L'ensenhament de las lengas regionaus a l'escòla per l'Educacion Nacionau en França tau qu'ac coneishem uei, qu'ei la resulta d'un procediment deus longs. L'article de Pèire Escudé, Istòria de l'educacion : impausicion deu francés e resisténcia deras lengas regionaus, que'ns amuisha plan quin em passats de la repression cap a ua mèna de toleréncia puish a la valorizacion d'aqueras lengas. Lo francés coma sola lenga d'Estat que s'inscriu dens ua longa tradicion que trobam dens los tèxtes oficiaus a comptar de 1539 e l'ordonància de Villers-Cotterêts. La lenga francesa qu'ei considerada coma un deus vectors màgers de l'unitat nacionau. A petits drins, qu'ei l'escòla qui va vàder l'artesana d'aquera politica monolingua. Après un temps de toleréncia relativa, la legislacion que's bota en plaça devath de la IIIau Republica tà eradicar los parlars regionaus. Qu'ei l'epòca on comença vertadièrament lo combat contra tots aquestes parlats considerats coma ennemics de l'ensenhament deu francés. Se cau nuançar aquèsta idea, qu'ei totun ua pausa on los escolans qu'èran mes que sovent castigats se gausavan parlar patuès en escòla. Que calerà demorar l'après dusau guèrra mondiau tà véger aparéisher las prumèras politicas de decentralisacion, e doncas véger la Republica tornar-se virar de cap a las culturas regionaus, dens ua vision mes que folclorica dens un prumèr temps. Qu'ei la lei Deixonne de 1951. Que serà botada en aplicacion a comptar de 1966 e sonque, dab un impacte pro anecdotic. La lei Haby 1 de 1975 que torna fondar l'architectura escolara e qu'integra las lengas regionaus. Totun, qu'ei vertadièrament dens las annadas 1980 dab las circulàrias Savary 2 que « l'ensenhament de las lengas regionaus dens lo servici public d'educacion nacionau » e serà institucionalizat. Mantuas leis que van chic a chic estructurar aqueth ensenhament : lei Savary, lei d'orientacion Jospin de 1989, etc… En 2001, las modalitats de l'ensenhament a paritat orari que son hicadas en plaça e un concors de recrutament de professors de las escòlas bilingues qu'ei creat. La lei d'orientacion de 2005 que pausa fin finala las causas d'un biais clar, quitament se torna préner ua formulacion qui èra déjà presenta dens los tèxtes oficiaus : « Un ensenhament de lengas e culturas regionau que pòt estar dispensat tot au long de la scolaritat segon las modalitats definidas per via de convencion entre l'Estat e las collectivitats territoriaus on las lengas aquestas e son en usatge ». A maugrat d'aqueth encastre legau, qu'existeishen totun disparitats segon las lengas, devudas principaument au sosteng o non deus mitans militants e politics locaus.

Encastre institucionau

Qu'ei lo B.O. n°33 du 13-09-2001 que fixa las modalitats de mesa en òbra de l'ensenhament bilingüe a paritat orari. Que nos ditz : « L'ensenhament de la lenga regionau dispensat devath la fòrma bilingüa a paritat orari que contribua au desvolopament de las capacitas intellectuaus, linguisticas e culturaus. En tot perméter la transmission de las lengas regionaus, qu'ahorteish l'aprentissatge deu francés e que prepara los eslhèves a l'aprentissatge d'autas lengas. » Qu'ei aqueth tèxte qui precisa lo nombre d'òras dedicat a cada lenga (12 per cada ua) e a cada disciplina.

Lo bilingüisme : perqué ?

Pendent longtemps, lo bilingüisme qu'èra presentat coma estant un handicap peu mainat, qui mobilizava inutilament las ressorgas deu sué cervèth. Totun, au dia de uei, los cercaires que son tornats sus aquera vision. Lo bilingüisme qu'a mantuns beneficis, coma ac explica l'ancian encargat deu desvolopament de seccions bilingüas a l'estrangèr Jean Duverger3 .

Beneficis lingüistics tà començar puishque la lenga 2 cambia d'estatut en vàder utís d'aprentissatge. La sua mestresa qu'ei clarament ahortida per aqueth aprentissatge doriu a paritat orari. L'usatge de la lenga 2 coma lenga d'aprentissatge que permet tanben d'emplegar registres de lenga especifics qui non serén pas abordats dens un ensenhament lingüistic tradicionau. Tanben, la frequentacion doriva d'aquera la lenga 2 que va servir a melhorar las performanças en lenga 1. Goethe que disèva que « arrés non pòt conéisher la sua lenga mairau se non coneish pas ua lenga estrangèra ». Los arresultats en francés deus escolans de classa bilingüa a las avaloracions nacionaus qu'ac amuishan plan.

Lo bilingüisme que pòrta tanben beneficis culturaus. Suu territòri francés, l'ensenhament dens las lengas istoricas, ditas regionaus, qu'ei portaire de sens. Que balha aus eslhèves ua obertura d'esperit mes tanben las claus tà compréner lo sué enviroament de vita. En efèit, que sia au nivèu de las costumas o de la toponimia, la màger part deu territòri qu'ei banhat dens ua auta lenga que lo francés.

Au delà d'aquestes aspèctes lingüistics o culturaus, l'ensenhament bilingüe qu'a tanben beneficis cognitius entaus mainats. Jean Duverger qu'escriu : « Apréner en duas lengas que desvolòpa estrategias e metòdis d'aprentissatge, que favoriza las construccions nocionaus e conceptuaus pròpis a cada disciplina dens la mesura on aqueras disciplinas son abordadas dens las doas lengas dab exemples e apròchis diferents ».

Quin se pòt consolidar la lenga occitana en tot construsir los aprendissatges ?

Qu'existeish, au dia de uei, un cadre tà l'ensenhament d'aqueras lengas ditas regionaus. Per çò qui'ns interessa a l'escòla elementari doncas, un ensenhament a paritat orari. Dens los tèxtes, 12h en francés, e 12h en lenga regionau (l'occitan entà nosautes).

Mes quin se pòt passar concretament ? La magèr part de las disciplinas que son ensenhadas enas duas lengas, çò qui demanda un tribalh d'equipa plan important dab los collègas qui prenen en carga l'ensenhament en francés. Qu'ei per exemple lo cas de l'Educacion Fisica e Esportiva, de la lenga viva estrangèra, de las practicas artisticas e de la Descobèrta deu monde (o de la Geografia en Cicle 3). L'ensenhament de las matematicas, eth, que's hè exclusivament en lenga regionau, a hautor de 5 òras setmanèras. Totun, la dada la mes susprenenta que concèrna precisament l'ensenhament lingüistic qui'ns interessa ací, e qui's desparteih atau : 9 òras en lenga francesa contra ua òra en lenga occitana. Quitament s'em ací dens l'encastre d'ua pedagogia bilingua e non totaument immersiva, los eslhèves en fin de cicle 3 qu'an d'aficar un nivèu de mestreja pro exigent dens cada ua de las lengas qui'us son ensenhadas. La question que s'amerita doncas d'estar pausada : quin ensenhar ua lenga viva shens un temps especific dedicat au son ensenhament ? De segur, la mieitat deu temps de preséncia en classa que's hè en occitan, çò qui, de hèit, e crea un temps especific. Mes non i a pas nat vertadièr temps d'ensenhament disciplinari de la lenga. Quin construsir la sintaxa, diferenta de la deu francés ? Quin apréner aus eslhèves a leguir e a escríver dens la lenga regionau, mentre que las règlas ortograficas que son tanben diferentas ? Mes tanben quin bastir lo lexic, la gramatica, la morfologia, la fonetica ? Fin finala tota la lenga aquesida sonque per ua frequentacion intensiva e regulara de la lenga. L'apprentissatge de la lenga regionau que's harà doncas en immersion, au travèrs de tots los autes camps disciplinaris. Qu'ei tanben lo cas entau francés, de segur, mes lo francés que beneficia en mei d'òras dedicadas a la grammatica, a l'ortografia, a la conjugason, a la literatura e a la produccion d'escriut. Çò qui n'ei pas lo cas de l'occitan.

Qu'ei tot l'enjòc deu sistèmi de macrò-alternància d'aqueth ensenhament a paritat orari. La situacion de diglossia creada dens l'encastre de la classa n'ei pas briga un fren aus aprentissatges. Au contrari. Mantuns estudis e estatisticas qu'amuishan qu'ua classa qui beneficia d'un bilinguisme escolar qu'obten taus d'escaduda tostemps superiors en mejana a ua classa monolingua, a condicions sociaus egaus. La lenga dita segonda qu'ei botada au madeish nivèu que la lenga prumèra. Lo sué aprentissatge qu'ei valorizat, çò qui pòt estar en decalatge dab l'estatut sociau de la lenga en dehòra de l'escòla. Totun, quitament se lo temps d'ensenhament dens las duas lengas qu'ei lo madeish, qu'existeish un desequilibri : lo temps de frequentacion de la lenga 2 per rapòrt au temps biologic deu mainat qu'ei infime. E i a vertadièrament ua paritat lingïstica entre las duas lengas ? Qu'apareish meilèu qu'aqueth bilingüisme que's hè tostemps a la favor de la lenga la mei hòrta.

Dens lo lor libe L'apprentissage précoce des langues 4 (2003, PUF), Louis Porcher et Dominique Groux qu'escriven : « En prepausar un ensenhament disciplinari dens la lenga estrangera, que consideram que la lenga estrangera n'ei pas mei sonque un objècte d'ensenhament o ua disciplina, mes lo vector indispensable tà l'accès a las autas disciplinas. La motivacion per la lenga, tant dificila a entertiéner ençò de l'eslhève, pr'amor las situacions d'aprentissatge que son sovent artificiaus, que vad naturaument e que's torna generar soleta, puishque los mainats qu'an a recórrer naturaument a la lenga per aver accès aus sabers disciplinaris. » Dens l'encastre d'ua classa bilingue, la lenga qu'ei en efèit un utís a l'encòp necessari e indispensable tà aquesir los sabèrs. En tot sociabilizar la lenga en classa, los eslhèves qu'aqueseishen naturaument lo vocabulari, lo lexic. Totun, quin se passa au moment deu passatge a l'escriut ? Lo temps de frequentacion de la lenga ei sufisent ? Quin se pòt consolidar la lenga occitana en tot construsir los aprentissatges ? Aquesta question que pòrta a la lutz ua lectura dobla : la mestreja de la lenga qu'ei necessària entà aquesir los sabèrs disciplinaris. Mes las disciplinas non lingüisticas que son tanben necessàrias tà bastir la lenga. Quau deu estar la postura de l'ensenhaire de cap ad'aqueras construccions, a l'encòp diferentas e complementaris ? Anemone Geiger-Jaillet5 que lhèva tanben aquesta interrogacion. Que's demanda : « E cau fixar objectius especifics en lenga e en disciplina shens conneccions, associar lenga e contengut, o dissocià'us ? ». Aqueras questions que seràn au centre de la mia reflexion, tant au nivèu de l'observacion de las produccions deus eslhèves, que sus l'analisi de la mia practica de classa. II/ QUINA METODOLOGIA ? 1. La mia situacion de classa Abans de presentar lo protocòle de recuelh de dadas qui'm permeterà de respóner ad'aquesta problematica, que'm sembla important de presentar lo mié encastre de tribalh.

