'h Isl ... V ben hwin woèyt dober me c'hrepac'h nezen woè tche mè oun tréybe Isl … V pudjur woè tche mè daw drèd Isl … V ha ma hwezè krazet nezen hwezè tche tchin hwi dôn de bén ahnè Isl … V mè bén hwezè Maywuyân ba djér, hwezè c'het kaféy daîn Isl … V "ho ya, ben mho éyvet hwanèc'h mho toret me zihèt!" Isl … V ha ben pe hwezin yer braws, nezen hwezin kaset te fouér Isl … V n'amzer tchetaw hôn maîn woè me hyenôn hoac'h hwezè tche mè halôn de gahouet Isl … V ha ben hwezè teuhet c'housin nezen hwezè paketen tamaw chtoup-sen bac'h Isl … V ben hwezin c'houlet rezen hwezè kalet Isl ... S V (jôj pes pigous woè achi 'r brezel?) ya atchen! Déy hwoè disklériet brezel him trouho zegal Isl … V hag en déy hwoè ichi him pidjèlat, pa our park a hwezè gaèyt park a Bonèlaw dehô Isl … V denekoz, ben hwoè achi brezel, him pidjèlat zegal hwoè tônt bou hadet Isl … V a posib whezin tchet învitet hè yerè (Na possupl vesent ked invitet, hè arrïe) Isl … S V ben hwoè gouiyet hwezè filaj ba oun tu pnèket, hyerè tout 'n dud Isl … V ben hwin tche foc'h kouc'h yint te fouér de heul me sad Isl … V gouywac'het ben harwè n'arèl ba pén er park, hwi gochtè hni hèlse, n'arèl oun tâméytch alé Isl … S V =472 a frasennoù V lod n'o deus ket 'met ur c'har SN ha da heul, da sikour e vaouez, eñ en doa bet ur bochad bugale LP XSV Ya, met emañ ret din lâret un dra deoc'h LP V1 A-raok mont kuit, eñ aet ha lâret d'e gomper : LP diverb Met ya, met ken 'ma 'fin, 'oa daet aon d'ar medisin LP XVS S ne ha neuze hè oa paour ag ar paourañ-tout LP XSV Emañ ret din kaout un den just e'it bout tad-paeron da ma mab. LP V1 eh an da lâret un dra deoc'h LP V1 Ha ma hani-me, 'lâre-eñ LP OVS V Ha pas, pas, voc'h ket-c'hwi tad-paeron da ma mab ! SN Met un dra a oa ha ne blije ket d'ar piker-mein LP OVS Me zo-me Sant Pier. LP SVO c'hwi 'drekahe cheñch micher LP SVO Daet 'oa aon dezhañ LP Pred ne V Justoc'h evidin-me ne gavoc'h ket ! SN E oa erru èl en ur bochad lec'hoù LP V1 A, c'hwi eo Sant Pier, gouarnour ar Baradoez ! LP Pred M'eus-me ar galloud d'ober ur bochad traoù LP V1 V O ne hè doa kavet ur c'hrouadur a oa àr an diwezh LP SVO V adal bremañ, c'hwi 'zay da vout medisin. LP XSV Ho kani-c'hwi zo bataldoc'h LP SVO V S A ya ! A pas !'Voc'h ket-c'hwi tad-paeron da ma mab ! SN Ha neuze hennezh 'oa da vadezo ivez LP XOV 'Faota deoc'h lâret marse penaos n'on ket un den just ? LP V1 Ya, respont ar piker-mein LP OVS man den mat, a lâre an Ankoù LP OVS ne V Ha nann, n'oc'h ket-c'hwi un den just ! SN ne V Met 'barzh an iliz ivez n'oc'h ket un den just ! SN ne V 'Voc'h ket-c'hwi tad-paeron da ma mab. SN ne V N'oa ket an aer bout forzh yac'h an den-se SN ne V Met an den-se 'lakae ket e falz àr e skoaz èl 'rae unan a veze é vont da droc'ho foenn SN S ne V kar n'on ket bet tad-paeron da zen c'hoazh biskoazh SN ne V 'gavoc'h ket justoc'h evidin-me ! SN ne V Justoc'h evidin-me ne gavoc'h ket... SN O ne V S Met 'glevit ket, komper SN ne V met ne ouian ket-me netra 'bet èl-se ! SN ne V N'eo ket ret deoc'h gouiet kalz a dra SN ne V 'Peus ket 'met gober èl ma lârin deoc'h. SN met eñ 'n doa lakaet 'barzh e benn LP Me 'gleva an dud doc'h en em glemm doc'hoc'h LP SVO Ha kement-se oa erru LP SVO Erru e oa berrik, berrik ha manier « foù » getañ èl-se. LP Pred SVO eñ 'lâre LP 'LP XVS Eñ 'lâre ar wirionez bepred LP SVO V SVO E'it badeziñ hennezh, vo ret din kaout un tad-paeron a vo just LP hag ar medisin a c'hounide blankoù 'barzh 'r model-se. LP SVO Petra ? 'lâre-eñ LP OVS XVS Met e'it kement-se 'oa ret dezhañ mont 'ba'n hent LP Hag an dud-se 'doa feiz, a yae d'an overenn bep Sul, ha d'ar gousperoù... LP SVO Hag e filhor a greskae LP SVO Èl-se emañ eh eo ? LP XVS XVS Hag ur vintiniezh neuze en doa lakaet e zilhad brav LP Met meur a wezh e choment da ruzal o botoù 'barzh ar vourc'h, LP XVS met an den 'gomañse koshaat, an tad LP SVO Emañ é vont kuit ? LP V1 XVS ha eñ kuit, 'ba'n hent. LP diverb Graet en doa ur bochad hent kent ma'n doa kavet den LP V1 Ken 'ma 'fin, en doa kavet un den a oa ur sae gwenn getañ, un den gwisket brav, un den etre daou oad LP XVS Hag an den-se a c'houlenne getañ, get ar piker-mein LP SVO A, 'lâre-eñ LP OVS me zo é vont da welet ma kavan un tad-paeron da ma mab a zo é tont a vout ganet. LP SVO Ha met, mar karit, a lâre-eñ LP OVS hag e raent un tammig borde LP V1 'lakaent ur bannac'h lagout 'barzh kafe LP V1 Hè 'gomañse kanal en ur erruout 'barzh ar gêr LP SVO emaint é c'hortoz bepred, an dud paour-se ! LP V1 Ha neuze c'hwi eo ar c'hentañ doc'h an Apostoled LP Un devezh, eñ 'lâre dezhañ LP met c'hwi eo ar mestr 'ban ti-mañ ? LP Pred XSV me 'za-me 'lies-'walc'h d'ho kwelet-c'hwi LP V SVO Me 'ziskoay ma zi deoc'h LP Ha ya, met c'hwi 'c'houlenna un dra genin 'barzh aze ha n'on ket evit gober ! LP SVO SVO O ya ! 'lâre-eñ LP Ar piler-se eo kani ho mab ha kani ma filhor LP Pred OVS V Pred A, nann ! Kement-se zo gwir. LP SVO A nann, gwir eo ! LP Pred V C'hwi eo ar mestr ag an ilizoù ? LP Ha eñ g'an Ankoù. LP diverb V Pred Hè 'doa graet ur bochad hent LP SVO Hag ar medisin d'ar gêr. LP diverb V Tout an dud, ar re binvik, 'vez kaset d'ar lein àr bankoù brav LP Hè 'doa treuzet plaenennoù, menezioù, koadoùier, gwazhioù, stêrioù LP SVO en doa galvet ar beleg da gofesat anezhañ. LP V1 OVS ne V ar louzoù 'goustay ket forzh ker SN S ne V p'ho ket 'met reiñ dour sklaer pe dour livet. SN ne V met n'em vankoc'h ket gwezh ebet. SN ne V Ar louzoù ne goustent ket ker SN S ne V Met, 'glevit ket, a lâre-eñ, komper SN ne V Met n'on ket preset da welet ac'hanoc'h-c'hwi, SN ne V A ! Met 'glevit ket, komper SN ne V me n'in ket d'ho klask kent na vo erru ho tro, heñ ! SN S ne V ha n'en deus ket gwelet den c'hoazh james SN ne V 'Wele ket 'met pilerioù-gouloù en-dro dezhañ, a-gantoù, a-viloù, a-gantoù-mil, a-SN ne V me zo kountant 'walc'h bout tad-paeron d'ho mab. LP SVO Ya, met, emañ ret din lâret deoc'h penaos an tad-paeron-se vo ret dezhañ bout un den just. LP V1 me eo ho ten LP Pred V Me zo-me Jezuz-Krist, an Aotrou Doue LP SVO Ha pas, keuz bras am eus LP OVS Ha nann, 'faota deoc'h lâret aze penaos n'on ket un den just marse ? LP V1 A nann, met me 'gleva tout an dud doc'h en em glemm doc'hoc'h LP SVO Lod 'peus graet fall LP OVS lod zo bos LP SVO lod zo gweet LP SVO lod zo borgn LP SVO lod zo dall LP SVO lod zo mut LP SVO lod 'deus kollet o spered LP SVO ha neoazh an dud-se 'laboura èl ar re'rall ivez ha 'choma paour LP SVO Ha 'ba'-tal ar re-se neuze zo re'rall ho peus graet pinvik LP XVS a zo lan a nerzh LP V1 ar re baour a vez ba'n dan a vez azezet àr brichoù brallus... LP Ken 'ma 'fin 'oant erru 'barzh ur maner, unan bras, ur maner kozh a oa kleuzioù LP XVS Erru oc'h da ma c'hlask LP Pred OVS Eñ mont ha laoskel Sant Pier aze, ha kuit en-dro. LP mein en-dro dezhañ, re uhel ! V diverb Ha ken 'ma 'fin neuze, en doa graet ur bochad hent ar wezh-se LP 'oa erru 'barzh ur blaenenn oa ket 'met lann ha brug. LP Ha ba'r blaenenn-se, eñ a wele un den, un den bras, un den du, ur fas treut dezhañ An den-se 'oa ur falz-foenn getañ LP ha eñ 'base e falz èl-se, dreist an traoù hep touch doc'hte LP ha tout ar brug a gouezhe, hag ar lann LP ha neuze eñ 'c'houlenne get ar piker-mein ivez LP Me zo-me é vont da glask un tad-paeron e'it ma mab a zo é tont a vout ganet. LP A ! 'lâre-eñ, LP me 'vehe-me kountant 'walc'h bout tad-paeron, LP Me 'vehe kountant bout tad-paeron d'ho mab. LP Ya met emañ ret din kaout un den just e'it bout tad-paeron da ma mab. LP Me eo ho ten LP Me zo-me an Ankoù. LP hag e vuhez zo staget doc'h ar piler-se... LP OVS SVO a gement den zo àr an tamm douar-mañ en deus ur piler gouloù 'barzh amañ LP SVO V Met, a lâre an Ankoù dezhañ LP OVS Pred V V1 Bout 'oa re etre an daou, re berr, re a oa berroc'h, re prest da vervel. LP boud SVO Eñ aet ha digor un nor, unan vras èl-se LP diverb SVO Me 'ya da ziskoiñ un dra deoc'h LP SVO OVS Àr-lerc'h, neuze, an Ankoù 'lâre d'ar medisin LP XSV SVO Hè 'doa debret mat hag evet mat LP SVO SVO hi 'doa graet koan dezhe LP SVO SVO An Ankoù en doa ur vatezh LP SVO SVO Ha hè 'doa debret LP SVO SVO Hè d'ar maner LP diverb get daoulagad a droc'he. LP V XSV Erru omp ! LP Pred V1 hag an Ankoù 'lâre d'e gomper : LP SVO XVS 'Oant erru get un norig vihan a oa barzh ar c'hleuz-se LP V1 Ya, man den mat, erru eo ho tro.

diverb Ker ar mollioù-karr vese red dorniñ LP OVS vese red toullo 'nehe evel 'faote LP V1 Hag ar brec'hoù vese… vese gwraet stumm (?) dehe neuse en amser-se LP SVO faote o lakaat evel m a-gaos da... a-gaos d'ober (?) (????) tu diavaes… LP XSV Ha toud neusen… toud ar mouluroù hag ar chanfreinioù vese gwraet ged an dorn-toud heñ, hag ar plaen LP OVS …'m eus soñj c'hoazh vese ma sad… LP V1 Ya b'ar vecher-se, ar vecher karrour oa ar c'hirri {an hani} oa vese ar muiañ. V1 En amser-se, ar rodoù a raemp ba'r gêr LP XOVS ne vese ked-med ar c'hastelloù a raemp… LP OVS kar an dud neusen 'doa koad (?). LP SVO Ar c'hastelloù vese gwraet toud ba'r lec'h. Bepred. SVO heñv fiche a-gaos ma oa dichañch ar labour a-barzh LP SVO Ha vese gwraet tan ba 'nne toud LP V1 Vese red gober tan LP V1 vesent gwlebet ha sterdet g'ur... g'ur press… aspress LP V1 Ha c'hwi starde ar vusul LP OVS kar meur a wezh vese red deoc'h lakaad 'nehe àr ho kein LP XVS Ged an inkanoù, meur a wezh ewid tostaad neuse kwa… LP diverb Hè oa koad mat d'ober kement-se LP SVO 'oa red deoc'h kavoud… e Baod, 'wid kavoud… 'nehe LP V1 Ha vese red deoc'h mond da glask nê ged ho pissiklet da Bondi. LP V1 Ha ??? copain oa é roulo a sort-se genoc'h àr ho porte-bagage LP SVO Hag ar c'herl, hennezh blege êl-se, àr e si LP SVO Na pa vese lakaet re àr boloù, àrlerc'h neuzen, c'hwi sterde Isl … SV Ha 'benn pa vese achiw, bazhatad 'noñ àr e si neusen, c'hwi lakae noñ Isl kar 'm eus soñj, 'moa ked-med c'hwezeg vlez pe seiteg vlez Isl … V me lâre ma d-eo an traoù êl-mañ bepred, 'm eus ked achiw c'hoazh… Isl … V ha neuse, 'benn hè rae… koadajoù d'ober neusen, meur a wezh vese… ur mis àr ar lec'h, ur mis hanter, daou vis neuse... Ni rae… toud, ged koad ar vro.

  muioh, en ur grignein é dam bara séh, chetu er pautr get é hént LP diverb arriù é bro Gall é ma gopreit dohtu ha kaset aben de hoarn er seud -ur vanden vat merhat-en ur park bras get en tro distro hemb garh erbet ébep tu dehou patérieu ha proséz, ean e ias kuit, hemb é dok, fachet ru doh er sant, én ur gontein de rah en dud e gavé ar e hent, er péh e oé degoéhet geton en ur zisam en eil lé él er huéh érauk de glah en hani kollet LP diverb hag er bosér chuéh é troiellat émesk er bonal hemb kavet nitra, e zou diskonfortet é huélet é ma laéret rah é léieu LP SVO un dé ér marhad ér Gémené -ne oé ket hoah digoret er jiboés -ean huerhas, é léh klujeri, ur sahad kegined d'ur marhadour amonen a Bloerdut

