Tanczyć na blokowisku (i w mieście)

Plan tekstu

Wstęp

Taniec i polityka miesjka nie mają nic wspólnego na pierwszy rzut oka. One mogły chociaż się spotkać, a nawet się połączyć ostatnio we Francji. Polityka miejska, wprowadzona od początku lat 1980 pod taką nazwą obejmuje różne aspekty, i jest wielowymiarowy (Anderson, Vieillard-Baron, 2003 ;Chaline, 2003). Pierwszym ważnym elementem tek polityki jest szereg działań architektonicznych oraz morfologicznych mających na celu poprawić substancję mieszkaniową -przez wyburzenie i odbudowę nowych zasobów -lub przestrzeń publiczną. Drugi element, to próba polepszenia sytuacji społeczno-gospodarczej pewnych obszarów miejskich ; stąd wolne strefy miejskie (Coudroy de Lille L., [START_REF] Coudroy De Lille | Specjalne strefy ekonomiczne, wolne strefy miejskie : nowe przestrzeńie w mieście ?[END_REF], pomoc organizacjom społecznymi zaangażowanymi w kulturze i szkolnictwie. Wreście, trzeci wymiar polityki miejskiej ma na cel zbliżyć kulturę do mieszkańców dzielnic tzw. wrażliwych. Kultura w polityce ma formę oferty typu inwestycjnego (np. dotacje do remontu lub budowy domu kultury) lub wydarzeń kulturalnych (wystawa, festiwal, koncert, itd.) [START_REF] Ph | Culture et politique de la ville. Une évalutation[END_REF].

Równolegle, taniec uległ poważne zmienie i na scenie, i na ulicy. W latach 1970 rozwijał się tzw. taniec miejski (hip hop, rap, break...) w dzielnicach bardzo popularnych, jako element "kontr-kultury", w Stanach i potem w Europie (Lafargue de Grangeneuve L., 2008). W tym samym dekadzie, taniec "instytucjonalny" odnowił się pod wpływem inspiracji sztuki akrobatów, cyrku i tańca miejskiego...co spowodował wychodzenie tańca na zewnątrz. A więc w latach 1970 i 1980, kiedy odbywał się festiwal tańca, często rozdzielał się na "on" (na scenie), i "off" (na ulicy) [START_REF] Clidière | Extérieur danse : essai sur la danse dans l'espace public[END_REF]. Taniec jest sztuką która potrzebuje przestreni, w sposób dynamiczny, w ruchu. Dlatego tańczyć na ulicy było innowacyjny, nie tylko dla tańca samego, ale również dlatego, że te akcje artystyczne pozwalają kwestionować znaczenie i funkcjonowanie przestrzeni i architektury : jak działa przestrzeń miejska, jak ciało może nią zajmować, co taniec może w niej przejawiać ? Od lat 1990 niektórzy artyści nabierają szczególną rołę, jako związek między tańcem "od ulicy" i tańcem "instytucjonalnym". Takie postacie jak Kader Attou 1 , Mourad Merzouki2 zostały wybrane na czele ważnych instytucji. Oni dbają o to aby taniec "miejski" nie został zakmnięty w blokowiskach, a także, aby taniec współczesny nie został eksluzywnością dla elity.

Na tym tle, polityka miejska i taniec spotkały się w dwóch ostatnich dekadach, bo taniec na ulicy stanowi ciekawy sposób używania przestrzeni publicznej, w sensie radosnym, artystycznym, a nie tylko. Przestrzeń publiczna ma wiele rozmiary, w czym społeczny. Na przestrzeni publicznej odbywa się najwięcej interakcji społecznych, spontanicznych, zorganizowanych (typu demonstracji politycznych, imprez), lub po prostu we formie przypadkowych spotkań na ulicy. Można obserwować jak w różnych okazjach, przestrzeń publiczna jest spontanicznie zajęta przez wspólnota kiedy tamta czuje potrzebę ujednoliczyć się, w chwilach zbiorowego smutku lub radości. Stanowi wieć świetnym narzędziem w celu doświadczenia "być razem"("vivre ensemble"). Polityka miejska we Francji chce urzeczywistniać i wzmocnić to pojęcie. Na takich założeniach traktowano przestrzeń publiczną od połowy lat 1990, razem z rozwojem tańca, w Lyonie. Ten artykuł ma na cel analizować to doświadczenie jako oryginalny element polityki wobec blokowisk3 .

