Ekaitz Santazilia 
  
Dorota Krajewska 
  
Eneko Zuloaga 
  
Borja Ariztimuño 
  
Itziar Aduriz 
  
Jose Mari Arriola 
  
Luzia Alberro 
  
K Josu Bijuesca 
  
Estibaliz Amorrortu 
  
Ane Ortega 
  
Jone Goirigol- Zarri 
  
Alexander Artzelus Muxika 
  
Mikel Ayerbe Sudupe 
  
Goio Bañales 
  
Mikel Gorrotxategi 
  
Iñigo Beitia 
  
Bereziartua Garbiñe 
  
Beñat Muguruza Etxeberria 
  
Lyle Richard Aseginolaza 
  
Bruno Campbell 
  
Sara Camus Bergareche 
  
Denis Gómez Seibane 
  
Céline Creissels 
  
Leire Mounole 
  
Itziar Idiazabal Diaz De Gereñu Lasaga 
  
Luis Gorrotxategi 
  
Larringan Mari 
  
Amaia Elizalde Aranzabal 
  
Arantzazu Estenaga 
  
Ainara Elordieta 
  
Izaskun Estarrona 
  
Ricardo Etxeberria 
  
Manuel Etxepare 
  
Ander Padilla-Moyano 
  
Ainhoa Soraluze 
  
Javier Ezeiza 
  
Ines M Encina 
  
Olatz Garcia-Az- Koaga 
  
Josune Bengoetxea 
  
Roberto Zabala 
  
Joaquín González De Viñaspre 
  
Miren Ibarluzea Gorrochategui 
  
Iván Santisteban 
  
Paula Igartua 
  
Beñat Kasares 
  
Itziar Lascano 
  
Elizabete Manterola Madina 
  
Ibon Agirrezabalaga 
  
Mikel Martínez Manterola 
  
Sergio Areta 
  
Aroa Murciano Monforte 
  
Arantza Ozaeta Eizaguirre 
  
Mari Jose Elortza 
  
Argia Olaziregi 
  
Javier Olçomendy 
  
Luis Ormazabal 
  
Iker Pastor 
  
Hisao Salaberri 
  
Oxel Tokizaki 
  
Laura Uribe-Etxebarria 
  
Luis Mari Vela-Plo 
  
Zaldua 
  
Nafarroako Gobernuaren 
  
Fontes Linguae Vasconum 50 urte. Ekarpen berriak euskararen ikerketari/Nuevas

Tenore hartan erakunde gutxi ziren euskararen ikerketa zientifikoari emanak: Larramendi katedra abian zen 1952tik Salamancako Unibertsitatean, eta 1953an bulkatu zuen Gipuzkoako Diputazioak Julio Urkixo Euskal Filologia mintegia, euskalari ospetsuaren funts bibliografikoa diputazioaren eskutara ailegatu zenean. Ezin ahaztu, bestalde, Euskaltzaindiaren lana, eta atzerriko unibertsitateetan ziharduten ikertzaileena.

Egoera hartan, Urangaren kezkak bidezkoa zirudien; alegia, batetik, euskararen inguruko ikerketa berriei bide eman behar zitzaien, baina, bestalde, aldizkariak aurrera egin ahal izateko aski ekarpen izanen zituenetz ere dudan paratzekoa zen. Satrustegik berehala ikusi zuen konponbidea. Aldizkariak, ikerketak edo studia argitaratzeaz gain, han eta hemen barreiaturik zeuden euskal testu zaharrak (hots, documenta) ere argitara emanen zituen, eta ikertzaileen eskuetan paratu. Horrela, Satrustegik berak gordetzen zituen funtsekin ziurta zitekeen aldizkariaren geroa.

Eta hala ikusi zuen, 1969an, lehen zenbakiak argia. Miguel Javier Urmeneta diputatuaren hitzaurreari Koldo Mitxelenaren, Julio Caro Barojaren eta Antonio García y Bellidoren lan bana zerraizkion.

«Baroja, Michelena y García Bellido van a complicar -así es su deber-el problema de lo vasco» esanez ekin zion Urmenetak aitzinsolasari. Eta ez zebilen oker, euskararen ikerketan sakontzeak ezinbestean ekarriko baitzituen zeinahi diziplina zientifikok bereberezko dituen buruhausteak, eztabaidak eta, horiei esker, aitzinamendu berriak ere.

