Marie-Jeanne Verny 
  
Escrituras 
  
Escrituras femininas de l'après 68

ou non, émanant des établissements d'enseignement et de recherche français ou étrangers, des laboratoires publics ou privés.

Lo contèxt politic e literari

Las annadas 60, un pauc abans lo tèrra tremol de 1968, son per lo moviment occitan aquelas del viratge politic e economic de bona part dels actors, a l'entorn de la creacion de Comitat Occitan d'Estudis e d'Accion (en 1962) e de la revista Viure (nascuda en 1965). Son tanben aquelas de l'espelison de la novèla cançon occitana e del teatre d'intervencion (d'abòrd lo Centre Dramatic Occitan de Tolon, bailejat per Andrieu Neyton, puèi lo Teatre de la Carrièra, e mai lo Teatre dels Carmes de Benedetto en Avinhon). La creacion occitana aguèt aital l'escasença de rescontrar un public nòu. De notar pasmens qu'aquel renovèlament prenguèt plaça après l'espelison, après-guèrra, d'una creacion poetica novèla que trobèt dins la colleccion « Messatges » de l'IEO un luòc d'expression. Tot aquel contèxt es estat finament analisat per Felip Martel dins un article (ara en linha) de la revista Terrain 1 titolat : « Révolutionnaire ou nationaliste ? La poésie occitane après 1968 ». Martel i analisa lo contengut politic d'aquela creacion, entre engatjament de classa (defensa del pòble) e engatjament nacionalitari (defensa d'un pòble).

De qu'es la plaça de las femnas dins aquel moviment nòu 2 ? Podèm pas dire que la paritat siá respectada entre òmes e femnas creators… Abans 1968, una sola femna dins la colleccion « Messatges » de l'IEO : Suzana Vincens 3 , escais-nom d'Andrée-Paule Lafont, que cal pasmens sotlinhar lo ròtle que joguèt, a costat de son espós, dins l'aparelh editorial de las annadas 50-60. S'entrevava amb el de la colleccion « Messatges », e mai son nom apareguèsse gaire, e publiquèt en cò dels Éditeurs Français Réunis una de las antologias de literatura occitana del sègle vint las mai legidas, amb un prefaci d'Aragon 4 . E après las annadas 60 ? Per cubar la plaça nòva presa per las femnas, nos podèm clinar sur tres elements : lo teatre, la novèla cançon, la poesia.

1-Lo teatre

La fin de las annadas 60 e las annadas 70 son las del succès popular del teatre d'intervencion militanta. Succès 2 Metèm a despart d'aquela reflexion Marcèla Delpastre, mai que mai perque son òbra de creacion se bastiguèt dins la talvèra de l'occitanisme revindicatiu, çò qu'es pas lo cas de las femnas consideradas aquí, escriveiras, cantairas, femnas de teatre que son òbra se bastiguèt dis lo vam d'un moviment e en ligason amb el. 3 Suzana Vincens Lis uelhs e son reiaume: poëmas, IEO, coll. « Messatges », n° 22, 1956. 4 Andrée-Paule Lafont, Anthologie de la poésie occitane : 1900-1960, préface Aragon, Paris, Les Éditeurs Français Réunis, 1962. que se manifestava, cada estiu, a Avinhon, dins lo Teatre dels Carmes, ont Andrieu Benedetto organizava una setmana occitana. Mas se manifestèt tanben per las representacions nombrosas, mai que mai dins lo Sud occitan, del Teatre de la Carrièra qu'experimentèt non solament de novèlas practicas teatralas, mas tanben un rapòrt nòu al public (teatre de carrièra, precisament, e pas de sala d'espectacle, preparacion de las pèças per un trabalh de terrenh). Las femnas i tenián son ròtle, de segur, e mai, après la pèça Mort et résurrection de Monsieur Occitania, i aguèt La fille de Monsieur Occitania 5 , biais d'afortir publicament la plaça especifica de las femnas. E pasmens, qualques annadas pus tard, las filhas de la Carrièra, mai que mai Anneta Clement, Catarina e Maria Elena Bonafé, sentiguèron lo besonh d'anar mai luenh. Segon elas, lo tèxt de La fille de Monsieur Occitania èra pas estat pensat ni escrich per las femnas (lo tèxt es efèctivament de Claudi Alranc, l'animator principal del Teatre de la Carrièra) e caliá qu'aquestas trobèsson sa votz e que la portèsson sus la scèna. D'aquí nasquèron quatre peças : Saisons de femmes, Le miroir des jours, Chants de la Galina, Porte à porte, regropadas sota lo títol L'écrit des femmes. Paroles de femmes des pays d'oc 6 . Per l'escritura d'aquelas pèças, lo trabalh de terrenh acostumat del Teatre de La Carrièra foguèt fach : enquistas sul terrenh, escambis amb de femnas de mantun endrech, sesilhas de trabalh collectiu amb de convidadas exterioras al teatre7 … La primièra pèça, subretot, aguèt un grand restontiment. A travèrs lo recit de vida d'Aureta, lo personatge principal, èran mostrats sus scèna totes los estereotips que bastissián l'agach sus las femnas e mai l'astrada d'aquestas. E a la fin, Aureta laissava comprene que, d'ara en dabans, anava seguir son camin.

