સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:

"અમારી પાસે કોઈ વિકલ્પ નથી. લૉકડાઉન ચાલુ રાખવું જોઈએ. હું માનનીય વડા પ્રધાનને અપીલ કરું છું કે લૉકડાઉન 15 એપ્રિલ પછી પણ ચાલુ રખાય. તેમાં આનાકાનીની કોઈ જરૂર નથી."

"મીડિયામાં છેલ્લા કેટલાક દિવસથી ચાલી રહ્યું છે કે લૉકડાઉન 14 એપ્રિલ પછી વધી શકે છે, તેને લઈને લોકોમાં સંવેદનશીલતા વધી છે. હજુ એ કહી ન શકાય કે 14 એપ્રિલ પછી શું થશે. એક પણ કેસ અમારા પ્રદેશમાં રહી જાય તો લૉકડાઉન ખોલવું યોગ્ય નથી."

"કેન્દ્રે રાજ્યો પાસેથી સૂચનો માગ્યાં છે. રાજ્યોએ પોતાની સ્થિતિને જોઈને તેના પર નિર્ણય લેવો જોઈએ. રાજસ્થાન લૉકડાઉન કરનાર સૌથી પહેલું રાજ્ય હતું."

"મહારાષ્ટ્ર સરકાર તબક્કાવાર લૉકડાઉનને અલગઅલગ વિસ્તારોમાં ખોલવા પર વિચાર કરી રહી છે."

"જો 14 એપ્રિલ કે પછી 20 એપ્રિલે લૉકડાઉન ખૂલે અને આસામની બહાર રહેલા અસમિયા યુવક-યુવતીઓ એકસાથે રાજ્યમાં આવે તો તે બધાંને 14 દિવસ સુધી ક્વૉરેન્ટીનમાં રાખવા શક્ય નથી, કેમ કે સરકાર પાસે એટલી મોટી સંખ્યામાં લોકોને ક્વૉરેન્ટીન કરવાની વ્યવસ્થા હાલમાં નથી."

આ બધાં નિવેદન દેશનાં તમામ મોટાં રાજ્યોના મુખ્ય મંત્રી અને અધિકારીઓનાં છે. આ બધાં નિવેદનથી સ્પષ્ટ છે કે 14 એપ્રિલ બાદ આખા દેશમાં એકસાથે લૉકડાઉન નહીં ખૂલે.

કેટલીક રાજ્ય સરકારો પોતાની રીતે કેટલાક પ્રતિબંધો લગાવી રાખવાના પક્ષમાં છે.

તો પછી કેવી રીતે આ લૉકડાઉન ખૂલશે? શું છે સરકારની બ્લૂ પ્રિન્ટ? આ અંગે બીબીસીએ વાત કરી એઇમ્સના નિદેશક રણદીપ ગુલેરિયા સાથે. રણદીપ ગુલેરિયા સરકાર તરફથી કોવિડ-19 માટે બનાવેલી 11 સમિતિઓમાંથી એકના પ્રમુખ પણ છે.

ક્યાં ખૂલશે, ક્યાં રહેશે લૉકડાઉન?

ડૉ. ગુલેરિયા અનુસાર જે હૉટસ્પૉટ એરિયામાં કોરોના સંક્રમણ વધવાની ગતિ પ્રતિદિન આજે પણ બમણી છે, એ વિસ્તારમાં હાલમાં લૉકડાઉન ખોલી ન શકાય. આ શક્ય જ નથી, કેમ કે ત્યાં લૉકડાઉન ખોલવાનો મતબલ હશે, કોવિડ-19ના દર્દીઓનું એકદમ વધી જવું.

જે વિસ્તારમાં આજ સુધી કોરોનાનો કોઈ કેસ સામે આવ્યો નથી, ત્યાં આપણે ધીમેધીમે લૉકડાઉન ખોલી શકીએ છીએ.

આખા દેશમાં કુલ 274 એવા જિલ્લા છે જ્યાં કોરોનાના દર્દીઓ મળ્યા છે. દેશભરમાં 700થી વધુ જિલ્લા છે.

આથી લાગે છે કે 14 એપ્રિલ પછી અંદાજે 450 જિલ્લામાં લૉકડાઉનમાં ઢીલ અપાઈ શકે છે.

કયા આધારે સરકાર નિર્ણય કરશે?