1 Fontes Linguae Vasconumen bilakaeraz eta urteurrenaren karira egindako jarduerez, ikusi orain Ekaitz Santaziliak aldizkariaren 128. zenbakian argitaratutako kronika, rieven (64[1-2]) argitaratutako «50 años de Fontes Linguae Vasconum: pasado, presente y futuro» lana, baita Principe de Viana aldizkariaren 276. zenbakian agerturiko laburpena ere. 2 Satrustegik berak eman zuen honen guztiaren berri «Materiales para la colección epistolar de Luis Mitxelena» lanean (flv, 54 [1989], 243-276. or.).

Hala ere, nekez irudika zezaketen ordukoek nola bilakatuko zen euskararen ikerketa hurrengo bost hamarkadetan. Unibertsitatearen aizolbean ediren duen lekuak aspaldi ohildu ditu Urangaren eta Urmenetaren orduko egonezinak, eta ugari dira egun han-hemen euskararen ikerketari lotutako zientzialariak, beren ikerketa hizkuntzalaritza orokorraren molde eta metodoetara ekarri dutenak, Mitxelenak aspaldi aldarrikatu bezala.

Eta Fontes Linguae Vasconum ez da izan bilakaera horren lekuko mutu. Aldizkariak ere ezinbestean jakin behar izan du oraingo ikerlarien beharretara doitzen, eta ez dira gutxi azken urteetan gauzatutako aldaketak formatuan, argitaratze-prozesuetan eta edukien hedatze-sisteman, teknologia berriak ere bidaide.

Liburu honek gaur egungo euskal hizkuntzalaritza-eta literatura-ikerketa zertan den erakutsi nahi du, Fontes Linguae Vasconum aldizkariaren gorazarre. Eskarmentu handiko ikertzaileek eta belaunaldi berriek bat egin dute argitalpen honetan, besteak beste, dialektologia, hizkuntzaren didaktika, filologia, gramatika teorikoa, hizkuntz tipologia, hizkuntzalaritza historikoa, itzulpengintza, literatura, onomastika eta soziolinguistika hizpide dituztela.

Bihoakie denei gure esker ona… eta aunitz urtez! Iruñean, 2019ko azaroaren 22an. Argitaratzaileak doi: 10.35462/fontes50urte.0

Prólogo

La revista de lingüística vasca Fontes Linguae Vasconum: studia et documenta, publicada por la Institución Príncipe de Viana del Gobierno de Navarra, cumplió 50 años en 2019 1 . Ha transcurrido medio siglo, por tanto, desde que un 7 de julio de 1968, día de San Fermín, el director de la Institución Príncipe de Viana José Esteban Uranga visitara en su casa de Urdiáin a José María Satrústegui, quien fuera alma de la revista y, posteriormente, director. Fruto de aquella conversación nació Fontes Linguae Vasconum, pero también los Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra 2 .

A la sazón eran pocas las instituciones dedicadas a la investigación científica de la lengua vasca: la cátedra Larramendi había comenzado en 1952 su andadura en la Universidad de Salamanca y en 1953 la Diputación de Guipúzcoa había promovido el seminario de Filología Vasca Julio de Urquijo, tras hacerse con los fondos bibliográficos del ilustre vascólogo. No podemos olvidar, por otra parte, la labor de la Academia de la Lengua Vasca, así como la de otros investigadores de universidades extranjeras.

En aquella situación, la inquietud de Uranga parecía pertinente; por un lado, se debía dar salida a las nuevas investigaciones en torno a la lengua vasca, pero, por otro lado, era cuestionable que la revista contara con suficientes contribuciones como para poder salir adelante. Satrústegui dio enseguida con la solución. La revista, además de publicar investigaciones o studia, también publicaría aquellos textos vascos antiguos (por tanto, documenta) diseminados aquí y allá, para ponerlos así en manos de los investigadores. De este modo, el futuro de la revista quedaba asegurado con los fondos custodiados por el propio Satrústegui.

Y así, en 1969, vio la luz el primer número. Al prólogo del diputado Miguel Javier Urmeneta le seguían sendas contribuciones de Luis Michelena, Julio Caro Baroja y Antonio García y Bellido.

Urmeneta dio inicio al prólogo diciendo: «Baroja, Michelena y García Bellido van a complicar -así es su deber-el problema de lo vasco». Y no erraba, puesto que ahondar 1 Sobre la evolución de Fontes Linguae Vasconum y sobre las actividades desarrolladas en torno al aniversario, véase ahora la crónica publicada por Ekaitz Santazilia en el número 128 de la revista, el trabajo «50 años de Fontes Linguae Vasconum: pasado, presente y futuro» publicado en riev (64[1-2]), así como el resumen aparecido en el número 276 de la revista Príncipe de Viana. 2 El propio Satrústegui dio cuenta de todo ello en su trabajo «Materiales para la colección epistolar de Luis Mitxelena» (flv, 54 [1989], pp. 243-276).