2-La cançon

La novèla cançon occitana aguèt sas cantairas. La mai coneguda, de segur, es Maria Roanet, que metèt a son repertòri de cançons de revindicacion occitanista, bastidas mai que mai a l'entorn d'una relectura de l'istòria, d'aquí de cançons sus la crosada contra los Albigeses o sus la revòlta dels vinhairons en 1907. Mas l'especificitat d'una votz feminina apareis tanben, per exemple, dins de cançons ont es evocada la maternitat coma « Mon topinon » 8 , e 1907 es evocat a travèrs la figura de Cecília, joventa tuada pendent una manifestacion a Narbona 9 . Sota lo labèl Ventadorn, se tròban 6 disques de Maria Roanet. Un tèxt d'ela (paraulas e musicas), « Me sovèni » 10 es plan emblematic de çò que poiriam sarrar d'un occitanisme militant (remembres de l'istòria) portat per una votz feminina : Autras voses de femnas de las annadas 70, Josiana Vencenzutto, Rosina de Pèire e sa filha Martina, que cantan totjorn, Ròsamonda, o encara Jacmelina… Es a dire a quicòm pròche una sus sièis de l'ensemble dels noms de cantaires 14 …

3-Poesia e pròsa

13 Solstici, La Crida, III, 1969 14 Se pòt trobar una discografia complèta a la fin del libre de Valérie Mazerolle, La chanson occitane. 1965-1997, Presses universitaires de Bordeaux, 2008. Poesia e cançon son fòrça ligadas dins aquela temporada e la novèla cançon foguèt lo veïcul de la poesia occitana. Dins lo biais de cantar, l'acompanhament musical èra d'una granda sobrietat e lo tèxt èra mes en abans, d'aquí lo trabalh de memorizacion d'unes grands tèxtes poetics que permetèt la novèla cançon occitana, a començar per Lafont e Bodon.

Mas l'après-68 foguèt tanben escasença de l'espelison d'una novèla escritura poetica, çò que mòstra plan l'article de Felip Martel ja citat. Aquelas òbras novèlas apareisson dins la colleccion « 4 vertats », creada per Joan Larzac, que deviá permetre l'espelison d'una poesia-tract, que sa tòca militanta èra clarament afortida. Se rescontran tanben dins las revistas Viure, ja evocada, e Obradors15 . Bona part son estadas recampadas dins l'antologia bilingua de Maria Roanet, venguda un obratge de referéncia : Occitanie 1970. Les poètes de la décolonisation 16 . 26 noms d'escriveires (o cantaires) son recampats a la fin, unencament aqueles qu'an publicats libres o disques. Dintre aquestes, una sola femna : Rosalina Ròcha… Se comptam aqueles qu'an pas res publicat al moment que se compausa l'antologia, son 36 noms qu'apareisson, qu'al dintre i trobam doas autras femnas : Marisa Ros 17 e Coleta Derdevet… Una ponhadeta de paginas per l'escritura feminina… Mema raretat dins las doas revistas citadas. Es Rosalina Ròcha qu'es la mai sovent presenta, Marisa Ros o es un pauc mens per çò qu'es de son òbra de creacion, mas dona de tèxtes de reflexion. D'autres noms i apareisson, coma aquel de Miquela Stenta o d'Elena Gracia, que venguèt a l'occitanisme dins las annadas 40. Aquela militanta del sector pedagogic de l'IEO i dona doas novèlas dins los nunèros 7 e 8 de 1966. De notar que l'expression en pròsa es una excepcion dins los supòrts que ne parlam. Rai qu'es estat totjorn mai aisit, per las lengas minoritàrias e per los escriveires que se cèrcan, e pas solament per las femnas, de començar per la poesia. De remarcar tanben que las femnas, a l'excepcion de Marisa Ros, son absentas de la redaccion dels tèxtes de reflexion que publica Viure… Autra remarca : se Colette Derdevet publiquèt, entre 2007 e 2011, tres libres de poesia illustrats, èra demorada muda fins aquí. Miquèla Stenta tanpauc s'exprimiguèt pas mai coma creatritz e Rosalina Ròcha sortiguèt de la scèna de l'escritura occitana après son darrièr libre publicat en 1994 e una novèla en 1996… Es pasmens d'ela qu'avèm sovetat de parlar aquí. Son òbra publicada es relativament abondosa, e son ròtle dins l'edicion contemporana foguèt dels importants puèi que bailejèt, de 1980-1985, la revista de creacion e de critica Jorn.

