Orgest AZIZI MBI EKONOMINË POLITIKE TË EROTIZMIT ose Mijëra fjalë në shërbim të heshtjes

Pour Alice Marquet qui sait compter, sans jamais calculer Projekti i Erotizmit (libër i botuar më 1957) shtrihet pothuajse gjatë gjithë aktivitetit intelektual të Batailleit. Tekstet e botuara dhe dorëshkrimet e gjetura pas vdekjes e vërtetojnë këtë. Mes këtyre të fundit, përveç tekstit përfundimtar të botuar, gjenden edhe dy variante të tjera, të papërfunduara por mjaft të gjata të Erotizmit, të cilat Bataillei i ka braktisur në udhë e sipër : njëri me titullin Histori e erotizmit, dhe tjetri i ashtuquajtur "varianti i 1953-shit". Libri i fundit që boton Bataillei pak para vdekjes, më 1962, Les larmes d'Eros ("Lotët e Erosit") është po ashtu një lloj rimarrjeje, më e ngjeshur dhe gjerësisht e ilustruar, e temave dhe momenteve argumentative të Erotizmit. Po ashtu, siç tregohet dhe gjatë librit, një pjesë e teksteve që përbëjnë variantin përfundimtar janë ese, parathënie apo konferenca të botuara më parë dhe të ripunuara me rastin e përfshirjes në një libër të strukturuar, deri te kapitulli i fundit "Parathënie e romanit Madame Edwarda", roman të cilin Bataille-i e kishte botuar fillimisht me pseudonim më 1941. Po të mbajmë parasysh pra fiksionet erotiko-pornografike, të cilat ai i shkruan qysh nga fillimet e aktivitetit letrar (Histoire de l'oeil -"Histori e syrit" -1927) e deri në fund të jetës (Le Bleu du ciel -"Kaltërsia e qiellit" -Ma mère -"Ime më", i botuar pas vdekjes), Erotizmi del si përpjekja e medituar gjatë për të përmbledhur dhe kurorëzuar intuitat themelore intelektuale dhe spirituale të Bataille-it, duke u dhënë një formë sa më teorike që të ishte e mundur. Ky kurorëzim teorik vjen njëkohëssht edhe si pjesa plotësuese e formave të tjera të artikulimit të së njëjtës intuitë (apo të të njëjtit obsesionatij të erotizmit si dukuri e hyjnishme, si eksperiencë e skajshme e "çastit të kapërcimit, e gulçimit të jashtëzakonshëm të ekstazës që përzien tmerrin me gazmimin1 ").

Por Erotizmi është pjesë përbërëse e një projekti ende më të gjerë e të strukturuar ; tematika e tij del si një nga nyjet e një teorie me të përgjithshme që përfshin tërë filozofinë e Batailleit, si një nga faqet e sistemit të tij të shpjegimit të botës, do të mund të thoshim, sikur vetë ai të mos kishte këmbëngulur aq shumë e aq shpesh mbi mangësitë e çdo dëshire të shpjegimit të botës me anë sistemesh, përfshirë mes tyre dhe atë të Hegel-it, aq të admiruar.

Erotizmi duhej të përfshihej në brenda e një trilogjie, e cila, nën titullin e përgjithshëm La Part maudite ("Mbetja e nëmur") paraqitej si më poshtë :

Vëllimi I : Erotizmi

Vëllimi II : La Souveraineté ("Sovraniteti"term që ai e përdor jo me kuptimin politik të prerogativave të patjetërsueshme të shteteve apo kombeve në marrëdhëniet ndërkombëtare).

Vëllimi III : La Part maudite ("Mbetja e nëmur"libër i botuar më 1949, në të cilin përfshihet si hyrje edhe një tekst i vitit 1932, La notion de dépense : "Koncepti i shpenzimit").

