સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1893માં શિકાગોમાં સર્વધર્મ સંમેલનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ભારત તરફથી યુવા સંન્યાસીના રૂપમાં વિવેકાનંદે તેમના સંક્ષિપ્ત પરંતુ સારગર્ભ સંબોધનથી હાજર રહેલા તમામ પ્રતિનિધિઓને પ્રભાવિત કર્યાં હતા.

તે સંબોધન બાદ તેમની ખ્યાતિ વાયુ વેગે પ્રસરી હતી. પ્રધાનમંત્રી મોદીએ પોતાની આગવી શૈલીમાં તેમને યાદ કર્યાં.

વિવેકાનંદના સંદર્ભમાં આજની વાસ્તવિકતાની ચર્ચા, તેમની આધ્યાત્મિકતા, ભારતીય સમાજ અને રાષ્ટ્ર વિશે તેના વિચાર, ધર્મને લઈને તેમની ધારણા અને સભ્યતા તેમજ સંસ્કૃતિને લઈને તેમના વિચાર પર કેન્દ્રિત હોવું જોઈએ.

શિકાગો સંબોધન

આખરે ધર્મ, સમાજ અને સૌથી મહત્વનું, ભારત વિશે તેમનો દૃષ્ટિકોણ કેવો હતો?

પ્રધાનમંત્રી મોદી, સત્તાધારી દળ અને પૂર્ણ ભારતીય સમાજે આજે આના પર ઈમાનદારીથી વિચાર કરવો જોઈએ. વિવેકાનંદ અને તેમના ઐતિહાસિક શિકાગો સંબોધનને યાદ કરવાની સૌથી સારી રીત આ જ હોઈ શકે છે.

શિકાગો સંમેલનના પોતાના સંબોધનમાં વિવેકાનંદે વિશ્વના તમામ ધર્મોના આચાર્યો અને પ્રતિનિધિઓ સામે જે હિન્દુ ધર્મનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું, તે આજનાં 'હિન્દુત્વ'થી સાવ અલગ જ નહીં, પરંતુ તેનાથી તદ્દન વિરુદ્ધ હતું.

સ્વામી વિવેકાનંદે દુનિયાને હિંદુ ધર્મનો પરિચય આપતા તેની ધાર્મિક-વૈચારિક સહિષ્ણુતાને રજુ કરી, ''હું એક એવા ધર્મનો અનુયાયી હોવાનો ગર્વ અનુભવુ છું, જેણે સંસારને સહિષ્ણુતા અને સાર્વભૌમ સ્વીકૃતિની શિક્ષા આપી છે. હું એવા ધર્મનો અનુયાયી હોવાનો ગર્વ કરું છું જેણે આ પૃથ્વીના બધાં જ ધર્મો અને તમામ દેશોના પીડિત લોકો અને શરણાર્થીઓને આશરો આપ્યો છે.''

આજનું હિંદુત્વ

આ સાથે જ તેમણે પોતાના સંબોધનમાં દુનિયાના ધર્મગુરુ અને અન્ય લોકોને ચેતવતા જણાવ્યું, 'સાંપ્રદાયિકતા અને કટ્ટરતા આ સુંદર પૃથ્વી પર ઘણાં સમય સુધી રાજ કરી ચૂક્યાં છે.

 તે પૃથ્વીને હિંસાથી ભરતા રહ્યાં અને માનવતાને લોહીથી નવડાવતા રહ્યા છે. સભ્યતાઓને હણી ભાંગતા આખાને આખા દેશને નિરાશાના ચક્રવ્યૂહમાં મોકલતા રહ્યાં છે.'

શિકાગો સંબોધનની દરેક મુખ્ય વાત આજનાં આક્રમક હિંદુત્વ, ગૌરક્ષકોની ખાનગી ટુકડી, બજરંગીઓના ખરાબ વિચારો અને લવ-જેહાદના હિંસક અનુયાયીઓની કથિત ધાર્મિકતાને નકારે છે.

ખૂબ જ અચરજની વાત છે, સ્વામી વિવેકાનંદે આ ભાષણ આજથી 124 વર્ષ પહેલાં આપ્યું હતું. પરંતુ આજે પણ દુનિયાના અનેક વિસ્તારો આ મહાવ્યાધિથી પીડિત છે જેની ચર્ચા મહાન ભારતીય સ્વામી વિવેકાનંદે ત્યારે કરી હતી.

અધર્મનો ઝંડો

વિવેકાનંદજીનો...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

સારું લાગ્યું, પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ સ્વામી વિવેકાનંદને તેમના સુપ્રસિદ્ધ શિકાગો સંબોધનની 125મી વર્ષગાઠ પર સોમવારે યાદ કર્યાં.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 18મી મેના રોજ ઑસ્ટ્રેલિયામાં ચૂંટણી યોજાશે જેમાં ગૌતમ અદાણીનો કરમાઇકલ કોલસા પ્રોજેક્ટ મોટો મુદ્દો છે

અર્થતંત્ર અને પર્યાવરણ, કોલસો અને ક્લાઇમેટને સ્પર્શતો આ મુદ્દો રાજકીય પક્ષો અને મતદારોમાં વિભાજન ઊભો કરી રહ્યો છે.

ઑસ્ટ્રેલિયન કન્ઝર્વેટિવ ફાઉન્ડેશન (ACF)ના માધ્યમથી સાત અપક્ષ ઉમેદવારોએ એક સીમાચિહ્ન સમાન કરાર કર્યો છે.

આ ઉમેદવારોએ પ્રણ લીધું છે કે તેઓ જળવાયુ પરિવર્તનના અનેક મુદ્દાઓ હાથ પર લેશે.

તેમાં અદાણીની ખાણો ખોદીને કોલસો કાઢવાના પ્રોજેક્ટના વિરોધનો પણ સમાવેશ થશે. તેઓ જીતી જશે તો સંસદમાં અદાણીની થર્મલ કોલમાઇનનો વિરોધ કરશે.

કન્ઝર્વેટિવ લિબરલ-નેશનલ પક્ષોની બનેલી સંયુક્ત કેન્દ્ર સરકાર આ વખતે ચૂંટણીમાં પાછળ ચાલી રહી હોવાનું અનુમાન છે.

આ સરકાર મહદ અંશે કોલસાની ખાણોના ખોદકામની અને કોલસાના નિકાસની તરફેણ કરતી રહી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

52,900 લોકોને રોજગારી

ફેબ્રુઆરી 2019માં ઑસ્ટ્રેલિયાના કોલસા ખાણ ઉદ્યોગમાં લગભગ 52,900 લોકોને રોજગારી મળી રહી હતી

સરકારના પ્રવક્તાએ બીબીસી સાથે વાતચીત કરતાં જણાવ્યું હતું કે, "ઑસ્ટ્રેલિયામાં વિદેશી મૂડીરોકાણ થાય તેની (સ્કૉટ) મોરીસન સરકાર તરફેણ કરે છે."

"અદાણી કરમાઇકલ માઇન ઍન્ડ રેલ પ્રોજેક્ટ ક્વિન્સલૅન્ડ પ્રદેશ માટે મહત્ત્વનો પ્રોજેક્ટ છે. તેના કારણે સ્થાનિક સમુદાયના લોકોને 1500 જેટલી નોકરીઓ મળશે, જ્યારે આડકતરી રીતે હજારોને રોજગારી મળશે."

ફેબ્રુઆરી 2019માં ઑસ્ટ્રેલિયાના કોલસા ખાણ ઉદ્યોગમાં લગભગ 52,900 લોકોને રોજગારી મળી રહી હતી.

2018માં ઑસ્ટ્રેલિયાએ 44 કરોડ ટન કોલસો કાઢ્યો હતો. તેમાંથી અંદાજે 40 ટકા મેટાલર્જિકલ કોલસો હતો, જ્યારે 60 ટકા થર્મલ કોલસો હતો.

2017-18માં ઑસ્ટ્રેલિયાના જીડીપીમાં કોલસા ઉદ્યોગનો ફાળો લગભગ 2.2 ટકા જેટલો રહ્યો હતો.

વિપક્ષી લેબર પાર્ટીમાં આ મુદ્દે ભાગલા પડી ગયા છે. ક્વિન્સલૅન્ડના યુનિયનના ટેકેદારો ખાણની તરફેણ કરે છે, જ્યારે શહેરી મતદારો તેનો વિરોધ કરે છે, કેમ કે તેમની માગણી ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઓછો કરવાની છે.

શહેરી ટેકેદારોનું વલણ ન્યૂ સાઉથ વેલ્સ અને વિક્ટોરિયામાં રિન્યૂએબલ ઍનર્જી તરફ વળવાનું છે.

જળવાયુ પરિવર્તન ચૂંટણીમાં મોટો મુદ્દો

આકરા હવામાન પછી ક્લાઇમેટ ચેન્જ એક મહત્ત્વનો ચૂંટણી મુદ્દો બની ગયો છે

લેબર પક્ષના નેતા બીલ શોર્ટને ઓસ્ટ્રેલિયન બ્રોડકાસ્ટિંગ કૉર્પોરેશન (ABC)ના 7.30 કાર્યક્રમમાં કહ્યું હતું કે, "હું એવું કહીશ કે ખાણની...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ભારતના અબજપતિ ગૌતમ અદાણીનો ક્વિન્સલેન્ડમાં આવેલો કરમાઇકલ કોલસા પ્રોજેક્ટ ઑસ્ટ્રેલિયામાં 18મી મેના રોજ યોજાનારી કેન્દ્રીય ચૂંટણીમાં અગત્યનો મુદ્દો બન્યો છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 19 જૂન, 1964માં ન્યૂયોર્કના મેનહટ્ટનમાં જન્મેલા બોરિસ બ્રિટિશ માતાપિતાનું સંતાન છે.

ક્યારેક વ્યક્તિગત જીવન તો ક્યારેક બેફામ નિવેદનનોને કારણે બોરિસ ચર્ચામાં રહ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

બોરિસ જોન્સન...થેરેસા મેના અનુગામી અને બ્રિટનના રાજકારણનો ચર્ચિત તેમજ વિવાદિત ચહેરો.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 19 મેએ સુરતમાં ગાંધીજીના હત્યારા નાથુરામ ગોડસેનો જન્મદિવસ સુરતમાં ઊજવવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ એ કૃત્યની ખૂબ ટીકા થઈ હતી અને એ ઉજવણીમાં સામેલ કેટલાક લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

સુરતમાં ગોડસેની જે ઉજવણી થઈ એ વિશે વાત કરતાં ગાંધીજીના પ્રપૌત્ર તુષાર ગાંધીએ બીબીસીને કહ્યું હતું, "સુરતમાં જે ઘટના ઘટી એ અજુગતી હોવા છતાં હું તેના પર રોકટોક લાગે એના પક્ષમાં નથી. જેમને ખૂની સંસ્કૃતિની ભક્તિ કરવી હોય તેમને આ અધિકાર હોવો જોઈએ એમ હું માનું છું."

"જેવી જેની પ્રકૃતિ હોય તેવી રીતે વર્તે એની છૂટ સંવિધાને આપી છે. સરકારની રહેમરાહે આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિ ચાલે છે. ગાંધીધિક્કારના આ પ્રકારનાં કૃત્યોને અનઑફિશિયલી સરકારી શેહ મળે છે."

તુષાર ગાંધીએ કહ્યું હતું, "સાધ્વી પ્રજ્ઞા ઠાકુરનું નિવેદન હોય કે સુરતમાં થયેલી નાથુરામ ગોડસેની ઉજવણી હોય, આ પ્રકારના અખતરા સમયાંતરે થતા રહે છે. આ અખતરાઓમાં તેમનો ગાંધીધિક્કાર સપાટી પર આવી જ જાય છે, અને એ ખૂબ સારું છે. એને લીધે કોઈ ભ્રમ નથી રહેતો."

"ઉંદર ફૂંક મારી મારીને કરડે અને કરડ્યા પછી મોડેથી ખબર પડે. સાપ સીધો જ કરડે. સાપ કરડે તો કમસેકમ ખબર તો પડી જ જાય કે એ દંશ મારી ગયો છે. એમાં કોઈ ભ્રમ નથી રહેતો.  જો આ સરકાર ફરી શાસનમાં આવશે તો આ પ્રકારની ઘટનાઓ વધશે અને અમને વિરોધ કરવા માટેની સ્પષ્ટતા રહેશે."

એમણે કહ્યું કે સરકારની મીઠી નજર તળે સમાજમાં ગાંધીની સામેના છેડાનો જુદો અભિપ્રાય ઊભો કરવાની પેરવી ચાલે છે. આ એક પદ્ધતિસરની ઝુંબેશ છે. એક ઑરકેસ્ટ્રેડ કૅમ્પેન છે જેને રણનીતિપૂર્વક ચલાવાય છે.

સગવડિયું સ્ટેટમેન્ટ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

અગાઉ ભાજપનાં ઉમેદવાર સાધ્વી પ્રજ્ઞા ઠાકુરે નાથુરામ ગોડસેને રાષ્ટ્રભક્ત કહ્યા હતા અમને પછી નરેન્દ્ર મોદીએ સાધ્વી પ્રજ્ઞા ઠાકુરની ટીકા કરતા કહ્યું હતું કે હું ક્યારેય તેમને દિલથી માફ નહીં કરી શકું.

મોદીનું જે નિવેદન છે એ વિશે તુષાર ગાંધીએ કહ્યું હતું કે પ્રજ્ઞા ઠાકુરના ગોડસે વિશેના બયાન અંગે નરેન્દ્ર મોદીએ જે નિવેદન આપ્યું એ લાચારીનો ઢોંગ છે. એ રણનીતિપૂર્વકનું સગવડિયું સ્ટેટમેન્ટ છે. નરેન્દ્ર મોદી એ નિવેદન આપીને જવાબદારીમાંથી પોતાનો બચાવ કરીને છૂટી ગયા છે.

તુષાર ગાંધીએ કહ્યું કે મારો સીધો આક્ષેપ છે કે ગાંધીજી તો સિમ્બૉલ છે, ટાર્ગેટ તો આખો દેશ છે.

એમણે કહ્યું કે આપણા દેશની જે સર્વસમાવેશક, સહિષ્ણુ, સર્વ વિધારધારોનો આદર કરતી વિચારધારા છે તે આ લોકોને મંજૂર નથી.

તુષાર ગાંધીએ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

સુરતમાં ગોડસેના જન્મદિવસની ઉજવણી અને સાધ્વી પ્રજ્ઞા ઠાકુરના ગોડસે મહિમામંડન કરતાં નિવેદનની ટીકા કરતાં ગાંધીજીના પ્રપૌત્ર તુષાર ગાંધીએ કહ્યું હતું કે ઉંદર ફૂંક મારી મારીને કરડે અને કરડ્યા પછી મોડેથી ખબર પડે. સાપ સીધો જ કરડે. સાપ કરડે તો કમસેકમ ખબર તો પડી જ જાય કે એ દંશ મારી ગયો છે. એમાં કોઈ ભ્રમ નથી રહેતો.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 19 મેની વાત કરવામાં આવે તો ગુજરાતના 34 જિલ્લાઓમાં આ વાઇરસે તેની હાજરી નોંધાવી દીધી હતી અને કુલ કેસોની સંખ્યા 12141 થઈ ગઈ હતી.

છેલ્લા 30 દિવસની સરેરાશ લઈએ તો જોઈ શકાય છે કે રાજ્યના 8 મુખ્ય શહેરોની સરખામણીએ અન્ય વિસ્તારોમાં વાઇરસે કેર મચાવ્યો છે.

એક અહેવાલ પ્રમાણે આ ત્રીસ દિવસોમાં 58 ટકા કેસો 8 મોટા શહેરોમાં આવ્યા છે અને 42 ટકા કેસો અન્ય વિસ્તારોમાં આવ્યા છે.

મૃતકાંકની જો વાત કરવામાં આવે તો છેલ્લા 30 દિવસોમાં 67 ટકા મૃત્યુ 8 મોટા શહેરી વિસ્તારમાં થયા છે જ્યારે કે અન્ય વિસ્તારોમાં થનારા મોત ની ટકાવારી 33 હતી.

જુઓ કોરોના વાઇરસની ગ્રામીણ ગુજરાતની સ્થિતિનો અહેવાલ વીડિયોમાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ગુજરાતમાં પહેલો કેસ 19મી માર્ચે નોંધાયો હતો. 15 એપ્રિલના રોજ કુલ કેસોની સંખ્યા 695 હતી અને આ વાઇરસ ગુજરાતના કુલ 22 જિલ્લાઓમાં પ્રસરેલો હતો.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 190મા ક્રમના નાગલે  પોતાના સેટમાં ત્રીજા ક્રમના ફેડરરને 6-4થી હરાવ્યા.

નાગલે ગ્રાન્ડ સ્લામના મેઈન ડ્રૉમાં પહેલી વખત ભાગ લીધો.

2003 પછી પહેલી વખત

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

20 ગ્રાન્ડ સ્લેમ જીતી ચૂકેલા ફેડરરને નાગલે પ્રથમ રાઉન્ડમાં પડકાર આપ્યો હતો.

જોકે, બીજા સેટથી ફેડરરે (ઉં.વ. 38) શાનદાર મૅચમાં પુનરાગમન કર્યું અને બે સેટ જીત્યા. ફેડરરે 6-1, 2-6 અને 4-6થી મૅચ જીતી.

2003થી અત્યાર સુધીમાં ફેડરર ક્યારેય એકપણ ગ્રાન્ડ સ્લેમમાં પહેલો રાઉન્ડ હાર્યા ન હતા.

નાગલ 2015માં જુનિયર વિમ્બલ્ડન ડબલ્સનો ખિતાબ જીતી ચૂક્યા છે.

આ પહેલાં ડેનિયલ મેદવેવે ભારતના પ્રજનેશ ગણ્ણેશ્વરનને 4-6, 1-6, 2-6થી સીધા સેટમાં પરાજય આપ્યો હતો.

naDal નહીં naGal

મૅચ પછીના કાર્યક્રમમાં એન્કરે કહ્યું, "શું તમને એક પળ માટે થયું કે ત્યાં 'G' નહીં અને 'D' હોય. મતલબ કે નાગલ નહીં નાદાલ હોય?"

એન્કરના સવાલથી સ્ટેડિયમમાં હાસ્યનું મોજું ફરી વળ્યું હતું, પરંતુ તેના જવાબમાં ફેડરરે કહ્યું, 'ના.'

માથું ખંજવાળતા ફેડરરે પોતાનો જવાબ આગળ વધાર્યો અને કહ્યું, "એ બધું કદાચ તમારા અને સોશિયલ મીડિયા માટે (કામનું) છે."

ઉલ્લેકનીય છે કે રફાલ નાદાલ વિશ્વમાં બીજા ક્રમના ખેલાડી છે. બન્ને વચ્ચેની કટ્ટર સ્પર્ધા જગજાહેર છે.

કોણ છે સુમિત નાગલ?

22 વર્ષના નાગલ દિલ્હી-એનસીઆર (નેશનલ કૅપિટલ રિજન)ના છે અને ત્યાં ભણેલાં છે.

સૌ પહેલાં મહેશ ભૂપતિની તેમની ઉપર નજર પડી હતી અને નાગલને પોતાની એકૅડેમી શીખવા આવવા માટે આમંત્રણ આપ્યું.

ત્યારબાદ નાગલે જર્મની ખાતે ટેનિસની વધુ ટ્રેનિંગ લીધી.

નાગલ ગત ત્રણ ગ્રાન્ડ સ્લેમમાં ક્વોલિફાયિંગ રાઉન્ડમાંથી બહાર નીકળી ગયા હતા, પરંતુ યૂએસ ઓપનના ક્વોલિફાયિંગ રાઉન્ડમાં ત્રણ મૅચ જીતીને પહેલી વખત મેઇન ડ્રૉમાં  પ્રવેશ્યા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ભારતના યુવા ટેનિસ ખેલાડી સુમિત નાગલે યૂએસ ઓપનમાં વર્લ્ડના દિગ્ગજ ટેનિસ ખેલાડી રોજર ફેડરરને ચોંકાવી દીધા હતા.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1915માં દક્ષિણ આફ્રિકાથી પાછા ફર્યા બાદ 30 જાન્યુઆરી, 1948ના રોજ તેમના મૃત્યુ સુધી, જે લોકો ગાંધીથી અસંમત હતા, તેમના વિરોધી હતા, તેમના દુશ્મન રહ્યા હતા, તેઓ પણ પ્રયત્નો કરતા રહ્યા. એટલું જ ઇચ્છતા રહ્યા કે ગાંધીને નકારવાની સ્વીકૃતિ પણ તેમને ગાંધી પાસેથી જ મળે.

આ બધું સંઘપરિવારની સમજીવિચારીને નક્કી કરાયેલી અને લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી રણનીતિ છે.

જો સંઘપરિવાર પ્રામાણિક હોત, આત્મવિશ્વાસથી ભરાયેલો હોત તો તેમણે એવું જ કહેવું જોઈતું હતું કે ગાંધી ખોટા છે, દેશ-સમાજ માટે અભિશાપ હતા.

આવું કહીને ગાંધીને નકારી દેવાના હતા અને પોતાની ખરી, સર્વમંગળકારી વિચારધારા તથા કાર્યશૈલીને લઈને આગળ ચાલવાનું હતું.

જો સંઘ પ્રામાણિક હોત તો. જોકે, મુશ્કેલી એ જ વાતની છે કે તેઓ જાણે છે કે તેઓ જે કહે છે અને કરે છે તે ખરું અને સર્વમંગળકારી નથી.

તેઓ પોતાના આ અમંગળકારી ચહેરા પર ગાંધીનો પડદો નાખવા માગે છે, કારણ કે ભારતીય સમાજ આજે પણ મહાત્મા ગાંધીને જ આદર્શ તરીકે સ્વીકારે છે, કોઈ સાવરકર કે ગોલવલકરને નહીં.

મહાત્મા ગાંધી તો તમામ પ્રકારની સંકીર્ણતા વિરુદ્ધ લડનાર સદીના સૌથી મોટા યોદ્ધા હતા અને આખા વિશ્વમાં ફેલાયેલા શાંતિપ્રિય, ઉદાર માનસના લોકો તેમની પાસેથી પ્રેરણા મેળવે છે.

ભ્રમ કે અસ્પષ્ટતાની સંભાવના

એવું વિચારવું-સમજવું અશક્ય છે કે વિશ્વ જેમને ગઈ સદીમાં પેદા થયેલી સૌથી મોટી વ્યક્તિ માને છે તેઓ ક્યારેય પણ, કોઈ પણ સ્થિતિમાં નબળા, દલિત, અલ્પસંખ્યક, ઉપેક્ષિત અને અપમાનિત સમાજની વિરુદ્ધમાં ઊભેલા લોકોને સાથ આપશે.

મહાત્મા ગાંધી ઇતિહાસમાં થઈ ગયેલી એવી કેટલીક વ્યક્તિઓ પૈકી એક છે જેઓ પોતાનાં મન, વચન અને કર્મમાં એવી એકરૂપતા ધરાવતા હતા કે કોઈ પણ ભ્રમ કે અસ્પષ્ટતાની સંભાવના નથી રહેતી.

પરંતુ આવું ત્યારે જ બનશે જ્યારે તમે ઇતિહાસનાં પાનાં મેલા મને ન ફેરવી રહ્યા હોવ.

સાંપ્રદાયિક હિંસાવાદીઓ અને હિંસક ક્રાંતિકારીઓથી તેમનો સતત સામનો થતો રહ્યો અને આવી વ્યક્તિઓનું માન જળવાઈ રહે એ રીતે તેમણે તેમની વિચારધારાનું કડકપણે ખંડન કર્યું.

આરએસએસ સંદર્ભે તેમણે પહેલી વાર પોતાના વિચારો પ્રકટ કર્યાનો પ્રસંગ 9 ઑગસ્ટ, 1942માં બન્યો હતો.

એ સમયે દિલ્હી પ્રદેશ કૉંગ્રેસ સમિતિના તત્કાલીન અધ્યક્ષ આસફ અલીએ ગાંધીને સંઘની ફરિયાદ કરતો એક પત્ર લખ્યો હતો.

આરએસએસ વિશે ગાંધીએ શું કહ્યું?

'હરિજન'માં આસફ અલીના પત્રનો જવાબ આપતાં (પાનું 261) ગાંધીજી લખે છે:

"ફરિયાદનો પત્ર ઉર્દૂમાં છે....\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ગાંધીજીને રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘને અનુકૂળ હિંદુત્વ સાથે જોડવાની અનેક વાર કોશિશ થતી રહી છે અને આ મુદ્દે ગાંધી સાથે ઇતિહાસે અનેક વાર રમત રમી છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1930ના દાયકામાં અશ્વેતોની એક કૉલેજની ટીમે હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીની શ્વેત ડિબેટરોની ટીમને બૌદ્ધિક ચર્ચામાં હરાવી દીધી હતી. તે વિષય પર આ ફિલ્મ બની છે.

તમને થશે કે ગાંધી અને ટોળાંની હિંસાની બાબતમાં આ ફિલ્મને શું લાગેવળગે!

આ ફિલ્મને લાગેવળગે છે, કેમ કે તેમાં અમેરિકાના દક્ષિણનાં રાજ્યોમાં શ્વેત અમેરિકીઓનાં ટોળાં દ્વારા અશ્વેત અમેરિકી લોકોની હત્યા થતી હતી.

