Battittu Jean-Baptiste 
  
Coyos 
  
Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun

Keywords: metropolitan France, regional languages, at risk, position, development

this article briefly lists the living languages of regions within metropolitan France. There are nearly twenty of them. This is a snapshot of this language diversity: the position of the languages, their development in recent years and the language policies in place. however, it should be emphasised that figures, indications or surveys are in general scarce and uneven. The commitment of the authorities and society in these different regions also varies. The legal framework, on the other hand, is equally unfavourable everywhere: French is the only official language. All these languages are at risk, but to varying extents.

Jean-Baptiste "Battittu" Coyos -Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun Frantzian eskualdeetako hizkuntzak asko dira, europar lurraldean berean, Frantzia metropolitarrean, guti baldin badira ere; azken eremu horretan alsaziera, bretoiera, euskara, flandriera, frankoproventzera, frantzikera, katalana, korsikera, 8 oil hizkuntza eta okzitaniera.

SArrerA y

eskualdeetako hizkuntzak: les langues régionales

Artikulu honetan Frantzian orain bizi diren hizkuntzak aipatuko ditugu, baina ez denak, bakarrik Eskualdeetako edo Eremu Urriko hizkuntzen Europako Gutunak holaxe definitzen dituenak:

Estatu bateko lurraldean bertako biztanleek, Estatuko biztanleriaren barruan gutxiengoa izanik, tradizioz hitz egiten dituztenak; [...] eskualdeetako edo eremu urriko hizkuntzen barruan ez dira sartuko estatuko hizkuntza ofizialaren dialektoak, ez etorkinen hizkuntzak. (Europako Kontseilua, 1992) Beraz frantsesa bera ez dugu aztertuko hemen eta ez ere etorkinen hizkuntzak. Gure aipagaia Frantzian usuenik les langues régionales 1 deitu diren hizkuntzak, euskaraz eskualdeetako hizkuntzak, izanen da.

eskualdeetako hizkuntzak frantzia metropolitarrean: kopurua

Frantzian eskualdeetako hizkuntzak asko dira, europar lurraldean berean, Frantzia metropolitarrean, guti baldin badira ere. hain zuzen, kolonizazioaren ondorioz, Frantziar Estatuak kontinente denetan lurralde kopuru handia kudeatzen du oraino, Europatik kanpo deitu diren itsasoz gaindiko departamenduak eta lurraldeak. 1999an, izenpetu ondoan Frantziak Europako Gutuna berretsi behar zuenean (azkenean ez zuen berretsi), Bernard Cerquiglini irakasleak Les langues de France txostenean 75 hizkuntzak zerrendatu zituen (eta frantses zeinu-hizkuntza) [START_REF] Ozeanian | adibidez, 28 hizkuntza kanak zerrendatu zituen Cerquiglinik eta polinesian 9 hizkuntza desberdin, hego Amerikan Frantziar Guianan 6 amerindiar hizkuntza[END_REF] .

Bat aldizkariaren zenbaki honek Europako hizkuntzak aztergai baititu, Frantzia metropolitarreko eskualdeetako hizkuntzak bakarrik aurkeztuko ditugu. hauek dira: alsaziera (alsacien), bretoiera (breton), euskara (basque), flandriera (flamand), frankoproventzera (franco-provençal), frantzikera [START_REF]hitz hori nik sortua da, hizkuntza horrek izen arauturik ez du euskaraz[END_REF] (francique), katalana (catalan), korsikera (corse), 8 oil hizkuntza (langues d'oil, mapan français / frantsesaren eremuan daude) eta okzitaniera (occitan).

Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun -Jean-Baptiste "Battittu" Coyos Frantziar Estatuak hizkuntza horien irakaskuntzari arreta ematen dio nagusiki eta hizkuntzapoltikaren beste alorrak eskualdeei eta tokiko kolektibitateei uzten dizkie, bakoitzaren borondate onean oinarrituz.

1. mapa: Les langues régionales de France (Frantziako eskualdeetako hizkuntzak).

Iturria: www.axl.cefan.ulaval.ca/europe/francepolminor-cartelng_regionale. htm

Aurkezpenaren helburuak eta mugak -frantziar estatuaren jarrera, hizkuntza-komunitateen eskaera eta engaiamendua -datu eskasa batzuetan

Gure helburu nagusia da Frantzia metropolitarrean dagoen eskualdeetako hizkuntzen aniztasunaren argazki bat ematea, gutxitu diren hizkuntza horien egoera azaltzea. Ahal den neurrian azken urte hauetan izan den bilakaera aipatuko da, hizkuntza biziberritzerako ahaleginak eta eskualdeetan eramaten diren hizkuntza politikak azalduko dira.

Oro har jakin behar da hizkuntza horiei buruzko argibideak, ikerketak edo inkesta soziolinguistikoak sakabanatuak direla, partzialak eta hizkuntza-politikaren alor batzuetan urriak direla. Batzuetan aspaldikoak dira edo daturik ez da. hori bereziki hizkuntza zenbaitentzat (flandriera, frankoproventzala, frantzikera, oil hizkuntzak). Frantziar Estatuak hizkuntza horien irakaskuntzari arreta ematen dio nagusiki eta hizkuntza-politikaren beste alorrak eskualdeei eta tokiko kolektibitateei uzten dizkie, bakoitzaren borondate onean oinarrituz. horren ondorioz, ikusiko dugun bezala, denak gutxitu eta UNESCOren arabera arriskuan edo larriki arriskuan izanik ere (Moseley 2010), hizkuntza horien egoera era Jean-Baptiste "Battittu" Coyos -Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun askotakoa da, hizkuntza-komunitateen engaiamenduaren eta kolektibitate horien ahaleginen araberakoa izanez.

halere Frantzia osoan legeria eta Estatuko politika uniformea baitira, eskualdeetako hizkuntzek ezaugarri amankomun batzuk badituzte, ondoko lerroetan ikusiko dugun bezala. Oraingo egoera ulertzeko, beste ohar bat biziki garrantzitsua egiteko da: Frantzia metropolitarreko eskualdeetako hizkuntzek hizkuntza-elkarteei eta hizkuntza-militanteei lehenik zor diete gehiago arriskuan edo desagertu ez izatea. hain zuzen haiek lehenik hizkuntza horien aldeko ekintzak eraman dituzte, emeki-emeki hizkuntza-polikaren alor batzuk ireki dituzte XX. mendeko azken zatian. Estatuak eta era orokorragoan botere publikoek ondotik hizkuntza-politika gaia beren gain hartu dute, 90ko hamarkadan gutxi gorabehera, gizartearen eskaerari erantzuteko, baina batzuetan ere aldarrikapenak isilarazteko.

Legegintza-koadro berdin-berdina eta ez aldekoa.