Defilada : tańczyć na blokowisku, i w mieście

1.1.Co jest Defilada ? W Lyonie odbywa się co dwa parzyste lata od r. 1984 festiwal tańca Biennale de la Danse, pod kierownictwem artystycznym Guy Darmet4 . Ten ważny moment w życiu kultury miasta zawiera liczne wystpienia w największych salach ; zespoły i balety całego świata są zaproszone. Podstawowym celem organizatorów jest popularyzacja tańca, a przede wszystkim tańca współczesnego, obok wszsystkich innych stylów.

Temat Biennale w r. 1996 był Brazylia. Wtedy, Guy Darmet inspyrował się ze sławnej Defilady w Rio de Janeiro, aby stworzyć takie wydarzenie na ulicach Lyonu. Defilada w Rio polega na tym, że przez cały rok, szkoły samby na terenie wielu dzielnic miasta przygotowują "swóją" defiladą ; wielka Defilada jest sumą tych dzielnicowych. Na tym wzorze, pierwsza Defilada odbyła się w Lyonie r. 1996, a była od razu bardzo popularna ; do dzisiaj, Defilada przechodzi co dwa lata w Centrum miasta. Ona wciąź ma na główny cel stworzyć ludzkie, przyjemne i radosne wydarzenie w formie wielkiego festyna, jak mówił Guy Darmet : "Po prostu festyn. Dać i otrzymać. Współuczestniczyć" (Dujardin, 2005).

Po 6 doświadczeniach, trzy cechy charakteryzują Defiladę. To jest po pierwsze wielkie wydarzenie artystyczne. Defilada zbiera około 20 grup które przygotowały choregrafię pod kierunkiem zawodowego artysta przez cały rok. Każda choregrafia jest sama w siebie spektaklem, opowiada historię przez taniec, dla grupy ok 250 tańcerzy ; grupa zawiera też zespół muzyczny, oraz czołg ewentualnie, dla orkiestry. W odróżnieniu od Rio gdzie panuje samba, choregrafie są tutaj inspirowane przez taniec współczesny, chociaż mogą mieszać inne styly. To jest po drugie wydarzenie ludzkie w którym bierze udział teraz około 4500 osób (większość z nich tańczy, inni wykonują muzykę, budują czołg, szyją stroje). Publiczność jest coraz liczniejsza, i wynosiła w 2008 r. 350 tys. osób : pod tym względem, Defilada jest szczytem całego Biennale (Rys. 1). Defilada jest wreszcie wydarzeniem społecznym i politycznym, bo jest integrowana do społeczno-kulturalnego wymiaru polityki mieskiej. Zbieranie uczestniczących nie jest na sto

Rys. 2 Finansowanie Defilady

1.2.Przygotowanie przez cały rok

Defilada nie jest punktualnym wydarzeniem w życiu kultury w Lyonie, lecz również przedsięwzięciem które mobilizuje tysiące ludzi przez wiele miesiące.Po pierwsze, towarzystwo "Le Défilé5 " ogłasza temat i rozdawa wymagania techniczne i artystyczne6 . Przez tą kampanię komunikacyjną, Le Défilé zaprasza szczególnie gminy objęte polityką miesjską. Jesienią, grupy organizują się, szukają artystów, mecenasów, lokalów, i w końcu przedstawia komitetowi projekt artystytyczni i budżet. Za każdym razie, ok 30 grup aplikuje. Od 15 do 20 jest przyjęte, na zasadzie następujących kryteriów:

1. jakość artystyczna 2.jakość partnerstwa, różnorodność społeczna i/albo przestrzenna grupy. Grupa musi gromadzić bogaty wachlarz instytucji, partnerów, w choregrafie muszą brać udział ludzi z różnych dzielnic na terenie gminy lub aglomeracji.