એટલે કે લિન્ચિંગ થતું હતું તે વાતને પણ માર્મિક રીતે વણી લેવામાં આવી છે.

હાર્વર્ડના (તેનું અસલી નામ દક્ષિણ કૅલિફોર્નિયા વિશ્વવિદ્યાલય છે) અહંકારથી ભરેલા શ્વેતવર્ણના વિદ્વાનો સામે ચર્ચાનો આ મામલો હતો.

આવા વિદ્વાનોને માનવતાનો બોધ મળે તે માટે અશ્વેત ડિબેટરોએ વારંવાર મહાત્મા ગાંધીના વિચારોને ટાંકીને તેમનું નામ લીધું હતું.

ભીડના હાથે મરવાથી માંડ માંડ બચેલા ગાંધીએ તેને એક રાષ્ટ્રીય બીમારીનું લક્ષણ ગણાવ્યું હતું

ફિલ્મમાં નવ વાર લિન્ચિંગનો અને અગિયાર વાર ગાંધીજીના નામનો ઉલ્લેખ થાય છે.

એ યાદ રાખવું રહ્યું કે એ જ સમયગાળામાં મહાત્મા ગાંધી ભારતમાં પણ આવા જ માનવતાના પાઠ ભારતીયો અને બ્રિટિશરો બન્નેને ભણાવી રહ્યા હતા.

ઉલ્લેખનીય છે કે 1931માં કોઈએ મહાત્મા ગાંધીને એક પત્ર લખી મોકલ્યો હતો.

અમેરિકાના એક અશ્વેતને ટોળાએ હણી નાખ્યો હતો તે ઘટના જેમાં છપાઈ હતી તે 'લિટરરી ડાઇજેસ્ટ'નું કટિંગ પણ પત્રમાં સાથે બીડવામાં આવ્યું હતું.

પત્રલેખકે ગાંધીજીને લખ્યું હતું કે કોઈ અમેરિકી મહેમાન આવે ત્યારે અથવા કોઈને મળવાનું થાય અને તેઓ પોતાના દેશ માટે કોઈ સંદેશ માગે, તો આપ તેમને એ સંદેશ આપજો કે તમારા દેશમાં ટોળાં અશ્વેતોની હત્યા કરી દે છે તે બંધ કરાવો.

14 મે, 1931ના રોજ મહાત્મા ગાંધીએ આ વાતના સંદર્ભમાં 'યંગ ઇન્ડિયા'માં લખ્યું હતું કે આવી ઘટનાઓ વિશે વાંચીને મન વિષાદથી ભરાઈ જાય છે. પણ મને એ બાબતમાં જરા પણ શંકા નથી કે અમેરિકી જનતા આ બૂરાઈની બાબતમાં સંપૂર્ણ જાગૃત છે અને આ કલંક દૂર કરવા માટે અમેરિકી સમાજ બહુ કોશિશ કરી રહ્યો છે.

લિંચ ન્યાય

આજે અમેરિકાનો સમાજ ટોળાંની હિંસાથી ખરેખર ઘણા અંશે મુક્ત થઈ ગયો છે.

અમેરિકાના એક કૅપ્ટન વિલિયમ લિંચના નામથી આ બાબત સાથે લિંચ-ન્યાય એવો શબ્દ જોડાયો હતો.

એ વાતનાં 90 વર્ષ પછી આજે દુર્ભાગ્ય એ છે કે એવી જ ઘટનાઓ અને ટોળાંની હિંસાની ચર્ચા આપણે ભારતમાં કરવી પડે છે અને આપણને ફરી ગાંધીજી યાદ આવી રહ્યા છે.

સંયોગ પણ જુઓ કે 1931ના 34 વર્ષ પહેલાં 13...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ઓપરા વિન્ફ્રે નિર્મિત અને અકાદમી ઍવૉર્ડ વિજેતા ડેન્ઝલ વૉશિંગ્ટન દિગ્દર્શિત, 2007ની ખૂબ વખણાયેલી અમેરિકી ફિલ્મ 'ધ ગ્રેટ ડિબેટર્સ' યાદ આવે છે?


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1931માં મંચુરિયાના યુદ્ધ બાદ પ્રિઝનર્સ ઑફ વૉર સાથે જાપાનિઝ સૈનિક

જાપાનની સેનાએ ચીનના નાનજિંગની ઉપર કબજો જમાવ્યો હતો. ઇતિહાસકારો તથા ત્યાં કામ કરનારાં સેવાભાવી સંગઠનોના અંદાજ પ્રમાણે, ત્રણ મહિના દરમિયાન અઢીથી ત્રણ લાખ લોકો મૃત્યુ પામ્યા, જેમાં બાળકો અને મહિલાઓ પણ સમાવિષ્ટ હતાં.

પશ્ચિમી દેશોના કહેવા પ્રમાણે, ચીનની રાજધાની નાનજિંગમાં 20 હજારથી વધુ મહિલાઓ સાથે દુષ્કર્મ કે સામૂહિક દુષ્કર્મ આચરવામાં આવ્યું અને લૂંટ ચલાવવામાં આવી.

જાપાનના અધિકારીઓ અને ઇતિહાસકારો આટલા મોટાસ્તરે હત્યાકાંડ થયો હોવાની વાતને નકારે છે. તેઓ કહે છે કે હત્યાકાંડના રિપોર્ટ્સ વહેતા થયા છે, તેની સરખામણીએ ખૂબ જ નાની કાર્યવાહી થઈ હતી અને જે કંઈ પણ બન્યું એ યુદ્ધની સ્થિતિમાં બન્યું હતું.

વાત 1931ની

બીજા વિશ્વયુદ્ધ પહેલાં જાપાનમાં રાજાશાહી હતી, તેમણે ચીનમાં રેલવેલાઇન નાખી હતી. વર્ષ-1931માં જાપાને મંચૂરિયા પ્રાંતમાં રેલવેલાઇન ઉપર બ્લાસ્ટ થયો.

આ ઘટનાને આગળ કરીને જાપાને ચીનના મંચૂરિયા પ્રાંત ઉપર હુમલો કરી દીધો. એ સમયે ચીન ઉપર ક્યૉમિનતાંગનું (Kuomintang) શાસન હતું.

ચીનની સેના સામ્યવાદીઓ સાથે લડી રહી હતી અને એટલી શક્તિશાળી ન હતી. એટલે તેઓ જાપાનીઝ સેનાનો સામનો ન કરી શક્યા. પરિણામે ચીનના અનેક વિસ્તારો ઉપર તેનું પ્રભુત્વ સ્થપાઈ ગયું.

આગામી અમુક વર્ષો સુધી જાપાને ચીનમાં પોતાનું સ્થાન મજબૂત કર્યું. ચીનમાં ગૃહયુદ્ધ ચાલતું હોવાથી તેમાં ખાસ મુશ્કેલી ન પડી.

એ ત્રણ મહિના

1941માં એક મોરચે યુદ્ધઘોષ કરી રહેલા જાપાનિઝ સૈનિક

અનેક જાપાનીઝ, વિશેષ કરીને સૈન્ય અધિકારીઓ પોતાનું પ્રભુત્વ વધારવા માગતા હતા. જુલાઈ-1937માં જાપાન અને ચીનની સેના વચ્ચે ઘર્ષણ થયું, જે યુદ્ધમાં પરિણમ્યું.

શરૂઆતમાં જાપાનને થોડી સફળતા મળી, પરંતુ ચીન રક્ષણ કરવામાં સફળ રહ્યું. જોકે, જાપાનની સેનાએ શાંઘાઈ ઉપર ફતેહ મેળવી અને તત્કાલીન રાજધાની નાનજિંગ તરફ આગળ વધ્યા.

ચીનના જનરલ ચિયાંગ કે-સિકની સેના નાનજિંગની સુરક્ષા માટે જવાબદાર હતી, પરંતુ જાપાનની સેનાના આગમન પહેલાં તેઓ શહેર છોડી ગયા.

જેના કારણે જાપાનની સેનાએ ખાસ વિરોધનો સામનો કરવો ન પડ્યો અને શહેર ઉપર કબજો થયો.

નાનજિંગમાં અત્યાચારની આંધી

જાપાનની સેના અત્યાચારમાં પંકાયેલી ન હતી.

1904-05 દરમિયાન જાપાન-રશિયા યુદ્ધ થયું હતું, તે સમયે જાપાનના કમાન્ડરોએ પરાજિત સેનાના અધિકારીઓ સાથે સૌજન્યપૂર્ણ વ્યવહાર કર્યો હતો.

જોકે આ વખતે અલગ સ્થિતિ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

લદ્દાખમાં ભારત અને ચીનની વચ્ચે સીમાવિવાદ મુદ્દે સંઘર્ષ ચાલુ છે. બીજી બાજુ, ચીનના સંબંધ પાડોશી દેશ જાપાન સાથે કડવાશભર્યાં રહ્યાં છે. જેનું કારણ બંને દેશ વચ્ચે 1937-38ના ત્રણ મહિના દરમિયાન લડાયેલું ત્રણ મહિનાનું યુદ્ધ છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1938માં જે સમયે તૈમૂરે દિલ્હી પર હુમલો કર્યો હતો, તે સમયે નવરાત્રીનો તહેવાર ચાલી રહ્યો હતો.

એ હુમલાના કારણે નવરાત્રી પર કેટલી અસર થઈ તેનો ખ્યાલ તો કોઈને નથી, પરંતુ કંઈક તો તેની અસર જોવા મળી હશે.

તે સમયે દિલ્હી સ્થિત કાલકાજી મંદિર અને ઝંડેવાલાન મંદિરમાં ભવ્ય નવરાત્રીની ઊજવણી કરવામાં આવતી હતી.

કહેવાય છે કે ઝંડેવાલાન મંદિર 12મી સદી દરમિયાન પૃથ્વીરાજ ચૌહાણના શાસનકાળમાં બનાવાયું હતું. રાજાની પુત્રીએ આ મંદિરનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું.

તૈમૂર આ ઘટનાના 200 વર્ષ બાદ દિલ્હી આવ્યા હતા.

મુસ્લિમ શાસકોએ ઊજવ્યા હિંદુ તહેવારો

તૈમૂરના આશરે 341 વર્ષ બાદ 9 માર્ચ 1739માં નાદિર શાહએ ચડાઈ કરી હતી. તે સમયે પણ નવરાત્રી શરૂ થવાની હતી.

મોહમ્મદ શાહ રંગીલા અને મુગલ બાદશાહનું વલણ પણ ઘર્મનિરપેક્ષ હતું. આ બધાં જ મુસ્લિમ સમ્રાટોએ વસંત પંચમી, હોળી અને દિવાળી જેવા તહેવારોની ઊજવણી કરતા.

નાદિર શાહના આક્રમણના 100 વર્ષ બાદ આવેલા બહાદુર શાહ ઝફર, દાલ અને રસા (પૂરીની સાથે) ખાવાના શોખીન હતા. નવરાત્રીના દિવસો દરમિયાન ચાંદની ચોકથી સેઠ મોકલતા હતા.

હિંદુ તહેવારોમાં મુગલ રાજાઓ કઈ રીતે સામેલ થતા, તેના ઘણાં ઐતિહાસિક પુરાવા મળે છે.

શાહ આલમે નવરાત્રી ઉપર દિલ્હીના કાલકાજી મંદિરના પુનઃનિર્માણમાં મદદ કરી હતી.

શાહ આલમના ઉત્તરાધિકારી અકબર શાહ પણ તેમના પગલે ચાલ્યા હતા. અકબરના પુત્રે પણ આવું જ કર્યું. ત્યારબાદ બ્રિટિશ રાજ શરૂ થયું.

દેશના વિભાજન બાદ નવરાત્રીની ઊજવણી વધુ ભવ્ય રીતે થવા લાગી.

અગાઉ નવરાત્રીનો તહેવાર પ્રાચીન મંદિરમાં મનાવવામાં આવતો હતો, પરંતુ હવે આ તહેવાર લોકો પોત-પોતાના વિસ્તારમાં ઊજવે છે.

લોકો આ દરમિયાન ભંડારાનું આયોજન કરે છે અને માત્ર ભક્તોને જ નહીં, પરંતુ આસપાસના લોકોને પણ જમાડવામાં આવે છે.

ભંડારાનું ભોજન અસામાન્ય હોય છે. ભંડારામાં વાનગી બનાવનારાઓની ભક્તિ અને ભાવના તેને વધારે ખાસ અને સ્વાદિષ્ટ બનાવે છે.

જોકે, ભંડારાની વાનગીઓ ખાધા બાદ અમુક કેસમાં લોકોના પેટ બગડવાની વાતો પણ સામે આવે છે.

નવરાત્રી દરમિયાન દિલ્હીના છત્તરપુરમાં યોજાતો મેળો ખાસ લોકપ્રિય છે. ત્યાંના ભંડારા લોકો લોકો લાંબી લાઇનોમાં ઊભા રહે છે.

છત્તરપુરના મંદિરમાં દેવીની મૂર્તિ સોનાની છે. આ જ મંદિર પાસે એક અન્ય મંદિર છે. કહેવાય છે કે એ ખૂબ જ જૂનું મંદિર છે.

અનેક લોકોના કહેવા પ્રમાણે, તે મંદિર મુસ્લિમ શાસન દરમિયાન બાંધવામાં આવ્યું હતું.

દિલ્હીના કાલકાજી મંદિરને પણ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

નવરાત્રીનો તહેવાર હિંદુઓ દ્વારા ધામધૂમથી ઊજવવામાં આવે છે. 10 ઑક્ટોબરથી શરૂ થયેલો આ તહેવાર 18 ઑક્ટોબરે પૂર્ણ થશે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1940ના દાયકાનાં હોલીવૂડનાં વિખ્યાત અભિનેત્રી હેડી લમાર

હેડી લમાર 1930ના દાયકાના અંતિમ અને 1940ના દાયકાના પ્રારંભિક વર્ષોમાં હોલિવૂડની વિખ્યાત વ્યક્તિ હતી.

જોકે, હેડી લમારને જાતજાતની શોધ કરવાનો શોખ હતો એ વાત એ સમયે બહુ ઓછા લોકો જાણતા હતા.

હેડી લમારે તેમના પ્રેમી અને ઉડ્ડયન ક્ષેત્રના દિગ્ગજ હાવર્ડ ડ્યુજેસ માટે એક આલીશાન વિમાન ડિઝાઇન કર્યું હતું.

જાતજાતનાં સંશોધન કરવાનો પોતાના જેવો જ શોખ હેડી લમારને જૉર્જ એંથિલમાં દેખાયો હતો.

એંથિલ પિયાનોવાદક, સંગીતકાર અને નવલકથાકાર હતા. એ ઉપરાંત તેમને એન્જિનિયરિંગમાં પણ રસ હતો.

આ બન્નેને લાગતું હતું કે તેમના રેડિયો સંદેશાઓને કેટલીક દુશ્મન શક્તિઓ રોકી રહી છે. તેથી તેમણે તેનું નિરાકરણ શોધવાનું શરૂ કર્યું હતું.

એ મહેનતનું પરિણામ સિગ્નલ ટ્રાન્સમિશન સ્વરૂપે આવ્યું હતું, જેને 'ફ્રિક્વન્સી-હોપિંગ સ્પ્રેડ સ્પેક્ટ્રમ' નામે ઓળખવામાં આવે છે.

આ સંશોધનનું પેટંટ હેડી લમારના વિવાહિત નામ 'માર્કી'થી કરવામાં આવું હતું. આજે પણ વાયરલેસ ટેક્નૉલૉજીમાં તેનો ઉપયોગ થાય છે.

હેડી લમાર અને જૉર્જ એંથિલને પોલીમૅથ અથવા બહુજ્ઞાની કહી શકાય.

અમુક લોકો એક સાથે અનેક ક્ષેત્રોમાં સિદ્ધિ કેવી રીતે મેળવી લેતા હોય છે?  એક નવા સંશોધનમાં તેના મદદગાર લક્ષણો ઓળખી શકાયાં છે.

સંશોધનના તારણ અનુસાર, એકથી વધુ વિષયમાં રસ લેવાના ઘણા ફાયદા છે. તેમાં જિંદગીથી સંતોષ, ઉત્પાદકતા અને સર્જનાત્મકતામાં વૃદ્ધિનો સમાવેશ થાય છે.

આપણાંમાના મોટાભાગના લોકો હેડી લમાર કે જૉર્જ એંથિલને મળેલી સફળતાની બરાબરી ભલે ન કરી શકે, પણ આપણી વિશેષતાના વર્તુળની બહાર થોડો વધારે સમય પસાર કરવાથી આપણને ફાયદો જરૂર થશે.

શું હોય છે પોલીમૅથ?

પોલીમૅથની પરિભાષા વ્યાપક ચર્ચાનો વિષય છે. આ શબ્દનું મૂળ પ્રાચીન ગ્રીસમાં છે.

એક સાથે અનેક વિષયોની જાણકારી ધરાવતી વ્યક્તિ માટે આ શબ્દનો ઉપયોગ સૌપ્રથમવાર 17મી સદીની શરૂઆતમાં થયો હતો.

અલબત, કોઈ વ્યક્તિ કેટલાં વિષયોમાં અને કેટલી નિષ્ણાત છે તે પોલીમૅથ કહેવાય એ નક્કી કરવાનો કોઈ ચોક્કસ માપદંડ નથી.

સંશોધકોનું કહેવું છે કે કોઈ વ્યક્તિ સાચો પોલીમૅથ હોય તો તેમણે કમસેકમ બે અલગ-અલગ વિષયોમાં ઔપચારિક સિદ્ધિ મેળવી હોય એ જરૂરી છે.

આ વર્ષે પ્રકાશિત કરવામાં આવેલા વકાસ અહમદના પુસ્તક 'ધ પોલીમૅથ'માં આ બાબતે વિગતવાર વિચારણા કરવામાં આવી છે.

તેમના માટે આ વિષય અમુક અંશે અંગત બાબત છે. વકાસ અહમદની કારકિર્દી અનેક ક્ષેત્રોમાં ફેલાયેલી રહી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

એક અભિનેત્રી અને પિયાનોવાદક ન હોત તો જીપીએસ તથા વાઈફાઈનું અસ્તિત્વ જ ન હોત.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1941માં જ્યારે અમદાવાદમાં હુલ્લડો ફાટી નીકળ્યા, ત્યારે તંત્ર પર કટાક્ષ કરતું કાર્ટૂન 'મુખડા ક્યા દેખો દર્પન મેં!' ઝવેરચંદ મેઘાણીએ ફૂલછાબ અખબારમાં છાપ્યું હતું.

જે બદલ તેમના પર કેસ ચાલ્યો હતો. કેસમાં પોતાનો પક્ષ રજૂ કરતા મેઘાણીએ નિવેદન આપ્યું હતું.

મેઘાણીના 123મા જન્મદિવસે તેમનું આ નિવેદન બીબીસી ન્યૂઝ ગુજરાતી દ્વારા એ જ સ્વરૂપમાં અહીં રજૂ કરાઈ રહ્યું છે.

"હું ઝવેરચંદ મેઘાણી તોહમતદાર નં.1 મારો લેખિત જવાબ રજૂ કરું છું. મેં કોઈ પણ ગુનાહિત કૃત્ય કર્યું નથી.

"હું 'ફૂલછાબ'નો તંત્રી છું. પત્રકારત્વ મારો ધંધો છે. મારી ફરજો હું સારી પેઠે સમજું છું અને તેનું યથાર્થ પાલન છેલ્લા વીસ વર્ષથી કર્યે જાઉં છું.

"યુનિવર્સિટી છોડ્યા બાદ મારો મુખ્ય વ્યવસાય સૌરાષ્ટ્રના કંઠસ્થ સાહિત્યોમાં સંશોધન કરવાનો હતો અને છે.

"ઉપરાંત નવલકથાઓ, ઐતિહાસિક અને સામાજિક વાર્તાઓ, જીવનકથાઓ અને કાવ્યો પણ લખ્યા છે. હું રાષ્ટ્રવાદી છું અને કોમવાદનો કટ્ટર વિરોધી છું.

"કોમીવાદ મિટાવવામાં મેં બનતું કર્યું છે અને કરું છું. ઇસ્લામના યશોગાન મેં મારી કૃતિઓમાં કરેલાં છે.

"મુસ્લિમ પાત્રોને મેં ઊંચી કક્ષા પર મૂકી દોરેલાં છે. ફૂલછાબના અંકોમાં કોમીવાદ વિરૂદ્ધ પ્રચાર કરેલો છે.

"ફરિયાદવાળા ઠઠ્ઠાચિત્રોનો ખરો અર્થ તેના શીર્ષકમાં બતાવ્યા મુજબ છે.

"અમદાવાદ શહેરમાં બેફામ ગુંડાગીરી પ્રવર્તી રહી હતી, ત્યારે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવનારા અધિકારીઓ કર્તવ્ય ભૂલ્યા છે તે અર્થ છે."

'ફૂલછાબ'માં અમદાવાદના કોમી હુલ્લડ પર કટાક્ષ કરતું કાર્ટૂન પ્રકાશિત કરવા બદલ ઝવેરચંદ મેઘાણી પર કેસ કરાયો હતો.

"આ ગુંડાગીરીને સલ્તનતના સાધનો આંખના એક પલકારામાં અટકાવી શક્યા હોત અને નાબૂદ કરી શક્યા હોત.

"ખુદ તેઓ ગુંડાગીરીના પ્રેક્ષકો હતા અને તેમની સ્થિતિ 'મુખડા ક્યા દેખો દર્પન'મેં વાળા પ્રખ્યાત ભજનમાં જણાવ્યા જેવી જ થઈ ગયેલી અને પરિણામે શાંતિપ્રિય પ્રજાને અસહ્ય શોષવું પડ્યું છે.

"ગવર્નરને ઉડીને અહીં આવવું પડેલું ત્યારબાદ વસ્તુ સ્થિતિ કાબૂમાં આવવા લાગેલી એ વાત મારા મંતવ્યને ટેકો આપે છે.

"ગુંડો ન તો સાચો મુસ્લિમ હોય શકે ન તો સાચો હિંદુ. કોઈ પણ મઝહબમાં ગુંડાગીરીને સ્થાન જ નથી. ગુંડો તો ગુંડાગીરીને જ પોતાનો મઝહબ માને છે.

"ધર્મની ઓથે ખૂનામરક, લૂંટ આવા દુષ્કૃત્યો કરનારાઓ ધર્મ અને ધર્મસ્થાનને અપયશ અપાવનારા છે એવી મારી માન્યતાને આધારે ઠઠ્ઠાચિત્રમાં મેં નિર્દોષ શહેરીઓ ઉપર ગુંડાગીરીનું આક્રમણ બતાવ્યું...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

'કસુંબીનો રંગ' અને 'કોઈનો લાડકવાયો'ની જેમણે રચના કરી છે એ ઝવેરચંદ મેઘાણી લોક સાહિત્ય માટે વધારે પ્રચલિત છે, પણ મેઘાણીની બીજી બાજુ પણ છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1947ની 20 નવેમ્બરે પ્રિન્સેસ ઍલિઝાબેથ અને પ્રિન્સ ફિલિપનાં લગ્ન થયાં હતાં.

તેમનાં લગ્નના દિવસે તેમને ઍડિનબર્ગના ડ્યુક બનાવવામાં આવ્યા હતા.

એ ઍડિનબર્ગના ડ્યુકના નામે તેઓ આજીવન ઓળખાતા રહ્યા હતા. લગ્ન સમયે તેમની વય 26 વર્ષ અને તેમનાં પત્નીની વય 21 વર્ષ હતી.

પરંતુ આવનારા જીવનના સાત દાયકા તેમણે તેમનાં પત્ની, બ્રિટનનાં ક્વીન ઍલિઝાબેથ દ્વિતીયની છાયામાં વિતાવ્યા હતા, પણ તેમનું વ્યક્તિત્વ એટલું પ્રબળ હતું કે તેઓ ક્યારેય માત્ર પતિ બની રહ્યા ન હતા.

આ શાહી લગ્ન સમયે કેવો માહોલ હતો જુઓ આ વીડિયોમાં.

સ્રોત : બ્રિટિશ પાથે

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

સાત દાયકાના સફળ લગ્નજીવન અંગે ક્વીન ઍલિઝાબેથે પ્રિન્સ ફિલિપને પોતાની હિંમત ગણાવ્યા હતા.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1949ની આ તસવીરમાં ડાબેથી પાંચમાં ક્રમે રાવજી પટેલ ગઝલકાર અઝીઝ કાદરી અને મહેબૂબ સાલેરી સાથે બેઠા છે.

એ દિવસે રાવજીએ થોડા દિવસો પહેલાં જ રચેલું આ ગીત ફરીથી યાદ કરીને પોતાના ભાઈ રમણને લખાવ્યું હતું.

રાવજી આછી હાંફ વચ્ચેય લગ્નગીતના લયમાં ગાવા મથતા હતા અને ભાઈ રમેશ આ ગીત લખી રહ્યા હતા.

ગુજરાતી ભાષાના કવિ રાવજી પટેલ જે ગીતને લગ્નગીતમાં ગાવા માટે મથતા હતા એ 'મૃત્યુ ગીત' હતું.