4-Rosalina Ròcha

4.1-Itinerari biografic

Nasquèt en 1946 a Alès, dins una familha modèsta d'obrièrs agricòls de las environas d'Uzès. Sos parents, que descriu coma amaires e atentius, èran d'enfants de l'assistància. Son paire, obrièr agricòla, èra menat sovent a cambiar de mèstre e mai d'ostal.Una familha unida, tant amb los parents qu'amb lo demai de la fratria. Faguèt d'estudis de letras a Montpelhièr e se i trobèt mesclada amb lo revolum de 68. Los azards de la vida faguèron d'ela una barrutlaira, per causida o per fòrça. A la debuta de las annadas 70, se trobèt dins lo Cantal, coma mèstra auxiliària de francés, pendent que son espós montava de corses d'occitan dins los licèus de Sant-Flor e de Murat. Puèi davalèron totes dos dins Gard, ont exerciguèron lor mestièr d'ensenhaires dins d'establiments privats, abans de partir dins Gèrs a la debuta dels ans 90. Viu ara dins lo Peiregòrd, pròche d'un sit preistoric important.

Son òbra publicada es relativament abondosa mas en granda part esparpalhada. Ai ensajat de ne faire l'inventari que se tròba dins la bibliografia a la fin de l'article ont ai tanben ensajat de recensar los qualques articles critics sus l'òbra.

Sos primièrs tèxtes pareguèron en 1969, dins la revista

Obradors, bailejada per lo Centre d'Estudis Occitans de l'Universitat Paul-Valéry de Montpelhièr. Un de sos libres, Lo babau, la romèca e la television, rescontrèt un lectorat relativament important. En revenge, foguèt maucorada, coma mantun, per l'insufiséncia de la lectura critica de sas òbras ulterioras. Se descorèt de l'escritura dins la solesa. S'ensajèt un temps a l'escritura en francés. Puèi renoncièt a cercar d'èsser publicada. L'oportunitat d'aquel article me permetèt de legir d'un lanç l'ensemble de l'òbra de Rosalina Ròcha, dont una part demorada manescricha. Me mainèri que s'ameritariá, aquela òbra, una lectura critica que coneguèt pas que per tròces.Seriá necite de faire un trabalh de fons sus los motius que percorrisson l'òbra, sus las formas que pren aquesta, sus son evolucion al fial de las 30 annadas que se publiquèt. Aquelas reflexion se vòlon son qu'un primièr esboç.

4.2-De qualques motius de l'òbra

Rosalina Ròcha escapèt pas, dins las annadas 60, a l'expression dels tèmas occitanistas del temps, e, mai largament, a las allusions als eveniments de 68. -Dins lo segond recuelh publicat : Òm sap pas coma, los poèmas « La gàbia » (p. 5), « Amen » (p. 7), « No man's land » (p. 10), « La maquina » (p. 24), « Pòble del Vietnam » (p. 29), de segur que devon fòrça a las tematicas libertàrias de 68, coma als motius occitanistas d'un país raubat e de segur, a las idèas internacionalistas del temps.