3.Odnowienie. Jury dba o tym, ażeby nie zawsze te same gminy lub dzielnice wróciły w Defiladzie.

4.Wiarygodność budżetu.

Od zimy do lata, grupy ćwiczą. Przez ten długi okres przygotowania artystycznego i materialnego, panowie (często rzemieślnicy na emeryturze) oraz uczniowie szkół zawodowych budują czołg, panie szyją stroje. No, i muzycy ćwiczą, tańczerzy uczą się choregrafię pod kierunkiem jednego lub różnych choregrafów. Próby odbwają się na różnych miejscach, w formie małych warsztatów dzielnicowych ; po kilku tygodniach, zbierają się i ćzwiczą na zewnątrz (na parku, na stadionie, między blokami na osiedlu, itd.). Tylko choregraf i twórcy muzyki czynią to zawodowo i od tego dostają wynagrodzenie finansowe : inni są chętni.

W trakcie festiwalu Biennale de la Danse, jeden dzień jest poświęcony Defiladzie. Wystąpienie toczy się na głównej ulicy Rue de la République, od Ratuszu do Placu Bellecour (rys.4), w samym centrum, na długości ok 3 km, poprzez ok 4 godziny. Wszystkie grupy, po 200-300 osób każda, chodzi tańcząc swoją choregrafię, razem z orkiestrą i z czołgiem na którym stoją muzycy i sprzęt dzwiękowy. Na trasie 3 km, każda choregrafia jest więc powtarzana kilka razy. Dla wykonawców, trudność polega na czasie wystąpienia (oni muszą tańczyć lub grać godzinami bez przerwy). Poza tym, tańczyć na ulicy jest trudniejsze niż w sali (materiał ulicy jest nierówny, publiczność wywołuje radość ale i też tremę). Nareszcie choregrafia nie jest stabilna, lecz chodzi, a prędkość całości musi byż równa, co zależy od 4500 osób razem !

1.3.Układ przestrzenny Defilady

Układ przestrzenny Defilady ma różne skali. Chociaż oryginalnie, pomysł był sformułowany dla aglomeracji Lyonskiej, już od drugiej edycji, czyli w 1998 r., grupy poza aglomeracją aplikowały, co się powtarza w każdym roku7 . Około jedna trzecia grup na każdej edycji Defilady pochodzi z regionu poza aglomeracją, jedna trzecia grup z gmin w aglomeracji (poza Lyonem), a reszta z Lyonu.

Rys. 3 : Defilada w regionie Rhône-Alpes

Opracowanie własne. Zródło : Le Grand Lyon, Le Défilé, 2010

Cel spójności i tożsamości tkwi w pomyśle Defilady od samego początku. Defilada jest wspaniałą okazją zbierania ludzi wokół pozytywnego wydarzenia, i umożliwia wzmocnić tożsamość społeczności aglomeracji dla uczestniczących jak i dla widzów. Defilada jest związana z polityką miejską : ona powinna wzmacniać spójność na skali aglomeraci między obszarami biednymi a bogatymi. Zapraszano na terenie gminy8 ludzi dla których uważano, że doświadczenie to może pomóc w ich wkluczeniem społecznym (matki samotne, osoby starsze, bezrobotni, immigranci, itd.).

Sukces i popularność Defilady przynosi każdemu ogromną satysfakcję. To może być traktowane jako "plus" w życiu osób nie mających trudnych warunków życiowych.Natomiast jest to o wiele ważniejsze dla ludzi którzy przeżywają bezrobocie, czują się na marginesie, itd.

Tabela 1. Festyn a nie tylko : Defilada w polityce miejskiej Cel Działanie SPÓJNOŚĆ i TOŻSAMOŚĆ Tańczą ludzie, które poza tym nie mają okazji się spotykać w mieście.

Wmocnić tożsamość na skali aglomeracji Lyonskiej.

Tożsamość pozytywna (festyn)

Gminy prowadzają mieszanie społeczne i przestrzenne :

-Ludzie z blokowisk + z centrum -Grupy w sieci = gmina "bogata" + gmina "biedna" -Grupy międzypokoloniowe, niektóre z osób. upośledzonych, itd.