કોઈ વળી મૃત્યુ ગીતને લગ્ન ગીતના ઢાળમાં લખે અને એ પણ એ વખતે જ્યારે તેમને ખબર હોય કે તેઓ હવે લાંબું જીવી શકવાના નથી.

એવું તો રાવજીના જીવનમાં શું હતું કે તેના મૃત્યુથી 'મોત પોતે અનાથ થયું' હતું? કોણ હતા એ રાવજી જે મૃત્યુ ગીતને લગ્ન ગીતના ઢાળમાં ગાવાનું ખમીર રાખતા હતા.

પીડાને પ્રેમ તરીકે સ્વીકારનાર રાવજી

રાવજી પટેલની ડાકોર સ્થિત પ્રતિમા

રાવજી ગુજરાતી ભાષાના કવિ ઉપરાંત વાર્તાકાર અને નવલકથાકાર પણ હતા.

તેમનું વતન વલ્લવપુરા ડાકોર પાસે આવેલું છે. 1939માં 15 નવેમ્બરે જન્મ થયો અને 10 ઑગસ્ટ 1968માં તેમનું અવસાન થયું હતું.

રાવજી માત્ર અઠ્ઠાવીસ વર્ષ જેટલું જીવ્યા અને એ દરમિયાન તેમણે નવલકથા, ટૂંકી વાર્તા અને કવિતા જેવા વિવિધ રૂપે સાહિત્યનું સર્જન કર્યું.

રાવજીનો એકમાત્ર કાવ્ય સંગ્રહ 'અંગત' અને અધૂરી નવલકથા 'વૃત્તિ'(થોડીક વાર્તાઓ સાથે) તેમના મૃત્યુ બાદ પ્રકાશિત થયાં હતાં.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

રાવજીનાં કાવ્યોમાં તેની પીડા પ્રગટ થાય છે પણ મણિલાલ હ. પટેલ કહે છે એમ 'તેમણે દુઃખ કે અભાવો માટે ક્યારેય આહ નથી કાઢી.'

રાવજીએ પીડાને પ્રેમ અને વેદનાને વ્હાલ તરીકે સ્વીકારી છે.

રાવજી પોતાની કવિતામાં જાણે કે મૃત્યુનો સ્વીકાર કરતો હોય એવું લાગે છે.

જયારે ડૉક્ટરે કહ્યું કે છ મહિના જ જીવશો

રાવજીએ પિતાને લખેલા પત્રની નકલ

"પીળે રે પાંદે લીલા ઘોડા ડૂબ્યા;

ડૂબ્યાં અલકાતાં રાજ, ડૂબ્યાં મલકાતાં કાજ"

આ પંક્તિઓમાં જાણે રાવજી પોતાની વાત કરતા હોય એમ લાગે છે.

રાવજીની જિંદગી તો હજું માંડ શરૂ થઈ હતી, ત્યાં ખબર ખબર પડી કે તેને ક્ષયની બીમારી છે.

'રાવજી પટેલનાં કાવ્યો' પુસ્તકમાં રઘુવીર ચૌધરી લખે છે કે ડૉક્ટરે તપાસ કરીને કહી દીધું - 'છ માસ જીવશો.' રાવજીથી એ માની શકાય એમ ન હતું.

તેઓ આગળ લખે છે, "...પુત્રીનો જન્મ થયો હતો. હજી બી.એ. થવું હતું અને કૉલેજમાં પ્રોફેસર થવું હતું."

"રમણ અને બીજા ભાઈઓને ભણાવવાના હતા. વીસ વીઘામાંથી ગીરો મુકાઈ ગયેલી દસ વીઘા જમીન છોડાવવાની...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

'મારી આંખે કુંકુના સૂરજ આથમ્યા...

મારી વે'લ શંગારો વીરા, શગને સંકોરો'


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1950 અને 60ના દાયકા દરમિયાન હિંદુ કોડ બિલને પાસ કરવામાં આવ્યું હતું. બીજા કેટલાક કાયદામાં સુધારા કરવામાં આવ્યા હતા, જેનાથી ખ્રિસ્તી મહિલાઓને તલાકનો હક મળી શકે પરંતુ મુસ્લિમ મહિલાઓને આ કાયદાથી કોઈ ફાયદો ન થયો.

ટ્રિપલ તલાક બિલ મામલે દેશમાં તેના સમર્થન અને વિરોધમાં ઘણી દલીલ રજૂ કરવામાં આવી.

જોકે, આ મુદ્દે વાત કરતા પહેલાં હું તમને ઇતિહાસમાં લઈ જવા માગીશ અને દેશમાં મુસ્લિમ પર્સનલ લૉ અંગે થોડો સંદર્ભ રજૂ કરવા માગીશ.

સ્વતંત્રતા બાદ 1950માં ભારતનું બંધારણ લાગુ કરવામાં આવ્યું. એ બંધારણમાં દેશના તમામ પુરુષોની સાથે સાથે મહિલાઓને સમાન અધિકાર આપવામાં આવ્યા હતા.

હિંદુ મૅરેજ ઍક્ટ અને બીજા કેટલાક કાયદા પાસ કરવામાં આવ્યા.

એ વખતે પણ ધાર્મિક આગેવાનો અને રૂઢિચુસ્ત સંગઠનોએ આ કાયદાઓ મામલે વિરોધ નોંધાવ્યો હતો પરંતુ દરેક અવરોધોને પાર કરતા આ કાયદાઓને પાસ કરવામાં આવ્યા હતા.

દુર્ભાગ્યપણે રાજકીય પરિસ્થિતિ અને ધર્મનિરપેક્ષ રાજકીય પાર્ટીઓ તેમજ રૂઢિચુસ્ત મુસ્લિમ ધર્મગુરૂઓ વચ્ચેની બેડીઓએ મુસ્લિમ મહિલાઓને કાયદાનો ફાયદો મેળવવાથી દૂર રાખી.

'ધર્મ પર ખતરો'

કુરાનમાં દરેક જાતિ સાથે ન્યાય હોવાનો સિદ્ધાંત રજૂ થયેલો છે અને બંધારણમાં પણ હકોના રક્ષણનો ઉલ્લેખ છે, તે છતાં ટ્રિપલ તલાક, હલાલા, બહુવિવાહ જેવી પ્રથા ચાલતી રહી છે.

દરેકને યાદ છે કે કેવી રીતે 65 વર્ષીય મહિલા શાહબાનો કે જેમણે પોતાના પતિ પાસેથી છૂટાછેડાં લીધા હતા, તેમને માસિક 125 રૂપિયાનું વળતર આપવાની ના પાડી દેવામાં આવી હતી. એ માસિક 125 રૂપિયાના વળતરને કોર્ટ પાસેથી માન્યતા મળી હતી.

આપણા સમાજમાં પુરુષવાદી માનસિકતા ગળાની ફાંસ સમાન છે કે જેના પર સરકાર, ધાર્મિક આગેવાનો, નેતાઓ આંખ આડા કાન કરે છે.

તેઓ એમ કહીને મહિલાઓને ન્યાય આપવાથી બચતા રહ્યા કે 'ધર્મ પર ખતરો છે.'

10-12 વર્ષ પહેલાં મહિલાએ ઉઠાવ્યો અવાજ

આજે ટ્રિપલ તલાક બિલ પાસ થયું છે તો તેનો શ્રેય મુસ્લિમ મહિલાઓને જ જાય છે કે જેમણે છેલ્લા 10-12 વર્ષમાં પોતાની સાથે થતા અન્યાય વિરુદ્ધ અવાજ ઉઠાવવાનું શરૂ કર્યું છે.

મુસ્લિમ મહિલાઓએ ઘણી જગ્યાઓએ વિરોધ પ્રદર્શન કર્યાં. અમદાવાદ, મુંબઈ, જયપુર, દિલ્હી, ભોપાલ, કોલકાતા તેમજ અન્ય સ્થળોએ બેઠકોનું આયોજન કર્યું.

જ્યારે હું કેટલીક રમખાણ પીડિત મહિલાઓને અમદાવાદના જુહાપુરામાં વર્ષ 2006માં મળી હતી ત્યારે પહેલી વખત મને જાણ થઈ કે આ સમસ્યા કેટલી મોટી છે. કેટલીક યુવતીઓએ ટ્રિપલ તલાકના મુદ્દે સવાલ ઊભા...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ટ્રિપલ તલાક બિલ પાસ થઈ ગયું છે. ભારતના લોકતંત્રમાં એ ક્ષણ ઐતિહાસિક ક્ષણ તરીકે નોંધાઈ ગઈ જ્યારે આ બિલ પાસ થયું. જોકે, સારું થાત જો આ બિલ લોકસભા અને રાજ્યસભાએ મળીને દાયકાઓ પહેલાં પાસ કરી દીધું હોત.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1954માં મુંબઈના ક્વિન્સ રોડનું એક દૃશ્ય

મુંબઈમાં ભલે મરાઠીઓની સંખ્યા વધુ હોય, પણ આ શહેરમાં ગુજરાતીઓનો હંમેશાંથી આગવો પ્રભાવ રહ્યો છે

મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત જ્યારે અલગ થયાં ત્યારે પણ મુંબઈનું 'આર્થિક નિયંત્રણ' ગુજરાતીઓના જ હાથમાં હતું.

એમ છતાં એવું શું થયું કે મુંબઈ ગુજરાતને બદલે મહારાષ્ટ્રની ઝોળીમાં જઈ ચડ્યું?

વર્ષ 1953માં ભારત સરકારે દેશમાં રાજ્યોની પુનર્રચના માટે ફઝલ અલીના પ્રમુખપદે એક 'રાજ્ય પુનર્રચના પંચ' નીમ્યું.

જેણે દેશના વિવિધ વિસ્તારોમાં ફરીને 1955માં ભારત સરકારને અહેવાલ સુપરત કર્યો.

ત્રણ વિભાગમાં રાજ્યોની પુનર્રચના કરવા અંગે જે ભલામણો કરી તેમાં 'બૃહદ મુંબઈ રાજ્ય'ની ભલામણ પણ કરવામાં આવી હતી.

પંચે કરેલી ભલામણ અનુસાર, ભાષાના આધારે રાજ્યોની રચના કરવી જોઈએ, પણ 'બૃહદ મુંબઈ રાજ્ય' દ્વિભાષી રહેવું જોઈએ.

જોકે, આ ભલામણ ગુજરાતી અને મરાઠી ભાષી લોકોએ ફગાવી દીધી અને પોતપોતાની ભાષાનાં અલગ રાજ્યોની માગ કરી.

'ગુજરાતનું રાજ'

ગુજરાતના સ્થાપનાદિવસે જનસભાને સંબોધન કરી રહેલા રવિશંકર મહારાજ

ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાં રજૂ કરાયેલા 'મહાગુજરાત ચળવળ: એક અધ્યયન' નામના શોધનિબંધમાં અપેક્ષા પી. મહેતા લખે છે,

“મહાગુજરાતની રચના કરવાની ઉતાવળ ગુજરાતની સામાન્ય પ્રજાએ કરી જ નહોતી.

“પણ, ખુદ સત્તા પક્ષ તરીકે કૉંગ્રેસે આ દિશામાં એક પછી એક પગલાં ભરવાં માંડ્યાં અને તેના પરિણામ રૂપે ગુજરાતની ચળવળ ઊભી થઈ.”

મહેતા ઉમેરે છે, "કૉંગ્રેસે લોકપ્રિયતા મેળવવા ગુજરાતી પ્રજાના મનમાં 'ગુજરાતનું રાજ' લાવી આપવાનાં આશા-ઉમંગ રોપ્યાં."

"જોકે, લોકસભામાં કૉંગ્રેસના મોવડી મંડળે દ્વિભાષી રાજ્યનો ઠરાવ પાસ કર્યો અને ગુજરાતી પ્રજાના મનમાં છેતરાઈ ગયાનો ભાવ પેદા થયો."

“પ્રજામાં સ્વયંભૂ વિરોધ પ્રગટ્યો અને એ વિરોધને દમનથી દાબી દેવાનો પ્રયાસ કરાયો. જેણે 'મહાગુજરાત આંદોલન'ને જન્મ આપ્યો.”

શું માનવું છે મુંબઈના મરાઠીયોનું ત્યાંના ગુજરાતીઓ અને ગુજરાત વિશે?

'મુંબઈ ગુજરાતને કેમ ન મળ્યું?' એ સવાલના જવાબમાં વરિષ્ઠ પત્રકાર દેવેન્દ્ર પટેલે બીબીસી સાથે વાતચીતમાં કહ્યું:

"જ્યારે 'મહાગુજરાત આંદોલન' થયું એ સમયે પણ મુંબઈ ગુજરાતને મળવું જોઈએ તેવી માગણી નહોતી."

"મુંબઈમાં રહેતા મૂળ ગુજરાતના મૂડીપતિઓ પણ મુંબઈ ગુજરાતમાં ભળે તે વિશે બહુ ઉત્સુક ન હતા."

ઇંદુચાચાએ 'વનવાસ' ત્યજ્યો

ઇન્દુલાલ યાજ્ઞિક

8 ઑગસ્ટ, 1956ના વર્તમાનપત્રોમાં સમાચાર આવ્યા કે લોકસભામાં દ્વિભાષી મુંબઈ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

1 મે એ માત્ર ગુજરાતનો જ નહીં મહારાષ્ટ્રનો પણ સ્થાપનાદિવસ છે. ત્યારે મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતની જોડતી સૌથી મોટી કડી કઈ? અથવા એમ કહો કે મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતને અલગ કરતી સૌથી મોટી બાબત કઈ? એકબીજાના વિરોધી આ બન્ને સવાલનો એક સમાન જવાબ છે, મુંબઈ.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1954માં વિભાજિત વિયેતનામનું એકીકરણ થઈ રહ્યું હતું. એવું લાગતું હતું કે નજીકના ભવિષ્યમાં 'વિયેતનામ લાલ સલામ'નું સૂત્ર બોલનારા લોકો આ સમગ્ર ભૂભાગમાં પોતાનો ક્રાંતિકારી ઝંડો ફરકાવવા લાગશે.

આસિયાન સંગઠનનો એક હેતુ ચીનના વધતા પ્રભાવને રોકવાનો પણ હતો.

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આસિયાનની રચના મલયવંશી, સામ્યવાદ વિરોધી દેશોને ચીની અને સામ્યવાદી ખતરાથી બચવાવવા માટે એક ક્ષેત્રીય સંગઠનના રૂપમાં કરવામાં આવી હતી.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

તે સમયે યૂરોપીય સમુદાયની પણ સ્થિતિ ખરાબ ન હતી. એવી પણ સલાહ આપવાવાળા લોકો પણ ઓછા ન હતા કે જેઓ એ જ મૉડલ બીજી જગ્યાએ અપનાવીને જ નાના રાષ્ટ્રો પોતાનું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ બનાવી રહ્યા હતા.

ત્યારથી અત્યાર સુધી દુનિયા અને આસિયાનમાં ખૂબ ફેરફાર નોંધાયા છે.

આપણી સમજમાં આ બદલાયેલા પરિપ્રેક્ષ્યમાં જ ભારત અને આસિયાનના સંબંધોની, ભવિષ્યમાં તેની સંભાવનાઓ ચકાસવી જોઈએ.

આસિયાનની નજીક જવાના ભારતના પ્રયાસ નિષ્ફળ

શરૂઆતી સમયથી જ ભારત આસિયાનની નજીક જવાનો પ્રયાસ કરે છે, પરંતુ તેમાં ઇચ્છાનુસાર સફળતા મળી શકી નથી.

આસિયાન+3માં ચીન, જાપાન અને કોરિયાનો પણ સમાવેશ થાય છે, પરંતુ લાંબો સમય પસાર થવા છતાં આપણે માત્ર 'વાતચીત' વાળા સાથી બની શક્યા છીએ.

વધુ એક વાત પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે કે આજે આસિયાનમાં માત્ર મલયવંશી- મલેશિયા, ઇન્ડોનેશિયા, ફિલિપીન્ઝ, બ્રુનાઈ જ નહીં, વિયેતનામ, કમ્બોડિયા, લાઓસ અને થાઇલેન્ડ પણ સામેલ છે.

મ્યાન્માર ઉર્ફે બર્માને પણ ન ભૂલીએ.

આ સભ્યોનું વર્ગીકરણ ઇસ્લામના અનુયાયીઓ, બૌદ્ધો અને ખ્રિસ્તીઓ સિવાય ઉપનિવેશિક સામ્રાજ્યવાદના જમાનામાં યુરોપીય માલિકોના સાંસ્કૃતિક પ્રભાવના અનુસાર પણ કરી શકાય, પરંતુ, એવું વર્ગીકરણ કરવું અનિવાર્ય નથી.

કેટલાક દેશ છે કે જેમની સાથે ભારતના વર્ષો જૂનાં આર્થિક- સાંસ્કૃતિક સંબંધ રહ્યા છે.

રાષ્ટ્રકુળની જમાતનો સંબંધ પણ છે, પરંતુ અન્ય દેશો સાથે ભાષા અને રાજકીય વિચારધારાના મતભેદ જૂના છે.

ફિલીપાઇન્સના રાષ્ટ્રપતિ રૉડરિગો ડુટર્ટે પણ સંમેલનમાં ભાગ લેવા ભારત પહોંચ્યા છે

એક સમયે મલેશિયા, સિંગાપુર અને મ્યાનમાર પણ ભારતની જેમ જ બ્રિટનને આધિન હતા. આજે એ બાબત ગૌણ છે.

આ રાષ્ટ્રોના વિકાસમાં ભારતીય મૂળના નાગરિકોની કેવી ભૂમિકા હતી કે  બજાર તરીકે આ રાષ્ટ્રોનું શું મહત્ત્વ છે?

કડવું સત્ય એ છે કે આપણે 'પૂર્વ તરફ જોવા'નું અભિયાન શરૂ કરીએ કે 'પૂર્વમાં કંઈક કરવા' માટે મહેનત કરીએ.

જ્યાં સુધી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

આસિયાનનો જન્મ આજથી લગભગ 40 વર્ષ પહેલા થયો હતો. ત્યારે વિયેતનામ યુદ્ધમાં હાર બાદ અમેરિકી સેના દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાઇ મોરચે ઘરવાપસી માટે મજબૂર થઈ ચૂકી હતી.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1955 બૅચના આઈએએસ અધિકારી ટી. એન. શેષન 12 ડિસેમ્બર, 1990ના રોજ ભારતના 10મા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર બન્યા હતા.

પાછલા દાયકાઓમાં ટી. એન. શેષન કરતાં વધારે નામના કદાચ જ અન્ય કોઈ સરકારી અધિકારીએ મેળવી હશે.

આજે ટી.એન.શેષનનો 88મો જન્મદિવસ છે. 10 નવેમ્બર 2019ના દિવસે તેમનું નિધન થયું હતું.

90ના દાયકામાં તો મજાકમાં એવી વાતો પણ કરાતી ભારતીય રાજનેતાઓ કાં તો ઈશ્વર અથવા તો ટી. એન. શેષનથી જ ગભરાય છે અને આ ગભરાટનો ક્રમ આ પ્રમાણે જ હોય એ જરૂરી નહોતું!

શેષન પહેલાંના તમામ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરો એક આજ્ઞાકારી અધિકારી તરીકે ફરજ બજાવતા, તેઓ સરકારની મરજી પ્રમાણે જ કામ કરતા.

શેષન પણ એક સારા પ્રબંધકની છબિના બળે જ ભારતીય નોકરશાહીના સર્વોચ્ચ પદ કૅબિનેટ સચિવના પદ સુધી પહોંચ્યા હતા.

તેમની પ્રસિદ્ધિનું એકમાત્ર કારણ જ એ હતું કે તેઓ જે મંત્રી સાથે કામ કરતા, તેમની છબિ પ્રજાની દૃષ્ટિમાં આપમેળે જ સુધરી જતી, પરંતુ 1990માં મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી બન્યા બાદ શેષન મંત્રીઓથી દૂર રહેવા લાગ્યા.

તેમણે તો એવી જાહેરાત પણ કરી દીધી કે "આઈ ઈટ પૉલિટીશિયન્સ ફૉર બ્રેકફાસ્ટ." શેષને માત્ર આવી જાહેરાત જ ન કરી, એવું કરી પણ બતાવ્યું અને એટલે જ તેમનું બીજું નામ 'અલ્સેશિયન' પડી ગયું હતું.

ચૂંટણીસુધારાનું કામ

1992ની ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં તેમણે તમામ જિલ્લા મૅજિસ્ટ્રેટ, ઉચ્ચ પોલીસ અધિકારીઓ અને લગભગ 280 ચૂંટણી અધિકારીઓને એ સ્પષ્ટતા કરી દીધી કે ચૂંટણીના સમયગાળા દરમિયાન થયેલી તમામ ભૂલો માટે તેઓ તેમના પ્રત્યે જવાબદાર રહેશે.

એક રિટર્નિંગ અધિકારીએ ત્યારે જ એક મજેદાર ટિપ્પણી કરી હતી, "અમે એક દયાવિહીન માણસની દયા પર નિર્ભર છીએ." માત્ર ઉત્તર પ્રદેશમાં શેષને લગભગ 50 હજાર ગુનેગારોને આગોતરા જામીન લઈ લેવાની કે જાતને પોલીસ હવાલે કરી દેવાનો વિકલ્પ આપ્યો હતો.

હિમાચલ પ્રદેશની ચૂંટણીના દિવસે પણ પંજાબના મંત્રીઓના 18 બંદૂકધારીઓની રાજ્ય સીમા પાર કરતા ધરપકડ કરી લીધી હતી. ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર સીમા પર તહેનાત નાગાલૅન્ડ પોલીસે બિહારના ધારાસભ્ય પપ્પુ યાદવને સીમા ઓળંગવા નહોતી દીધી.

શેષનના સૌથી મોટા રાજકીય શિકાર હિમાચલ પ્રદેશના તત્કાલીન રાજ્યપાલ ગુલશેર અહમદ બન્યા હતા. ચૂંટણીપંચ દ્વારા સતના ખાતેની ચૂંટણી સ્થગિત કરી દેવાયા બાદ તેમણે પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું.

ગુલશેર અહમદ પર આરોપ હતો કે તેમણે રાજ્યપાલના પદે હોવા છતાં પોતાના પુત્રના પક્ષમાં સતના ચૂંટણી ક્ષેત્રમાં...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

દેશની ચૂંટણી વ્યવસ્થામાં વ્યાપક સુધારા કરવાનો શ્રેય ટી. એન. શેષનને આપવામાં આવે છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1956ની રથયાત્રામાં 12 અશ્વોની બગી આકર્ષણનું કેન્દ્ર હતી, આ બગીમાં જગન્નાથ મંદિરના મહંત બેસતા

રથયાત્રા દરમિયાન ઘણી વખત કોમી તણાવ સર્જાતો હતો.

વર્ષ 1969ની રથયાત્રા ઘણા અર્થમાં ઐતિહાસિક બની રહી હતી. એ વર્ષે કોમી રમખાણો ફાટી નીકળ્યા હતા.

આ જ સમયે 'સરહદના ગાંધી' ગફાર ખાને જગન્નાથ મંદિરની મુલાકાત લીધી હતી અને શહેરમાં તોફાનો શમી જાય એવા પ્રયાસો કર્યા હતા.

એમના પ્રયાસોનું જ ફળ હતું કે એ વખતની રથયાત્રા શાંતિપૂર્ણ રીતે યોજવાનું શક્ય બન્યું હતું.

અન્ય એક ઐતિહાસિક રથયાત્રા વર્ષ 1946ની છે. સૌપ્રથમ વખત 1946ની રથયાત્રા વખતે હુલ્લડ થયાં હતાં.

એ સમયે વસંત હેગિષ્ટે તથા રજબ લાખાણી નામના બે યુવાનોએ હિંસક ટોળાને ગાંધી માર્ગે અટકાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

હિંસક ટોળાએ બંનેની હત્યા કરી નાખી હતી, ત્યારથી કોમી એખલાસના આ દૂતોને 'વસંત-રજબ' એમ એક જ નામથી બોલાવવામાં આવે છે.

અમદાવાદમાં ગાયકવાડની હવેલી ખાતે 'બંધુત્વ સ્મારક'ના નામથી સ્મૃતિસ્થળ ઊભું કરવામાં આવ્યું છે.

ત્યારે બીબીસી ગુજરાતી રથયાત્રાની કેટલીક રસપ્રદ તસવીરો લઈ આવ્યું છે.

1969માં કોમી હુલ્લડોના માહોલમાં જગન્નાથ મંદિરના મહંત સેવાદાસ મહારાજ સાથે 'સરહદના ગાંધી' ગફાર ખાન.

1985માં તોફાનોના કારણે ગુજરાત સરકારે રથયાત્રા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો છતાં રથયાત્રા કાઢવામાં આવી હતી.

વર્ષ 1993માં રથયાત્રાની સુરક્ષાના હેતુથી ભગવાન જગન્નાથના ત્રણ રથોને બુલેટપ્રૂફ કાચથી સુરક્ષિત કરાયા હતા.

વર્ષ 2013ની રથયાત્રામાં એ વખતના મુખ્ય મંત્રી અને વર્તમાન વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી

વર્ષ 2014ની રથયાત્રા દરમિયાન જગન્નાથ મંદિર ખાતે પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી આનંદીબહેન પટેલ.

