Helduen euskaldun tzea eta etorkinak ipar euskal herrian AEK-ko ikaslegoaren azterketa

Keywords: 

ikasturtetako matrikulazio-

Euskera. 2009, 54, 3. XXXX-XXXX. Bilbo issn 0210-1564

Uno de las conclusiones de este estudio destaca que los inmigrantes deseán conseguir una comunicación básica mientras que los nativos desearían adquirir una comunicación más profunda. Se pude afirmar que el alumnado adulto de AEK es reflejo de las características generales de la población de Iparralde, tanto en lo que respecta a las características lingüísitcas como motivaciones para el aprendizaje del euskera.

Palabras clave: euskaldunización de adultos -País Vascon Norte -inmigrantes -características sociolingüísticas -motivaciones Cette étude examine les caractéristiques des adultes qui apprennent la langue basque en Pays Basque Nord, en distinguant les natifs et les non-natifs. Les résultats s'appuient sur les fiches d'inscription remplies par les élèves d'AEK en 1995-1996, 2002-2003 eta 2008-2009. Les données sociolinguistiques des non-natifs sont mises à jour et comparées à celles des natifs. De plus huit choix de motivations et dix objectifs d'apprentissage sont étudiés.

Il apparaît que les non-natifs recherchent plutôt une compétence linguistique de base ; pour les natifs c'est une compétence linguistique plus grande. D'une façon générale, les élèves adultes d'AEK sont plus ou moins le reflet de la population du Pays Basque Nord, que ce soit au plan des caractéristiques sociolinguistiques, qu'en ce qui concerne les motivations pour la langue basque.

Mo ts-clés: apprentissage du basque par les adultes -Pays Basque Nord -nonnatifs -caractéristiques sociolinguistiques -motivations

This piece of research studies the characteristics of adul ts in the Northern [French-administered] Basque Country who are learning Basque, by distinguishing between the local population (people born in the Basque Country) and the immigran ts. The resul ts are based on the enrolment cards of AEK studen ts [AEK=organisation that runs Basque courses for adul ts] during the 1995-1996, 2002-2003 and 2008-2009 academic years. Sociolinguistic information on these immigran ts is provided and then compared with that of the local population. Furthermore, eight motivation options and ten teaching objective options are examined. 02_Euskera 2009_3.indd 1472 08/10/10 9:24

Sarrera

Ikerketa honek euskara ikasten duten Ipar Euskal Herriko helduen ezaugarriak azter tzen ditu, herrikoenak (Euskal Herrian sortu direnak) eta etorkinenak bereiziz.

Emai tzak AEK-ko ikasleen matrikulazio-fi txetan oinarri tzen dira. Hiru ikasturte kontuan hartuak dira: 1995-1996, 2002-2003 eta 2008-2009 Etorkin hoiei buruzko datu soziodemografikoak eta demolinguistikoak azal tzen dira eta herrikoenei konpara tzen, ondoko aldagaien arabera: sexua, adina, sorterria, lan-egoera, lanbidea, ikasketa maila, a tzerriko hizkun tza ezagu tza, Euskal Herrian egonaldiko luzera, familiaren euskararen ezagu tza, etab.

Gainera zor tzi motibapen aukerak eta hamar irakaskun tzaren helburu aukerak azter tzen dira.

Ikasle-fi txa aldatu da pixka bat urteen zehar. Oraikoan 16 galdera badira, datu per tsonalak kontuan ez hartuz (izena, deitura, helbide elektronikoa eta telefono zenbakia). Galdera hoien artean bost aukera i txiko galdera, bi aukera ani tzeko galdera eta galdera ideki bat daude.

Ikerketaren helburuak

Fi txetako eran tzunetan oinarritua, ikerketa hau kuantitatiboa da bereziki.

-Helburu orokorra Ipar Euskal Herrian euskara ikasten duten helduen ezaugarrien bil tzea da eta ondotik, sistematikoki, etorkin helduen kopurua herrikoen kopuruari konpara tzea ezaugarri hoien arabera.

-Helburu berezia etorkin helduen ezaugarrien azter tzea da aipatu ditugun aldagaien arabera. Beren motibapenak eta helburuak kontuan hartuz, AEKan euskara ikasten duten etorkinen profila agertarazi nahi dugu.