Au parat de la mia annada d'estagi tà l'annada escolara 2015-2016, que soi estat afectat en escòla elementària bilingüa Peire Godolin, a Tolosa, dens lo barri de Pata d'Auca. L'escòla que hè partida deu grop escolar Poligòne, qui compòrta tanben ua escòla bilingüa en mairau. L'escòla que compta 179 eslhèves d'un nivèu sociau hèra eterogenèu. Lo hèit d'estar ua escòla bilingüa hèr arribar familhas qui non demoran pas dens lo barri, çò qui contribua a ahortir la mixitat sociau.

En elementària, qu'existeish ua dobla organizacion : que i a duas classas bilingüas qui foncionan dab lo dispositiu « un mèstre, duas lengas ». Que son las classas de CP e de CE1-CE2. Entau cicle 3, per contre, qu'ei un foncionament de seccion bilingüa dab ua classa de CM1-CM2. Que soi en susnumerari dens l'ecòla, çò qui voù díser que non soi pas en carga d'ua classa tot solet. Que tribalhi dens la classa de CE1-CE2 en collaboracion dab lo titulari de la classa, qui ei present tota la setmana. La màger part deu temps, que soi encargat deu grop de CE1, lo mié collèga estant dab lo grop de CE2. Senon, que tribalham en co-animacion en classa sancèra. L'effectiu qu'ei de 27 eslhèves (14 CE1 e 13 CE2). Lo grop classa qu'ei eterogenèu. Quate eslhèves de CE1 ne son pas lectors.

Lo recuèlh de dadas

Generalitats

Dens l'encastre d'aqueste memòri, que volerí poder observar dens quina mesura la construccion deus sabers disciplinaris e permet de consolidar la mestresa de la lenga. Tà començar, la produccion en lenga deus eslhèves que serà, de segur, au centre de las mias observacions, que sia la produccion orau o escriuta. A l'escòla elementària, l'entrada dens l'escriut que's hè vertadièrament en classa de CP, dab l'aprentissatge de la lectura e de l'escritura. Aquesta prumèra apròcha que's hè, tà començar, en lenga 1. Dens l'ensenhament bilingüe a paritat orari coma lo coneishem, las competéncias lengatgèras que son articuladas en tres nivèus : las competéncias de comunicacion, las competéncias textuaus e las competéncias metalinguisticas. L'aprentissatge de la lenga 2 (ací, l'occitan) après la lenga 1, e non en madeish temps, que provòca un transferiment decalat de las competéncias lengatgèras entre las duas lengas. Qu'ei doncas normau que l'entrada dens l'escriut en lenga regionau sia drin decalada dins lo temps, mes tardiva. Quitament si, de segur, los escolans qu'encontran l'escriut en occitan a comptar de l'escòla mairau. Dens la classa de CE1 on soi en responsabilitat, los eslhèves que son dens ua fasa d'entrada dins l'escriut. Las competéncias lengatgèras en francés que son encòra en fasa de construccion.

En occitan, los escolans que son ací dens ua fasa d'interlenga, definida dens los tèxtes oficiaus6 coma ua fasa dens la quau « lo dròlle que produseish enonciats inacabats, inacomplits […] on s'entremesclan los dus còdis lingüistics ». Aquera interferéncia qu'ei descriuta coma estant ua « etapa normau dens lo procèssus d'aprentissatge ». Dens aqueth procèssus de consolidacion e de construccion de la lenga, lo transferiment de competéncias entre occitan e francés qu'ei essenciau, e que serà plan segur tanben observat. De mei, la relacion entre l'orau e l'escriut qu'ei un punt important. Se hei la causida d'observar principaument quin se passa l'entrada dins l'escriut en fin de cicle 2, debuta de cicle 3, l'orau n'ei pas a deishar de costat. En efèit, ua produccion orau de qualitat qu'ei necessària a ua produccion escriuta de qualitat. Que la prefigura. Ad'aqueste atge, los escolans qu'escríven sovent coma parlan. Mei la loa lenga serà de qualitat a l'orau, mei la transcripcion escriuta e serà bona.

Entà poder observar e analizar la produccion orau e escriuta deus eslhèves e lo transferiment de competéncias entre las duas lengas, que'us calerà, de segur, botar dens un contèxte de produccion. Un contèxte qui, s'ei possible, permet de botar en lutz lo transferiment de competéncias.

Lo ròtle deu mèstre e los sons utís

Lo ròtle deu mèstre que va aver ua plaça hèra importanta dens lo debanar d'aquèste memòri. Entà ahortir las competéncias lengatgièras deus escolans, lo banh lingüistic qu'ei preponderent mes n'ei pas suffisent. Lo tribalh sus la lenga qu'a besonh d'estar didactizat e plan pensat entà poder perméter aus eslhèves de progressar. La mira d'aquèsta partida metodologica qu'ei de's demandar çò qu'avem coma utís a la nosta dispausicion entà melhorar la produccion en lenga e organizar los nostes ensenhaments. Que son sus aquèstes utís que concentrarei mei tard las mias observacions de classa.

a. Las diferentas fòrmas d'alternància

Dens l'encastre qui ei lo noste, lo de l'Educacion nacionau, l'ensenhament que's hè a paritat orari, coma l'ei déjà descriut. Dens la mia classa, que soi a l'encòp en carga deu temps d'ensenhament en occitan, e deu temps d'ensenhament en francés. Coma la sola situacion d'ensenhament qu'ei poduda vertadièrament experimentar que s'inscriu dens aqueste dispositiu « un regent, duas lengas », la mia reflexion non se va pas centrar suu hèit de saber quau ei lo mei bon dispositiu (un regent, duas lengas, o un regent, ua lenga), mes meilèu sus quin aprofieitar d'aquera organizacion entà organizar los ensenhaments.

Jean Duverger qu'insista suu hèit de didactizar l'alternància entre lenga 1 e lenga 27 . Entà que lo bilingüisme e sia construsit d'un biais eficaç, aquera alternància qu'a d'estar pensada. Qu'existeishen diferents tipes d'alternància que vòi presentar abans de'n poder identificar las utilizacions.

-La macrò-alternànica

La macrò-alternància qu'ei d'òrdi estructurau. Qu'ei la qui ei decidida per avança, e qui ei impausada peus tèxtes oficiaus. L'alternància a la miei jornada e la reparticion deus contenguts disciplinaris entre occitan e francés qu'entran dens aqueth encastre. Doncas, quan dens ua classa que parlam francés lo maitin, e occitan lo vrèspe, qu'em dens la macrò-alternància.

-La micrò-alternància

La micrò-alternància qu'indica que, pendent un temps de classa dispensat dens ua de las duas lengas, òm aurà recors, ponctuaument e d'un biais deprogrammat, a l'auta lenga. Per opausicion a la macrò-alternància, qui ei planificada e estructurau, aquera micrò-alternància n'ei pas programmabla e qu'ei conjoncturau. La reformulacion ponctuau dens l'auta lenga, lo hèit d'arrevirar un mot precís qui permet de tirar un obstacle a la compreneson, tot aquò entra dens la micrò-alternància.

-La mesò-alternància

La mesò-alternància, o alternància sequenciau, qu'ei l'alternància de lenga operada per l'arregent pendent ua madeisha sedença. Qu'ei pensada e volontària, que permet de favorizar entaus eslhèves la mesa en òbra deus procèssus d'aprendissatge. La mira d'aquera alternància qu'ei d'enriquesir los contenguts e de perméter de crotzar los documents en lenga 1 e en lenga 2. S'ei plan miada, la mesò-alternànica que pòt perméter de facilitar las construccions conceptuaus disciplinaris. Lo recors a la clarificacion d'un tèrmi especific en passar de la lenga 2 a la lenga 1 que pòt perméter de lhevar un obstacle a la compreneson e doncas a la conceptualizacion disciplinari. Qu'ei ça'm pensi lo cas de mesò-alternància lo mei regularament encontrat en classa. Totun, que veiram que i a d'autes biais de didactizar e de botar en plaça aqueth tipe d'alternància.

b. La negociacion deu sens e la negociacion de la fòrma

Dens tota situacion d'interaccion communicativa, çò d'important qu'ei plan segur la compreneson entre los interlocutors. Roy Lyster explica que « puishque las interaccions que hèn arribar a ua ententa, qu'ei a díser ua compreneson mutuau en despieit de lacunas d'òrdi lingüistic o de lacunas cognitivas, lo concèpte de negociacion deu sens que s'emplega tanben entà caracterizar l'interaccion en classa de lenga segonda ». 8 Lo biais de communicar e de s'exprimir dens ua lenga qui n'ei pas la lenga prumèra deus aprenents que serà d'ua grana importància. La cercaira Marguerite Snow, era, qu'identifica mantuas estrategias de communicacion qui son emplegadas peus ensenhaires dens las classas bilingüas (o en classas d'immersion) entà hèr-se compréner peus escolans. 9 La loa produccion orau que seré modificada entà estar mei aisidament comprenedera peus eslhèves. Que pòden utilizar frasas mei bracas e mens complèxes, tornar emplegar regularament lo madeish vocabulari o encòra parlar mei lentament e mei clarament. Diferents biais de contextualizar los loés messatges que son tanben emplegats, que sia en utilizar supòrts visuaus, la mimò-gestuala, lo mime o en se servir deu viscut deus eslhèves. Se lo vocabulari emplegat que pòt tornar regularament, l'ensenhaire que horneish tanben elements au sué emplec de la lenga. Sinonimes, repeticions, perifrasas e exemples que vienen enriquesir la sua produccion entà melhorar la compreneson deus eslhèves. L'important qu'ei d'estar comprés, plan segur, mes tanben de botar los eslhèves lo mei sovent en situacion de produccion entà emplegar la lenga segonda. La demanda de reformulacion (d'ua consigna per exemple) de l'ensenhaire au grop classa que permet de respóner ad'aqueras duas « constrentas ».

Totun, d'autes cercaires coma Merrill Swain 10 qu'insistan suu hèit qu'aquera negociacion de la fòrma ne sufeish pas. En efèit, ne nse podem pas acontentar d'interaccions qui arriban a ua compreneson mutuau en despieit d'ua produccion fautiva.