વર્ષ 2017ની રથયાત્રામાં મુખ્યમંત્રી વિજય રૂપાણી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

અમદાવાદ માટે વાર્ષિક લોકઉત્સવ ગણાતી ભગવાન જગન્નાથની 142મી રથયાત્રા ગુરુવારે યોજાઈ રહી છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1960 સુધી અમદાવાદના મણિનગરમાં રહેતા આસારામ વિશે અમદાવાદના જૂના લોકોમાં જેટલાં મોં એટલી વાતો છે.

આસુમલ માટે એવું કહેવાય છે કે, એક સંતે તેને દીક્ષા આપી પછી એ આબુની ગુફાઓમાં સાધના કરવા ગયો અને 1972માં પરત ફર્યો હતો.

અમદાવાદ આવીને સાબરમતીના કિનારે આસારામે એક ઝૂંપડીમાં આશ્રમ શરૂ કર્યો હતો. આસારામ ભક્તોને પ્રવચનની સાથેસાથે જડીબુટ્ટી અને પ્રસાદ આપતો. હવે ધીરેધીરે તેમના ભક્તોની સંખ્યા વધવા લાગી હતી.

કારણ કે ગરીબોને આસારામે પ્રસાદ સાથે ભોજન આપવાનું પણ શરૂ કરી દીધું હતું.

આસારામના ભક્તોમાં ગરીબો સાથે મધ્યમવર્ગના લોકો અને પછીથી ઉચ્ચ મધ્યમવર્ગના લોકો પણ જોડાતા ગયા. ઝૂંપડી ધીમેધીમે મોટા આશ્રમમાં ફેરવાઈ ગઈ.

દાન પેટે અઢળક રૂપિયા આવવા લાગ્યા અને આશ્રમનો વ્યાપ વધવા લાગ્યો. અમદાવાદના મોટેરામાં આશ્રમની સાથેસાથે આસારામે આસપાસની જમીન પર ગેરકગાયદે કબજો કરવા માંડ્યો હતો.

80ના દાયકામાં આસારામના ભક્તોની સંખ્યા વધવા લાગી અને તેણે ધીમેધીમે જમીનો પર ગેરકાયદે બાંધકામ કરવા માંડ્યું.

90ના દશકમાં ભૂતપૂર્વ ગૃહમંત્રી અને ગુજરાત કોંગ્રેસના પ્રમુખ પ્રબોધભાઈ રાવલનાં પત્ની દ્વારા ચલાવવામાં આવતા આશ્રમની જમીન પચાવી પાડવા પ્રયાસ કર્યા હોવાનો પણ આરોપ લાગ્યો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આસારામની સાધુ તરીકેની છબી સાથે નવી ધાક ઊભી થઈ. આ અરસામાં ભક્તોની સંખ્યા જોઈ રાજકારણીઓ પગે લાગવા માંડ્યા. આસારામે એમના દીકરા અને પુત્રીને સાથે રાખીને દેશભરમાં કુલ 400 આશ્રમો ખોલ્યા.

આસારામની કરમની કઠણાઈ 2008માં શરૂ થઈ. એમના આશ્રમમાં ભણતા બે બાળકો દીપેશ અને અભિષેક મૃત્યુ પામ્યાં હતાં. જેના ગુજરાત બંધ રહ્યું અને અમદાવાદમાં ઊહાપોહ શરૂ થયો.

બાળકોનાં મોત પર સવાલો ઉઠ્યા. છેવટે બંને બાળકોના મૃત્યુની તપાસ શરૂ થઈ ગઈ. લોકોનો આક્રોશ શાંત પાડવા માટે દીપેશ અને અભિષેકના મૃત્યુની તપાસ કરવા માટે ડી. કે. ત્રિવેદી પંચની રચના કરવામાં આવી હતી.

ધીમેધીમે લોકોની હિંમત ખુલવા માંડી. આસારામના અત્યાચારનો શિકાર બનેલા લોકો તેની વિરુદ્ધ ખુલીને બહાર આવવા લાગ્યા.

એમના એક જમાનાના સાધક રાજુ ચંડોક અને અમૃત પ્રજાપતિ ખુલીને સામે આવ્યા અને 2009માં રાજુ ચંડોક પર હુમલો થયો.

એક તરફ દીપેશ અભિષેકનો કેસ થયો. ત્યારે બીજા સાક્ષી થોડા ડરી ગયા હતાં.

આસારામ આશ્રમમાં સંદિગ્ધાવસ્થામાં મૃત બે બાળકો દીપેશ-અભિષેકના મૃત્યુના કેસ સાથે જોડાયેલા વકીલ એસ. એમ. ઐયરે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "આ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાનથી અમદાવાદ આવેલા સિંધી પરિવારના આસુમલ વિશે સાધુ થયા પહેલાની અનેક દંતકથાઓ છે, પરંતુ પોલીસના ચોપડે એક પણ દંતકથા નોંધાઈ નથી.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1960માં ભારતના તત્કાલીન વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુ દિલ્હીમાં ચીનના તેમના સમકક્ષ ઝાઉ એનલાઈને આવકાર્યા હતા.

તે સમયે દિલ્હીમાં ચીનની વિરુદ્ધ પ્રદર્શનો થયાં હતાં.

બંને દેશો વચ્ચે વાટાઘાટો નિષ્ફળ રહી હતી અને પછી 1962માં યુદ્ધનાં વાદળો ઘેરાવાનાં શરૂ થઈ ગયાં હતાં.

વીડિયોમાં જુઓ 1960નાં એ દૃશ્યો જ્યારે નહેરુએ ચીનના નેતાનું સ્વાગત કર્યું હતું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

1962માં ભારત-ચીન વચ્ચે યુદ્ધ પહેલાં સીમાવિવાદ ઉકેલવાના પ્રયત્નો થયા હતા.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1960માં યુકે આવીને તેમણે ફૂડ બિઝનેસ શરૂ કર્યો હતો.

આજે તેમની કંપની ‘ઇસ્ટ એન્ડ ફૂડ્સ’માં 400 લોકો કામ કરે છે.

તેમણે ઘરમાં જ સ્ટુડિયો બનાવ્યો છે અને છ આલ્બમમાં ગીતો ગાયા છે.

સોશિઅલ મીડિયામાં તેમના એક ગીતને દસ લાખથી વધુ લોકોએ સાંભળ્યું છે.

સંવાદદાતા - રાહુલ જોગલેકર, બીબીસી

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

જસબિર વોહરા યુકેના કરોડપતિ બિઝનેસમેન અને એક સારા ગાયક પણ છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1962ની લડાઈ બાદ ભારત અને ચીને પોતપોતાના રાજદૂતોને પરત બોલાવી લીધા હતા.

બંને દેશોની રાજધાનીમાં નાનાં-નાનાં મિશન તરીકે બંને દેશોના કર્મચારીઓ કામ કરતા હતા. અચાનક ચીને ભારતના બે કર્મચારીઓને જાસૂસીના આરોપમાં બરખાસ્ત કરી દીધા.

જોકે ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધ ધીરે-ધીરે સામાન્ય થતાં લાંબો સમય લાગ્યો અને તે દરમિયાનની આવી તો કેટલીય કહાણીઓ છે.

બીબીસી સંવાદદાતા રેહાન ફઝલ આ જ પ્રકારે ભૂતકાળને વર્તમાન સંજોગોને ધ્યાનમાં રાખી વાગોળે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

45 વર્ષ પછી ભારત અને ચીનના સૈનિકો વચ્ચે જે થયું તેણે 1962ના યુદ્ધની યાદ અપાવી દીધી છે, જે ભારત અને ચીન વચ્ચેનો યાદગાર સંઘર્ષ મનાય છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1970માં આ એ સમયની કથા છે જયારે શન્નોબાઈ 68 વર્ષનાં હતાં. જવાનીની ચમક ઓસરી રહી હતી અને તેમણે વૃદ્ધાવસ્થામાં પગ મૂક્યો હતો.

એક સમય હતો જ્યારે અમીરો અને બાહુબલીઓ તેમના મુજરા સાંભળવા આવતા હતા. રાતની મહેફિલમાં પસંદગીના મહેમાનોને જ સ્થાન મળતું હતું.

મૂર્તિ બનાવનાર એક કુંભાર જયારે તેમના કોઠા ઉપર આવ્યો અને પૂછ્યું કે તેમના આંગણાની થોડી માટી એ લઈ શકે?

તો શન્નોબાઈને આ સાંભળીને આશ્ચર્ય થયું હતું. તેમણે અત્યંત દૂબળા અને વયોવૃદ્ધ કુંભારને જવાબ આપ્યો, "શા માટે જોઈએ?"

કુંભારે કહ્યું, "મા દુર્ગાની મૂર્તિ બનાવવા માટે."

શન્નોબાઈએ કહ્યું, "હું એ સ્ત્રી છું જેને સમાજ અપવિત્ર માને છે તો પછી તમારે અહીંની માટી શા માટે જોઈએ છે? અને તમે જોઈ જ શકો છો કે મારું આંગણું કાચું નથી. તમે માટી કેવી રીતે લઈ જશો?"

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પ્રતિમા ઘડનારો એ વ્યક્તિ થોડી મૂંઝવણમાં પડી ગયો પણ પછી તેનો ચહેરો અચાનક ખીલી ઉઠ્યો.

તેણે ફૂલદાનીઓ તરફ ઇશારો કર્યો અને કહ્યું, "હું આમાંથી માટી લઈ જઈ શકું છું. આ પણ તમારા આંગણાનો જ ભાગ છે."

શન્નોબાઈએ સસ્મિત હકારમાં માથું ધુણાવ્યું. એ વ્યક્તિના ગયા પછી શન્નોબાઈએ એક વયોવૃદ્ધ બાઈને પૂછ્યું કે દુર્ગાની મૂર્તિ બનાવવા માટે તવાયફના આંગણાની માટીની જરૂર શા માટે પડે છે?

દેવકીબાઈએ કહ્યું કે તેઓએ એક કથા સાંભળી છે કે આ માટી સમાજની લાલસાઓ છે જે કોઠા ઉપર એકત્ર થઈ જાય છે. એને મા દુર્ગાને અર્પણ કરવામાં આવે છે જેથી જેમણે ભૂલો કરી છે, તેમને પાપોમાંથી મુક્તિ મળી જાય છે.

'તવાયફોના કોઠેથી કાદવ લાવો ત્યારે પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા સફળ થશે'

દેવીએ આગળ કહ્યું, "એક વાર એક ઋષિએ દેવીની પ્રતિમા બનાવડાવી અને તેના આશ્રમ સામે ગર્વથી મૂર્તિની સ્થાપના કરી."

"જેથી લોકો આવે અને નવદુર્ગા અથવા નવરાત્રીમાં ત્યાં આવીને પૂજા કરી શકે."

"એ જ રાત્રે દેવી એ ઋષિના સપનામાં આવી અને કહ્યું કે મારી નજરમાં ઘમંડની કોઈ ઇજ્જત નથી."

દેવીએ જણાવ્યું કે તેમને ઇન્સાનિયત અને બલિદાન જોઈએ અને એના વિનાની આસ્થા ખોખલી છે.

પછી ઋષીએ પૂછ્યું, "હે દેવી, હવે હું શું કરું? ત્યારે દેવીએ કહ્યું કે શહેરમાં રહેતી તવાયફોના કોઠેથી કાદવ લાવો અને કુંભારને કહો કે આને એ માટીમાં મેળવીને મારી નવી પ્રતિમા બનાવે."

"ત્યારે જ હું આ પ્રતિમાને લાયક માનીશ.  જયારે પૂજારી આમાં પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કરે, ત્યારે હું એમાં પ્રવેશ કરી શકું."

"જે લોકોની સમાજમાં ઉપેક્ષા કરવામાં આવે છે, જેને ખરાબ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

દુર્ગા પૂજા નજીક આવતાં જ 1947 પહેલાંના દિલ્હીના ચાવડી બજારમાં રહેતાં શન્નોબાઈની યાદો તાજી થઈ જાય છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1971માં લંડન ઍરપૉર્ટ પર અજીત વાડેકર

અજીત વાડેકરને વર્ષ 1971માં ઇંગ્લૅન્ડની ધરતી પર ઇંગ્લૅન્ડ સામે રમાયેલી મૅચમાં ભારતને વિજય અપાવનાર સુકાની તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે.

તેઓ કુલ 37 મેચ ટેસ્ટ મેચ રમ્યા છે જેમાં તેમણે 2 હજારથી વધુ રન ફટકાર્યા છે.

1971ના ઇંગ્લૅન્ડ પ્રવાસને યાદ કરતા વાડેકરે બીબીસીને જણાવ્યું હતું, "એ સમયે અમારી પાસે સારા ફાસ્ટ બૉલર નહોતા, ત્યારે સ્પિન બૉલર અને ફિલ્ડિંગના જોરે અમે સારું પ્રદર્શન કર્યું હતું."

વાડેકરની યાદગાર કૅપ્ટન તરીકેની સફર

1971માં ઓવલમાં ભારતની જીત બાદ લોકોને અભિવાદન કરતા વાડેકર અને ચંદ્રશેખર

વાડેકર આક્રમક ડાબેરી બૅટ્સમેન હતા અને સ્લીપમાં સુંદર રીતે કૅચ કરવા માટે જાણીતા હતા.

1967-68માં ભારત પહેલી વખત ન્યૂ ઝીલૅન્ડની ધરતી પર સીરિઝ જીત્યું હતું, જેમાં વેલિંગ્ટનમાં રમાયેલા મેચમાં વાડેકરે 143 રનની યાદગાર ઇનિંગ રમી હતી.

આ એ સમય હતો જ્યારે ભારતના કૅપ્ટન મનસૂર અલી ખાન પટૌડી હતા અને ભારત ક્રિકેટ વિશ્વમાં પોતાનું સ્થાન મજબૂત કરી રહ્યું હતું.

1970-71માં વાડેકરને ભારતની ક્રિકેટ ટીમના કૅપ્ટન તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આ વર્ષે ભારતે વેસ્ટ ઇન્ડિઝ સામે સીરિઝ રમવાની હતી. દિલિપ સરદેસાઈ, ક્રિકેટમાં ડેબ્યુ કરનારા ગાવસ્કરના સહારે અને વાડેકરની આગેવાની હેઠળ ભારતે વેસ્ટ ઇન્ડિઝ સામે 1-0થી સીરિઝ જીતી લીધી હતી.

વાડેકરને ખાસ તો ભારતે ઓવલમાં ઇંગ્લૅન્ડને હરાવીને મેળવેલી જીત માટે યાદ કરવામાં આવે છે.

1971માં ભારતે ઇંગ્લૅન્ડને તેના ઘર આંગણે જ હરાવીને 1-0થી સીરિઝ જીતી લીધી હતી.

જેમાં ઓવલ ખાતે રમાયેલા મેચમાં બીએસ ચંદ્રશેખરે 38 રનમાં 6 વિકેટ લીધી હતી.

1972-73માં ઘર આંગણે રમાયેલી ઇંગ્લૅન્ડ સામેની શ્રેણી જીત્યા બાદ કૅપ્ટન તરીકે વાડેકર વધારે મજબૂત થયા હતા.

જોકે, 1974માં 3-0થી ઇંગ્લૅન્ડ સામે જ સીરિઝ હાર્યા બાદ ભારતની ભારે નામોશી થઈ હતી.

જેમાં એ મૅચનો પણ સમાવેશ થાય છે જ્યારે ભારતની ટીમ માત્ર 42 રનમાં જ પેવેલિયન ભેગી થઈ ગઈ હતી.

જેના કારણે અજીત વાડેકરને કૅપ્ટન પદેથી હટાવી દેવામાં આવ્યા હતા. બાદમાં વાડેકરે નિવૃતિ લઈ લીધી.

નિવૃતિ બાદ વાડેકરે ભારતીય ક્રિકેટ ટીમના હેડ કોચ તરીકે પણ પોતાની ફરજ બજાવી હતી.

વાડેકરના નિધન પર ભારતીય ટીમના તાજેતરના કોચ રવિ શાસ્ત્રીએ ટ્વીટ કરીને શ્રદ્ધાંજલી અર્પણ કરી હતી.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ ટ્વીટ કરીને વાડેકરના નિધન પર શોક વ્યક્ત...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ભારતના ભૂતપૂર્વ કૅપ્ટન અને કોચ રહી ચૂકેલા અજીત વાડેકરનું મુંબઈની જસલોક હૉસ્પિટલમાં નિધન થયું છે. 77 વર્ષના વાડેકર લાંબા સમયથી બીમાર હતા.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1975માં વર્લ્ડ કપનો પ્રારંભ થયો ત્યારથી બંને ટીમ તેમાં રમી રહી છે પરંતુ પહેલી વાર બંને ટીમ સેમિફાઇનલમાં આમને સામને ટકરાશે. 45 વર્ષનો સમયગાળો ઘણો લાંબો કહેવાય.

આ ગાળામાં બંને ટીમે સેમિફાઇનલમાં તો ઘણી વાર પ્રવેશ કર્યો છે પરંતુ એકબીજા સામે રમ્યા નથી.

જોકે, વર્લ્ડ કપમાં આ બંને ટીમનો ઇતિહાસ લાંબો નથી કેમ કે 2003થી 2019 સુધીમાં તો તેમની વચ્ચે  મૅચ જ રમાઈ ન હતી.

આ વખતે 16 વર્ષ બાદ બંને વચ્ચે 13મી જૂને લીગ મૅચ રમાનારી હતી પરંતુ તે પણ વરસાદે ધોઈ નાખી હતી.

ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચેનો વર્લ્ડ કપનો ઇતિહાસ એટલો લાંબો નહીં હોય પરંતુ યાદગાર જરૂર છે. આ યાદગાર મુકાબલાઓ વિશે જ અહીં ચર્ચા કરવાની છે.

ચેતન શર્માની હૅટ્રિક

ફાઇલ તસવીર

નાગપુરમાં રમાયેલી આ મૅચમાં ન્યૂઝીલૅન્ડની ટીમને સામાન્ય સ્કોર પર અટકાવી દેવી જરૂરી હતી.

કપિલદેવ, મનોજ પ્રભાકર અને રવિ શાસ્ત્રીએ હરીફ ટીમને સસ્તામાં અટકાવી દેવા માટે ભરપૂર પ્રયાસો કર્યા હતા. આમ છતાં ન્યૂઝીલૅન્ડે 200નો આંક પાર કરી લીધો હતો.

1987ની 31મી ઓક્ટોબરે રમાયેલી આ મૅચમાં ન્યૂઝીલૅન્ડનો સ્કોર છ વિકેટે 182 હતો ત્યારે ચેતન શર્મા બૉલિંગમાં આવ્યા. અન્ય બોલરની સરખામણીએ ચેતન શર્માએ અત્યાર

સુધીમાં ઘણા રન આપી દીધા હતા તેમ છતાં કપિલદેવે પોતાની ઓવર બાકી રાખીને ચેતન શર્માને બૉલિંગ આપી. અને હરિયાણાના આ બૉલરે ઇતિહાસ રચી દીધો.

ચેતન શર્માએ જામી ગયેલા કેન રૂધરફોર્ડ ઉપરાંત ઇયાન સ્મિથ અને ઇવાન ચેટફિલ્ડને સળંગ ત્રણ બૉલમાં આઉટ કર્યા હતા.

આમ તે વર્લ્ડ કપના ઇતિહાસમાં હેટ્રિક લેનારા પ્રથમ બૉલર બન્યા હતા.

ચેતન શર્માની હૅટ્રિકની ખાસિયત એ રહી હતી કે તેણે ત્રણેય બૅટ્સમૅનને બૉલ્ડ કર્યા હતા.

આટલું જ નહીં પરંતુ ત્રણેય બૅટ્સમૅનના અલગ અલગ સ્ટમ્પ ઉડ્યાં હતાં.

તેમણે રૂધરફોર્ડનું ઑફ સ્ટમ્પ ઉડાડ્યું હતું તો ઇયાન સ્મિથનું પહેલાં બૉલે જ લેગ સ્ટમ્પ ઉડાવ્યા બાદ ચેટફિલ્ડનું મિડલ સ્ટમ્પ ઉડાવીને હૅટ્રિક પૂરી કરી હતી.

ભારત માટે વન-ડે અને ટેસ્ટમાં અન્ય બૉલર્સે પણ હૅટ્રિક લીધી છે પરંતુ ચેતન શર્માની હૅટ્રિક આ તમામ કરતાં વધુ રોમાંચક હતી.

સુનીલ ગાવસ્કરની સદી, 103 ડિગ્રી તાવમાં 103 રન

1987માં ભારતે પહેલી વાર વર્લ્ડ કપનું આયોજન કર્યું હતું અને તે સેમિફાઇનલ સુધી રમે તે જરૂરી હતું.

ત્યારે પરિસ્થિતિ એવી સર્જાઈ હતી કે અંતિમ ચારમાં પ્રવેશવા માટે ભારતીય

ટીમે ન્યૂઝીલૅન્ડ જે પણ સ્કોર કરે તે 34 ઓવરમાં વટાવી દેવો પડે.

આ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચે મંગળવારે ઇંગ્લૅન્ડના માન્ચેસ્ટર ખાતે વન-ડે ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપની સેમિફાઇનલ મૅચ રમાશે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1977માં મુંબઈના મરિન ડ્રાઇવ પર ઊંટસવારી

ભારતના અગ્રીમ હરોળના ફોટોગ્રાફર, પટકથાકાર અને ફિલ્મ નિર્માતા સોની તારાપોરવાલાએ 1977થી મુંબઈની તસવીરો લીધી છે, આ જ શહેરમાં તેમનો ઉછેર થયો.

તેમણે 'મિસિસીપી મસાલા', 'ધ નેમસેક' અને ઑસ્કર માટે નૉમિનેટ થયેલી 'સલામ બોમ્બે' ફિલ્મોની પટકથા લખી છે.

તારાપોરવાલાએ રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર વિજેતા ફિલ્મ 'લિટલ ઝીઝોઉ'ને દિગ્દર્શિત પણ કરી છે.

તેમના ફોટોગ્રાફ ભારતના વિવિધતાથી સભર શહેરોમાંના એક મુંબઈના સામાજિક ઇતિહાસને પ્રદર્શિત કરે છે.

દુનિયાના સૌથી વધુ વસતિ ધરાવતા શહેરોમાંથી એક મુંબઈ શહેરની તસવીરો ચોક્કસ વર્ગ અને સમુદાયથી પર છે.

1987માં ફિલ્મના સેટ પર અભિનેતાઓ લિલિપુટ(ડાબે) અને સ્ટેલન સ્કાર્સગાર્ડ

બાળકો નકલી બંદૂક સાથે ફિલ્મી ઢબે રમત રમી રહ્યા છે

2012માં લેવાયેલી યહુદીઓનાં દેવળની તસવીર

2005માં મુંબઈના મરિન ડ્રાઇવ પર એર શૉ નિહાળતા દર્શકો

જુહુ એરપોર્ટ પર ખાટલામાં બેસી પ્લેનની ચોકી કરતા ચોકીદારની 1982માં લેવાયેલી તસવીર

1987માં લેવાયેલી તસવીરમાં એક ફિલ્મનું લોકેશન

1987માં 'સલામ બોમ્બે' ફિલ્મના વર્કશોપ વખતે અભિનેતાઓ સરફુ અને ઇરફાન ખાન(જમણે)

2005માં લેવાયેલી તસવીરમાં ભારતના પ્રખ્યાત કલાકાર એમ. એફ. હુસેન તેમના ઘરમાં. 2011માં તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.

2015માં લેવાયેલી તસવીરમાં દરિયાકિનારેથી દરિયાને નિહાળતી બાળકી

2016માં ગણેશ ઉત્સવ દરમિયાન મુક્તમને હસતા પુરુષો

1987માં એક ફિલ્મના સેટ પર અભિનેતાઓ નસરુદ્દીન શાહ (ડાબે) અને સ્ટેલન સ્કાર્સગાર્ડ

1985માં કૉંગ્રેસના શતાબ્દી મહોત્સવ વખતે પૂર્વ વડાંપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીનું પોસ્ટર

1986માં મેટ્રો સિનેમામાં 'જાંબાઝ' ફિલ્મના પ્રીમિઅર પહેલા નેવી બૅન્ડનું પ્રદર્શન

1986માં 'જાંબાઝ' ફિલ્મના પ્રીમિઅર વખતે શૉ-મેન રાજ કપુર

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ભારતના સૌથી વધુ વૈવિધ્યસભર અને રસપ્રદ શહેરોમાંથી એકનું વર્ણન સોની તારાપોરવાલાના લેન્સથી..


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1983ના ફેબ્રુઆરીમાં ભારતના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ જ્ઞાની ઝૈલસિંઘે અમદાવાદથી થોડા કિલોમીટર દૂર (એ વખતે દૂર, હાલ અમદાવાદ શહેરમાં જ) આવેલા મોટેરા ગામ પાસે ગુજરાત ક્રિકેટ ઍસોસિયેશનના પોતાના આગવા સ્ટેડિયમનો શિલાન્યાસ કર્યો.

બરાબર નવ મહિના બાદ એટલે કે નવેમ્બરમાં આ મેદાન પર ભારત અને વેસ્ટ ઇન્ડિઝ વચ્ચે પ્રથમ ટેસ્ટ મેચ રમાઈ રહી હતી.