WYSOKI POZIOM ARTYSTYCZNY => DUMNOŚĆ i GODNOŚĆ

Defilada = wydarzenie artystyczne publiczne którego sukces prowadza do uczucia dumności i godności dla wszysktich uczestniczących.

Łamanie stereotypów negatywnych wobec mieszkańców pewnych blokowisk lub gmin.

Kadra artystyczna zawodowa (Choregrafowie, muzycy), ostra selekcja grup.

Miejsce Defilady= największa i prestiżowa arteria centrum miasta + 300 000 widzów

INTEGRACJA SPOŁECZNA

Wymogi od uczestniczącyh = skupienie, ponktualność, trwałość.

Bodzieć wkluczenia społecznego. Motywacja dla uczniów szkół zawodowych, bezrobotnych, samotnych matek, itd.

Integracja zawodowa lub edukacyjna

Partnerstwa na terenie = wiele organizacji społecznych, pracownicy społeczni itd.

Źródło : Opracowanie własne Większość dzielnic i gmin uczestniczących w Defilad zawiera blokowiska objęte polityką miejską9 . Aglomeracja Lyonska zrobiła ankietę w 2006 r., aby się dowiedziec o ile Defilada na prawdę objemuje mieszkańców gmin i dzielnic objęte polityką miejską. Wyniki tej ankiety przedstawia rys. 5. W 5 przypadkach, mieskańcy obszarów tak zwanych "wrażliwych" w Defiladzie przekracza ich udział w ludności gminy, co jest uważany jako sukces (zob. na przykład dzielnice Lyonu). W niektórych gminach bywa odwrotnie (Saint-Priest, Vénissieux); trzeba zapamiętać, że nie łatwo jest mobilizować ludzi które są w trudnych warunkach społecznych, życiowych, przez cały rok. Niektóre, a zwłaszcza kobiety, rezygnują, w obawie przedstawić się w centrum samego Lyonu. 

Defilada a polityka miesjka na skali gminy : Bron

Bron (36 tys. Mieszkańców), na wschodzie od miasta Lyonu, należy do gmin które od początku silnie angażują się w Defilad. Gmina cierpi od fragmentacji społecznej i przestrzennej (rys. 6). Społecznej, bo centralne dzielnice w gminie, nie daleko od wielkich szpitalów, są zaludnione przez emerytów, kadrę medyczną i liczą duże wille. Obok nich stoją dwa blokowiska objęte polityką miejską. Jedno jest publiczne, typu HLM (Bron Parilly), podczas gdy drugie jest wyłącznie prywatne, a więc pozbawione z pomocy publicznej (Le Terraillon jest tzw. zdegradowaną współnotą mieszkaniową). Razem, te blokowiska gromadzą 40 % ludności gminy. Fragmentacja przestrzenna nie pomaga w spójności społecznej ; jest spodobowana przez skrzyżowanie autostrady do Alp (A 43) a obwodnicę w gminie : razem ok 300 tys. samochodów jeździ codziennie na tych trasach.

Rys. 6 : Terytorium gminy Bron

Opracowanie własne.

Około 400 osób bierze udział w Defiladzie, w balecie lub w orkiestrze ; w dodatku, 100 do 200 osób robi kostiumy i czołg. 5 pracowników w gminie skupia się nad tym przedsięwięciem na terenie. 37% z uczestniczących w 2006 r. przechodziło z blokowisk, czyli prawie tyle co ich udział w ludności ogółem (41%). Bron jest gminą, która najwięcej inwestuje w Defiladzie, bo 130 tys. € w 2010 r., czyli 0,24% swojego budżetu. Cieszy się z tego, że od początku Mourad Merzouki stwarza choregrafię zespołu Bron, z wielkim sukcesem. Osobowość pana Merzoukiego, jego zdolność do zaangażowania ludzi w Defiladzie jest ważnym elementym w budowaniu tego sukcesu. Dlatego rada gminy postanowiła założyć w r. 2010 nowe miejsce poświęte tańcowi hip hop, pod nazwą Pôle Pik, na przeciwko jednego blokowiska (rys. 6). Ma one być miejsce twórczości, rozwoju, i kształcenia choregraficznego dla tańca "miejskiego", na skali ogólnokrajowej.