Frantsesa hizkuntza ofizial bakarra Legeria horrek eskualdeen eta tokiko kolektibitateen ekintzak eta ekimenak mugatzen ditu, koadro horretan gehiago egitea posible baldin bada ere. Oro har, eskualde eta lurralde denetan frantsesa da hizkuntza nagusia, administrazioan, irakaskuntzan, komunikabideetan, ekonomian, kulturan eta bizi publikoko beste eremu denetan.

eSkuALdeetAkO hIZkuNtZeN AurkeZpeN LABu-rrA BANAN-BANAN

y Aurkezpenak laburrak izanen dira, hizkuntza bakoitzak monografia sakona merezeki bailuke. Datu batzuk bakarrik emanen ditugu, zenbaki bakan batzuk. Baina, ahal den neurrian, konparaketa errazteko alor berdinetan emanen ditugu: hiztun-kopuruak, irakaskuntzan ikasle kopuruak irakaskuntza-ereduen arabera, liburu-argitalpen kopuruak edo Wikipedian artikulu-kopurua eta hizkuntzaren sailkapena.

Lan honen mugak horiek dira, baina beste biderik ez da artikulu mugatu batean informazio ahal bezain argiena sarrarazteko.

Alsaziera

Alsazia eskualdeko biztanleen kopurua 1.884.150koa da (2019); Alsaziako Europako Erkidegoa osatzen du (Collectivité européenne d'Alsace).

Alsaziera dialekto alemana da (elsassisch), Alsazian mintzatua dena. Zehatz izateko, erabiliak diren germaniar dialektoen artean iparraldean Mosela ondoan frantzikera (frantsesez francique) aldaerak bereizi behar dira eta hegoaldean aldaera alemanikoak. halere, orain, bi aldaera motak alsaziera izendapenean bilduak dira usu.

Sinplifikatuz erran daiteke egoera diglosikoa dela: alsaziera ahozkotasunean mugatzen da, aldiz aleman estandarra (Hochdeutsch) eremu formaletan nagusitzen da. Baina frantsesa da hizkuntza nagusia, eremu publikoetan zein pribatuetan.

hiztun-kopuruez

Gutxi gorabehera 800.000 hiztunekin alsaziera (haren aldaera dialektal ezberdinetan) da Frantzia metropolitarreko eskualdeetako hizkuntza mintzatuena okzitanierarekin batera. 1979an, alsaziarren % 80k alemanez hitz egiten zutela zioten eta % 75ek dialektoz hitz egiten zutela. 2001ean, % 16k alemanez hitz egin zutela erran zuten eta % 61ek

Jean-Baptiste "Battittu" Coyos -Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun dialektoetarik batez. 2012an, % 43k adierazi zuten alsazieraz ongi hitz egiten zutela, % 33k alsazieraz pixka bat hitz egiten zutela edo pixka bat ulertzen, eta % 25ek ulertzen ez zutela zioten (Reutner 2017: 132). hots beherakada etengabekoa da.

Adineko jendea da dialektodunena. 2012an, 60 urtetik gorako alsaziarren % 70 ziren dialektodunak; 45 urtetik 59 urtera, % 54 besterik ez ziren; 30 urtetik 44ra, % 24 ziren eta 18 urtetik 29ra % 12k alsazieraz hitz egiten zakiten. Alsazieraz mintzatzen den biztanleen kopurua handiagoa da iparraldean hegoaldean baino eta landa-ingurunean hiri-ingurunean baino handiagoa da. Oro har ezaugarri hauek Frantziako eskualdeetako hizkuntza denentzat balio dute. 

Irakaskuntzaz

Bretoiera

Bretainia Frantziako administrazio-eskualde bat da, 4 departamenduk osatua [START_REF]frantsesez / Naoned bretoieraz, ez da kontuan hartua. Bost departamenduek Bretainia kulturala edo Bretainia historikoa osatzen dute[END_REF] . 2020an Bretainiako populazioa 3.371.200 biztanlekoa zela kalkulatzen zen eta XX. mendeko erditik kopuru hori etengabe handitzen da.

Bretoiera hizkuntza zelta bat da, Bretainiako mendebaldean (Bretainia Beherea) erabilia dena. Ekialdean (Bretainia Garaia) oil hizkuntza bat badago, galoa (ikus hemen 2.9.).

hiztun-kopuruez

2018an, 225.000 bretoieradun kopurua ebaluatu zen. Office public de la langue bretonne erakundearen zenbatespena da; batzuek gutiago direla erraten dute, 200.000 inguru. Beraz, biztanleen % 6,7k inguru bretoieraz hitz egin dezakete, ongi edo aski ongi. Bretainiako mendebaldean daude nagusiki.

Bestalde noizbehinkako erabilera nagusitzen da; % 49koa da, egunerozkoa % 20koa da eta maizkoa % 20koa ere (Reutner 2017: 153). Ikusi dugun alsazieraren ezaugarria berriz aurkitzen da: adineko jendea da bretoiera hobeki menperatzen duen adin taldea. 60 urtetik gorako bretoieradunak hiztunen % 70 dira, adin talde hori biztanle osoen % 30 baino gehiago ez delarik. Bretoieraz biziki ongi edo ongi mintzatzen diren hiztunak % 4 dira 40 urtetik beherakoen artean eta % 10 40-59 urtekoen artean. Aldiz % 46 dira 75 urte eta gehiagokoen artean.

Irakaskuntzaz

Bretoieraren eta bretoierazko irakaskuntza zinez garatu da azken hamarkada hauetan. Oren parekotasun irakaskuntza-ereduan 2020an 8.055 ikasle ziren lehen mailan, 7.418 bigarrenean eta murgiltze ereduan 4.009 bi mailetan Diwan-en sarean (Euzet eta Kerlogot 2021: 10-11). hala eskolan nola gau-kurtsoetan bretoi estandarizatu bat erakusten da. Gaur egun, bretoi estandar hori ama-hizkuntza duten gazteak badira.

hizkuntza-politikaz eta estatusaz

Bretainiako eskualdeak eta tokiko botere publikoek (departamenduak, udalak) bretoieraren biziberritzea dute helburu, gero eta gehiago. Eta emaitza batzuk hor dira hizkuntza-paisaian, erabilera publiko idatzian, kulturan eta komunikabideetan. Baina bretoi elkarteen ekarpena ezinbestekoa da, gero eta ikusgarriagoa da, haiek botere publikoak bultzatu Jean-Baptiste "Battittu" Coyos -Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun Arazo nagusiak horiek dira: hirurogei urtez bretoierak hiztunen % 85 galdu ditu eta datozen urteetan hiztun kopuruak beheratzen jarraiki beharko luke oraino. Belaunaldien arteko transmisioa biziki murritza da orain, bretoieraren familia-transmisio gabeko hirugarren belaunaldia dela erran daiteke. Belaunaldi gazteek eskolan ikasten dute eta desoreka handia da familian ikasi zuten adineko bretoien hizkuntzaren eta gero eta gehiago eskolan ikasten duten gazteen hizkuntzaren artean.