-Ikuspegi diakronikoa dugu ere, hiru ikasturte desberdin hoiek azter tzen baititugu. Hamahiru urte buruko bilakaera ager tzen zaigu.

-Ahal den neurrian euskara ikasten duten etorkin helduen mul tzoa Ipar Euskal Herriko etorkin helduen mul tzo osoari parekatuko dugu, gauza bera herrikoekin.

-Ikerketak euskarari interesa tzen zaion per tsona arruntaz gain aginteak nahi lituzke argitu, era batez, euskararen aldeko hizkun tza-politika erabaki tzen dutenak bereziki. Halere, erran dezakegu corpus zabal, baliagarri eta adiezgarria daukagula gure ikerketarako.

Datu enpirikoak, aitortuak -Eran tzun ba tzuen subjektibotasuna

Ikerketa soziolinguistiko baten emai tzen balioa neur tzeko, oinarri diren datuen balioa neurtu behar da, haien fidagarritasuna, haien koheren tzia.

Zein eran tzunez mesfidatu behar dugu, besteez baino gehiago ? Zein datu-mota fidagarria izan ez daiteke? Pen tsa dezakegu eran tzun soziodemografikoak, hala nola sexua, adina, sorlekua, lanbidea, lantokia fidagarriak daitezkeela.

« Zure familian nork daki (zekien) euskara? » galderari eran tzunak, aldiz, aski dudazkoak izan daitezke, gurasoen eta are gehiago aitona-amonen euskararen ezagu tza maila neur tzearengatik. Badakigu ere guraso ba tzuek haur denboran euskara ikasi zutela haurrei gorde tzen zietela.

Halere, eran tzuleen hizkun tza menpera tzeari buruzkoak dira behar bada dudazkoenak. Galdera hau da: « Beste hizkun tzarik menpera tzen duzu ? Zein tzu/Quelle(s) autre(s) langue(s) parlez-vous ? », euskaraz « Beste zein hizkun tza(k) min tza tzen d(it)uzu ? » beraz. Hizkun tza bat min tza tzea zer den erratea zehazki ez da erraza. Ondorioz, bigarren hezkun tzan ingelesa eta gaztelania ikasgaiak izan dituztenek bi hizkun tza horiek min tza tzen dituzte- Ho ts, autoebaluazioak gainestimaziora eraman dezake, adibide bakanago ba tzuetan azpiestimaziora.

Hu tsuneak eta errore motak

Balia tzen dugun datu-base horren balioa neur tzeko, eran tzun ba tzuen subjektibotasunaz gain, haren hu tsuneak eta balizko erroreak kontuan hartu behar ditugu.

Fi txetako eran tzunak datu-basean kopia tzea errore-iturri izan daiteke.

Datu-basean hu tsuneak badira: Ikasleak fi txa bete ez duelako edo fi txako eran tzunak datu-basean kopiatu izan ez direlako.

Beste hu tsune mota sor tzen da fi txa osoki bete ez delako, ikasleak erantzun ba tzuk eman ez dituelako.

Metodologia

Datuetan sartu baino lehen, bi hi tz metodologiaz.

AEKko datu-baseko datuak tratamenduko programa baten bidez bilduak izan dira, guru tzagarriak izan daitezen, datu per tsonaletatik kanpo, fi txa bakoi tzari zenbaki bat emanez.

Erabili dugun metodologia sinple da. Hiru urteetako ikasleen eran tzunak sartu izan dira taula bakar batean, urte eta gau eskolaka. Datuak numerizatuak izan dira, eran tzun mota edo aldagai bakoi tzari zenbaki bat emanez. Softweraren bidez nahi genituen guru tzaketak egin ditugu, etorkinak eta/ edo bertakoak ordenatuan ala abzisan emanez.

Tratamenduak ikasturte bakoi tzaren tzat eginez, aldagaiak iragaz zaitezkeen, bata edo bestea a txiki nahiaren arabera, bata edo bestea isolatu nahi genuenean. Lehen bi urra tsetan diren ikasleek mul tzo handiena osa tzen dute, nahiz herrikoetan (%52), nahiz etorkinetan (%67).

Lehen urteetan ikaskun tzaren uztea gora da.

Goiko urra tsetan herrikoak etorkinak baino gehiago dira. 