Projekti si i tillë nuk arriti deri në pikën përfundimtare të botimit, nga njëra anë si pasojë e pështjellimit konceptual të Batailleit dhe, nga ana tjetër, si pasojë e vdekjes së tij gjithsesi të parakohshme, në moshën 65 vjeçare. Përpunimi i La Part maudite (librit të botuar) i ka kushtuar autoritsiç e pohon vetë në parathënien e libritmëse 18 vjet punë pothuajse të pandërprerë, gjë që na bën të mendojmë se periudha e zanafillës së projektit është rreth fundit të viteve '20 dhe fillimit të viteve '30. Temat e parashtruara tek Erotizmi, pra, janë disa nga boshtet qëndrore ku plekset uniteti i vështirë i një meditimi të pjekur gjatë një këmbënguljeje tridhjetëvjeçare. Në këtë pasthënie të shkurtër do të përpiqem t'i afrohem sa më shumëpër ta vënë në pahunitetit të kësaj ecurie të mendimit ku lidhen paradoksalisht ekonomia, politika dhe erotizmi. Një përpjekje e tillë, e artikuluar kaq shkurtazi, sigurisht që nuk është e lehtë ; ajo do të jetë doemos e mangët dhe e çalë. Pena stepet kur mendojmë se është fjala për atë mendimtar të paklasifikueshëm të cilin M. Foucault e quante shkrimtarin më të madh të shekullit ; të vetmin që M. Durasi pranonte të citonte pa ngurrim si modelin e përgjegjësisë absolute të shkrimit ; atë që M. Blanchot e mbante si udhëzuesin e pareshtur të gjithë mendimit të vet ; së fundi, atë personalitet, për të cilin, në një deklaratë të fortë më 1955, Heidegger-i shprehej se ishte pa dyshim "mendimtari më i mirë që kishte Franca".

Te La part maudite, përpjekjet e Batailleit, "qysh prej 18 vjetësh", shkojnë drejt artikulimit të një modeli të ri të Historisë së Gjithësishme, në mënyrë të veçantë përmes ekonomisë dhe etnologjisë. Historia e Gjithësishme (Histoire Universelle) është një zhanër trajtese që ka rregullat, historinë dhe poetikën e vet. Por e gjitha kjo i takon së shkuarës. Zhanri pati shterur nga fundi i shek. XVIII, pikërisht si pasojë e ndarjes dhe veçimit të disiplinave përbërëse si historia apo ekonomia, e lindjes së etnologjisë si shkencë e mëvetshme, e gramatikës historike, dhe si pasojë e shndërrimit pozitiv të secilës nga këto forma të dijes shkencore. Hegeli është i fundit që e kurorëzon filozofikisht zhanrin, duke vendosur kështu edhe për-sosjen e tij historike (në të dyja kuptimet e fjalës). Duke iu referuar Historisë së Gjithësishme (lloj ligjërimi të cilit mund të thuhet se i përkasin edhe Historia e erotizmit apo Lotët e Erosit) Bataillei tregon qartë se synimi i tij nuk është historik por filozofik. Historia e Gjithësishme, ndërkohë që zhduket si formë racionaliteti nga artikulimi diskursiv i dijes historike në fundin e shek. XVIII, dhe që është më së shpeshti traktat teologjie (apo paraqitje e ndonjë teodiceje), ontologjie, morali apo ekonomie (ose të gjitha këto së bashku), Historia e Gjithësishme, pra, në kohët moderne, mbijeton vetëm si formë e huazuar e ligjërimit filozofik. Marxi e parashtron në disa vija të trasha pas (në vijim të dhe kundër) Hegelit ; A. Comte propozon një ndarje tjetër në kuadrin e mendimit të tij pozitivist, (tre stadet e njerëzimit) ; Nietzscheja në njëfarë mënyre nën formën e një "gjenealogjie të moralit", etj. Në formulimin e tij Bataillei kryqëzon ndikimin e Hegelit (madje, mund të shtrohet pyetja se sa i mundur do të ishte një konceptim i Historisë së Gjithësishme pa përfshirë asnjë referencë ndaj Hegelitme siguri aspak) me rezultatet e shkencave të reja shoqëroreantropologjia, etnologjia, historia e fevetë cilat po njihnin një zhvillim të madh në atë kohë dhe që Bataillei i njihte nga afër. Motori i errët që shërben si shtysa e përhershme e kësaj Historie 2 do të jetë në këtë rast pikërisht "mbetja e nëmur", fuqia e saj heterogjene ; lënda konkrete e Historisë do të përbëhet për pasojë nga tërësia e teknikave që synojnë të mundësojnë mohimin e çdo efektshmërie shkatërruese të kësaj mbetjeje 3 . Bataille i kthehet, pra, këtij lloj ligjërimi pas përsosjes hegeliane, në mënyrë arkaike, osepër ta thënë me një term niçeannë mënyrë inaktuale, duke nuhatur aty një të vërtetë të thellë. Por ndërhyrja e tij synon të provokojë një çarje, më saktë një mosmbyllje thelbësore dhe të pasosur të qarkut hegelian, nëpërmjet parashtrimit të një ontologjie të teprisë dhe të shtojcës, dhe rindërtimit të figurave historike ku mishërohet dinamika e kësaj mbetjeje të nëmur. Shkyçja e sistemit të Hegelit mund të ishte kështu pika e parë dhe qendrore, ideja më thelbësore por edhe e kudogjendur e mendimit të Batailleit. "E para" them për efekte didaktike, sepse mjegullnaja e këtij mendimi shumëformësh është si gjithësia e pamatë e Pascal-it, qendra e të cilit gjendet kudo dhe rrethshkrimi askund. Intuita themelore 2 "Shtysa" është një nga kategoritë e domosdoshme të çdo modeli të Historisë së Gjithësishme. Kështu, për Hegelin është vetpërçarja e ndërgjegjes dhe odiseja e saj mohuese drejt rikthimit te një unitet i ri, më të pasur ; për Marxin është lufta e klasave, për Nietzschen vullneti për fuqi dhe konflikti i forcave aktive dhe reaktive, etj.