Segon era, la compreneson de la part deus eslhèves que passa per ua analisa semantica mentre que la produccion orau, era, que'us possa a ua analisa sintaxica. En efèit, qu'ei de's botar dens ua situacion de produccion lengatgèra qui'us permet de saber se las loas ipotèsis concernint la sintaxa e son bonas. Ipotèsis qui poderàn estar validadas, o pas, per la retroaccion deu professor o deus pars. Lo professor qu'a doncas a negociar dab los eslhèves a l'encòp lo sens, mes tanben la fòrma. Qu'existeishen mantuns biais de negociar la fòrma, qui seràn detalhadas dens la partida de l'analisa deus arresultats.

Creacion de sequéncias d'ensenhament pensadas tà la lenga

Qu'ei ça'm pensi la partida la mei importanta deu tribalh de regent en classa bilingüa. Tostemps segon Jean Duverger 11 , qu'existeishen tres granas formulas dens las practicas de l'arregent de DdNL :

-Lo professor que balha en L2 lo madeish cors que balharé en L1. Que s'ageish 9 SNOW, Marguerite Ann, "Negotiation of meaning in the immersion classroom", Negotiation of Meaning : Teacher's Activity Manual. Rockland, MD: Board of Education of Montgomery County, 1989. 10 SWAIN, Merrill, "Communicative competence: some roles of comprehensible input and comprehensible output in its development." dans S. Gass et C. Madden, Input in Second Language Acquisition. Rowley, MA.: Newbury House Publishers, Inc. 1985. 11 DUVERGER, Jean, Didactiser l'alternance des langues en cours de DNL, Tréma 28, 2007. doncas sonque d'ua arrevirada.

-Lo professor que hè lo sué cors ordinari en L1 e, regularament, que torna hèr un cors sancèrament en L2 (o lo contrari).

-Lo professor que construseish un cors originau, pensat dens la lenga de referéncia (que sia L1 o L2 d'aulhors). La trama de tribalh que demora plan segur l'encastre de las instruccions oficiaus de l'Educacion nacionau. Mes dens cada tematica, l'arregent que pòt hornir contenguts, duberturas e objectius especifics dens lo tribalh de lenga.

Clarament, qu'ei la tresau formula qui pareish estar la mei interessanta, la de cap a la quau e's cau dirigir. La prumèra formula qu'ei la solucion de « facilitat ». Los contenguts disciplinaris que son plan presentats aus eslhèves, mes ne tira pas de benefici particular a estar dens ua situacion d'ensenhament bilingüe.

La dusau formula que pòrta segurament un ganh cognitiu au nivèu disciplinari.

Mes que necessita un temps supplementari que plan sovent, n'avem pas. Un tau dispositiu que poderé dilhèu estar botat en plaça ponctuaument.

La tresau formula, era, correspon lo mei plan a çò que podem demorar d'un ensenhament bilingüe qui n'ei pas la soma de dus ensenhaments monolingüas. Qu'ei a l'encòp pertinenta per çò qu'ei de las competéncias cognitivas, mes tanben per las questions institucionaus d'organizacion.

Ensenhar l'orau au travèrs de las disciplinas

Quitament se los eslhèves que començan d'entrar dens l'escriut en cicle 2, l'orau que demora coma estant ua compausanta essenciau dens la consolidacion de la lenga.

Shens ua lenga plan assolidada a l'orau, lo passatge a l'escriut que serà mei dificile. Segon David Tournier12 , la plaça de l'aprendissatge de l'orau que diminua de mei en mei a comptar de la classa de CP. « L'escriut que vad preponderent, non solament coma supòrt d'aprendissatge mes tanben coma objècte d'aprendissatge. Las preocupacions ligadas a l'entrada dens la lectura e l'expression escriuta qu'ocultan la necessitat de perseguir opiniastrament lo tribalh sus l'orau ».

Las activitats ligadas au desvolopament de la communicacion interpersonau, per exemple, que son diluadas dens tots los camps disciplinaris e que vàden un simple biais d'escambiar informacions. Shens ua atencion particulara portada peu mèstre a la qualitat de la produccion orau, que podem remarcar qu'un escart de mei en mei important que's hè entre los qui benefician naturaument aulhors qu'en escòla d'un enviroament de lenga favorable au sué desvolopament, e los que prenen la paraula hèra rarament. Açò qu'ei vertadèr dens la produccion orau en lenga 1. Dens l'encastre de l'ensenhament bilingüe, qu'ei segurament enqüèra mei vertat : dens la vita vitanta, en dehòra de l'escòla, la grana majoritat deus escolans de seccion bilingüa qu'an un temps de socializacion de la lenga nul o quasi. Que cau doncas integrar dens lo noste ensenhament que la construccion de la lenga occitana que's hè principaument pendent lo temps de classa e sonque, çò qui representa un temps de frequentacion hèra feble se'u comparam au temps biologic de l'escolan.

Entà poder plan pensar la plaça deu tribalh de l'orau dens l'encastre de la classa, que nse cau poder pensar l'ensemble de las conductas discursivas que podem attribuir a las produccions lengatgèras oraus. David Tournier que n'identifica shieis :

-Condar : lo tipe de discors narratiu qu'ei segurament lo mei estudiat a l'escòla. Que s'ageish entà l'eslhève de produsir un discors centrat sus un debanament cronologic finalisat. Mantuas competéncias qu'entran en jòc.

Prumèr, que cau gausar préner la paraula. Puish, tiéner compte de son interlocutor e adaptà's au sué auditòri. L'organizacion deu discors qu'ei tanben ua de las competéncias visadas.

-Descriure e nomar : ací, la tòca qu'ei de poder organizar e ierarquisar los elements deu discors. Lo lexic qu'i jòga un ròtle important entà estar capable de descriure personnatges o lòcs.

-Explicar, informar, expausar, explicitar : la mira deu discors explicatiu qu'ei de hèr compréner quauqu'arren a quauqu'un. Los hèits que son religats entre eths per ligams de causa a efèits, çò qui a d'estar botat en evidéncia per l'enonciator. Lo prepaus que deu estar articulat d'un biais logic, e aquera competéncia que s'a a tribalhar regularament.

-Prescríver : lo dicors prescriptiu o injonctiu que permet de hèr executar ua tasca. Los jòcs en lenga occitana que pòden perméter de plan tribalhar aquera competéncia mes precisament dens lo temps dedicat l'estudi de la lenga.

-Convéncer, refutar, justificar : convéncer o refutar, qu'ei argumentar. Hèr cambiar d'idea au sué interlocutor. Justificar lo sué punt de vista qu'ei tanben un exercici interessant dens la consolidacion deus sabèrs disciplinaris.

-Demandar, interrogar : que i em atiu dens ua dimension de conversacion.

Totas aqueras conductas discursivas qu'auràn d'estar tribalhadas en classa.

Transferiments dens lo lexic disciplinari

Puishque plan segur, ne volem pas hèr vàder dus bilingüismes estancs, que serà interessant de véger se's hèn transferiments entre occitan e francés. Que poderà per exemple estar demandat aus mainats d'escríver en occitan e en francés un lexic disciplinari precís, coma lo de sciénças o de matematicas. Atau, que poderam véger se lo vocabulari especific aprés en lenga 2 ei estat tornat investir en lenga 1. L'experiénça contrari que poderà tanben estar miada.

Comparason de las lengas

Entau cercaire canadian Roy Lyster 13 , qu'ei hèra important entaus aprenents de préner consciéncia de la loa lenga e de hèr activitats de comparason de lenga entre la lenga 1 e la lenga 2. Un tribalh regular sus las Palancas 14 de Daidièr Agar que serà segurament portaire d'ensenhaments entà poder mesurar quin las doas lengas e comunican enter eras e hèr marchar aqueras activitats de comparason. Tanben, dictadas de mots qui s'apreçan de mots coneishuts tà véger se's hè lo transferiment de competéncias que poderan estar prepausadas. Mes, a quau moment prepausar aqueste tribalh de comparason de lengas ? Dens quin encastre ?

Tribalh especific de lenga

Un tribalh sus punts especifics de lenga que poderà estar miat, a partir d'un supòrt coma lo 50 activitats en occitan -cicle 3 d'Alain Floutard 15 . Escotar e jogar peçòtas que pòt ajudar a integrar e a sistematizar punts de lenga, e perméter de mesurar ua progression. Mes quin causir los punts a tribalhar pendent lo temps de lenga ?

III/ PRESENTACION DEUS ARRESULTATS E BILANÇ GENERAU

Coma tribalhi dab ua classa de CE1, n'ei pas tostemps aisit de mesurar per escriut la progression deus escolans en lenga, quan se tribalha hèra a l'orau. Totun, tà poder evaluar aquera construccion deu lengatge, qu'ei prepausat tot au long de l'annada sequéncias d'ensenhament bastidas a l'encòp a l'entorn deus sabers disciplinaris e de la lenga occitana. Tà començar aquera analisi deus arresultats de las mias observacions, qu'ei causit de presentar duas sequéncias d'ensehament : ua en Educacion fisica e esportiva e ua sequéncia interdisciplinari. La mira d'aquera presentacion qu'ei de poder identificar espacis favorables a la consolidacion de la lenga.

Educacion Fisica e esportiva e objectius de lenga

Coma l'ei déjà evocat en parlar de metodologia, entà poder consolidar la lenga occitana en tot construsir los sabers disciplinaris, qu'ei important entau mèstre de poder prepausar contenguts d'ensehament que sian pensats a l'encòp tà la disciplina e tà la lenga.

Qu'ei causit de m'interessar, dens aqueth exemple, aus objectius en lenga occitana qui pòden estar tribalhats peu miei d'ua « disciplina dita non lingüistica » (DdNL) : l'Educacion fisica e esportiva. Que vòi presentar ua sequéncia a l'entorn d'un jòc de frisbee : « l'ultimate ».

Dens un prumèr temps, que presentarei lo debanar de la mia sequéncia dab los objectius disciplinaris visats. Puish qu'assajarei de'm concentrar suus objectius especifics en lenga qui son estats tribalhats peu miei d'aquesta sequéncia d'educacion fisica e esportiva.

Presentacion de la sequéncia

→ Tota la sequéncia qu'ei detalhada dens lo tablèu en annèxe 1.

Analisi de la sequéncia, generalitats a. Los objectius

Los objectius de la sequéncia que son abans tot disciplinaris. Que tornan préner a l'encòp las competéncias a tribalhar dens lo sòcle comun e los objectius definits peus programas deus cicles 2 e 3. Tots aquestes objectius que son estats detalhats dens lo tablèu de presentacion de la sequéncia en annèxe.

