Od euroregionów do makroregionów: rozsądny krok?

Z perspektywy Zachodnio-Śródziemnomorskiej

Wprowadzenie

Strategie makroregionalne Unii Europejskiej ( ) zostały stworzone jako nowe instrumenty współpracy terytorialnej. Strategie te muszą integrować wszystkie dostępne zasoby i programy w ramach spójnych, transnarodowych obszarów geograficznych: unijne fundusze strukturalne, inne terytorialne programy współpracy oraz krajowe, lokalne i transnarodowe projekty, zarówno publiczne jak i prywatne inicjatywy, itp. Oczekuje się, iż strategie te ukażą funkcjonalną i polityczną złożoność makroregionów i poprawią polityczną efektywność poprzez elastyczne podejście, bez potrzeby tworzenia nowych instytucji i źródeł finansowania 1 .

Takie podejście terytorialne przywołuje na myśl koncept "mega regionu" tj. transnarodowej jednostki terytorialnej "skali mezo", położonej w środku ponadnarodowego "regionu" takiego jak , Ameryka Północna, Mercosur, Azja Wschodnia 2 . Ponadto, skala makroregionalna była już przedmiotem refleksji przy okazji kwestii terenów transnarodowych tworzonych od połowy lat dziewięćdziesiątych w wymiarze " " europejskie go programu współpracy terytorialnej lub w innych organizacjach współpracy takich jak Benelux, Grupa Wyszehradzka, Rada Nordycka, Partnerstwo Euro-śródziemnomorskie.

Podczas gdy oczekuje się, że strategie makroregionalne pozytywnie przyczynią się do europejskiej współpracy terytorialnej, podnoszona jest kwestia w jaki sposób strategie te mogą efektywnie kooperować z organizacjami, które dotychczas były uważane za te z największymi sukcesami w dziedzinie współpracy terytorialnej -transgranicznymi organizacjami współpracy znanymi jako "euroregiony" 3 . Jeszcze na początku lat dzie-W jaki sposób strategie mogą efektywnie kooperować z organizacjami? więćdziesiątych istniało około 30 organizacji tego typu, teraz ich liczba wzrosła do 100. Sama Polska graniczy z 15 euroregionami, co dało podstawy do założenia stowarzyszenia polskich euroregionów. W ramach Zachodnio-Śródziemnomorskiego makroregionu, możemy zastanawiać się czy dwa istniejące na tym obszarze euroregiony: Euroregion Pireneje-Morze Śródziemne i Euroregion Alpy-Morze Śródziemne mogą być uważane za kamienie milowe w konstytuowaniu strategii makroregionalnej dla tego obszaru. Współpraca kulturalna jest ciekawym przykładem, by przeanalizować tą kwestię -pośród wielu strategii politycznych, które zostały rozwinięte na polu euroregionów, kultura zaznacza się jako jeden z głównych aspektów współpracy. Najnowsze badania pokazują, iż kultura i turystyka są ulubionymi tematami współpracy transgranicznej 4 .

Współpraca kulturalna: w kierunku makro-regionalizacji?

Euroregion Pireneje-Morze Śródziemne został powołany do życia w 2004 roku, przez francuskie regiony Langwedocja-Roussillon, Midi--Pyrénées i autonomiczne społeczności hiszpańskie Aragonia, Katalonia i Wyspy Baleary. Kultura została tam głównym tematem współpracy dzięki konkretnej strategii, która zawierała portal internetowy, zaproszenia do projektów i coroczne fora kulturalne. Kultura stała się także pierwszym zakresem działalności Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej ( ) założonego w 2010 roku celem wzmocnienia struktury i zarządzania euroregionu 5 . Euroregion Alpy-Morze Śródziemne stwo- W tym kontekście różne elementy wskazują na to, iż interakcja pomiędzy tymi euroregionami może pomóc we wdrażaniu strategii makroregionalnej, w szczególności jeżeli kultura stanie się podstawą do współpracy 6 : euroregiony obejmują centralne tereny obszaru Zachodnio-Śródziemnomorskiego z osią Barcelona-Marsylia-Genua i regionami metropolii Tuluza-Lyon-Turyn, które stanowią homogeniczne jednostki terytorialne takie jak: "North of Southern Europe" 7 lub "Golden Mediterranean Belt" 8 ; już dziś istnieją na omawianych terytoriach programy współpracy, które mogą zostać zintegrowane ze strategią makroregionalną: europejski program współpracy , współpraca Rodan-Alpy/Katalonia w ramach programu stowarzyszenia "Four Motors for Europe", Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego; te dwa euroregiony pokazują geograficzno-kulturalny potencjał współpracy: transnarodowe więzi w sferach historii i tożsamości, wspólne obszary "kreatywnej doskonałości", które zostały już zmobilizowane w strategiach kulturalnych euroregionów, na przykład w dziedzinie przemysłu audiowizualnego; przykład tych dwóch euroregionów obrazuje pierwszy krok w kierunku współpracy, podjęły się one wspólnego udziału w Tygodniu Regionów -Open Days w Brukseli w ramach konsorcjum "Euroregiony dla integracji terytorialnej" w latach 2009, 2010 i 2011. 

Granice Realpolitik

Mimo, że interakcje w ramach makroregionu pomiędzy euroregionami Pireneje-Morze Śródziemnomorskie i Alpy-Morze Śródziemne mogą dowodzić istnienia możliwości zbudowania Zachodnio-Śródziemnomorskiej strategii makroregionalnej, jest kilka elementów, które pokazują pewną rozbieżność pomiędzy teoretycznym i praktycznym poziomem 9 .