3 "Përdorimi që i bëhet kësaj mbetjeje është shkaku i shndërrimit të çdo strukture, domethënë, i gjithë historisë së qytetërimeve". J. Piel në « Hyrjen » e G. Bataille, La Part maudite, bot. Minuit, Paris 1967, fq. 19.

"çhegelianizuese" e Batailleit është relativisht e thjeshtë, dhe moderniteti, njësoj si dhe kërkimet më të përparuara të shekullit XX, e lakojnë atë në mënyra të ndryshme. Por zjarri, madje, mund të themi, epshi konceptual dhe ekzistencial me të cilin Bataillei e identifikoi tërësinë e aktivitetit të vet me hulumtimin deri në skutat më të thella të kësaj ideje, e bëjnë atë të jetë ikona më e qëndrueshme e modernitetit përsa i përket aspiratave të mendimit gjatë tij : kërkimit të rrugëdaljeve nga hegelianizmi.

Hipoteza, thashë, është relativisht e thjeshtë dhe ja një formulim akoma më i thjeshtuar i saj : në çdo sistem ka gjithmonë një tepri, një mbetje, një shtojcë të patrajtuar dhe të pamenduar (të patrajtueshme dhe të pamendueshme) nga mjetet e brendshme të vetë sistemit.

Nga pikëpamja mekanike, kjo mbetje përfaqëson një tepri energjie që tejkalon sistemin dhe që duhet të harxhohet pa dobi, pa fitim, pa qëllim të caktuar dhe pa prodhimtari (ose duhet të konvertohet duke prodhuar një sistem më të ndërlikuar). Nga pikëpamja ekonomike, kemi një shpenzim pa hesap dhe llogari, shpërthimin e një aktiviteti jo rritjeje, jo prodhues, por humbjeje dhe shkatërrimi. Nga pikëpamja racionale do të themi se, nëse çdo sistem është një sistem rregullash dhe arsyesh, vendndodhja e kësaj teprie është jashtë tij ; ajo përbën mbetjen irracionale të papërputhëshme me sistemin, dhunën pa rregulla ; njëherazi forcën e jashtme shkundëse edhe kushtin heterogjen të formimit të tij. Ndërkohë që, nga pikëpamja sociologjike, do të themi se, nëse çdo sistem është sistem raportesh shoqërore dhe rregullash profane, tepria është pjesa e shenjtë apo e hyjnishme (sacré), shtojca e errët asociale, magjepsja dhe trysnia shformuese e së cilës ushtrohen mbi tërësinë e korpusit të rregullave shoqërore. Tepria, pra, në varësi të llojit të sistemeve ku analizohet, merr figura të ndryshme : shtojcë energjie, dhunë joracionale, forcë e hyjnishme asociale apo "mbetje e nëmur". Për shembull, disapak vite më vonë, strukturalizmi përpunoi versionin gjuhësor të kësaj dukurie : nuk ka sisteme (shenjash) të mbyllur dhe të plotë por : a) çdo sistem është sistem diferencash dhe b) mangësia dhe shtojca, ose, për t'u shprehur me termat që filozofi A. Badiou ia huazon matematikës, boshi dhe mbi-numërori janë dy elemente të pashmangshme të çdo sistematizimi. Idetë si ajo e Zotit, e së hyjnishmes (le sacré), e erotizmit, e sakrificës, apo praktikat e shenjtërisë dhe misticizmit, nga njëra anë, dukuritë e dhurëtisë dhe të potlach-it, nga ana tjetër, konfigurojnë më së miri shpërhapjen e përsëritur të kësaj strukture aktive, njëherazi parim formues dhe pika e errët e çdo organizimi. Po ashtu, anë të tjera paradoksale të jetës shoqërore si festat, karnavalet, lojërat, luksi, deri te poezia dhe artet e kulluara. Në faqen negative, luftërat, shpërthimet shkatërruese, etj.