	a! mes nann. Digoéhet fal e vehé bet haneh pé er ré-zé! doh é veùel a gonz tam erbet, él érauk ean zigoras bras é veg eit er laret d'é vestr en un taul neoah, ean e huel en tan en é di, er vateh e hoarhé doh er guélet ken chifet hennen e hra dehon, é poul é galon, un taul ken start ma koéh er hlohour a blat ar é er Hernèuad é tihun hantér bojardet berpet d'en ivaj, e oé boèmet mat doh um gavet doh en drous, doh er vorb (écho) ag en treu é strakein, er vateh e zou deit de huélet "kiens é ma me lé ketan émesk er bonal ha hemb arrest LP diverb LP Pred V LP SVO LP XSV LP SVO LP SVO LP SVO V LP XSV LP V1 ben inou e oé arriù Uisant en Boguel LP XVS és erhoalh é er lakat d'hober LP Pred ziardran astennet én un iliz donet e hra dehé un tammig kalon LP inf V "ha! Ha! Ha! E laré er meitour d'é vestr en ur hoarhein (…) LP OVS ha ean,
	" ésoh e vou d'er Roué pas hemb tauseu eit d'er peurkeh dén dinañnet pas hemb bara." (cheleùet kentoh) er roué, kounaret bras nen doè ket reit blank erbet d'en tausour (penaus rein pe nen doé ket?) e gasas un dé soudardet d'hobér dehon plégein ha péein é dauseu el er réral "ama! Pautred, kouehet oh ag er guellan é tonet de men guélet hiniù chetu azé un tammig labour a féson aveit digros hou tiùhar hui zou honet aben de grollein ar er ruiaden-sé ken e vou arriù plén a braù kalz ésoh e vou d'ein arlerh pas diarnehi." ha hemb rekinal tam erbet, chetu ind é krollein ar ou nerh é mesk er lann hag er spern hont er menah, dré é fenestr, e sellé dohté (…) é kleùet en doèré-zé, er Roué, fachet muioh pé mui, e ias de gavet en Eutru Eskob hag hanen, eit plénat aférieu é venah, e gasas dehon gourhemen de zonet aben d'er havet de Huéned azé é oé ret sentein hemb laret pas ind enta, é veùel ha ean, ar gein er jau ha de Huéned mes pas é heli en hénteu él en ol dud, mes a dréz dré en amzér deustou ne hoé ket hoah invantet en neijeréz el hiniù en dé laret mat en doé d'é veùel kent monet ag er gér: ha miret mat en doé er hourhemen-sé rak en un taul bér, chetu ind arriù é Guéned en Eutru Kargoed e ias aben de gavet en Eutru Eskob péet e oé bet é dauseu aveit ton merhat, ha sur eùé neoah é huélet en treu blaoahus e hré hé mestr, ha kurius él rah er merhed -ha ne oé meit hi er gér just erhoalh-mateh er menah-men en dehé karet gouiet un dra bennak ha hi de séllet er livreu hont e oé en ur bosad é korn er ganbr allas! Pé siouah! Él mé lar er Hernevad, monet e hras ré bel en un taul, chetu hi gronet a ziauled: ré vian, ré vras, ré kren en ti e zou lan er porh e zou lan, é kement léh e zou ha rah é houlennant labour d'hobér pétremant... er plah geté aben er peurkeh mateh-men e oé penfollet get en eun kaer hi doé klah labour d'en tu ha d'en tural, ne spiré, aben é vezent prest er lod e oé anehé!... deit ur chonj dehi ha hi d'er sulér ha bannet, dré er fenestr ér porh, ar er ruiaden, ur bennen (ur ruchen vras) lan a vel hag e lar dehé nezé er lakat éndro er sukér get ou gavelodeu hi chonjé bout dijablet anehé un herrad vat, ahoel amzér d'hé mestr d'arriùein ér gér ha d'he diboéniein (…) er ré men e hlubé ou gavelodeu elsé er mel e stagé dohté hag é oent é tonet hoah de ben ag ou labour ean lar d'é veùel (…) rak fal é ha en treu é Kerbernéz chetu ind enta én hent, a dréz dré en amzér él berpet, goudé endevout dihuennet hoah mes deit chonj dehon ne zelié ket konz, revé er hourhemen en doé bet, ean cherras kloz éndro arriù omb er gér aben me gleu er hogeu é kañnein é Kerbernéz." chetu ean ablat ér stanken er mestr e zalhas de vonet get é hent ha mal e oé dehon achiù e oé er labour lakeit e oé rah er mel er sulér hag é oé en diauled é sammein er vateh eit hé has geté honen e grié forh d'hé buhé ha rézon hi doé En Eutru Kargoed, é huélet kement-sé, e ziboénias er plah hag e douchas en diauled d'en ihuern disodet mat e oé bet ag er huéh ketan "achiù é hou sorbien aben, me zad koh? ean reskond d'ein en ur hoarhet él berpet: (…) ré é lakat mel er sulér, ré é sammein er vateh, ré é honet kuit, ré é arriù… ha diauled, ha diauled berpet berùein e hrent é men gulé ben er fin, deit eun d'ein ha mé komans de vleijal me zad koh, hag en doé ur housket skan, e houlennas genein (…) klan oh, me mab?" eùé, a bouiz ré ker hag er ré binùik-de laret er ré en doé en tu devout skoleit-é oé nebed, d'er hours-sé, en dud e houié er galleg er vugalé peur hag e venné dehé en diskein en hum hopré, liés mat, él bugulion seud é bro Gall Uisant en Toseg a Huern-ér-Hroah -pemzek vlé dehon achiù ha greit é bask eit en dervet kuéh-e zas un dé er chonj-sé én é ben "monet de vro Gall de bas ur blé benak eit diskein er galleg kals ésoh e vou dehon arlerh pe iei devout soudard." chetu ean enta ar en hént, ur mitin é kours hemb laret d'é vestr na "dé mat d'oh" na "kenevo" na mann erbet é dammeu dillad én ur val lién d'en tréz ar é ziskoé, ha deu vlank bihan hemb kin én é sakod en é fiched é pas é borh Seglian, él unan achapet érauk é lein, deit gout dehon de zébrein un tam bouid ha ean de glah ur blankad bara de di er pobér -Job er Roh, er violonsour, e oé nezé boulanjér er vorh-sé "d'émen é het elsé, me fautr?" e houlen hanen, ur farsour mat a viskoah (…) "mat, mat, e reskond er handerù Job get ur min-hoarh, ur pikol ki en des eit er sekour guir é tihet mat e oé bet er boulanjer d'er pautr seud à ziarben d'er goap en doé groeit anehon (…) kement-sé e zou guir hag é kañnou dohtu." rah en diauled e arrest get ou brahadeu mein "pardon, men Doué, mizérikord!" e huch er hèh dén en ur ziskrap, en ur ridek, chetu er hlohour é kreiz er lér-gér en diaul e zou én iliz!" meit soéhetoh e oé hoah é huéleté dok ken ihuél pignet é korv ur berrig amzér é mant é toul dor ou mestr ha kentéh én ti "geou, geou, e reskondé en Eutru dousigeu souéhet é huélet é zeu veùel é tihostal ha goleit a huiz guir é eùé, ankoéheit LP XSV LP SVO LP Pred V LP SVO LP Pred V LP diverb LP SVO LP Pred V LP diverb LP SVO LP XSV LP SVO LP XVS LP diverb LP diverb LP V1 LP V1 LP diverb LP SVO LP V1 LP XSV LP diverb LP X inf V LP diverb LP SVO LP SVO LP SVO LP SVO LP XVS LP diverb LP diverb LP V1 LP SVO LP SVO LP XSV LP V1 LP SVO LP XVS LP diverb LP XSV LP Pred V LP SVO LP diverb LP SVO LP Pred V LP Pred V LP Pred V LP V1 LP SVO LP OVS LP SVO LP V1 LP Pred V LP Pred V LP SVO LP diverb LP inf V LP diverb LP SVO LP Pred V LP XSV LP SVO LP SVO LP diverb LP Pred V LP diverb LP diverb LP diverb LP diverb LP OVS LP OVS LP OVS LP Pred LP Pred V LP SVO V LP V1 LP SVO LP OVS LP diverb LP SVO LP Pred LP XVS LP OVS V LP diverb LP Pred Julian en Dantek e houlen geté V LP SVO V ha d'en noz, goudé bout bet skandélet, gourdrouzet get é vestr, é ma kaset de gousket d'er blouzeg LP XVS (nen doé ket bet amzér d'en hanaùout ag en dé ketan.) LP ne V get en eun, Uisant e doul er blouzeg par ma hel LP XSV e four abarh doñnoh pé don LP V1 e chach geton é ziùhar hag é dreid er muian mé hél LP V1 nitra. Er hi, ar é lerh, e doul muioh eit érauk, LP SVO ha kaér en des, berpet é ma arnehon LP XVS hag elsé tri en noz, betag en dé LP diverb en noz arlerh, ur sort LP diverb "redek er park hemb arrest, tro en dé LP diverb toulein er blouzeg get en eun, hed en noz." LP diverb ha ean d'er gér él mé oé deit, en ur achap LP diverb don mat é oé oeit er pautr Uisant é bro gall, eùé LP XVS en hént e oé hir LP SVO ha noz e oé a pe arriùas é borh Seglian LP SVO chonj mat en doé a gonzeu er boulanjér LP OVS (...) goapeit e vehé bet a daul sur LP Pred V neoah, glaù e hré LP OVS? gléb e oé LP Pred V nan en doé LP OVS ha get er blank e chomé geton, ean de glah un tam bara aral LP diverb ha de houlen lojeris eit en noz LP diverb (…) goal fonapl é hues chuéhet é bro Gall." LP XVS Uisant e gontas é zoéré ar un dro séheun é dammeu dillad doh en tan ag er forn, hag en ur grignein é dam bara séh, él berpet LP SVO "Disket e hues ur gir galleg bennak élkent, ahoel?" e houlen hoah er Roh LP OVS "pas kalz" e rekond er bugul LP OVS (…) "du feu" e lar Uisant LP OVS (…) "un chat" e reskond ean arré LP OVS neoah, er bouanjer doh er guélet ken chuéh ha ken gléb e hras dehon er goleu eit monet de gousket d'er sulér d'er lein LP SVO en un taul sur, ean bas er holeùen étré é ziùhar LP XSV er hah, en tan en é fourchen e fram émesk er hoarh séh en doé er boulanjér é korn é sulér LP SVO en tan ér hoarh; en tan én ti; tuchant, é kement léh e zou LP diverb spontet get en eun, Uisant en Toseg e zichen d'en dias get pazenneu en dregei, peder ha peder LP XSV "e ma Juiféran d'er lein, LP V1 ha ean ér porh en ur rédek LP diverb ean e chongé kentoh, doh er guélet ken treboulet, e oé deit er pautr-sé devout fol LP SVO (…) sant Kadeu e oé é chom en un inézennig vihan é kreiz goeh-vor en Etel LP SVO hag en diaul en doé groeit marhad d'hobér ur pont monet d'en doar bras en ur zifeur: LP SVO "er hetan er pasou e vou d'ein, emé ean." LP SVO sant Kadeu e gemeras ur sah hag ur hah abarh LP SVO doh er guélet é tonet d'er havet, en diaul e hoarhé LP XSV é ma sant d'ein; LP V1 e chonjé ean LP V1 meit Kadeu e zigor é sah LP SVO chetu paset er hétan ar er pont LP diverb get er valis, en diaul e ziskar korn er pont en ur vonet kuit LP XSV eit laret guir, d'er hours sé en diaul e vezé tihet liés en é varhadeu LP XSV nann? Keneveit-sé e pehé guélet, a drest Kermelinér, ar lein er mañné, ur piskol mein hir, plom en é saù -brahad mein en diaul-LP XVS hag inou just erhoalh en um zastumé guéharal en horrigañned eit gobér ou deverrans LP XVS d'émen é het elsé, men dén mat? E houlen ean get en dén-men LP OVS "laret e zou d'ein laret de Souri é ma marù é Douri." LP Pred V en ol e gleu ur gri iein ha hirisus LP SVO hag e huél un dra du é achap a zan en daul él ur luhéden LP V1 er peurkeh korrigan hanùét Souri e oé inou é cherrein en tammeu bara e goéhé get ré en éred LP SVO (…) chetu er péh e fal d'ein laret d'oh LP diverb tostik tra d'er mein hir-sé hag e chom bremen é unan -brahad mein en diaul -e oé guéharal ur manér kaér LP XVS ha kavet a vé hoah hiniù en ur duriellat én doar, restajeu magoéraj LP Pred V (kement-men e zou guir) LP SVO en Eutru en doé lakeit en é chonj gobér ur vur trodistro d'é zoar LP SVO ean hras marhad doh en diaul LP SVO un difeurasion hemb kin LP diverb er vur e vehé bet groeit en un noz LP SVO en Eutru é oé d'en diaul LP SVO en eskem, e labour en dehé kollet mar dehé kañnet er hog érauk achiù LP XOV S "sur on de hounid, e chonjé en Eutru, gobér ur vur ken hir é ken bér amzér? LP OVS ret e vehé bout goah hoah eit en diaul deustoh dehon bout lon erhoalh." LP Pred V allas! Fariein mat e hré LP inf V chetu arriù inou diauled forh pegement, ré vihan ha ré vras él berpet ha bradeu mein é vonet geté a gement-tu e zon LP diverb prest é er vur d'achiù LP Pred V en Eutru en hum dourmanté LP SVO "d'en ihuern è on sur monet tuchant, aben." LP XVS hag é ia kuit fonapl LP V1 kollet dehé ou labour LP V1 er vein-sé chomet ar ou lerh è vezé guélet, ken start él mé krogent, léh ou deuzorn, ou divréh, ha betag ou bouton kranpoeh LP OVS er maré aral, me léné en ur gazeten vras penaus un davarnouréz ag er gér a Roaon en doé tapet prizon aveit bout aliet ha gourhemennet d'hé mitizion gobér fal, mar ne venné ket dehé kol ou léh LP XSV (…) unan anehé e oé ag er hosté ag er Morbihan, ag ur barréz tost de Laoulan LP SVO hé zud, gounidizion, él ma oé er gohan a eih a vugalé, en doé hi kaset é kours de hoprat, de drizek vlé LP SVO meit él léh hi lakat ar er mézeu tost dehé, er peh e oé er guellan ha memb ou devér, é ma kaset d'ur gér vras: Pondi pé en Oriant LP XVS inou er vestréz dirol men, en doé gourhemennet dehi gobér stad ag en dud, ivet geté er muian guellan; gobér hoari gaér ha buhé fal LP XSV chetu penaus hiniù en dé, de nandek vlé, n'en dé mui meit ur vambochérez vras hag ur fal verh LP diverb de laret é é ma koéhet én devéhan pazen ag en dud LP XVS hi zud e lar hoah: LP SVO "Marivonnig e zou plaset mat, en un ti adrés, get en intron vras" LP SVO geou, ha divlamoh e vehent hoah LP Pred V er Hroésti e oé guéharal -me lar guéharal, rak bremen é ma chanjet en treu -e oé enta guéharal get Silieg, Leskoed, Gouareg, hag un nebed parrézieu tro ha tro, bro er gévr LP SVO hiniù en dé é vé hoah groeit ag er Hroésti, bro er gévred ru LP XVS guéharal, er Hroésti, foér er méned gavr e vezé de Huniér er Groéz LP XSV Goreu Silieg, boheu Leskoed e larér hoah hiniù en dé LP OVS dam! Ér lannegi vras-sé, él ré Silieg, labouret bremen gozik rah, lann Lokrist-Ploerdud, deit de vout koed sapin ha réral, é vezé maget un nivér bras a hévr LP XVS ha chetu penaus é oé en treu a pe oé degoéhet en istoér e han de gontein d'oh LP diverb er hlohour pé sakrist e oé nezé ér Hroésti e garé mat é vannig, èl lod kaer a dud hoah hiniù en dé LP SVO ha beb eil taul, tro en amzér, é vezé guéleté rinsein é hargaten get chistr ha guin ardant kement ma vezé deit, ben en noz, er sakrist de vout sah chistr! LP XVS ur labourér doar ag er vorh, ur farsour, braù é gout, e lar un dé en diaul é sur." LP Pred V chetu oeit nehoah ur vanden tud én iliz LP diverb krénein e hrant get en eun LP inf V soéhet int, kement èl er sakrist é huélet, ar é grabonneu, ur lon du, bleùek ha kornek hag e saillé d'un tu ha d'un tu aral, d'er hlué ha d'en dias LP Pred V ben er fin, unan benak, hardéhoh eit er réral, e lar, en ur dostat get goleu LP XSV rak nosat e hré LP inf V "meit boh Malardé é hennen, ha pas en diaul" LP Pred V é kleuet kement-sé, en ol e zou hardéheit LP XSV distag e hrér er boh LP inf V brèuet e oé, blonset ha biskornet en ur skoein doh er mangoérieu LP Pred V hanaùet é get en ol a houdé, nepas eit boh Malardé, meit eit diaul er Hroésti LP Pred distroein e hras d'er gér, (…) é ma Kar-en-Ankeu ar on lerh! LP V1 dam! e chonjé er peizant LP OVS LP inf V meit devéhatoh é kollas é broséz chetui ean é arriù ér porh!" LP diverb en tér huellan kér e zou ér vro, e laré hun tud koh, LP OVS LP XVS rak èl just, sant Iouan ne hellé ket rein dehou er péh nen doé ket goulennet kentéh ol en dud, dastumet eit filaj é ti en Dantek, e saù skontet, eit gout petra e zou LP XSV a viskoah e zou Guénedaul Pélan, er Gili Margeneg ha Kénépéon Laoulan LP XVS LP XSV mañné Gugan aveit Seglianis e zou er roué ag er mañnéieu LP SVO er Roméned, én amzér goh, en des trézet get Sézar LP SVO hag hiniù en dé é kavér hoah arnehou restajeu en hent romén e ié a vañné Kastenek, étal Sant-Nikolas-en-Deur, bet Karhéz LP XVS hui e huélou én tu doh er huh-hiaul, tour kaér en Intron Varia Kernenan, saùet ar lein ur mañné ihuél LP SVO er sel e ia ker pel, ma kréder guélet Inizen Groé get er mor bras en dro dehi LP SVO devér é enta bout ar lein Mañné Gugan d'en dé, pe vé dizolo ha splann en amzér LP Pred V devér é eùé d'en noz, eit e ré e gar kleùeet ha guélet treu feitus LP Pred V mes en dud goui e zeli pellat a zoh er léh-sé, mar ne vennant ket séhein get er spont ha LP SVO ha prest-ind de sellet en deu veùel él tud amoédet ha d'hobér goab anehé er huellan mechér e zou eùé, deustou dehi bout en disprizetan hag en dizinouretan, é LP Pred LP Pred hani ur laer tré ma vé lausket d'er gobér V V neoah goudé un herradig amzér e kleùer in hoahereh sklintin étal er fenestr Iann Fineu, é chom nezé tostik tra de Goeh-er-Legan, e oé er iaouankan a seih mab, LP SVO LP XVS (…) ol er filajerion e héris, hag e hra sin er groéz diméet rah nameit on ha plaset él meitourion é tachenneu vad tro-ha-dro LP SVO er merhed hum daul ar ou deuhlin é vam, intanvéz a houdé pelzo, laré dehon liés LP SVO LP SVO (…) é ta ar n'omb!" "arsa, Iann, ma mab peur, chetu hui oédet mat, tregont vlé tuchant LP diverb LP V1 pautred ha merhed, deit a Valoré pé a Vranzar de filaj d'er Stanguen en noz-sé, e hortas mal e vou d'oh chonjal diméein ha seùel tiegèh èl ou predér LP Pred LP SVO V saù-hiaul de vonet d'er gér Ol en dud e gredé ou devoé kavet spurmanteu en noz-sé é Mañné Gugan en dé d'ein de dremen e zou tost LP SVO LP SVO un dén hemb kin e devehé bet gellet difari er réral, Matelin Fistoulik, er luemmour ha hui hum gavou diskonfort hous unan." LP SVO LP SVO "mé, me mam, e reskond Iann LP OVS koutelleu a Hoareg Matau en doé en dé-sé ér Gémené luemmet marsé kant koutel, sizaill ha kizel LP SVO me vou mé laér LP SVO V arlerh, pèl arlerh, hiniù en dé, kalz a dud e zou hag e gred ma oé er lon-sé boh Malardé LP XSV é oé spered en diaul geton LP V1 ha kement dén e zou e reskondou d'oh get er lorh é Mañné Gugan en hum dolp er horrigañned eit gobér ou farseu hag ou hrolleu-noz, LP XVS ha liés, kleùet e vé Kar-en-Ankeu é tremen, en ur hobér un drouz eahus, dré hent er LP X mes lonket en doé er héh dén kement a chopinadeu-chistr, ma chomas bet hantér-noz ha hui vehé er hetan de gousi, de zispriz, de zizinourein en hanù sé ken onest en des LP SVO LP V1 paset d'oh hou tud koh ramblet doh tor Mañné Gugan en ur vonet d'er gér (…) ha chetu ean é lakat kentéh é verlim de droein hag e pouizein arnehi a ol é nerh get er boufam e ouilé LP SVO LP diverb LP SVO bout zou guersou amzér Roméned Pred gout erhoalh e hramb penaus perh er ré goh ar er ré iouank, hiniù en dé, e zou distér, LP inf V ur pikol koutel, en ur bostal ar un dro arlerh Leich ha Jobig LP boud V trouz er rodeu hag er fulad-tan e saùé ag er velim en doé groeit de veùelion en Dantek hag er rémen ken dirézon LP SVO V un dén a gosté er Hernèu, ankinet abalamour d'ur proséz hir ha louius, e gleuas laret un (…) er hetan en doé tregont vlé a houdé foér devéhan sant-Lorans, LP SVO eùé, chetu respont er pautr Iann LP diverb ridek ker fonnapl d'er Stanguen LP SVO hag en aral, nandek a houdé pardon Sant-Chuchan LP diverb marù é guerso Matelin Fistoulik LP Pred (…) a mem bredér, me hra fout." LP XSV dé penaus én aférieu sort-sé é oé mat goulen sekour get sant Iouan ha heli er vinoten en doé groeit guéharal er sant-sé mévélion ou deu é ti Julian en Dantek ag er Stanguen LP diverb V chetu oeit enta Iann devout laér LP diverb LP diverb en ur gleuet kement-sé, deustou ma oé un tammig hir er valéaden, er Hernèuad e lak én é chonj gobér er pirhinded-sé diù pé tér guéh peb suhun e hent arlerh koén de lakaet ha de seùel ou laseu LP diverb hag alkent e kavér hoah, mar a noz, spontailleu é Mañné Gugan LP XVS ni huélou devéhatoh penaus en des troeit é vuhédegeh LP SVO LP XSV gusket en doé aveit er voiaj, ur boteu koéd fretenet ha tachet mat LP diverb keméret ur pen-bah én é zorn, ha goudé en um lakaeit én hent get lod kaer a gonfians hag a volanté vat LP diverb ré ziés é kavé monet èlsé berpet én éandér, ha dré er bed, a voten de flagen LP XSV bouraploh é kavé, un tam mat, heli en henteu pras LP XSV guéharal er sant-men e oé oeit de ivet deur ér blommen-sé, LP XSV hag a houdé, eit derhel chonj ag en inour groeit d'où farréz, en dud en doé reit hanù er LP XSV ha sel guéh e té get hé deu pé tri péh jiber, LP XVS hag e vezé guerhet, er ieu arlerh é marhad er Gémené LP V1 (…) arriù é kours er horrigañned LP diverb hag é omb ar ou doar LP V1 (…) mal e vou d'emb kuitat el léh-men LP Pred V Doué e virou n'arriù droug erbet get n'omb LP SVO (… a! santéz Anna, Kar en Ankeu! Diféhamb, me héh Leich, difréhamb!) é ta ar n'omb LP V1 d'er hours-sé, manér Koed-Kodu e oé én é bonifikat, de laret é, er guellan men dé bet LP XSV (…) gout erhoalh e hramb eùé penaus ne vé ket laér un dén a hantér LP inf V biskoah hag en dudchentil en darempredé tro er blé un dén e zou laér-tré pé nitra LP SVO LP SVO er gèvr e ia de bros." ha chetu perak en dud-sé e zou deit fal é kement bro e zou, ha guel arzé LP diverb LP SVO "gout erhoalh e hran kement-sé en dé arlerh, aben é ma komanset Iann get é labour LP XVS LP inf V (…) "guel é natur eit diskadur." ur bosér ag er Gémené, deit de glah ur lé d'ur gér étal ton, en des lausket é gar ar en hent LP SVO LP Pred bras V guélet e hramb é buhé er sent, tud a fal vuhé: laerion, multrerion ha réral é tonet devout sent bras, é tiskein er relijion rak en hent bihan e zou fal LP SVO LP inf V arriù d'en dias, ean gav un al LP XSV LP SVO koustelé me zegasou mé spered dehon un dé benak!" sant d'er fetan kleùet é vezé un drouz eahus, él trouz rodeu-kar e chourikal LP Pred (…) m'em es ér manér ur hah disket de chervij guin doh taul kerklous él peb marmous LP SVO hag en ur zisam é lé, ean de glah en hani en doé guélet é lein er park LP diverb LP XSV job Malardé e stag er lon bér-bér doh er gorden gloh LP SVO er boh-sé ha ne oé ket duah de vout staget, e saill d'un tu ha d'un tu ral, LP SVO hag er hloh e vransel hag e son LP SVO er boh e saill muioh mui LP SVO hag er hloh e son kriùoh pé kriù LP SVO é kleuet kement-sé, er hlohour, bojardet get en ivaj, e ia de huélet petra e zou a neùé LP XSV rah en dud e zo soéhet LP SVO um dolpein e hra kent pèl er vorhizion ha réral ér lér-gér LP inf V er hlohour a hér, e zégor dor en iliz LP SVO guélet e hra ur lon du, blùek LP inf V rak, ret é laret eùé penaus er Hernèuad-men, èl lod kaer ag é ganbroiz e oé ur boh get er guin ardant LP Pred V er guél ag en davarn hembkin e gasé en deur én é veg! LP SVO ha trahoalh a diér sort-sé vezé kavet ar vord en henteu ahoè nezé, degor frank en nor anehé doh er gortoz hag ur vestréz ampert énné aveit en degemér LP OVS ha mal bras e oé dehou arriù V ha goleit e oé Mañné Gugan a fulad tan én tu doh Locmaleu ou natur é oé mat rak "mat int d'ein", e laré ean hoah doh é ansé LP OVS LP Pred LP Pred V goudé bout er hlasket hir amzér, nitra hoah LP diverb V (…) Leich ha Jobik e gemér ou boteu én ou dehorn sétet (seulement) me vehé koutant bras de huélet hou kah é chervij doh taul er guin-sé, e LP OVS kollet-é LP Pred LP SVO ha lampein e hrant a ol hou nerh de gavet er Stanguen lar d'é dro er meitour." V LP inf V "és e véet lakeit koutant, emé en Eutru LP XVS ret e vou d'ein monet de glah un al é zou chomet ar le kerh." LP Pred LP Pred kignein e hrant ou diùhar hag ou zreid get er skodeu-lann hag er vein LP inf V (…) en dé arlerh sur, chetu er peizant doh taul en Eutru LP diverb V V rak béh e oé bet getou monet én iliz a pe goéhas ar er plas én ur zihostal hag er skoselleu e gavant ar ou hent iu guint beb eil pen LP OVS ha geton en é sakod ur vouistig koed, hag ér vouistig koéd-sé ur logoden LP diverb Iann, hag e oé arriù éndro, é lar dré er chonj LP SVO LP ?SVO er vabellig e oé é chubat er chapél, fal-goutant é huélet un dén doh um lezel en ur stad ken diharak, e laras drézon é unan (…) kollet-omb, me heh Leich, kollet omb! LP Pred kentéh: prrrr… chetu achapet er logoden LP diverb "er hetan em es bet, LP OVS LP SVO ha kent monet ér méz ag er chapél, ean é dap tok er mèùour ha get ur skél er lak ar dorn sant Iouan LP XSV V (…) é amb get en diaul korv hag inean! kentéh eùé, er hah e lausk er vouteill de goéhel en eil em bou hoah." LP OVS LP XSV LP V1 (…) arriù é neoah en deu jiboésour get en hent-kar er guin e zou chuillet chetu er bosér é tonet get en eil lé LP diverb LP SVO LP Pred hag en Eutru e chom mut LP SVO doh er guélet , Iann ér vanaleg e hra: "bèèè… mèèè… bèèè… mèèèè." LP XSV

  me handerù, mar ne hues chet saùet ahanesé me hrei ur braù a dap d'oh." 'oh biskoah monet ag er Gémené de Seglian, pe vehet arriù hantér hent d'en diù vorh, hui e hri dré en hent bras tostik un hantér tro doh tredi ur pikol mañné hanùet mat get ol en dud ag er hornad