Ikasleen jatorria

Ikasleen adina

Ikasleak gero eta zaharragoak dira, batez-besteko adina 1995ean 35 urtekoa zen, 2002an 39 urtekoa eta 2008an 42 urtekoa.

Herrikoak etorkinak baino gazteagoak dira urte oroz. 16-24 urteko multzoan gehiago dira bereziki. Etorkinak, aldiz, herrikoak baino gehiago dira 50 urte eta gehiagoko mul tzoan. AEKko ikasleak lanean dira gehienik (%67) eta urte oroz langile gehiago bada herriko ikasleetan ezinez eta etorkinetan. Baina enplegu-tasa apal tzen da urte batetik besteala, nahiz herrikoen tzat, nahiz etorkinen tzat.

Erretretan direnak gero eta gehiago dira: herrikoen %16 alde batetik eta etorkinen %21 bestetik 2008an.

Langabezia aldiz apal tzen da. 2008an herrikoen %15 langabezian dira eta etorkinen %20.

Ikasleen lanbideak

1. sektorean AEKko ikasleen %3 da (laboran tza). 2. sektoreko ikasleak %25en inguruan koka tzen dira (industria). 3. sektoreak enpleguen %70ren haina gaindi tzen du (zerbi tzuak). 

Ohargarri da nola

Ikasleen ikasketa-mailak

AEKko ikasleen ikasketa-maila orokorra aski gora da. Uniber tsitateko ikasketak egin dituztenak %46 dira aztertu diren bi urteetan (2002-2003 eta 2008-2009).

Deus ez dutenak, gehi lehen mailara, gehi BEPC mailara heldu direnak %6 dira bakarrik.

Etorkinen ikasketa-maila herrikoena baino gorago da. Uniber tsitateko ikasketak egin dituztenak %52 dira, herrikoak %40.

Zenbat urte Euskal Herrian?

AEKn euskara ikasten duten herrikoen egonkortasun geografikoa handia da.

Betidanik Euskal Herrian egon direnak %90 dira eta 10 urte baino gehiago iragan dituztenak %5.

Etorkinetan, mul tzo handiena da 10 urte baino gehiago iragan dituztenena (%33). Ikasturte batetik bestera herriko ikasleen familiak gero eta linguistikoki mistoagoak dira, eta ikasle etorkinenak gero eta euskaldunagoak dira.

Euskara ikasleen familietan hiru ikasturteetan

Hiru ikasturteetako ikasle guztiak kontuan hartuz, familia euskaldunak, familia erdaldunak eta familia elebidunak hein berean daude, herenaren heinean.

Euskara eta ikasleen haurrak

Ikasleetan etorkinak herrikoak baino gehiago dira haurrak dituztenak : etorkinen %56 guraso dira, herrikoen %40. Joera hau Ipar Euskal Herriko demografiari konparagarria da.

Ikasleen haurrek euskara ikas dezaten ez da gehiengoaren erabakia, ikasleen %44ena baizik. Aukera hau handiago da herriko ikasleeetan (%52) etorkinetan baino (%38).

2002-2003ko ikasturtetik 2008-2009kora euskarazko hezkun tza emendatu dela ager tzen da, nahiz herrikoen haurrekin, nahiz etorkinen haurrekin. Bilakaera hau iraunkorra bali tz, euskararen garapena segurtatua litzateke.

Euskara ikasleen inguruan: euskara lagunartean

Euskara ikasten dutenek min tzakide euskaldunak behar dituzte euskaraz min tza tzeko.

AEKko ikasleen hizkun tza-ingurunea aztertu nahiz, hiru ikerketa egin ditugu : zenbat lagun euskaldun dituzten, zenbat lankide euskaldun eta familian zenbat euskaldun. Hiru ingurunetako egituren arteko konparaketa egin dugu.

Lagunartearen kasuan, taulan ikusten dugu ikasle etorkin gehiago dabiltzala lagunarte osoki erdaldunetan, herritarrei konparatuz. Baina, oro har, herrikoen hizkun tza-ingurunea eta etorkinena an tzekoak dira. Iparraldean euskalduntasuna ahuldu delarik, ikasle helduen lagunetan %35 euskaldunak dira, beren adineko herritarrak baino %10 gehiago, AEK erakundearen dinamika baikorraren seinalea. Datu horren azalpena ikasleek beren ingurune euskaldunarengatik euskara ikasten has dezatela izan daiteke.