Sembla pas, pasmens, que se pòsca redusir, l'òbra de Rosalina Ròcha, a aqueles motius. D'unes perdurèron, coma la dubertura internacionalista que se legís, per exemple, dins lo poèma « Azadi », que claus lo recuelh Las Renadivas (1981) e remanda a la situacion de las femnas d'Iran après la revolucion islamica :

Azadi Azadi 19Lo chadòr aparaire de cobesiá gardafemna sosten de vertur amaga-misèria Mas entravaca l'èime e lo còs tengut de dents clava los pòts Mas s'agís subretot aquí de l'expression d'una fraternitat universala que se marida amb una solidaritat prigonda d'una femna a regard d'autras femnas.

Escritura feminina ? A condicion de pas veire dins aquel qualificatiu un caractèr reductor, òc, que se pòt legir dins l'òbra l'agach d'una femna sus ela e sus d'autras caras de femnas demultiplicadas coma un caleidoscòp que cada figura nòva que dessenha fa sens. Çò que l'òbra mòstra, es a l'encòp las opressions patidas, e lo voler ferotge de libertat que se legissiá ja dins lo poèma « No man's land » 20 : Coma la d'un grum ma pèl es tendida sus ma vida coma una tela a palpas me soi desplegada Dròlla de l'obrièr orfanèl l'avenidor encara endarrièr vint ans d'escòla e sens mestièr partirai a l'estrangièr Ma lenga del passat serà la de la revòlta per dire mon païs despaïsat mon còr esquintat Ma cara de femna quora l'òme jòga amb nòstra vida serà pas sa monina son pausador soi druda me cargarai de ma destinada M'estaquèron una estela sus l'esquina ai pas de luòc pas de païs per me pausar ma pèl es negra contra lo cèl tirarai l'òme de ma costèla Lo besonh de la femna de s'afortir coma èsser liure es sovent mes en relacion amb un estatut social : « Dròlla de l'obrièr orfanèl », aital se designa la votz poetica del poèma « No man's land ». La situacion dels enfants abandonats, qu'èra aquela dels parents de l'autora, es sovent evocada dins l'òbra, a travèrs mantuna figura compausada a partir dels recits entenduts dins l'enfança. Un poèma del recuelh Òm sap pas coma es sonat « Assistença publica » : L'estatut d'obrièr agricòl del paire, qu'anava de plaça en plaça a l'agrat dels patrons mai o mens corrèctes, es evocada dins lo polit poèma en pròsa « paraulas al ventre » :

Dins un ostal rabinat de garriga, un ostal bas de pèiras desparièiras amb lo palhièr e l'òrt darrièr. Jogaràs amb plumas de gal e socas de vinha.

Mon pichon del ventre avèm lo temps. Se demesiràn pas las parets espessas de ton ostal. La vinha la podaràn ton paire amb mon paire qu'autre temps podèt las vinhas estrangièras.

Lo desir d'un ostal travèrsa tota l'òbra. E es pas un azard que lo primièr recuelh se sonèsse « D'ont siás ? ». Aquí la debuta del poèma eponim : Sovent los tèxtes dison un desir de revòlta violenta. E se diriá que los silencis que marcan las astradas de tant de an una mena de revenge fantasmatic dins de scènas coma la qu'es contada dins la pagina en italic que seguís la novèla « Un estiu », çò qu'es pas un azard :

Cada nuèch me negui dins una bacina de sang de pòrc. L'ausissi que lo sagnan plan planeta. Sa garganta batega. Sos uèlhs reprovaires me taravèlon. Arpategi dins sa sang. Me quilhi en udolant. Mam' me ven portar de tisanas redolentas. M'assola dins sos braces. Me breça d'oradas.