	Stagadenn I: B.B. ha nend eo ket en dikri peogwir emañ èl-se "din-me enta e vo bremañ paeiñ ar gwin (…) ha c'hwi a welo ur vro gaer lec'h e spurmanta koad bras ar Pontkalleg eñ en deus roet e anv d'ar vourc'h: Plou-Iltud, da lâret eo parrez Iltud harpet en deus ar rod a-raok ag e velo doc'h ar vuoc'h, ha badadaou!	SN ne V LP Pred V LP SVO LP SVO LP V1
	"ne zoujan ket hani," a lâre-eñ, "nag a vehe Matelin ar Marr!" nann! Nend eo ket e dachenn-eñ a zo labouret ar gwellañ met a-raok, talvout a ra ar boan reiñ chistr da dañvat Pardon Sant-Kadoù a vez d'an drivet Sul a Ourhelen un deiz e taas un den d'ar presbitoer da gavout ar person Le Lu setu Bechej astennet àr an hent!	SN ne V SN ne V LP X inf V LP SVO LP XVS LP diverb
	evit lâret mat, ne spirent ket… ar fallañ ne lâran ket me 'm eus amañ hani ag an dibab, graet get avaloù dous rous-bras ha dous-bihan amañ e taze gwezharall Marion ar Faoued d'ober he loen get he zud degemeret e oa bet 'barzh e gegin kignet eo an tal, ar fri, koulm e zorn	SN ne V SN O ne V LP LP XVS LP Pred V LP Pred V
	Isl … S V Isl … S V mar zigoéh tIsl … S èl nen doé guélet na kleuet dén erbet én iliz, ean gredas é oé er sant en doé hoariet dehou en dro-kam-sé V un noz ma oént, étré er Seih-Aùél hag en Toul-Skarh, doh tor Mañné Gugan, e sonnaz kreiz-noz én ti a gér er Gémené Isl … V (…) kaer ou devoé hastein ha ridek, é oé ataù er spontaill ar ou lerh Isl … V ha sél guéh ma koéhent é tosté dehé Isl … V pe saùas, goudé un huniad-kousket, ean e huélas deu sked é tremen dré er lann Isl … S V un dé ma oé en Eutru é teviz get é veitour, é ta dehon de zisplég er laré-men hag e hanaùamb rah: Isl … V rak, mar laran mé er huirioné, hui lar hui ur geu Isl … S V el men dé er hah é tiskarg huin ér guér, ean denn é vouist ag é sakod hag hé digor Isl … S V koutant de vout tihet é Eutru pe vé disket unan é vé berpet diar é goust Isl … V a houdé é ma lakeit en doar lann de tallout en doar labour, é ma chanjet pen d'en treu Isl … V el mé oé fal en hent bihan, er bosér e ias a droed Isl … S V é tonet éndro, é lé ar é ziskoé, en ur bas en ur vanaleg ean huél ur votez koéd neùé flam é lein er park Isl … S V =467 a frasennoù ne oa ket da zoujiñ a gavet jañdarmed àr an hent SN ne V ne oa ket bet, kaer eo goût, hep poan, na dirouf, nag hep ober un dehan da bep koulz SN ne V ne veze ket neuze mekanigoù da gemer kemer an dud SN ne V nerzh-kalon, ampertiz na yec'hed n'o doa manket dezhañ SN S ne V ar stêr d'un tu, koad ar Pontkalleg d'an tu 'rall, n'anaver ket lec'h erbet bourraploc'h evit gober ur pourmen SN ne V ha ne vo ket biskoazh, an dour burzhudus a lako an dud da yaouankaat SN ne V ha neuze, nend eo ket yaouankaat a glaskan-me SN ne V ha setu perak ne veze ket foar erbet e Kernasenn ar miz-se SN ne V hani n'en doa gwelet netra SN S ne V ar gaouenn-se ne glaske sur-'walc'h 'met un toull da vonet er-maez! SN S ne V nag an dud, nag ar loened ne garont ket bout kabestret SN S ne V rak doc'h er selaou ne oa ket par d'ar chistr graet er Stummoù SN ne V met ne grede ket er lâret SN ne V "met nend eo ket chistr eo SN ne V ne zizoloont ket spis ha splann ar pezh a vez en o soñj SN ne V netre ne vez gwir na gaou penn-dre-benn! SN S ne V ne oa ket enta komz get 'met ag hennezh SN ne V ne venn ket bout jablet get ar re 'rall SN ne V n'en deus ket daleet SN ne V met ar re 'rall n'o deus ket eñ gortozet SN S ne V neoazh n'en deus ket kalz a zroug SN ne V ha ne ouie ket heuli tu dehoù an hent bras SN ne V daousto dezhañ bout ken speredek èl ar re 'rall, e soñj nend eo ket er skol SN X S ne V rak a hani Breizh ne vez ket komzet SN ne V hani ne lâr ger SN S ne V an ensellour n'en deus ket respontet… SN S ne V en amzer gwezharall, àr ar maezoù, ne veze ket prenet èl bremañ gloanaj er marc'hadoù pe en tier-koñvers SN ne V nend eo ket eñ, enta, en deus diboblet ar vro ag ar jiber a veze gwelet dre-mañ gwezharall SN ne V (…) n'er gwel ket, ar paour-kaezh, daousto dezhañ kaout lunetoù ha ne zouj ket ar mizoù gete fed ag ar gounifl, n'he deus ket bet 'met un tammig aon "ne'm eus ket dober a dennoù." a raas-eñ get prederi ha doujañs bout gourdrouzet nend eus 'met genoc'h-c'hwi e tegouezh traoù sort-se, jibouesour truek ha didres!" meur a unan é tonet da ziskuizh dre-mañ da C'hourhelen pe da viz Eost, n'o deus ket amzer d'arru en tachad a oa o soñj monet met ne vez ket alkent bepred gwalleurioù ken bras-se SN ne V èl-se, n'en doa ket bet Patrig droug bras SN ne V "nend eo ket ar gaou genin," a lâras paotr an oto SN ne V "nend eo ket me, naket, a zo kablus," a respontas Patrig ha ne'm eus biskoazh diskaret un tankarr!" nend eo ket sellet 'barzh ar c'harter evit un den ampert SN ne V Matelin enta a zo bet sañset ar paotr kreñvañ LP SVO tro-distro d'ar chapel eh eus ur c'hlazenn LP XVS Iltud SVO hennañ a zo patron ar barrez LP SVO Bechej a gemer an tu kleiz LP SVO SN ne V dav e oa bet dezhañ dehan liesoc'h LP Pred V pelloc'h, a-zehoù, azezer àr un dorgenn Pred V kloc'h bras an iliz a lâr get e son: Kloc'h bras Pleurdud hag an hani bihan: Sant LP get ur banniel ruz, ur paotr arall àr-dreñv diverb SN ne V hag àr-raok… hama! Daet e oant da benn a gas ar c'harrikelladoù d'ar Rulann Matelin a oa arru ar c'hentañ Frañsez a zo degouezhet un herradig goude LP SVO Sant-Kadoù a zo ur chapel a barrez Sant-Karadeg-Tregomel LP SVO savet eo bet setu pell 'zo get tujentiled Kerverrien a zo o maner un tammig LP unan ag ar re gaerrañ ag an eskopti SVO hañval-mat eo doc'h ur maner bihan met e-tal Melouan, setu-eñ degouezhet get ur bagad saout, ur c'hrennbaotr e-raok LP LP Pred V emañ bremañ àr hent ar Rulann LP V1 LP SVO un herradig goude e veze gwelet arre é vale dre zouaroùier ar Veingle LP XVS ti beleion Pleurdud, savet un nebeudig blezioù a-raok an Dispac'h, a zo hep arvar LP eñ aet ha diskenn e ti ar Bre LP diverb LP Pred V koshaat a ray c'hoazh Frañsez LP Inf V marv eo er blez 1932, d'an oad a 66 vlez LP Pred V Bechej a zo atav taget get ar sec'hed LP OVS SVO ne V Matelin ha Frañsez o deus skopet 'barzh o daouarn, kroget e divrec'h o c'harrikell, LP koshaat an hani a garahen!" LP Pred V ar person a oa ganet e Neulieg, en ur gêr anvet Ar Stummoù LP SVO kement-'rall e Sant-Karadeg LP diverb SN setu an dud er Veitouri ha lakaet an div varrikad àr ar c'harrikelloù: LP diverb "(…) gouiet a ran nend eo ket bet kavet LP Inf V an dud a gave da lâret penaos, o-daou, e raent LUDU LP SVO eñ aet ha diskenn ag e velo evit monet da evet un tasad e ti ar Vely LP diverb SN ne V dalc'het e oant evit an deiz 'barzh ar Faoued lec'h ma oa rederezh kezeg LP Pred V ha Frañsez da respont dezhañ LP diverb en amzer-se, maer ar barrez a oa Le Du LP XSV sec'hed en deus ivez LP OVS SN ne V met plaen eo an hent LP Pred V ar medesinour a zo aet ha lâret d'an hani klañv LP SVO e anv a oa Eujen Le Lu LP SVO Bechej, eñ, en deus amzer LP SVO SN ne V ur c'hardlev bennak a zo etre ar Veitouri hag ar Rulann LP OVS gourc'hemennet en deus drammoù da gemer hag a jaoj doc'h e stad LP V1 ha soñj a za din anezhañ meur a wezh LP SVO souezhet-bras eo an dud é welet ur bagad paotred yaouank é tiskoiñ kement a bres LP Pred V SN ne V an hani a zegouezho ar c'hentañ er Rulann a vo lakaet ar c'hreñvañ LP SVO galvet eo bet d'en gwelet LP Pred V anavet em eus gwezharall ur person a Bleurdud LP V1 setu Kernasenn LP diverb SN ne V ampert èl ma anavit, n'hellan ket chom hep gober netra!" SN ne V rak ne zouje ket a labourat get e zaouarn kenkoulz èl get ar spered, hag ivez é vale SN ne V en amzer a gomzan anezhi ne veze ket anavet àr ar maezoù an alumetoù implijet bremañ d'ober tan SN ne V (…) ne welan botez gozh erbet genoc'h!" SN ne V "ne'm eus ket dober a votez," 'respontas-hi SN ne V "e kalon ho torn? Ne soñjit ket, plac'hig paour! SN ne V ne harzay ket ho torn get ar wrez!" SN ne V na glav, nag erc'h, na skorn na netra ne barre doc'hte a vonet d'an iliz SN S ne V ha ne veze ket klasket digarezioù SN ne V an dud bremañ ne ouiont ket mui kerzhet àr-droad SN S ne V nend eo ket ar gwez a za da stokiñ doc'h an otoioù met ar re-mañ da stokiñ doc'h ar gwez! SN ne V ha n'en deus 'met meulasion get pep unan SN ne V hag an dra-se ne vir ket doc'homp a vout mat getañ SN S ne V ha ne c'houlennomp ket gwell evit en gouarn genomp ar pellañ-gwellañ." SN ne V n'o doa ket padet pell-bras SN ne V ha bremañ ne weler ket hani SN ne V met ne oan ket evit gouiet petra! SN ne V ar person n'en doa ket respontet SN S ne V uhel e oa èl ur wezenn ha ledan a zivskoaz èl ur gredañs LP Pred V foeñvour ivez un tammig! LP diverb graet en doa e servij e Naoned, 'barzh an dragoned "me 'oa-me brigadier" a lâre-eñ lies ha ton en deze get kement-se LP OVS un arall, Frañsez an Tortoreg, en em gave kerkoulz èltañ LP SVO bihanoc'h den e oa neoazh LP Pred V met sonn àr e zivhar ha paket mat LP diverb ar baotred arall a oa disteroc'h tud LP SVO dav e oa gouiet piv a Vatelin pe a Frañsez a oa ar gwellañ paotr… LP Pred V div varrikad chistr am eus prenet e tachenn ar Veitouri LP OVS pep unan anezhe a ranko degas e varrikad get ur garrikell LP SVO heuli a raent ar stêr, en ur lezel a-gleiz milin Koad-Kren hag he lenn emberr e arruent get Pont-Nevez Ploue LP XVS en davarn, en tu 'rall d'ar pont, e veze graet un dehan, amzer da evet etreze ur voutailhad chistr fresk LP XVS distroet e veze neuze betek Chapel-ar-C'hoad, ha da vord ar lenn dre chaoser ar maner LP Pred V enderviadoù bourrapl a veze kaset LP OVS ha kemeret e veze amzer da veviñ LP Pred V ya! Soñjal a rae da gement-se, èl emañ degouezhet ar medesinour 'barzh an ti goulennet getañ diverb Bechej a zo chomet un tammig àr-dreñv LP SVO LP Inf V ha setu pesort trouz en doa spontet tud ar c'hornad? an daou zen o deus pellaet en ur lezel an nor digor moarhat he doa ar gaezh gaouenn kavet buan dor ar frankiz atav, adal an nozvezh-se e oa bet peoc'h er chapel c'hoarzhet er-walc'h o doa tud Sant-Karadeg é klevet an doare tra souezhus, setu-int daet kentizh da vout tud kalonek! pep unan é lâret neuze e vehe bet aet hep prederi da heul an daou zen a pa vehe bet LP setu ar rederion àr hent Kernasenn LP diverb LP diverb hag Alban da huchal: "unan, daou, tri…àr-raok!" LP diverb LP V1 buan emaint prest LP XVS LP XVS hag an diwezhañ a baeo un arall." LP SVO LP XVS ar c'hentañ ag ar rederion a baeo un arall an enor en do bet LP SVO LP SVO me 'baeo-me ur voutailhad win, LP SVO LP diverb da lâret eo ur peder lev bennak diverb LP Inf V skoiñ a rae he divaskell doc'h ar mogerioù hag ar c'hoadaj LP Inf V (…) Setu an hent ho pehe d'ober: ar Rulann, Kernasenn, Sant-Karadeg, ar Rulann, LP LP SVO àr o goarigoù eh aent betek pont ar Grayoù lec'h ma kavent ar Skorf LP XVS naren, met ur gaouenn, ur baourkaezh a gaouenn é nijal a-gleiz hag a-zehoù LP diverb Alban an tavarnour a zo aet neuze ha lâret dezhe LP SVO LP V1 kejet get un nebeudig Kajoù SVO ar gredenn am eus e lipahet ho pegoù àr e lerc'h monet a ra ar prehesion betek feutan ar sant a gaver izeloc'h en ur flagenn LP Inf V ha roet e oa bet dezhañ reve an akoustumañs ur werennad chistr da c'hortoz LP Pred V hag e velo a zo yac'h LP SVO LP OVS gwell eo evit ar gwin a vo roet deoc'h àr-lerc'h (…) rak diblaen er-walc'h eo an hent, pe kentoc'h ar vinotenn LP Pred V (…) ret eo diviz e vourre ar person é tonal get e chistr Bechej da sevel hag eñ àr-raok betek ar Rulann, lec'h ma oa e gensorted doc'h en LP LP Pred V LP Pred V mat e oa bet kavet ar chistr LP Pred V mat ivez ar gwin LP diverb ha bourrapl eo bet an endervad… (…) LP Pred V chomet eo klañv ar boulom Frañsez a dachenn ar Veingle LP Pred V raouet eo, sifernet mat LP Pred V pasaat a ra LP Inf V ha droug-penn en deus LP OVS (…) marse en deus serret anoued é vale dre parkoùier e dachenn? LP XVS plijadur Frañsez e vez pourmen dre ar parkoù en deus labouret e-pad 40 vlez tuchant LP roñseed koad a veze lies pe marc'hadourezh katev pe "matematigoù" LP SVO tavarnourion Sant-Karadeg a zae da werzhiñ o chistr e lojoù graet get raden LP SVO ha banal a zalc'he fresk an evaj LP SVO gourenoù a veze ivez LP OVS d'ar Lun e veze foar LP XVS hani Sant-Kadoù a zalc'h he lec'h LP SVO un deiz bennak d'ar goañv, e oa daet ar vrud er c'harter LP XVS ha goude e razh ar barrez e veze klevet trouz er chapel e-pad an noz! LP XVS met klevet mat e veze LP Pred V ur spontailh? Marse er-walc'h LP diverb Yvon en deus tañvaet gortoz a-c'houde ur c'hardeur! diverb LP SVO Yvon en doa eñ kavet kentoc'h fall eñ da ziviz dezhe penaos en doa em gavet taget get ar sec'hed, dre ziv wezh, ha LP LP SVO rak doujiñ a rae a zisplij d'ar person penaos en doa tapet ur lamm en arbenn d'ur vuoc'h he doa troc'het an hent dezhañ diverb LP Inf V eñ enta da respont "goût a rit," a lâras Alban dezhañ, LP Inf V LP diverb "mat er-walc'h eo, "emañ dav d'an hani diwezhañ paeiñ ur voutailhad?" LP V1 LP Pred V met, met… un tammig emañ kriz ur sort." "ya, goût a ran," a lâras Bechej LP Inf V LP XVS eñ aet ha diskarg ur bannig en ur werenn ha d'en tañvat d'e dro "ha me zo kontant d'ober LP SVO LP diverb gwinegr eo!" èl-se e oa bet graet LP XVS LP Pred V ya! Gwinegr a oa bet servijet d'ar paourkaezh Yvon bourrapl e oa bet an enderviad get an holl LP Pred V LP OVS fariet e oa bet a voutailh c'hoarzhet a zo bet sur-'walc'h get Bechej evit bout daleet 'barzh an tavarnioù, ha LP LP Pred V bout tapet, oc'hpenn, ur regennad en arbenn d'ur vuoc'h Pred V SVO herset er-walc'h en deus e gorf edan ar seizh amzer un herrad mat e padas an traoù LP XVS ha diskarget e oa bet gwinegr dezhañ e-lec'h chistr LP Pred V Stevan a zo un tammig krennard a drizek vlez LP SVO LP V1 ne vern, e vicher he doa plijet dezhañ hed-ha-hed un nozvezh teñvel en em gavont enta dirak ar chapel LP XVS aes eo goût e oa aet ar person d'e gav da glask ur voutailhad hani fresk ha c'hwek LP Pred V emañ er skom a-c'houde an oad a c'hwec'h vlez LP V1 LP SVO anav a rae pep kognell ag e zouaroù selaou a raont get un tammig prederi LP Inf V roet en deus oc'hpenn evit un tasad da Yvon evit distaniñ e lonkad aegraj LP V1 bout e-pad an devezh etre peder moger, studial, deskiñ kentelioù, gober deverioù a LP LP Inf V ar gwez-avaloù, eñ en doa o flantet! gwir e veze lâret LP XVS tamallet e vez lies d'an dud a gornad ar Gemene, ar Vro Pourlet, bout un tammig LP bep sort a zisplij bras dezhañ SVO LP SVO eñ en doa ivez plantet ar c'hoad sapin a zo du-se er penn pellañ ag e dachenn, ha steudet mat LP SVO emaint bremañ gwez uhel… trouz a oa er chapel! kuzhet get o c'homzoù Pred V kement a velfeti en deus get e labour a denn droug-penn dezhañ LP OVS LP OVS an alc'hwez a oa gete mat er-walc'h e oa ar chistr LP Pred V gwell e vehe dezhañ labourat àr ur vicher LP Pred V LP SVO digor a raont an nor, an dousikañ ma c'hellont, daousto d'an houarnaj chourikal LP met un tammig kriz ur sort LP diverb bep Merc'her, e blijadur a vez d'en em gavout e govel Mikel ar Floc'h LP XSV LP V1 amzer en deus bremañ da soñjal en e vuhez tremenet en em welet a ra den yaouank, a pa yae bep Sul get tri pe pevar c'hensort da vale àr e "velo" Inf V (…) ur spontailh, a soñj genoc'h? LP OVS pep unan a oa daet get e velo LP SVO LP get ur letern e sellont en diabarzh LP XVS kement-se 'oa da vare an "Tour de France" LP SVO LP OVS diharak 'barzh an noz Inf V un nebeudig paotred yaouank en em gave er Rulann ur Sul d'enderv LP SVO he anav a ra erhat:

Urz an Stagadenn II Stagadenn II: kenstrivadeg ar Falz

  Tour de France" eh eus daet ur soñj din Isl … V met èl e tegouezhet get ar loened, setu ur vuoc'h é treuziñ an hent bras just diraktañ Isl ... Diverb peogwir, en "Tour de France", e vez graet gozik kement a van ag an hani diwezhañ evit ag an hani kentañ 'barzh ar c'hazetennoù." keñvererezh er barrez evit gouiet pezh tachenn a zo labouret ar gwellañ, nend eo ket eñ en dehe ar vedalenn aour, nag an hani argant, nag unan arem Isl … V mard eo é labourat en ur park ha ma zo un den é tremen àr an hent, setu-eñ é tiviz Isl … diverb getañ e-pad ur c'hardeur, marse daou, marse un eur daousto n'en deus ket netra da breniñ na da werzhiñ, gwelet e vo e foar Ploue, pe hani ar Gemene é tigor e veg dirak ar stalioù, é komz get hennañ pe hennezh, é c'houlenn priz ar varc'hadourezh, hani ar loened. Ur pil-beg, setu! es d'oh ag un nebedig mat a dud en des um gavet genom aman ar zouar Pureilh; drestoll a pe vè pardon Sant Bachenn pé un tammig fest é Kervréhan LP V1 merchet e hues, me gred, Oann Pièr Er Hor, Alban En Tagos, Gab Tonkin, Barbannig Finn, Skodenn Gouh, Mari Boutoun Glas, Choch Nogell, Loeizig Mélon, Job Nignol, er histén krazet, drest oll a pe vè d'ou heul ur bannig jistr korvet mad, hag un dèn èl Yann Er Baluhenn de lakat bourapl er filaj sel gwèh e kavè en tu de zibunein ur sorhenn pé ur litorienn neué Rak ma vehem bet dovet rah get er mem liv-krohen, er mem fri, er mem brasted, er mem hoant d'er mem kourz, skuih bras en um gavehem buan ar en douar-man ne oè meit er girieu tapet dehé én arvar hep gouiet penn dehé ind en um gavè breman tud abil eroualh eit moned de hounid ou boued émesk er Galleùed en dé, deustou d'en trouz LP SVO en dé arlerh é oé aet deun moned de chom pelloh, kosté Tréché LP XVS Taolenn 2 korpuss 2 diàr kenstrivadeg ar Falz Rio Joseph 5 A1 Né à Plouharnel Lycée-Dupuy-Lôme Lorient 14 ans Na pésort trouz! Mès, ya! Ema me amizion neùé é ariù, ré Jobig! LP V1 Er mab, un douséniad bléieù d'er muiañ dehoñ, en deus bleù milén a goeh é roltad ar é dal digor, é zeulegad ag ur glaz spis kuhet édan ur fri un tammig tronset LP SVO ur hansort neué aveid hoari genein, marsé! LP diverb en dé arleh, m'é wélè é moned kuit de valé get é gérent LP SVO eãn sellas dohein ged deulegad bihan ront hag ur hoarh skanù, ag e gasé choñj dein m'en dehé bet hoant komz genein LP SVO en taol devéhañ, é komzem hun deù LP XVS hag é oem deit buan de voud mignoned vad LP V1 un noz, deit én dro ag er skol, èl m'em boé groeit me labour-skol é kleuezan ur voeh vihan é halùein ér-méz: "Job" genoh, mem peur ami" n'em boé ket kemeret amzir de reskond SN me grogas é me hansort LP SVO ha m'hen tennas trema er pazenneu én ur laret "buan, ar me leh!" LP SVO ni zevalas er pazenn péar dré péar LP SVO mes éraok arriù d'er yas me welas en dén e grapé LP XSV me gred éma dihousket émé-eãn LP SVO buan, krapam én dro, Piar, eãn za de me lahein LP XSV e oén é moned de vagannein én dro, pe gleuezan èl a ziabell draillet hi ranjen én dehé bet lahet ur yoh a dud Isl … V più d'es ean gouniet? Un intanvez des ean gounihet -unan ag er greisker, me chonj LP SVO honneh en deus boneur LP SVO ya hi des ean kaset d'hi breur hag e zou labourér doar é Kervihan LP SVO petra ra heman anehon! Ean i lak de drein doar, chê! LP SVO Taolenn 4 korpuss 4 diàr kenstrivadeg ar Falz Guyonvarch Armand Lycée Dupuy de Lôme Lorient ur weh pennag, me zad noé laret dein monet de glask vrahad koet zéh get er garkell d'er gér oé añuet "ellaneieu" n'oé gouiet oé un den meù benag e oé i kousket ar bord en hent braz LP XSV a nezé eañ oé oeit de glah er garkellad koed LP XSV més me laré LP SVO n'ein ket ken biskoah d'un tu benag surtout pen dé noz SN més me zad ha rah en dud ag en ti hoarhé ha goalh endro mè larénen treu-sé [?] LP un tamm bara-kig moh de bebinon éh oént oeit d'hin débrein ér méz Isl … V en dro monet d'er foeneg inon anehé e gol i damm kig hag i honet d'hin jérrah LP XSV pe oé noz du eañ e jér un toseg é léh i damm kig Taolenn 6 korpuss 6 diàr kenstrivadeg ar Falz Armand Guyonvarch 3ème B2 né le 17 mai 1942 à Château-Neuf en Bubry (Morbihan) Lycée Dupuy-De-Lôme Lorient (Mhan) Cours Supérieur Breton en noz dehan droeieu deg heur hantér un darhadenn e zihunan anein én un taul LP XSV a gozég e oén bet blouarhet d'en drouz LP XVS Lañn a jonjeu e oé deit d'ein LP OVS me grédè e hè en dortoér de gouhel LP SVO er goleuér troeias bout ru LP SVO nezén, e chonjas d'en hoar e oé arriu én en "transformateur" ag er Lisé e ré greinhan san doute hint e ras troienn en "transformateur" LP XSV ha de garieu hint e zigoras en n'or meit n'o gobér bochad atention LP XSV ag n'o guhet adran en n'or goudé e oé bet digoret hounañ LP XVS nezé e arriuas eué un auto-ral kannu er PTT LP XVS get ur skel é ré-man e entreas hem gober digarieu LP XSV durann en amzér-sé én tuel ag en hent-pras rah en dud e oé doh hou fenestreu én hum houlenn tré ti pesort tra e oé arriù Job Morgant né le 13 décembre 1947, au lycée Dupuy de Lôme en classe de 5e M2 Me wè er gér aveit vacans Pasq LP SVO Pemzek déi hor bouè LP OVS unan a me hamaradeù é wa deit de me gweled LP SVO hag koutant e ùan é wa deit de bass i vacans ta dein LP Pred V deù pe dri déi arlerh é wa yerhet LP XVS ni boè laket hur jonj de monet d'obér un droéiat betag ur hoadig bihan LP SVO ur vilo vraù e wa péuet dein get me zud aveit me bouarzek vlé LP OVS hag é ùan jonjet mat d'i ensi LP V1 Un dé hag é wa hani en amzér ni n'im laka barh n'hent LP V1 ni e yé difoneik agost ne fotè ket d'in n'im chuiho coutant agost so lareit dein e ven pet oueit de bas ur miz ta me yon barh normandie LP SVO hè gomança er blé man ur sedon LP SVO moe chom er gér ur suhuniad rok monet kuit LP SVO er lun vitin me saùé kours, de pinb heur hantér aveit tapout en autocar ei moned d'en Oriant de gemér en trén LP XSV me laré kénavo de me zud LP SVO ha me ya kuit LP SVO me arriù en Oriant aveit eih heur LP SVO dohtu dichenet ag en autocar me dap hent er gar LP XSV ben é arrùon, on dein e laré dein é uèped arriù en trén barh ur hart d'heur Isl … SV durant en amzér se me n'im laka de lén er journal é moe prinnet no zichen ag en autocar 'im laka barh tal ur fanest aveit guelet en traoù LP SVO un heur aleh ni oua yer barh Normandie LP XSV meraweh e uizé guélet un ti kollet barh mesk er gwei, er bokedeù LP XVS en traoù sé rè un dra gris barh mesk er livacheù rel LP SVO me uelè déjà barh me fén ti me yontr LP SVO en trén e arasta barh ur gareich vien bénn é déleint me arast LP SVO nor zichen d'en trén me e uel me yontr ajet ar ur vrich LP XSV me laré bonjour de hon LP SVO hag ion larè dein é va deit de me gmaj get en aoùen ma ne mehé ket bet kawet en hent me yenon LP SVO ni e yè a drèt agost i di ne va ket pèl d'ar gar LP SVO deù minut aleh me ùel un ti hag ur jerdin kolet ba mesk er bokedeù LP XSV me e gaué me morep ajet ar ur vrich barh tal en ti, disan un avolen LP SVO me e lar bonjour dehi LP SVO hag me ya de uelet en traoù get me yontr LP SVO me e jonja en différence e zo tré ur gér vraz hag er hampagne LP SVO Taolenn 8 korpuss 8 diàr kenstrivadeg ar Falz Pol er Meliner Melin er Baudry Languidic (Mor-bihan) e skol é Lycée en Oriant get en Autro Bernier classe 2e M Gañet d'er 27 12 44, é Bro Kembré d'er 15 a viz Est 1959 Gorteit em es er moment devéhan de skriùi d'oh LP V1 ho kuited em es pel zo, teir suhun m'ar m'es chonj mad LP V1 ha oudé m'ar pelan a zor m'em bro éma digor bras me deulagad policeman" braz en d'es me jénet a me huné LP SVO éon d'es diskoeit d'ein ur bureù bras émen é vezé karget ha diskoeit paperieu LP SVO é kuitad er porh sé me es n'em gaùet é kér LP XVS en treu sé en des me diùenet tré LP SVO a me de gemer er "bus" aveit moned d'er gar hent-houarn LP diverb keméret em m'oé dohtu me billeteu LP V1 a mé kuit LP diverb hireh em m'oé gùélet Bro Kembré LP OVS hueh eur dohtu em es boiajet get en trein, adal Southampton betag Swansea LP XVS er vro em es trézet elsé e oé plat tré LP OVS peh en des me boehmet e zo en diforh étré glazadur er mézeu ha louster m'ar a gér LP SVO ha ben er fin eh on arriù ér gar goudé bout bet paset eun anderiad én trein LP XVS gorteit e oen é Swansea LP Pred V ha mé oé gol koutant LP SVO é arriù tal en or un den en des me galuet LP XSV ha mé éon hiliet get plijadur em gouiet émen eh oen é moned LP diverb nezé hemkin em'es adrecht oll kaùet e oen eurus bout elsé e fale eurus de voned de chom get tud […] LP XVS hag en oll e zo elsé er vro man LP SVO ha pe don arriù e Llangadog eh on bet resùet èl m'ar vehen bet annaùet ha oll viskoah Isl … V rè kourz eh on oeit de gousket LP XVS ha devehat e oé a pen don saùet en dé arlerh! 'im zarl ar blein eur roh é kosté en deur LP SVO pé e oé gwelet a getan e zo ruieu hem lousteri, hed a hed get en tiér LP OVS dré bep diù ùeh e oé kavet panérieu aveit treul er paper LP XVS be zo eùé en dra hag ne zelié ket bout ankouéet LP boud V bout on bet d'en Eisteddfod LP boud V hag azé e m'es klaùet moueh er vro ha nen dé ket kousket el ur hañni LP XVS en dé sen rah en dud e oé joyus er ruieu LP XSV hag é kement lerh e vezé gwelet bañniéleu gwenn ha guerh get en dragon ru é kreis se em boa kasset ur gartenn deoc'h […] LP XVS a-c'houde gwerso em boa soñjet skriv deoc'h […] LP XVS hag an degved blead goude hon emagv kentañ an heni eo am boa gortaet a-ratozhkàer moned da vewañ en ho pro, ha da zeskiñ ganeoc'h ho yezh LP V1 rag kuzhet e oac'h a-dreñv gerioù dianav ho parlant LP Pred V ha menniñ a raen moned betagzoc'h, betag ho kalon estrañjoures, […] LP inf V prest e oan da zi-zraeniñ an hent a chome dimp d'ober ewid en em gavoud LP Pred V me a faote din iwe moned pelloc'h ganeoc'h war hentoù ho pobl LP SVO rag kariñ a raen ho pobl LP inf V kariñ a raen ho yezh hag ho pro LP inf V […] mes gouied a raen pessort multroù a oa bet gwraet gante e Frañs, e Breizh […] LP inf V gwelet em boa gant doñjer fotoioù Kampoù-ar-Marw […] Gouied a raen ne oa ket an oll Alamanted bourewion LP inf V e-pad ar bresel diwezañ, en Oriant, pa oa Breizhis é sevel […] ma zad en doa anavezet ur soudard alaman nawazh, seul ma skrivemp unan d'egile, e oac'h-c'hwi daet da voud skeudenn vew ma Alamagn garet Isl … V […] mes ma seizh gwellañ a raen ewid lâred munudoù ma soñjom LP OVS ur blijadur a vese din skriv deoc'h LP OVS ha brassoc'h plijadur c'hoazh ho lenn LP diverb ur wezh ho poa kasset ho portred din LP XVS […] a-lïes e oan chomet da hunvreal dirag ar portred-se LP XVS m'ho kwele e ruioù ho kêr é kerzhed a gammedoù prim, penneg a dal ha kuñv a galon LP SVO m'ho kwele en ho kambrig asezet war vord ho kwele, é lenn barzhonegoù LP SVO Ijinet em boa iwe mouezh ar verc'h sentus douzh hec'h mamm a zleec'h boud bet LP V1 ha bremañ mist ha propig da'm daoulagad LP diverb ur vouezh klouar, dudius, enni leun a dederded hag a bassianted LP diverb ar gerioù a lennen en ho lizherioù skrivet braw LP OVS me a wele ha me a glewe ho tiweus c'hoantabl douzh o distag LP SVO ha seul gwezh e vesen evel-se luskellet LP XVS dedennet e vesen gant hanwioù-lec'h ho pro […] LP Pred V leusekl a raen o hud da redeg ennin […] LP inf V Ha hanw ho kêr a zistagen vel ar barzhoneg kàerrañ: Straubing-an-der-Donau LP OVS en tu arall ag an Alamagn ema, e-kostez ar pezh a oa c'hoazh an Tchekoslovaki LP XVS Hanw an Donaw dreist-oll ma lakae da hunvreal LP SVO hañval ganin e oa ar stêr-se vel Moldaw Bedrich Smetana, é treusiñ […] LP XVS a-drugarez da Johann Strauss, e ouien e oa glas a liw LP XVS ha doned a rae beteg ennin […] LP inf V ha c'hwi, Monika, douzh an Donaw e selle ho taoulagad LP XVS m'ho kwele é vale a-hed ar ribloù […] ] un oberenn a-eneb ar bresek e oa, skrivet gant un den yaouank diskroc'henet ebew é weled gwad e vro skuilhet a-boullad LP Pred V er levr-sen em boa puñset an dour a glasken ewid torriñ ma sec'hed din LP XVS boud e oa Alamaned na oant na kar na par d'ar Boched fall-vrudet a gomze an dud diwar o fennoù krvet mamouted ramzel, karget a zour, morgousket, hè a gouezo ahed ar c'haeoù simant, didud, divuhez, bezhin […] chomet ennin an disterrañ douestañs e-keñver denegezh an Alamagn, gant Wolfgang Borchert e vehe bet lamet diganin neuse an Alamagn da voud ma bro-me iwe LP Pred V pandeogwir e oa ur lodenn ag an Douar, a ma Douar Isl … V Ar Varzhed, […] a anav ar poent ma vez kreénvañ an taraw etre ar pennden hag an Istoer ] er bed goapaus ha touellus-mañ e vennomp sevel en-dro […] LP XVS […] Vel-se e vese presantet an traoù en hor Republik, ha kelennet iwe LP XVS Mes Passion an Alamagn a oa just a-walc'h ase LP OVS goudañviñ en he c'horf, e korf he bugale, hec'h mammoù hag he gwased an drougoù daet a-greis hec'h ene 'hwi ho poa ma lakaet da goñserviñ ar bed a c'hoanag a glewen ar frontig anezhañ en ho skritur aketus […] Kerzhed a raen leun a joa e gwlizh ho parlant yac'h LP inf V klewed a raen ho parzhed é kanal gwerzennoù melodius o lieder LP inf V hag un erer e oan, é c'hournijal a-dreist ar Roen, pa vesen é kenn Heinrich Heine […] hag a-stur eh ae ho puhez gant ma heni-me LP XVS an emglew a oa bet etresimp a bermete din, a soñjen, chomel stag douzhoc'h […] LP OVS soñjal a c'helle ma skridoù […] LP inf V war ur roll bennag a genskriverion em boa kavet ho hanw hag ho chomlec'h LP XVS ur c'hamarad din ha me hor boa diviset ar bloaz-se moned d'an Alamagn, mar tapehemp ar vachelouriezh LP SVO ewid kement-se, ouzhpenn labourad a-fesson, ni hor boa dibabet tri fal […] LP XSV ewid deskiñ ar yezh em boa prenet ur levr […] LP XVS deg munut bemdez e vese red labourad gantañ LP OVS […] ha goude un tamm añsi, e oa chomet heb torriñ e benn gant an alamaneg LP XVS Re ziaes ewitañ, a lâre LP OVS me neuse a vehe ar jubennour e-pad ar Spedission LP SVO hon jao a-benn ar fin a vehe ur skouter Vespa gwer e liw, gwerzhet din gant ur c'hamarad-skol 'hed hebkén neuse em boa skrivet ewid gelliñ kass hon ragtress da benn LP XVS gwell e vese ganin skriv d'ar merc'hed eged d'ar baotred LP Pred V tenerroc'h o santen eiwd komz a draoù ar galon LP XOV […] an oll draoù newez a ziwane en don ahanin LP SVO d'an newez-hañv en em laka an awel da voud douss ha fresk […] LP XVS hag ar merc'hed dreist-oll a oui chelaou douzh komzoù awel an newez-hañv chome ganimp ewid kemer hon amzer da voned a di unan da di un arall LP SVO e-pad ar blead-skol em boa neuse toemmet rac'h an dudigoù-se […] LP XVS a-drugarez da Loig just a-walc'h em boa desket, ur bloaz abretoc'h hebkén,petra a c'helle boud ur lizher […] Tu a vese neuse da lakaad dre skrid trubuilhoù un ene ha lewenez ur galon! LP OVS […] adal an deiz-se em boa skrivet gant plijadur, gant birwilh, re marse LP XVS […] med d'an nebeutañ e rae vad din ressissaad ha lakaad urzh em soñjesonnoù LP XVS ha pa skriven da'm c'henskriveresed, e laken em lizherioù, par ma c'hellen, ar gwellañ ahanin, ma disoloadenn, em boa kroget da gass dezhi testennoù dishañval bras diouzh ar re a vese-hi kustum da ressev LP XVS […] Respont a rae din ataw ar memes randonennoù e oan-me waet skuizh gante LP inf V hag a-benn ar fin e chomas an traoù a-sav a-gaos d'ar vur a santemp en un taol etresimp