La question de qui's pausa au parat d'aquèste exemple, qu'ei de saber quin se pòden integrar objectius lingüistics especifics dens aquesta sequéncia d'ua disciplina dita non lingïstica. Aquera question qu'implica un questionament prealable sus la plaça de la lenga dens las sedenças botadas en plaça. Quan ensenham ua DdNL, la compreneson de las consignas, deus objectius e de las activitats deus escolans que passa forçadament per la lenga, ací l'occitan. Çò qui vòu díser que l'escolan deu aver las claus d'un punt de vista lengatgèr entà poder entrar dens las activitats. Qu'existeish doncas ua lenga necessària.

Que concèrna per exemple lo lexic especific a l'activitat (saber nomar lo materiau, coneisher los vèrbes d'accion, etc...).

L'educacion fisica e esportiva qu'ei hèra interessanta per çò qui ei de l'activitat lengatgèra deus escolans. En mes de las consignas e de las règlas formuladas peu mèstre e tornadas formular peus eslhèves, lo temps de verbalizacion qu'ei hèra important, a un nivèu qui ei doble : que permet a l'encòp a l'eslhève de pausar mots suu sué viscut dens las activitats, çò qui serveish lo melhorament de las competéncias disciplinaris, mes tanben d'ahortir las suas competéncias lengatgèras, o de n'aquesir de navèras.

En dehòra deu vocabulari especific a la disciplina, lo ròtle deu regent qu'ei tanben de poder anticipar d'autes punts de lenga qui poderén estar tribalhats au parat d'aquera sequença de DdNL. Que pòden per exemple concernir punts de conjugason, de gramatica o de sintaxi, centradas sus pècas o sus mancas observats d'un biais recurrent dens la vita de la classa.

b. Lo debanament

Cada sedença que comença dens la sala de classa. Prumèr per un retorn sus la sedença d'abans, puish sus l'explic deus talhèrs e de las activitats qui van seguir. Aqueth moment qu'ei un temps ric au nivèu de la lenga. Que permet au mèstre de plan pausar las consignas dens un enviroament mes favorable a l'escota que non pas dens la cort de recreacion. Lo mèstre que pòt atau utilizar lo tablèu entà hèr esquèmas de las situacions qui seràn tribalhadas. Que permet sustot aus eslhèves de poder verbalizar e d'estar vertadièrament dens un temps de produccion orau en lenga occitana. Aqueth temps tribalhat en classa, qui pòt durar un quart d'òra, que permet de mei plan desseparar los diferents temps de la sedença : la reactivacion deus sabers e las consignas, l'activitat fisica, puish la fasa de retorn au calme e la verbalizacion.

Lo dusau temps qu'ei doncas consacrat vertadèrament a la practica de l'activitat fisica e esportiva. Los mainats que viran, per grop, suus diferents talhèrs qui'u son prepausats, o sus las situacions de jòc en opausicion.

Lo darrèr temps de cada sedença qu'ei tostemps un temps pro long de verbalizacion. Que's pòt hè dehòra, mes que's hè sovent dens la classa, en pr'amor que'm sembla que los eslhèves que son mei disponibles entà parlar, que son mei concentrats sus la tasca. Dens un prumèr temps, aquera fasa de verbalizacion qu'ei liura : cada eslhève que's pòt exprimir suu sué viscut per rapòrt a la sedença : çò que l'a agradat o pas, çò qu'èra dificíl o aisit, etc... Puish lo mèstre que pòt gavidar e lhevar novèlas questions : « Cossí pòdi far per lançar lo frisbee lo mai luenh possible ? » per exemple. Atau que tribalham a l'encòp lo melhorament de la practica disciplinària, mes tanben l'enriquesiment de la produccion orau. Coma las fasas de verbalizacion que's hen d'aqueth biais desempuish la debuta de l'annada, los eslhèves que n'an comprés lo debanament e que saben dejà « per avança » çò que demora l'arregent.

Analisa detalhada d'ua sedença : sedença 1

Qu'ei causit de m'estancar sus l'analisi detalhada de la sedença 1, en pr'amor que permet ua avaloracion diagnostica, que sia entà las competéncias disciplinàrias o de lenga.

a. Prumèra temporada : las consignas

Coma evocat dens la descripcion generau de la sequéncia, la sedença que comença dens la sala de classa. Lo mèstre qu'explica aus eslhèves qu'em a la debuta d'un navèth cicle a l'entorn deu frisbee, dab lo jòc de « l'ultimate ». Au prumèr espiar, en rapòrt a la lenga occitana, la situacion aquesta que sembla pro praube : dejà dus anglicismes, sonque dens la frasa d'introduccion ! L'emplec d'aquestes tèrmis (frisbee e ultimate) que'm pausè question : e calèva totun utilizar aqueths mots, o cercar-ne equivalents en occitan ? Aprés reflexion, que causiscoi de sauvar los mots anglés, qui son tanben estats integrats dens la lenga francesa, meilèu que d'utilizar mots qui serén portats d'un biais artificiau e plan aluenhats de la practica sociau de referéncia.

Lo debanament de la sedença qu'ei presentat aus eslhèves :

• Fasa de descobèrta liura : los eslhèves qu'an cadun un frisbee. Que's pòden desplaçar dens tota la cort de recreacion, que'u pòden lançar en s'avisar plan de non pas lançar suus autes. Contrarament a la prumèra consigna, non balhi pas mes de precisions en tèrmi de vocabulari, entà véger çò qui sorteish au parat de la mesa en comun.

b. Dusau temporada : las activitats.

Tota la classa que sorteish dens la cort entà començar las activitats. Que començam per la fasa de descobèrta liura. Coma cadun se passeja dab son frisbee, non i a pas tròp d'interaccions entre pars. Que's pòt totun enténer un « atencion ! » mes la màger part deus (rares) escambis que's hèn en francés.

La classa qu'ei despartida aprés en dus talhèrs. Que i èm dus regents entà menar la sedença, doncas cadun que s'ocupa d'un talhèr. Las consignas que son tornadas díser peus mainats. De notar un bon reinvestiment de çò dit a la debuta de la sedença : « cal lançar al dessús del riu », « cal lançar luenh ». Per contre, que'm cau sollicitar los eslhèves en estar un drin inductiu per poder entendre « cal lançar au delà del riu ».

Ací encòra, pendent l'activitat, los escolans que parlan lo mei sovent en francés.

Deu mié costat, que parli tostemps en occitan dens las mias intervencions, çò qui'us encoratja mei a utilizar l'occitan. Totun, n'ei pas tostemps eficaç coma estrategia, aquò depen deus mainats e deu tipe de retroaccion. A maugrat d'aquò, que deishi los eslhèves s'exprimir dens la lenga que vòlen. Dens las activitats, çò de mei important segon jo que son los objectius disciplinaris e non pas lingüistics. La tòca principau ací qu'ei d'apréner a manejar lo frisbee e de descobrir los diferents biais de lançar. L'exigéncia vertadièra sus la lenga qu'arribarà juste après.

c. Tresau temporada : la verbalizacion

D'un punt de vista de la lenga, segurament lo temps lo mei important de cada sedença. Qu'ei lo moment ont los eslhèves que son lo mei en situacion de produccion orau.

Aquera fasa de verbalizacion qu'ei indispensable entà tres arrasons :

-los escolans que's van poder exprimir sus çò que vienen de víver. Qu'ei entad'eths ua fasa essenciala, a l'encòp dens los aprendissatges disciplinaris e lengatgièrs. Dens aquera fasa, los dròlles que parlan occitan d'un biais espontanèu. La tòca qu'ei de poder partajar sus la loa practica, mes l'accent qu'ei vertadièrament botat sus la correccion de la lenga. « Al disc golf cal lançar precisament » « De còps fòrt, de còps tot doçament » « èra dur de lançar luenh per de qué i avià de vent », « per lançar al dessús del riu cal lançar haut ».

-que van tanben poder tornar investir mantuas causas. A l'encòp lo lexic abordat en debuta de sedença, mes tanben çò vist pendent lo temps especific de lenga cada setmana. Per exemple, aquèstes torns, qu'èri a tribalhar sus la conjugason (ièu, tu, el…). Doncas dens un temps de verbalizacion coma aqueste, qu'espii mei particularament se çò tribalhat ei plan reinvestit en situacion. Globaument, coma los eslhèves son acostumats a un tribalh especific sus quauques punts de conjugason, que s'i avisan. Quan i avè pècas, que'm podoi contentar de comunicacion non verbau, e la pèca qu'èra sia corregida directament per lo fautiu, sia per un par. (« Nino as lançat lo frisbee » en lòc de « Nino a lançat lo frisbee » per exemple).

-entau regent, aquera fasa que permet tanben de ciblar los futurs punts de lenga a tribalhar pendent lo temps especific, en escotar las errors qui tornan lo mei sovent. Sus aquesta prumèra sedença, n'ei pas relhevat de punts qui demandavan ua atencion particulara.

Conclusion

Totas las disciplinas que son, fin, finala, lingüisticas. Se prenem plan lo temps d'amenatjar un temps de verbalizacion, l'educacion fisica e esportiva qu'ei vertadièrament d'ua grana riquessa en tèrmi de produccion orau. Entà anar mei luenh e tribalhar tanben l'escriut, qu'averei podut imaginar un aute tipe de produccion, a l'escriut : redigir ua fica accion entà poder explicar lo jòc de l'ultimate a ua auta classa, per exemple. Ací, l'atencion a la lenga que seré estada hèra importanta, en pr'amor de la traça qui demora (l'escriut) e deu destinatari (los eslhèves que van estar leguits). Totun, quan lo regent pren lo temps d'anticipar e de pensar lo sué ensenhament per rapòrt a la lenga, l'assimilacion peus escolans qu'ei mei bona. Tà jo, qu'ei la prumèra clau : non pas se contentar d'ensenhar las disciplinas dens ua auta lenga, mes pensar aqueste ensenhament tà la lenga. Jean Duverger que va tanben dens aqueth sens, en disent qu'aqueste metòdi de tribalh qu'ei « lo mei fecond cognitivament e ça'm pensi lo mei realiste institucionaument »16 .

Lenga occitana e pedagogia de projècte

La pedagogia de projècte qu'ei tanben hèra interessanta per tot çò qui pertòca a la construccion de la lenga. Qu'ei apitat en collaboracion dab ua collèga professora de las escòlas estagiari ua sequéncia interdisciplinari a l'entorn d'un album de joenessa en occitan : L'òrt de Nicolau, de Tresià Pambrun17 . Que vòi presentar e analisar aquera sequéncia dab tostemps l'idea de véger quaus son los mecanismes qui permeten de melhorar la produccion en lenga, quitament quan n'ei pas l'objectiu principau visat per la sequéncia.

Presentacion de la sequéncia

→ La sequéncia qu'ei presentada dens lo tablèu en annèxe 2. L'objectiu principau d'aquera sequéncia qu'ei de realizar ua adaptacion vidèo de l'album L'òrt de Nicolau, en enregistrar lo tèxte, en tornar hèr los decòrs e en los animar.