દેશભરમાં કોરોના સંક્રમણના અત્યાર સુધીમાં 4000થી વધુ કેસ આવી ચૂક્યા છે. એક રિપોર્ટ અનુસાર હાલમાં આપણે ત્યાં દર પાંચમા દિવસે દર્દીઓની સંખ્યા ડબલ થઈ રહી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

દરેક લોકોનો એક જ સવાલ છે કે આ લૉકડાઉન ક્યારે અને કેવી રીતે ખૂલશે? એક તરફ કેટલાક રાજ્યોની સરકારો તેને લંબાવવા ભલામણ કરી રહી છે તો બીજી તરફ કેન્દ્ર સરકારને પણ એવી જ ભલામણ નિષ્ણાતો કરી રહ્યા છે. લૉકડાઉન ક્યારે ખુલશે એ સવાલના જવાબ પહેલાં ગત દિવસોમાં રાજ્ય સરકારો તરફથી આવેલાં નિવેદનો પર નજર નાખીએ.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:

અન્ય દેશોમાં જ્યારે કોરોના વાઇરસનાં સંક્રમિત દર્દીની સંખ્યા વધવા લાગી હતી, ત્યારે ત્યાં ફસાયેલા ભારતીયો કે વિદેશીઓને ભારત લાવવા માટે આ સૈન્યદળોને કામે લગાડવામાં આવ્યાં હતાં.

કોરોના વાઇરસના સંક્રમણ ધરાવતા સંદિગ્ધ લોકોને ક્વોરૅન્ટીનમાં રાખવા માટે પણ સૈન્યસેવા પર ભરોસો મૂકવામાં આવ્યો હતો.

પરંતુ 21 દિવસના દેશવ્યાપી લૉકડાઉનને કારણે સર્જાયેલા પ્રવાસી મજૂરોના સંકટમાં શું આ સૈન્યદળો ભૂમિકા ભજવી શક્યા હોત?

28 માર્ચે નવી દિલ્હીમાં આનંદવિહાર બસ-સ્ટેન્ડ પરથી અન્ય રાજ્યોમાં પોતાના ઘરે પહોંચવા માટે બસમાં પ્રવાસ કરવાની આશાએ હજારો પ્રવાસીઓ ઊમટી પડેલા.

દેશમાં મોટા પાયે કોરોના વાઇરસ સંક્રમણને ફેલાવવાથી રોકવામાં સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ જ એક માત્ર રસ્તો છે એવું સતત સરકાર કહી રહી છે, પરંતુ દિલ્હીમાં હજારો પ્રવાસીઓનો જમાવડો જોઈને અરેરાટી વ્યાપી ગઈ હતી.

માત્ર દિલ્હી જ નહીં પરંતુ અનેક રાજ્યો સામે પ્રવાસીઓનો પ્રશ્ન ઊભો છે.

શું ભારતીય સેના, વાયુસેના, નૌસેના કે ઇન્ડો તિબેટિયન બૉર્ડર પોલીસ (આઈટીબીપી) આ સંકટમાં મદદરૂપ થઈ હોત?

આવી પરિસ્થિતિમાં સરકાર કઈ રીતે સેનાને વાપરી શકી હોત?

પ્રવાસી શ્રમિક

પ્રથમ તો સરકારે આ પરિસ્થિતિમાં સેનાની ભૂમિકા નક્કી કરવાની જરૂર હતી.

દેશના સૌથી મોટા કેન્દ્રીય પોલીસબળ સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સ (સીઆરપીએફ)ના મહાનિદેશક એ.પી. માહેશ્વરીએ કહ્યું, "અત્યાર સુધી આ વિશે કોઈ ચર્ચા નથી થઈ કે નિર્દેશ નથી આપવામાં આવ્યા. પરંતુ અમે આ બાબતે સજ્જ છીએ."

કેન્દ્ર સરકાર તરફથી કોઈ નિર્દેશ ન આવ્યા હોવાની પરિસ્થિતિમાં, દરેક દળ પોતાની રીતે મદદ કરવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યું છે.

ભારતમાં કોરોના વાઇરસના કેસ

કુલ કેસ

સાજા થયા

મૃત્યુ

સ્રોત : આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય, કેન્દ્ર સરકાર

                            કલાકની સ્થિતિ 11: 30 IST

દાખલા તરીકે સીઆરપીએફે રાજ્યોમાં પોતાની શાખાઓને રાજ્ય સરકારને સંપર્ક કરવા અને મદદ કરવા માટે કહ્યું છે.

સીઆરપીએફ માને છે કે તેમનું પોલીસબળ શહેરો છોડીને પોતાના ગામ તરફ હાઈવે ઉપર પગપાળા જઈ રહેલા લોકો માટે પરિવહન, ટૅન્ટ, ખાવા-પીવાના સામાનની વ્યવસ્થા કરી શકે તેમ છે.