	ha tachoù e-pad ar mintiniad, an ensellour en deus aterset ar skolaerion, pep unan d'e dro, (…) hounnezh a blij dezhañ hag hounnezh a gemero diwezhatoc'h met, da c'hortoz, emañ c'hoazh er skol ar mintin-mañ emañ degouezhet an ensellour daet eo dre an tren, a lâr-eñ d'ar vugale mouzhet e oa e dankarr an deiz kent ha kaset en deus eñ da vedesinour an tankirri klañv diàr ar pezh a ranker deskiñ er skolioù: lennerezh, jederezh, yezhadur, istoer, [hani Frañs] kaer eo goût ha me 'oar-me petra c'hoazh! un torr-penn, a soñj Stevan da unnek eur eh eus bet un dehan met d'un eur àr lerc'h kreisteiz emañ daet en-dro an ensellour da deir eur alkent, eñ da c'houlenn get ar vugale "marse eh eus unan bennak ac'hanoc'h en deus un dra bennak da c'houlenn genin?" LP XVS LP diverb LP OVS LP OVS LP XVS LP XVS LP Pred V LP Pred V LP V1 LP XSV LP SVO LP OVS LP XVS LP XVS LP diverb Stevan a sav neuze LP SVO kustum eo da lâret hep prederi ar pezh a zo en e soñj LP Pred V eñ enta ha goulenn hardizh-mat ha dizouj-kaer LP diverb "me 'garahe gouiet da bet eur emañ ho tren?" LP SVO gwezharall e veze desavet deñved e e-leizh a dachennoù dreist-holl evit kaout o gloan LP XVS touzet e vezent d'an nevez-hañv LP Pred V ur wezh gwalc'het ar gloan, e veze nezet evit gober neud getañ e-pad filajoù ar goañv LP XVS tolpet en-dro d'an oaled, ar merc'hed o deze pep unan o c'hegel doc'h ar skoaz LP XSV get un dorn, int a denne ar gloan a-zoc'h ar gegel, gloan dalc'het get ur lasenn LP XSV get penn ar bizied ag an dorn arall, int a lakae ar werzhid da droiñ LP XSV an neudenn gloan a bune, a rollte en-dro d'ar werzhid-se LP SVO evit labourat fonnaploc'h hag aesoc'h, lod, get un troad, a lakae da droiñ ur rodig koad LP XSV get ar gloan nezet e veze brochennet loeroù, jiletoù ha bep sort gloanaj a p'o deze un tammig amzer LP XVS met dreist-holl e-pad ar filajoù e veze gwelet ar merc'hed get brochennoù etre o bizied (…) LP XVS a-zivout an deñved, eh an da zispleg deoc'h ar pezhig a dro en doa c'hoariet Padern d'e vestr-skol LP XVS e oa enta er skol ar mintin-se LP V1 hag e oa ar mestr ec'h ober ur gentel diàr-benn ar jederezh LP V1 eñ ha goulenn get Padern LP diverb "(…) Me'm eus dek penn-deñved é peurat er lann LP SVO seizh anezhe o deus achapet dre un diskrapadenn (…) LP SVO Padern da respont: "hani!" (…) LP diverb "me 'lâr-me deoc'h ne chom hani." a zalc'h Padern da lâret LP SVO "goût a rit kontiñ LP Inf V met me, me zo bet lies é ouarn an deñved evit o anavout mat LP SVO setu perak e lâran deoc'h ne chom hani er lann LP diverb ar re a chome àr-lerc'h ar seizh kentañ o deus kavet buan an diskrapadenn evit monet d'o heul!" LP SVO Gregoer, ar jiboesour… èl-se emañ anavet er barrez LP XVS brudet eo dre ar c'hornad, naren evit ar gadon, kounifled, klujeri pe kefelegi lazhet dezhañ LP Pred V ur wezhig bennak marse en amzer e ta da benn a ziskar ur gounifl LP XVS ha poan he deus redek e-raok ar c'hi LP OVS èl-se , a-wael emañ kuit a zismantr peutr! LP XVS dav eo din lâret alkent, evit digareziñ ar c'haezh den LP Pred V emañ gwan-bras e zaoulagad LP V1 hag oc'hpenn, sellet a raont a-dreuz, unan trema Brest, an arall trema Naoned LP X inf V daousto d'an diaezamant-se, kemer a ra Gregoer bep blez an aotre da jiboes LP X inf V ha paeiñ a ra get jourdoul an taos ranket LP Inf V ar resevour-taosoù en anav mat a-c'houde gwerso LP SVO a-dro ar blez e vag tri c'hi LP XVS pep unan d'e dro a ya da heul ar mestr LP SVO aet e oa Gregoer an deiz-se d'ober un dro àr zouaroù Kerihuel hag ar Leti, Pato, unan ag ar chas, d'e heul LP V1 àr-lerc'h bout galipet pell, setu-eñ degouezhet en ur parkad kaol LP diverb amañ setu alkent ur gounifl é sevel get Pato LP diverb hennañ da redek àr he lerc'h ha da chalpal finforzh d'e vuhez! LP diverb e ya Gregoer da denniñ LP V1 pañ! Moarhat emañ tapet ar gounifl? LP XVS (…) Gregoer da welet LP diverb souezhus tra!... Ar c'hi a zo astennet àr ar park, hep buhez LP SVO lazhet eo LP Pred V hag emañ atav é redek LP V1 petra gober? Monet da glask ur c'hi arall? LP diverb Gregoer d'ar gêr LP diverb "daet oc'h da glask tennoù marse?" a c'houlenn e bried getañ LP V1 daet on da glask ur c'hi arall." (…) LP V1 "heu! Heu!... Lazhet eo." LP Pred V (…) "Ya, eñ am eus diskaret é klask tenniñ àr ur gounifl." LP OVS na pegement a dud gwintet dre ar gweraj, ha chomet mac'hagnet goude! LP diverb ur gwalldaol a zegouezh gete àr an hent LP OVS hag e kavont ar marv LP V1 perak diskoiñ kement a bres, m'er goulenn genoc'h? LP SVO tud àr-droad a gav ivez ar marv àr an hentoù LP SVO ha lies e vez muioc'h a aon evit a zroug ha gwell a se! LP XVS setu petra a oa degouezhet un deiz get Patrig ar Bihan LP diverb emañ é chom er vourc'h LP V1 ha monet a rae da breniñ bara d'ar vouloñjerezh LP Inf V met rekis e oa dezhañ treuziñ an hent bras LP Pred V sellet a raas a-gleiz hag a-zehoù: netra a du erbet LP Inf V e oa enta é treuziñ an hent LP V1 ha setu un oto é tegouezh àrnezhañ LP diverb hep bout klevet netra, setu Patrig diskaret bep-eil-penn! LP diverb dre-chañs, den an tankarr en doa eñ gwelet LP XSV ha difonnaet en doa mat e oto LP V1 eñ da sevel enta LP diverb den an tankarr a ziskenn d'e du LP SVO ha setu tabut etreze! LP diverb "setu ugent vlez 'zo em eus un oto LP XVS hag ar wezh kentañ din bout diskaret un den." LP diverb "setu pemp blez ha daou-ugent e kerzhan-me àr-droad LP XVS (…) un den fur en em gave e-mesk ar sellerion LP SVO èl-se e oa bet graet LP XVS pedet e oa bet ar re a oa é sellet LP Pred V hag ar peoc'h a oa bet graet en-dro d'ur voutailhad win LP OVS Joel ar Gwiader, ag an Ti-Glas, a zo un denig mat, a lâr an holl LP SVO ur galon aour, bepred douget da reiñ harp d'ar re 'rall, a-benn a pa vez goulennet getañ LP diverb get ar re 'rall e labour erhat, met e-unan en e dachenn emañ kentoc'h digas LP XVS doujiñ a ra hersiñ e dammig korf e-pad deizioù, sizhunioù, blezioù LP Inf V hag ur letern ruz a vehe eviti LP OVS diviz get an dud a blij dezhañ LP OVS amzer zo, sur-'walc'h. met ar labour? LP OVS bourrapl ivez e kav monet da vale LP Pred V àr-lerc'h e verenn e ra un hun hag a rann a-vod an devezh, a lâr-eñ LP XVS ar c'housk-se en diskuizh ag ar labour hag a ro nerzh-kalon dezhañ evit an enderviad da zonet LP SVO un den ag ar barrez, Bertel ar Falc'her, aet da labourat da Bariz, a za bep blez d'ober un dro d'ar vro LP SVO ur c'hamarad bras eo da Joel LP Pred V ag ar memes karter emaint, ag ar mem oad ivez LP XVS hag er skol e oant àr-un-dro LP XVS bep blez e ta d'en gwelet LP XVS kavet en deus Joel é kousket edan un avalenn LP V1 eñ tremazañ LP diverb (…) dihun a ra an den LP Inf V ya, nag ur c'housk e vehe!" LP Pred V setu pell zo e veve en ur pennhêr un den desket-bras LP XVS studi hir en doa graet e-pad e yaouankiz LP OVS ha diwezhatoc'h e oa bet kelennour er skolajoù uhel LP XVS aet en oad, eñ a zilezas e garg LP XSV ha, den fur, a guitaas ar gêr vras evit donet da veviñ da bennhêr e dud, a viaoue a-c'houde o marv LP SVO eñ a veve èl an dud en-dro dezhañ LP SVO an deizioù a dremene é lenn, studial, labourat e liorzh LP OVS den karadek e oa ha daet mat get an holl LP Pred V e-tal e di e chome un intañvez a zesave ur verc'hig vihan LP XVS he zud a oa tremenet, yaouank c'hoazh, skrapet get ur c'hleñved eac'hus LP SVO (rak kouarc'h a veze hadet er vro neuze) LP OVS d'an noz, kent monet da gousket, ar vestrez ag an ti a guhune an tan àr an oaled LP XSV an tronoz da vintin, hi a ziskrape ar ludu hag a gave glaou-tan chomet bev LP XSV àr ar glaou-se, hi a lakae ar helest hag un dornadig plouz LP XSV é c'hwezhiñ ar ar glaou, ar helest a groge buan hag ar plouz goude LP XSV un nebeud briñsad àr ar plouz ha setu tanflamm àr an oaled LP diverb met meur a wezh, ar vestrez a gave marv ar glaou-tan LP XSV get ur gozh votez, hi a yae neuze da c'houlenn glaou get un amezegez LP XSV kement -se a oa digouezhet get an intañvez LP SVO (…) hi ha lâret enta d'ar verc'hig LP diverb (…) Katelin ha sentiñ LP diverb "e tan da c'houlenn genoc'h glaou-bev evit ma c'hello ma meme alum an tan." LP V1 "m'o lakay e kalon man dorn." LP SVO "o geo, c'hwi a welo!" LP SVO ar plac'hig neuze da lakaat ur gwiskad ludu yen e kalon he dorn, ar glaou-bev àr ar ludu-se LP diverb ha hi treman an nor LP diverb (…) hag hi kuit get ar glaou-bev e kalon he dorn hep an disterañ diaezamant, hep skaotadur erbet LP diverb an den abil a zo bet boemet LP SVO eñ da soñjal neuze LP diverb "setu un dra n'anaven ket c'hoazh hag am eus desket ar mintin-mañ get ur plac'h ha ne oui na lenn na skriv." LP diverb gwezharall, an dud a gerzhe àr-droad LP XSV ar re a -ziàr ar maezoù a yae èl-se bep Sul d'an oferenn LP SVO lies er-walc'h int o deze ur lev pe oc'hpenn d'ober dre hentoù bihan ha diaes get skoselloù karget a zour a pa veze glavaj LP XSV iliziadoù tud a veze neuze LP OVS àr-droad ivez e yae an dud d'ar marc'hadoù pe d'ar foarioù LP XVS an devezh a rekent LP OVS met amzer a veze kavet LP OVS àr-droad c'hoazh e yae ar vugale d'ar skol get botoùier-koad tachet ha fretennet en o zreid LP XVS anavet em eus an amzer-se LP V1 ni en em c'horte da vintin LP SVO ha ni a yae pevar pe pemp àr-un-dro d'ar skol LP SVO da beder eur e vezemp un hentad krennarded é vonet trema ar gêr, c'hoarzherezh genomp ha skrign, ha c'hoarioù LP XVS gozik truez am bez é welet ar vugale a vremañ é tiskenn da vintin ag un tankarr e-tal an ti-skol hag ar mem tankarr doc'h o gortoz da beder eur LP OVS skuizh int a p'o dez graet ur c'hardlev LP Pred V evit nebeutoc'h e kemeront o zankarr LP XVS kavet e vez e meur a diegezh daou pe tri zankarr LP Pred V lod dre-se a c'houlenn ma vo diskaret ar gwez a vez gwezhave en daou du ag an hent bras LP SVO nebeutoc'h a walleurioù a vehe, eme-int! LP OVS ar re a gar bravite ar vro a respont dezhe: LP SVO setu 80 'zo, d'ar seitek a viz Eost 1896, an Intron Bridget Driscoll a voe lazhet get un tankarr a lakae un eur d'ober ur lev hanter LP XSV tabut a oa bet àr-lerc'h he marv LP OVS an tankirri, en-amzer-se, a reke kaout un den àr-droad en o raok, ur banniel ruz getañ LP SVO ar lezenn e oa! LP Pred V met gouarnamant Bro-Saoz a dorras ar lezenn LP SVO an dud o doa tamallet dezhañ kement-se hag en lakaet kablus LP SVO bremañ, e Bro-Gall hepken e vez lazhet bep blez pemzek mil pe muioc'h a dud get an tankirri LP XVS tud a zo neoazh hag a vev kozh-bras LP OVS (…) ar muiañ a zo tud hag a zalc'h d'ober bemdez ur lev pe div àr-droad LP SVO anavout a ran ur beleg, person en ur barrezig, kreizig er-walc'h Bro-Gwened LP Inf V brudet eo evit bout un den disoñj LP Pred V un diaezamant evitañ sur-'walc'h d'ar liesañ, evit ar re 'rall ivez meur a wezh LP diverb a-hend-arall emañ ur beleg ag ar choaz, daet mat get razh an dud ag ar barrez LP XVS "ya, sur!" den ankouazhus eo," a vez klevet lâret LP Pred V "met dezhañ emañ ar gwashañ LP XVS ur brav a c'hoari a oa degouezhet getañ un deiz LP SVO kentizh àr-lerc'h e verenn e oa aet an deiz-se da Wened àr e "skoter" LP XVS setu ur 15 pe 20 vlez 'zo e veze gwelet ar mekanigoù-se àr an hentoù LP XVS daet e oant dre-mañ ag an Italia LP Pred V evit o c'hondui, deleet e veze lakaet un tokarn àr ar penn LP X Pred V ha eñ neuze da vonet betek ar c'hlañvdi da welet unan klañv ag e barrez LP diverb setu-eñ é vonet dre kêr, atav get e dokarn àr e benn, da breniñ un dra bennak en doa dober LP diverb un div pe teir eur e oa bet ec'h ober an droiad LP XVS eñ, neuze, get e bakadoù, da gavout an otokarr ha da c'houlenn ur vilhetenn evit distroiñ d'ar gêr LP diverb "re bounner e oa enta ar varc'hadourezh ho peus prenet evit ho skoter, Aotrou Person?" LP Pred V "pezh skoter?" a c'houlenn an den mat, souezhet-bras! LP OVS "daet on-me get an otokarr!" LP Pred V rak get ho skoter eh oc'h aet da Wened!" LP XVS "afi, ya, sur Gwir er-walc'h eo!" LP Pred V me 'gave-me genin er-walc'h em boa ankouaet un dra bennak LP SVO an tamm skoter-se e oa! LP Pred V chomet eo àr ma lerc'h e-tal ar c'hlañvdi." LP Pred V monet a rahet da Wened a-benn arc'hoazh LP Inf V (…) met un dra am eus da lâret deoc'h pa gredahen!" LP OVS "hama, Aotrou Person, un dra vat eo evidoc'h emañ staget ho penn doc'h ho tivskoaz LP Pred V panevet-se ho pehe ankouet setu pell 'zo, e Gwened pe e lec'h arall!" LP XVS met ur minc'hoarzh a oa àr e ziweuz a seblante lâret: "marse er-walc'h!" LP OVS pep unan en deus bremañ e dankarr LP SVO ar re yaouank da driwec'h vlez a vez dik da c'houlenn an aotre da gondui LP SVO lies er-walc'h e vez rahuizet dezhe ar wezh kentañ LP XVS met àr-lerc'h daou pe tri esae, muioc'h evit meur a unan, e taont da benn ag er c'havout LP XVS komzet a zo bet din ag unan a oa bet pemzek gwezh en aters! LP Pred V ar bemzekvet gwezh e oa bet roet dezhañ alkent get an ensellour LP XVS dre druez marse? Setu un tamm paper en doa koustet ker dezhañ LP diverb souezhet-mat e vehe an dud é welet un den yaouank hep e oto LP Pred V goap a vehe graet anezhañ LP OVS bet ho peus bet ho aotre LP V1 e oant un hanter-dousenniad paotred yaouank e tavarn ar Rulann, parrez Berne, ur Sul d'enderv LP V1 Unan anezhe, Matelin ar Marr, a veze sellet èl un den kreñvañ ag ar c'hornad LP OVS mar daont o-daou betek amañ, me a baeo ur voutailhad gwin." Isl … SV a pand eo arru ar person, eñ aet ha lâret d'an den Isl … diverb "pandeogwir emañ bremañ an "Isl … V a-hend-arall, mar da ur pezh jiber bennak getañ d'ar gêr e c'hellit lâret emañ bet prenet getañ e stal ur boser Isl … V mar ne dap netra, atav e ra un digros d'e zivhar Isl … X V kaer a zo diviz d'ar re a zo é terc'her ar rod-stur, kalz re vuan e redont Isl … X V pa gerzhahent difonnoc'h e vehe nebeutoc'h a walleurioù Isl … V a pa vehe Isl … Pred V àr-lerc'h ma veze breiet kouarc'h ( ) e veze serret an helestr ha lakaet en un tachad sec'h Isl … V a p'o deze un eured pe un interamant en ur barrez arall ne zoujent ket gober div pe teir lev evit monet Isl … V a-benn a p'o dez triwec'h vlez, ar re yaouank o deus un oto Isl … SV a pand eo arru e Gwened, ar person, atav e dokarn getañ, en deus laosket e skoter en ur c'horn bennak Isl … SV pand eo daet er-maez a gambr an hani klañv, n'en doa ket mui tamm soñj erbet ag e skoter Isl … V pa oa distoet d'ar presbitoer, ar vatezh a c'houlennas getañ Isl … SV =470 a frasennoù Stagadenn I: J.J. ne vezent ket é houlenn en alézon, nann! SN ne V ne oè ket de glask pelloh get er peurkèh SN ne V mes en hoant ne zè ket liés SN S ne V "ne vo ket pell e vo er fest, e larè ean" SN ne V nen des ket a goh votez a gement ne gav hé farez SN ne V n'em es ket tamm hirèh erbet de zélet en Aotrou Mér doned d'er gér-man get hou "mortuajeu" èl ma vè gwelet kement dré-sé SN ne V (…) azé ne vehet ket kavet SN ne V ha ne vern penaos, ne vo ket gwah hou treu!" SN ne V de Choch, ne oè ket ret lared diu wèh! SN ne V Choch nen doè meit ur sailh d'obér, aveit en um gavouit ér hoed, lèh ne vankè ket a guhadenneu SN S ne V nen des ket laret d'ein petra e oè én é sonj SN ne V nen dé ket disket SN ne V ha ne vè ket liés é spered mad geton, er paourkèh!" SN ne V mes nen dé ket lared e cheleuo" SN ne V Choch en Nogell nen doè ket kavet biskouah en hent d'Er Faouet SN S ne V "afi dam! Ne vè ket mui gwelet kalz dré-man SN ne V rak hani ne ouiè penn dehon, sanset! SN S ne V ha nezé, n'ou doé ket ean gwelet biskouah SN ne V er jandarmed ne houlennent ket gwell SN S ne V er gansorted nen des ket laret gir SN S ne V er jandarmed n'ou des ket taolet euèh dehon SN S ne V breman nen dei ket, kredet hardèh" SN ne V e Berné, en dud ne oent ket hep komzal ag en dra-sé SN X S ne V Choch ne hortozè meit kement-sé aveit diméein SN S ne V fed ag er pèr-chas, pé pèr-tag el ma vè laret eué, nen des ket a danvat dehé SN ne V er jistr-pèr, pe vè kemeret poén geton, ne vè ket ardeu geton aveit moned d'en dias SN S ne V ha ne zouja ket doned meur a wèh d'obér er lez d'er fréhaj SN ne V ne ouiè ket, er boh, eh oèn é sellet dohton! SN ne V (…) ne oè ket Alban pell a p'en des santet er gwrez tost d'é revr SN ne V aveit lared mad, nen doé ket bet rè a zroug SN ne V kredet hardèh nen des ket Alban divizet de zén perag eh oè digouéhet ér gér en dé-sé noah èl ur pesk, pe gozik SN ne V ne gredan ket en des gouiet penn-mad d'en doéré SN ne V nen dé ket mé e laro dehon! SN ne V de lared é, nen doè ket hani vad SN ne V "n'hou pehè ket ur penmorh lard de werhein, pé ur lé, un annoér, ur vuoh de gas d'er foér?" SN ne V nen dé ket lared e vezè berpet dru en amonenn arnehon SN ne V mes ne spleitent ket doh er goulenn SN ne V er varhadourion nen dant ket divat d'en tuad-sé" SN S ne V ne zoujan ket en hent, adal ma vo gopr de me foén SN ne V sah Yann Er Baluhenn nen dé ket houah gouli SN S ne V "na hwi, Matelinn, ha ne hues hwi netra de lared?" SN ne V (…) fuzilhenn erbet n'em oè SN O ne V lahet ne oè ket SN Pred ne V ne seblantè ket men gwélet SN ne V ne oè ket ardeu geton! SN ne V nann! N'en d'o ket! Trahoualh a dreu! SN ne V pé n'hou po ket, toulig ardeu? SN ne V pé ne hret ket? SN ne V (…) ne vezè na penn na lost dehè, d'er liésan SN ne V ne viùè ket én ur manér SN ne V kement-sé ne virè ket dohton a vout lorhus, nag a geijein meur a gir latin doh é barland SN S ne V neoah dén nen doè bet um glemmet anehon SN S ne V ne oè ket enta fall zén? SN ne V ne m'es kleuet hani erbet nameton éh ober get er sonenn divalav-sé e vezè kaset d'om get ur vouèh mangnouz (…) SN ne V nen dé fall bout desket un tammig benak SN ne V neoah , d'em sonj, nen dé ket traoualh chakein ha lonkein er bégadeu deskamant e vè pasket ér skolieu, mar ne vè ket gouiet penn d'er péh e vè bregoniet SN ne V ne talv ket dibunein er chapeled mar ne vè ket gouiet er péh e zo ébarh er Bater SN ne V nen dom ket sotoh eget en dud aral! SN ne V hed ha hed d'en hent nen doè ket arsaùet a zistilhein "Frappez tous les trois !" get en aon ag en ankoéhat SN ne V nen don ket eit diviz d'oh petra e zo digouéhet getè goudé" SN ne V rak n'anavè ket taoleu "fizik" èl en aral" SN ne V aveit lared mad, duchentiled Kuniow nen dint ket bet laket biskouah tud sontil, SN X S ne V peurkèh lon! Nen des ket padet, ken gwan ma oè SN ne V hwi n'ho p'es ket gouiet her magein!" SN S ne V "n'é ket krédapl, mes laret d'om ur sord Yann" SN ne V rak, er liésan, er manérieu, ne vè ket gouiet penn na d'andouilh na de sitrouilh SN ne V nen des ket par dehè é kanton Ploé abèh SN ne V Yann er Baluhenn en des komzet d'om ag er baourezed LP SVO ind e vè kavet tro gouél Madelenn én achimant a Ourhelen LP OVS ur vah e oè genein unan koed kelenn, kalet èl houarn LP OVS ean d'er velin ha de drouzal LP diverb d'ein mé kentoh de glask trouz LP diverb er varhadourezed "Kekaereu" e vezè kavet bep blé é pardon Sant Bachenn hag é pardonieu en dro LP SVO "dav é d'ein lared ur gir benak ag er baotred truhek e gavem éh ober en amiot pé er bastrouilh d'en déieu gouél LP Pred V mes get um geijein get en dud é kavent en tu de lipat ur bannig duman, de grignat ur bégad duzé LP XVS tud er pardon e gavè ur pèh ou lakat de haodisal." LP SVO el Job Nignol! Get hennèh ne vezè ket kalz a gaër LP XVS atao e vezè é veg hantér digor éh obér "bâ!" d'é amzér, ur minhouarhig de heul èl a pe vehè bet é vagein un hunvré bourapl LP XVS plijadur pep unan e vezè goulenn geton, berpet er mem tra (…) LP OVS duzé eh es ur hi ken koh, ken koh, m'é ma deit de vout kiez!" LP XVS hag en ol de houarhet! LP diverb Loeizig Mélon, hennèh, e oè toér-plouz, ha toér ag en dibab a p'en dezè hoant de labourat LP SVO a hendaral, ean en um zalhè de vambochal épad ma vezè ur blank en e sakod LP XSV sellet e vezè doh è dok LP Pred V e seilhenneu velouz e iè d'en treuz, muioh mui èl ma vezè oeit don én ivaj LP SVO "é ma kreisté get Loeizig!" LP V1 da lared é, eh oè karget men dén LP XVS ha prest nezé d'ober un hun lèh ma tigouéhè, nag e vehè bet ar vord en hent pé ar ur bern teil! LP diverb elsé en doè kavet é varù LP XVS arlerh bout karget é gorv, oeit e oè de gousket én ur lojig dilézet get ur boteuér-koed LP X pred V (…) atao, kroget eh oè en tan ér loj, ha losket men dén de heul, ken e larè en dud: LP X pred V "Loeizig e zo oeit biù d'en ihuern" LP SVO un aral e oè Visant Sod LP SVO un dén "koupapl" de wélet, ur gwaz mentet él ur gourenér, mes dinerh él ur hroédurig LP diverb poèn e veze dehon distag ur bramm! LP Pred V el Job Nignol, Visant e sellè doh er bed, é fas skaret get un houarhig LP XSV seblantein e hrè biùein émesk en éled LP Inf V reit ur grampoéhenn dehon: strinket e vezè ar en douar, flastret un tammig LP X pred V ha débret nezé én ur hourhet dousigeu LP diverb geton e vezè d'er liésan un tok kollet é véùenneu dehon mes berpet bokedet LP XVS derhel e hrè Visant d'é vokedeu LP Inf V rak ret e oè dehon bragal aveit plijout de verh er gontez LP Pred V rak merh er gontez e oè én é sonj kavouit de ziméein LP SVO en dud e vourè get er peurkèh Visant é kontein penaos eh oè bet digémeret LP SVO pe sord kaër e oè bet étrézé ér manér LP SVO "hwi hor pédei d'en eured, Visant?" LP SVO ha Visant e zalhè get é hent, un houarh eurus ar é ziveuz, kaset get é hunvré, un hunvré hag en des padet hed e vuhé LP SVO hennèh é bet en dén eurusan, mé gred, e zo bet biskouah LP Pred V "bep sort tud e vè ar en doar, e larè Yann er Baluhenn LP OVS peb unan en des un draig benag dishanval doh pegement er réral LP SVO reit e vè d'om de choéj hag èl ma vè laret: LP Pred V kementral fed ag er baotred: peb unan en em gav un hwill d'é sonj LP XSV un apikant hep par dehon e zo bet un dén iaouank desavet a zouar Berné LP SVO kailhaj Berné, e vè laret dré-sé! LP OVS bout e oè ken kailh elton, ha gwah, mes lapousoh ha ken dilui, ne laran ket LP boud VS hanùet e vezè Choch en Nogell LP Pred V arriù e oè er hourz eiton de vout galvet de soudard, é kreiz er Brezel Bras LP Pred V en doéréieu digaset ar er "Leinieu" e oè kentoh truhek er prantad-sé LP SVO dreahet