euskara (Ipar euskal herrian) 6

Ipar Euskal herriak (IEh) Bearnorekin batera pirinio Atlantikoetako departamendua osatzen du. 2021ean (01-01) 312.750 pertsona inguru bizi dira Ipar Euskal herrian eta kopuru hori handitzen da etengabe. Euskarari buruz datu anitz eta aski zehatz baditugu Eusko Jaurlaritzaren 5 urtetarik behinko inkesta soziolinguistikoei esker. Beste Frantziako eskualdeetako hizkuntzek holako inkesta erregular eta sakonik ez dute, han-hor inkesta batzuk baldin badira ere.

hiztun-kopuruez

IEhn Euskaldunen ehunekoa apaltzen da etengabe: 1996an euskaldunak biztanleen % 26,4 ziren, 2016an % 20,5 ziren (% 33,9 Euskal Autnomia Erkidegoan eta % 12,9 Nafarroan). Euskaldun hartzaileen ehunekoa, aldiz, ez da aldatu: % 9,3koa zen 1996an eta 2016an. halere, euskararen eta euskarazko irakaskuntzari esker, belaunaldi gazteetan euskararen ezagutza handitzen da: 1996an 16-24 urte bitartekoen % 11,3 ziren euskaldun eta % 18,9 2016an. Era berean, 25-34 urte bitartekoen artean % 13,6 ziren euskaldun 1996an eta % 15,7 ziren 2016an.

Irakaskuntzaz

Beste eskualdeetako hizkuntzei erkatuz, Ipar Euskal herrian euskararen murgiltze-edo oren parekotasun-irakaskuntza elebidunaren tasa handiena da. 2019an lehen mailan ikasle denen % 40,9 ziren bi irakaskuntza ereduetan (2004an % 24,5 ziren), horietan ama-eskoletan % 46,9 ziren (2004an % 30,4). Kolegioan 2019an % 22,5 ziren irakaskuntza-eredu batean edo 

Irakaskuntzaz

Beren txostenean Euzet eta Kerlogot deputatuek flandrieraren irakaskuntza ez dute aipatzen (2021). hain zuzen, duela hamar urte baino gehiagotik desagertu da. Baina berriz 2021eko irailean has liteke, ikastaldi batez astean lehen edo bigarren mailan, Lilleko Akademiak irakasleak kontratatzeko deialdia egin baitu [START_REF]france3-regions.francetvinfo.fr/hauts-de-france/le[END_REF] .

hizkuntza-politikaz eta estatusaz

Institut de la langue régionale flamande erakundeak (ILRF) elkarte ugari eta hautetsiak biltzen ditu. Bere helburu nagusia da Frantziako flandriera babestea, transmititzea eta sustatzea bizi sozialean, kulturalean eta ekonomikoan. Baliabideak murritzak dira. Flandriera hizkuntza mugaz gaindikoa da, baina egoera euskararen edo katalanaren egoeraz ezberdina da, nederlanderaren eta flandrieraren arteko harremanik ez baita. Belgikako flandriarrekin harremanak murritzak dira eta Frantziakoak bakartuak dira.

frankoproventzera (frantzian)

Frankoproventzera (arpitan deitua ere) latinetiko hizkuntza da Frantzian, Italian eta Suitzan erabiltzen dena. Bere kokapen geografikoagatik 

Irakaskuntzaz

Euzet eta Kerlogot deputatuen txostenean frankoproventzeraren irakaskuntza ez da aipatzen (2021). halere irakatsia litzateke Savoiako kolegio eta lizeo zenbaitetan. hots irakaskuntzaren egoera flandrierarenari hurbil zaio (ikus 2.4.).

hizkuntza-politikaz eta estatusaz

hizkuntzaren erabilera, oro har, pribatutasunera mugatzen da; bizitza publikoan gutxi agertzen da (ohar horrek flandrierarendako balio du ere). Eguneroko erabilera adineko bikote edo haurridetan aurki daiteke bakarrik edo tokiko sare ttipi mugatutan. Idazkera arautu proposamenak izan dira, bainan hiztun ez alfabetatuari urrun zaizkio. Frankoproventzera arriskuan dago, baina, gaur egun, gorakada txiki bat egin du, batez ere elkarteen federazioek bultzatua. hizkuntzaren biziberritzeko tokiko ekimen zatikatuez gain, azken urte hauetan lurraldez gaindiko mugimendua garatzen da, hizkuntza arpitan deituz (harrison eta Joubert 2019: 152), ortografia berezi batekin, Interneten edo Radiô Arpitania irratiarekin adibidez. Wikipedian frankoproventzeraz 3.230 artikulu ziren 2018/12/08an eta hizkuntza 200.a zen artikulu-kopuruaz.

frantzikera (Moselan)

Alsazieraren aurkezpenean frantzikera azaltzen hasi gara (ikus 2.1.). hemen Lorrena eskualdeko Mosela departamenduko iparraldean erabilia den frantzikera (Lothringer Platt edo Moselfränkisch, frantsesez francique) azalduko dugu. Departamendu osoan 1.036.000 biztanle ziren 2019an. Alsaziera goi-alemanari lotua zaio (Oberdeutsch), frantzikera aleman ertainari zaio lotua (Mitteldeutsch). Alemanian frantzikeraren beste aldaerak erabiltzen dira, Renania-palatinatuan eta Sarren. Luxenburgon eta Belgikan Luxenburgoko probintzian ere erabiltzen da.

hiztun-kopuruaz

Inkesta zehatzik ez dugu hiztunen kopurua ebaluatzeko. 1990ean European Bureau for Lesser-Used Languages erakundearen arabera 175.00 ziratekeen. Culture et bilinguisme de Lorraine elkarteak 44.700 ebaluatzen zituen (Kremnitz 2013: 415).