ભારતમાં કોઈ સ્ટેડિયમ માત્ર નવ મહિનામાં તૈયાર થઈ જાય તેવી તો એ જમાનામાં એટલે કે આજથી 37 વર્ષ અગાઉ કલ્પના થઈ શકતી ન હતી. આમ મોટેરા સ્ટેડિયમ વિક્રમજનક સમયમાં તૈયાર થઈ ગયું.

બસ, મોટેરામાં પર નોંધાયેલા સંખ્યાબંધ રેકર્ડની યાદીમાં આ પહેલો રેકર્ડ બન્યો.

જે સ્ટેડિયમ બનતાની સાથે જ રેકર્ડ સર્જી શકતું હોય તે આગળ જતાં કેવા કેવા યાદગાર સિમાચિહ્નો રજૂ કરશે તેની 1983માં તો કલ્પના ન હતી પરંતુ આજે 2020માં એમ કહી શકાય કે આગામી વર્ષોમાં આ મેદાન નવા નવા વિક્રમો સર્જતું રહેશે.

24મી ફેબ્રુઆરીએ ભારતીય વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આ સ્ટેડિયમમાં જાહેર કાર્યક્રમને સંબોધવાના છે.

આ સ્ટેડિયમમાં રેકર્ડ સંખ્યામાં પ્રેક્ષકોને સમાવવાની ક્ષમતાનો છે.

સરદાર પટેલ ગુજરાત સ્ટેડિયમ, મોટેરા ખાતે એક લાખ દસ હજાર પ્રેક્ષકોને સમાવી શકાશે. આમ મેલબોર્નના ઐતિહાસિક સ્ટેડિયમ કરતાં પણ વધારે પ્રેક્ષકો આ સ્ટેડિયમમાં એક સાથે બેસીને મૅચ નિહાળી શકશે.

હવે મેદાન પર બનેલા કેટલાક યાદગાર રેકર્ડની વાત કરીએ.

ગાવસ્કરે 10 હજાર રન આ સ્ટેડિયમ પર પૂરા કર્યા

1983માં આ મેદાન પર પહેલી વાર ટેસ્ટ મૅચ રમાઈ તે વખતે ટેસ્ટ ઇતિહાસમાં સૌથી વધુ રનનો રેકર્ડ ઇંગ્લૅન્ડના જ્યોફ બોયકોટના નામે હતો. બોયકોટે 8114 રન નોંધાવ્યા હતા.

નવેમ્બર 1983માં સુનીલ ગાવસ્કરે મોટેરા ખાતે 90 રન નોંધાવ્યા તે સાથે તેણે બોયકોટનો રેકર્ડ તોડી નાખ્યો હતો. આમ આ મેદાન પર સુનીલ ગાવસ્કરે ટેસ્ટ ઇતિહાસમાં સૌથી વધુ રનનો રેકર્ડ નોંધાવ્યો હતો.

સુનીલ ગાવસ્કર માટે આ મેદાન શુકનવંતુ પુરવાર થયું હતું. 1987માં પાકિસ્તાનની ટીમ અમદાવાદમાં ટેસ્ટ મેચ રમતી હતી, ત્યારે ગાવસ્કરે તેમની કારકિર્દીના દસ હજાર રન પૂરા કર્યા હતા.

ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં 10,000 રન પૂરા કરનાર સુનીલ ગાવસ્કર પ્રથમ બૅટ્સમૅન અને તેનું સાક્ષી મોટેરા સ્ટેડિયમ બન્યું હતું.

ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં સૌથી વધુ વિકેટ ઝડપવાનો રેકર્ડ

2001માં અમદાવાદના મોટેરા ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ ખાતે યોજાયેલી ભારત અને ઇંગ્લૅન્ડની મૅચની...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

મોટેરા સ્ટેડિયમ અને રેકર્ડનો પ્રારંભથી જ નાતો રહ્યો છે. આ મેદાન પર જેટલા રેકર્ડ સર્જાયા છે તેટલા કદાચ વિશ્વના કોઈ મેદાન પર નહીં બન્યા હોય.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1983નો વર્લ્ડ કપ જીત્યા બાદ કપિલ દેવ

ક્લાઇવ લોઇડની ટીમ ખરેખર વિકરાળ હતી. તેમાં એક બે નહીં પણ સાતથી આઠ સિંહ હતા.

બૅટિંગમાં વિવિયન રિચાર્ડ્સ હતા તો ઓપનિંગમાં ગોર્ડન ગ્રિનીજ અને ડેસમૅન્ડ હેઇન્સ એવા ખેલાડી હતા જે મજબૂત શરૂઆત અપાવે અને બાકીનું કામ વિવિયન રિચાર્ડ્સ કરી નાખે.

મિડલ ઑર્ડરમાં ખુદ ક્લાઇવ લોઇડ બૅટિંગમાં આવે જેના સપોર્ટમાં લેરી ગોમ્સ અને ચિત્તા જેવા વિકેટકીપર જેફ ડૂજોન હતા. બૅટિંગમાં ક્યારેક ઢીલાશ આવે તો ખુંખાર બૉલર તો હતા જ.

અત્યંત ડરામણી સ્ટાઇલથી દોડતા માલ્કમ માર્શલ, લાંબા રન અપ અને પછી વેરિએશન સાથે બૉલિંગ કરતા માઇલ હોલ્ડિંગ, સુનીલ ગાવસ્કરે જેને મહાન ગણાવ્યા છે.

તેમની સામે રમવામાં સૌથી વધુ તકલીફ પડતી હોય તેવા એન્ડી રૉબર્ટ્સ અને જાણે પાંચમા માળની ઊંચાઈએથી બૉલ આવતો હોય તેવી બૉલિંગ કરતા જોએલ ગાર્નર તો ખરા જ.

આવી ખતરનાક ટીમ સામે ભારતે 25મી જૂને લૉર્ડ્ઝ ખાતે ફાઇનલ જીતીને વિશ્વમાં હાહાકાર મચાવી દીધો.

જ્યારે ભારતના ક્રિકેટરોને પણ જીતવાની આશા ન હતી

મોહિંદર અમરનાથ 1983ના વર્લ્ડ કપની ફાઇનલ મૅચમાં મૅન ઑફ ધ મૅચ રહ્યા હતા

જે ટીમે સેમિફાઇનલમાં પ્રવેશવાની આશા રાખી ન હતી, ઓપનર શ્રીકાન્તે તાજેતરમાં એક કાર્યક્રમમાં કબૂલ્યું હતું કે અમને આશા ન હતી કે અમે ફાઇનલમાં રમીશું અને એટલે જ મોટા ભાગના ખેલાડી અને ટીમ મૅનેજર પી. આર. માનસિંહે લંડનથી અમૅરિકા જવાનો પ્રોગ્રામ બનાવી લીધો.

તેમની ટિકિટ પણ બુક થઈ ગઈ હતી. ટીમ ફાઇનલમાં આવી એટલે ટિકિટ કૅન્સલ કરાવવી પડી હતી.

આ સ્થિતિમાં વેસ્ટ ઇન્ડીઝને હરાવવી તે ગૌરવની વાત તો હતી પરંતુ ત્યાર પછી દે કાંઈ બનવાનું હતું તેની પણ કોઈને કલ્પના ન હતી.

જૂન મહિનામાં ફાઇનલ રમાયા બાદ ઑક્ટોબરમાં વેસ્ટ ઇન્ડીઝની ટીમ પૂરી તાકાત સાથે ભારત આવી.

ક્લાઇવ લોઇડની આગેવાની હેઠળની ટીમમાં એ તમામ ખેલાડી હતા જે વર્લ્ડ કપમાં રમ્યા હતા.

એ વખતે ટેસ્ટ અને વન-ડે સિરીઝ અલગ અલગ રમાય તેમ ન હતું પરંતુ એક વન-ડે પછી એક ટેસ્ટ વળી પાછી વન-ડે એમ મૅચો રમાતી હતી.

જ્યારે વેસ્ટ ઇન્ડીઝે ઝનૂનપૂર્વક બદલો લીધો

યજમાન દેશ અને વર્લ્ડ કપ વિજેતા ભારતને વેસ્ટ ઇન્ડીઝે શરમજનક હાર આપી

વેસ્ટ ઇન્ડીઝે પાંચ વન-ડેની સિરીઝમાં ભારતનો કચ્ચરઘાણ વાળી નાખ્યો.

શ્રીનગરમાં પહેલી વન-ડે રમાઈ જેમાં ભારત 176માં આઉટ. વેસ્ટ ઇન્ડીઝે વિના વિકેટે 108 રન કર્યા ત્યારે મૅચ અટકી પડી અને કેરેબિયન્સને વિજેતા જાહેર કરી દેવાયા.

જમશેદપુરમાં તો નવયુવાન ચેતન...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

1983માં ભારતીય ટીમ કપિલદેવની આગેવાની હેઠળ વર્લ્ડ ચૅમ્પિયન બની તે અગાઉ ખુદ ભારતીય ક્રિકેટરોને પણ વિશ્વાસ ન હતો કે તેઓ વર્લ્ડ ચૅમ્પિયન બની શકે છે. સામે હતી કેરેબિયન ટીમ.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1984 રમખાણોના એ દિવસો

31 ઓક્ટોબર 1984ના રોજ શીખોને નિશાન બનાવીને મોટા પાયે હિંસા કરવામાં આવી હતી, પણ હત્યામાં પરિણમેલા હુમલાની પહેલી ઘટના બીજા દિવસે વહેલી સવારે નોંધાઈ હતી.

એ ઘટના ઈસ્ટ દિલ્હીમાં બની હતી. ઇંદિરા ગાંધીની હત્યા અને હથિયારબંધ ટોળાંઓએ કરેલી સંખ્યાબંધ શીખોની હત્યાને કારણે 2,733 લોકોનાં મોત થયાં હતાં.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

સરકારે એવું કહેલું કે પ્રત્યાઘાતી હિંસા યોજનાપૂર્વક નહીં, સ્વયંસ્ફૂર્ત પ્રતિભાવ હતી, પણ આ સત્તાવાર મૃત્યુઆંક હિંસાના સત્તાવાર કારણને ખોટું ઠરાવે છે.

આ પેટર્નનું 2002માં ગુજરાતમાં પુનરાવર્તન થયું હતું. ગોધરાની ઘટના પછી પહેલો હત્યાકાંડ ગુલબર્ગ સોસાયટીમાં થયો હતો.

ગોધરામાં ટ્રેનને આગ ચાંપવામાં આવ્યાના આશરે 30 કલાક બાદ એ ઘટના બની હતી.

1984 અને 2002ની હિંસા વચ્ચેનો ફરક

1984 અને 2002ની હિંસા વચ્ચેનો મોટો ફરક સજામાંથી મુક્તિની ટકાવારીનો છે.

1984માં દિલ્હીમાં મોટાપાયે હિંસા આચરવામાં આવી હતી એટલું જ નહીં, એ પછીનાં 33 વર્ષમાં ન્યાય વ્યવસ્થા પણ નિષ્ફળ રહી છે.

2002ની હિંસાથી વિપરીત રીતે 1984ની હિંસાનો ભોગ બનેલા લોકોને, ખાસ કરીને ઉચ્ચ સ્તરીય રાજકીય સંડોવણીના કેસીસમાં ન્યાય જેવું ભાગ્યે જ કંઈ મળ્યું છે.

ગુજરાતમાં હિંસાનો ભોગ બનેલા લોકોનાં ભાગે પણ નિરાશા આવી હતી.

અલબત, તેઓ તત્કાલીન મોદી સરકારનાં પ્રધાન માયા કોડનાનીને સજા કરાવી શક્યાં હતાં.

તેનાથી વિપરીત દિલ્હીની હિંસામાં સંડોવાયેલા મનાતા સજ્જન કુમાર, જગદીશ ટાયટલર, કમલ નાથ અને સદગત એચ. કે. એલ. ભગતને સારી રીતે કેસ ચલાવવા છતાં દોષી ઠરાવી શકાયા ન હતા.

સજામાંથી મુક્તિનો ટ્રેન્ડ

ગુજરાત હુલ્લડોમાં તત્કાલીન પ્રધાન માયાબહેન કોડનાનીને સજા થઈ છે

દિલ્હીની હિંસાના સંદર્ભમાં સંખ્યાબંધ સમિતિઓ અને પંચોની ડઝનબંધ તપાસ છતાં સજામાંથી મુક્તિનો ટ્રેન્ડ નિરંકુશ ચાલુ રહ્યો હતો.

એ શ્રેણીમાં લેટેસ્ટ પંચની નિમણૂક માત્ર બે મહિના પહેલાં જ કરવામાં આવી છે.

આ હકીકત સંબંધે 1984ના કેસીસમાં સુપ્રીમ કોર્ટનો હસ્તક્ષેપ સારું શુકન લાગે છે.

આમ પણ 2002ની હિંસાના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટના હસ્તક્ષેપને કારણે જ દોષીને સજા થઈ શકી હતી.

જોકે, એ કિસ્સો 'બહુ ઓછું અને તે પણ બહુ મોડેથી મળ્યાં' જેવો પુરવાર થઈ શકે છે.

નવા પંચની રચના

આ વર્ષે 16 ઓગસ્ટે બે નિવૃત્ત જજોનું પંચ રચવામાં આવ્યું હતું.

એક ખાસ તપાસ ટુકડી(એસઆઈટી)એ છેલ્લા બે વર્ષમાં અનેક પ્રયાસ કર્યા છતાં...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

31 ઓક્ટોબર ઈંદિરા ગાંધીની હત્યાની અને પહેલી નવેમ્બરે ઇંદિરા ગાંધીની હત્યા પછી આચરવામાં આવેલા નરસંહારની વાર્ષિકતિથિ છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1985માં મેલબોર્નમાં પાકિસ્તાન સામે ફાઇનલ જીત્યા બાદ ભારતીય ક્રિકેટ ટીમે આ રીતે ઉજવણી કરી હતી

કોઈ પણ ભારતીય માટે વર્લ્ડ કપની વાત આવે એટલે 2011માં ધોનીની ટીમે જિતેલો વર્લ્ડ કપ નહીં, પરંતુ 1983માં કપિલ દેવની ટીમે જિતેલો વર્લ્ડ કપ પહેલા યાદ આવે તે સ્વાભાવિક છે, કેમ કે એ સફળતા બાદ ભારતમાં ક્રિકેટની રમતમાં ધરખમ પરિવર્તન આવ્યાં હતાં.

ક્રિકેટની લોકપ્રિયતા પણ એ પછી જ વધી હતી અને ભારતમાં ટીવી પર મૅચના પ્રસારણની વાત તો આ વર્લ્ડ કપ પછી જ શરૂ થઈ હતી.

વળી, આર્થિક રીતે પણ 1983 બાદ જ ભારતીય ક્રિકેટ સમૃદ્ધ બન્યું હતું અને એ પછી તો એટલી હદે સમૃદ્ધ થઈ ગયું કે આજે વિશ્વમાં જે રીતે અમેરિકા આર્થિક સત્તા ભોગવી રહ્યું છે તે રીતે ભારતીય ક્રિકેટ બોર્ડ વિશ્વમાં સૌથી ધનાઢ્ય ક્રિકેટ બોર્ડ બની ગયું છે.

આમ, ભારતમાં ક્રિકેટમાં આમૂલ પરિવર્તન માટે 1983નો વર્લ્ડ કપ જવાબદાર લેખાય.

1983માં ભારતે સેમિફાઇનલમાં કેવી કમાલ કરી?

કપિલદેવે વર્લ્ડ કપમાં જ્યારે ઝિમ્બાબ્વે સામે 138 બૉલમાં 175 રન ફટકાર્યા, એ ઇનિંગ્સની તસવીર

જોકે, અહીં વાત ભારતના ક્રિકેટની નહીં પણ 1983ના વર્લ્ડ કપની એક ઘટનાની કરવાની છે.

1983ની 25મી જૂને ઐતિહાસિક લૉર્ડ્ઝ ક્રિકેટ ગ્રાઉન્ડ ખાતે ભારતે જાયન્ટ વેસ્ટ ઇન્ડીઝને હરાવીને મેજર અપસેટ સર્જ્યો હતો અને ફાઇનલ જીતી લીધી હતી.

આ ઘટના તમામ રમતપ્રેમીઓને આજેય યાદ હશે, પરંતુ તેના ત્રણ દિવસ પહેલાં 22મી જૂને માન્ચેસ્ટરમાં ભારત અને ઇંગ્લૅન્ડ વચ્ચે સેમિફાઇનલ રમાઈ હતી જેમાં જીતવું ભારત માટે જરૂરી હતું.

ભારતે ચુસ્ત બૉલિંગ કરીને ઇંગ્લૅન્ડને 60 ઓવરમાં માત્ર 213 રનના સ્કોરે અટકાવી દીધું હતું.

એ જમાનામાં 213 રનનો સ્કોર સાવ સામાન્ય ન હતો અને તેમાંય ભારતે બૉબ વિલિસ, ઇયાન બૉથમ અને ડિલી જેવા બૉલરનો સામનો કરવાનો હતો.

આ ઉપરાંત ટીમમાં વિક માર્ક્સ જેવા ઑફ સ્પિનર હતા. આ તમામ બૉલરનો ઉલ્લેખ એટલા માટે કે હજી એક વર્ષ અગાઉ આ જ બૉલરો સામે ભારત ટેસ્ટ સિરીઝ હારી ગયું હતું.

એક ઓવરમાં 6 ચોગ્ગા

1983નો વર્લ્ડ કપ જીત્યા બાદ લૉર્ડ્ઝના મેદાન પર કપિલ દેવ અને મોહિન્દર અમરનાથ

હવે માન્ચેસ્ટર અને સંદીપ પાટિલની વાત કરીએ. સંદીપ પાટિલે બરાબર એક વર્ષ અગાઉ આ જ મેદાન પર બૉબ વિલિસની એક ઓવરમાં છ ચોગ્ગા ફટકાર્યા હતા.

એ ઓવરમાં એક નો બૉલ હતો. આમ સંદીપ પાટિલે સાત બૉલમાં છ ચોગ્ગા ફટકાર્યા હતા અને 1982 સુધી તો ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં કોઈ બૅટ્સમૅન એક ઓવરમાં છ ચોગ્ગા ફટકારી શક્યો ન...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

25 જૂન 1983નો દિવસ ભારતીય ક્રિકેટના ઇતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરે અંકિત થયેલો છે. અંડર ડૉગ ગણાતી ભારતીય ક્રિકેટ ટીમે વેસ્ટ ઇંડિઝની ટીમને પરાજય આપીને પ્રથમ વખત  વર્લ્ડ કપ જીત્યો હતો.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1987માં તેમને આવો અનુભવ થયો હતો. તે સમયે વીર બહાદુરસિંહ કરમૂખેડી વીજમથક વિરુદ્ધ ખેડૂતોના આંદોલનથી કંટાળી ગયા હતા.

તેમણે ભારતીય કિસાન યુનિયનના અધ્યક્ષ મહેન્દ્રસિંહ ટિકૈતનો સંપર્ક કરીને કહ્યું કે તેઓ તેમના ગામ સિસૌલી આવીને ખેડૂતોને ફાયદો થાય તેવી કેટલીક જાહેરાતો કરવા માગે છે.

ટિકૈત આના માટે તૈયાર પણ થઈ ગયા. પરંતુ તેમણે શરત રાખી કે આ બેઠકમાં કૉંગ્રેસ પાર્ટીનો કોઈ ઝંડો નહીં રાખી શકાય અને વીર બહાદુરસિંહની સાથે કૉંગ્રેસના કોઈ નેતા કે પોલીસ પણ નહીં આવે શકે.

11 ઑગસ્ટ 1987ના રોજ વીર બહાદુરસિંહનું હેલિકૉપ્ટર જ્યારે સિસૌલીમાં ઊતર્યું ત્યારે તેમનું સ્વાગત કરવા માટે પણ ત્યાં કોઈ હાજર ન હતું.

વીર બહાદુરસિંહે સંમેલનના સ્થળ સુધી પહોંચવા માટે અડધો કિલોમીટર ચાલવું પડ્યું હતું.

મંચ પર તેમણે પીવા માટે પાણી માગ્યું ત્યારે ટિકૈતના લોકોએ તેમને બે હાથ જોડીને ખોબો ધરવા કહ્યું અને ખોબે ખોબે પાણી પીવડાવ્યું.

વીર બહાદુરસિંહને આ રીતે પાણી પીવામાં પોતાનું અપમાન લાગ્યું. પરંતુ ટિકૈત માત્ર આટલેથી અટક્યા નહીં. તેઓ મંચ પર બોલવા માટે ઊભા થયા ત્યારે વીર બહાદુરસિંહની હાજરીમાં તેમને બહુ આકરા વેણ સંભળાવ્યા.

વીર બહાદુરસિંહ તેનાથી એટલા નારાજ થયા કે તેઓ કોઈ પણ પ્રકારની જાહેરાત કર્યા વગર લખનઉ પાછા જતા રહ્યા.

રાજનેતાઓને હંમેશાં પોતાના મંચથી દૂર રાખ્યા

છ ફૂટથી વધુ ઉંચાઈ ધરાવતા, હંમેશાં ઘેરા રંગના કુર્તા અને ગાંધી ટોપી પહેરનારા અને કમરના દર્દથી છુટકારો મેળવવા માટે કમર પર એક પટ્ટો બાંધતા મહેન્દ્રસિંહ ટિકૈતનો જન્મ 6 ઑક્ટોબર, 1935ના રોજ શામલીથી 17 કિલોમીટર દૂર સિસૌલી ગામમાં થયો હતો.

પોતાના પિતાના મૃત્યુ બાદ તેઓ બલિયાન ખાપના ચૌધરી બન્યા ત્યારે તેમની ઉંમર હતી માત્ર આઠ વર્ષ.

વરિષ્ઠ પત્રકાર વિનોદ અગ્નિહોત્રી જણાવે છે કે મહેન્દ્રસિંહ ટિકૈત સંજોગવશાત ખેડૂતનેતા બન્યા હતા.

વાસ્તવમાં ચૌધરી ચરણસિંહના મૃત્યુ પછી પશ્ચિમ ઉત્તરપ્રદેશમાં એક પ્રકારનો રાજકીય શૂન્યાવકાશ સર્જાયો હતો. આ દરમિયાન ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે ખેડૂતોને મળતી વીજળીનો દર વધારી દીધો.

ખેડૂતોએ તેના વિરોધમાં પ્રદર્શન શરૂ કર્યાં. ટિકૈત બાલિયાન ખાપના ચૌધરી હતા તેથી તેમને આગળ કરવામાં આવ્યા. તે પ્રદર્શનમાં પોલીસે ગોળીબાર કર્યો, જેમાં બે વ્યક્તિનાં મોત નીપજ્યાં. આ ઘટનાએ મહેન્દ્રસિંહ ટિકૈતને અચાનક ખેડૂતોના નેતા બનાવી દીધા.

અન્ય એક વરિષ્ઠ પત્રકાર અને બીબીસીમાં કામ કરી ચૂકેલા કુરબાન અલી જણાવે છે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

સોફા પર પલાંઠી વાળીને ખાંટી ગોરખપુરિયા લહેકામાં પોતાના અધિકારીઓને હુકમો આપનારા ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય મંત્રી વીર બહાદુરસિંહે કદાચ સપનાંમાં પણ વિચાર્યું નહીં હોય કે આ અંદાજમાં તેમને બીજું કોઈ હંફાવી શકે છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1989ના જૂનના પ્રારંભમાં હજારોની સંખ્યામાં લોકો તિયાનમેન સ્ક્વેર ખાતે ભેગા થયા હતા

સામ્યવાદી સરકારના આદેશ છૂટ્યા અને એ બાદ જે પણ ઘટ્યું એને વિશ્વ 'તિયાનમેન નરસંહાર' તરીકે ઓળખે છે.

ચીનમાં વ્યાપક સ્વતંત્રતા અને ભ્રષ્ટાચારના અંત માટે શરૂ થયેલી એક નાગરિક-ચળવળનો આ અત્યંત કરુણ અંત હતો.

'તિયાનમેન નરસંહાર'માં સૈન્ય અને સુરક્ષાદળોના હાથે કેટલા લોકો માર્યા ગયા એનો ચોક્કસ આંકડો ક્યારેય જાણી ન શકાયો. પણ જો વિવિધ સ્રોતોનું માનવામાં આવે તો એ વખતે હજારોની સંખ્યામાં લોકો માર્યા ગયા હતા. જોકે, ચીને ક્યારેય આવો કોઈ દાવો સ્વીકાર્યો નહીં.

નરસંહારની એ ઘટનાને આજે ત્રીસ વર્ષનાં વહાણાં વહી ગયાં છે. આ ત્રણ-ત્રણ દાયકા દરમિયાન ચીને એ બીનાથી પોતાની જાતને સાવ અલિપ્ત રાખી છે.

જોકે, દર વર્ષે જૂન મહિનાનો પ્રારંભ હૉંગકૉંગ કે તાઇવાનમાં એ ઘટનાની યાદ અપાવી જાય છે અને પશ્ચિમના મીડિયામાં પણ એની અચૂક નોંધ લેવાય છે.

એ વખતે શું થયું હતું?