AEK-ko ikasleen eleaniztasuna

Galdea hau zen : « Beste hizkun tzarik menpera tzen duzu ? ».

Ipar Euskal Herrian denek fran tsesa badakite eta AEKn euskara ikasten dute. Beste hizkun tzak dira hemen aipa tzen : gaztelania, ingelesa, alemana, italiera, okzitanera, errusiera, portugesa, arabiera edo beste.

Txosten osoan, emai tzak bi zerrenda luzetan emanak dira : hizkun tza bakoi tzak zenbat hiztun eta hiztun bakoi tzak zenbat hizkun tza. Adibide batzuk ikus di tzagun. Ikasleen kopurua 2607koa da, 1514 bertakoak eta 1093 etorkinak. Emaitzak laburbilduz : fran tsesdun elebakarrak %35, elebidunak %31, hiru eledunak %29 eta eleani tzak %5.

Lehen garran tzizko oharra da, AEKko ikaslegoan, fran tsesdun elebarrak guttiengoan direla, herena baino gehixago (%35). Orain arte erran dugu euskaldun guztiak elebidunak zirela, denek fran tsesa baitakite. AEKko ikasleen kopurua, Ipar Euskal Herritarren lagin fidagarria balin bada (askotan frogatu dugun bezala), erran dezakegu, Iparraldean erdaldunen gehiengo handia ere elebiduna dela, %65 hain zuzen.

Bigarren ohar harrigarria hau da, elebakar ez direnetan, kasik ikasle bieledun bezainbat hirueledun badela : %31 eta %29 hurrenez hurren, ez bakarrik etorkinetan bai eta ere herritarretan. Zergatik ? Hain segur denek ingelesa ikasi baitute kolegioetan eta lizeoetan eta askok gaztelania. Baina eleani tzak, laueledunak edo gehiago gutti dira : bertakoetan %2, etorkinetan %11, orotara %6.

Ezberdintasun nabariak badira herriko eta kanpoko ikasleen artean. Etorkinetan herritarretan baino askoz elebakar gutiago da, zenbabi gordinetan ala ehunekotan (% 29 eta % 39 hurrenez hurren). Gainera bostetan eleanizdun gehiago bada etorkinetan (%11 versus %2). Berdintasun bat halere, bieledunen eta hirueledunen propor tzioa berdin tsua da bi multzoetan.

Hizkun tzen arrakasta

Hona hizkun tza bakoi tzari dagokion hiztunen kopurua, 3 ikasturteetako 2754 ikasleen artean. Fran tsesa eta euskara kontuan hartu gabe, gaztelania eta ingelesa dira beste hizkun tza min tzatuenak bai herritarretan bai eta ere etorkinetan : ikasle guztiak hartuz hizkun tza bakoi tzean 1.000 hiztun baino gehiago dira. Esplikazioa da gaztelania auzoko estatuaren hizkun tza ofiziala dela eta mugaz gaineko harremanak ugari direla. Aldiz ingelesa mundualizazioaren hizkun tza. Bi hizkun tzak ikaskun tzaren bigarren mailan ikasten dira eta orain jadanik lehen mailan.

Horiek hola beste hizkun tzak ez dira biziki ezagunak, etorkinen jatorrizko hizkun tzak izanikan ere : alemanez 151 hiztun, italieraz 50, portugesez 37, okzitanieraz 20. Ohargarri da ok hizkun tza (gaskoina edo biarnesa) seigarren mailan dela. Auzo hizkun tza da baina ez da biziki ezaguna.

Ikasle herritarrak eta etorkinak konpara tzen baditugu, gaztelaniadun gehiago bada herritarretan eta ingelesdun gehiago etorkinetan. Lau hiztun multzo horiek dira jende tsuenak, 500 hiztun baino gehiagorekin. Bostgarren hiztun mul tzoa da etorkin alemandunena 124 hiztunekin. Beste hiztun multzoak arrunt ttipiak dira. Adibidez ikasle etorkin portugesdunak 30 dira, dakigularik Iparraldeko gizartean etorkin portugesen mul tzoa dela jende tsuena.