એ.પી. માહેશ્વરી કહે છે, "અમારા કેટલાય કૅમ્પસોમાં હાલ અમે રાંધીને જરૂરિયાતમંદોને ભોજન પૂરું પાડી રહ્યા છીએ. અમે સુરક પણ આપી રહ્યા છીએ. મુશ્કેલી ભરેલા આવા અસાધારણ સમયમાં અમારાથી જે બને તે મદદ કરવી જોઈએ."...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

કોરોના વાઇરસના સંક્રમણે જ્યારે ચીનની બહાર અન્ય દેશોમાં પગપેસારો કર્યો, ત્યારે ભારતે ભારતીય સેના, નૌસેના, વાયુદળ અને ઇન્ડો તિબેટિયન બૉર્ડર પોલીસ (આઈ.ટી.બી.પી.)ની મદદ લીધી હતી.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:

આ ઉપરાંત મહામારીથી મરનારા લોકોની સંખ્યા 9,562 થઈ ગઈ છે.

અમેરિકામાં ન્યૂયૉર્ક શહેર કોરોના વાઇરસના સંક્રમણનું હૉટસ્પૉટ બનીને ઊભર્યું છે અને અત્યાર સુધી શહેરમાં 2,256 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

આ ન્યૂયૉર્ક શહેરના બ્રૉન્ક્સ પ્રાણીસંગ્રહાલયમાં એક રસપ્રદ મામલો સામે આવ્યો છે. અહીં એક ચાર વર્ષની વાઘણને કોરોના વાઇરસનો ચેપ લાગ્યો છે.

બ્રૉન્ક્સ પ્રાણીસંગ્રહાલયે આ વાતની પુષ્ટિ કરતાં જણાવ્યું છે કે આયોવાસ્થિત નેશનલ વૅટનરી સર્વિસ લૅબમાં ટેસ્ટ દરમિયાન વાઘણને કોરોના પૉઝિટિવ જોવા મળ્યો છે.

નાદિયા નામની આ વાઘણની બહેન અઝુલ અને બે અન્ય વાઘણો તેમજ ત્રણ આફ્રિકન સિંહોમાં સૂકી ઉધરસ જોવા મળી છે.

બ્રૉન્ક્સ પ્રાણીસંગ્રહાલયમાં માનવામાં આવી રહ્યું છે કે પ્રાણીસંગ્રહાલયના કોઈ કર્મચારી થકી વાઘણને ચેપ લાગ્યો છે. પ્રાણીસંગ્રહાલય દ્વારા જણાવાયું છે કે કોઈ એવા કર્મચારીમાંથી આ ચેપ પ્રાણી સુધી પહોંચ્યો છે, જેમાં પહેલાં લક્ષણો જોવાં નહોતાં મળ્યાં.

                        ભારતમાં કોરોના વાઇરસના કેસ

                        આ માહિતીને નિયમિત રીતે અપડેટ કરવામાં આવે છે, છતાં તેમાં કોઈ રાજ્ય કે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના આંકડા તાત્કાલિક ન દેખાય તેવી શક્યતા રહેલી છે.

                        સ્રોત : આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય, કેન્દ્ર સરકાર

                        કલાકની સ્થિતિ 11: 30 IST

પ્રાણીસંગ્રહાલયે પોતાના નિવેદનમાં કહ્યું છે કે ભારે સાવધાની સાથે નાદિયાનો ટેસ્ટ કરાયો. નાદિયા અને સૂકી ઉધરસથી પ્રભાવિત અન્ય પ્રાણીઓના ખોરાકમાં ઘટાડો આવ્યો છે. જોકે, પ્રાણીસંગ્રહાલયનું કહેવું છે કે આ તમામની પૂરતી દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે.

'પ્રાણીઓ પર અસર અંગે કોઈ જાણકારી નથી'

આ પ્રાણીઓને ઝૂથી અલગ બનાવાયેલા ડુંગરાળ વિસ્તારમાં અલગઅલગ રાખવામાં આવ્યાં છે.

પ્રાણીસંગ્રહાલય તરફથી એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે આ વાઇરસની પ્રાણીઓ પર અસર અંગેની કોઈ જાણકારી ઉપલબ્ધ નથી. જોકે, તેમની દેખરેખ રખાઈ રહી છે.

આનાથી મળેલી જાણકારી કોરોના વાઇરસના સંક્રમણની પ્રાણીઓ પર થતી અસરને સમજવામાં મદદરૂપ થશે.