e oè en dud get er pèh e vezè laret ag er voserèh e oè bet é Verdun pé é Craonne LP Pred V mamm Choch e gavè diharag bout dispartiet doh hé mab LP SVO der getan penn, "ankouéheit" en des moned get paotred é vléad de "bas er Gonseil" d'er Faouet LP XVS un herradig arlerh, é ma deit er jandarmed de ouiet penn dehon LP XVS e vamm Maïna, e oè ar en dilhoall: LP SVO ha nezè, un dén benak en um gavè atao aveit digas pe lakat digas gourhemenn dehi abenn a pe vezè gwelet tud er Lézenn éh askoutal é bourh Verné LP XSV "hama! Diaés e vehè d'ein her lared doh LP Pred V oeit é kuit chetu tri dé-so" LP Pred V hennèh e zo bet atao elsè: LP SVO petremant e vo fall é dreu" LP XVS "afi dam, me larei dehon, LP SVO elsé eh oè bet er wèh ketan LP XVS nag arlerh? Ni e welo kement-sé abenn er suhun man-za" LP SVO er jandarmed e zè de bep kourz de houiet penn dehon LP SVO atao, e kavent get er vamm er mem respont: LP XVS hag er paotr-sé e hra d'é sonj" LP SVO mes, d'en noz, er vamm e houiè perhuèh mat é pé lèh ag er hoed e kavehè hé mab LP XSV kas e hrè dehon un toupinad soubenn LP Inf V ha kleuet e vezè meur a wèh e hopal d'er paotr: "cho-och. Cho-och!" LP Pred V tud er lézenn en des asiet lakat en dorn ar en dézetour LP SVO mes diaéz e oè dehè LP Pred V (…) elsé eh oè bet digouéhet Choch get er jandarmed é kreiz pardon Chapel er hoed, èl ma oè éh ivet ur bannig get un nebedig kansorted LP XVS "kerkoulz e vehè kennig un bannig d'er ré-man, e laras ean" LP Pred V hag chetu ind é trinkein, hep gout dehè, get er paotr e glaskènt LP diverb mes kredet mad ou doè bet poèn doh um zivenn a hoarhed LP V1 un dé benak devéhatoh, en um gav Choch gozig fri ha fri get er jandarmed digoéhet geton én ur gamdroenn ar en hent-pras LP XVS dré chans, eh oè un diù pe tèr buoh e trézein en hent LP XVS ean d'ou heul el a pe vehè bet er bugul: LP diverb "beité", e hrè ean, doc'h o zouch araog LP OVS meur a wèh en em lakènt d'astenn ou fri é koed er Pontkelleg LP XVS un dé, distaget ou doé un tenn fuzilhenn pe daou LP XVS breman hou p'es groeit un dra! LP XVS spontet e vo er paourkèh d'oh LP Pred V ha lared eh oè gozig prest de voned d'hou kwelet LP Pred V diaès e oè neoah de Choch derhel de viùein elsé èl ur goué LP Pred V chetu ean oeit de Baris devat ur handerv LP diverb hennan e zalhè un ti-debrein get tavarn LP SVO kemér e hras Choch èl paotr de servij LP Inf V chetu kouéhet en doéré é skouarn ur jandarm LP diverb kaset e zo gourhemenn de Baris LP Pred V hag embér en em gav deu bolisér é ti er handerv LP XVS Choch e vezè atao ar en dihouall LP SVO el ur hi mad, ean en des sentet louèh er polis ar en daou-zén, deustou dehè bout gwisket èl peb-unan LP XSV azé, ean en des um gleuet get er merhed LP XSV ag ean é maéz ag en ti gwisket èl ur plah (…) LP diverb d'er prantad-sé, eh oè achiv er brezel a houdé un tammig-so LP XVS Choch, nezé, e vehè koutant eroualh de viùein èl en dud aral (…) LP SVO er vamm e zo deit dehi ur sonj mad: LP SVO "me iei de gavouit er Prézidant ag er Républik LP SVO me zivizei dehon LP SVO ha me oui petra e larein dehon" LP SVO hé de Baris, ha geti ur banér lèh ma oè ur pikol katèvenn mod er vro LP diverb hag un nebed krampoèh dré léah, aveit er Préziant e oè nezé en Aotrou Millerand LP diverb en um gavet e hras dirag dor vras en Elysée, gwarnet get ur gward LP Inf V Santez Anna! Sant Albaod beniget! Hennèh e oè ur paotr ag er vro, souéhet bras d'en um gavouit azé get Maïna En Nogell LP SVO honnan e zivizas dehon er perak, er petra hag er penaos LP SVO er gward deit fars dehon en des lared en dra d'er hapiten LP SVO hag hennan d'er Prézidant LP diverb hennan e zo deit ur bolèuad fars dehon eué LP SVO groeit en des inour d'er gatèvenn ha d'er hrampouèh LP V1 laket en des pardonein de Choch LP V1 mad é en treu enta! LP Pred V adal nezé, ean en des biùet eurus, ur stedennad bugalé dehon LP XSV "rah er peh em es kontet d'oh aman e zo gwir, ken gwir èl ma on-mé Yann er Baluhenn!" LP OVS en dé-sé, kavet em oè Yann er Baluhenn é chakein pèr LP X agv V "peb tra e zo de zébrein d'é gourz e lar ean LP SVO er bed e zo bet kampennet d'om aveit kement-sé get en Aotrou Doué LP OVS gwahazé d'er ré ne ouiant ket biuein revé lézenn er bed! LP diverb er pèr-man e zo pèr rouz, ag en div wéenn em es é don er liorh hag e zo ken koh èldein LP SVO ma zad-koh en doè ou flantet dé me badéent LP SVO de gourz er gunèhtu émant mad de zébrein LP XVS en ou raog e vè er pèr Madelenn, bihan mar karet, mes melen-aour ha dous-mélik LP XVS bremen e chomo genom er pèr-goanv LP XVS serret e vent abenn un herradig, glas ha kalet houah LP Pred V kavet e vent blot ha deurenek-hwek tro miz en Aven LP Pred V nameit e vehènt tapet d'er breinadur LP XVS kavet e vo lod anehè aveit filaj en Nedeleg LP Pred V atao e chomant kri-pach LP XVS mes getè e vè groeit er jistr-pèr LP XVS ha mar karet, e lar Yann, ni e ia de lipat ur voutouilhad a hennèh" LP XSV ur sonj mad en doè bet Yann azé LP OVS hani Yann e labourè èl champagn LP SVO ur velouzen ar er galon, me lar d'oh! LP diverb (…) èl ma lar ur sonenn, Yann e zo deit lokans dehon: LP XSV en dénig-sé e oui perhuéh mat tro en ol tachenneu dré-man LP SVO chetu ean un dé ar dro pèr rouz hon kér-ni LP diverb mes, chetu men dén é kargein é sakodeu, hag é kargein ur pochon LP diverb ean arlerh d'er blouzeg, paket ur bèh plouz, laket er pochonnad pèr é kreiz er bèh LP diverb ha ean kuit nezé get er bèh plouz sammet ar é skoé LP diverb (…) me ia de ziskein d'oh! LP SVO (tennet em oè mem boteu) LP V1 chetu mé tostig dehon LP diverb ha nezé é strakein un alumetenn de lakat en tan ér bèh plouz LP diverb ean de durel ur sell ardran LP diverb hag é ma spontet: LP V1 "en diaoul! E ma en diaoul arnein!" LP V1 get en eun a voned biù d'en ihuern, Alban en des um ziblajet ag er bèh plouz, ag en dilhad intanet LP XSV ha ean de voned a skampeu bras betag gwahig Sant-Bachenn LP diverb aman, ean nezé de rudellat én deur aveit dousat d'er lonkadur LP diverb gwelet hon es, er suhun trémenet, penaos en doè Yann Er Baluhenn tapet brao Alan En Tagos a pe oè deit de laerein pèr Rouz d'é dachenn LP V1 "un dro aral em es kavet en tu d'obér dehon, e laras Yann LP OVS ha ean de zisplég penaos LP diverb Alban e oè dén en nandek michér ha pear ugent; LP Pred V un herrad e oè bet ma en doè um laket de gestal lonned ar gont ur marhadour bras ag en Henbont LP OVS kaset e vezè d'obér tro en tachenneu: LP Pred V doned e hrè elsé de benn a hounid é dammig bara LP Inf V er maré-sé, eh oè bet klask bras ar er léieu LP XVS er goulenn e ze a bell LP SVO prizeu mat e vezè kenniget LP OVS Alban en doè goulennet aviz get Yann Er Baluhenn LP SVO kavet en doè un tri pe pear lé ar zouareu Pureilh LP V1 Yann en des groeit ur hrav d'é benn LP SVO ha ean de lared de Alban: LP diverb mes kentoh doh er leinieu, é Manébitur, pé Stang Er Borel, én tu-ral de Sant-Klemez LP diverb chetu azé lèhieu kollet LP diverb "me iei de welet, e hras Alaban LP SVO hag Alban kuit LP diverb ean, ketan, de Vanébitur LP diverb aman ean en des um gavet get ur pikol dén, korvet mat, chupennet ru, gailhart, un tor dehon èl d'ur vuoh prest de lahein LP XSV azé é kavehet unan, hag unan mat" LP XVS Alban é tostat d'en ti-ral e gav er mestr é toned ér porh LP SVO kleùet en doè hennan er pèh en doè distaget e gansort LP V1 "ur lé e glasket? émé ean LP OVS afidam, dav e vo d'oh lakat er priz LP Pred V rak mé e zo mé er Lé…" LP SVO Alban e glaskè komprenn LP SVO er labourér de ziviz dehon nezé: LP diverb paourkèh Alban! Chetu ean nehanset LP diverb reit e zo bet dehon dé zébrein ha de ivet ohpenn eit é hoant LP Pred V hag un aviz mad en doè bet ohpenn: LP OVS "luiet oh bet get er handerv Yann Er Baluhenn LP Pred V ni e welo petra e chom ébarh adal er suhun-man-za LP SVO (…)"bugul e oè én amzér-sé Matelin én un dachenn é Sant-Albaod, ar viùenn koed er Pont-Kelleg LP Pred V d'er goanv e tè de bep kourz en dud ag en tachenneu tro ha tro de filaj de di é vestr LP XVS kisten e vezè krazet hag ivet chistr neué LP OVS rak koed kouh e oè stank ar en dachenn LP SVO peb filajour e larè d'é dro é santohad LP SVO hag ur wèh, chetu er mestr é lared d'er bugul: LP diverb (…) eh om doh hou cheleu!" LP V1 ha Matelinn nezé de lared: LP diverb "eh oén un devèh é houarn er saoud ér Lann-Vras a pe welan ur had é redek d'er pear zroed tremazon LP V1 hanval e oè n'em gwelé ket LP Pred V kaer é gout, deustou ma oè digor en amzér jiboés LP Pred V eh oé hepkén ém dorn ur vézenn é tèn a cherrein édan un ervenn LP V1 ha mé d'hé gwintein a oll me nerh LP diverb skoeit e oè er had é kreiz he zal LP Pred V penvèuet e oè LP Pred V diù pe tèr zro e hras endro dehi LP OVS hag hé de halipat trema er hoed LP diverb "en amzer e dremenas LP SVO ha pelzo em oè mé ankoéheit er lon LP XVS er blé arlerh, ardro er memes kourz, eh oén en hevelep lann e houarn er lonned LP XVS meit er wèh-man e tè er had ar hé goar LP XVS marsé eh oè ponér er blantenn aveiti? LP XVS ha mé ha dahavein un taol ar hé foulkin LP diverb koéhet e oè maru-mik LP Pred V mé e zihourhennas en ervenn LP SVO hag hé lakas én douar ar viùein er lann LP SVO e ma atao duhont LP V1 ha kresket mat hé des goudewèh LP V1 très e zo geti é vo devéhatoh ur pèh a wéenn LP OVS "nag er had? e houlennet hwi marsé? LP OVS hama! Eh oè justeroualh ur jiboésour é trémen én tural d'er lann LP V1 mé de hopal dehon ha d'obér guign dehon LP diverb ean e zas LP SVO galipet en doè, e larè ean d'ein LP V1 ha mé hag obér marhad geton LP diverb argant mat em oè bet aveit er lon LP OVS koutant e oèm bet elsé hon daou, mé get me argant hag ean get é jibér LP Pred V elsé en doè Matelin displéget é zoéré LP XVS en dé-sé, em oè kavet Yann Er Baluhenn én é gao, é sellet doh er jistr neué é tivérein a zorh er présoér barh er hrenn LP XVS "groeit em es ur sterdad d'er maoust-présoér, ha d'en dorh, e laras ean LP V1 en dévéhan gwask e vo hennan, LP Pred V rak me gred é ma en dorh é voned de hesk" LP SVO "er jistr e vo liv dehon er blé-man LP SVO en amzér e zo bet kentoh sèh LP SVO en avaleu en des groeit ou hresk hep kemér ré a zeur" LP SVO koutan e vè un den de gavout ur bannig jistr nerhus ha hwek kentoh eget hani tenao ha min-drist" LP Pred V "doned e hra d'ein, émé ean, sonj ag un dra em oè ankoéheit lared d'oh diarbenn Mari Skosenn LP Inf V get en oed, un dén e za de vout disonj LP XSV "gouiet e hret en doè Mari div zousénnad bugalé hag un deu pe tri ar en oll, hep bout dehi hed hé amzér dén erbet a vénéfians LP Inf V un dé benak, hé en doé kemeret en hent-houarn, hani en tren bihan, aveit ambroug ur mab betag Mélon LP XSV (…) laosket é bet er hrennard get unan bennak e iè de Bariz en dé-sé LP Pred V chetu en distro LP diverb geti eh oè ur mabig aral, ar hé barlenn LP Pred V oeit er poupounig ha mirouchal LP diverb ha Mari de zispak ag hé horfenn ur pikol bronn LP diverb rak magérez téhet mat e oè LP Pred V en hani bihan d'er vronn, èl un arloup LP diverb mes Mari e gavè geti e chomé ré a bochonnad geti LP SVO hé, enta, en des dalhet de bourmen er penn-bronn d'oh muzelligeu en hani bihan LP SVO mès er paourkèh aélig e oè bet gwalhet LP SVO ean e droè hag e zistroè é bennig LP SVO barh er vagon, a réz get Mari, eh oè ur person, hani Sant-Karadeg me gred, nameit e vehè bet hani En Ignol LP XVS un dén mad, me lar d'oh, mar zo bet biskouah émesk er véléan LP diverb ean en doè héliet en hoari étré er vamm hag er poupounig get daoulagad un dén tinér a galon ha madelèhus douget atao de houlenn get en néan kavout truhé d'oh er gèh tud LP SVO un hoarhig e oè deit dehon LP SVO Mari Skosenn en des bet nezé un hoarhig eué LP SVO hag hé de lared ar un dro derhel er penn-bronn d'oh beg hé mabig: LP diverb "hwi po LP SVO kemér e hret LP Inf V kement-man e zo gwir, e laras Yann, ken gwir él é ma er jistr é tivèrein ag er présoér-man! LP SVO Mari Skosenn e zo marù, er Person eué LP SVO emant ou daou ér baradouiz é cheleu dohom, me gred LP V1 "komzet em Mari Skosenn… LP V1 chomek e hra unan LP Inf V dav é d'ein lared un dra bennak diar en Aotrou Kabidan LP Pred V lared e vezè en "Aotrou" LP Pred V rak men dén en um lakè atao ar é suliek, èl a pe vehè bet pédet bamdé d'ur fest LP SVO tonér e oè, ha foénvour LP Pred V en distéran tra geton e vezè "kabidan", de lared é drest ne vern pé tra e vezè laret get er réral LP SVO genom-ni, e vè laret kentoh "fiskal", ér lèh aral "ag er choéj" LP Pred V un dén lézennus e oè, get é fetigelleu e lakè de gouchein droug ha mad, a pe vezè er réral é lared kaer LP Pred V un truhegig a di plouz e oè é lojeris LP Pred V hoant en dezè en oll d'ober goap anehon LP OVS mes doujet e vezè un tamm benak LP Pred V rak laket e oè un tammig sorsér LP Pred V gwelet e oè bet eh obér ardeu doh er loér, pe kammichal tammigeu koed treset d'un dén pé d'ur lon, eh obér arnehè gugneu iskiz LP Pred V lod, nezé, en des fiet goulenn harp geton, aveit un dén pé ur lon klanv, pe dihet LP SVO ansiet em es derhel sonj a meur a dra LP V1 chetu unan ag é bedénneu LP diverb mès cheleuet e vezè get doujans LP Pred V get ur "bater" èl honnèh, e oè sur men den de lakat oll chas er hartér de harhal LP XVS mes genom-ni, chik! Kleuet e vehem bet 'chakein laou! LP X pred V e Tavarn Kervréhan, en dé-sé eh oè digoéhet get en dud komzal ag en deskemant LP XVS petremant e kouchei genoh en taol e oè bet hani tri breur ag er hornad-man LP XVS me gred é ma Yann é voned de gontein dom ur sorhienn tennet ag en don ag é sahad geùier!" LP SVO Yann e ias nezé get é sorhienn: LP SVO "en amzér-sé, chetu breman ohpenn kant vlé, ehoè tri breur é terhel get ou zad un dachennig er hornad-man LP XVS ni e zo breman én oed, e larent étrézé; paotred nerhus, iah ha divahagn LP SVO e bro er Galleùed, e kavimp en tu de zastum danvé LP XVS neoah, mad e vehé d'om deskein un tammig galleg éraog LP Pred V un emgléo e zo bet nezé étrézé LP OVS peb unan e iézé d'é dro de zeskein er galleg LP SVO en hani kohan e zo oeit ar en hent er hetan LP SVO moned e hras pellig mat betag digouéhein get ur hovél, lèh ma oè ur marichal é lared d'en tri devéhour e oè geton dirag en anné: "Frappez tous les trois !" LP Inf V men dén d'er gér dohtu, koutant bras bout desket ur begad galleg LP diverb en deu aral e chomas boémet ! LP SVO "chetu ur breur d'om hag e zo deit de vout un dén abil 'ta! d'om-ni d'obér elton" LP diverb chetu en eil oeit araog, betag kleùet n'ouian ket émén: "Vingt deux !" LP diverb hirèh dehon, nezé de zistroein d'er gèr aveit hopal d'é vreudér: "Vingt deux !" LP diverb "Frappez tous les trois !" e respont en hani kohan LP OVS en trivet en um gavè méhus LP SVO dav e oè dehon moned de zeskein eué LP Pred V en ur lèh benak ean en des kleuet distag: "c'est just !" LP XSV eurus é men dén LP Pred V hag ean d'er gér breman a p'en des tapet ur begad galleg èl er réral LP diverb en tri lapous en des dilézet enta douareu Pureilh aveit moned pell, pelloh eit e hellehèn diviz d'oh, ken en um gavant ar viùenn ur hoed bras LP SVO aman e hwelant astennet émesk er éot un dén lahet, dihoèdet agrenn LP XVS truhé e zo deit dehè dirag er paourkèh LP SVO hag é chomant de sonjal petra e vehè bet mad d'obér aveiton LP V1 un herrad arlerh, e arriù daou jandarm azé LP XVS ind ha goulenn: "Qui a tué cet homme?" LP diverb Frappé tous les trois, e respont er hetan ag en tri breur LP OVS nag un hoari! En tri sklep e zo souéhet bras bout ariet (…) LP SVO pechanj, ur sord, eh es bet ur barnour aveit taol evèh d'en tri honsort ha gwelet penaos ne oènt ket meit tri zruhek, get ou galleg berr LP XVS merhat en des laosket de voned en tri baltaz a gosté Pureilh LP XVS mad e vè LP Pred V en nozèh-sè eh oè digouéhet er gomzerèh get manér Kuniow LP XVS "divizet em es d'oh nen des ket pelzo, e laras Yann, penaos eh oè béh étré markiz er Pontkelleg ha markiz Kuniow LP V1 hennan e oè bet gwalgaset LP OVS de grédein eh oént bet ankoéheit ger er Spered Santél a pe oè bet digaset dré-man get en Aotrou Eskob LP XVS kleùet em es komzal get er ré goh ag unan e oè bet luiet brao, pe luiet vil revé ma kavehet en doéré get ur méliner LP V1 en amzér-sé, en Aotrou Kuniow e vieùé mélin Bod Er Hog 'barh un doulenn, tostig d'er Skorv, a réz get koed er Pontkelleg (D.Doujet: En amzer-se e piaoue an Aotrou Kuñvioù milin…) LP XSV mes chetu! Er mélinér, Albaod é hanù, e ankoéhè aés kaer péein é feurm dehon pe vezè er hourz, de lared é de lun Fask LP XSV en Aotrou en des gorteit un herradig LP SVO mès get e hras bout chaket get é vouez é ma oeit un dé d'er velin LP XVS ean e gavas er mélinér èl ma tè ér maéz ag é di LP SVO "dav é d'ein doned d'hou kwelet, e hras en Aotrou LP Pred V me gred e ouiet aveit petra?" LP SVO mes fall labour e zo bet genom aman a houdé arlanné LP OVS er gredenn em es e vo gwell en treu adal breman LP OVS mar karet, ni e gomzo a gement-sé, tuchantig LP XSV breman e ma ret d'ein moned d'er prad don azé aveit gouiet penaos é ma en treu get me hebel LP XSV hennèh zo ur lon e vehet marsé boémet dehon" LP SVO er prad-sé eh oè un hebel, tret truhek ag en truhékan, ur sahig dalhet stag doh é ziardran édan é lost LP XVS chetu ni kouchet mad! LP diverb seblantein e hra bout lan er pochon!" LP Inf V hag er melinér de zistag er sah, d'en digor LP diverb ur souéh bras é bet aveit en Aotrou é welet eh oè lan a béhieu argant hag eur mesk ha mesk LP Pred V "hennèh, e zisplégas er melinér, e zo bet reit d'ein get un divinour, eit bout ean digemeret ha maget épad un herradig ma oè klanv é vouéz LP SVO truhé em oè bet dohton LP OVS aveit diskoein trugéré d'ein, ean en des laosket aman er peurkèh hebelig" LP XSV hennèh, revé er bouitaj hag er éodaj e gavei, e hrei d'oh, ur wèh bennak en amzér, sel tri miz, ur pochonnad argant LP SVO hwi e hwelei er burhud! LP SVO ha, gwir é, Aotrou! LP Pred V gwelet e hues er burhud ketan èldein-mé!" LP V1 en Aotrou nezé: "me garehè, Albaod, kaout en hebel-sé LP SVO ma vè dakoret d'ein, mé hou talhei dijabl ag hou feurm er blé-man LP XSV Albaod: "ur holl bras e vehè eidein, Aotrou… LP SVO me garehè neaoah obér plijadur d'oh" LP SVO laket é bet én ur pradig lèh ma oè er lezeù divizet get er mélinér LP Pred V lezùenn Santez Apolinn en des ean kaset buan de baradouiz er hezeg mar zo unan LP SVO rak diannéz em es de me hebel LP OVS chetu penaos eh oè bet en treu étré en Aotrou hag er mélinér aveit ur wèh LP diverb nag arlerh? Ni e welo kement-sé… LP SVO Yann Er Baluhenn en des kontet d'om penaos eh oè bet luiet markiz Kuniow get Albaod Er Mélinér aveit ur wèh LP SVO tud er filaj e larè: LP SVO "dav é d'en Aotrou-sé bout ur sklep a zén eit bout chelùet doh ligantaj er mélinér LP Pred V kredein eh oè dré-sé un hebel eroualh eit diskarg péhieu argant dré é ziardran, arlerh bout chakellet lezùenn santez Apolinn de heul trechon ha kaol moh? Biskouah kementral!" LP XVS "ho! me zud vad! Gwah eget kement-sé e zo bet er blé arlerh…" LP OVS ur lomm jistr d'en dias, ur skarh d'er hargouilhen, ha chetu Yann e krog arré get é sorhenn LP diverb "er blé arlerh, Albaod er mélinér en doè um ziskoeit ken digas èl er blé-kent" LP XSV daléein e hrè de béein é feurm LP Inf V hag é ma bet ret d'en Aotrou moned houah d'er velin de houlenn get Albaod mar en doè hoant d'en um ziblajein un dé bennak ag é zélé LP V1 eh oè Albaod ar en dihoall LP V1 eh oèn é kempenn hous argant LP V1 de hortoz, hwi e gemero marsé un tasadeig gwin?" LP XSV azé eh oè skouret tèr andouilhen, spleitabl de welet, melleu m'hel lar d'oh! LP XVS red e lared penaos en Aotrou nen doè ket gwelet biskouah "houstouilleu" sord-sé LP Pred V chetu azé uieu kazeg LP diverb dav e vè ou derhel sèh betag obér implij getè LP Pred V abenn nezé e vent laket de horein LP XVS er gwellan tra e vè: laket er vouéz hourvéein arnehè en hé gulé LP SVO ter suhun arlerh e vè en hebel LP XVS gwelet e hues er hazekenned ér prad duzé LP V1 ind e zo ag er rummad-man…" LP SVO me vehè koutant kaout unan ag er ré-sé, émé en aotrou" LP SVO un tammig ardeu en des groeit Albaod LP OVS a pe zigouéhent ar en araok, en dud e larè: Isl … SV ha gwellarzé! Isl … Pred V "ma tistroa d'er gér, laret dehon doned embér d'hon gwélet d'er Faouet. Isl … V epad ma oènt é komzal doh mestr en ti, ean e zo oeit d'er gegin Isl … SV "pé gwir eh om get péraj, red é d'ein kontein d'oh en tih e zo bet a neué-so get Alban En Tagos Isl … Pred V a p'en dehè kaset ur flahadig, ne vehè ket bet droug Isl … V el ma oè Alban é voned get ur vinojenn étré div garh lann ha benal, mé de voned ar é lerh a bazeu kah Isl … diverb ma her laran d'oh hwi, gouiet e hran nen dehet ket hwi de zigor ho peg!" Isl … Inf V "revé er péh em es kleuet, ar zouareu Bubri e vehè bremen un nebed léieu mad de werhein Isl … V nameit e vehè mé, ne welan ket e vehè unan d'hou sonj aman Isl … V "ia! Men dén, mar karet gouiet, men hanu-mé e zo er Lé…" Isl … SV mes arlerh bout ean goapet, en daou veitour en des bet un tammig truhé dohton Isl … SV mar cheleuet dohton, hennèh hou kasehè de glask léieu d'en Ejip-Gaorig" Isl … SV el ma sellè doh en diveradenn, chetu deit un hoarig de Yann Isl … diverb mès, pé gwir eh oh digouéhet, eh an de zisplég en dra dohtu…" Isl … V el ma kreskent e vezent kaset de hounid ou boued, er muian devat Pariz Isl … V a p'en des bet é hoant, ean de zistag Isl … diverb mar ne geméret ket, mé e rei d'en Aotrou Person!" Isl … SV mar ne gredet ket dévéhat é moned de ouiet mar dé gaou! Isl … Pred V mès geton, nag en dehè distaget ur bramm, hennèh e oè "kabidan" Isl … SV get e hrén cheleu, oun deit de benn a ouarn ém fenn ur bregoniaj bennak Isl … V (…) meur a wèh, arlerh bout, en um lakè de ganein, ur sonenn e gavém kentoh diharak Isl … OVS a pe varuas en tad, e kavas getè eh oè gwell d'obér eget chom de dourhellat douar dré-man Isl … V kaer e vo d'om hersal, ne vo ket biskouah dru er friko genom aman