[…] (Sandrina, de qué te faguèron ? Diguèri res, Sandrina, diguèri res.) Ara escota e agacha, calhat, aquel mond que fan de bèlsbèls a la camerà. Una freg dardalha d'aquel blòt central, fautuelh, òme, tauleta, television, òme, telé… Cluqueja una lutz, blau, blanc, blau, blanc. Ausissi tornar la gingolada de la bèstia. Preni balanç e tombi sus eles. Grafinhi de caras, mossegui, escupissi, Mandi de còps de pè, de ponh, fins que pete la bomba de veire. Gingoli de plaser en lipant la sang que regoleja suls eslaps fregs. 28 Aquela violéncia giscla de mai d'un tèxt ont los imatges de nafradura, de viòl, de mòrt, traversan las paginas. Lo títol del darrièr libre publicat, Lo Viòl de la hemna mòrta, es significatiu. L'emplec de la forma gascona s'explica aquí per l'omofonia, dins lo manescrich d'aquel recuèlh bilingue, amb un segond títol francés qu'èra : Le Viol de la haine morte… Demòra encara de faire un trabalh de fons sus l'òbra tota. Me soi contentada aquí de donar qualques dralhas que donaràn enveja, o espèri, de la tornar legir. Come ne pòdon donar enveja aquelas linhas de Felip Gardy :

Yves ROUQUETTE, La nouvelle chanson occitane, Toulouse, Privat, 1972 

1

  Escrituras femininas de l'après 68Maria-Joana Verny, RedOc / LLACS. Universitat Paul-Valéry Montpelhièr. [in Actes de la 37 ena Universitat occitana d'estiu -2013-, Nîmes, MARPOC / IEOGard, 

Maria

  Roanet cita de poèmas d'ela dins son antologia Occitanie 1970, les poètes de la décolonisation, mas es per error que los localiza dins lo primièr recuelh, aquel de 1969, D'ont siás ? En realitat, los tres tròces recampats dins l'antologia son pas dins lo recuelh de 1969. Per los retrobar, amb de modificacions importantas, cal anar quèrre lo primièr ensemble de poèmas publicats en 1969, dins la revista Obradors, ont figuran los fragments 1 e 2. Avèm pas retrobat enluòc traça d'una autra publicacion del tresen fragment. Los tèmas occitanistas d'aquelas annadas, los cal anar quèrre dins tres endreches : -Dins lo primièr poèmaeponimdel recuelh D'ont siás ?, que s'acaba aital : Diga me diga me Sabes Occitánia 18 Occitánia vesi pas -Dins l'ensemble publicat per Obradors, que comença per una version sensiblament diferenta d'aquel poèma : « D'ont soi ». Vaquí lo darrièr poèma d'aquel ensemble : Es un poëma sus una paret fa nàisser sus las pòtas escarraunhadas un sorire roge del sang que davala d'un còp de matraca.

  Me sovèni del bonur Del pòble liure que fa fèsta Cada naissença es un lençòl que se desplega E cada mòrt un pauc de nèu Que fond sul còr. Me'n sovèni. E cada mòrt un pauc de nèu Agètz pas paur. Me'n sovèni. D'autras cantairas nasquèron tanben dins aquelas annadas : la Provençala Miquèla, qu'enregistrèt tres disques en cò de Ventadorn entre 1974 e 1984 e que contunha totjorn, après un passatge per la television (Emission Vaquí, de FR3 Marselha). Nicòla, provençala tanben, enregistrèt 2 disques. La cobèrta del segond, Leissem lei escapar 11 , representa una boca de femna tancada per un cadanàs… Messatge clar… Es dins aquel disc que Nicòla interprèta un tèxt de Rosalina Ròcha : « L'esluciada » 12 . La Lengadociana Clàudia Galibèrt (dos 33 t. en 1977 e 1978), votz originala ailàs amudida, mesclava dins son repertòri de tèxtes sieus, d'una granda sensibilitat, cançons de lucha e de tendresa, amb de tèxtes de poètas contemporans coma Leon Còrdas o Max Allier. Professora d'espanhòl, Clàudia Galibèrt aviá una afinitat particulara per aquel país que patissiá encara lo jog franquista, coma o exprimís aquel extrach d'un long tèxt de Max Allier :