આ પ્રાણીસંગ્રહાલયમાં ચાર અન્ય વાઘણો પણ છે. આ ઉપરાંત દીપડા, ચિત્તા પણ છે. જોકે, આમાં કોઈ પણ પ્રકારની બીમારીનાં લક્ષણો જોવાં મળ્યાં નથી.

પ્રાણીસંગ્રહાલય તરફથી અપાયેલા...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

અમેરિકામાં કોરોના વાઇરસના સંક્રમણમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે અને વિશ્વભરમાં કોરોનાના સૌથી વધુ 3.35 લાખ દર્દીઓ અમેરિકામાં છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:

ઊર્જાનિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે કોરોનાને પગલે વિશ્વના ઘણા દેશોમાં લૉકડાઉનની પરિસ્થિતિ સર્જાતાં ક્રૂડઑઇલની વૈશ્વિક માગમાં ભારે ઘટાડો થયો છે. તેમ છતાં સઉદી અરેબિયા જેવો દેશ ક્રૂડનું ઉત્પાદન વધારવાની પેરવી  કરી રહ્યો છે.

ક્રૂડઑઇલનું ઉત્પાદન કરતા દેશોમાં જ્યારે ઑઇલના સંગ્રહ માટેની જગ્યા નથી ત્યારે ઓછી માગની સામે ક્રૂડ-તેલની આવક વધતાં તેની સીધી અસર વૈશ્વિક બજારની ઑઇલકિંમતો પર પડી રહી છે.

ચીનમાં ફેલાયેલા કોરોના વાઇરસના કારણે જાન્યુઆરી મહિનાથી તમામ રિફાનરીઓ બંધ થયા પછી પણ  વિશ્વમાં આવેલા તેલભંડારો  ભરાઈ ચૂક્યા છે અને આ તેલનો સ્ટૉક આગામી કેટલાંક અઠવાડિયાં કે મહિનાઓ સુધી સંગ્રહી રાખવો પડશે.

પેટ્રોલ-ડીઝલના વપરાશમાં ઘટાડો

ઑઇલનું ટૅન્કર

બધાં જ ઑઇલઉત્પાદક દેશોમાં તેલના ભંડાર ભરાવા લાગ્યા છે. ભારત જેવા દેશમાં કે જે પોતાની જરૂરિયાતના 80થી 85 ટકા ક્રૂડ આયાત ઉપર નિર્ભર છે ત્યાં પણ લોકડાઉનની સ્થિતિને કારણે પેટ્રોલ અને ડીઝલના વપરાશમાં  ભારે ઘટાડો થયો છે.

કૅનેડાનો પશ્ચિમ વિસ્તાર કે જ્યાં ઑઇલનું ઉત્પાદન થાય છે તે વિસ્તારમાં આ મહિનાના અંત સુધીમાં 400,000 બૅરલ પ્રતિદિવસ જેટલું ઉત્પાદન ઘટાડવાનો નિર્ણય લેવાયો  છે.

ગત અઠવાડિયે ક્રૂડના ભાવોમાં થયેલા ઘટાડાના કારણે ક્રૂડ 25 ડૉલર પ્રતિબૅરલના ભાવે વેચાય છે. જ્યારે વરસની શરૂઆતમાં ક્રૂડઑઇલનો ભાવ 65 ડૉલર પ્રતિબૅરલ હતો.

કોરોના ફેલાયો તે પછીના સમય ગાળા દરમિયાન ક્રૂડની કિંમતમાં સરેરાશ 30 ડૉલર પ્રતિબૅરલ જેટલો ઘટાડો નોંધાયો છે.

એક અંદાજ મુજબ જો કોરોનાનો કેર ચાલુ રહે તો ક્રૂડઑઇલનો ભાવ 10 ડૉલર પ્રતિબૅરલ સુધી પહોંચી શકે છે.

આગામી મહિને વિશ્વભરમાં માગ કરતાં તેલનો પુરવઠો ઝડપથી વધવાની ધારણા છે. ઑપેક (ઑઇલ નિકાસ કરનાર દેશોનું ઑર્ગેનાઇઝેશન) અને રશિયા વચ્ચે તેલનું ઉત્પાદન સ્થિર કરવાના કરારનો અંત આવશે.

આ કરાર સમાપ્ત થયા પછી ઑપેકનું વર્ચસ્વ ધરાવતું સાઉદી અરેબિયા તેના બજારમાં હિસ્સો વધારવા માટે તેલ ઉત્પાદનની દૃષ્ટિએ રશિયા સાથે સ્પર્ધા શરૂ કરશે.