Isl … V el ma en um gavè tost d'é di e huchas d'é zaou vreur: "Frappez tous les trois !" ha lorh geton eveljust Isl … V getè adal nezé Isl … SV get e hras en Aotrou derhel arnehon é ma laosket en hebel de voned de zouareu Kuniow Isl … V abenn é ma deit én ti, chetu daoulagad en Aotrou divarhet dirag er pèh e welent ér cheminal Isl … diverb =466 a frasennoù me zad e oé oeit de glah me harkellad koed LP SVO ag no ariù en dro eañ e laré oé un dén méh hi kousket hi bord en hent LP XSV rah en dud barh en ti e horhé LP SVO ag surtout me breùr LP diver b més n'e hoarin ket mé S N ne V ag me laré LP SVO n'ein ket mé biskoah me henoñ d'un tu benag pe de noz S N ne V Taolenn 1 korpuss 1 diàr kenstrivadeg ar Falz Lycée Dupuy de Lôme devoir collectif vannetais: cours supérieur Tanguy Emile 3M Meslan 15 ans, Mlle Kervinio, philosophie, Guémené, 19 ans, Le Roux, philo, Kervignac, 19 ans, Simon Marcel, Inguignel, 17 ans, Bergonze, sciences se, Inguinel, 18 ans Hueh vlé em oé nezé LP OVS hag éh oén é chom é Kergaradec étal Kervignac LP V1 Er brézel devéhan e oe e onned de achui LP SVO hag eh oé er Boched é talhein de vro en Oriant LP V1 Bout e oé ur bochad patrioted éh ober goard étal en hent hag ér hoed, un hanter leù ag en ti-ni LP boud V me yé é-pad en dé de zellet doh er zoudarded ha doh rah o zreu: fuzulieu, minchailleriezet, kanolieu LP SVO ur uéh en amzér é vezé taolet bombeu arnom, LP XVS meid ne vehé ket en dra sé forh danjerus rag ma oé avioned bihan er Boched e daolé bombeu skanù ar er soudarded én air SN ne V meid, un affer arall é oé, a p'en des en amerikaned taolet bombeu entornuz ar gér en Oriant en noz-sé a viz genvér 1942 LP OVS dihunet é oen bet én un taol en noz sé LP Pred V kement é straké rah en treu en dro dein LP XVS hum wisked em boé ker buan èl ma hallen LP V1 nag ur blaouah a pa oen arriù ér mez! LP diverb kosté er mor ne oé ken meid tan én èr hag én amzér SN ne V a dreist dem é fiañùé bombarderion bras en Amerikaned a gantadeu LP XVS bep en amzer é wéled en avioned é gouleu er Boched, LP XVS hag é tenné er Flak arnehé kén é oem bouharet LP V1 hag é kréné en douar édandom LP V1 er bombeu e darhé étal en avioned èl bokedeu tan en seuiliadenn-roial LP SVO unan anehé e oé bet tihed a dreist dom LP OVS hag e gomansas de drolein de drolein LP V1 tan ennoñ, a-blomm ar hun penn LP diverb tarhein e ras en ur pouk ne pell doh emp LP inf V tammeu houarn a vijé a beptu en dro dem LP OVS un tammig arlerh é koéhas e-leih a vombeu entanuz ha tarhus é pep tachad LP XVS ne oem ket bet pell d'achap pep unan d'é du SN ne V me redé èl er ré rall LP SVO meid get men diùhar berr nen den ket ker fonnabl èl ré rall SN ne V mem breur Yann a grié arnon pe goéhas ur vambenn étaldan LP SVO me zroed e stokas doh ur bom hag é hoé hejau ar en doar LP SVO nem boé ket droug ebed nameid é cheleu mem breur é skuernal me mamm é huchal dohein SN ne V tra ne hellein ket respont, na seuel é kavas genein éh oen bet tihet Isl … V get en eun ne oen ket aveid goulenn sekour ged deù SN ne V klask é oé arnon LP OVS ha pe zas me zud dem hawouid, éh oén èl unan marù Isl … V kaset e oén der gér LP Pred V hag eno é tigoras men deulegad LP XVS ur bannig lagoud-sistr a oé bet reit deiñ LP OVS ha diwisked é oen bet de zellet de emen éh oen bet bleset LP Pred V ne vé kavet tra ebed SN ne V me gouskas beteg Isl … V Ha mé moned én ur saill LP diverb ha ni d'em hloestrein d'ur hoari bennag LP diverb er bleù e oé lan à hulé-kanived LP SVO er jilet vlaz lan a huan, a pe zen én dro d'er ger én anderù LP SVO un dé, me gleùas krial arnon, èl de gustum LP XSV abenn éh oen èr-méz "petra hoariam, hiniù? LP XVS kuh-kuh é ma bourruz LP XVS me yei de guh LP SVO ha p'ha pou kontet betag hantér-hant te zei de me hlah Isl … SV ha mé moned én un ti LP diverb ha ne oé ket hoah achiù SN hag é kaven retirañs abarh LP V1 a chetu un toull kuh ag e jaoj dohein LP diverb aveid ne vehen ket kavet, é krapézan er pazénneu, betag en estaj ketañ Isl … V tioél e oé én diabarh LP Pred V hag el leh ne laré ket nitra dein SN mé chomas abarh alkent aveid achiù LP SVO kentéh, me gleùas diardrañ dein ur safar hag ur voéh é lared ma sapan krog ennoñ! LP XSV ur skont braz e grogas enon LP SVO ne ouien ket pétra gobér SN me grapas betag er sunér LP SVO hag azé dianal, me arrestas é hortoz me achimant LP XSV me santas èl un dorn houarn é krog é men goug LP SVO n'hellen ket mui harz SN me vagannas LP SVO pe oèn dihousk én dro, èh oé piar étalein Isl … V petra zo arriù LP V1 eh oen é klask arleh men gounideg LP V1 hag en deus skrapet men benùér LP V1 m'eus aer gwélet èn tioélded LP V1 ha hou kéméret em eus aveid er laer LP OVS més, p'ha peus vaganet éh on dichennet de glah sekour Isl … V hui oér en achimant LP SVO boud e oé eué un éjon braz LP boud V unan braz! Jamés meus gwélet un éjon keh braz SN emen é oé ean? Ean e oé ar ur harr LP SVO boserion oé geton ker LP OVS ha pen dehé Taolenn 3 korpuss 3 diàr kenstrivadeg ar Falz Hamon Armand 13 ans Lycée Dupuy de Lôme Lorient 6ème Moderne arlerh er skol éh oèn é toned d'er gér LP XVS hag é pasen dré er vered LP V1 noz e oè LP OVS hag é pasen dré er vered LP V1 hag euruz éh oen é voned kuit ag er skol LP Pred V me hein a blegé idan me hartalel [?] lan a gesten, LP SVO é laké ahanon de huizein LP V1 dré er vered éh è en hent me wélas traou gwenn é toned ar me lerh Isl … SV ha mé de redeg d'er buannañ, de arrestein ha de gerhet kuit én dro LP diverb me halon a skoé kriù LP SVO men daoulin e grinè LP SVO un hirisadenn neus paset énon LP SVO me zellé ar drañ dein LP SVO me gerhé ag ur park d'un all LP SVO hag é lammen dreist er gerhér ha er fozelleu LP V1 goudé setu en dén é toned ar me lerh get goulaou LP diverb hag me anauas anehon LP SVO eañ oè d'er memeus ker genein LP SVO jamés kin ne basein dré er vered SN LP XSV kar bout ni boé duzen un hangar LP boud V hag mein nezé de vonet de glah LP diverb més en noz oé arriù hoah LP OVS ur hard' eur em oé laket i monet LP OVS duzen em 'oé karget me harkell LP XVS ha mein de zonet én dro d'er gér LP diverb oé ket gwélet spéz kéin SN m'oé choñjet oé un hent rell e oé beroh LP V1 hag èl m'a noz éma gwell dein kemér haneh Isl … V mes ur hoed e zo de dreuzein LP OVS ha mein tapet mad LP V1 kar me gleùé berpet treu i chuermal LP SVO ha me harkell e ré trouz eùé LP SVO me añsie monet en dousañ me hellèn LP SVO mes er rod e chuerme LP SVO ha ma rèdèn un tamig é ré kal goèh Isl … V me laré é me fènn LP SVO pé arriùein mein er gér me zraillo mein en tam karkell vrein man, na arrescht ket Isl … SV arlèh n'ein ket mein kén de glah koet ken péll men pe dé en noz SN mès kal goéh oé arriù hoah getn'ein LP XVS ka pe oèn arriù é kreis er hoed me glaù un dra benag é tirohal Isl … SV mès me grèdé oé er hoed oè i franchal get en auél LP SVO mes me gleùé trouz goéh d'er hoéd LP SVO hag enfin me wélas un dra du ar bord en hent a vouljé LP XSV wezein mein d'er galop LP V1 ha d'er gir LP diverb erfin m'oé losket me harkell LP XVS ha d'er gér n'eur rideg ag n'eur grial LP diverb e arrim ir gér, me zad e houléné genein petra oé arriù genein Isl … SV ha me laré LP SVO houian ket man dé en héol SN mè més guélet un dra du a voulgé hag a zirohonné LP V1 nezen me zad SVO deu zen oé i falhad barh er hañpagne LP SVO mes en noz e oé arriù arnehé LP OVS el me oent é pas étal un ti inon anehé laras d'en arell Isl … SV ni nes ket meid un dra d'obér SN ni ia de houlen un dra benag de zébrein LP SVO ha ni basei en noz ér foéneg LP SVO nezen en deu zen e añtré én ti LP XSV hag e houlen un tamm bara hag un tamm kig pebinon LP V1 pe oé reit Isl … SV mes pe oé oeit d'ein trohein eãn e lar Isl … SV kuiket pi diguiket hui zo reit dein LP XSV hag m'hou tebo LP SVO més p'en oé eañ debret en toseg, eañ e lar d'i gompagnon Isl … SV eh an mein de bartiho LP V1 en arall e lar dehoñ "de bartio, pas alkent gorteit en dé" LP SVO eh an mein de bartiho e-rog en dé LP V1 hag eañ e oé marù LP SVO Taolenn 5 korpuss 5 diàr kenstrivadeg ar Falz Michel Evanno (né le 21 avril 1940) "Le Chapeau-Rouge" Pluméliau (Mhan) au Lycée Joseph Loth Pontivy (Morbihan) en de monet de bourmen boe gaset me hi genin LP XVS Oen e klask nehieu rahkoët LP V1 pe boe kerret deu pi tri kilomet boe selet ar me lerh Isl … V gazimant boe eun LP XVS ke arriu oen ir tachat touleu poharn(?) LP Pred V neze oen oah bihan LP XVS oant boe de vlejal get en eun boe LP OVS kommens boe de bochtal LP V1 me selle ar me leh LP SVO me selle em rock LP SVO koehet boe ir radin LP V1 chomet boé azen LP V1 kousket boe? Marse LP V1 Atao digousket ven bet LP X Pred V me selle LP SVO donnet re er noz LP Inf V pesa surprise boe bet LP OVS me hi oe etal dein LP SVO oe de me goartoz LP V1 diskoe boe me doarn dehou LP V1 doe ion pijet(?) LP V1 koutant ouen, me hi ha rah LP Pred V atao kemeret boe kourage LP XVS arriu boe er ger LP V1 huizein ren LP Inf V me mam oe de me goartoz LP SVO de men deulagad i ouie aset boe bet en dra bennek LP XVS larret boe dehi petra oe arriu LP V1 e doe me gachteit untamig LP V1 debet oun doe koen LP V1 mes boé bet de gouesket forh eze hem debein LP V1 kavet boe mickey LP V1 a koutant ouen LP Pred V LP XVS azé a m'em gwélé LP XVS ag me ridas d'oh er fenéstr aveit zélet LP SVO un darhadenn ral e darha LP SVO aleh ur bér amzér me gleuas en nor vras e tigor LP XSV hag e zas [ter auto] betag en "transformateur" LP V1 bout e oé diù a ré vras ré secour hag unañ vihañ LP boud V tud e zichennas: er pompierejen LP SVO get pileu ag LP XSV hag un hantér-eur arleh rah e oént em hal leh LP XVS hag rah en dud ag ou autoieu e oé oeit kuit LP SVO a mé de vonet de gousket eué LP diverb koutant a devoud gwélet un dra sorsé LP diverb LP SVO un eur arlerh e wam wait kuit marsé LP XVS me hamarat e ùel un nèh barh beg un ùenn LP SVO ion e fotè dehon monet de glah non LP SVO ni arachta LP SVO hag éon e gomensa monet de beg er ùenn LP SVO me lar dehon LP SVO ya ya me sela mat mén krogon LP SVO gosig oun yer LP XVS me ùe sel d'ohton hen LP SVO me uèl ur pikol camoulen vras LP SVO hag é wa yerout arnim LP V1 en amzér e wa ponér LP SVO hag é wa chetert kemér un anal LP V1 tuchantig hrei glaù bras! LP XVS me hamarad e zichen bion ha bion LP SVO ni e zaill ar ur bicycleteù LP SVO hag n'im lakam de bédolo el me huè pet tout tan bar ur rèr LP V1 ni huizè agost en amzer pouk LP SVO ni gauè genem ne uèhem ket bet yer james er gér LP SVO ur pikol tapat glaù e goh ar me dran LP OVS me greida houah huem gleb teil LP SVO ar en tol ni bédalè bionnoh houah eid ne huèm rog LP XSV ni e uè chereign hur bicycleteù bar hranch duran e oa galù bras kohel LP SVO ni vo jucht gèlet achap dizan en tapat kriuon LP SVO mè bout e wa hiôl braù ken ben e ùam monet kuit LP boud V ya mè arnañ e wa LP OVS ni vo manket ur bourmenat vraù LP SVO mè ni wa jonjet de monet en dro ma fotè d'en hiôl lugernein hoah LP SVO er vacans vras e zo tost LP SVO ha me zo LP XSV me oa okupet mat de lén me journal ben é klaouon un tol huitel LP SVO en trén e oa yerhout LP SVO yion é arasta en gas ag er gare LP SVO me ya de galh me billet LP SVO hag me saya barh LP SVO pimp minut arleh é ouam é moned kuit LP XVS me nIsl … V gwel é kaveen me ùéh genein é falé! LP XVS kalz a dreu em es gwelet a oudé m'ar d'on oeit kuit LP OVS ia, er vro, éon mem e zo plijus tré LP SVO meh kalz plijusorh e oah é dud LP Pred V kuited em es ur vro kaer aveit doñet en ur vro hag e gaùan kaeroh LP V1 iouank e on LP Pred V hag a drecht oll é karan boiajein; gwelet penaos é fiù en dud arall LP XVS m'em boiaj en dés n'em baset hag er chuech LP SVO amzér gér e oé LP OVS kuited em boé sant Maleu get er vag de nam eur de noz LP V1 splan e oé en néan LP Pred V ha der lein, er stiret é luhein em geijé get splander er gér LP XSV hag e oé arriù pel ha izél ar en deur LP V1 pran aùel erbet LP diverb na re chuech e vehen bet goudé LP Pred V neoah eh oé bourap balé hag ur pen d'er pen hag er pont LP V1 troieu kreisnoz en aùel e doé frenket LP XSV nezé eh oém en ou unan é kreiz er mor LP XVS a mé de gousket LP diverb er mitin arlerh em m'es diousket é kourz LP XVS deg munut goudé eh oén gusket LP XVS breman é tostem de Vro Saus LP XVS eh oé ret dein moned de évet thé! LP V1 hireh em boé de ùélet en douar LP OVS aùel fresk e skoé ar me fas LP SVO re gours eh oé surarhoal! LP XVS mes tammeg a tammeg me ziforhé apepré en aod de bep kosté LP XSV ha chetu er porh LP diverb de getan eh oen eurus é teval ar er hé LP XVS mé n'oun taol em es n'em gaùet é me hounàn hantér kolet LP XVS ur bochat hent e m'oé oah d'obér LP OVS en treu-sé me sponté! LP SVO ur labous e oen é klah é dud LP Pred V eh oen azé emb bourjal LP V1 hag e oé oah kousket LP V1 ur peh "LP Pred V en dé sé eh on chemet en ti de zichuech LP XVS afer em boé LP OVS mé goudé bamdé é ien de valé LP XVS boiajet em es hag ur pen d'er pen arall a vro Kembré LP V1 kavet e vé mañnéeu flour, falgenneu don get goahieu LP Pred V er mañnéeu e oé kaùet bandenneu deved LP XVS hag ur ùèh eh on bet boémet é kaùit d'oh ou gouern, un den ar gein ur jau LP XVS er loned sé e chema noz ha dé ér pradeuier LP SVO evel just é vé kaùet en dachenneu er flagenneu LP XVS meret e ma meh a pe dein d'er gèr LP XVS er leur e zo dàlet LP OVS faota d'oh gouiet pe petra é fiùant LP V1 int e ouia penaos empli ou amzér LP SVO tro didro d'en dachenneu e ùé gweled seud LP XVS hag ével-sé ènt e ra muioh a leah LP XSV mar a unan e vé mém goueret bamdé er pradeuiér LP OVS bep mitin ur hamion e bas de chérein er leah LP XSV hag e vè kaset d'er Leahty LP V1 hui eh ès erhoalh gwéled penaos e viù en dud sé LP SVO int e gaù elsé amzér de n'im uel a gampenn ou zi LP SVO ha dirag er muian anehé, pa rah, e vé kamet en tammig jardrin get bokedeu LP XVS ha plijus tré é den deulagad LP Pred V klaùet e pes kons merhad ag er Snowdon LP V1 éon e zo en iùélan mañné a Vro Kembré LP SVO bout em boé gwélet fotoieu anehon LP boud V hag er ùéh ma eh on oeit d'er gweled LP XVS bout on bet er blein LP boud V koutant on de gredein penaos ha elsé éma braù er vro de wéled LP Pred V mé en désé eh oé stanket tré en amzér LP XVS eh én d'ankouhad konz dih hag er hastellieu koh em es visited LP V1 en hañni braùan e m'es kaùet e zo kanni Caernarvon LP OVS éon e zo bet gouarnet ha kampennet mad LP SVO unan arall hag en dé plijet dein e zo Harlech Castle LP OVS éon e zo kohoh hag anaùetoh LP SVO eon nLP XVS hag e saùé sonnenneu a musik telenn LP V1 kaùet e m'es bourap tré en deùeh sé LP V1 gol kaer a oé en amzér LP Pred V prenet em es nebeded livreu LP V1 hou diskoein e hrein d'oh a pe arriùein ér ger LP inf V arriù e rein er gér édan ur sehun LP inf V hireh em mes LP OVS neoah éma bourap aman LP V1 gweled ha disket em bo ur bochat treu er vro man LP V1 ha me zehé endro ket plijadur LP SVO Taolenn 9 korpuss 9 diàr kenstrivadeg ar Falz Stagadenn II: Iwan Tangi e 1976 e oa LP XVS ar bloaz-LP X Pred V rag un arouez eo deg vlez […] LP Pred V hag an deg vlead-se tremenet heb ger ebed, heb gouied penn deoc'h biskoazh! LP diverb marse en em santen kablus un tammig goude boud ho laosket da voned gant ho hent […] LP XVS gouied a raen LP inf V santiñ a raen e oac'h ur plac'h tener ha karantezus LP inf V daet e oa din ho kariñ iwe, a lizher da lizher LP Pred V soñjet em boa LP V1 "lous eo ar bresel" a skrive Yann-Bêr Kalloc'h […] LP OVS […] Ya gwir eo LP Pred V lous eo ar bresel, an oll vreseloù LP Pred V […] Bew eo ar Varbared c'hoazh LP Pred V E peb lec'h e vezont strewet LP XVS […] En hor mesk emaint LP XVS […] Isl … SV […] Pleget en doa […] LP V1 kasset e oa bet du-se vel ur loen […] LP Pred V ur soudard plom war dachenn-c'hoari e vistri LP diverb […] Mes santet en doa LP V1 boud e vez neuse, er vuhez, gaouadoù ma ne vez ket hor bolontez mestres warnimp LP boud V […] ha traoù kontrel d'hon c'hoantoù ha d'hon soñjoù a c'hell ar youl estren-se hon lakaad d'ober LP OVS na boud emaint divalaw ewid hon emskiant, ni o gwra Isl … SV dre wanded, dre laoskentez ha digalon LP diverb kariñ a raen ho pro dija e-raog hos anavoud LP inf V heb boud bet eno james LP diverb m'he c'hare a-bell […] LP SVO SVO ur verc'h yaouank leun a romantism e oac'h LP Pred V komz a raec'h din ag ho lennadurioù […] LP inf V Rainer-Maria Rilke a blije kalz deoc'h ha Goethe LP OVS mes un deiz ho poa kasset iwe ur levr din […] LP XVS […LP boud V ha douzh an Alaman-sen en em santen tost LP XVS […] Neuse, er porzhioù trousus brumennet a voged, e korno ar listri bras LP XVS hag e tawint LP V1 hag evel korfoù LP XSV hag o frammoù, yac'h beteg neuse, a laosko fall vlas doñjerus […] LP SVO ha neuse, an diwezañ den roeget e vouzelloù dezhañ […] LP diverb neuse an diwezañ den, sec'h e galon, tàeret, blasfemour, a laosko e glemm […] LP SVO […] kresket en doa ennin, diouzh henn lenn […] LP V1 […] ha krial a rae Borchert ar wirionez-se […] LP inf V tud zo war an Douar, karantez a-builh en o c'halonoù […] LP OVS mar behe bet Isl ... XVS heñv a oa ewidin mouezh an Alamagn guzh […] LP SVO hag ar vouezh-sen a gomze douzhin LP SVO m'he c'hlewe LP SVO ma breur a oe é komz LP SVO Rag ar gouelec'h lijorus hanwet Alamagn, ni henn kar LP OSV karoud a raomp an Alamagn a-hiniw LP inf V ha bremañ muioc'h eged biskoazh LP diverb med rac'hwisiñ a raomp merwel ewid an Alamagn-se LP inf V bewañ ewiti eo a vennomp ober LP OVS menniñ a raomp karoud an Alamagn-se vel ma kar ar gristenion o C'hrist: ewid e Bassion LP inf V karoud a raomp an Alamagn-se, kalz ne vern LP inf V ha ganti ar c'hêrioù hag an dismantroù […] LP diverb ewid o brassoni losket, ewid o gwiskamant gouron waet da ludu […] LP diverb ar garantez: setu hon ger-stur LP diverb menniñ a raomp karoud mein ar c'hêrioù […] LP inf V karoud iwe ar fenestroù toemm ha melen […] LP diverb hag ar c'hawioù leun a razhed, gant bugale enne […] LP diverb rag setu ase an Alamagn LP diverb setu ase ar pezh a vennomp karoud […] LP OVS […LP diverb goudañviñ en he askre […] LP diverb Bewiñ a raemp e-tal ur bobl prest da gouezel en divusulded […] LP inf V […] hag he c'hredenn e oa an dresitpouell ganti ha ganti hebkén LP Pred V […] malet e oa bet yaouankis Wolfgang Borchert gant ar bresel LP Pred V ha breinet e yec'hed gant ar prison, ar gerteri, an dienes LP diverb […] ha c'hwi a oa, Monika, a vro Wolfgang LP SVO c'hoant am boa da bardoniñ deoc'h ha d'ho kariñ […] LP OVS ar garantez a verwe ennin he doa dober ag unan da gariñ LP SVO red e oa din hoc'h anavoud hag ho kompren […] LP Pred V ur fenestrig e oac'h LP Pred V ha dresi e welen diabarzh an ti LP XVS un daol net, ur podad rosennoù ruz warni LP diverb e-tal ar pod, un tamm paper skrivet gant dorn ur plac'h bennag he dehe bet ho taoulagad LP XSV […] emberr e tin en-dro LP XVS […] Fiziañs am boa LP OVS […] Luziet e seblante din boud santimantoù an dud […] LP Pred V mes cLP SVO hañval eo peb yezh douzh ur rouantelezh LP Pred V ha peb ger disoloet ha komprenet zo ur pas LP SVO chomet e oan da dortal un herrad […] LP Pred V kredet em boa kass ur gartenn deoc'h nawazh […] LP V1 traoù dister am boa skrivet moarhad LP OVS mes ur galv a gassen deoc'h LP OVS […] Soñjet em boa ober ar mems galv deg vloaz war-lerc'h hag evel-se a zeg vloaz da zg vloaz LP V1 […] Re dost e oamp bet e-pad ur prantad LP Pred V ag ar memes beaj e oamp LP XVS […] LP SVO beb sizhun, e Ti Ar C'hasetennoù, e prenen […] LP XVS berwiñ a rae hon speredoù […] LP inf V mezwamant a leunie hon pennoù é soñjal en traoù a welehemp a-dra-sur du-hont LP SVO […] prientiñ mat an dro-vale a vennomp ober LP OVS me ataw a oa entanet gant an avañtur LP SVO hag aketus em boa en em lakaet da zigoriñ bemnos "An Alamanteg didorr" LP XVS un tammig re e oa ar ger didorr moarhad LP Pred V mes red eo roiñ kalon d'an deraouidi LP Pred V ha buan hag aes e c'heller deskiñ ar brezhoneg […] LP XVS Chelaou a raen iwe a-lïes douzh ar radio alaman, ewid lakaad an distagadur mad em skouarn LP inf V […] rag peb tra skrivet a vez distaget LP OVS […] mar bese diaes din kompren Der Spiegel, e kaven bourrabl follennata Die Stern pe Das Bild […] Isl … V dre vras hor boa tresset hon hent LP XVS dle oa dimp moned dre an Ardenn betag ar Ruhr […] LP Pred V ha me kentizh da glask, war rolloù kenskriverion a gaven edan ma dorn […] LP diverb bourraploc'h e vehe dimp […] LP XVS Loig ma laoske d'ober ma soñj war ar poent-se […] LP SVO Fiziañ a rae ennin LP inf V brassaad a ra ar vugale LP inf V hag àr goshaad eh aomp-ni LP XVS […] Mankoud a rae er lizherioù-se anal an eneoù LP inf V un deiz ataw e tiskouezas Loig ur lizher din LP XVS kasset e oa bet dezhañ gant ur vignoes pe ur geniterw bennag LP Pred V […] displegañ a rae he c'hoantoù, hag ar pezh a lakae he c'halon da dridal LP inf V un disoloadenn ewidin LP diverb Hama! Isl … V hag engorto e vesen iwe a ressev ar gwellañ anezhe LP Pred V ur wezh dreist-oll e voen dipitet […] LP XVS ur vignones din a anavezen a-vihanig […] he doa hon dispartïet LP SVO ha ni hor boa brassaet ha treuset hon oad krenn peb unan d'e du LP SVO pa oan kasset da Wened e pañsion, em boa kroget da skriv dezhi Isl … V lizherioù divlas ha boutin-tre da gentañ LP diverb mes, goude LP XVS ha da blacLP SVO ar wirionez eo LP Pred V test eo ag an dra-se an oll sonennoù a vese hag a vez c'hoazh kanet er vro LP Pred V neuse em boa kavet Julia er Ruhr, Marianne e Essen-Werden, c'hwi, Monika, e Straubing […] LP XVS ouzhpenn-se e vehe bet re LP XVS balisennet e oa bet vel-se hon hent LP Pred V ha frankis a LP XVS mad eo ar yec'hed LP Pred V kàer eo an amzer LP Pred V waet omp da Baris da weled matant Fin LP Pred V prenet hon eus un aoto LP V1 arru eo an tele en ti LP Pred V […] lizherioù hir a resseven[…] LP OVS […] LP […] LP Pred Hir e oa bet mis Gourhelen ar bloaz-se […] LP Pred V Hag eh arruas mis Eost LP V1 daet e oa LP SVO V Taolenn 10 Donaw, Iwan Tangi
	20