ડેંગ ઝિયાઓપિંગ(ડાબે) અને હુ યાઓબાન્ગ

જે ઘટનાએ પાટનગર બેજિંગ સહિત ચીનનાં ડઝનેક શહેરોને વિરોધ-પ્રદર્શનો થકી હચમચાવી મૂક્યાં એનું ઉદ્દીપક બન્યું ચીનના સામ્યવાદી નેતા હુ યાઓબાન્ગનું મૃત્યુ.

ચીનના સામ્યવાદી પક્ષ(સીપીસી)ના નેતા હુ પક્ષના વડા ડેંગ ઝિયાઓપિંગના આર્થિક સુધારાના કટ્ટર વિરોધી હતા.

80ના દાયકામાં ચીનના શાસક સામ્યવાદી પક્ષે કેટલીક ખાનગી કંપનીઓ અને વિદેશી રોકણ માટે દેશના દરવાજા ખોલ્યા હતા.

ડેંગને આશા હતી કે આવું કરવાથી ચીનના અર્થતંત્રને વેગ મળશે અને લોકોનું જીવનધોરણ સુધરશે. જોકે, આર્થિક સુધારાનું આ પગલું ભ્રષ્ટાચારનું પ્રેરક બન્યું.

સામ્યવાદી પક્ષના આ પગલાનો હુએ વિરોધ કર્યો અને પરિણામ સ્વરૂપ પક્ષમાંથી એમને પાણીચું પરખાવી દેવાયું.

એ બાદ 15 એપ્રિલ 1989ના રોજ હૃદયરોગનો હુમલો થતાં હુ યાઓબાન્ગનું મૃત્યુ થયું અને લોકોએ પાછળનું કારણ પક્ષમાંથી બળજબરીપૂર્વક કરાયેલી એમની હકાલપટ્ટી હોવાનું માન્યું.

જોતજોતામાં ચીનનાં વિવિધ શહેરો અને વિશ્વવિદ્યાલયોમાં વિદ્યાર્થીઓનાં ટોળેટોળાં એકઠાં થવાં લાગ્યાં વિરોધ-પ્રદર્શનોમાં ફેરવાઈ ગયાં.

બેજિંગમાં દસ લાખ કરતાં વધુ પ્રદર્શકારીઓ એકઠા થયા અને સામ્યવાદી ચીનના ઇતિહાસમાં  સૌથી મોટા વિરોધ-પ્રદર્શન તરીકે આ ઘટના અંકિત થઈ.

આ વિરોધ-પ્રદર્શનો સાતેક અઠવાડિયા સુધી ચાલ્યાં અને કામદારોથી લઈને પત્રકારો સુધી, ચીનના સમાજના દરેક વર્ગે તેમાં ભાગ લીધો.

પ્રદર્શનકારીઓમાંથી કેટલાક...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

વાત ત્રણ દાયકા જૂની છે. 3જી જૂને ચાઈનિઝ આર્મીને પાટનગર બેજિંગના તિયાનમેન સ્ક્વેર પર લગભગ સાતેક અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલાં પ્રદર્શનોનો અંત આણવા આદેશ અપાયા.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1989માં પ્રચારમાં વ્યસ્ત લાલકૃષ્ણ અડવાણી

આ સાથે જ ભારતીય જનતા પક્ષે 1980ના અંતમાં રામમંદિરનિર્માણ માટે આરંભેલી ચળવળ સફળ થઈ હોવાનો દમ ભર્યો હશે.

ભાજપની રચના 1980માં થઈ હતી. તેના મોટા ભાગના નેતાઓ જનસંઘના હતા.

નોંધનીય છે કે 1984માં થયેલી લોકસભાની ચૂંટણીમાં ભાજપને માત્ર 2 જ બેઠકો મળી શકી હતી.

આ ચૂંટણીના થોડા સમય પહેલાં જ વિશ્વ હિંદુ પરિષદ(વીએચપી) અને રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (આરએસએસ) અયોધ્યામાં રામમંદિર બનાવવાના મુદ્દાનો ચૂંટણીમાં પ્રચાર કરવાનો શરૂ કરી દીધો હતો, પરંતુ એ સમયે આ મુદ્દાની એ ચૂંટણીમાં મોટી અસર જોવા મળી નહોતી.

આ ચૂંટણીમાં તત્કાલિન વડાં પ્રધાન ઇંદિરા ગાંધીની હત્યા બાદ રાજીવ ગાંધી અને કૉંગ્રેસ પક્ષ માટે સર્જાયેલી સહાનુભૂતિની લહેરના કારણે ભાજપને આ ચૂંટણીમાં સખત હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

વિવાદની શરૂઆત

ભાજપ તરફથી 2 વખત સંસદસભ્ય તરીકે ચૂંટાયેલા અને અયોધ્યાના રહેવાસી રામ વિલાસ વેદાંતીએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "આ ચળવળ બાદ લોકોને કૉંગ્રેસ પક્ષના કારણે હજુ સુધી રામમંદિર નહીં બની શક્યું હોવાની વાતની જાણ થઈ."

ચૂંટણીમાં 400 બેઠકો મેળવ્યા બાદ કૉંગ્રેસ પક્ષમાં થોડાક જ મહિનામાં મુશ્કેલીભર્યું વાતાવરણ સર્જાવા લાગ્યું.

ન્યાયાલયે એક મુસ્લિમ મહિલા શાહ બાનોને ભરણપોષણનાં નાણાં ચૂકવવાનો હુકમ કર્યો હતો.

આ હુકમનો અમલ થતો અટકાવવા માટે રાજીવ ગાંધી સરકાર એક નવો કાયદો લઈ આવી. જેના કારણે તેમની સરકાર પર મુસ્લિમ તુષ્ટિકરણના આરોપો લાગવા માંડ્યા અને સરકાર દબાણમાં આવી ગઈ.

આ ઘટના બાદ મુસ્લિમ તુષ્ટિકરણનો આરોપ લગાવી રહેલા હિંદુઓને મનાવવા માટે કૉંગ્રેસને એક રસ્તો સૂઝ્યો.

1 ફેબ્રુઆરી, 1986ના રોજ ફૈઝાબાદના ન્યાયાધીશ કે. એમ. પાંડેએ હિંદુઓ પૂજા-અર્ચના કરી શકે એ માટે બાબરી મસ્જિદનાં તાળાં ખોલવાનો હુકમ કર્યો.

નોંધનીય છે કે વર્ષ 1949થી ત્યાં રામલલ્લાની મૂર્તિ મૂકી દેવાઈ છે, પરંતુ આ પહેલાં ઇમારતની અંદર જઈને પૂજા કરવા પર પ્રતિબંધ મૂકી દેવાયો હતો.

રાજકીય નુકસાનની ભરપાઈ કરવું ભારે પડ્યું?

જોકે, બાબરી મસ્જિદ પર લાગેલાં તાળાં કોર્ટના હુકમ બાદ ખોલવામાં આવ્યાં હતાં. તેમ છતાં સરકારે જેટલી ઝડપ આ આદેશને લાગુ કરવામાં બતાવી તેના પરથી સ્પષ્ટ થઈ ગયું હતું કે 'શાહ બાનો' કેસમાં પક્ષને થયેલા રાજકીય નુકસાનની ભરપાઈ માટે તેણે આવું કર્યું છે.

'શાહ બાનો કેસ'માં સરકારે ભરેલાં પગલાંને કારણે હિંદુઓમાં કથિત મુસ્લિમ તુષ્ટિકરણ વિરુદ્ધ જે અજંપો...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

બાબરી મસ્જિદ અને રામજન્મભૂમિ વિવાદમાં સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો સંભળાવી દીધો છે. વિવાદિત જમીન રામલલ્લા વિરાજમાનને તથા મસ્જિદ માટે અલગ જમીન આપવાનો કોર્ટે આદેશ કર્યો છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1990ના દાયકાના મધ્યથી ભારતમાં સૌંદર્ય સ્પર્ધાનું આયોજન એક મોટો વેપાર બની ગયો છે

એ જોતાં મિસ ઇન્ડિયા સ્પર્ધાની ફાઇનલમાં પહોંચેલી યુવતીઓની પ્રચાર માટે લેવામાં આવેલી તસવીરમાં તમામનાં ચહેરા પર આશાભર્યું સ્મિત હોય તેમાં કંઈ નવાઈ નથી.

જોકે, ફાઇનલ સુધી પહોંચ્યાનો આનંદ માણવાના બદલે આ યુવતીઓની તસવીરના કારણે ભારે વિવાદ ઊભો થયો છે.

કોલાજ કરીને તૈયાર કરાયેલી આ તસવીરમાં બધી જ યુવતીઓ એક સમાન રંગ ધરાવે છે તે વાતની ભારે ટીકા થઈ છે.

ટીકાકારો કહે છે કે આયોજકોને ગોરી ત્વચાનો મોહ હોય તેવું દેખાય આવે છે.

સમીક્ષકોનું કહેવું છે કે આ વર્ષની મોટાભાગની પ્રતિસ્પર્ધીઓ એક જેવી જ લાગે છે

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયામાં પ્રકાશિત થયેલી આ તસવીરમાં 30 ખૂબસુરત યુવતીઓ દેખાય છે. તસવીર પ્રકાશિત કરનાર અખબારની માલિક કંપની જ આ સ્પર્ધાનું આયોજન કરે છે.

કોઈએ આ તસવીર ટ્વીટર પર શૅર કરીને આકરો સવાલ પણ પૂછ્યોઃ "આ તસવીરમાં વાંધાજનક બાબત શું છે?" તે સાથે જ તેના તરફ સૌનું ધ્યાન ખેંચાવા લાગ્યું હતું.

બધી જ યુવતીના એક સરખા ખભા સુધી લંબાયેલા વાળ અને એક સરખી ગોરી ત્વચાને કારણે કોઈએ કટાક્ષ પણ કર્યો કે બધી એકસમાન લાગી રહી છે.

કેટલાકે મજાકના સ્વરમાં આશ્ચર્ય પણ વ્યક્ત કર્યું કે હકીકતમાં આ બધી અલગ અલગ નહીં પણ એક જ યુવતી છે.

ટ્વિટર પર આ તસવીર ફરતી થઈ તે સાથે જ ટીકાકારો કહેવા લાગ્યા કે વ્યક્તિગત રીતે કોઈ યુવતીની તસવીર વાંધાજનક નથી, પરંતુ સમગ્ર રીતે આ તસવીરમાં ત્વચાના વાનનું જે વૈવિધ્ય હોય છે તે જોવા મળતું નથી.

ભારતમાં ગોરી ત્વચાનો સૌને મોહ હોય છે તેનો જ પડઘો આમાં પડી રહ્યો છે એવી ટીકા થઈ હતી.

સ્પર્ધાના ગ્રૂમિગ એક્સપર્ટ શમિતા સિંહે બીબીસીને કહ્યું કે મૂળ તસવીરોને રિ-ટચ કરવામાં આવી છે કેમકે તમામ સ્પર્ધક 'પ્લાસ્ટિક જેવી' લાગી રહી હતી.

એમણે ભારપૂર્વક ફોટોશોપ ટીમને સ્પર્ધામાં ભાગ લઈ રહેલી યુવતીઓનો રંગ ન બદલવાનું કહેવામાં આવ્યું હોવાનું જણાવ્યું. એમનું કહેવું છે કે ન્યૂઝપેપર પ્રિન્ટને લીધે બધી યુવતીઓ આવી દેખાઈ રહી છે.

બીબીસી અંગ્રેજીમાં લેખ છપાયા બાદ સ્પર્ધાના આયોજકોએ પોતે ગોરી ત્વચાની તરફેણ નથી કરતા તે દર્શાવતો, અમે ઉજળો વાન નથી ધરાવતા અને એનું અમને ગૌરવ છે એ મુજબનો એક લેખ લખ્યો છે.

અલબત્ત, 1990ના દાયકાના મધ્યથી ભારતમાં સૌંદર્ય સ્પર્ધાનું આયોજન એક મોટો વેપાર બની ગયો છે.

ભારતની એકથી વધુ યુવતીઓ આંતરરાષ્ટ્રીય સૌંદર્ય સ્પર્ધા પણ જીતી આવી. જેમ કે મિસ ઇન્ડિયા જીત્યા...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

મિસ ઇન્ડિયા સ્પર્ધાના કારણે પ્રિયંકા ચોપરાની બોલીવૂડની કારકિર્દી શરૂ થઈ હતી. આ એટલી મહત્ત્વની સ્પર્ધા છે કે કોઈનું પણ ભાગ્ય બદલી શકે છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1990માં ભારત બંધ વખતે જામનગરમાં હિંસા થઈ હતી ત્યારે સંજીવ ભટ્ટ ત્યાં તહેનાત હતા

ગુજરાત કૅડરના પૂર્વ આઈપીએસ અધિકારી સંજીવ ભટ્ટને જામનગરમાં એક કસ્ટોડિયલ ડેથના કેસમાં આજીવન કેદની સજા કરવામાં આવી છે.

એ પહેલાં જાણીએ કે શું છે આ કેસ જેમાં સંજીવ ભટ્ટને સજા થઈ છે?

1990માં ભારત બંધ વખતે જામનગરમાં હિંસા થઈ હતી. ત્યારે સંજીવ ભટ્ટ અહીં તહેનાત હતા.

એ સમયે ભાજપના નેતા લાલકૃષ્ણ અડવાણીની રથયાત્રા વખતે પોલીસે 100થી વધુ લોકોની ધરપકડ કરી હતી.

ત્યારે પોલીસે કહ્યું હતું કે કોમી રમખાણો પર કાબૂ મેળવવા આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી.

જે લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી હતી તેમાંથી પ્રભુદાસ માધવજીની તબિયત બગડતા તેમને  હૉસ્પિટલ લઈ જવાયા હતા અને તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.

પ્રભુદાસના ભાઈ અમૃત વૈષ્નાણીએ સંજીવ ભટ્ટ સહિત અન્ય 6 પોલીસકર્મીઓ વિરુદ્ધ કેસ દાખલ કર્યો હતો, તેમના પર આરોપ મૂક્યો હતો કે તેમને અટકાયતમાં ટૉર્ચર કરવામાં આવ્યા હતા.

આ મામલે સંજીવ ભટ્ટનાં પત્ની શ્વેતા ભટ્ટે બીબીસી આગળ કેસની ટ્રાયલ પ્રત્યે અસંતોષ વ્યકત કર્યો અને કહ્યું કે, 'જે રીતે આ કેસ ચાલ્યો છે અને ટ્રાયલ થઈ છે, તેનાથી અમે ક્યારેય સંતુષ્ટ નહોતા અમે આ ચુકાદાને ઉપલી કોર્ટમાં પડકારીશું.'

'રાજકીય વેરવૃત્તિથી કેસ દાખલ'

ચુકાદા બાદ નિવેદનમાં સંજીવ ભટ્ટનાં પત્ની શ્વેતાએ જણાવ્યું, 'મૃતક અને તેમના ભાઈ સહિત કુલ 133 શખ્સની હુલ્લડના આરોપ સબબ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.'

'જ્યારે તેમને મૅજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યા, જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા, તેમને તથા અન્ય હુલ્લડખોરોને છોડી મૂકવામાં આવ્યા, નવેમ્બર-1990માં હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા, નવેમ્બર-1990માં વધુ સારવાર અર્થે રાજકોટ ખસેડવામાં આવ્યા ત્યારે ટૉર્ચરની કોઈ ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવી ન હતી.'

'મૃત્યુ બાદ પોસ્ટમૉર્ટમ રિપોર્ટમાં પણ આંતરિક કે બાહ્યા ઈજાના કોઈ નિશાન મળ્યા ન હતા. વધુમાં મૃતકના ભાઈ ભાજપમાં પદાધિકારી પણ છે.'

'આ મામલો રાજકીય વેરભાવનાનો છે. સીઆઈડીની તપાસમાં કંઈ બહાર આવ્યું ન હતું અને રાજ્ય સરકારે તેની વિરુદ્ધ ખટલો ચલાવવાની મંજૂરી આપી ન હતી.'

'2002ના હુલ્લડની તપાસ કરવા માટે નીમવામાં આવેલી જસ્ટિસ નાણાવટી તથા જસ્ટિસ મહેતા કમિશન સમક્ષ શ્રી ભટ્ટે ગુજરાતના તત્કાલીન મુખ્ય મંત્રી (મોદી) તથા અન્ય ઉચ્ચ અધિકારીઓની સામે જુબાની આપી.'

'એ સાંજે જ રાજ્ય સરકારે રિવિઝન ઍપ્લિકેશન દાખલ કરી અને બીજા જ દિવસે સામે કાર્યવાહી કરવાની મંજૂરી આપી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

સંજીવ ભટ્ટ ગુજરાત પોલીસના એક અધિકારી હતા જેઓ તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી સામે આરોપ મૂકીને વિવાદમાં રહ્યા છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1991માં ભાજપ અસ્તિત્વની શોધમાં હતી

દેશના પ્રખ્યાત સમાજ વિજ્ઞાની આશિષ નંદી મોદીનો ઇન્ટરવ્યૂ લેવા ગયા હતા. તેમની સાથે ગુજરાતના પ્રસિદ્ધ રાજકીય વિશ્લેષક અચ્યુત યાજ્ઞિક અને શિખા ત્રિવેદી હતાં.

અચ્યુત યાજ્ઞિકને મેં પૂછ્યું કે તે ઇન્ટરવ્યૂ કેવી રીતે થયો હતો.

તેમણે કહ્યું, "તે સમયે મોદીની કોઈ જાહેર ઓળખ ન હતી. તેઓ ઇન્ટરવ્યૂમાં મુસ્લિમોની વિરૂદ્ધ બોલી રહ્યા હતા. અમે ઇન્ટરવ્યૂ બાદ કારમાં એક સાથે આવી રહ્યા હતા."

"આશિષ નંદીએ અચાનક કાર રોકી દીધી અને ગુસ્સામાં કહ્યું- હું હાલ એક ટેક્સ્ટબુક ફાસિસ્ટ સાથે વાત કરીને આવ્યો છું."

અચ્યુત યાજ્ઞિકે જણાવ્યું કે જ્યારે આશિષે આ વાત કહી તો તેમણે આ વાતને ગંભીરતાથી લીધી ન હતી.

યાજ્ઞિક એ વાતનો પણ સ્વીકાર કરે છે કે તેમના ઇન્ટરવ્યૂ દરમિયાન એવી કોઈ વાત પણ સામે આવી ન હતી.

યાજ્ઞિક જણાવે છે કે આશિષ મનોવિજ્ઞાન પણ સારી રીતે સમજે છે, જેથી તેઓ વધારે દૂરદર્શી હતા.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ગુજરાતમાં મોદી યુગ

ભાજપને મજબૂત કરવામાં પીએમ મોદીએ ગુજરાતને સૌથી વધારે સમય આપ્યો છે

મહાત્મા ગાંધીના રાજ્યમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીના મૂળિયાં આટલાં મજબૂત કેવી રીતે થયાં ?

સ્પષ્ટ છે કે આ મૂળિયાંને મજબૂત કરવામાં મોદીએ ગુજરાતને સૌથી વધારે સમય આપ્યો છે.

મોદી ઑક્ટોબર 2001થી બાવીસ મે 2014 સુધી મુખ્યમંત્રી રહ્યા હતા.

મોદીએ પોતાના નેતૃત્વમાં પ્રદેશની ત્રણ વિધાનસભા ચૂંટણી બહુમતી સાથે જીતી હતી.

ભાજપના ગુજરાતમાં બાવીસ વર્ષોંના શાસનમાં અડધો શાસનકાળ મોદીના નામે છે.

જો મોદીના શાસનકાળને ગુજરાતમાંથી કાઢી નાખવામાં આવે તો આ સવાલનો કોઈ મતલબ નહીં રહે કે ગુજરાતમાં ભાજપનાં મૂળિયાં આટલાં મજબૂત કેવી રીતે થયાં?

મોદીને કારણે જ ભાજપે વર્ષ 2014ની લોકસભા ચૂંટણીમાં પણ ગુજરાતની દરેક 26 સીટ પર જીત મેળવી હતી.

સુરેશ મહેતાને ભાજપે ઑક્ટોબર 1995માં ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી બનાવ્યા હતા. તેઓ સપ્ટેમ્બર 1996 સુધી ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી રહ્યા હતા.

મેં તેમને પૂછ્યું કે ગુજરાતમાં મોદી યુગ ભારતીય જનતા પાર્ટીના શાસનનો ઓછામાં ઓછા 70 ટકા છે. તેને તેઓ કેવી રીતે જુએ છે?

તેમણે કહ્યું, "આખો શાસનકાળ નિરંકુશ રહ્યો છે. મોદીના જે તેવર છે, તે હિટલરશાહીની જેમ છે. પ્રચારતંત્રની જાળ, ગમે તે કિંમત પર સત્તા અને દરેક વિભાગનું ખોટી રીતે સંચાલન જ મોદી યુગ છે."

'ડર, ડર અને માત્ર ડરના પડછાયા હેઠળ જીવવું પડશે'

ભરત પંડ્યાનું કહેવું છે કે ગુજરાતમાં ભાજપ વિકાસવાદી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

વાત 1991ની છે. જ્યારે ગુજરાતમાં ભાજપ પોતાના અસ્તિત્વની શોધમાં હતું. ગુજરાતમાં તે સમયે જનતા દળ અને ભાજપની સંયુક્ત સરકાર હતી.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1991માં સોવિયેટ સંઘના વિઘટન બાદ ઉત્તર કોરિયા નબળું પડ્યું.

સતત ચાર દુકાળ અને આર્થિક પાયમાલીને કારણે ઉત્તર કોરિયા અણુ હથિયારો બનાવવા પ્રેરાયું.

ઉત્તર કોરિયા ઈચ્છે છે કે તેની ગણના અણુરાષ્ટ્ર તરીકે થાય. તેણી મહત્વકાંક્ષા 80 સેકન્ડના એનિમેટેડ વીડિયોમાં સમજો.

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

આજે ઉત્તર કોરિયાને કારણે વૈશ્વિક શાંતિ જોખમાય છે. વર્ષ 1985માં ઉત્તર કોરિયાએ અણુ અપ્રસાર સંધિ પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1992થી 2015 સુધીમાં ભારત- દ. આફ્રિકા વચ્ચે 3 મૅચ રમાઈ છે જેમાં દ. આફ્રિકાનો જ વિજય થયો છે

ભારતીય ટીમ વર્લ્ડ કપમાં તમામ દેશ સામે જીતી હતી પરંતુ 2015ના વર્લ્ડ કપ સુધી તે સાઉથ આફ્રિકા સામે ક્યારેય જીતી શકી ન હતી.

ભારત અને સાઉથ આફ્રિકા વચ્ચે 1992થી 2015 સુધીમાં ત્રણ મૅચ રમાઈ હતી અને એ તમામમાં સાઉથ આફ્રિકાનો વિજય થયો હતો.

જોકે, 2015માં ભારતે સાટું વાળી દીધું. મજાની વાત તો એ રહી કે અગાઉ ભારતીય ટીમ સાઉથ આફ્રિકા સામે જેટલા પણ રન કરે તેઓ રન ચેઝ કરી લેતા હતા.

ભારતે 180 રન કર્યા તો સાઉથ આફ્રિકાએ ચાર વિકેટે વટાવી દીધા, 2011માં ભારતે નાગપુરમાં 296 રનનો ટાર્ગેટ આપ્યો તો પણ સાઉથ આફ્રિકાએ વટાવી દીધો હતો.

પરંતુ મેલબૉર્નમાં 2015ની 22મી ફેબ્રુઆરીએ ભારતે 307 રન ફટકાર્યા હતા અને આ વખતે રવિચંદ્રન અશ્વિનની વેધક બોલિંગ સામે તેઓ 130 રનથી હારી ગયા.

જોકે વાત કાંઇક અલગ જ કરવાની છે. ભારત અને સાઉથ આફ્રિકા વચ્ચેની વર્લ્ડ કપની ત્રણ મૅચ એવી છે જેમાં સર્વોચ્ચ સ્કોર નોંધાવનારો બૅટ્સમૅન રનઆઉટ થયો છે તો એક મૅચમાં તો બે ખેલાડી 90નો આંક વટાવી ગયા અને અંતે રનઆઉટ થયા.

આમ આ વખતે મોખરાના બૅટ્સમૅને સાવચેતી એ રાખવાની છે કે તે સ્કોર ગમે તે કરે પણ સિંગલ લેવામાં ધ્યાન રાખે નહીં તો બંને દેશનો ઇતિહાસ એમ કહે છે કે રનઆઉટ થવાની તક વધારે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઇતિહાસ શું કહે છે?

1999માં 15મી મેએ સૌરવ ગાંગુલી સદીની નજીક પહોંચતા રનઆઉટ થયા હતા

1999ની 15મી મેએ ઇંગ્લૅન્ડના હોવ ખાતે ઓપનર સૌરવ ગાંગુલીએ 97 રન ફટકાર્યા હતા અને તે સદીની નજીક હતો ત્યારે જોન્ટી રોડ્ઝ અને જેક્સ કાલિસે મળીને તેને રનઆઉટ કર્યો હતો.

આમ ગાંગુલી સદી ચૂકી ગયા હતા. હવે વારો હતો સાઉથ આફ્રિકાનો.