Fontes Linguae Vasconum 50 urte en la investigación de la lengua vasca traería consigo los quebraderos de cabeza y discusiones inherentes a toda disciplina científica y, gracias precisamente a estos, también nuevos avances.

Sin embargo, difícilmente podían atisbar en aquella época la manera en que se desarrollaría la investigación sobre la lengua vasca a lo largo de las cinco décadas siguientes. El amparo que ha hallado en la universidad ha espantado hace ya tiempo las preocupaciones de Uranga y Urmeneta, y son abundantes hoy los científicos y científicas dedicados a la investigación de la lengua vasca, quienes han procedido en sus labores, como ya reivindicaba Michelena hace tiempo, conforme a las maneras y métodos de la teoría lingüística general.

Y Fontes Linguae Vasconum no ha sido testigo mudo de ese devenir. Irremediablemente, la revista ha tenido que saber adaptarse a las necesidades de la investigación actual, y no son pocos los cambios llevados a cabo en los últimos años en lo que se refiere a formato, proceso de publicación y sistema de difusión de contenidos, sin olvidar el apoyo de las nuevas tecnologías.

Este libro, en homenaje a la revista Fontes Linguae Vasconum, pretende dar cuenta del estado actual de la investigación en lingüística y literatura vascas. Investigadores de gran trayectoria y nuevas generaciones se aúnan en esta publicación para tratar, entre otros temas, sobre dialectología, didáctica de la lengua, filología, gramática teórica, tipología lingüística, lingüística histórica, traducción, literatura, onomástica y sociolingüística.

Vaya nuestro agradecimiento a todas esas personas… eta aunitz urtez! En Pamplona, a 22 de diciembre de 2019. Fontes Linguae Vasconum 50 urte.

Los editores

2019an 50 urte egin zituen Nafarroako Gobernuaren Vianako Printzea Erakundeak argitaratzen duen Fontes Linguae Vasconum: studia et documenta euskal hizkuntzalaritzako aldizkariak. Horren gorazarre, liburu honek gaur egungo euskal hizkuntzalaritza-eta literaturaikerketa zertan den erakutsi nahi du. Eskarmentu handiko ikertzaileek eta belaunaldi berriek bat egin dute argitalpen honetan, besteak beste, dialektologia, hizkuntzaren didaktika, filologia, gramatika teorikoa, hizkuntz tipologia, hizkuntzalaritza historikoa, itzulpengintza, literatura, onomastika eta soziolinguistika hizpide dituztela.

La revista de lingüística vasca Fontes Linguae Vasconum: studia et documenta, publicada por la Institución Príncipe de Viana del Gobierno de Navarra, cumplió 50 años en 2019. En homenaje de la efemérides, este libro pretende dar cuenta del estado actual de la investigación en lingüística y literatura vascas. Investigadores de gran trayectoria y nuevas generaciones se aúnan en esta publicación para tratar, entre otros temas, sobre dialectología, didáctica de la lengua, filología, gramática teórica, tipología lingüística, lingüística histórica, traducción, literatura, onomástica y sociolingüística.

ISBN: 978-84-235-3561-3

  egin zituen Nafarroako Gobernuaren Vianako Printzea Erakundeak argitaratzen duen Fontes Linguae Vasconum: studia et documenta euskal hizkuntzalaritzako aldizkariak 1 .Mende erdia joan da, beraz, 1968ko uztailaren 7an, San Fermin egunez, Jose Esteban Uranga Vianako Printzea erakundeko buruak Jose Maria Satrustegi, aldizkarien muin eta, ondoren, zuzendari izandakoa, Urdiaingo etxean bisitatu zuenetik. Han izandako solasalditik jaio zen Fontes Linguae Vasconum, baita Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra ere 2 .