Nëse teza është e thjeshtë për t'u fomuluar, ideja që ajo përmban dhe rrjedhimet e përpikta të saj nuk janë të lehta, as për t'u menduar pa dredha e as për t'u shprehur pa tradhti.

Përderisa gjuha dhe ligjërimi janë po aq sisteme, ashtu si dhe vërtetimi, rendi i arsyeve etj., si mundemi atëherë të mendojmë dhe të shprehim atë që është përtej fjalëve, shtojcën që mbetet kur gjuha është shuar, atë çka përfaqëson vetë rrezikun e rrënimit të çdo forme gjuhësimi ? Jo më kot çështja e komunikimit dhe e të-qenit-së-bashku (si dhe ajo e komunizmit) kanë qenë përherë pikat qendrore ku përplasej dhe rrihte mendimi i Batailleit. Në këtë pikë, forca e madhe e Bataille-it është se ai vendosi, më me rreptësi se ndoshta kushdo para tij, se çdo bashkësi (apo shoqëri), në kuptimin e vërtetë të fjalës, është të paktën paradoksale, në mos e pamundur, për arsye se : themeli dhe kushti i çdo shoqërie (bashkësie, shoqërizmi, i të-qenitsë-bashku në përgjithësi) përbëhet nga një forcë a-sociale, nga një shtojcë e papërthithshme në gjirin e sistemit, nga një energji qendërikëse që anullon, ose kërcënon, përpjekjet strukturuese të shoqërisë. Vërtetësia e shoqërisë qëndron te mohimi i vetë shoqërisë. Çdo bashkësi, pra, nuk mund të jetë tjetër veçse paradoksale, në distancë të brendshme me veten, e rrëmbyer pafundësisht në një marrëdhënie luhatëse me kushtet dhe themelet e veta, lëvizje që Th.

Adorno do ta përcaktojë si "dialektikë negative". Dialektikë që nuk përmbyll, as përmbledh e as përsos, por e lë luhatjen pafundësisht të hapur, duke neutralizuar çdo anë apo rezultat akumulues. Që çdo bashkësi është paradoksale, në mospërputhje të përhershme me vetveten, e ndarë me një boshllëk të pamatur nga vetvetja, do të thotë se politika nuk qëndron te mbushja e boshllëkut, apo te mohimi i tij, duke synuar fiksimin, ngulitjen përfundimtare të bashkësisë (pra fundin e politikës), por te nxjerrja në dukje e tije boshllëkutsa më në qendër të bashkësisë. Politika qëndron te të-bërit-të-dukshme e asaj shtojce, asaj teprie, që mbetet e pallogaritur (dhe e pallogaritshme) në ndërtimin e bashkësisë, duke parë aty vërtetësinë e errët të saj. Nga M. Blanchot (la communauté négative = bashkësia negative), te J.-L. Nancy (la communauté désoeuvrée = bashkësia në zhveprim), te G. Agambeni (la communità-chevienne = bashkësia-në-ardhje), apo te J. Rancière (la communauté des égaux = bashkësia e të barabartëve dhe politika si mésentente = mospërputhje/mosmarrëveshje), ky koncept i bashkësisë paradoksale është sot ushqyesi i mendimit filozofik më bashkëkohor mbi politikën.