...................................................................................................... Stagadenn II: Iwan Tangi ................................................................................................................... Stagadenn II: David ar Gall ................................................................................................................ Taolenn 7 korpuss 7 diàr kenstrivadeg ar Falz 10

21 Stagadenn II: David ar Gall

  deus choazet hor Salver evit krogiñ get e vuhez poanius LP OVS […] Ma zad, e-unan a dremene e amzer é klask monet da glask labour, bemdez, d'ar memes eur LP SVO distroiñ a rae, sanson, a pa zigore dor ar ranndi e tec'hen edan an daol da guzhat LP inf V pa oan bihan e lâre ne oan nemet ur c'holl-boued daet da bonneraat e vuhez Isl … V goude e kave a bep seurt abegoù da zistag e c'houriz a-zoc'h e lavreg du LP XVS […] ha diaes e oa da ma mamm naetaat ar lin a zae diàrnañ dezhañ e vehe gwell d'ur paotrig èldin bout é ouarn ar saout pe é teskiñ doareoù da c'hounit gwell e vuhez -se e veze anvet paotr e vantell lêr hir, a oa bugul saout LP SVO e-karg e oa ag ur stropellad 1500 penn a gase betek ar C'holorado LP XVS eno en doa da vout paeet LP XVS da c'hortoz an deiz-se e klaske brasaat ar sammad dre laerezh an dud […] LP XVS bep noz e yae d'an davarn da weladenniñ merc'hed koant ar vro ] èl-se e talc'h an divizioù gete, é komz a-zivout rouanez Breizh-Veur hag he sujerion LP XVS Diàr Simone Veil, ur vaouez koupabl ha speredek LP diverb Dont a rae soñj dezhe bout klevet anv rouanez an Danmark a oa karet get he fobl ivez LP inf V […] hennezh a ra àr-dro e stal goude bout goeret e saout LP SVO hennezh a vehe mat da brezidant evidomp LP SVO beviñ a rae Maoris Keraniz e-gunan goude marv e vaouez en ur gwallzarvoud karr-tan e kreisteiz Frañs, àr hentoù an Dordogn e vugale a yae da gerc'hat er skol, bemnoz LP OVS daou baotr gevell ha start da zesevel goude ma oa aet o mamm a-zoc'hte LP diverb gwerzhiñ a rae bokedi ha dafarioù jardin e-pad an deiz LP inf V ha pa serre e stal e rae àr-dro e dachenn Isl … V dont a rae da benn ag en em denniñ dre la ia e stal àr-vord an hent bras LP inf V kuzhet edan un tog ledan e plije da Vaoris en em gavet get tud e vourc'h Seul sec'hoc'h seul vuioc'h a douristed ha seul vuioc'h a voued evite ivez, ur seurt! ] goulennet a zo bet gober ag ar c'honkour publik ur c'honkour daoubennek LP Pred V […] e-lec'h tremen ar c'honkour matematik, èl gwezharall e rankay tremen ar c'helenner un eil danvez àr un dro sevel ur rentiñ-kont pemdeziek evit pep kelenner LP V1 da sevel ha da rentiñ d'an Akademiezh, bep miz dre ar genrouedad LP diverb ken torr-penn e vo ma c'houlennay ar gelennourion chom da labourat àr o lec'h labour o-unan LP XVS èl-se e vo un tamm labour da dud melestradur ar rektoriezh ivez LP XVS en em lakaat a rin, me ivez d'ar 35 euriad sellet spis doc'h pep tra a dremene buan hag a ziskoueze dre o c'herzh o uhelded hag o renk LP diverb karet em behe bet lakaat ma ferukenn e ma sac'h kouarc'h, kement ma krabis ma zal ha ma blev, ha kement mand on get an debron gortoz, kerzhet, trapikellat ha gortoz arre ma vehe achu get an abadennselaou LP diverb hor roue e-gunan a ro e asant da vout lodek er laz-soniñ ha da vout mestr e chapel LP SVO ren hag urzhiiñ kant hanter-kant mestr-soner LP diverb […] hag en disoc'h ar gloar peurbadel, ar brud hag an argant peotramant an ankouazh LP diverb edan berr e tigoray an nor vras LP XVS ha tremen a ray hor roue diraktiñ, heuliet get ur stropad liperion a ra e lez LP inf V mar ma saluday e talvay eh on degemeret […] Isl … V ur sonatenn evit an aotrou, setu ar pezh am eus savet LP diverb anvet eo "Hentoù Arkadius" en enor d'ur mestr soner a vro-Pologn, an aotrou Arkadius Wulick en doa peurzesket e arz-soniñ dezhañ