ક્રૂડઑઇલની કિંમત વધવાની શક્યતા કેમ?

આગામી સમય દરમિયાન વિશ્વભરમાં ક્રૂડઑઇલની માગ કરતાં પુરવઠો ઝડપથી વધવાને કારણે ઑપેક દેશો અને રશિયા વચ્ચે તેલનું ઉત્પાદન માગ અનુસાર કરવાના જે કરાર છે તેનો અંત આવશે. તેને પરિણામે સાઉદી અરેબિયા કે જે ઑપેકનો ભાગ છે તે તેનો બજારમાં હિસ્સો વધારવા માટે અને રશિયા સાથે સીધી સ્પર્ધા કરવા માટે આગળ આવશે

તેલની કિંમતો...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

વિશ્વભરમાં હાલ કોરોના વાઇરસનો કેર વર્તી રહ્યો છે, તેના પરિણામે ટૂંક સમયમાં ક્રૂડના ભાવ ઇતિહાસના સૌથી ઓછામાં ઓછા એટલે કે 18 વરસને તળિયે જાય એવી શક્યતા ઊભી થઈ છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:

જોકે આ કેવાં પગલાં હશે તે બાબતે તેમણે કશું જ કહ્યું નથી.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ હજી ગણતરીના દિવસો પહેલાં ટ્વીટ કરીને જણાવ્યું હતું કે “અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે ફોન પર લાંબી વાત થઈ. બંને દેશોએ કોરોના વિરુદ્ધની લડાઈમાં પૂર્ણ દમખમ સાથે એક બીજાનો સહકાર આપશે.”

ચાર એપ્રિલે સવાર-સવારમાં વડા પ્રધાને આ વાત કહી પરંતુ તેમણે એ ન જણાવ્યું કે કોરોના વિરુદ્ધની લડતમાં અમેરિકાએ ભારત પાસેથી કયા પ્રકારની મદદ માગી છે.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાતે મીડિયામાં આ બાબતે માહિતી આપી હતી.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે ટેલીફોન પર વાત કર્યા પછી સ્થાનિક મીડિયાને સંબોધિત કરતાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું, "મેં ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે વાત કરી હતી. ભારત મોટી માત્રામાં હાઇડ્રૉક્સીક્લોરોક્વિન બનાવે છે."

"હાલ તેમણે આ દવા પર રોક લગાવી છે. ભારતમાં પણ આ દવા બહું વપરાય છે. ભારતની વસતી પણ વધારે છે પરંતુ અમે તેમને આ દવા માટે પોતાનો ઑર્ડર મોકલ્યો છે. તેમણે અમારા ઑર્ડર પર વિચાર કરવાનો ભરોસો અપાવ્યો છે."

કોરોના વાઇરસથી લડવા માટે કોઈ પણ પ્રકારની રસી હજી સુધી નથી શોધી શકાઈ. પરંતુ અમેરિકામાં કોરોનાના દર્દીઓની સારવારમાં હાઇડ્રૉક્સીક્લોરોક્વિનનો વપરાશ થઈ રહ્યો છે.

હાલ દુનિયામાં કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિત દર્દીઓની સૌથી વધારે સંખ્યા અમેરિકામાં છે. જોહ્ન હૉપકિન્સ યુનિવર્સિટીના ડેટા પ્રમાણે અમેરિકામાં ત્રણ લાખ 37 હજાર દર્દીઓ છે. ત્યાં અત્યાર સુધી લગભગ 9,600 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

ભારતમાં દવાના નિકાસ પર પ્રતિબંધ

DGFTનો પરિપત્ર

અમેરિકાએ ભારત પાસે જે દવા માગી છે તેના નિકાસ પર ભારતમાં પહેલાંથી જ પ્રતિબંધ છે.

25 માર્ચ 2020ના ડાયરેક્ટર જનરલ ઑફ ફૉરેન ટ્રેડે આ દવાના નિર્યાત પર પ્રતિબંધ મૂકતા એક પરિપત્ર બહાર પાડ્યો હતો જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે વિશેષ પરિસ્થિતિ (SEZ અને જ્યાં પૂર્ણ પેમેન્ટ લેવાઈ ગયું હોય)માં જ તેના નિકાસની પરવાનગી મળી શકે છે.

ડાયરેક્ટર જનરલ ઑફ ફૉરેન ટ્રેડ ભારત સરકારના વાણિજ્ય તથા વ્યવસાય મંત્રાલય હેઠળ આવે છે.