Çështje, pra, e mundësisë së çdo bashkësie, çështje e komunikimit. Jo vetëm "Kush flet ?"siç pyeste Becketti -, jo vetëm "Çfarë thotë ?"siç pyeste Foucault -, por edhe, madje së pari, "Kujt mund t'i drejtohesh ?" është shqetësimi i Batailleit. Intuita, në mos eksperienca konkrete e kësaj teprie, janë ndoshta të mundshme (Bataillei pohonte se i kishte përjetuar të dyjaaventurën dhe torturën dialektike të këtij përjetimi e pati rrëfyer më 1943 në librin L'Expérience interieure ("Experienca e brendshme"), ese-martire e quan Sartrei, i cili e përshëndet dhe e komenton gjatë në një artikull me titullin "Ardhja e një mistiku të ri4 "). Por ama, sa janë të komunikueshme, kjo intuitë dhe kjo eksperiencë ? Si mund të përçohen dhe të ndahen bashkërisht, me anë të gjuhës njerëzore, ideja dhe njohja e asaj çka është njëkohësisht kushti i gjuhës dhe humnera ku ajo shpërbëhet ? A ekziston një eksperiencë e formulueshme e kufijve të skajshëm (pardon për pleonazmën !) dhe cili do të mund të ishte rrëfimi besnik i kësaj eksperience-në-skaje ? Rrëfim të cilit Bataille duket se ka marrë përsipër t'i japë të gjitha format e mundshme : tregime dhe fiksione ku përzihen erotizmi dhe misticizmi më i zymtë, rrëfime autobiografike ku jepen në detaje eksperiencat personale dhe rrebeshet shpirtërore të autorit, shënime leximi dhe komente veprash të shumta, gjuha e të cilave i afrohet më së tepërmime sytë sa më guximshëm mbajtur çelurhumnerës së qenies, kërkime të gjata dhe paraqitje të hollësishme të fakteve historike, antropologjike, etj. (art, skulptura, rite, luftëra…), analiza të ngjarjeve ekonomike dhe politike të kohës (fashizmi, Plani Marshall, lufta e ftohtë etj.), teorizime filozofike… Korpusi tekstual i Erotizmit, kështu siç paraqitet këtu në variantin përfundimtar, qëndron pak a shumë në udhëkryqin e gjithë këtyre formave të shkrimit, por duke qenë gjithsesi më afër teorizimit dhe eksplorimit të fakteve historike sesa fiksionit apo autobiografisë (por nuk duhet anashkaluar përdorimi ngulmues i vetës së parë gjatë gjithë libritsidomos te Hyrja -, referenca e përsëritur e mistikës, largimi i theksuar ndaj çdo forme të ngushtë dhe ngushtuese të objektivitetit shkencor, deri te parathënia e romanit Madame Edwarda).

Kjo vendndodhje në udhëkryq e librit e gjen domosdoshmërinë e vet tek efikasiteti i dyfishtë i konceptit të erotizmit, i cili është pikëtakimi i dy përmasave të dukurisë, asaj personale dhe asaj kolektivo-historike. Në të njëjtën mënyrë, seksualiteti te Foucault-ja është pikëtakimi i dy politikave : njëra, anatomo-politikë, formë e një pushteti që synon disiplinimin e trupave dhe ushtrohet tek individi nëpërmjet teknikave të kontrollit të seksualitetit të secilit (nisur nga fëmijët), dhe tjetra, bio-politikë, që synon normalizimin e popullatave dhe ushtrohet te masat dhe grupet njerëzore nëpërmjet kontrollit dhe medikalizimit të higjienës (seksuale) shoqërore. Në fundin e viteve '20, teksa zbulon përmes etnologëve dhe historianëve të fesë, veçanërisht nga Marcel Maussi, teorinë e dhurëtimit, formë arkaike e këmbimit në shoqëri të cilat e organizojnë prodhimin dhe institucionet e tjera të tyre në varësi të shpenzimit shkatërrues, dhe jo e kundërta, Bataille kupton i ekzaltuar se po ajo tallandi vluese që përjetonte në vetvete pasqyronte edhe ligjin e thellë të dinamikës së botës. Eksperienca e Bataille-it është fillimisht e brendshme, por ajo gjen tek analiza e botës elementet gjegjës që i flasin për të njëjtën ecuri, për të njëjtin tërbim ; logjika e botës dhe faktet historike tregojnë se sytë e çelur deri në fund, si brenda vetes (ushtrim që Bataille-i e quan "metodë meditimi") ashtu dhe mbi botën, shohin së fundi, në prag të alivanisë, po atë themel të humnershëm, po atë mangësi të tepërt e të paplotësueshme që është vërtetësia e parë dhe e fundit e qenies ; po atë pathemeli të egër që përpiqen të mohojnë (duke mbyllur sytë) fiksionet e formave të stabilizuara (identitete, institucione, besime zyrtare, rregulla, kuptime, gjuhë…). Erotizmi është kështu transhendentali i ri i këtij Kant-i të ethshëm të shek. XX, ku struktura e vërtetësisë së thellë të subjektit barazvlen, falë pajtimit formal, gjykimin objektiv të botës, për t'u shkrirë së bashku në një teori të përgjithshme të qenies. Riaktivizim i papritur i urdhëresës së filozofisë së lashtë (faqja e ashpër e së cilës shpërthen tek eksperienca e Bataille-it) :