	leusket em eus anezhañ a-dreñv din èl an amzer dremenet ha ni da gentañ-razh poukr eo an aer skañv e oa pluñvenn ar re gentañ	LP LP LP LP	V1 diverb Pred Pred
	Ganet on bet deiz Nedeleg an deiz en LP LP kontant e oan pa zihune LP […] mes dre ma lâre e rae vat dezhañ LP tremen a rae un dorn e ma blev du fuilh LP ha leuskel a rae ac'hanin da vonet LP azeziñ a rae doc'h taol LP ha ma mamm a servije e dasad kafe berv LP chom a raen e-taltañ, é oueliñ, didrouz-kàer LP […] hi ma c'hemere en he divrec'h LP ha gober a rae àr ma zro LP da ma daouzek vlez eo aet get ar re arall LP […] interet eo bet e bered ar gêr gozh LP ma zad eo en doa toullet ar bez LP ur groaz koad a zo bet lakaet àrni Jane Johnes 1821-1843 Pedit eviti LP goude eo bet gwerzhet hon ti LP aet ma zad da glask bara ur mintin […] LP graet em eus àl razh bugale a-oad genin LP dre ar maezoù em eus kerzhet LP kavet em eus ur beajour a glaske sikour da zougen e draoù en e garr LP hag aet on àr-raok getañ LP un deiz en deus sellet doc'h ma c'hein LP ha lâret en deus "O man Doue" LP boued en deus roet din […] LP chom a raemp a-sav a gêr da gêr da werzhiñ louzoù ha diedoù a bep seurt a oa sañset pareat an dud vac'hagnet LP c'hoari a raen an hani klañv savetaet get an died hud LP goude e tae razh an dioded da breniñ ar peurrest ag ar gargad LP […] un deiz goude hor gwerzh omp bet arrestet àr hon hent get daou baotr saout LP an hani kentañ a zo diskennet LP ha goulennet en deus hor yalc'had LP klasket hon eus diskouez ne oamp ket a-du LP kendrec'het omp bet get ar Winchester a guzhe edan e vantell lêr hir LP goulennet en deus genin petra a raen amañ LP kavout a rae LP krapet em eus àr gein e jav LP hag aet omp LP argant mouezherion a skarzhay anezhañ deiz-pe-zeiz LP trumm eo hor rektor ma ne sentomp ket e vo prest kas buhez fall da lod ac'hanomp LP ha prest oc'h da blegiñ LP c'hweziñ a ran e ma lavreg kozh LP pegiñ a ra ma roched àr groc'hen ma c'hein LP glep eo ma c'horf LP ha begon a gase ar re arall LP nebeut àr-lerc'h e oa aet kuit ma zad LP dilezet en doa e familh LP Jack, èlLP seblantout a rae bout anavet get razh anezhe LP chom a raen ma-unan doc'h an daol gont LP ha deskiñ a raen evet LP start e oa lonkiñ ar boeson c'hwerv a veze servijet deomp hep na vehe bet goulennet netra digenomp LP ha bepred ar memes jeu LP da zeiz ma c'hwezek vlez a oe bet profet din ma c'hentañ Winchester LP fier ruz e oan LP a-c'houde tri blez e oan get LP desket em boa implij ha bout mestr àr imorioù ar mekanik-se LP ar boledoù a yae a-barzh èl a pa vehe bet druzet an duellenn hep druaj LP lufriñ a rae doc'h bannoù an heol LP ma c'hentañ Winchester ha ma c'hentañ karantez LP profet din get ma skipailh mignoned LP "Suzie" hec'h anv LP ur vaouez àr an oad LP pad on diskennet em eus komprenet e oan daet gour Isl un droiad a zo bet paeet get an ostiz LP hag evet hon eus betek kousket doc'h taol LP da vintin a zo daet tri den en davarn LP lâret en deus an hani treutañ din e anave ma Winchester LP eñ a anave anezhañ kement m'en doa c'hoant e adtapout d'e rentiñ d'e biaouer […] LP a-boan savet ma dorn em eus santet un flemmadenn vihan doc'h ma bruched […] LP goude eo en deus tarzhet trouz ar bistoled e ma divskouarn LP dihunet eo bet ar re arall LP sellet em eus doc'hte LP en em zigarezet eo Jack LP Suzie a zo daet da bokat din àr ma zal […] LP un devezh kaer èl an deiz kent LP un devezh èl ma vez a-goursadoù en dilost-hañv, pa ne glever c'hwezhadenn ebet é tihousk an delioù àr o digarez diwezhañ LP ur banne heol é treuziñ gwer livet ar chapel ha bugale é redek àr-lerc'h ar chas er straedoù goudroñset a-nevez LP […] hiriv 'vo kaer LP daou zen doc'h an daol-gont a oa é lenn an doareoù fresk LP ha moged ar butun gris é plavién izel er sal LP div daol, teir gwerenn lous en em ziskoueze LP kollet o gizioù pamdeziek en divizioù boutin LP lakaat a ra hec'h anv Royal da vout prezidantez […] LP ma loa a droazan em zasad kafe hep sukr LP […] ret eo bout kalloc'h da vout mestr àr ur vro LP dalc'het en doa an taol LP ha da ankouaat e walleur e oa kroget da labourat un hanter muioc'h LP labourat, da leuniiñ e zevezhioù LP leuniiñ ur vuhez daet da vout trist LP […] LP ha gwir eo e oa tost doc'hte LP […] a-benn ur blez e vo moien dezhañ LP sur on e vehe tud da votiñ evitañ LP hag a-walc'h e vehen da vont àr e listenn LP […] me 'zeskay LP drezi e veze gwelet ur c'hi ruz é tostaat hag é tirogiñ seier ar poubellennoù LP un askorn kozh kavet getañ a oa krog da chaokat LP an nor a zigoras LP hag ur vaouez a yaas tre LP troiñ a raas o c'hein an daou bratik fidel LP en ur c'houlenn ur loto flach e embannas ar vaouez LP klevet ho peus emañ aet Maoriz da welet e dud e Gwened LP […] lâret e vez ivez emañ é hentiñ ur plac'h, ur vaouez vat sur a-walc'h LP un tamm sukr a lakazan e ma zasad kafe LP get he ziked loto a yaas kuit ar vaouez LP […] bepred é kousiiñ hor plijadur! LP […] strewet e oa ar poubellenneoù dirak dor an ti paravis d'an davarn LP […] nebeutoc'h e vo ar blez-mañ LP re c'hleb eo bet an hañv LP […] LP […] ensellet e vin ar blez-mañ LP hor ministr a venn gouiet pep tra diàr e dud LP […] rankout a rimp gouzañv ar pennenseller stad LP re a argant a zo bet foraned? LP re nebeut arboellet kentoc'h LP tapet en deus e begement get lez ar c'hontoù a rebeche bout implijet fall an argant LP argant ar stad LP […LP […] trouz a vo LP mes nebeutoc'h a dud paeet da lakaat ar c'honkour da dremen LP ha dasparzhet gwell an euriadoù er skolajoù LP […]goulenn a rin ma vo savet ur sondadeg LP plijout a ra an dra-se d'ar ministr LP ha pep tra mat d'ar ministr a zo mat evidin LP […] mall eo cheñch an traoù, ya LP […] tamm-ha-tamm e cheñchay LP kinniget em eus LP meret eo get un urzhiataer LP ur bleiniour a zo bremañ da ma zraktourioù ha da vleiniiñ ar mekanikoù pounner, èl an dornerez LP peurrest an amzer gouniet e chomin er gêr LP siouloc'h e vin LP ma n'eo ket ensellourion yec'hed an departamant eo paotred an ti-bank a sell doc'hin èl brandi àr o skourr Isl kranked int tout, kranked, d'ober soubenn LP un deiz bennak eh in da c'hrosaat en o zi LP n'eus nemet èl-se e c'hellont kompren eo an amzer a zo kaoz d'hor soursioù LP […] ur miz a vez sec'h LP ar miz àr-lerc'h e vez re a zour LP dicheñch emañ pep tra LP dav 'vehe lakaat Doue d'ar 35 euriad LP 35 euriad, hag ur post daoubennek dezhañ LP […] soubenn c'hoazh?... LP ur paz, dek, kant, kerzhadenn en aner LP dassoniñ a ra seulioù ma botoù lêr uhel àr blañcheris an trepas LP lufriñ a ra koar ar c'hoadaj àr sternioù alaouret poltredoù pintet uhel LP tud livet é LP mouest ma daouarn LP ha flaerius razh an dud LP hor roue e-gunan eo start dezhañ andur kement-se LP an hani a labour a c'hwez LP […] LP ugent munut soniñ da zudiiñ hor roue LP na nebeutoc'h da ren ar bare sonerion LP enorioù miret d'ar lez LP tommoc'h-tomm eo en trepas LP treuziñ a ra gwrez an heol dre ar fenestroù uhel LP donet a ray ma ziad genin pa vin staliet er gêrbenn LP gellout eurediñ ha chom e peoc'h gete LP ma mamm he deus afer sikour dreist-holl LP muioc'h-mui a wad a skop LP e dibenn ar gouiañv eo kroget da skopiñ druz LP amañ eh eus medisinourion LP ret eo paeiñ anezhe ker, setu amañ tout LP […] sin mat eo LP kanniget em eus ma sonatenn d'ar c'hentañ violoñsour LP un onest a zen a anavan a-c'houde mand on bihan LP eñ eo en deus hi roet da vinistr ar savadurioù hag hi diskouezet d'hor roue pa oant é klask àr-lerc'h ur mestr arall LP digouezhioù dic'hortoz hag un tamm chañs LP ar memes mestr soniñ am boa bet get ar violoñsour kentañ, pa oamp krennarded, e skolaj ar Jezuisted LP goude em boa eñ sikouret a denniñ razh-razh teneridigezh, sontiled, ha kened ar son […] LP Gunter a vez graet anezhañ LP asambl hon eus desket mod soniñ an Italianed hag an Aotrichianed LP ha hep argant hon doa ranket beviñ diàr ma skiant, er foarioù pe er lazoù bihan LP daet e oa-eñ da ren skol ar rouantelezh LP plaset e oa bet eno get e dad ha dre binvidigezh familh e vamm LP an digarez brav em eus hiriv neuse da lakaat ma familh d'he renk uhel a verita ha da dapout enor an noblañsiñ LP ur statut a vo din LP ur statut ha douaroù da heul LP ha diwezhañ notenn ar sonatenn é tarzhiñ er sal LP […] an nor a zigor p'emañ razh an arvestourion é strakal en o daouarn LP komz a ra hor roue get Gunter LP soubliñ a ra hennañ diraktañ LP treiset on bet LP tomm eo, re domm LP kreniñ a ra ma divhar pa dremen ar lez digas diraktin LP ur stokadenn greñv e ma fenn LP […LP dont a rae frankoc'h an heol dre ar fenestrig voan LP […] ur c'hoererez elektronek am eus prenet LP ar gwazhañ-razh eo n'on ket er sal é sellet doc'h emzalc'h an aotrouion LP ha serriñ a ra na nor vras koaret àr o lerc'h LP	Pred V Pred V Pred V XVS inf V inf V inf V SVO inf V SVO inf V XVS Pred V Pred V OVS XVS diverb V1 XVS V1 Pred V XVS V1 OVS inf V inf V XVS XVS SVO V1 V1 Pred V V1 inf V V1 V SVO Pred Pred V Pred V V inf V inf V Pred V SVO XVS V1 XVS inf V inf V inf V XVS diverb XVS Pred V XVS V1 SVO inf V diverb diverb diverb diverb … V OVS V1 XVS V1 SVO XVS XVS Pred V V1 Pred V SVO diverb diverb diverb XVS SVO diverb SVO diverb inf V OVS Pred V inf V V1 XVS diverb diverb XVS Pred V XVS Pred V XVS SVO XVS XVS SVO SVO inf V XVS V1 Pred V OVS XVS diverb Pred V XVS Pred V diverb Pred V SVO inf V OVS diverb V1 diverb XVS OVS diverb diverb inf V inf V SVO Pred V XVS inf V Pred V OVS XVS Pred V … V Pred V XVS XVS SVO XVS XVS Pred V diverb diverb diverb inf V inf V V1 V diverb diverb Pred V SVO Pred V diverb V diverb diverb Pred V inf V inf V diverb SVO OVS XVS XVS Pred V Pred V V1 OVS Pred V diverb OVS XVS OVS XVS XVS Pred V Pred V OVS OVS diverb diverb SVO inf V inf V Pred V Pred V inf V diverb inf V OVS Pred inf V

Taolenn 11 Hent Arkadius, David ar Gall

An anwioù-lec'h so bet chañchet iwe: "Guel grechénion ne vou ket kavet nag é Pleuignér na memb é Landaul" > "na vo ket kavet unan gwelloc'h nak e Kleder nak e Lanndi"

Katechim Eskopti Guéned, 1939. P.57: "Péhani é er lontegeh goahan? -Er lontegeh goahan e zou er véùerezh, rak ma lam é skiend vat get en dén, e gas en tiegèheu de gol, e zoug d'er baillardieh ha de gement droug e zou."

Gweled ar pennadoù 'fal labour', Loeiz Herrieu (Dihunamb 385 mis Gwengolo 1943) hag 'Er brehonekan brehoneg', Loeiz Herrieu (Dihunamb 387 mis Du 1943) 

Vallée, F. La langue bretonne en40 leçons, Librairie Prud'homme,1926. P.12 

Le Gléau, René. Opus citatum. 1973. 

E-barzh Katechim Eskopti Guéned, 1939 e c'hellomp kaved implij ar stumm eo war-lerc'h pere: "Péré é er burhudeu brasan en des groeit hur Salvér Jézus-Krist?"; hag implij ar stumm so ewid liammañ daou dra ressissaet: "Petra é er Spered-Santél? -Er Spered-Santél e zou en drivet personn ag en Drinded."

E gwenedeg e vez lâret kentoc'h oll an dud.

E gwirionez n'eo ked ur stumm S V O, d'ar mare-se e vese displeget hag eñv herwez pessort gour ha pessort niver: un doare goulennata eo.

Pa soñjomp 'h int ar verboù a c'hellomp implij gant ar c'hconjugaison périphrastique (KERSULEC&SOLLIEC 2012). Ha gwir eo e kavomp ar stumm A Inf.V gant Jaques Giquello: Maes, goudé en dout tout dismantet, en hum gavoet e ras ir vro-cen ur famin vras.

Skeudenn 3 184184Le Roux, Pierre. Opus citatum. 1924. 

Goyat, Gilles. Description morphosyntaxique du parler breton de Plozévet. Université de Haute Bretagne,Rennes 2, 2012. 

Jouitteau, Mélanie. 'La Conjugaison Analytique de Doublement Du Verbe En Breton'. Ali Tifrit (Éd.) Phonologie, Morphologie, Syntaxe Mélanges Offerts à Jean-Pierre Angoujard, PUR, 2013, pp. 327-54.

Opus citatum.

Opus citatum. P.373

P.377 "either they will consciously adopt the rules of the more conservative, Celticist writers (the Bch route)"

P.377 "they will follow their largely francophone instincts in expressing themselves in Breton, which could easily mean a rise in the frequency of SVO ordering (as well as a host of other morphosyntactic changes that could radically alter the shape of the language)."

Opus citatum.

P.77 "Structure exceptionnelle, mais correcte, la structure tertiaire place le verbe en troisième position. Elle répond à un souci stylistique d'équilibre de la proposition ou de recherche de l'expression forte…"

Opus citatum.

Edmonds Joseph. 'Word order in generative grammar', in Explorations in Linguistics: in honor of KuzukoInoue. 1979 

"Posubl ve glevaz trouz ar hloh doh p'leh oa."

"Me oar ar chañsonioù oa braw."

"Pep uni neuz ar pez a verit."

[START_REF] Laouënan | Variations bretonnes sur la parabole de l'enfant prodigue[END_REF]. "Mar d'eo ho c'hoant da redet ar vro gand plijadur evid he anaout, ho kuzulia a rann da zistrei dré hent Ploueskat…"

Ibidem. P.1

Keneve dregantad ar stumm Inf. V (S) ma vez lakaet dehañ ar reolennoù strishoc'h e parlañchoù gwenedeg (Cf. P.-Y. Kersulec&T.[START_REF] Kersulec | The use of the periphrastic conjugation in spoken Breton[END_REF] 

Sort paner 'kochinell' Pourlet a so heñvel douzh ar sort 'boutog, bouteg' (R. Hérisset 2012 P.170) (hag a vese implijet beteg Neuilheg iwe c.f. "Cahier Dastum N°7 naol-pondi chants traditionnels", Jean le Clerc de la Herverie, 1983); an dañs ma vez krollet er Vro Pourlet a so tostoc'h douzh re Bro-Gernew moarvad iwe…

Da skwer: "a pe zigouéhent ar en araok, en dud e larè."

Da skwer: "mes diaéz e oè dehè"

Pe n'eus verb ebed (da lâred eo anw-verb naked) ebed: da.sk. "ur spurmant a zevossïon ha netrakén."; pe gant un anw-verb, ar stumm a vez implijet lïes awalc'h e gwenedeg; da.sk. "Honnañ aet ha lâred dehi un dez."

Kurath, Hans. Handbook of the Linguistic Geography of New England. 2d ed, Published by arrangement with the American Council of Learned Societies byAMS Press, 1973. (ar c'hentañ embann e 1939) 

Rey, Alain, et Josette Rey-Debove. Le petit Robert: dictionnaire alphabétique et analogique de la langue française. Nouvelle éd. du 'Petit Robert' de Paul Robert, le Robert, 2011. P.1885

Le Pipec, Erwan. Opus citatum. 2013. 

Herrieu L. 'Eit er brehoneg unañnet, Chonjeu er réral hag hur ré', Dihunamb 1932~1933 P.81: "Ret é ma houio hur mignon é ma élsé hun es ni groeit eùé é bro Guéned. Dilézet hun es er guénedeg-izel, brehoneg en Arvor, brehoneg Pondi, brehoneg Groé, aveit kemér un brehoneg kreiz tost de hani Guéned."

Bet ganet en Oriant, e dad é tond deus Pont-Skorv hag e vamm deus an Enes-Arzh…

Bet ganet e Seglian, douzh an tu ma vez kaoseet gwenedeg-isel moarvad. E zastumoù a vese er Vro Pourlet ataw.

Yann-Vari en Oheh a oa bet ganet e Margenag, en ur gêriadenn tostoc'h douzh Seglian pe douzh Klegereg ewid Pondi, hag e dad é tond deus Pluniaw. En em zisklêrio a rae evel ur Pourlet en ur vewañ e Seglian e-pad ur frapad mad a amser, kàer en doa bet kentelioù e kloerdi bihan Keranna, ar sonennoù hag ar barzonegoù savet gantañ a vese kanet e Bro ar Gemene dreist-oll. Gwir eo e ouie skriwañ en doare-skriwañ gwenedeg klassel d'ar mare-se (fin an 19ved kantved), koulskoude gwelet e vez roudoù parlant sort gwenedeg-isel (E. Thibault 1911): or e-lec'h eur "aour" (koulskoude me 'meus klewet e-barzh ar sonenn "Merc'hed Margenag" Margenagis o tistagañ [dɔːr] kenkouls distagañ "doùr (deur neuse e gwenedeg-uhel)", med e-barzh ar sonenn-mañ e klewomp meur a dra é tond deus brezhoneg pourlet, martese e oa distaget e mod Pourlet a-venetañs-kàer ewid lakaad liw d'ar sonenn: "(ibidem P.20) Les paysans de Pontivy attribuent à ceux de Guémené des défauts innombrables, et tout breton qui leur semble un peu étrange et différent du leur est du breton pourlette."; ar sonerien a sant ema

Guilcher, Jean-Michel. La tradition populaire de danse enBasse-Bretagne. 2. éd, Mouton, 1976. ha Le Clerc de la Herverie, Jean. Cahier Dastum N°7Noal-Pondi Chants Traditionnels. Dastum, 1983. 

Koulskoude ar pezh a so, en takad KLT e gwirionez e vez distaget [z] goude ar raganw-piaou "he", amañ so ur chañchamant fonologel reolieg.

Le Pipec, Erwan. Les schémas accentuels en breton du sud-est. Université de Haute Bretagne,Rennes 2, 2004. 

Gwir eo ar pezh a lâre E.Pipec (2008) herwez an NALBB, koulskoude depant a ra kals douzh an dud ar mod da zistagañ /r/, red e vise bet ober ur studi diwarbenn ar son-mañ ressissoc'h… na herwez parresioù, na herwez mecherioù, na herwez gour (CHEVEAU 2011).

Er Gemene e vese gellet klewet [gj-] iwe[START_REF] Mckenna | A Handbook of Modern Spoken Breton[END_REF].

Kreistez ar vro wenedeg-isel hebkén martese, en Hanternos e vez distaget [-jen~-jən] ha ne vefe ked taolmouezhiet.

Er-mod-all ema bet presentet ar parlant Pourlet gant Maxime-Morvan Crahé e-barzh (p.p.42-46): Pays Pourlet: Chants et Musiques Du Pays Pourlet= Ar Vro Pourlet: Tud Ag Er Vro Pourlet. Dastum, 2021.

(MCKENNA 1988) " Julien Janan, aged 73; ex-soldier, stone-mason, factory labourer and gardener; Moulinà-Tan." 

Skeudenn 9321 

Kang, Seongwoo. Urz ar gerioù e gwenedeg-isel hed-ha-hed an 20ved kantved. 2022.

Ur frasenn hebkén a gavomp e-barzh ar c'horpuss Mari…: "Vern a ra petra…", un droienn skornet a gredomp.

Rostrenen, Grégoire de, et Loeiz Moulleg. La grammaire bretonne de Grégoire de Rostrenen: avec une introduction, des notes, et un index des mots bretons mentionnés dans l'ouvrage. Embann. alLanv, 2008. 

"Hwi n'ho p'es ket gouiet her magein!"; "Kement-sé ne virè ket dohton a vout lorhus, nag a geijein meur a gir latin doh é barland."

Ledunois, Jean-Pierre. 'Grammaire et Dialectologie'. La Bretagne Linguistique, no. 13, 2004. P.146: "Reste à savoir pourquoi la conjugaison nominale domine en vannetais. Il est généralement admis que la cause est à rechercher dans l'influence du français. Seulement, l'influence d'une langue sur une autre se mesur d'abord et avant tout sur le vocabulaire. Le système grammatical est beaucoup moins perméable aux pressions extérieures. Il évolue, lentement, sous l'effet de sa dynamique propre. L'alignement relatif de la conjugaison du vannetais sur celle du français, par exemple, peut être dû à des causes intrinsèques, à une affinité de cette variété de breton pour l'expression de la personne sous forme nominale plutôt que verbale. […]"

Opus citatum."Pourquoi alors cette région utilise-t-elle aussi abondamment la structure SV ? Il est difficile de répondre à cette question, mais l'influence du français ne doit pas être prise pour évidente. S'il est clair que le français est la source du phénomène chez les jeunes bretonnants d'aujourd'hui, bilingues consécutifs à prédominance francophone(Kennard 2014), on voit mal comment les brittophones monolingues d'autrefois auraient pu être ainsi influencés par une langue qu'ils ignoraient. Il pourrait donc s'agir d'une simple évolution interne, liée à la combinatoire syntaxique. Que le sud-est se démarque si nettement de l'usage central pourrait s'expliquer tout simplement par la périphéricité de la région."

Eska, Joseph F., and Benjamin Bruch. '11 Prolegomena to the Diachrony of Cornish Syntax'. 11 Prolegomena to the Diachrony of CornishSyntax, De Gruyter Mouton, 2020, pp. 313-38. www.degruyter.com, https://doi.org/10.1515/9783110680744-012. P.317.

Le Besco, Patrick. Variations bretonnes sur la parbole de l'Enfant Prodigue. TIR. 2016. P.106 "[…] et il a adapté pour les lecteurs de ce département le livre de Jérome Buléon […]"

Moian so selaou douzh ar sorc'henn-mañ a-barzh http://emglevbroanoriant.bzh/spip.php?article1431 (gwelet d'an 10 a vis Genver e

2022).; a-barzh ur levr bet savet ged Fañch an Uhel e kavamp ar c'hontadennoù hañval douzh ar sorc'henn-mañ, An Uhel, Fañch. Légendes Chrétiennes de La Basse-Bretagne. Maisonneuve, 1881. Ar sorc'henn-mañ 'neus talvoudegezh ha diw gontadenn hag a welamp a-barzh levr An Uhel: p.p.335-345 "L'Homme juste" ha p.p.346-357 "L'Ankou et son compère".

138

Padein e hrei perpet (eneñv) Ha gellein e hrér laret é omb bet kastiet diarben ur péhed groeit dré un aral? Penaus é hellér hanaouit -Gellein e hrér hanaouit Ha padein e hrei perpet guir Iliz hur Salvér? (Ha padout e rei bépred ar guir Iliz?) Ha gellein e hrér bout salvet, mar bér ér méz ag en Iliz?

Traoù dibar: perak en tri personn-sé nen dint meit un Doué hemb kin?/Perak an tri fersonn-se ne dint nemet eun Doue hembkin?; Perak hur Salvér en des vennet andur kement a boénieu? (Perak en deus fellet d'hor Zalvér andur kement a boaniou?) (med perak é ma marù hur Salvér Jézus-Krist?) Hag ean e zou -Ia, be zou vs.