જોકે 25 માર્ચના આ પરિપત્રમાં ચાર એપ્રિલના રોજ ડાયરેક્ટર જનરલ ઑફ ફૉરેન ટ્રેડ તરફથી ચાર એપ્રિલે ફેરબદલ કરવામાં આવ્યા.

ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઑફ મેડિકલ રિસર્સ દ્વારા આપવામાં આવેલા સૂચન

ફેરબદલ પછી નવો પરિપત્ર બહાર પાડવામાં આવ્યો જેમાં કહેવામાં આવ્યું કે આ દવાના નિકાસ પર પૂર્ણ પ્રતિબંધ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોમવારે કોરોના વાઇરસને લઈને કરવામાં આવેલી પ્રેસવાર્તામાં કહ્યું કે ભારત હાઇડ્રૉક્સીક્લોરોક્વિન દવાના નિકાસ પરથી પ્રતિબંધ ન હઠાવી શકે તો ઠીક છે, તે બદલ અમેરિકા પગલાં લઈ શકે છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:

તેમના સમાચારમાં ચમકવાનું કારણ દિલ્હીમાં યોજાયેલો એક કાર્યક્રમ છે. એ કાર્યક્રમને પગલે દેશભરમાં કોવિડ-19ના અનેક કેસ બહાર આવ્યા છે.

દિલ્હી પોલીસે મૌલાના સાદ વિરુદ્ધ મંગળવારે એફઆઈઆર દાખલ કરી હતી.

પોલીસનું કહેવું છે કે મૌલાનાએ નિઝામુદ્દીન વિસ્તારમાં એક વિશાળ ધાર્મિક સભાનું આયોજન કરીને સરકારના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે.

મૌલાના ગૂમ થઈ ગઈ હોવાના સમાચાર મીડિયામાં આવવા લાગ્યા ત્યારે મૌલાનાએ મંગળવારે રાતે એક ઓડિયો મૅસેજ બહાર પાડીને જણાવ્યું હતું કે તેઓ પોતે આઇસોલેશનમાં છે.

હવે લોકો એ જાણવા ઇચ્છે છે કે 55 વર્ષની વયના મૌલાના સાદ છે કોણ?

તમે ગૂગલ કરશો તો તેમના વિશે ખાસ કોઈ માહિતી મળશે નહીં. તેમના ફોટોગ્રાફ્સ કે વીડિયો પણ જોવા મળશે નહીં. કેટલાક લેખો મળશે, જે ખોટી માહિતીને આધારે લખાયેલા છે.

તેનું કારણ એ નથી કે જમાત અને મૌલાના ગુપ્ત રીતે કામ કરે છે. તેનું કારણ એ છે કે જમાત ટેલિવિઝન, ફિલ્મ, વીડિયો અને ઇન્ટરનેટ વગેરેની વિરુદ્ધમાં છે.

નિઝામુદ્દીન વિસ્તારના 'લોકલબૉય'

મૌલાના સાદના સૌથી નજીકના સગા અને તેમના બનેવી મૌલાના ઝિયાઉલ હસને બીબીસીને ફોન પર કહ્યું હતું, "અમારા ઘરોમાં ટીવી ક્યારેય આવ્યું નથી. અમે ક્યારેય ટીવી જોતા નથી અને ફોટોગ્રાફ્સ પડાવતા નથી."

જમાતના લોકો ટીવી, ફોટોગ્રાફ અને ફિલ્મોની માયૂબ એટલે કે ધર્મ વિરુદ્ધનાં ગણે છે. જમાતના અનેક લોકો પાસે મોબાઇલ ફોન પણ નથી.

મૌલાના સાદના નજીકનાં સગાં અને તેમને વર્ષોથી ઓળખતા લોકો સાથે વાત કર્યા બાદ તેમની એક ચોક્કસ છબી ઊભરે છે.

-તેઓ નિઝામુદ્દીન બસ્તીના 'લોકલબૉય' છે.

-તબલીગી જમાતની નેતાગીરી તેમને વારસામાં મળી છે.

-તેઓ ઇસ્લામના મોટા જ્ઞાની નથી, પણ સંસ્થા પર જોરદાર પકડ ધરાવે છે.

-તેઓ બીજાની વાત બહુ ઓછી સાંભળે છે, પણ તેઓ એક સાધારણ વ્યક્તિ છે અને કોઈને પોતાનો દુશ્મન ગણતા નથી.