Irakaskuntzaz

Beren txostenean Euzet eta Kerlogot deputatuek frantzikeraren irakaskuntza aipatzen dute, langue régionale des Pays Mosellans deituz (Euzet eta Kerlogot 2021: 10). 2020an 170 ikasle ziren lehen mailan, 154 bigarrenean; murgiltze-irakaskuntza eredurik ez da. hots, irakaskuntza guti garatua da. Alemana ere irakasten da.

hizkuntza-politikaz eta estatusaz

Familia-transmisioa kasik desagertu da eta frantses-aleman elebitasuna gutitzen da. horrek eragina dauka Alemanian lan egiten duten mugaz gaindiko langile-kopuruan (Kremnitz 2013: 423). Culture et Bilinguisme de Lorraine -Zweisprachig, unsere Zukunft elkarteak hizkuntzak (frantzikera eta alemana) eta tokiko kultura sustatzen eta bultzatzen ditu. Baina ez du, adibidez, Alsazian alsaziera sustengatzen duten elkarteen indarra. 

katalana (Ipar katalunian)

hiztun-kopuruaz

Ipar Katalunia hiztunen tasa apalena duen Kataluniako hizkuntza-eremua da. hiztun-kopuruen ebaluaketak fidagarriak ez dira, inkestak metodologikoki ezberdinak direlako. L'Espai Català Transfronterer-en inkestaren arabera, 2015ean biztanleriaren % 35,5k katalanaz mintzatzen bazakitela aitortzen zuten, gutxi gorabehera 130.979 hiztun. Biztanleriaren % 12,7k katalana lehen hizkuntza zuten eta % 5,7k eguneroko bizian katalana erabiltzen zuten (2015: 4-5). Familia-transmisioa biziki ahula zen: % 0,7. 2013an beste txosten baten arabera hiztunak 170.000 ziren, 80.000k hizkuntza erregularki erabiltzen zuten (harrison eta Joubert 2019: 276).

Landa-ingurunean hitz egiten da katalanez batez ere, eta hizkuntzaren familia-transmisioak eten egin du hein handi batean azken hogeita hamar urte hauetan. 

Irakaskuntzaz

korsikera

Mediterraneoan Korsika uharteak erakunde-antolamendu berezi bat dauka, Frantzia metropolitarrean bakarra: Korsikako Lurralde-Kolektibitatea. Kolektibitatean 350.273 biztanle inguru dira 2021ean (01-01). Sinplifikatuz, korsikera Toscanako italierarekin lotura estua duen hizkuntza erromanikoa da, talde italiar-erromantzekoa. Sardiniako iparraldean ere erabiltzen da.

hiztun-kopuruaz

2012an eraman zen inkesta baten arabera, inkestatuen % 58k korsikera ongi ulertzen zuten eta % 28 ongi mintzatzen ziren (Collectivité territoriale de Corse 2013: 84). Familian % 10 korsikeraz mintzatzen ziren beti. 16-24 urtekoen % 26 ahozko adierazpena egiteko gai izango ziratekeen eta 25-34 urtekoen % 23. Oro har biztanleen 86.800 eta 130.200 inguru korsikadun ziratekeen. Baina familia-transmisioa % 3-4koa litzateke.

Irakaskuntzaz

2020an 12.407 ikasle ziren oro har lehen mailan (haien artean 9.062 parekotasun-irakaskuntza ereduan), 10.113 bigarren mailan (haien artean 2.221 parekotasun-irakaskuntza ereduan). horiez gain, ama-eskola publikoetan, murgiltze-irakaskuntza ereduan 312 ikasle ziren (Euzet eta Kerlogot 2021: 10-11 eta 33). Beraz murgiltze-irakaskuntza eredua guti garatua da.

hizkuntza-politikaz eta estatusaz

hizkuntza estandarizatua ez da: polinomia kontzeptuaren izenean, idatzian dialekto edo aldaera nagusi denak ber heinean onartu dira. Baina aldaera landuago eta batuago bat garatzen da intelektuelen edo komunikazio-profesionalen artean. Korsikako Lurralde-Kolektibitateak hizkuntza-politika bolontarista eramaten du. Korsikako Asanbladan korsikera idatzi eta mintzatua indarrean dago, tokiko kolektibitate batzuetan ere bai. Baina frantsesezko dokumentuek bakarrik balio ofiziala dute (ikus hemen 1.4.). 2013ko maiatzean, Asanbladak korsikeraren eta frantsesaren koofizialtasuna bozkatu zuen, sinbolikoki erran genezake. Ordea 2018an Frantziako lehendakariak korsikako hizkuntzaren "koofizialtasunaren" aurka zela erran zuen, "Frantziako Errepublikan hizkuntza ofizial bat, frantsesa" zegoela erranez. horrez gain, koofizialtasunarekin batera, Asanbladak onartu zuen Korsikera hizkuntzaren Gutunaren helburu nagusia zen eta da hizkuntza korsikeraren erabilera eta ikusgarritasuna erraztea bizitza sozialeko eremu guztietan. Komunikabideetan korsikeraren erabilera hedatzen da, Interneten (Wikipedian korsikeraz 5.497 artikulu ziren 2018/02/15ean), irrati eta telebistan. Baina, adibidez, korsikera osozko egunkaririk ez da.

Oil hizkuntzak

Oil hizkuntzak galo-erromantze hizkuntzak dira, Frantziako iparraldeko erdian erabiltzen direnak, eta Belgikan valonieraren kasuan adibidez edo Erresuma Batuan normandierarenean. Linguistikoki, kulturalki eta lurraldez frantsesari hurbil, marjinatu eta desbalorizatuak dira (harrison eta Joubert 2019: 56-57). Batzuek hizkuntza-estatutua ez diete ematen, dialekto edo patois delakoak direla erranez. Cerquigliniren 1999ko txostenean zazpi dira, ordena honetan emanak: franc-comtois, wallon, picard, normand, gallo, poitevin-saintongeais, bourguignon-morvandiau, lorrain. Galoa ez ezik, hezkuntza nazionalean hizkuntza horiek ez dira erakasten. hiztun-kopuruei buruz egiazko inkestarik ez da usuenik eta zaila da erratea hiztunak zenbat eta nolakoak diren. Era orokorrean hizkuntza horien aldeko mugimendu kulturalak indartsuagoak baldin badira, oro har botere publikoen, bereziki, Estatuaren ezaxola azpimarratzekoa da.

Borgoinera

Oil hizkuntza hori Borgoinan eta bereziki Morvanen erabilia da. Dialektologoek ongi ikertua, XXI. mendean elkarte militante batzuei esker ikusgarritasuna eta erakargarritasuna irabazi ditu; han hor helduentzako kurtsoak badira, tokiko irratian eta prentsa idatzian presentzia txiki-txikia badu, Interneten blog zenbait sortu dira, etab. (Kremnitz 2013: 534). Baina familia-transmisioa ahula da, hiztunak adinekoak dira eta hizkuntzaren eragina nagusiki Morvaneko frantsesean nabari da.

Jean-Baptiste "Battittu" Coyos -Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun

Franc-comtois hizkuntza hizkuntza galo-erromantze hori Frantzian (Franche-Comté-n eta Alsaziako lurralde txiki batean) eta Suitzan (Jurako kantonamenduan) erabilia da. Lorreneran eta valonieran bezala, germaniar eragina nabaritzen da hizkuntzan. 3.800 hiztun ziren XX. mendeko bukaeran [START_REF][END_REF] . hizkuntza ez da bizitza publikoan agertzen, eta hiztun-talde txikitan mantentzen da, elkarte batzuek bultzatua.