"Njeri, njih vetveten !" Erotizmi është pika ku njohja e afekteve të vetvetes nga secili (kushdo, në fakt, mund ta përjetojë eksperiencën njohëse të erotizmit, me kusht që të mos i mbyllë sytë, të mos u sprapset kufijve) përket me njohjen e dinamikës së afekteve dhe forcave simbolizuese që përshkojnë botën. Ekonomia bëhet kështu libidinale (Lyotard-it do t'i kujtohet disa vite më vonë), Marxi takohet me Freud-in, ekonomia politike është njëkohësisht ekonomi psikike e afekteve. Nga kjo pikëpamje, vazhduesit e hareshëm të Batailleit janë Gilles Deleuze dhe Felix Guattari, të cilët tek Anti-Edipi. Kapitalizëm dhe skizofreni, përveç shkrirjes ekonomi politike, ekonomi psikike dhe etnologji, ndërmarrin njëkohësisht pa frikë artikulimin e një Historie të Gjithësishme si Ontologji përshkruese e strategjive dhe drejtimeve rrjedhëse (lignes de fuite). Ajo që Bataille e quan erotizëm (i shenjtë) i duhet përafruar asaj çka paraqesin Deleuze dhe Guattari nën termin skizofreni 5 .

Raporti themelor me qenien që eksperimentohet dhe shpaloset gjatë hulumtimit të seksualitetit është ai i shkeljes, si lëvizje jo-dialektike ku kapërthehen qenia dhe kufijtë e skajshëm. Qenia feks vetëm në kapërthimin me kufijtë, por në skajet e kufirit gjuha rrënohet, subjekti i fjalës thërmohet, i shpronësuar nga zotërimi i gjuhës së vet. Kësisoj, vendosja e seksualitetit si problem themelor i njohjes së qenies (element që i mungoi përjetësisht Heidegger-it) shënon historikisht kalimin nga një filozofi e njeriut punues, tek ajo e qenies gjuhësore. Seksualiteti lidhet kështu me një ekonomi të re politike që, duke kaluar nga pikëshikimi i ngushtë te pikëpamja e përgjithësuar, ajo e tërë universit, nuk bazohet më te 5 G. Deleuze dhe F. Guattari, L'Anti-OEdipe. Capitalisme et schizophrénie 1, dhe Mille Plateaux. Capitalisme et schizophrénie 2, bot. Minuit, Paris 1972 dhe 1980. Një shembull, ndër shumë të tjerë : qysh herët, dhe para shumë të tjerëve, lidhur me actekët për të cilët kishte informacione ende të pakta, Bataillei bën dallimin mes "société guerrière" (shoqëri luftarake, më pranë të hyjnishmes dhe sakrificës) dhe "société militaire" (shoqëri ushtarake, profane dhe dogmatike). Të njëjtin model rimarin D&G duke ndërtuar çiftin "machine de guerre" (makinë luftarake, model i rezistencës nomadike, rrjedhëse) dhe "appareil de capture (d'Etat)" (aparat mbërthyes (shtetëror), model i despotizmot sedentar). rrallësia dhe uria si nevojë e llojit, por te shkelja, dhe pra, te tepria dhe shpenzimi. Erotizmi riprodhon në kapitujt e vet këtë lëvizje duke kaluar nga analizat e njeriut punues, teksa ngre, duke punuar, kufij dhe ndalime, te skandali sadian i dhunës dhe seksualitetit, për të përfunduar drejt një kritike të ligjërimit filozofik dhe parashtrimit të kërkesës së një gjuhe të pamundur, gjuhës së atij që flet "në shërbim të heshtjes" dhe kundër llafazanëve. "Gjuha e Bataille-it shembet pa reshtur në gjirin e hapësirës ku ngrihet, duke e braktisur të zhveshur, në inercinë e ekstazës, subjektin e dukshëm dhe ngulmues, i cili, ndërsa përpiqej të zotëronte gjuhën tej e tej, e gjen veten të flakur jashtë saj dhe dergjet i kapitur në pluhurin e gjërave që nuk arrin t'i shprehë6 ".