Konklusioa

Eleaniztasunaren fenomeno hau, gero eta indar tsuago izanen dela pen tsa dezakegu, ez bakarrik imigrazioaren eraginez. 

Ikusmolde orokorra

Orain bi ikasturteetako emai tzak bilduko ditugu, motibazio bakoi tzaren indar erlatiboa neur tzeko. Lehenik kondatu ditugu zenbat aldiz ikasleek aukeratu duten motibazio bakoi tza, herriko ikasleek, etorkinek eta orotara. Banan-banako analisian motibazio bakoi tzaren arrakasta neurtu dugu ikasleen kopuruari begira. Lerroalde honetan bi ikasturteetako emai tzak metatuz aztertuko ditugu, herriko ikasleak eta etorkinak konparatu. Adibidezko emai tza ba tzu aipa di tzagun.

Ikasle guztien tzat, bertako ala etorkin, komunikazioa da motibazio nagusia eta laneko erabilera motibazio ahulena. Proposatu zerrendaz kanpo, beste motibazio gutti aukeratu dute.

Sailkapenean herriko ikasleen eta ikasle etorkinen artean desberdintasun ba tzuk badira :

1. Zein dira ikasle herritarren motibazioak ? -Motibazio nagusiak dira euskaldunen arteko komunikazioa (%60) eta nortasunaren adieraspena (%46).

-Erdi-guneko motibazioak dira euskal kultura (%33), interes linguistikoa (%24) eta haurren hizkun tza (%16) kontuan hartuz haurrak dituzten ikasleak %40 direla.

-Motibazio ahulena da euskara lanerako (%5).

Zein dira ikasle etorkinen motibazioak ?

-Motibazio nagusiak dira euskaldunekin komunika tzea (%65), euskal kulturaren jabekun tza (%57) eta integrazioa (%46).

-Erdi-guneko motibazioak dira interes linguistikoa (%37) eta haurren hizkun tza (%18) kontuan hartuz haurrak dituzten ikasle etorkinak %56 direla.

-Motibazio ahulenak dira nortasunaren adierazpena (%8) eta euskara lanean (%4). 

Sailkapen sintetikoa

Motibazioak hiru mul tzotan bil daitezke erranahi nagusiaren arabera :

-Nortasunaren eremuko motibazioak, kultura (2), integrazioa (5) eta sustraiak (3) ; -Motibazio praktikoak, komunikazioa (1), haurren euskaldun tzea (6), lanerako AEKko ikasleen lehen motibazio andana euskaltasunari buruzkoa da. Hizkun tzaren bidez herriko ikasleek beren erroak aurkitu nahi dituzte, eta kultura sakondu, nor diren uler tzeko (%44). Aldiz ikasle etorkinek Euskal Herrian integra tzea bila tzen dute, hizkun tzaren bidez eta neurri ahulagoan euskal kultura landuz (%51). Harrigarri da nortasunari buruzko motibazioak indar tsuagoak direla etorkinetan ezinez-eta herriko ikasleetan.

Motibazio praktikoak euskararen erabilerara norabidetuak dira : euskaldunekin komunika tzeko, euskara haurrei transmiti tzeko, euskararen bidez lan bat edo lan hobea aurki tzeko. Motibazio andana hau bigarren mailan da bai herriko ikasleetan (%42), bai eta ere etorkinetan (%32). Ikusi dugu komunikazioa dela motibazio nagusia ororen tzat, aldiz orok ikusten dute euskarazko lanbideak xuhur direla Ipar Euskal Herrian. Orokorki, euskara ikasterakoan, herriko ikasleen nahikundea praktikoagoa da etorkinena baino. Hauen kezka nagusia da beren tokia a tzematea euskaldunen artean. Sailkapenean, «lanbide bat euskararen bidez eskuratu nahi dut» azken helburua da herrikoen tzat (%4) eta bai ere etorkinen tzat (%5).

Oro har iduri luke etorkinek oinarrizko komunikazioa lortu nahiko luketela, herrikoek aldiz komunikazio-gaitasun handiagoa bilatuko lukete.

Baionaldeko gurasoen irizia euskararen irakaskun tzaz

2001ean, Hezkun tza ministeri tzaren adostasunarekin, Baiona-Angelu-Biarri tz (BAB) hiri elkargoak ikerketa bat eskatu zion CSA iri tzi-zundaketa erakundeari, euskararen irakaskun tzari buruz. Galdezkatuak ziren 3 urtez petikako haurrak zituzten gurasoak, orotara 501 per tsona. Laginaren egitura BABko jende tzaren i txurakoa da.