Galoa

Oil 

hiztun-kopuruaz

Okzitaniako lurralde osoarendako baliozko datu estatistikorik ez dago. Estimazioak baizik ez dira. Frantzian, Okzitanieraren Erakunde publikoaren arabera (Office public de la langue occitane), 2019an Akitania Berria eta Occitanie eskualdeetako biztanleen % 7 inguru okzitanieraz mintzatzen ziren, hau da, 540 000 hiztun baino gehiago bi eskualde horietarako [START_REF][END_REF] . Ehunekoak desberdinak dira departamenduen arabera, tokika. 2013an Frantziako Kultura Ministerioak Frantzian soilik 670.000 hiztun aipatzen zituen. Dena den okzitaniera eskualdeetako hizkuntza mintzatuena da, alsazierarekin batera. Oro har familia-transmisioa % 5ekoa litzateke, % 12koa Akitanian. Alde batetik okzitaniera ama-hizkuntza duten adineko hiztunak dira, bestetik okzitanieradun berriak eskolan edo helduentzako ikastaldietan ikasi dutenak. Bi hiztun-talde horien arteko harremanak urriak dira.

Irakaskuntzaz

hezkuntza Nazionalaren arabera, 2020an okzitanieraren irakaskuntzan (oren guti astean) eta parekotasun-irakaskuntza ereduan 16.463 ikasle ziren lehen mailan (gorago aipatu hizkuntza aldaera denak bildurik). Bigarren mailan 12.138 ziren (okzitaniera, nissart eta proventzera aipatzen dira bakarrik). Gainera murgiltze ereduan 3.782 ikasle ziren bi mailetan Calendretaren sarean (irakaskuntza pribatu laikoa) (Euzet eta Kerlogot 2021: 10-11).

hizkuntza-politikaz eta estatusaz

Frantziako beste eskualdeetako hizkuntzek bezala, okzitanierak ofizialtasunik ez du (ikus 1.4. hemen) [START_REF]ekainaren 23an Ipar Euskal herrian Euskal hirigune Elkargoak euskara eta okzitaniera hizkuntza ofizialtzat onartu ditu[END_REF] . Eskualde batzuek, adibidez Aki- 

hizkuntza-politikaz eta estatusaz

  

	Bretoieraren	Alsazierak
	biziberritzea	frantziar eta
	helburu, emaitza	aleman munduen
	batzuk hor dira	arteko zubia
	hizkuntza-	osatzen du,
	paisaian,	osa lezake, eta
	erabilera	lan munduan
	publiko idatzian,	alsazieraren
	kulturan eta	edo alemanaren
	komunikabidee-	ezagutza
	tan. Baina	aukera da gaur
	bretoi elkarteen	egun. Baina
	ekarpena	horrek aleman
	ezinbestekoa	estandarraren
	da, gero eta	aldekoa da
	ikusgarriagoa hezkuntzan aleman estandarra eta aldaera dialektalak irakasten dira da, haiek botere irakaskuntza-eredu denetan 4 . Frantziako eskualdeetako hizkuntzen publikoak artean ikasle kopuru gordin handiena dute alsazierak eta alemanak: bultzatu 31.544 ikasle lehen mailan eta 7.300 bigarren mailan (Euzet eta Kerlogot baitituzte 2021: 33). Baina alsazierak berak ikasle guti ditu: 2020an 367 ikasle ziren bretoieraren	gehiago.
	lehen mailan, 217 bigarrenean eta 1.182 murgiltze irakaskuntza ereduan biziberritzeko	
	ABCMen sarean. Murgiltze eredua Bretainian edo Ipar Euskal herrian bidean.	
	baino gutiago garatua da.	
	Alsaziako Europako Erkidegoak, tokiko kolektibitateek eta udalek Offi-	
	ce pour la Langue et les Cultures d'Alsace et de Moselle erakundearekin ba-	
	tera alsaziera sarrarazten dute eremu publikoan, administrazio-doku-	
	mentazion, seinaletikan, bide seinalizazioan, etab. Baina aitzinamendu	
	batzuk izanik ere, eremu publikoan frantsesaren eta alsazieraren arteko	
	desoreka handia da.	
	Sinplifikatuz, inkestetan alsaziarrak alsazierari atxikiak zaizkio, baina	
	denentzat hizkuntza moderno bat ez da (dialecte izendapena erabiltzen	
	dute), alemana den bezala. herri-antzerki tradizioa badago. Komunika-	
	bideetan, prentsan bereziki, alsazieraren presentzia ahultzen da, urria	
	da eta aleman komunikabideak erraz eskuratzen dira. Alsaziar anitzek	
	Alemanian eta Suitzan lan egiten dute (63.000 2013an). Alsazierak fran-	
	tziar eta aleman munduen arteko zubia osatzen du, osa lezake, eta lan	
	munduan alsazieraren edo alemanaren ezagutza aukera da gaur egun.	
	Baina horrek aleman estandarraren aldekoa da gehiago.	

BAT Soziolinguistika Aldizkaria 121, 2021 (4) | 79-99 | Andoain (Gipuzkoa) ISSN 2659-5176 / ISSN-L 1130-8435 | Lege gordailua: SS120/90 85

Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun -Jean-Baptiste "Battittu" Coyos

  Flandriera nederlanderaren dialektoa da, germaniar hizkuntza. Belgikan mintzatua da nagusiki. halere, Dunkerque eskualdean, Frantziako Nord departamenduaren iparraldean, mendebaldeko flandrieraren azpi-dialekto bat mintzatua da oraindik: Fransch Vlaemsch (frantziar flandriera). Lehen, XXI. mendean baino askoz eremu zabalagoan erabilia zen. Frantziar Flandrian 1.733.184 biztanle ziren 2008an eta Dunkerqueko hiriko arrondissement-en 374.966 2018an.