	Aurkibidea / Índice 177 Les verbes psychologiques du basque : typologie et diachronie Denis Creissels, Céline Mounole 405 Ahozko euskararen irakaskuntzarako irakasleen prestakuntza: berrikuntza didaktikoa eta soziala? Aitzinsolasa
	195 Testu-generoaren irudikapena eta erabilera ahozkoaren Ibon Manterola
	didaktikan 421 Enkarterriko pi-(h)aran/(h)uri motako euskal toponimoak
	Leire diaz de gereñu lasaga, Itziar Idiazabal Gorrotxategi, Luis Mari Mikel Martínez Areta
	Larringan Aranzabal 437 Diachronical hypotheses accounting for synchronic variation:
	209 Zentsura-ikasketak gaur egun: aplikazioa euskal literaturan the case of the Basque particle ote
	Amaia Elizalde Estenaga Sergio Monforte
	223 Azentuazioaren eremu sintaktikoak mugatzen 453 Jardueraren azterketa irakasleak prestatzeko bide: debatearen
	Arantzazu Elordieta 237 Sintaktikoki etiketatutako euskarazko corpus historikoa ikas-irakaskuntzaren adibidea Aroa Murciano Eizaguirre, Arantza Ozaeta Elortza 2019an 50 urte
	eraikitzen 467 Hausnarketa zenbait euskal literatura-ikerketez
	Ainara ESTARRONA, Izaskun Etxeberria, Ricardo Etxepare, Manuel Mari Jose Olaziregi 11 Aitzinsolasa PADILLA-MOYANO, Ander Soraluze 485 Ahozko euskara Kolegioko ikastresna ikasmaterialean 13 Prólogo 253 Ahozkotasunaren didaktika ikuspegi dialektikotik abiatuta argia olçomendy
	15 Testu-corpusen informazio morfosintaktikoaren etiketatze automatikoa Ainhoa Ezeiza, Javier Encina 501 Euskararen postposizioak hizkuntz ezagutzan oinarrituz: zenbait arazo, hainbat erronka Javier Ormazabal itziar aduriz, jose mari arriola 517 Hitz-ordenaren eragina zenbait ezaugarri gramatikalen 31 Bertsolaritzaren genealogia subalternoak erabilera-maiztasunean Luzia Alberro, K. Josu Bijuesca Luis Pastor
	47 Euskal hiztun berri gazteak muda-prozesuan: ekintza-ikerketa baten 533 Differential D-marking on proper names? A cross-linguistic study behinbehineko emaitzak Iker Salaberri Estibaliz Amorrortu, Ane Ortega, Jone Goirigolzarri 63 Garaziko euskararen azterketa diafasikoa del Euskara 547 Externalization and morphosyntactic parameters in Basque Joaquín Gorrochategui Hisao Tokizaki alexander artzelus muxika 81 Berridazketak Sarrionandiaren poesian eta Saizarbitoriaren Egunero hasten 315 Euskal literatura itzuliaren historiografia bateraturantz 561 xix. mendeko Debagoieneko testuez zenbait argitasun: Miren Ibarluzea Santisteban egiletasuna eta iturriak delako nobelan: hurbilpen genetiko bat 329 Basque among the world's languages: a typological approach Oxel Uribe-Etxebarria Mikel Ayerbe Sudupe Iván Igartua 579 Euskarazko perpausik gabeko azpikonparazioak 95 Somorrostro, mendebaldeko euskararen muga 351 Familias vascohablantes: propuesta de definición desde la socialización Laura vela-plo Goio Bañales, Mikel Gorrotxategi 113 Euskara sasoian? Euskararen sozializazioa Gasteizko lingüística 595 Latinaren aurreko osagai indoeuroparra Euskal Herriko toponimian: Paula Kasares bukaeran -(iz)amo duten leku-izenak pilota-elkarte batean bilingue à parité horaire au Pays Basque Nord Iñigo Beitia 363 Formation linguistique de basque aux enseignants, pour un enseignement Luis Mari zaldua
	127 Euskal hiztun natiboak, ez-natiboak eta hitanoa Beñat Lascano
	garbiñe bereziartua etxeberria, beñat muguruza aseginolaza 375 Eñaut Etxamendiren obra narratiboaren ekarpena euskal poetika erruralari
	141 Lingüística Histórica: estado actual Itziar Madina
	Lyle Richard Campbell 391 Erdaretarako literatur itzulpena: zeharkako eta zuzeneko itzulpenaren arteko
	163 Lenguas y sociolingüística en el interior del País Vasco en el siglo xix: muga lausoa
	testimonios del Archivo Zavala Elizabete Manterola Agirrezabalaga
	bruno camus bergareche, sara gómez seibane

267 Ahozko euskararen erabilera eskolan: gako zenbait irakasleen prestakuntzarako Ines M. Garcia-Azkoaga, Olatz Bengoetxea, Josune Zabala 283 El corónimo navarro Salazar / Zaraitzu: origen y desarrollo de su doble denominación Roberto González de Viñaspre 295 Fontes Linguae Vasconum: orígenes y documentos para una Historia