Paradoks, pra, i gjuhës dhe i librit të Batailleit 7 . Treqind faqe për të predikuar heshtjen.

Por paradoks për të cilin është mëse i ndërgjegjshëm, dhe ndoshta më shumë se kushdo tjetër.

Mirëpo, që nga filozofia greke e deri te filozofia e sotme analitike, paradoksi ka virtytet e veta shpalosëse, për të cilat Bataille është jo më pak i ndërgjegjshëm. Ky paradoks i marrëdhënies së tij me gjuhën është po ai që Bataille vë në dukje në rastin e Sadeit (Pjesa e dytë. Studimet II dhe III). Gjuha që vërshon nga pena e këtij të fundit, teksa alternon përshkrimet e imëta të skenave makabre (zhanri dëftues) me fjalimet e stërgjatura filozofike (zhanri argumentues) është një gjuhë e pamundur : apologji e krimit dhe e sovranitetit absolut, gjuhë e xhelatit.

Mirëpo xhelati nuk flet dhe sovrani, në parim, është i vetmuar. Krimi është i heshtur, ndërkohë që fjala e Sade-it rrjedh pa mbarim. Njësoj Bataille shkruajti, kokëfortësisht, me ngulm, deri në fund (tekste, komente, konferenca, artikuj, drejtim revistash, refleksione teorike, lutje, autobiografi, fiksione, poematekste të shkruara e rishkruara, ripunuara e korrigjuara vazhdimisht), duke qenë një nga shkrimtarët më të rreptë dhe pa kompromise të shekullit. Mes formave përfundimtare të një teksti të botuar (shënime leximi të rimarra si artikuj reviste, të ripunuara si konferencë publike, të korrigjuara për t'u përfshirë si kapitull i një libri…), në masën e gjerë të dorëshkrimeve, shtrihet dukshëm puna e fshehur e një shkrimi të sertë e përgjegjës. Ky mendimtar që synon heshtjen, s'ka çast që të mos flasë apo shkruajë : "Dua të gjej ato fjalë qënë një pikë të dhënëarrijnë të sjellin heshtjen sovrane dhe të thyejnë rrjedhën e gjuhës së artikuluar". Kjo sepse heshtja nuk është e komunikueshme si e tillë : as si kuptim, as si shembull, as si urdhërdomosdoshmërisht paradoksale as si sëmundje ngjitëse. Ai që vetëm hesht çekziston dhe përmbytet nën llomotitjet e syve që nuk

Shih G. Bataille, Histori e syrit, përkth. shqip nga A. Çani dhe E. Tupja, bot. Zenit, Tiranë

2005, fq. 6. 

J.P. Sartre, "Un nouveau mystique", në Critiques littéraires.Situations I, bot. Gallimard, Paris 1947, fq. 133- 175. 

M. Foucault, "Préface à la transgression", nëCritique, n° 195-196, Hommage à Georges Bataille, gusht-shtator 1963, fq. 

7 "Thashë se erotizmi është heshtje, se erotizmi është vetmi" ; "Doja t'ju ngjallja mosbesimin ndaj gjuhës" ; "Kush flet pohon pafuqinë e vet", e të tjera deklarata të Bataille-it në libër, sidomos te Hyrja, te Studimet.VI dhe VII, dhe Mbyllja, disa nga çastet më të ashpra të kritikës që ai i drejton filozofisë.