ઇસ્લામના વિદ્વાન ગણાતા નથી

મૌલાના સાદ, 1926માં તબલીગી જમાતની સ્થાપના કરી ચૂકેલા મૌલાના મોહમ્મદ ઇલિયાસ કાંધલવીના પ્રપૌત્ર છે. એક રીતે કહી શકાય કે મૌલાના સાદને જમાતની નેતાગીરી વારસામાં મળી છે.

તેમનો જન્મ નિઝામુદ્દીન બસ્તીના જે ઘરમાં 55 વર્ષ પહેલાં થયો હતો એ જ ઘરમાં તેઓ આજે પણ રહે છે. તેમનું ઘર જમાતના મુખ્યાલય એટલે કે મરકઝની એકદમ નજીક છે.

દુનિયાના 80 દેશોમાં જમાતના લાખો સભ્યો છે. એ દેશોમાં પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, યુરોપ, ઑસ્ટ્રેલિયા અને અમેરિકા ખાસ છે.

મૌલાના સાદ તેમની...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

તબલીગી જમાત અને તેના અમીર (નેતા) મૌલાના મોહમ્મદ સાદ કાંધલવી આજકાલ સમાચારોમાં ચમકી રહ્યા છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:

પરંતુ તે પછી 13 જાન્યુઆરીએ કોરોના વાઇરસનું સંક્રમણ એ વૈશ્વિસ સમસ્યા બની ગઈ. થાઈલૅન્ડમાં એક કેસ નોંધાયો અને તે પછી જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા અને અમેરિકા સુધી તે ફેલાયો.

દુનિયાભરમાં દેખા દઈ રહેલો વાઇરસ ધાડાની જેમ ફરી વળ્યો.

નેપાળથી નિકારાગુઆ સુધી દુનિયાભરમાં હવે Covid-19ના કેસોની સંખ્યા 10 લાખને વટાવી ગઈ છે.

મરણાંક વધી રહ્યો છે, હૉસ્પિટલો દર્દીથી ઉભરાઈ રહી છે, ત્યારે દુનિયામાં એવી કોઈ જગ્યા ખરી જ્યાં કોરોના ન પહોંચ્યો હોય?

નવાઈ લાગશે, પણ જવાબ છે હા.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘમાં 193 સભ્ય દેશો છે.

બીજી એપ્રિલ સુધીમાં તેમાંથી 18 દેશોએ હજી સુધી Covid-19 કેસ થયાનું નોંધ્યું નથી, એમ બીબીસીની ટૅલી પરથી ખ્યાલ આવે છે. આ ટૅલી જ્હૉન્સ હૉપકિન્સ યુનિવર્સિટીના આંકડાના આધારે તૈયાર થયેલી છે.

Covid-19 કેસ વિનાના 18 દેશો

કોમોરોસ; કિરીબાતી; લિસોતો; માર્શલ આઈલૅન્ડ્સ; માઇક્રૉનેશિયા; નાઉરુ; ઉત્તર કોરિયા; પલાઉ; સમોઆ; સાઓ તોમે ઍન્ડ પ્રિન્સિપ; સોલોમન આઈલૅન્ડ્સ; દક્ષિણ સુદાન; તાઝિકિસ્તાન; ટોન્ગા;તુર્કમેનિસ્તાન; તુવાલુ; વનુઆતુ; યમન.

કેટલીક જગ્યાએ કેસ હશે, પણ નોંધાયા નહીં હોય તેવું જાણકારો કહે છે. દાખલા તરીકે ઉત્તર કોરિયા અને યુદ્ધગ્રસ્ત યમનમાં સત્તાવારી રીતે ઝીરો કેસ નોંધાયા છે.

પરંતુ કેટલાક દેશો એવા છે પણ ખરા, જ્યાં વાઇરસ પહોંચ્યો નથી. આ એવા નાના ટાપુઓ છે, જ્યાં બહું ઓછા લોકો જાય છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘના આંકડા અનુસાર દુનિયાના સૌથી ઓછા મુલાકાતી ધરાવતા 10 દેશોમાંથી સાત Covid-19થી મુક્ત છે.

આ ટાપુઓ દૂર-દૂર છે તે એક વાત છે : એક બીજાથી અંતર રાખવાનું છે ત્યારે આ ટાપુઓ કુદરતી રીતે જ સૌથી દૂર છે.

જોકે આમાંના એક દેશના પ્રમુખ જરાય બેકાળજી રાખી રહ્યા નથી હકીકતમાં તેમણે બીબીસીને જણાવ્યું કે Covid-19ને રાષ્ટ્રીય કટોકટી જાહેર કરાયેલી છે.