-Bizi tza lekua : Baionan 220 (%44), Biarri tzen 121 (%24) Angelun 159 (%32). -Hizkun tza gaitasunaren arabera : euskaldunak 46 (%9), erdi-euskaldunak 128 (%26), erdaldunak 327 (%65). -Jatorriaren aldetik : Euskal Herrian sortuak 220 (%44), etorkinak 281 (%56).

Euskararen irakaskun tza

Galdea : « Urte bat edo biren buruan, zure haurrak eskola hasiko du. Nahi zenuke zure haurrak euskara ikas dezan eskolan ? » Guraso gazteen gehienek (282 per tsonak) nahi dute beren haurrak euskara ikas dezan eskolara joanen delarik : % 56 dira, % 19 osoki ados, %37 nahiko ados.

-Guraso gazteagoetan da xede kar tsuena : 30 urte baino guttiagokoetan %64, 30-34 urtekoetan %57 eta 40ez goragokoetan %54. -Hizkun tza gaitasunaren arabera, euskara ongi dakitenak ados dira %85, euskara doi bat dakinak %60 eta erdaldunak %51. -Jatorriaren arabera bertako gurasoetan euskararen irakaskun tza nahi dute %58k eta kanpokoetan %54k. Euskararen irakaskun tzarik nahi ez duten gurasoak 209 dira, % 42 (%23 osoki kontra, %19k nahiago eze tz). Kontrako horietan herrian sortuak %40 dira, kanpokoak %43.

Emai tza hauk harrigarriak dira. Hirigune erdalduna da eta etorkinek gehiengo estatistikoa daukate. Fran tziako legerian, ikaste txeek herri hizkuntzen irakaskun tza eskain dezakete, gurasoen eskaera frogatua balin bada (« une demande avérée »). Aginteen asmoa ziteken Baionaldean gurasoen eskaera ahula aurki tzea. Orain badakigu euskararen aldeko a txikimendua nahiko handia dela etorkinen eta erdaldunen aldetik. Aspaldidanik 3 ikastola baziren BAB hiri elkargoan. Geroztik, Euskararen Erakunde Publikoaren eraginez 11 sail elebidun ireki dira hirigune honetako eskoletan. Hastapenaren hastapena.

Euskal irakaskun tzari buruzko motibazio baikorrak

Galde irekia : « Zergatik nahi duzu zure haurrak euskara ikas dezan ? ».

Ez zen eran tzun proposaturik. Hona eran tzun aipatuenak, bataz besteko maiztasunaren arabera sailkaturik. dezaten Euskal Herrian bizi direlako, eta neurri berean herrian sortuak direnetan eta etorkinetan. Bataz beste gurasoen laurdenak aipa tzen dituzte motibazio kulturalak : euskaren ezagu tzak dakarren izpirituaren irekidura edo aberastasun kulturala. Askoz gehiago guraso etorkinetan (%27) bertakoei konparatuz (%23). Aldiz bertakoek askoz gehiago aipa tzen dute ondareari, jatorriari buruzko a txikimendua (%20, etorkinek %15), bai eta ere euskararen biziraupena (%15, etorkinek %6).

Motibazio praktikoetan familiako eta gizarteko komunikazioa da nagusi : bertakoen %16 eta etorkinen %11ren tzat. Kanpotik etorri diren gurasoentzat euskara baliagarri da haurren integrazioarako (% 13, bertakoek %6). Bainan oso guttik garran tzia ematen diote euskarari lan egiteko, lanbide bat segurta tzeko : bertakoen %9k, etorkinen %2.

Hizkun tzei buruzko pedagogiari begira, ama-eskolako irakaskun tza goiztiarraren alde dira bertako gurasoen %79 eta etorkinen %73. Askoz gehiago dira ikaskun tza elebidunaren alde direnak denbora berdinarekin bi hizkuntzen tzat (%84), euskararen aldeko murgilbideari konparatuz (%13). Euskara fran tsesa bezen ongi menpera tzearen alde dira (herriko gurasoen %30, etorkinan %19), fran tsesari ematen diote lehentasuna (guraso etorkinen %24k, herrikoen %11).