L'album que bota en scèna un personatge, Nicolau, qui cada dia va amassar ortalissas entà hèr la sopa. Au hiu de las paginas, qu'amassa totas las ortalissas manca las cojas, que's sauva entà decorar-las tà la hèsta de Marteror.

Analisi de la sequéncia, generalitats a. Los objectius

Aquesta sequéncia que permet de hèr tribalhar los escolans dens mantuns camps disciplinaris :

-l'occitan (que sia la lenga o la cultura) -las matematicas -las arts visuaus -l'educacion musicau -las TICE 18 Qu'existeishen plan segur objectius especifics entà cada camp disciplinari, que non vòi pas detalhar ací. Çò qui m'interessa qu'ei de véger quaus son, dens aquèsta sequéncia, los elements motors qui favorizan la produccion en lenga occitana. La lenga qu'ei, de hèit, un element important de l'unitat d'ensenhament. Mes n'ei pas directament l'element centrau puishque, entaus eslhèvas, la tasca finau qu'ei vertadièrament la realizacion de la videò.

b. La compreneson

Lo prumèr tribalh de lenga que concèrna plan evidentament la compreneson de l'album. La lectura qu'ei hèita peu mèstre, en tot amuishar las illustracions. Dens la sedença de descobèrta, la mira qu'ei a l'encòp d'arribar a ua compreneson de l'istòria e d'aquesir un lexic especific, ací lo de las ortalissas. L'estructura iterativa deu raconte que favoriza tanben la compreneson e l'estructuracion de la lenga. N'ei pas notat de difficultats particularas a la compreneson de l'istòria. Quauques mots de vocabulari n'èran pas coneishuts, mes que son estats comprés shens besonh d'un recors au francés. Lo hèit d'aver accés aus imatges en madeish temps que la lectura que favoriza la compreneson deus mots desconeishuts.

c. L'aquisicion d'un lexic e lo sué reinvestiment

L'aquisicion deu lexic que's pòt hè sonque dab la lectura de l'album. Totun, qu'ei remarcat que quan l'aprentissatge qu'ei deconnectat d'ua situacion concreta de produccion, los aquesits que son hèra mei fragiles.

Ací, entà poder evaluar lo lexic aprés dens la prumèra sedença, qu'ei hèit la causida de l'integrar dens ua sedença de matematicas. En tribalhar sus problèmas de desnombrament notadament, ont calèva comptar e hèr calculs en rapòrt dab lo nombre d'ortalissas presentas dens lo casau a diferents moments de l'istòria. Lo hèit d'integrar aqueste lexic e de'u poder tornar investir dens ua situacion concreta de problèmas matematicas qu'a permetut de'u trobar ua utilizacion concreta dens un aute camp disciplinari. Taus eslhèves, la tasca qu'èra de resòlver los problèmas. Tà jo, l'objectiu prumèr qu'èra d'avalorar s'èran capables de tornar investir lo vocabulari mei tard dens ua sedença deconnectada deu tribalh dens l'album. Se, a la debuta, mots que mancavan, a la fin de la sedença, nat eslhève n'èra en manca de lexic, aqueste lexic necessari tà poder miar l'activitat. Qu'ei, de tota mòda, un deus punts hòrts de l'interdisciplinaritat : lo transferiment de competéncias e de sabers d'ua disciplina a ua auta. Açò qu'ei hèra important d'un punt de vista cognitiu e que favoriza, de segur, lo tribalh sus la lenga, en la sortir deu sué camp d'estudi « naturau », ací la lectura de l'album.

d. La lectura en occitan

En CE1, coma començam d'entrar dens l'escriut, la lectura en lenga 2 qu'ei tanben importanta. Legir en occitan que permet de començar d'identificar las especificitats deu còde de l'escriut. Dens la mia classa, los eslhèves qu'an difficultats a s'exprimir en occitan. L'interlenga qu'ei enqüèra hèra presenta e que hè nacèra de'us demandar quasi sistematicament de hèr l'esfòrç de produsir en lenga occitana. Totun, per la mei grana part, que son ad'aise dens la lectura en lenga regionau. Que començan de plan integrar lo còde e l'escriut e las diferéncias màgers dab lo francés. Açò qu'ei un punt positiu qui balha espèr quant a la loa capacitat a parlar. L'atencion qu'ei portada ací sus la qualitat de la prononciacion. Ua atencion de l'arregent, plan segur, mes tanben deus pars, qui n'esitan pas a signalar ua prononciacion incorrècta. Temps collectius de repeticion de mots o de frasas qui presentan ua difficultat que permeten tanben d'assolidar la bona prononciacion e de manténguer tota la classa attentiva e concentrada sus la tasca. Ací, los escolans que legueishen un tèxte qu'an dejà entenut a díser peu mèstre. La prononciacion de referéncia qu'ei doncas estada dejà pausada, çò qui'us facilita la tasca dens lo hèit de poder dechifrar.

Totun, ua question que's pausa : dens la classa, quate eslhèves que son en grana difficultat de lectura, quitament en francés. Que benefician d'un acompanhament especific de la mia part, que sia en tèrmis de diferénciacion o en APC, mes tanben d'un seguit orthofonic en dehòra de l'escòla. Mes, quin los integrar ad'aqueras sedenças de lectura en occitan ? En saber qu'un eslhève en particular n'ei quitament pas en capacitat de legir sillabas isoladas e ditas « simplas ». Se n'ei pas nada responsa tota hèita ad'aquera question, que pòdi per contre presentar la mia causida de remediacion : entaus eslhèves aquèstes, lo tribalh demandat qu'ei estat un exercici de repeticion. Lo mèstre, o un par, que legueish ua frasa pro braca, que l'aute eslhève aurà a repetar dab ua grana precision en tèrmis de prononciacion. Que'm sembla qu'aqueste biais de hèr que permet de non pas excludir los non lectors de l'activitat, e, mei important, que'us permet de'us hè tribalhar la loa prononciacion, çò qui n'ei pas un temps perdut. Entà l'escolan qui legueish la frasa d'exemple, l'exercici qu'ei taben hèra interessant, mei que çò que pensavi au començament. Qu'ei eth de qui balha l'exemple a seguir en tèrmis de prononciacion.

Qu'ei eth de qui ei lo modèle. La sua responsabilitat qu'ei doncas grana e que'u plaça den sua situacion hèra valorizanta de cap a la classa. L'implicacion dens la tasca que n'ei mei hòrta, çò qui contribua a tirar lo grop classa de cap a un nivèu d'exigéncia mei important.

Que pensi doncas que la lectura en lenga 2, quitament en CE1, que permet un tribalh de lenga especific hèra interessent. Mes particularament quan n'em pas dens la lectura « per la lectura » mes que i a un objectiu darrèr qui ei anonciat, e de'u quau e vam parlar adara : l'enregistrament.

e. L'enregistrament

L'enregistrament deu tèxte que concèrna tots los eslhèves de la classa. Cadun qu'avèva ua partida deu tèxte de l'album sus la quau s'entrainar a legir. Qu'aví causit las frasas en foncion de las abilitats de cadun : frasas mei longas entaus qui èran ad'aise, frasas mei bracas entaus escolans en dificultat en tèrmis de lectura. La fasa d'enregistrament qu'ei directament ligada a la lectura. Tà poder-se enregistrar que cau dejà estar performant per çò qu'ei de legir. Qu'ei dens auqeth sens que parlavi de non pas estar dens la lectura « per la lectura ». Quitament se la lectura per era sola que presenta un vertadièr interés e qu'ei essenciau, plan segur, qu'a d'estar tribalhada. Totun, ací lo factor motivacion qu'ei accentuat per la tasca finau : l'enregistrament. Lo hèit de s'enregistrar que horneish paramètres interessants : prumèr, que permet a l'eslhève de tornar escotar la sua produccion orau e d'identificar las suas enganas e los aspèctes de prononciacion a melhorar. Dusaument, l'enregistrament qu'ei ua « traça » qui demora. Que cau doncas que la prononciacion e l'intonacion e sian perfèitas. Dens aqueth sens, s'enregistrar a legir qu'ei mei interessant que non pas de sonque legir. Que demanda ua atencion superiora en tèrmis de produccion orau.

f. La correspondéncia

Pendent tota la durada deu projècte, las duas classas participant a la realizacion de la vidèo qu'an correspondut. Presentar-se, despartir-se lo tribalh, tots aquestes escambis que's son hèit per e-mail dab la classa de CE1-CE2 de l'escòla de Gramat (46). Ací, que i em suus madeishs mecanismes que per çò qu'ei de l'enregistrament. Aquera correspondéncia qu'ei estada botada en plaça a la debuta majament per rasons tecnicas d'organizacion, e en pr'amor que pensavi qu'èra plan taus escolans de véger qu'existivan d'autes dròlles qui hasèvan l'escòla en occitan, quitament en dehòra de Tolosa. Mes, hèra vista, que m'apercevoi que los enjòcs qu'èran hèra mei importants que la simpla organizacion. Coma per l'enregistrament, la correspondéncia qu'implica ua traça escriuta qui demora, dab en mei l'importància deu destinatari. Estar legits per ua auta classa qu'implica ua produccion escriuta de qualitat. Lo suenh portat a las estructuras grammaticalas, a la sintaxi, a l'ortografia e a la causida deus mots qu'ei estat gran.

En mei de la correspondéncia dab la classa de Gramat, la classa que savèva desempuish la debuta deu projècte que la loa produccion finau (la vidèo, doncas) que seré enviada a l'autora de L'òrt de Nicolau.

g. Los elements culturaus

Qu'ei començat de tribalhar aqueste album a comptar de la fin deu mes d'octobre.

Lo prumèr prètzhèit de l'òrt de Nicolau qu'ei de tractar de Marteror en Occitania, e d'apréner que en tèrra d'Oc, qu'ei ua costuma anciana de curar las cojas e de decorar-las.