Niektórzy obserwatorzy kwestionują trafność strategii makroregionalnej dla tego terenu: czy dzięki strategii zostanie rzeczywiście wzmocniona współpraca, czy jej działania niosą jakąś wartość dodaną i czy strategia w odpowiedni sposób wpisuje się w specyfikę współpracy terytorialnej w obszarze śródziemnomorskim? Druga kwestia to ewolucja obu euroregionów, która pokazuje, jakie trudności mogą one napotkać. W Euroregionie Alpy-Morze Śródziemne cała współpraca została spowolniona z powodu zmian politycznych we włoskich regionach. Prezydent Piemontu wybrany w 2010 roku i wspierany przez skrajnie prawicową partię Lega Nord, zadeklarował, iż współpraca w ramach euroregionu nie jest już priorytetem. W euroregionie Pireneje-Morze Śródziemne ostatnie cięcia budżetowe i zmiany polityczne mogą mieć wpływ na podejście do tej współpracy i cele euroregionu.

Interakcja pomiędzy euroregionami może pomóc we wdrażaniu strategii makroregionalnych, zwłaszcza gdy kultura jest uważana za bazę do współpracy François Alfonsi, The evolution of EU macroregional strategies: present practice and future prospects, especially in the Mediterranean, European Parliament, Committee of Regional Developement, 2012, p. 25.

:

Rozwijanie nowych instrumentów współpracy terytorialnej na skalę transnarodową może umożliwić następny krok w zakorzenianiu w terytoriach. Ten sukces może zostać osiągnięty w oparciu o wcześniej rozwinięte programy współpracy, w szczególności o wymiarze transgranicznym i w sektorze kultury. Niemniej jednak prawdziwa wola polityczna i zaangażowanie są kluczowymi gwarantami efektywności tych instrumentów. W drodze do osiągnięcia tego, eksperci do spraw planowania i liderzy polityczni powinni razem pracować, by osiągnąć równowagę między spełnianiem oczekiwań obywateli a nadawaniem trendów meta-geograficznym projektom. 

  roku, skupia francuskie regiony Rodan-Alpy i Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże z włoskimi regionami Piemontem, Ligurią i Doliną Aosty. Partnerzy założyli program kulturalny oparty na nawiązanych kontaktach w dziedzinie sztuk wizualnych i organizacji wydarzeń kulturalnych promujących euroregion.

. 2 .

 2 Istniejące i potencjalne obszary strategii makroregionalnych : Research News 2/2010, p. 3. www.bbsr.bund.de . 1. Euroregiony na granicach Polski / : www.euroregion-silesia.pl :

›

  Wykładowca nauk planowania i europeistyki na Uniwersytecie Lille 1, oraz badacz w centrum . Wcześniej pracował dla francuskiego Ministerstwa Kultury i instytutów kultury za granicą (Maroko i Czad), oraz był asytstentem na Uniwersytecie w Tuluzie. T. Perrin posiada doktorat z nauk politycznych uzyskany w Instytucie Nauk Politycznych w Grenoble; jego rozprawa doktorska dotyczyła polityki kulturalnej i współpracy w ramach euroregionów. W 2011 roku był pracownikiem naukowym na Uniwersytecie w Barcelonie. Obecnie jest ekspertem w Compendium of Cultural Policies and Trends in Europe oraz członkiem , Europejskiego Stowarzyszenia Badaczy Kultury.Jego badania i nauczanie dotyczą z jednej strony polityki kulturalnej i współpracy w tej dziedzinie, a z drugiej regionalizmów i współpracy terytorialnej. Jego prace zostały opublikowane w licznych periodykach i książkach. W 2011 roku otrzymał nagrodę w kategorii komparatywnych polityk kulturalnych im. Marka Schustera oraz nagrodę w konkursie na pracę doktorską Komitetu Regionów. W 2012, Rada Miasta Tuluza przyznała mu nagrodę "chercheur novélisé" podczas festiwalu nauki i wiedzy.

. 4 .

 4 Euroregion Pireneje-Morze Śródziemnomorskie/ : www.medalp.eu . 3. Euroregion Alpy-Morze Śródziemnomorskie / : Marie-Laure Malaval, Uniwersytet Toulouse-Jean-Jaurès

Hugues de Jouvenel, Maria-Àngels Roque (dir.),

  

	Catalogne à l'horizon 2010,
	Barcelone/Paris: Institut	
	catala d'estudis mediterranis/
	Economica, 1994, p. VI.	
	Guy Baudelle, Jean Ollivro
	Catherine Guy, Les scénarios de
	l'espace européen, in Baudelle &
	Castagnède (dir.), Le Polycentrisme
	en Europe. Une vision de l'aména-
	gement du territoire européen,
	Editions de l'Aube/	, 2002,
	p. 130.	

6 Thomas Perrin, Culture et Eurorégions. La coopération culturelle entre régions européennes, Éditions de l'Université de Bruxelles, 2013

-

Stefanie Dühr, Mer Baltique, Danube et stratégies macro régionales: un modèle de coopération transnationale dans l'UE ?, "Notre Europe Études & Recherches", °86

, 2011. 2 Richard Florida, Tim Gulden, Charlotta Mellander, The rise of the mega-region, "Cambridge Journal of Regions, Economy and Society", Volume 1 Issue 3, November 2008, p. 459-476 3 Francesc Morata, Euroregions i integració europea, Documents d'Anàlisi Geogràfica.Vol. 56, °1, 2010, p. 41-56