	bestean eta lizeoan gutiago, % 12,4. Galtze fenomeno hori bigarren mai-Euskal Autonomia Erkidegoko euskararenari lotua zaio, Ipar Euskal
	Frantziar Estatuak gomendaturik EEPren modeloa gutxi gorabehera kopiatu da beste frantziar lurralde batzuetan. Baina oro har iduritzen zaigu urteekin paper bultzatzaile eta berritzaile hori ahuldu dela. Beharrezkoa den kudeaketa administratiboa nagusitzen da orain, EEP alor eta ekimen anitzetan sartu baita. herrian euskararen bizindarra emeki-emeki goratzen baldin bada ere lan frantziar eskualdeetako hizkuntza denekin aurkitzen da, astean 2 edo 3 oreneko irakaskuntzan salbu (alemanarena Alsazian adibidez). 2020an oren parekotasun-irakaskuntza ereduan 6.836 ikasle ziren lehen mailan, 5.407 bigarrenean; gainera murgiltze ereduan 3.782 ikasle ziren bi mailetan Seaskan (irakaskuntza pribatu laikoa) eta 512 irakaskuntza publikoaren ama-eskoletan (Euzet eta Kerlogot 2021: 10-11). Beste hiz-kuntzen datuekin alderatuz, zenbaki gordinean eta are gehiago propor-tzionalki Ipar Euskal herrian da murgiltze-irakaskuntza eredua gara-tuena dela. Euskara mugaz gaindiko hizkuntza da. hego Euskal herriaren ondoan izatea biziki lagungarria da euskararen estatusaren alorrean, zuzenki edo zeharka. Euskal Autonomia Erkidegoan hizkuntza-politika publi-koa aitzinatuagoa da. Beste Frantziako eskualdeetako hizkuntza gutik aukera hori dute. Egoera hurbilena katalanarena litzateke (ikus 2.7.). 2018an, 2.138 liburu euskaraz argitaratu dira ISBN batekin, 2017an 2.294... 7 ; horietan Ipar Euskal herrian gutxi gorabehera 20 bat urtero. Wikipedian 2021eko agorrilaren 20an 378.538 artikulu ziren euskaraz hizkuntza mugaz gaindikoa da, katalanaren egoeraz ezberdina da, nederlanderaren eta flandrieraren arteko harremanik ez baita. Belgikako flandriarrekin harremanak murritzak dira eta Frantziakoak bakartuak dira. (ikus Bat 118: 11-25). eta 2019an Interneten presentzia gehien duten hizkuntzen artean 29.Flandriera baina egoera euskararen edo 2.4. Flandriera (frantziar flandriera)

BAT Soziolinguistika Aldizkaria 121, 2021 (4) | 79-99 | Andoain (Gipuzkoa) ISSN 2659-5176 / ISSN-L 1130-8435 | Lege gordailua: SS120/90 87

Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun -Jean-Baptiste "Battittu" Coyos hizkuntza-politikaz eta estatusaz hizkuntza politika publiko bat eramateko estatuak, departamenduak eta eskualdeak Euskararen erakunde publikoa (EEp) sortu zuten 2004an (2017an Euskal hirigune Elkargoa lotu zaio). Egitura publiko horrek urrats garrantzitsuak egin ditu euskararen egoera hobetzeko, euskal-elkarteekin hizkuntza politika partekatu bat eramanez. Alor batzuen garapenean parte hartu du: euskararen eta euskarazko irakaskuntza, euskara teknikarien lanpostuak, euskal elkarteen lanaren bermatzea eta profesionalizatzea... Beste batzuk sortu ditu: euskarazko haurtzaindegiak eta haur ttipien harrera. Eta frantziar Estatuak gomendaturik EEpren modeloa gutxi gorabehera kopiatu da beste frantziar lurralde batzuetan. Baina oro har iduritzen zaigu urteekin paper bultzatzaile eta berritzaile hori ahuldu dela. Beharrezkoa den kudeaketa administratiboa nagusitzen da orain, EEp alor eta ekimen anitzetan sartu baita. a sailkatua zen. Bistan da, alor horietan Ipar Euskal herriko ekarpena aski murritza da, gutxiesgarria izan gabe, eta emailea baino jasotzailea gehiago dugu lurralde hori. Euskararen etorkizuna egoera hobean den Jean-Baptiste "Battittu" Coyos -Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun hiztun-kopuruaz hiztun ia guztiak adinekoak dira eta baserrian bizi dira

(Kremnitz 2013: 475)

. 50.000 lirateke (eu.wikipedia.org/wiki/Flandriera). 1999an 60.000 ziren INSEEren arabera (Institut national de la statistique et des études économiques). Kopuru horiek ez dira batere zehatzak, ebaluaketak dira.

  Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun -Jean-Baptiste "Battittu" Coyos

		Frantzian, iparraldeko oil hizkuntzekin eta hegoaldeko okzitanierare-
	Frankoproventzera arriskuan dago, baina, gaur egun, gorakada txiki bat egin du, batez	kin ezaugarri komun batzuk ditu, oil hizkuntzekin gehiago (ikus mapa, 1.2.). Germaniar hizkuntzetako eta italiar-erromantzeetako elementuak ere biltzen ditu. Ohiko Rodano-Alpeak eskualdeko zatirik handienean aurki daiteke, 11 departamendutan. 2012an 6.341.160 biztanle ziren.
	ere elkarteen federazioek	hiztun-kopuruaz
	bultzatua.	Frantzian, zentsu zehatzik ez da. 2013an, mintzatzeko gai ziren hiztu-
	Hizkuntzaren biziberritzeko tokiko ekimen zatikatuez gain, azken urte hauetan	nak 50.000 ziren gutxi gorabehera eta 200.000 hiru estatuetan (Reutner 2017: 96). Edo behar bada 60.000 2018an (harrison eta Joubert 2019: 154). Rodano-Alpeetan biztanleria osoaren % 1 baino gutiago dira (Kremnitz 2013: 493). hiztun ia guztiak 60 urte gorakoak dira eta baserrian bizi dira (Kremnitz 2013: 493). hizkuntzaren guraso-haur transmisioa gel-
	lurraldez gaindiko	ditu da.
	mugimendua	
	garatzen da,	
	hizkuntza arpitan	
	deituz.	

BAT Soziolinguistika Aldizkaria 121, 2021 (4) | 79-99 | Andoain (Gipuzkoa) ISSN 2659-5176 / ISSN-L 1130-8435 | Lege gordailua: SS120/90 89 halere, hizkuntza (arpitan haiek deitua) ikasi duten helduren komunitate berri txiki bat sortu da, lurraldeen artean harremanak garatzen dituena jardunbide komunitate batean (harrison eta Joubert 2019: 152-162). hiztun tradizionalaren eta berriaren arteko dikotomia indarrean dago.

  Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun -Jean-Baptiste "Battittu" Coyos

		dean. Katalana Europako hizkuntza mintzatuenen bederatzigarrena
	Ipar Katalunia hiztunen tasa	da.	Inkesta zehatzik ez dugu hiztunen
	apalena duen		kopurua
	Kataluniako		ebaluatzeko.
	hizkuntza-eremua		1990ean EBLUL
	da. "L'Espai Catal		erakundearen
	Transfronterer"-en		atrabera 175.00
	inkestaren		ziratekeen.
	arabera, 2015ean		Frantzikeraren
	biztanleriaren %		familia-
	35,5k katalanaz		transmisioa kasik
	mintzatzen		desagertu da eta
	bazakitela		frantses-aleman
	aitortzen zuten,		elebitasuna
	gutxi gorabehera		gutitzen da.
	130.979 hiztun.		Horrek eragina
	Biztanleriaren %		dauka Alemanian
	12,7k katalana		lan egiten duten
	lehen hizkuntza		mugaz gaindiko
	zuten eta %		langile-kopuruan.
	5,7k eguneroko		
	bizian katalana		
	erabiltzen zuten.		
	Familia-		
	transmisioa biziki		
	ahula zen: % 0,7.		
	Ipar Katalunia (Catalunya del Nord) Okzitania eskualdeko Ekialdeko pi-	
	rinioetako departamenduan kokaturik dago. Beste zati txiki bat okzita-	
	nieradun da. Departamendu osoan 476.357 biztanle inguru dira 2021ean	
	(01-01).		