Costuma qui existiva plan abans la reïntroduccion d'Halloween desempuish Estats-Units dens la dusau mieitat deu sègle vintau. Los elements culturaus que van de par dab l'aprendissatge de la lenga 2. E exactament coma per l'aprendissatge de la lenga, ne's cau pas estancar a l'òra ebdomadari dens l'emplec deu temps puntada « lenga e cultura » tà abordar aquestes subjèctes importants. Integrar aqueth temps de cultura dens l'encastre d'un aute camp disciplinari o dens ua sequéncia pluridisciplinària que permet d'optimizar lo temps de classa e de connectar la cultura occitana dab los apprendissatges.

h. Cantar en occitan

La sequéncia que comportava tanben ua canta de nau, en occitan, en rapòrt dab l'istòria de l'album. En mei de las competéncias especificas tribalhadas en educacion musicau, qu'em ací sus un terrenh on se crotzan dus elements que vieni d'abordar : l'element culturau portat per la canta de nau, tradicionau, e tanben la rigor e la precision dens la prononciacion e l'execucion de la canta, accentuats peu hèit de l'enregistrar.

i. Parlar en arts visuaus

N'ei pas encòra parlat de las arts visuaus qui son tanben un bon biais d'estar en situacion de produccion en lenga regionau : dens la verbalizacion dens çò hèit o la formulacion deu materiau necessari per exemple. En mes de la creacion deus decòrs, los eslhèves qu'èran tanben en carga de las presas de vista fotograficas necessàrias tà l'animacion, per grops de tres. Ací tanben, la foncion communicativa qu'ei estada importanta dab interaccions entre pars en occitan. Totun, dens l'encastre d'aquera sequéncia, n'ei pas hèit la causida de fixar objectius especifics de lenga dens las sedenças d'arts visuaus. Qu'avèvi vertadièrament besonh que los eslhèves poscan avançar pro viste sus la confeccion deus decòrs e sian vertadièrament concentrats sus aquera tasca. Mes, s'ei pensada coma cau, arren n'empacha ua mesa en òbra qui fixa objectius en tèrmis de produccion orau en occitan.

Conclusion

Qu'ei mauaisit de mesurar e sustot de presentar los beneficis d'ua tau situacion suu papèr d'un biais scientific o estatistic. Totun, dab totas las situacions pedagogicas botadas en plaça au parat deu mié estagi en responsabilitat, que soi en mesura d'afirmar que, quan la sequéncia o la sedença qu'ei pensada a l'encòp entà respóner a objectius disciplinaris e lingüistics, que crea un vertadièr terrenh favorable a l'aprendissatge de la lenga occitana.

En estar en mei d'aquò dens l'encastre d'ua pedagogia de projècte, la motivacion deus escolans qu'ei decuplada. Segon Laurent Gajo e Danièle Moore, « Que torna sortir de l'ensenhament bilingüe un cèrte nombre d'atots, dens los quaus ua mei bona competéncia communicativa en L2, un desvelh metalingüistic màger, ua problematizacion deus sabers en DdNL, ua confrontacion de las ressorgas metodologicas, ua economia curriculara, ua collaboracion entre ensenhaires, l'aveniment de projèctes interdisciplinari e un recors mei ciblat a las tecnologias. »19 

La Disciplina dita Non Lingüistica, laboratòri d'observacion

En DdNL, qu'ei doncas plan segur possible de fixar objectius lingüistics. Puishque de tot biais, totas las disciplinas que son lingüisticas, dens un cèrte sens. Totun, que i aja objectius especifics en lenga o pas, lo temps d'ensenhament qu'ei de tota mòda un temps hèra important dens la construccion e la consolidacion de la lenga.

Lo reperatge de las errors

Pendent las sedenças d'ensenhament en DdNL, los objectius disciplinaris que son plan segur los mei importants, los que los eslhèves qu'an d'aténher en prioritat. Çò qui n'empacha pas de velhar a la qualitat de la lenga.

Au parat d'aqueths temps disciplinaris, que i aurà retroaccions de la part de l'ensenhaire, entà corregir la lenga e assajar de melhorar-la. Que parlaram d'aqueras retroaccions mei precisament, juste en seguint.

L'arregent qu'a d'estar hèra vigilant per rapòrt a tota la produccion deus sués eslhèves, que sia en francés o en occitan d'aulhors. Totun, lo francés que beneficia d'un vertadièr temps especific on poderam tribalhar en grammatica, ortografia, conjugason, vocabulari, expression escriuta, etc... Un temps qui per l'occitan, que's resuma a ua òra setmanèra. Quin utilizar aqueth temps de lenga ? En bastir ua progression ? Segurament.

Mes sustot en tribalhar los principaus punts de qui hèn nacèra. E tà identificar aqueths punts, que's cau avisar de la produccion orau deus eslhèves en classa de DdNL. Coma l'ei evocat dens la partida concernint la metodologia, la negociacion deu sens qu'ei indispensabla entà poder miar los aprendissatges. Mes entà poder-se interrogar sus la sintaxi en lenga 2, que cau que los eslhèves sian en situacion de produccion. E ací, çò de mei important qu'ei justament aquera negociacion de la fòrma : quin hèr entà corregir un enonciat fautiu ? Qu'existeishen mantuns tipes de retroaccions entà negociar la fòrma. La clau, que'm sembla, qu'ei de poder variar los tipes de retroaccion e de causir la quau ei la mei pertinenta a utilizar au moment dat. Entà poder analisar la mia practica, qu'ei enregistrat duas sedenças de classa, dens la tòca de poder tornar enténer e classificar los diferents tipes de retroaccion que pòdi emplegar. Las sedenças concernidas que son ua sedença de matematicas sus la sostraccion e ua sedença de Descobèrta deu monde suus estats de la matèria. Qu'ei causit de transcríver quauques escambis bracs de çò qui s'ei podut passar en classa.

-La reformulacion :

Eslhève : comenci per « les » unitas Mèstre : òc, començas per « las » unitats Eslhève : Cal far 5 mens 3.

Ací, l'error qu'ei corregida peu mèstre. Totun, n'ei pas puntada d'un biais explicit.

L'eslhève n'a ça'm pensi pas consciénça de la sua engana, e que torna préner lo hiu de la sua pensada e de la sua demonstracion. Quitament se la formulacion corrècta qu'ei estada dita dens la classa, la simpla reformulacion ne sembla pas estar eficaça, en pr'amor non permet pas a l'eslhève de's pausar dens ua postura reflexiva cap a la lenga. S'ei tostemps miélher que de deishar l'error shens correccion, n'ei pas pas ua retroaccion qui pòt estar definida coma estant satisfasenta.

-La correccion explicita : Dens aquèste cas, l'error qu'ei plan estada puntada. La formulacion « quatre-vintdos » n'ei pas accèptada peu mèstre e, ací, l'eslhève que n'ei conscient. Qu'averí podut balhar directament la bona formulacion. Que causiscoi ací de començar per demandar la correccion a l'eslhève que s'èra enganat. Coma ne pareishèva pas conéisher la fòrma corrècta, que sollicitèi lo grop classa entà demandar-ne la correccion. Un còp la fòrma « oitanta-dos » dita per un par, que tornèi díser la bona formulacion. L'error qu'ei plan estada relhavada, corregida, e seguida d'ua reformulacion peu mèstre, çò qu'ei ua bona causa. L'error qu'ei tanben estada portada a l'atencion de tot lo grop classa, çò qui permet d'implicar tots los eslhèves dens l'atencion portada a la correccion de la lenga e a melhorar la produccion en occitan.

Totun, ne soi pas totalament satisfèit d'aquera correccion per duas arrasons màgers : prumèr, qu'ei copat la paraula a l'eslhève qui èra en trin de balhar la sua responsa, mentre que n'avèva pas acabat la sua frasa. Qu'ei, ce'm sembla, a evitar de tota fòrça. Plan segur, la produccion orau en occitan qu'ei importanta e qu'a d'estar corregida, mes la contengut disciplinari que n'ei autant. Ne cau pas riscar de blocar los eslhèves que prenen la paraula en pr'amor d'aver paur de non pas utilisar lo bon mot de vocabulari o la màger part deu temps, aquera mesò-alternància que s'inscriu coma estant un temps pensat a l'avança e plan cadrat, on vam alternar entre las duas lengas pendent un quart d'òra, per exemple. Totun, en legir un article de Jean Duverger22 , que'm pausèi questions sus las practicas possibla. Jean Duverger qu'identifica mantuns punts identificats dens lo debanament d'ua unitat didactica, e qu'indica se aquestes temps qu'an d'estar miats en lenga 1 o en lenga 2, dens lo cas on tota l'unitat d'ensenhament que's hè en mesòalternància. Que vòi tornar préner aquestes punts e assajar d'i portar la mia reflexion en tot comparar dab las mias practicas dens la classa.

-Lo títol de l'unitat didactica qu'a d'estar balhat dens las duas lengas, per rasons simbolicas (la sedença que's va debanar dens las duas lengas) e en pr'amor los dus intitulats que pòden estar aluenhats.

N'ei pas jamei balhat lo titól d'ua sequéncia dens las duas lengas, en pr'amor n'a pas jamei hèit nacèra. N'ei pas sentit los miés eslhèves dens l'incompreneson e doncas n'ei pas avut besonh de balhar lo titól dens las duas lengas. Que compreni plan totun que n'ei pas sonque ua question de compreneson e mei de communicacion entre las lengas.

-lo prumèr temps d'ua unitat didactica, au moment deu recuelh de las representacions iniciaus, que s'a imperativament a debanar en lenga 1.

N'ac ei pas jamei testat dens un temps de mesò-alternància. Çò qui hè que demandi tostemps aus « miés » escolans de parlar en occitan (quan èm sus ua miei-jornada occitan, plan segur). Qu'ei podut véger que, effectivament, dens ua classa on los escolans non gausan pas tròp parlar en occitan, qu'avèvan tendéncia a voler-se exprimir en francés ad'aqueste moment. Mes, dejà que lo temps passat a parlar occitan dens lo dia qu'ei pauc important comparat au temps biologic deu dròlle, e nse podem perméter de deishar tròp de plaça au francés sus eth temps d'occitan ? O alavetz e cau deishar mei de plaça a l'occitan suu temps de francés ? Mes qué vad la micrò-alternància impausada peus tèxtes ? Que vegem plan que las questions lhevadas per aqueth tipe de dispositiu que son pro complèxas.

-lo tribalh centrau qui expausa e tracta la tematica que poderà alternar entre tèxtes e documents en lenga 1 e en lenga 2, qui's poderàn crotzar, botar en relacion… Manca quan vòli hèr comparason de lengas, sovent sus temps cortet, qu'ei dilhèu tendéncia a tròp partimentar la lenga d'usatge deus miés documents. Qu'utilizi quasi sistematicament documents en occitan suu temps de classa en occitan. En pr'amor que'm sembla que sus auqueth temps, qu'ei tanben important d'aver un temps de frequentacion lo mei important possible sus documents escriuts.

Totun, que m'ei dejà arribat d'utilizar un document en francés au parat d'ua classa de sciénças. Qu'èra ua mèna de jòc en linha sus internet a l'entorn deus cambiaments d'estat de la l'aiga. 23 Qu'ei miat la sedença, dab lo grop classa sancèr, en occitan. La tòca qu'èra de simular experiéncias entà hèr cambiar l'aiga d'estat. Mes totas las indicacions textuaus suu jòc qu'èran escriut en francés. Tot lo lexic especific tanben (fusion, liquéfaction, vaporisation, solidification). Quitament se n'èra pas botat en davant, qu'ei trobat que la preséncia deu francés ací que podèva estar un « plus » dens la correspondéncia entre las lengas entaus mainats.