કાલિસે ફિલ્ડિંગ કરીને ગાંગુલીને રનઆઉટ કરાવ્યા ત્યાર બાદ તેઓ બૅટિંગમાં આવ્યા અને 96 રનના સ્કોરે રમી રહ્યા હતા ત્યારે ભારતના બે શ્રેષ્ઠ બૉલર વેંકટેશ પ્રસાદ અને જવાગલ શ્રીનાથે મળીને કાલિસને રનઆઉટ કરાવ્યો હતો.

યોગાનુયોગ તો એ હતો કે ગાંગુલીને રનઆઉટ કરાવવામાં જોન્ટી રોડ્ઝની મદદ લેનારા કાલિસ આ વખતે જોન્ટીની ભૂલને કારણે રનઆઉટ થયા હતા.

જેક્સ કાલિસની કમનસીબીનો અહીં અંત આવ્યો ન હતો કેમ કે ત્યાર પછી 2011ના વર્લ્ડ કપમાં નાગપુર ખાતે તે સાઉથ આફ્રિકા વિજયની નજીક પહોંચી રહ્યું હતું ત્યારે કાલિસ સર્વોચ્ચ સ્કોર નોંધાવનારા બૅટ્સમૅન બન્યા હતા.

તેમણે ટીમના 300 રનના સ્કોરમાં 69 રન ફટકાર્યા હતા પરંતુ આ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ભારત અને સાઉથ આફ્રિકા વચ્ચે આજે વર્લ્ડ કપની મૅચ રમાશે અને એ સાથે જ ટીમ કોહલીના વિશ્વ કપ અભિયાનનો પ્રારંભ થશે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1992ની ઘટનાની તપાસ માટે ન્યાયાધીશ લિબ્રહાન પંચ બેસાડાયું હતું. 15 વર્ષ પહેલાં નવી દિલ્હીના વિજ્ઞાન ભવન ખાતે પંચના પ્રતિનિધિ તરીકે તેમણે આ નેતાઓને પ્રશ્નો પૂછ્યા હતા.

જોકે પંચની કામગીરી સામે નારાજગીને કારણે બાદમાં 2009માં પંચનો અહેવાલ આવ્યો ત્યારે તેમણે તેની ટીકા કરી હતી.

બીબીસી સાથે ટેલિફોન પર વાતચીત કરતાં ધારાશાસ્ત્રી અનુપમ ગુપ્તાએ અયોધ્યા અંગેના ચુકાદા અંગે ઘણા વાંધા રજૂ કર્યા હતા. કેટલાક મુદ્દાઓ અંગે ગુપ્તાએ આ ચુકાદા સામે સવાલો ઉઠાવ્યા છે.

આ ત્રણ મુદ્દા અંગે તેમણે પોતાનો વિરોધ વ્યક્ત કર્યો હતો.

તેમની સાથેની વાતચીતના અંશો :

ચુકાદા સાથે તમે કેટલા સહમત છો?

ચુકાદાએ બહુ સારી રીતે એ વાતને જણાવી છે અને હું સહમત થાઉં છું કે હિંદુ મૂર્તિ કાનૂની વ્યક્તિ છે અને તે વાતનો હવે ઉકેલ આવ્યો છે.

તેથી સમયાવધિનો કાનૂની મુદ્દો સગીરના કિસ્સામાં - રામ લલા વિરાજમાન (બાળ ભગવાન રામ)ના કિસ્સામાં લાગુ પડતો નથી.

ચુકાદામાં કયા મહત્ત્વના મુદ્દા સામે તમે અસહમત છો?

સમગ્ર ભૂમિ - ઇમારતની અંદરનો અને બહારનો પરસાળનો બધો જ હિસ્સો - હિંદુ પક્ષકારોઓને આપી દેવાયો તેની સામે હું અસમહત છું. ટાઇટલની બાબતમાં કઢાયેલા તારણથી હું અસહમત છું.

બહારની તરફના ભાગમાં હિંદુ પક્ષકારોનો કબજો હતો અને તેઓ ત્યાં સતત પૂજા કરતા હતા તેવું સાબિત થતું હોય તો પણ, ઇમારતના અંદરની બાજુ અંગે જે સાબિત થયું તેની સાથે આખરી ચુકાદો બંધબેસતો નથી.

કોર્ટે વારંવાર, ઘણી બધી વાર કહ્યું કે અંદરના ભાગમાં, ગુંબજની નીચે કબજો હતો અને પૂજા થતી હતી તે વિવાદિત હતું.

તે વાત સાચી છે તેમ માની લઈએ તો પણ આખરી ચુકાદામાં બહારનો હિસ્સો હિંદુ પક્ષકારોને આપી શકાયો હોત. ઇમારતનો અંદરનો હિસ્સો હિંદુ પક્ષકારોને કેવી રીતે આપી શકાય?

પુરાવાના આધારે અદાલતે તારવ્યું કે માત્ર બહારના હિસ્સામાં જ હિંદુ પક્ષકારોનો કબજો છે તેનાથી તદ્દન વિરોધાભાસી રીતે અદાલતે બહારનો અને અંદરનો બધો જ હિસ્સો હિંદુ પક્ષકારોને આપી દીધો.

ચુકાદામાં કહેવાયું છે કે વિવાદિત સ્થળે 1528થી 1857 દરમિયાન નમાઝ પઢવામાં આવતી હતી તેના પુરાવા નથી. તેના વિશે શું કહેશો?

અદાલતે આ તારવણી કરી તે મને વિચિત્ર લાગે છે.

ચુકાદો કહે છે કે 1528થી 1857 દરમિયાન પોતાનો કબજો હતો, વપરાશ થતો હતો અને નમાઝ પઢાતી હતી તેવો પુરાવો મુસ્લિમો આપી શક્યા નથી.

માની લઈએ કે દાવા માટે પૂરતા પુરાવા નહોતા, તો પણ 1528માં મસ્જિદ ચણવામાં આવી હતી અને 1992માં તેને તોડી પાડવામાં...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસ કેસના આરોપી એવા અનેક સિનિયર નેતાઓની ઊલટતપાસ કરવાની તક અનુપમ ગુપ્તાને મળી છે. એલ. કે. અડવાણી, મુરલી મનોહર જોષી, ઉમા ભારતી, કલ્યાણ સિંહ અને પી. વી. નરસિંહ રાવની ઊલટતપાસ ચંદીગઢસ્થિત સિનિયર ધારાશાસ્ત્રી અનુપમ ગુપ્તાએ લીધી હતી.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1992નો ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપએ ક્રિકેટના ઇતિહાસમાં પ્રયોગો માટે જાણીતો છે

ઑસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂઝીલૅન્ડે યોજેલા આ વન-ડે ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપમાં ઘણા નવતર પ્રયોગો થયા.

કેટલાક પ્રયોગ એવા હતા જે આજે સાવ સામાન્ય લાગે છે પરંતુ એ વખતે તે અચરજ પમાડનારા હતા.

જેમ કે, ડે-નાઇટ મૅચ હોય કે દિવસની મૅચ પણ ખેલાડીઓ રંગીન યુનિફોર્મમાં રહેતા હતા. બીજું કે બ્લેક સાઇડસ્ક્રીન પણ તમામ મૅચમાં લાગુ કરાઈ હતી.

આ ઉપરાંત એ વર્લ્ડ કપની તમામ મૅચ વ્હાઇટ બૉલથી રમાઈ હતી.

આ ઉપરાંત મેદાનના બંને છેડેથી અલગ અલગ બૉલ વપરાશમાં લેવાતો હતો. આજે આ વાત સામાન્ય લાગે છે પરંતુ એ વખતે આયોજકોને શંકા હતી કે વ્હાઇટ બૉલ પૂરી 50 ઓવર સુધી ટકી શકશે નહીં.

ઘણાં પરિક્ષણ થયાં અને અંતે એવું તારણ આવ્યું કે બૉલ 25 ઓવર માંડ ટકી શકશે.

આમ થતાં એવો નિર્ણય લેવાયો કે જો બૉલ 25 ઓવર ટકી શકતો હોય તો એક છેડાની 25 ઓવર એક બૉલથી અને સામે છેડાની 25 ઓવર બીજા વ્હાઇટ બૉલથી ફેંકાવી જોઈએ અને એમ જ થયું.

1992ના ફાઇનલમાં પાકિસ્તાને ઇંગ્લૅન્ડને હરાવીને વર્લ્ડ કપ પોતાના નામે કર્યો હતો

આ પ્રયોગ સફળ રહેવા છતાં આગામી એટલે કે 1996ના વર્લ્ડ કપમાં તેનો અમલ થયો નહીં.

જોકે, આજે તમામ વન-ડેમાં બંને છેડેથી અલગ અલગ બૉલ ઉપયોગમાં લેવાય છે. ઇવન બીસીસીઆઈની સ્થાનિક વન-ડે મૅચોમાં પણ આ પ્રથા અમલી બની ગઈ છે.

1992નો વર્લ્ડ કપ અખતરાનો વર્લ્ડ કપ હતો તેમ કહેવામાં જરાય અતિશયોક્તિ નથી.

તેમાંના કેટલાક અખતરા સર્વાંગ સફળ રહ્યા છે તો કેટલાકને તિલાંજલિ આપી દેવાઈ હતી.

આ તિલાંજલિ આપી દેવાઈ હોય તેવો એક પ્રયોગ એટલે રેઇન રૂલ. અત્યારે મૅચ દરમિયાન વરસાદ પડે તો ડકવર્થ ઍન્ડ લૂઇસ સિસ્ટમથી પરિણામ લાવવા માટે નવો ટાર્ગેટ આપવામાં આવે છે.

આ નિયમ હવે સર્વસામાન્ય બની ગયો છે અને 2019ના વર્લ્ડ કપમાં પણ તેનો અમલ જ થવાનો છે.

જોકે, આ નિયમમાં પણ કેટલીક ખામી છે જેમ કે ક્યારેક ટીમને હરીફ ટીમના સ્કોર કરતાં વધારે રન કરવાનો ટાર્ગેટ પણ મળે છે. ટૂંકમાં આ નિયમ સંતોષજનક નથી પરંતુ સર્વસ્વીકૃત છે.

આ ઉપરાંત 1992ના રેઇન રૂલની સરખામણીએ આ નિયમ વધુ યોગ્ય લાગે છે. આ સિસ્ટમને તમામે આવકારી પણ છે.

1992નો એ રૂલ જેનો ભોગ દક્ષિણ આફ્રિકા બન્યું

રેઇન રૂલના કારણે પાકિસ્તાનને 1 બૉલમાં 22 રન બનાવવાનો ટાર્ગેટ મળ્યો હતો

1992ના વર્લ્ડ કપ અગાઉ મહાન ક્રિકેટર અને કૉમેન્ટેટર રિચી બેનો સહિતના નિષ્ણાતોની પેનલે વરસાદ કે ખરાબ હવામાનથી અસરગ્રસ્ત મૅચ માટે રેઇન રૂલ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

1975થી વર્લ્ડ કપના આયોજનનો પ્રારંભ થયો. અત્યાર સુધીમાં 11 વર્લ્ડ કપ રમાઈ ચૂક્યા છે પરંતુ જેને આધુનિક કહી શકાય તેવો વર્લ્ડ કપ 1992નો હતો.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1993માં મુંબઈ બૉમ્બધડાકાના આરોપ સાથે દાઉદ ઈબ્રાહિમે પાકિસ્તાનમાં આશરો મેળવ્યો એ મુદ્દો ભારતમાં બહુ ચગ્યો હતો.

જોકે પાકિસ્તાન હંમેશાં એવું કહેતું રહ્યું છે કે દાઉદ ઈબ્રાહિમ તેની ધરતી પર નથી.

દાઉદ પાકિસ્તાનમાં ભરાઈને બેઠો તેનાં 40 વર્ષ પહેલાં પણ આવો એક બનાવ બન્યો હતો. તે વખતે ભારતથી ભાગીને ગયેલા ભૂપત બહારવટિયાને પાકિસ્તાને આશરો આપ્યો હતો.

1950ના દાયકામાં ભૂપત બહારવટિયો ગુજરાત અને રાજસ્થાનમાં કુખ્યાત થયો હતો. જુલાઈ 1949થી ફેબ્રુઆરી 1952 સુધીમાં ભૂપતની ટોળીએ 82 લોકોની હત્યા કરી હોવાનું કહેવાય છે.

છેલ્લે ફેબ્રુઆરી 1952માં બેની હત્યા કર્યા બાદ ભૂપત પાકિસ્તાન ભાગી ગયો હતો.

પોલીસની ભીંસ વધવા લાગી હતી અને હવે પકડાઈ જશું તો ફાંસી થશે એમ માનીને ભૂપત અને તેના બે સાથીઓ પાકિસ્તાન જતા રહ્યા હતા.

પાકિસ્તાનમાં તેમની ધરપકડ થઈ હતી. પાકિસ્તાનમાં ગેરકાયદે પ્રવેશ અને હથિયાર રાખવાનો કેસ તેમની સામે થયો અને તેમને એક વર્ષની મામૂલી કેદની સજા કરવામાં આવી.

ક્લાસિફાઇડ ફાઇલમાં ભૂપતનો ઉલ્લેખ

પાકિસ્તાનમાં ભારતના હાઈ કમિશનર તરીકે કામ કરી ચૂકેલા ડૉક્ટર ટી. સી. એ. રાઘવને 'ધ પીપલ નૅક્સ્ટ ડૉર - ધ ક્યુરિયસ હિસ્ટ્રી ઑફ ઇન્ડિયાઝ રિલેશન વિધ પાકિસ્તાન' નામે પુસ્તક લખ્યું છે.

ભૂપત વિશેની ફાઇલ તેમની પાસે આવી હતી તેની વાત કરતાં રાઘવન કહે છે, "ફાઇલ ડિક્લાસિફાઇ કરવાની હતી તેથી મારી પાસે આવી હતી. તેમાં ભૂપતનો ઉલ્લેખ હતો. આ બાબત બહુ અગત્યની બની ગઈ હતી અને બંને દેશની ટોચની નેતાગીરી વચ્ચે આ મુદ્દે ચર્ચા પણ થઈ હતી. જોકે ચર્ચા પ્રમાણે અમલ કરવો મુશ્કેલ હતો, કેમ કે બંને દેશો વચ્ચે પ્રત્યર્પણ માટેનો કરાર થયો નહોતો."

તેઓ કહે છે, "ભારતના તે વખતના હાઈ કમિશનરે ભૂપતને સોંપી દેવા માટે ભરપુર પ્રયાસો કર્યા હતા. તે પ્રયાસો સફળ ના રહ્યા ત્યારે તેમણે પાકિસ્તાન સરકાર પર આક્ષેપ કર્યો હતો કે તે રાજકીય રીતે બહુ નબળી છે."

"જનમતને એક બાજુએ રાખીને તે ભૂપતને ભારતને સોંપવાની હિંમત કરી શકતી નથી એવી ટીકા તેમણે કરી હતી."

ભારત-પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાનો વચ્ચે ભૂપતની ચર્ચા

સૌરાષ્ટ્રના નેતાઓ તરફથી કેન્દ્ર સરકારને સતત દબાણ થઈ રહ્યું હતું અને ભારતીય અખબારી જગતમાં પણ ભૂપતના મુદ્દે સતત ચર્ચાઓ થતી હતી.

તેના કારણે જુલાઈ 1956માં વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુ અને પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન મહમદ અલી બોગરા વચ્ચે આ મુદ્દે વાતચીત થઈ હતી.

વાતચીત બાદ નહેરુએ વિદેશ મંત્રાલયની ફાઇલ પર નોંધ કરી હતી કે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ભારતના કોઈ અપરાધીને પાકિસ્તાનમાં આશરો મળે ત્યારે તે મોટા વિવાદનું કારણ બને છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1995ની વિધાનસભા ચૂંટણીથી ગુજરાતની સત્તા ભાજપના હાથમાં રહી છે.

પરંતુ 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કૉંગ્રેસ અને યુવા નેતાઓની ત્રિપુટી (હાર્દિક પટેલ, જિજ્ઞેશ મેવાણી અને અલ્પેશ ઠાકોર)એ આપેલી ટક્કર બાદ ભાજપ માટે ગુજરાત મહત્ત્વનું બની ગયું છે.

2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં 22 વર્ષ જૂની સત્તાને પડકાર આપનારી કૉંગ્રેસ સરકાર ભલે ન રચી શકી પરંતુ ભાજપને 100નો આંકડો હાંસિલ કરતા રોકી અને પોતાની બેઠકોમાં વધારો પણ કર્યો.

લોકસભા ચૂંટણીની વાત કરીએ તો 1991 બાદ વધુ બેઠકો ભાજપના ખાતે રહી છે.

ભાજપે 1991માં 20, 1996માં 16, 1998માં 19, 1999માં 20, 2004માં 14, 2009માં 15 અને 2014માં લોકસભાની તમામ 26 બેઠકો જીતી હતી.

2017નો પડકાર

2014ની લોકસભા ચૂંટણી બાદ મોદીએ ગુજરાત છોડી દિલ્હી તરફ પ્રયાણ કર્યું. ત્યારબાદ 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પાર્ટી સામે ઘણા પડકારો આવ્યા પરંતુ પાર્ટી ગમે તેમ કરીને સત્તા બચાવવામાં સફળ રહી.

વરિષ્ઠ પત્રકાર અજય ઉમટ કહે છે, "2014માં ભાજપનો સ્ટ્રાઇક રેટ 100 ટકા હતો પરંતુ 2017માં પાર્ટીને મોટો ઝટકો લાગ્યો."

"ભાજપ પોતાનું પ્રદર્શન સુધારી શકી હોત તો 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં 165 જેટલી બેઠકો મેળવી શકી હોત પરંતુ એવું બન્યું નહીં. તેમને માત્ર 99 બેઠકો મળી જે તેમના માટે ઝટકા સમાન હતું."

"ત્યારે ગુજરાતમાં મોદીએ 15 દિવસમાં 38 રેલીઓ કરી હતી અને અમિત શાહને અમદાવાદમાં 12-15 દિવસ રોકાવું પડ્યું હતું. પાર્ટીને ડર હતો કે તેમનો ગઢ ગુજરાત તેમના હાથમાંથી નીકળી રહ્યો છે."

આ મુદ્દે વરિષ્ઠ પત્રકાર આર. કે. મિશ્રા સમજાવે છે, "2017માં ભાજપ માટે પરિસ્થિત ખૂબ જ ખરાબ બની ગઈ હતી. અમિત શાહે છાતી ઠોકીને કહ્યું હતું કે તેઓ 182માંથી 150 બેઠકો જીતશે. પરંતુ મોદીના સીએમ બન્યા બાદ (2001માં મોદી મુખ્ય મંત્રી બન્યા હતા) પ્રથમ વખત પાર્ટી 100 બેઠકોથી નીચેના અંક પર પહોંચી ગઈ હતી."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આજની પરિસ્થિતિ શું સૂચવે છે?

આ અંગે આર. કે. મિશ્રા કહે છે, "કૉંગ્રેસની સૌથી મોટી કમજોરી શહેરી વિસ્તાર છે. આ વિસ્તાર ભાજપનો ગઢ રહ્યો છે તેમાં કોઈ શંકા નથી અને 2017માં કૉંગ્રેસ તેને ભેદી પણ ના શકી. પરંતુ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ભાજપ કમજોર છે."

તેમને લાગે છે કે આ વખતે પણ આવો જ ટ્રૅન્ડ બની શકે છે.

આ અંગે અજય ઉમટ કહે છે કે હાલની સ્થિતિને જોઈને લાગી રહ્યું છે કે 10 બેઠકો પર કૉંગ્રેસ વધુ મહેનત કરી રહી છે અને ભાજપ માટે આ બેઠકો પડકાર સમાન બની શકે છે.

તેઓ ઉમેરે છે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

26 લોકસભા બેઠકો અને 182 વિધાનસભા બેઠકો ધરાવતું ગુજરાત વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને અમિત શાહનું ગૃહરાજ્ય છે અને બે દાયકાથી ભાજપ અહીં સત્તા પર છે. અમિત શાહે શાનદાર રોડ શો કરીને ઉમેદવારી નોંધાવી છે તો બીજી તરફ હાર્દિક પટેલના ચૂંટણી લડવા પર સવાલ હજી ઊભો છે ત્યારે ગુજરાતની 26 બેઠકો પર ભાજપ અને કૉંગ્રેસ બેઉ જોર લગાવી રહ્યાં છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1996માં ગાંધીનગરમાં લોકસભાની ચૂંટણી સમયે નામાંકન કરવા આવેલા અટલ બિહારી વાજપેયી

કલમ 370ની નાબૂદી બાદ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પોતાના નિર્ણયનો બચાવ કરતા અંગ્રેજી સમાચારપત્ર  ધ ઇકૉનૉમિક ટાઇમ્સને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું કે, "હું તમને જણાવવા માગું છું કે મેં આ નિર્ણય સમજીવિચારીને લીધો છે."

આ તરફ કલમ 370 મામલે કૉંગ્રેસ નેતા દિગ્વિજય સિંહે નવભારત ટાઇમ્સને આપેલા એક ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું છે કે જો નરેન્દ્ર મોદીએ પૂર્વ વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીની નીતિ અપનાવી હોત તો યોગ્ય સમાધાન મેળવી શકાયું હોત, પરંતુ એ બાબતોને નરેન્દ્ર મોદીએ ઠુકરાવી દીધી છે.

દિગ્વિજય સિંહે કહ્યું કે, "અટલ બિહારી વાજપેયીનું માનવું હતું કે જમ્હુરિયત, કાશ્મીરિયત અને માનવતાના રસ્તે કાશ્મીરનું સમાધાન શોધી શકાય છે."

એક સમયની વાત કરીએ તો કાશ્મીરનાં પૂર્વ મુખ્યમંત્રી મહેબૂબા મુફ્તીએ કહ્યું હતું કે કાશ્મીરને લઈને અટલ બિહારી વાજપેયી પાસે જે દૃષ્ટિ હતી તે નરેન્દ્ર મોદી પાસે નથી.

કાશ્મીરના મોટા ભાગના નેતાઓ દ્વારા પણ વાજપેયીની કાશ્મીર નીતિ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવે છે અને તેના પર ભાર અપાય છે.

પરંતુ મહત્ત્વનો સવાલ એ છે કે એવો તો કયો જાદુ હતો કે જે અટલ બિહારી વાજપેયી બાદ બીજા કોઈ વડા પ્રધાન ન કરી શક્યા.

'કાશ્મીરીઓને વાજપેયીની નીતિ યોગ્ય લાગતી'

આ મામલે વરિષ્ઠ પત્રકાર બશીર મંઝરનું માનવું છે, વાસ્તવિકતા એ છે કે વાજપેયીએ કાશ્મીરની સમસ્યાના સમાધાન માટે કંઈ ખાસ કર્યું ન હતું.

પરંતુ તેમની છબિ એવી હતી કે જેનાથી કાશ્મીરીઓને વાજપેયીની દરેક નીતિ યોગ્ય લાગતી.

વાજપેયી કાશ્મીરને શાંત રાખવાની રીત જાણતા હતા અને એ રીત હતી પાકિસ્તાન સાથે વાતચીત ચાલુ રાખવી.

તેમણે વડા પ્રધાન તરીકે પોતાના કાર્યકાળ દરમિયાન પાકિસ્તાન સાથે સતત વાતચીત ચાલુ રાખી હતી.

બશીર મંજર માને છે, "વાજપેયી સમજતા હતા કે કાશ્મીરમાં શાંતિ જાળવી રાખવા માટે પાકિસ્તાન સાથે કંઈક ને કંઈક વાતચીત ચાલુ રાખવી જરૂરી છે."

"એ જ કારણ છે કે કારગિલ યુદ્ધ અને સંસદ પર હુમલા બાદ પણ તેમણે પાકિસ્તાન સાથે વાતચીતના રસ્તા ખુલ્લા રાખ્યા હતા."

વાજપેયી એ પણ જાણતા હતા કે કાશ્મીર મામલે કેન્દ્ર સરકારના ઘણા નિર્ણય ખોટા સાબિત થયા છે અને કોઈ પણ રાષ્ટ્રીય સ્તરના નેતા કાશ્મીરીઓના દુઃખને સમજી શક્યા નથી.

'મનના દરવાજા ખુલ્લા છે'

અટલ બિહારી વાજપેયીએ 18 એપ્રિલ, 2003ના રોજ કાશ્મીરમાં એક સાર્વજનિક સભાને સંબોધિત કરતા કહ્યું હતું, "અમે લોકો...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ભાજપ સરકારે બીજી વખત સત્તા સંભાળ્યા બાદ 17મી લોકસભાના પહેલા જ સત્રમાં કાશ્મીર મામલે નિર્ણય લઈ લીધો.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1996માં યોજાયેલી લોકસભાની ચૂંટણી દરમિયાન બાંધીને રાખવામાં આવેલી મતપેટી

આ તસવીરોમાં 1960માં થયેલી ગુજરાત રાજ્યની સ્થાપના બાદ યોજાયેલી 1962માં પ્રથમ વખત યોજાયેલી લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીની અલભ્ય તસવીરો પ્રદર્શિત કરાઈ છે. આ ઉપરાંત 1952માં યોજાયેલી અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનની ચૂંટણીની તસવીરો છે.

આ પ્રદર્શનમાં ફોટોજર્નાલીસ્ટ શુકદેવ ભચેચ અને દીકરા કલ્પિત ભચેચની તસવીરો છે.