Oro har 10 milioi pertsona inguru katalanaz hitz egiten dira, Espainian nagusiki, Andorran eta, proportzio txikiagoan, Frantzian eta Italia ekial-BAT Soziolinguistika Aldizkaria 121, 2021 (4) | 79-99 | Andoain (Gipuzkoa) ISSN 2659-5176 / ISSN-L 1130-8435 | Lege gordailua: SS120/90 91

  Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun -Jean-Baptiste "Battittu" Coyos

	Hiztun-kopurei
	buruz egiazko
	inkestarik ez
	da usuenik eta
	zaila da erratea
	hiztunak zenbat
	eta nolakoak
	diren. Hizkuntza
	horien aldeko
	mugimendu
	kulturalak
	indartsuagoak
	baldin badira,
	oro har botere
	publikoen,
	bereziki,
	Estatuaren
	ezaxola
	azpimarratzekoa
	da.

BAT Soziolinguistika Aldizkaria 121, 2021 (4) | 79-99 | Andoain (Gipuzkoa) ISSN 2659-5176 / ISSN-L 1130-8435 | Lege gordailua: SS120/90 93

  Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun -Jean-Baptiste "Battittu" Coyos Occitània / fr. Occitanie edo Oc herrialdea deitzen da[START_REF] Bestalde | Okzitania herrialdea baino ttipiago den Occitanie frantziar eskualde administratibo berri bat sortu da 2014an, 13 departamendurekin. horietan Ekialdeko pirinioetako departamendua da Ipar Kataluniarekin[END_REF] . hizkuntzak, aldaera geografikoak baititu, bere osotasunean ez da beti kontuan hartua. Batzuek hizkuntzaren batasuna dudan ematen dute. hezkuntza Nazionalak adibidez usuenik occitan-langue d'oc deitzen du, bainan okzitanieraz gain, gaskoia, languedocien, limousinera, nissart (Nizako eskualdeko aldaera) eta proventzera bereizten ditu Euzet eta Kerlogot diputatuen txostenean (2021: 10).

	Jean-Baptiste "Battittu" Coyos -Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun
	2.10. Okzitaniera	pikardiera (picard frantsesez) 13
	Oil hizkuntza hau Bretainiako ekialdean (Bretainia Garaia) erabilia da. Okzitaniako pikardiera hizkuntza galo-erromantzeen taldekoa da. Frantzian pikar-dian eta Nord-pas-de-Calaisen erabiltzen da (5 departamendutan), eta Belgikan 14 . Galoarekin pikardiera da oil hizkuntza aipatuena. hiztun-kopurua 200.00 baino gehiagokoa litzateke (harrison eta Joubert 2019: 204). hezkuntza Nazionalak pikardieraren irakaskuntza ez du aipatzen lurralde Okzitaniera (edo oc hizkuntza) hizkuntza erromanikoa da Frantziako Galoarekin pikardiera da oil hizkuntza aipatuena. Hiztun-kopurua 200.00 baino osoarendako hego-herenean erabiltzen dena, 39 departamendutan (27 dira osoki ok-baliozko datu zitaniarrak). Italian Okzitaniar Ibarretan eta Guardia piemontesen, Es-estatistikorik ez dago. painian Arango haranean ere hitz egiten da okzitanieraz. Okzitanieraren
	2004an (Euzet eta Kerlogot 2021). hizkuntza gero eta gutiago erabilia da, nahiz Estimazioak hizkuntza-eta kultura-eremua Okzitania / ok. gehiagokoa
	litzateke.	Bretainako pikardierazko liburu eta ikuskizun gehiago diren elkarte kulturalei es-baizik ez dira.
	hizkuntza hau Bretainiako ekialdean (Bretainia Garaia) erabilia da. 2004an Bretainiako eskualdeak galoa ofizialki onartu zuen bretoia bezala. Irakaskuntzari buruzko Euzet eta Kerlogoten txostenean aipa-tzen den oil hizkuntza bakarra da. 2020an lehen mailan 53 ikasle ziren Hizkuntza gero eta gutiago erabilia da, nahiz pikardierazko liburu eta ikuskizun ker. Interneten ere pikardieraren ikusgarritasuna handitu da azken urte eskualdeak galoa ofizialki onartu zuen bretoia bezala. Frantsesa hizkuntza nazionala eta Frantzian, Okzitanieraren hauetan. Wikipedian pikardieraz 3.619 artikulu ziren 2018/02/16an. Erakunde Eguneroko jardunean, pikardierak berezitasuna galtzeko joera du eta Publikoaren eskualdeko frantsesarekin nahasten da. Guti erabilia, hizkuntzaren era-arabera, 2019an gina gazteen frantsesean nabari da. Akitania Berria
	eta bigarren mailan 199 (2021: 10). hiztun kopuruak ezezagatuak dira, gehiago diren	ofizialaren eta "Occitanie"
	datarik gabeko estimazio baten arabera tokiko biztanleriaren % 1etik % 5era hiztun aktiboak ziren, erran nahi luke 40.700 hiztunetarik 200.000ra (Kremnitz 2013: 535). Galoa batez ere ahozkoa den arren, unibertsitateko ikasketak eta estandarizazio-ahaleginak egiten dira, eta galozko lanak argitaratzen dira. 2007. eta 2014. urteen artean, 43 titulu elkarte kulturalei esker. poitevinera-saintongeaisera poitevinera-saintongeaisera iparraldean Loira ibaiaren eta hegoaldean eta bretoia Bretainiako hizkuntza enblematikoaren artean galoa marjinalizatua eskualdeetako biztanleen % 7 inguru Girondaren artean erabiltzen da. Oil hizkuntza hori substratu okzita-okzitanieraz noak markatua da. Aldaerak kontuan hartuz, batzuek hizkuntzaren ba-mintzatzen tasuna ez dute onartzen (harrison eta Joubert 2019: 70-75). Ez dakigu ziren, hau da,
	argitaratu ziren, galoaz edo zati batean (Reutner 2017: 152. or.). Frantse-zenbat hiztun diren gaur egun (Kremnitz 2013: 540). Estimazioa zehaz-da, oil hizkuntzen 540 000 hiztun
	sa hizkuntza nazionala eta ofizialaren eta bretoia Bretainiako hizkuntza enblematikoaren artean galoa marjinalizatua da, oil hizkuntzen artean dinamikoenetan izanik ere. tugabe batek 200.000 eta 300.000 hiztun arteko kopurua ematen du 15 . artean dinamikoenetan izanik ere. baino gehiago bi eskualde hizkuntza ez da irakatsia eskolan; aldiz, estandarizatu ez izanik ere, irratian, ikuskizunetan, euskarri idatzietan gero eta gehiago agertzen horietarako.
		da.
	Lorrenera 11	
	Lorrenera (lorrain edo lorrain roman frantsesez) hizketa galo-erromantze Valoniera
	multzoa da Lorrenan orain guti erabilia dena, nahiz interesa gehiago Valoniera hizkuntza galo-erromantzeen taldekoa da. Belgikan erabilia
	pizten duen (Kremnitz 2013: 537). da nagusiki eta Frantziako Xanpainiako iparraldean, lurralde txiki ba-
		tean. Wikipedian valonieraz 14.524 artikulu ziren 2018/02/15ean.
	Normandiera	
	Normandiera oil hizkuntza Normandian eta Erresuma Batuko uharte Xanpainera
	zenbaitetan (Jersey, Guernesey...) erabilia da. 2009ko estimazio batek Oil hizkuntza hori Cerquigliniren 1999ko eskualdeetako hizkuntzen ze-
	20.000ko hiztun-kopurua ebaluatzen zuen (Kremnitz 2013: 537), beste rrendan ez zen aipatzen. Xanpaina historiko osoan ezagatua da xanpai-
	batek 100.000koa 2010ean 12 . XX. mendeko erditik familia-transmisioa nera eta Belgikako bost udaltan non dekretu baten babesa duen. Ez da-
	gelditu zen eta belaunaldi gazteak hiztun "pasiboak" dira orain. Fran-kigu zenbat hiztun diren gaur egun (Kremnitz 2013: 535) eta hezkuntza
	tzian hezkuntza Nazionalak normandieraren irakaskuntza ez du aipa-Nazionalak irakaskuntza ez du aipatzen. hizkuntzaren ikusgarritasun
	tzen (Euzet eta Kerlogot 2021), aldiz Jerseyen adibidez 1.000 ikasle ziren idatzia handitu da hiztegi batzuei, aldizkari bati eta tokiko prentsari es-
	2008an (Kremnitz 2013: 538). Normandiera presente da Interneten (hiz-ker; ahozkoan agerpen xume batzuk komunikabide zenbaitetan azpi-
	tegiak, ikasteko metodoak, argitalpenak, irrati saioak...). Wikipedian marra daitezke (Kremnitz 2013: 535).
	normandieraz 3.690 artikulu ziren 2018/02/16an.