-Tota la demòra, qu'ei a díser las presas de nòtas, las observacions, las avaloracions, las traças escriutas o los exercicis que poderàn estar miadas dens las duas lengas.

Ací encara, l'alternància qu'ei interessanta sonque s'ei plan pensada e didactizada.

Ne's cau segurament pas acontentar d'utilizar un document en francés en pr'amor ne l'avem pas en occitan. La causida deus supòrts e de la lenga que deu aver sens.

La mesò-alternància qu'ei de tota mòda interessanta dens la construccion deu bilingüisme en pr'amor que nse permet de hèr palancas entre las lengas. Qu'ei d'aqueras palancas que vam parlar adara.

Transferiments dens lo lexic disciplinari

Quitament se òm tribalha un camp disciplinari dens ua lenga, ne voù pas díser que los sabers disciplinaris non son pas coneishuts e transferits dens l'auta lenga. Qu'ei quitament lo contrari. Tot dia dens la classa, que vegem transferiments a's hèr entre las lengas, las competéncias. Qu'ei causit de presentar ací dus exemples.

a. En Descobèrta deu monde

En Descobèrta deu monde coma dens tots los camps disciplinaris abordats en lenga 2, qu'utilizam plan segur un lexic especific. Qu'ei assajat d'observar quin se podèvan hèr las palancas entre l'occitan e lo francés, au parat d'ua sequéncia suus cambiaments d'estat de l'aiga. Pendent ua sedença, l'objectiu qu'èra de compréner lo passatge de l'estat solide de l'aiga a l'estat liquide. L'escaduda deus eslhèves sus aqueste exercici qu'èra hèra interessanta tà jo, en pr'amor que'm mostrè qu'èran completament en capacitat de bastir los nombres en francés, quitament se'us tribalhavan sonque en occitan (lo francés qu'ei la loa lenga mairau, plan segur, mes pas per tots). A partir d'ua error de manuau, qu'ei podut pensar un petit temps, existeishen entre las lengas. Qu'ei lo noste ròtle d'ensenhaire, de justament ensenhar aqueras palancas, de las botar en evidéncia entà favorizar la construccion deu bilingüisme.

Pistas de conclusion

Aqueste memòri que m'a permetut de botar en plaça ua vertadièra reflexion professionau. A l'encòp sus la mia postura e sus las tascas demandadas aus eslhèves. La sua redaccion que m'a permetut d'assajar navèras practicas directament dens la mia classa.

N'ei pas trobat de responsas a tot, mes que m'a permetut d'obrir navèras pistas de tribalh.

Que'n retieni en tot cas que construsir lo bilingüisme n'ei pas construsir dus monolingüismes. Que retieni tanben qu'ei plan segur possible de tribalhar competéncias lengatgèras dens los camps disciplinaris, a condicion de pensar lo sué biais d'ensenhar e de preparar la classa.

Pensar e integrar objectius lingüistics dens las sequéncias d'ensenhament disciplinaris qu'ei segurament ua prumèra clau entà assolidar la lenga. Los eslhèves qu'an d'estar botats au maximum en situacion de produccion en lenga occitana entà poder melhorar-la. Qu'an besonh de's poder exprimir dens un encastre favorable a la loa construccion : benvolent e rassegurant. Pensar los contenguts disciplinaris dens la lenga qu'ei tanben un ganh de temps entà l'arregent, qui permet d'optimizar lo temps dens l'aprendissatge e la construccion lingüistica.

Lo recors a sequéncias interdisciplinaris o integradas dens ua desmarcha de pedagogia de projècte qu'ei tanben hèra portaire. Que bota la lenga au centre de tots los aprendissatges coma estant un utís indispensable a la realizacion de la tasca finau. La motivacion deus eslhèves qu'ei sovent decuplada en comparason a ua sequéncia d'ensenhament mei tradicionau. Tribalhar per un objectiu concret (un destinatari exterior a la classa per exemple) que permet tanben de hè creisher l'exigéncia deus eslhèves de cap a la loa produccion.

Entà que los eslhèves poscan melhorar la loa lenga, que cau que l'arregent aja tanben un nivèu d'exigéncia important. Que'u cau portar ua grana atencion a la correccion de la lenga deus eslhèves en variar las suas retroaccions, e plan segur en estar un modèla en tèrmis de qualitat de produccion. 

V

  Encastre institucionau …………………………….…….…………. 2. Lo bilingüisme : perqué ? …………………………………………………………… 3. Quin se pòt consolidar la lenga occitana en tot construsir los aprendissatges ? ……….. II/ QUINA METODOLOGIA ? ……………………………...………………………… 8 1. La mia situacion de classa …………………………………………………………...… 8 2. Lo recuèlh de dadas …………………………………………………………….…….... 9 2.1. Generalitats ………………………………………………………………...… 2.2. Lo ròtle deu mèstre e los sons utís …...…………………………………….. 10 a. Las diferentas fòrmas d'alternància …………………………………... 10 b. La negociacion deu sens e la negociacion de la fòrma ……………….. 2.3. Creacion de sequéncias d'ensenhament pensadas tà la lenga ………….…… 12 2.4. Ensenhar l'orau au travèrs de las disciplinas ………………………………..2.5. Transferiments dens lo lexic disciplinari ………………………..………….. 2.6. Comparason de las lengas ………………………………………………….. 15 2.7. Tribalh especific de lenga …………………………………...……………… III/ PRESENTACION DEUS ARRESULTATS E BILANÇ GENERAU ……….….. 1. Educacion Fisica e esportiva e objectius de lenga …………………………………..... 1.1. Presentacion de la sequéncia ..……………………………………………... 16 1.2. Analisi de la sequéncia, generalitats …….………………………………...... a. Los objectius ..………………………………….…………………....... b. Lo debanament ..…………………………………………………........ 17 1.3. Analisa detalhada d'ua sedença : sedença 1 ……………………………….... a. Prumèra temporada : las consignas .......……………...………………. 18 b. Dusau temporada : las activitats .… ……………………………...…... 19 c. Tresau temporada : la verbalizacion .....………………………...…...... 20 1.4. Conclusion ……………………………………………………….………..... 20 2. Lenga occitana e pedagogia de projècte …………………………………………........ 21 2.1. Presentacion de la sequéncia ...……………………………………………... 2.2. Analisi de la sequéncia, generalitats .…………………………………….…. 22 a. Los objectius ..……………………………………………………........ 22 b. La compreneson .……………………………………………………... c. L'aquisicion d'un lexic e lo sué reinvestiment .……………………….. d. La lectura en occitan ....………………………………………...…...... 23 e. L'enregistrament ....……………………………………………...……. f. La correspondéncia .…………………………………………………... g. Los elements culturaus ...……………………………………………... h. Cantar en occitan ....…………………………………………………... 26 i. Parlar en arts visuaus ....……………………………………………….. 26 2.3. Conclusion ....………………………………………………………….…..... 26 3. La Disciplina dita Non Lingüistica, laboratòri d'observacion …………………..……. 27 3.1. Lo reperatge de las errors ………………………………………..…………. 3.2. La negociacion de la fòrma : las retroaccions ……………………..……….. 4. Un mèstre, duas lengas ……………………………………………………….………. 32 4.1. Quinas alternànicas ? ……………………………………………………….. 32 4.2. Transferiments dens lo lexic disciplinari …………………………………… 34 a. En Descobèrta deu monde ……………………………………………. b. En matematicas …………………………………………………...….. 35 4.3. Comparason de las lengas ………………………………………..………… a. Las Palancas …………………………………………………..……… b. La comparason espontanea ……………………...….……………...… 37 5. Pistas de conclusion ……………………………………………….…………....……. 38

  13 LYSTER, Roy, Learning and Teaching Languages Through Content, A counterbalanced approach, John Benjamins Publishing Company, 2007 14 AGAR, Didier, Palancas, La Poesia, 2008. 15 FLOUTARD, Alain, 50 activités en occitan languedocien au cycle 3, CRDP de Midi-Pyrénées, Toulouse, 2009

•-

  Talhèrs : (per cada talhèr, la consigna qu'ei acompanhada d'un esquèma hèit au tablèu) Lo riu : « cal lançar lo frisbee al dessús e al delà del riu. » Ací, çò d'important a retiéner d'un punt de vista lingüistic, qu'ei lo vèrbe d'accion « lançar » (qui ei conegut) e las formulacions « al dessús » e subertot « al delà ». Los elements necessàris entà's poder exprimir que son balhats volontariament aus eslhèves. Lo mèstre que's deverà assegurar qu'aquestas formulacions que son tornadas investir au moment deu jòc e de la mesa en comun. -Lo disc golf : « cal lançar lo frisbee dens la cibla. I cal arribar amb lo mens de lançars possible ».

  Per exemple (un exemple entre tant d'autes), qu'arremarquèi dens la mia classa ua error hèra correnta dens las classas bilingüas. Lo hèit entaus eslhèves d'emplegar la terminason de la dusau persona deu singular en voler parlar a la prumèra. Dab lo classic « as acabat » en lòc de « ai acabat ». Aquera error qu'a d'estar soslinhada e represa au moment on ei cometuda. Mes coma ei un error tròp generalizada dens la classa e sustot tròp recurrenta, que s'amerita un temps de tribalh especific. Qu'ei doncas causit de botar en plaça pendent un cèrta temps activitats pendant lo temps de lenga en occitan entà poder tribalhar sus las duas prumèras personas deu singular. Que comencèi de tribalhar dab activitats qui's tròban dens lo libe 50 activités en occitan au Cycle 3, coma per exemple un jòc de ròtle qui s'apera « questions-responsas » 20 e qui permet de manejar la conjugason ad'aqueras personas e dab mantuns vèrbes. Ací quauques exemples deu tipe de questionsresponsas qui poderàn estar repetadas, sistematizadas : ont venes atal ? -Veni de la fèsta. » « Qu'as perdut ? -Ai perdut una dent. » « Ont vas atal ? -Me'n vau a la pesca. » 3.2. La negociacion de la fòrma : las retroaccions.

Eslhève 1 :

 1 Demòra « quatre-vint-dos » cubes a Lisà e… Mèstre : … Non ! Pas quatre-vint-dos ! Cossí òm ditz ? (nada responsa de l'eslhève 1) Los autes ? Eslhève 2 :Ochanta-dos Mèstre : Plan ! Doncas : Demòran ochanta-dos cubes a Lisà. Puish, contunha. Eslhève 1 : … E tretze a Mosquilh.