Rys. 7 : Defilada na ulicy République, 2010

Zd. : L.Coudroy

Wnioski

Ten festyn miejski jest więc teraz ważnym wydarzeniem które co dwa lata gromadza ludność całej aglomeracji na najbardziej prestiżowej ulicy miasta (Rys. 7). Cel wspólnej identifykacji wydaje się zdecydowanie spełniony. Służy też obraz i wizerunek miasta, tak jak inne wystąpienia w ramach Biennale de la Danse. Ale ma coś więcej, w porównaniu z innymi wydarzeniami tego festiwalu : zbiera ludzi z całego regionu, a wsród nich ludzi wychodzących się od gmin i blokowisk cierpiających ze złego wizerunku. Nie tylko ankiety statystyczne, ale też wywiady z przedstawicielami tych gmin, oraz z uczestniczących samych pokazują jak ważne jest to wydarzenie w budowaniu lepszej spójności społecznej i przestrzennej. Dlatego jest właśnie finansowane głównie od zródeł budżetowych polityki miejskiej. Na przykładzie Bronu, możemy też obserwować, że wydarzenie artystyczne i społeczne stanowił bodźcem rozwoju lokalnego, bo od niego wychodził projekt infrastruktury kulturalnej. Oczywiście, Defilada nie rozwiązuje wszystkich trudności w przedmieściach Lyonu, ale nie jest bez sktuktu w atmosferze społecznej, a co widać tylko dzień co dwa lata ma pozytywne wyniki na co dzień na terenie. 

Piśmiennictwo

  Tanczyć na blokowisku i w mieście.............................................................................................. 1 Wstęp .......................................................................................................................................... 1 1. Defilada : tańczyć na blokowisku, i w mieście ...................................................................... 2 1.1.Co jest Defilada ? ............................................................................................................... 2 1.2.Przygotowanie przez cały rok......................................................................................... 4 1.3.Układ przestrzenny Defilady.......................................................................................... 5 2. Tańczyć, impreza, festyn, a nie tylko.................................................................................... 6 3. Defilada a polityka miesjka na skali gminy : Bron................................................................. 8 Piśmiennictwo ........................................................................................................................... 10

  mieszkającej na obszarze objętym polityką miejską % uczestniczących w Defiladzie i pochodzących z tej gminy i mieszkających na obszarze objętym polityką miejską Rys. 5 : Defilada jako narzędzie polityki spójności miejskiej Opracowanie własne. Zródło : Le Grand Lyon -Allies PLIE de Lyon -2006

  Anderson A., Vieillard-Baron H., 2003, La politique de la ville : histoire et organisation, Ed. ASH, Paris.Chaline Cl., 2003, Politique de la ville, Que-Sais-je, Paris.

  

  

  

Dyrektor Centre Chorégraphique National w La Rochelle od r.

Dyrektor Centre Chorégraphique National de Créteil od r. 2009. Kader Attou i Mourad Merzouki, urodzeni w aglomeracji Lyonu, załozyli razem zespół Accrorap w r. 1993.

Artykuł ten był przygotowany za pomocą wywiadów z głównym organizatorem Le Défilé (Le Grand Lyon), na gminie Bron (wydział życia kulturalnego) oraz na podstawie materiału statystycznego udostępnionego przez Le Grand Lyon, w marcu 2010 r.

W latach nieparzystych odbywa się Biennale Sztuki Wspłółczesnej.

Le Défilé jest komórką dwóch osób, włączoną do Le Grand Lyon.

Między innymi dotyczą minimalną liczbę uczestniczących w każdej grupie, maksymalną prędkość choregrafii, itd..

Mogą aplikować tylko grupy pochodząc od regionu Rodan-Alpy

Pracownicy z urzędu gminy organizują zebrania informacyjne w domach kultury, w wybranych liceach, spotykają przedstawicieli różnych organizacji społecznych będąc codziennie w kontakcie z osobami w trudnych warunkach społecznych.

Blokowiska pod kontraktem CUCS : Contrat Urbain de Cohésion Sociale, od r.2007.