Euskal irakaskun tzari buruzko motibazio ezkorrak

Galde irekia : « Zergatik ez duzu nahi zure haurrak euskara ikas dezan ? » A tzerritasuna da guraso etorkinek maizenik eman duten arrazoia euskara ez irakasteko : « Ez gara hemengoak, euskara ez da gure kultura » (%38). 

  Euskera. 2009, 54, 3. XXXX-XXXX. Bilbo issn 0210-1564 4. Ezaugarri soziodemografikoak AEKko ikaskun tza mailak AEKko euskararen ikaskun tzaren ibilbidean zor tzi urra ts badira. Europako Erreferen tzia Markoan sar tzen dira.

  gehiago dira AEKan, baina diferen tzia tipitzen da. 2008-2009an 100 ikasleetan 52 herrikoak dira eta 48 kanpokoak, 1995-1996an herrikoak 65 ziren eta kanpokoak 35. Sorlekuaren arabera sailkatuz, Ipar Euskal Herrikoan sortu direnek talde handiena osa tzen dute (%47), Hego Euskal Herrikoek talde tipiena (%3). Akitanian sortu direnak %14 dira, Akitaniatik kanpoko Fran tzian %30 eta etorkin a tzerritarrak %6. 02_Euskera 2009_3.indd 1477 08/10/10 9:24 Euskera. 2009, 54, 3. XXXX-XXXX. Bilbo issn 0210-1564 Era batez AEKko ikasleen jatorria Ipar Euskal Herriko gizartearen antzeko dela erran daiteke. ikasten duten emazteak gizonak baino gehiago dira: 100 ikasletan 53 emazte eta 47 gizon dira. Ezberdintasun hori herrikoetan handi tzen da. 2008-2009an, 100 herriko ikasletan 56 emazte eta 44 gizon dira.

  Euskera. 2009, 54, 3. XXXX-XXXX. Bilbo issn 0210-1564 Euskara ikasleen inguruan: lankide euskaldunak Ikus taula Ikasle langile gehienek, nola herritarrek, hala etorkinek, diote lankide euskaldun ba tzuk dauzkatela. Halere 2008ko ikasleen lankidegoak 2002koak baino euskaldunagoak dira, baina laurdenaren heina gainditu gabe. Buka tzeko, ikasleen ingurunetako hiru egiturak konpara di tzagun. Familiak dira euskaldunenak herriko ikasleen tzat. Ikasleen lagunarteak familiak baino erdaldunagoak dira, baina langilegoak baino euskaldunagoak. 2008an ikasleen lagunarteak eta lankidegoak 2002an baino euskaldunagoak dira.

;-

  Motibazio linguistikoak, hizkun tzak maite (4) eta beste (8).Jatorriaren arabera, ikasleen motibazioak euskara ikasteko 2002an eta 2008an (zenbaki, %)

eta metodologia Fi txa kopurua

  Orotara, hiru urte hoietan bete izan diren 2837 fi txetarik 2607 ikaslefi txa balia tzeko gai izan gara: 1995eko 835 fi txa, 2002ko 893 fi txa eta 2008ko 879 fi txa. Beste fi txek lerro hu tsa bazuten datu-basean.2008-2009 ikasturtean adibidez, 955 ikasle baziren AEKko gau eskoletan baina 893 fi txa bakarrik sartuak ziren datu-basean, erran nahi baita 76 fi txa falta tzen zaizkigula.

02_Euskera 2009_3.indd 1474 08/10/10 9:24 Euskera. 2009, 54, 3. XXXX-XXXX. Bilbo issn 0210-1564 3. Corpusa

  AEKren estatistika INSEE erkundeak ematen duenIpar Euskal Herrikoaren miraila den gu txi gorabehera.

	Ikasle etorkin baino herritar gehiago bada bulegoetan eta salerospenene-
	tan, aldiz ikasle etorkin gehiago hezkun tzan. Beste lan eremuetan ezberdin-
	tasunak ttipiak dira.