	Me sovèni de l'espèr
	Del pan rar, de la misèria…
	Soi sortida i acent mila ans Tornarai nàisser dins mila ans
	D'aquela tèrra e del solelh, E serai polsa, e serai vent
	Dins son blau la mar me portèt Erba pels camps, benlèu froment,
	Foguèri vaga, E la peireta
	Cauquilha nusa, gabian ò peis, Qu'aurai portada a l'ostal
	De mòrt en mòrt al long del temps, Nasquèri òme. Que quilham contra lo terral Ieu me ramente Barcelona Serà ieu, viva. Espanha en flors de mar en mar
	Dins ieu coma un sorelh Me sovèni del bonur repofa l'estiu dau Frente Popular De la pensada coma una nèbla Madrid Granada las Astòrias Cada naissença es un lençòl que se deseplega E cada mòrt un pauc de nèu son d'espinhas d'aur dins mas carns
	Que fond sul còr. Me'n sovèni. T'ai tota en mon còr Catalonha
	Montjuich los plans descaladats Çai foguèri i a sèt cents ans, e vese au canton d'una androna Teissièr catar en Albigés, la filha embé sa risa roja Pregavi lo Dieu dreiturièr fai petar l'ombra que s'acorcha En lenga nòstra Foguèri simple païsan au sorelh de la libertat… 13
	Prenguèri la dalha e lo pal
	Contra la França.
	Me sovèni dels lenhièrs,
	De Ramon e de la desfacha
	Çai foguèri i a dos cents ans,
	Femna de paure vinhairon,
	Faguèri la revolucion,
	Plantèri l'arbre.
	En cincanta-un, desportat
	Per la justícia, la libertat,
	Mòrt a Caièna.

  de son braç torçut. Brama que bramaràs, barra la pòrta. Se'n va espandir sul lièch, barrotlada. Demanda a Joan d'assordir la votz d'aquela Avinhonenca bestiassa a la ràdio. Ara que Jaume a cabussat dins lo sòm, ela lo cap li vira, sos uelhs son trempes. Joan li ven picar sus l'espatla : « De qué i a ? Vòles demorar sola, benlèu ? Òc, ieu vau acabar mon trabalh ». Es simple… Plora mas sens glops e dins lo cabeç. Enfin, Joan la rejonh. La crei tot uniment crebada de sa jornada. Vòl sopar e la fai rire e levar. Lèu fach lo repais amb de restas e de morre e lèu engolit. Recapta la taula, se vai apreparar per la nuèch. Quora se clina sul lièch, Joan es ja a legir. Pren tanben son libre, un libre gròs, pesuc, un libre d'òme. Un del païs bas, tafurat per l'enveja, pel besonh de la malautía que li dubririá las pòrtas del païs naut, rasís l'amor del pitre negre e lo cèl blanc. E la malautiá qu'arriba d'èsser tan sonada. Mas la descubèrta de la sexualitat es tanben aquela d'una diferéncia radicala entre la drolleta que cèrca amistat e tendrum e los masclons qu'an de desirs mai brutals… E l'escambi es impossible entre los uns e los autres : las lengas parladas per l'una e l'autre sembla que son de lengas tant estrangièras l'una a l'autra coma o son los desirs fisics 27 .

	del cabanàs pairal… (p. 7)
	Vaquí aquela del poèma « Mon païs » :
	Mon ostal sens parets
	mon ostal al vent
	gelaire… (p. 27)
	Los bonaürs, los espèrs (« Paraulas al ventre », Òc, 1972)
	e las angoissas de la maternitat son exprimits mantun
	còp. Dins l'òbra, l'autora emplega quora la primièra
	persona, quora la tresena persona, mas l'utilizacion quasi
	permanenta de la focalizacion intèrna li permet de nos
	faire dintrar dins l'intimitat dels personatges feminins (e
	mai largament, lo mai sovent, enfants, dròllas o dròlles)
	que nos liuran sas dolors, sovent, e, rarament, sos
	bonaürs.
	Dolor de femna dins la banalitat d'un cada jorn que Lo temps de s'avisar que Joan ronca ja e lo libre poiriá semblar ordinari… La maternitat i signa s'escapa dobèrt sul ponde. l'embarrament dins l'ostal. Aital, una pròsa publicada en 1977, « Una jornada de Catarina Carladés » 23 , conta Catarina lo recaptarà deman.
	d'una sembla votz blanca la lassièra de la femna Dolors de femnas. Violentas de còps. La maternitat que
	cantonada dins son ròtle de maire-noiriça e de femna pòt tuar (La palitessa 25 )…
	d'ostal, sens una minuta per polsar, e dins l'impossibilitat
	totala de dire a l'òme 24 son enueg e sos desirs. Aquí la fin Dolor de l'opression masculina, amb un recit de viòl,
	de la nòvèla : dins lo recuèlh Sensa-Nom, la Romèca, lo Babau e la
	television, qu'arriba a la fin de las paginas aparentament Ont es ton ostal ? anodinas del jornal d'una adolescenta, titolat « Un soi de pertot ai pas d'ostal estiu » 26 .
	Castelana
	levada
	21 Jorn / Federop 1987.
	22 « Los Grands », Enfanças, Licèu de la Camarga, Nimes, 1996, 39.