  Cada eslhève qu'avèva a observar un glacet dens un veire. Qu'ac devèva hèr hóner lo mei viste possible, en tot realizar dessenhs d'observacion a legendar. Que'us calèva tanben escríver quin avèvan hèit entà hèr hóner lo glacet. Que'us demandèi d'escríver en occitan. A maugrat d'aquò, mantuns eslhèves que comencèn d'escríver en francés, segurament entà se rassegurar. Totun, òm pòt observar 24 que lo vocabulari especific de la leçon qu'ei conseishut a l'encòp en occitan e en francés (glacet / glaçon, bufar / souffler…) e que los mainats qu'escriven indiferentament dens ua lenga o dens l'auta, çò qu'ei déjà ua competéncia interessanta entà ua classa de CE1 en mieitat d'annada. Aqueth exemple que nos permet d'observar que non i a pas d'estanqueïtat entre las lengas. Totas duas que's mesclan e que son convocadas entà respóner a la tasca disciplinària demandada.b. En matematicasQue's pòt sovent enténer, dens los arguments contra lo bilingüisme, que los escolans que van aver mancas dens cèrtes camps disciplinaris en pr'amor de'us abordar en lenga 2. Laurent Gajo e Danièle Moore que pensan qu'aqueths chepics que desapareishan a petits drins au moment on òm adòpta « un punt de vista bilingüe suu bilingüisme, autament dit un punt de vista qui non considera pas la competéncia bilingüa coma l'adicion de duas aptitudas monolingüas. D'aquí enlà, que convieneram aisidament que la L2 que pòt assolidar la L1. » 25 Qu'ei lo cas per exemple de las matematicas, qui's hèn a cent de cent en occitan. En classa, que segueishi lo fichièr d'entrainament Cap a las Mats 26 , entà aprofieitar d'un supòrt déjà arrevirat en occitan. En debuta d'annada, en traibalhar sus aqueste manuau, que trobèi ua pèca d'arrevirada dens un exercici. Pas exactament ua pèca, mes un contengut qui èra pensat entau francés, e pas entà l'occitan.Ací l'exercici en question , sus la lectura e l'escritura de nombres : 24 Véger annèxe 3 25 GAJO, Laurent, MOORE, Danièle, Enseigner des disciplines en langues étrangères. Le français à l'université, 14-04 | 2009 Mise en ligne le: 23 janvier 2012, consulté le : 12 avril 2016 26 CHARNAY, Roland, DUSSUC, Marie-Paule, MADIER, Dany, PREVOT, Martine, Cap a las Mats CE1, fichièr d'entrainament, exercice 3 p. 12, Hatier, 2009.Se resòlvi l'exercici tau coma ei, que pòdi respóner : a díser que non pòdi pas hèr nada combinason entre los mots, manca entà « vint-e-quatre » qui èra déjà prepausat. Non i a doncas pas nat interés e pas arren a hèr entà l'eslhève dens aqueth exercici. Totun, que decidèi de'u sauvar e de l'utilizar. Entà poder hèr a l'encòp un tribalh de comparason de lengas dens un cèrte sens, mes sustot entà véger s'èra possible de transferir competéncias matematicas d'ua lenga a l'auta, e subertot dab un foncionament e ua estructura diferents entre las duas lengas.Que causiscoi de demandar aus eslhèves de hèr l'exercici tau coma èra dens lo fichièr, dab la consigna tau coma èra balhada. Los eslhèves que començan de cercar, e tot viste los dits que's quilhan e las prumèras protestacions que's hèn enténer : arrés non compren çò qui's pòt hèr dab aqueths mots. Que demandèi doncas de hèr l'exercici dab los mots escriuts en francés. Qu'escrivem doncas en tablèu : seize, dix, vingt, e quatre.Ací, mei de combinasons que son possiblas : vingt-dix -quatre-vingt-seize Que podom tornar aprés sus quin bastir los nombres en occitan, e abordar « ochanta » e « nonanta » per exemple, e en comparar dab lo francés.

  Ua reflexion qu'ei tanben a miar per l'ensenhaire entà poder plan didactizar los temps d'alternància entre las duas lengas, entà favorizar lo trenatge de las lengas e lo IV/ BIBLIOGRAFIA ► TEXTES INSTITUCIONAUS ▪ B.O. n°33 du 13-09-2001, Modalités de mise en oeuvre de l'enseignement bilingue à parité horaire ▪ Hors-série n° 3 du 19 juin 2008, Programmes d'enseignement de l'école primaire ▪ Bulletin officiel spécial n°11 du 26 novembre 2015, Annexe 1 Programme d'enseignement du cycle des apprentissages fondamentaux (cycle 2) ► OBRATGES SCIENTIFICS ▪ ABDELILAH-BAUER, Barbara, Le défi des enfants bilingues, Editions la Découverte, Paris, 2006 ▪ DUVERGER, Jean, L'enseignement en classe bilingue, Hachette, Paris, 2009 ▪ GEIGER-JAILLET Anemone, Le bilinguisme pour grandir, L'Harmattan, Paris, 2005 ▪ LYSTER, Roy, Learning and Teaching Languages Through Content, A counterbalanced approach, John Benjamins Publishing Company, 2007 ▪ PORCHER, Louis, GROUX, Dominique, L'apprentissage précoce des langues, PUF, Paris, 1998 ► OBRATGES DIDACTICS O PEDAGOGICS ▪ AGAR, Didier, Palancas, La Poesia, 2008. ▪ CHARNAY, Roland, DUSSUC, Marie-Paule, MADIER, Dany, PREVOT, Martine, Cap a las Mats CE1, fichièr d'entrainament, Hatier, 2009. ▪ FLOUTARD, Alain, 50 activités en occitan languedocien au cycle 3, CRDP de Midi-Pyrénées, Toulouse, 2009

  

  

Lei n° 75-620 deu 11 de julhet de 1975, JO deu 12 de julhet de 1975.

Circulàrias 82-261 deu 21 de junh de 1982 e 83-547 deu

de deceme de 1983. 

DUVERGER, Jean. L'enseignement en classe bilingue, Hachette, 2009 

PORCHER, Louis, GROUX, Dominique, L'apprentissage précoce des langues,PUF, 2003 

GEIGER-JAILLET Anemone, Le bilinguisme pour grandir, L'Harmattan,Paris, 2005 

B.O. n°33 deu 13-09-2001 

DUVERGER, Jean, Didactiser l'alternance des langues en coursde DNL, Tréma 28, 2007. 

LYSTER, Roy, La négociation de la forme : stratégie analytique en classe d'immersion, La Revue canadienne des langues vivantes, 50, pp446-465, 1994. 

TOURNIER, David, « Enseigner l'oral à travers les disciplines en interdegré », Dossier de ressources rassemblés pour l'atelier « Enseigner l'oral à travers les disciplines », Circonscription d'Illfurth, 12 novembre 2013.

DUVERGER, Jean, Didactiser l'alternance des langues en coursde DNL, Tréma 28, 2007. 

PAMBRUN, Tresià, L'òrt de Nicolau, Editions Edite Moi ! , 2013. 

TICE : Tecnologias de l'Informacion e de la Communicacion tà l'Ensenhament

GAJO, Laurent, MOORE, Danièle, Enseigner des disciplines en langues étrangères. Le français à l'université, 14-04 |

Mise en ligne le: 23 janvier 2012, consulté le : 12 avril 2016

FLOUTARD, Alain, 50 activités en occitan languedocien au cycle3, pp. 195-197, CRDP de Midi- Pyrénées, Toulouse, 2009 

DUVERGER, Jean, Didactiser l'alternance des langues en coursde DNL, Tréma 28, 2007. 

FRANCE TV EDUCATION, L'eau dans tous ses états ! consulté le 6 mars 2016. Disponible sur le Web : http://education.francetv.fr/matiere/decouverte-des-sciences/cp/jeu/l-eau-dans-tous-ses-etats

bona sintaxi. Que's cau plan avisar deu moment causit entà interviéner. Tanben, s'ei prés lo temps de tornar formular la fòrma corrècta, qu'averí podut demandar a l'eslhève 1 de tornar díser eth tanben, puishqu'èra la sua pèca. Que son paramètres qui son tostemps complicats a identificar suu moment, pendent la sedença, mes aus quaus e cau prestar atencion.

-L'indici metalingüistic : L'eslhèva qu'ei ací en capacitat de's corregir tota sola. Aprés ua demanda de reformulacion de la sua frasa, qu'arriba a corregir non solament lo genre de « glaç », mes qu'acòrda plan lo complement « solide », çò qui confirma qu'ua reflexion sus la lenga que s'ei plan botada en plaça. L'escambi que s'acaba per ua valorizacion deu mèstre, tostemps importanta entà encoratjar los esfòrç qui son hèits entà s'exprimir dens ua lenga de qualitat.

-La repeticion de l'error :

Eslhève : nau mai dos fa sèt.

Mèstre : nau MAI dos fa sèt ?

Eslhève : non, nau mens dos fa sèt.

L'error qu'ei ací senhalada per repeticion e per un cambiament dens l'intonacion, qui permet de ciblar on ei la fauta. Cèrtes eslhèves de la mia classa, en occitan, qu'an tostemps un dobte concernint los emplecs de « mai » e « mens ». En calcul mental, sovent, que pausan la question : « mai es plus ? ». Coma ei ua error recurrenta dens la vita de la classa, l'atencion qu'ei totun dejà portada athèu dessus. Sonque lo hèit de soslinhar l'error en la repetar qu'ei sufisent entà hèr compréner que i a ua engana e portar l'atencion dessus.

-La demanda de clarificacion :

Eslhève : commence per las unités.

Mèstre : çò qu'as dit ? Ai pas comprés.

Eslhève : comenci per … las … unitats.

En senhalar que n'ei pas estat comprés, quitament se n'èra, lo mèstre significa a l'eslhève que'u cau melhorar lo sué enonciat. Que i èm exactament dens lo cas descriut per Merrill Swain. Ací, qu'ei plan comprés lo messatge que volèva hèr passar l'escolan. En mei d'aquò, aqueth messatge qu'èra corrècte d'un punt de vista matematic. Totun, mei e deishi passar shens corregir (o demandar de corregir) ua produccion orala fautiva, mensh los eslhèves e haràn l'esfòrç de prespausar enonciats de qualitat. Non se cau pas acontentar d'ua simpla compreneson mutuau. Qu'ei tanben lo nivèu d'exigéncia de l'arrengent qui pausa las basas de la reflexion deus mainats sus la lenga.

-L'incitacion :

Eslhèva : Pòdi portar lo caillou dins la man.

Mèstre : òc, mes, cossi avem dich que s'apelava aquò ? La ? (en mostrar la pèira) Eslhlèva : la pèira.

Mèstre : plan, pòdes portar la pèira dins ta man.

Ací, la fòrma corrècta qu'ei sollicitada per ua question. Lo mèstre que comença de balhar la responsa e la dròlle qu'a a acabar. Lo « la ? » qu'induseish tot viste un cambiament de genre qui bota l'eslhèva sus la bona pista. Lo mot « pèira » qu'èra déjà estat dit pendent la sedença e qu'èra conseishut abans, çò qui explica tanben que la retroaccion aja permetut d'obténguer aisidament la bona responsa.