02_Euskera 2009_3.indd 1479 08/10/10 9:24 Euskera. 2009, 54, 3. XXXX-XXXX. Bilbo issn 0210-1564

  Herritarretan ere elebakarrak

	reziki hautatu dutenak, %58k, etorkinen (%24) doblea dira. Emai-	
	tza hau ere normal tzat har dezakegu : herriko ikasleek euskal norta-	
	sunaren beharra daukate, beren euskal sustraiak berriz aurkitu nahi	
	dituzte	
	4. «Hizkun tzak maite ditudalako» : 2002an %25, 2008an %36. Hizkun-	
	tzen tzat motibazioa handiagoa da etorkinetan (%44), hirugarrena	
	izanez, nortasunaren tzat baino handiago. Herrikoen %28k hautatu	
	dute ; guttiago dira beraz. Asma tzekoa da motibazio honek hizkun tzei	
	buruzko interes intelektuala adierazten duela.	
	5. «Euskal Herrian integra tzeko» : 2002an %23, 2008an %32. Aurten	
	ere batez besteko ehunekoek herrikoen eta etorkinen arteko desber-	
	dintasun handia erakusten dute. Integra tzeko motibazioa etorkinen	
	%53k ager tzen dute, aldiz herrikoen %13. Azken hauen tzat seigarren	
	motibazioa da, aldiz etorkinen tzat hirugarrena da. Integra tzeko nahia	
	handia da etorkinetan. Pen tsa daitekeen bezala herrikoek beren burua	
	integratu tzat har tzen dute.	
	6. «Nere haurrak euskara ikasten ari direlako» : 2002an %14, 2008an	
	%20. Komunika tzeko motibazioarekin bezala, motibazio hau orekatua	
	da: aurten herrikoen %20ek eta etorkinen %21ek hautatu dute. Kon-	
	tuan har haurrak dituzten ikasleak %48 zirela. Dena dela, ikasle	
	hauek euskara ikasten dute eta beren haurrek ere bai. Euskararen	
	jarraipena segurtatua izan daiteke holako familietan	
	7. «Lana a txemaiteko edo alda tzeko» : 2002an %11, 2008an %11.Aur-	
	ten herrikoen eta etorkinen arteko banaketa orekatua da (%11). Mo-	
	tibazio honen sailkapen apala harrigarri tzat har daiteke. Halere uler-	
	garria da jakinez Ipar Euskal Herrian lanpostu guttik euskara	
	behar tzen dutela. Iduri luke gau eskoletako ikasleek Ipar Euskal He-	
	rriko lan-mundua ezagu tzen dutela.	
	8. «Besterik zein ?» : 2002an %4, 2008an %6. Ikasleek zor tzigarren auke-	
	ra bat bazuten, beste motibazio baten zehaztea nahi baldin bazuten.	
	Eran tzun gutti izan dira. Ehuneko hau ttipiena da herriko ikasleen-	
	tzat, bai eta ere ikasle etorkinen tzat.	
	Euskera. 2009, 54, 3. XXXX-XXXX. Bilbo	
	issn 0210-1564	
	02_Euskera 2009_3.indd 1484	08/10/10 9:24

02_Euskera 2009_3.indd 1486 08/10/10 9:24 Euskera. 2009, 54, 3. XXXX-XXXX. Bilbo issn 0210-1564

Baie tzaren motibazioak Herrikoak 129 guraso Etorkinak 153 guraso Orotara 282 guraso

  Haurrei euskara irakasteko motibazioak kulturalak dira eta praktikoak baina ez dira profesionalak, ez eta ere politikoak ». Gurasoen herena baino gehiagok (%37) nahi dute haurrek euskara ikas

	Euskal Herrian bizi gara	%37	%37	%37
	Kutura abera tsa, izpiritu irekidura	%23	%27	%24
	Ondareari, jatorriari a txikiak	%20	%15	%17
	Familia eta gizarte komunikaziorako	%16	%11	%13
	Haurra Euskal Herrian sortua delako	%90	%12	%11
	Euskara herrian integra tzeko	%60	%13	%10
	Euskara ez dadin gal	%15	%60	%10
	Baliagarri lanbidearen tzat, lanerako	%90	%40	%60
	CSAren komentarioa : «			

02_Euskera 2009_3.indd 1491 08/10/10 9:24 Euskera. 2009, 54, 3. XXXX-XXXX. Bilbo issn 0210-1564

Euskera. 2009, 54, 3. XXXX-XXXX. Bilbo issn 0210-1564