1952ની અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનની ચૂંટણીની તસવીર

1952ની અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનની ચૂંટણીની તસવીર

1962માં ગુજરાતની પહેલી ચૂંટણીની તૈયારી

1960 પછી બૃહદ મુંબઈ રાજ્યમાંથી મુક્ત થયા પછી 1962માં યોજાયેલી ગુજરાતની પહેલી ચૂંટણી

મતદાન માટે આવેલી મહિલાઓ

1962ની અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનની ચૂંટણીની તસવીર

1962ની અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનની ચૂંટણી સમયની તસવીર

 1984ની ચૂંટણીમાં વોટ આપવા આવેલાં વિકલાંગ

1984ની લોકસભા ચૂંટણીમાં વોટ આપવા આવેલાં શારિરીક વિકલાંગ મતદાતા

1977ની ચૂંટણીની તસવીર

1977ની ચૂંટણીની તસવીર

1996માં વોટ આપવા આવેલાં બુઝુર્ગ મહિલાની તસવીર

1996ની લોકસભાની ચૂંટણી દરમિયાન અમદાવાદના એક મતદાન મથકની તસવીર

2009માં વોટ આપવા આવેલાં મહિલાની તસવીર

2009ની ચૂંટણીમાં વોટ આપીને આવેલાં મહિલા

રાજ્યના મુખ્ય નિર્વાચન અધિકારી ડૉ. મુરલી ક્રિશ્નન, રાજ્યના ચૂંટણી કમિશનર સંજય પ્રસાદ અને ફોટોગ્રાફર કલ્પિત ભચેચ

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

અમદાવાદના અલિયાન્સ ફ્રાન્સેસ ખાતે ગુજરાતની ચૂંટણીના ઇતિહાસનું તસવીરી પ્રદર્શન Indelible Ink, Indelible Legacy યોજવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રદર્શનમાં 22મી સદી સુધીની ગુજરાતમાં યોજાયેલી લોકસભા, વિધાનસભા અને સ્થાનિક સ્વરાજયની ચૂંટણીઓની તસવીરનું પ્રદર્શન યોજાયું.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1997માં યુવરાજને પંજાબ તરફથી પહેલી પ્રથમ શ્રેણી મૅચ રમવા માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા

કૅન્સરની ઝપેટમાં આવવું અને પછી કૅન્સરને હરાવીને ટીમ ઇન્ડિયામાં ધમાકેદાર કમબૅક... એ વાતનું અનુમાન લગાવવું મુશ્કેલ નથી કે વાત બૅટ્સમૅન અને દિગ્ગજ ઑલરાઉન્ડર યુવરાજ સિંહની થઈ રહી છે.

37 વર્ષના યુવરાજ સિંહે આજથી 17 વર્ષ પહેલાં ટીમ ઇન્ડિયાની જર્સી પહેરી હતી અને ભારત માટે પહેલી વન ડે મૅચ રમી હતી.

40 ટેસ્ટ અને 304 વન ડે મૅચ રમી ચૂકેલા યુવરાજને 2011ના વિશ્વકપના જીતના હીરો માનવામાં આવે છે.

યુવરાજને આ ટુર્નામેન્ટમાં શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન માટે મૅન ઑફ ધ ટુર્નામેન્ટ પણ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા.

આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં 17 સદી ફટકારી ચૂકેલા યુવરાજને નાનપણમાં ક્રિકેટ જરા પણ પસંદ ન હતું અને સ્કેટિંગ તેમનો પહેલો પ્રેમ હતો.

આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં 17 સદી ફટકારી ચૂકેલા યુવરાજને નાનપણમાં ક્રિકેટ જરા પણ પસંદ ન હતું

પિતા જોગરાજ યુવીને ક્રિકેટર બનાવવા માગતા હતા અને તેઓ યુવરાજ પર ઘણી વાર ગુસ્સે પણ થયા હતા.

પોતાની આત્મકથા 'ધ ટેસ્ટ ઑફ માઈ લાઇફ'માં યુવરાજ જણાવે છે, "જ્યારે હું 11 વર્ષનો હતો, મેં અંડર 14 સ્ટેટ ટુર્નામેન્ટમાં સ્પીડ સ્કેટિંગ સ્પર્ધામાં ગોલ્ડ મેડલ જીત્યો હતો."

"એ સાંજે મારા પિતા ખૂબ જ ગુસ્સામાં હતા. તેમણે મારી પાસેથી મેડલ છીનવી લીધો અને કહ્યું કે આ છોકરીઓની રમત રમવાનું બંધ કરો અને મેડલ દૂર ફેંકી દીધો."

સિદ્ધુએ કરી દીધા હતા ફેઇલ

સિદ્ધુએ યુવરાજની ગેમને મંજૂરી ન આપતા યુવરાજ પટિયાલાથી ચંદીગઢ પરત ફરી ગયા હતા

યુવરાજ સિંહને તેમના પિતા એક વખત પટિયાલા લઈ ગયા હતા, જ્યાં તેમણે નવજોતસિંઘ સિદ્ધુ સામે ક્રિકેટની પરીક્ષા આપવાની હતી.

આ કિસ્સાને યાદ કરતાં યુવરાજ લખે છે, "પટિયાલાની મહારાણી ક્લબમાં સિદ્ધુ મારી રમતનું મૂલ્યાંકન કરી રહ્યા હતા."

"હું મારા હિસાબે જ શૉટ રમતો હતો, મને એ પણ સમજ ન હતી કે મારું લેગ સ્ટમ્પ ક્યાં છે. 13 વર્ષની ઉંમરે હું 13 વર્ષના કિશોર જેવો હતો નહીં કે 13 વર્ષના સચીન તેંડુલકર જેવો."

સિદ્ધુ સામે આપેલી આ પરીક્ષામાં યુવરાજ સિંહ નાપાસ થયા અને તેઓ પટિયાલાથી ચંદીગઢ પરત આવી ગયા.

પિતા યુવરાજને ઑલરાઉન્ડર અને બૉલર બનાવવા માગતા હતા. યુવરાજને 1993માં બિશનસિંહ બેદીની દિલ્હી સ્થિત એકૅડેમીમાં ચાલતા સમર કૅમ્પમાં મૂકવામાં આવ્યા.

પોતાની આત્મકથામાં યુવરાજ લખે છે, "દિલ્હીની ગરમીમાં હાલત ખરાબ હતી. એ તો પાજીનું ભલું થાય કે તેઓ આગામી વર્ષે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

એક ઓવરમાં સતત છ સિક્સ.... કોઈ એક વિશ્વ કપમાં 300 કરતાં વધારે રન અને 15 વિકેટ.. સિક્સર કિંગની મહોર..


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1997માં લેફ્ટનન્ટ મનોજકુમાર પાંડે 1/11 ગુરખા રાઇફલમાં જોડાયા હતા.

તે વખતે દશેરાની પૂજા વખતે તેમનું કાળજું કઠણ છે કે નહીં તેની સાબિતી માટે બલિ માટે લવાયેલા બકરાનું માથું કાપવાનું જણાવાયું હતું.

પરમવીર ચક્ર વિજેતાઓ વિશે લખેલા બહુચર્ચિત પુસ્તક 'ધ બ્રેવ'માં લેખિકા રચના બિષ્ટ રાવત લખે છે, "એક ક્ષણ મનોજ વિચલિત થઈ ગયા હતા, પણ પછી તેમણે બકરાની ગરદન પર ફરશીનો જોરદાર ઘા માર્યો."

"તેમના ચહેરા પર પણ બકરાનું લોહી ઊડ્યું હતું. બાદમાં તેમણે પોતાની રૂમમાં જઈને કમસેકમ ડઝન વાર પોતાનો ચહેરો પાણીથી ઘસી ઘસીને ધોયો હતો."

તેઓ કદાચ પ્રથમ વાર જાણીજોઈને કરાયેલી હત્યાના અપરાધબોધને દૂર કરવા માટે કોશિશ કરી રહ્યા હતા."

"મનોજકુમાર પાંડે આજીવન શાકાહારી રહ્યા હતા અને તેમણે દારૂને પણ કદી હાથ લગાડ્યો નહોતો."

હુમલો કરવામાં પારંગત

દોઢેક વર્ષમાં તેમની અંદર રહેલો જાનહાનિ માટેનો ખચકાટ જતો રહ્યો હતો. હવે તેઓ યોજના ઘડીને, અચાનક હુમલો કરીને દુશ્મનને ખતમ કરવાની કળામાં પારંગત થઈ ગયા હતા.

તેમણે કડકડતી ઠંડીમાં બરફના પહાડો પર સાડા ચાર કિલો વજનના 'બૅક પૅક' સાથે ચઢી જવામાં પણ કુશળતા પ્રાપ્ત કરી લીધી હતી.

તેમના બૅક પૅકમાં સ્લિપિંગ બૅગ, વધારાનાં ઊનનાં મોજાં, શેવિંગ કિટ અને ઘરેથી આવેલા પત્રો પણ ભરેલાં રહેતાં હતાં.

ભૂખ લાગે ત્યારે સુકાઈને કડક થઈ ગયેલી પૂરીથી ચલાવી લેવાનું. ઠંડીથી બચવા માટે ઊનનાં મોજાં હાથમોજાં તરીકે વાપરતાં હતાં.

સિયાચીનથી પરત આવ્યા પછી કારગિલ માટે કહેણ

11 ગુરખા રાઇફલની પહેલી બટાલિયને સિયાચીનમાં ત્રણ મહિનાની ડ્યૂટી પૂરી કરી હતી.

બટાલિયનના અફસરો અને સૈનિકો હવે પૂણેમાં 'પીસ પોસ્ટિંગ' માટે રાહ જોઈ રહ્યા હતા.

બટાલિયનની એક 'ઍડ્વાન્સ પાર્ટી' પહેલેથી જ પૂણે પહોંચી ગઈ હતી. બધા સૈનિકોએ પોતાના શિયાળા માટેનાં ખાસ પોશાકો અને હથિયારો જમા કરાવી દીધાં હતાં.

મોટા ભાગના સૈનિકોને રજા પણ મળી ગઈ હતી. દુનિયાના સૌથી ઊંચા સિયાચીન ક્ષેત્રમાં ચોકીપહેરો સહેલો હોતો નથી.

દુશ્મનની સેના કરતાંય વધારે ખતરનાક ત્યાંનું હવામાન હોય છે. દેખીતી રીતે જ બધા સૈનિકો બહુ જ થાકી ગયા હતા.

ખાલોબાર ટોપ

લગભગ દરેક સૈનિકનું વજન પાંચ કિલો ઓછું થઈ ગયું હતું. અચાનક આદેશ આવ્યો કે બટાલિયનના બાકીના સૈનિકો પૂણે જવાના બદલે કારગિલ પહોંચે.

કારગિલમાં પાકિસ્તાનીઓએ ઘૂસણખોરી કરી હોવાના અહેવાલો આવી રહ્યા હતા.

મનોજ હંમેશાં પોતાના જવાનોની આગળ રહીને નેતૃત્વ કરતા રહ્યા હતા. તેમણે એ પછી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ગુરખા રેજિમૅન્ટલ સેન્ટરમાં તાલીમાર્થીને જણાવવામાં આવતું હોય છે કે સામસામી લડાઈ થાય ત્યારે ખુકરી બહુ કામનું હથિયાર સાબિત થતું હોય છે. ખુકરીથી ગળું કાપી નાખવાની તાલીમ પણ આપવામાં આવતી હોય છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1998માં ચોથી સપ્ટેમ્બરે ગૂગલની સ્થાપના થઈ તે પછીના આ 20 વર્ષોમાં આવા અનેક જાતના સવાલોના જવાબ તેણે આપ્યા છે.

ગૂગલનું નામ ક્રિયાપદ તરીકે વપરાવા લાગ્યું છે અને હાલમાં જ સ્પર્ધકોની સામે બહુ વધારે શક્તિશાળી થઈ જવા બદલ તેને પાંચ અબજ ડૉલરનો વિક્રમજનક દંડ પણ થયો છે.

ગૂગલની શોધના કારણે રિસર્ચ જરૂરી હોય તેવા કેટલાક વ્યવસાયોમાં એટલું આમૂલ પરિવર્તન આવી ગયું છે કે તેના વિના ભૂતકાળમાં કામ કેવી રીતે થતું હતું તેની કલ્પના કરવી પણ મુશ્કેલ છે.

પત્રકાર

ગેરથ હ્યુઝ નોર્થ વેલ્સનના 'ડેઇલી પોસ્ટ' નામના અખબારમાં 1974થી 2006 સુધી રિપોર્ટર તરીકે કામ કરતા હતા. (તેઓ આ લેખના લેખકના પિતા છે).

ગેરથ હ્યુઝ કહે છે, "મારે એટલી બધી જુદી જુદી વસ્તુઓ વિશે લખવાનું થતું હતું કે કોઈ મારી પાસે એવી અપેક્ષા નહોતું રાખતું કે મને બધી જ ખબર હોય."

"મારી પાસે ઍન્સાયક્લૉપેડિયા હતો, સ્થાનિક લાઇબ્રરી હતી, પરંતુ સૌથી અગત્યની વાત હતી સચોટ માહિતી ધરાવનારી વ્યક્તિ કોણ છે તે જાણવું અને તે વ્યક્તિને કોણ ઓળખતું હશે તેની ખબર હોવી.''

"દરેક ગામમાં લગભગ મારું જાણીતું કોઈ છે તે જાણીને મને આનંદ થતો હતો.''

"અમારી લિવરપુલ ખાતેની મધ્યસ્થ ઓફિસમાં પણ અમારી લાઇબ્રરી હતી. ત્યાં દરેક ન્યૂઝપેપર સાચવીને રાખવામાં આવતા હતા. દરેક સ્ટોરીઝના કટિંગ રાખવામાં આવતા હતા.''

"તમારે કોઈ વિષય વિશે જાણવું હોય તો લાઇબ્રેરિયન તેમાંથી શોધી કાઢે અને તમને ફેક્સ કરે. તે લોકો બહુ જ હોશિયાર હતા.''

ગેરેથ હ્યુગ્ઝ

ગેરથ હ્યુઝ ઉમેરે  છે, "હું પોતે પણ ઘણું બધું સાચવીને રાખતો હતો - ભરશિયાળે શહેરથી માઇલો દૂર એક બાળકીનો, બહુ ઓછા વજન સાથે જન્મ થયો હતો તે આખી સ્ટોરી મને સ્મરણમાં હતી.”

“તેને ઊનનાં કપડાંમાં લપેટીને રખાઈ હતી અને તેને લઈને ઍમ્બ્યુલન્સ બરફ વચ્ચેથી જેમ તેમ પસાર થઈ રહી હતી. તે બચશે તેમ નહોતું લાગતું.''

તેમણે જણાવ્યું "છ મહિના બાદ તેને હૉસ્પિટલમાંથી રજા અપાઈ ત્યારે મેં તેના વિશે સ્ટોરી કરી હતી. તે પછી કેટલાય વર્ષો પછી હું મારા કટિંગ્ઝ જોઈ રહ્યો હતો ત્યારે આ સ્ટોરી મારા હાથમાં આવી.”

“મને થયું કે તે હવે 21 વર્ષની થવામાં છે. તેથી મેં ફોન કરીને પૂછપરછ કરી. સ્થાનિક પોસ્ટ ઓફિસનો સંપર્ક કર્યો. મને જાણવા મળ્યું કે મારી ઓફિસની નજીકમાં જ તે રહે છે.”

“ગૂગલ તો પછી આવ્યું, તે ખરેખર ઉપયોગી છે, પરંતુ વ્યક્તિગત સંપર્કો રહેતા હતા તેના જેવી મજા નથી."

બૅરિસ્ટર

હિલેરી તેમના માતા-પિતા સાથે

હિલેરી હેલબ્રોન...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

મારી બિલાડીને શાકાહારી બનાવી દઉં તે ઠીક ગણાશે? બાળકોમાં તાજગીની સુગંધ આવતી હોય છે તે શું હોય છે? પ્રેમ શું છે?*


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1999થી કાર્યરત્ આ સહકારી બૅન્ક સ્રી સશક્તીકરણનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આદિવાસી વિસ્તારની મહિલાઓને નાણાકીય રીતે પગભર કરવાની સાથોસાથ બૅન્ક મહિલાઓને રોજગારી પણ પૂરી પાડી રહી છે.

આજે સમગ્ર તાપી જિલ્લામાં માંડળ ગામની આ સહકારી બૅન્ક સૌથી સારી નાણાકીય સ્થિતિમાં છે.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં બૅન્કનાં પ્રમુખ કમળાબહેન ગામીત જણાવે છે કે, "આદિવાસી મહિલાઓ ઊંચા વ્યાજે પૈસા ઉછીને લેતાં હતાં અથવા સોનારા પાસે પોતાનું ઘરેણાં ગીરો મૂકતાં હતાં. ગરીબ મહિલાઓને વ્યાજના ચક્કરમાંથી છોડાવવા માટે અમે આ બૅન્કની શરૂઆત કરી હતી."

"આજે અમારા 3470 સભાસદો છે અને બૅન્કનું ભંડોળ 4 કરોડ રૂપિયા છે. મહિલા સભાસદો દર મહિને પોતાની ક્ષમતા મુજબ નાણાં જમા કરાવે છે, જે 5 રૂપિયા પણ હોઈ શકે અથવા 1000 રુપિયા પણ. સભાસદોને પૈસાની જરૂર હોય ત્યારે તેમને  વ્યાજે પૈસા આપવામાં આવે છે."

તાપી જિલ્લામાં માંડળ ગામની આ બૅન્ક, મહિલા સહકારી બૅન્ક તરીકે પણ ઓળખાય છે કારણ કે નવ લોકો જે અહીં કામ કરે છે તે બધી મહિલાઓ છે, ફિલ્ડ સ્ટાફમાં પણ મહિલા છે અને સભાસદો પણ.

બૅન્કમાં સભાસદોને વાર્ષિક ચાર ટકાનું વ્યાજ આપવામાં આવે છે અને લોનના બદલામાં વાર્ષિક 12 ટકાનું વ્યાજ લેવામાં આવે છે.

700 સભ્યો અને 9000 રૂપિયાની મૂડીથી શરુ થઈ

બૅન્ક જ્યારે શરૂ થઈ ત્યારે માત્ર 700 સભ્યો હતાં અને મૂડી માત્ર 9000 રૂપિયા હતી. શરૂઆતમાં માત્ર માંડળ ગામની મહિલાઓ હતી, જેમાં આજુબાજુની ગામની મહિલાઓ જોડાઈ અને આજે બૅન્કમાં 35 ગામનાં મહિલાઓ સભ્ય છે.

બૅન્કની સ્થાપના વિશે વાત કરતાં કમળા ગામીત કહે છે, "બૅન્ક શરૂ કરવા માટે અમને ઘણી તકલીફ પડી છે. પુરુષપ્રધાન સમાજમાં આ કાર્ય કરવું અઘરું હતું. લોકો કહેતા કે બહેનો બૅન્ક ન ચલાવી શકે અને કોઈ પણ પ્રકારનો હિસાબ પણ ન રાખી શકે. આ બધી વાતોની પરવા કર્યા વગર અમે આગળ વધ્યાં અને બૅન્કની સ્થાપના કરી."

"અહીં કામ કરતી બહેનોને શરૂઆતમાં તેમનાં ઘરમાંથી પણ જોઈએ એવો સહકાર મળતો નહોતો, પરતુ્ં સમય જતાં આમાં પરિવર્તન આવ્યું છે. બૅન્કની સફળતા જોઈને સમાજ પણ માનતો થયો છે કે મહિલાઓ કંઈ પણ કરી શકે છે."

આદિવાસી મહિલાઓની જીવનમાં પરિવર્તન આવ્યું છે

ફિલ્ડ વર્કર આશાબહેન જણાવે છે કે, "ગુજરાત સરકાર દ્વારા બૅન્કને માત્ર કૉમ્પયુટરની સહાય કરવામાં આવી છે અને આખી બૅન્ક અમે જાતે ઊભી કરી છે. મહિલાઓમાં બચત અને ધિરાણ વિશેની સમજ કેળવવાની સાથેસાથે અમે તેમને પગભર બનાવવાના પ્રયાસો પણ કરીએ છીએ."

આશાબહેન 7...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

તાપી જિલ્લાના સોનગઢ તાલુકાના માંડળ ગામે આદિવાસી સહકારી મહિલા બૅન્ક 35 ગામોની મહિલાઓનાં જીવનમાં અજવાળું પાથરી રહી છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: 1999ના કારગિલ યુદ્ધમાં એવું જ થયું જ્યારે ટાઇગર હિલના મોર્ચે પાકિસ્તાનની સેનાના કૅપ્ટન કર્નલ શેર ખાં એટલી બહાદુરીથી લડાઈ લડ્યા કે ભારતીય સેનાએ પણ તેની નોંધ લેવી પડી.

એ લડાઈને કમાન્ડ કરી રહેલા બ્રિગેડિયર એમ. એસ. બાજવા યાદ કરે છે, "જ્યારે આ લડાઈ પૂર્ણ થઈ તો હું આ ઓફિસરનો પ્રશંસક બની ગયો હતો. હું 71ની લડાઈ પણ લડી ચૂક્યો છું."

"મેં ક્યારેય પાકિસ્તાની ઓફિસરને લીડ કરતા જોયા નથી. બાકી બધા પાકિસ્તાની કુર્તા અને પાયજામામાં હતા. માત્ર એ એક વ્યક્તિએ ટ્રેક સૂટ પહેર્યો હતો."

આત્મઘાતી હુમલો

હાલ જ કારગિલ પર એક પુસ્તક 'કારગિલ અનટોલ્ડ સ્ટોરીઝ ફ્રૉમ ધ વૉર' લખી ચૂકેલાં રચના બિષ્ટ રાવત જણાવે છે, "કૅપ્ટન કર્નલ શેર ખાં નૉર્થર્ન લાઇટ ઇંફેંટ્રીમાં હતા."

"ટાઇગર હિલ પર પાંચ જગ્યાએ તેમણે પોતાની ચોકીઓ બનાવીને રાખી હતી. પહેલા 8 શીખોને તેના પર કબજો કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ તેઓ તેના પર કબજો કરી શક્યા નહીં."

"ત્યારબાદ જ્યારે 18 ગ્રેનેડિયર્સને પણ તેમની સાથે કામે લગાડવામાં આવ્યા તો તેઓ એક ચોકી પર કબજો કરવામાં સફળ રહ્યા. પરંતુ કૅપ્ટન શેર ખાંએ એક જવાબી હુમલો કર્યો."

એક વખત નિષ્ફળ થવા પર તેમણે ફરી પોતાના સૈનિકોને 'રિગ્રૂપ' કરી ફરી હુમલો કર્યો.

જે લોકો આ યુદ્ધ જોઈ રહ્યા હતા, તેઓ બધા જ કહી રહ્યા હતા કે આ એક આત્મઘાતી હુમલો હતો.

તેઓ જાણતા હતા કે આ મિશન સફળ થઈ શકશે નહીં, કેમ કે ભારતીય સૈનિકોની સંખ્યા તેમના કરતાં વધારે હતી.

ખિસ્સામાં ચિઠ્ઠી

બ્રિગેડિયર એમપીએસ બાજવા કહે છે, "કૅપ્ટન શેર ખાં બહાદુરીથી લડ્યા. અંતે અમારા એક જવાન કૃપાલ સિંહ ઘાયલ હાલતમાં પડ્યા હતા, તેમણે અચાનક ઊઠીને 10 ગજના અંતરથી એક બર્સ્ટ માર્યો અને શેર ખાંને પછાડવામાં સફળ રહ્યા."

શેર ખાંના પછડાવાથી તેમના હુમલાની ધાર જતી રહી. બ્રિગેડિયર બાજવા જણાવે છે, "અમે ત્યાં 30 પાકિસ્તાનીઓના મૃતદેહોને દફનાવ્યા."

"મેં સિવિલિયન પોર્ટર્સ મોકલીને કૅપ્ટન કર્નલ શેર ખાંના મૃતદેહને નીચે મગાવ્યો, પહેલા અમે તેને બ્રિગેડ હેડક્વાર્ટરમાં રાખ્યો."

જ્યારે તેમનો મૃતદેહ પરત ગયો તો તેમના ખિસ્સામાં બ્રિગેડિયર બાજવાએ એક ચિઠ્ઠી મૂકી જેના પર લખ્યું હતું, "કૅપ્ટન કર્નલ શેર ખાં ઑફ 12 એનએલઆઈ હેઝ ફૉટ વેરી બ્રેવલી એન્ડ હી શુડ બી ગિવન હિઝ ડ્યૂ."

એટલે કે કૅપ્ટન શેર ખાં ખૂબ બહાદુરીથી લડ્યા અને તેમને તેનો શ્રેય મળવો જોઈએ.

નામના કારણે ઘણી સમસ્યા

પાકિસ્તાનની સરકારે કૅપ્ટન શેર ખાં પર પોસ્ટટિકિટ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

એવું ખૂબ ઓછું જોવા મળે છે જ્યારે શત્રુ સેના કોઈ સૈનિકની બહાદુરીના વખાણ કરે અને તેની સેનાને લખીને કહે કે આ સૈનિકની વીરતાને સન્માન મળવું જોઈએ.