brama

Lo Teatre de la Carrièra, La fille d'Occitania, texte de Claude Alranq, Le Paradou (13), Actes-Sud, 1978, coll. « Théâtre en Occitanie ».

Lo Teatre de la Carriera, L'écrit des femmes. Paroles de femmes des pays d'oc, Solin, 1981, Rédactrices : Catherine Bonafé, Marie-Hélène Bonafé, Anne Clément. Lo libre conten non solament lo tèxt de las pèças, mas tanben tota una part d'analisi e de retorn d'experiéncia.

Me rampèli d'una d'aquelas sesilhas, al Grau del Rèi, ont foguèrem aculhidas per la magnifica Arlette Bonafé, la maire de Catarina e Maria Elèna, que foguèt un dels sostens indefectibles del Teatre de la Carrièra.

33 tours A l'intrada del temps clar, Ventadorn, 1975. 

Maria Roanet, Contra corrent la trucha nada, « Cecíla » (Tèxt d'Ives Roqueta), Ventadorn, VS 3L, 1975.

Me sovèni, Ventadorn VS 3L, 1979. 

Ventadorn, VS 3L 29, 1977. 

Publicat dins Òm sap pas coma, 4 Vertats /Messatges, 1971, p. 8. 

Obradors, revista del Centre d'Estudis Occitans de l'UniversitatMontpelhier III, 1969[START_REF]Lo primièr es estat publicat dins D'ont siás, amb aquel títol. Dins Obradors, es titolat, significativament[END_REF] 

[START_REF] Maria | Les poètes de la décolonisation[END_REF]. Les poètes de la décolonisation, Paris, P.J.Oswald, 1971. 

Mai coneguda dempuèi per son nom d'esposa : Boisgontier.

Dins las citacions, avèm servada la grafia dels originals

Nòta de l'autor : « Azadi : libertat, crida de las femnas per carrièras ». Lo poèma se tròba a la pagina 48.

Publicat en 1969 dins Viure n° 17, p. 33, e représ en 1971, dins Òm sap pas coma.

Anem, cal tornar a la cosina faire manjar aquel dròlleamb embuc seriá mai simplelo menar puèi dins sa cambra. Catarina tira suls vestits per li quitar. Jaume 23 Obradors, novèla tièra, n° 12, Montpelhièr, Centre d'Estudis Occitans, L'enfant se ditz Jaume e l'òme Joan.

« La Palitessa », Sensa-Nom, la Romèca, lo Babau e la television,Jorn / Federop 1987, p. 25.

« Un estiu », Sensa-Nom, la Romèca, lo Babau e la television, Jorn / Federop 1987,p. 63.

« Las trenas »,Sensa-Nom, la Romèca, lo Babau e la television, Jorn / Federop 1987, p. 57.

Tout aussi tonique, dans ses affirmations et ses refus, est la voixde Rosalina Roche, depuis D'ont sias ? (1969) jusqu'à Las renadivas(1982) en passant par Òm sap pas coma (1971) et de nombreux textes publiés depuis en revues. Cette poésie presque silencieuse, tressée d'ellipses, de sous-entendus, traversée d'hésitations, de cris retenus, volontiers maladroite comme pour noter plus sûrement les interruptions imprévisibles du sens et du sens de la vie, est certainement une des plus originales de sa génération.29 En esperar que torne un jorn, l'autora, a l'escritura. E me permeti de sovetar que torne a l'escritura de pròsa. Es un genre que i capita plan, estent qu'a un biais de menar la narracion que ten lo legeire en alen e que benlèu li 28 Sensa-Nom, la Romèca, lo Babau e la television, Jorn / Federop 1987, p. 87.29 Philippe Gardy, Une écriture en archipel,Fédérop, 1992, p. 76.