BAT Soziolinguistika Aldizkaria 121, 2021 (4) | 79-99 | Andoain (Gipuzkoa) ISSN 2659-5176 / ISSN-L 1130-8435 | Lege gordailua: SS120/90 95

  Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun -Jean-Baptiste "Battittu" Coyos Berriak eta Occitanie-k sortu duten Office public de la langue occitane erakundearekin, hizkuntza-politika publikoak eramaten dituzte. Baina biziberritze prozesuak erronka anitzi aurre behar die: eremu zabala, gizartearen kontzientzia ahula, batzuetan hizkuntza-elkarte eta mugimendu kulturalen ezadostasuna, grafiari buruzko eztabaidak (nahiz grafia klasikoa nagusitzen den, hezkuntza Nazionalean ere), etab. halere esperientzia arrakastatsuak eta alor batzuetan aitzinamendu argiak hor dira. Azken lauzpabost hamarkada hauetan mugimendu kultural okzitanistak bereziki murgiltze-ereduzko eskolak (calandretas), okzitanierazko irratiak, blog anitz Interneten, Octele web telebista... sortu ditu. Erdi Arotik (orduan lehenetan zen Europan trobadoreekin), okzitanierazko literatura bizi da eta XXI. mendean ere. hona azken urte hauetan gutienik argitaratu diren liburu-kopuruak: 2017an: 186, 2018an: 158, 2019an: 151, 2020an: 133 19 . halere okzitaniera osozko egunkaririk ez da, astekaririk ez ere (La Setmana desagertu da). Wikipedian okzitanieraz 84.231 artikulu ziren 2018/02/15ean. Artikulu honetan ikusi dugu nola Frantzia metropolitarra hizkuntzaz aberatsa den. Nahiz eta estatu-politika ez onuragarria izan, nahiz kontrako legedia izan, hizkuntza horiek bizitzen jarraikitzen dira. Denak gutxi gorabehera arriskuan dira, baina ez hein berdinean. Batzuek nekez bizirik diraute. Beste batzuek, aldiz, aldeko testuinguruak aprobetxatuz, biziberritze-prozesu bati ekin diote. haien iraunkortasunari dagokionez optimistagoak gara. l errefereNtZIA NAGuSIAk CERqUIGLINI, Bernard (1999). Les langues de France, www.vie-publique. fr/rapport/24941-les-langues-de-france-rapport-au-ministre-de-leducation-nationale-de [Azken kontsulta: 2021-08-15]. COLLECTIVITé TERRITORIALE DE CORSE (2013). Inchiesta sociolinguistica nant'à a lingua corsa: cumpetenze, usi è ripresentazione, Inchiesta sociolinguistica lingua corsa_2013_CTC.pdf [Azken kontsulta: 2021-08-15]. EUROpAKO KONTSEILUA (1992). Eskualdeetako edo Eremu Urriko Hizkun-

	Nahiz eta
	estatu-politika
	ez onuragarria
	izan, nahiz
	kontrako legedia
	izan, denak
	gutxi gorabehera
	arriskuan dira,
	baina ez hein
	berdinean.
	Batzuek nekez
	bizirik diraute.
	Beste batzuek,
	aldiz, aldeko
	testuinguruak
	aprobetxatuz,
	biziberritze-
	prozesu bati ekin
	diote. Haien
	iraunkortasunari
	dagokionez
	optimistagoak
	gara.

BAT Soziolinguistika Aldizkaria 121, 2021 (4) | 79-99 | Andoain (Gipuzkoa) ISSN 2659-5176 / ISSN-L 1130-8435 | Lege gordailua: SS120/90 97 tania 6. AZkeN hItZA y tzen Europako Gutuna.www.euskaltzaindia.eus/index.php?option=-com_liburuak&Itemid=1400&task=hizkuntzaZuzenbidea&lang=eu&-kodea=0602 [Azken kontsulta: 2021-08-15].

Jean-Baptiste "Battittu" Coyos -Frantzia metropolitarreko hizkuntza gutxituen egoera gaur egun