પ્રશાંત મહાસાગમાં આવેલું નાઉરુ અન્ય પ્રદેશથી 320 કિલોમિટર દૂર છે - સૌથી નજીકનો ટાપુ છે કિરિબાતી સમૂહનો બનાબા આઈલૅન્ડ. સૌથી નજીકનું અને સીધી ફ્લાઇટ ધરાવતું શહેર બ્રિસબેન છે, જે નૈઋત્યમાં 2500 માઇલ દૂર છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘના સભ્ય દેશોમાં (મોનાકો પછીનો) બીજા નંબરનો સૌથી નાનો દેશ નાઉરુ છે અને તે માત્ર 10 હજારની વસતિ સાથે (તુવાલુ પછીનો) બીજા નંબરનો સૌથી ઓછી વસતિ ધરાવતો દેશ પણ છે.

દુનિયામાં સૌથી ઓછા મુલાકાતીઓ આવતા હોય તેવો પણ આ દેશ છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘમાં આ વિશેની માહિતી નથી, પણ એક ટૂર ઑપરેટરનું...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ત્રણેક મહિના પહેલાં 12 જાન્યુઆરીએ ચીનમાં કોરોના વાઇરસ ફેલાયેલો હતો. તે વખતે ચીનની બહાર એક પણ જગ્યાએ એ વાઇરસ જોવા મળતો નહોતો.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના સલાહકારોની એક પેનલ આ સવાલ પર વિચારણા કરી રહી હતી.

પેનલના સભ્યો સંશોધનોને આધારે એ નક્કી કરવા કોશિશ કરી કે અગાઉની ધારણા કરતાં શું દૂર સુધી ચેપ લાગવાની શક્યતા છે ખરી.

બીબીસી ન્યૂઝ ઑનલાઇનના હૅલ્થ ઍડિટર મિશેલ રૉબોર્ટસ વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાની ભલામણનો ટાંકીને કહે છે કે મેડિકલ માસ્ક આરોગ્યકર્મીઓ પૂરતા સીમિત રહેવા જોઈએ અને સામાન્ય લોકોએ તેનો ઉપયોગ ન કરવો જોઈએ.

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના કહેવા મુજબ જેનામાં લક્ષણો હોય કે જે સંદિગ્ધ લોકની સારવારમાં રત હોય તેમણે માસ્ક પહેરવો જોઈએ.

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા દરેક લોકો માટે માસ્કની ભલામણ નથી કરતી કેમ કે કાઢવામાં અને પહેરવામાં ચેપનો ખતરો ઊભો થઈ શકે છે અને તે ઉપરાંત જો અન્ય કોઈએ તેનો વપરાશ કરેલો હોય તો તેમનો ચેપ પણ લાગી શકે છે.

આ ઉપરાંત વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાનું કહેવું છે કે માસ્કને લીધે સુરક્ષિત હોવાનો ખોટો અહેસાસ પણ વ્યક્તિમાં આવી શકે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા સલામત સામાજિક અંતર અને હાથ ધોવા પર વધારે ભાર આપવાનું કહે છે.

અમેરિકામાં થયેલા એક અભ્યાસમાં જણાવાયું છે કે ઉઘરસ આવે તેના કારણે 6 મીટર સુધી અને છીંકને કારણે 8 મીટર સુધી છાંટા ઊડી શકે છે.

અગાઉ પેનલના વડા પ્રોફેસર ડેવિડ હેયમૅને બીબીસી ન્યૂઝને જણાવ્યું કે નવા સંશોધન પછી માસ્ક પહેરવા વિશેની સલાહમાં ફેરફાર થઈ શકે છે તેવી વાત કરી હતી.

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના ડિરેક્ટર રહી ચૂકેલા હેયમૅને જણાવ્યું કે "WHO નવા પુરાવાના આધારે તે બાબતની ફરી ચર્ચા કરી રહી છે કે શું માસ્ક પહેરવા માટે અપાયેલી સલાહમાં ફેરફાર કરવો જોઈએ કે નહીં."

ભારતમાં કોરોના વાઇરસના કેસ

કુલ કેસ

સાજા થયા

મૃત્યુ

સ્રોત : આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય, કેન્દ્ર સરકાર

                            કલાકની સ્થિતિ 11: 30 IST

હાલમાં શું સલાહ આપવામાં આવેલી છે?

WHO દ્વારા હાલમાં અપાયેલી સલાહ પ્રમાણે કોઈ પણ વ્યક્તિ ખાંસી ખાતી હોય કે છીંક ખાતી હોય તેનાથી કમસે કમ એક મીટરનું અંતર રાખવું જોઈએ, જેથી ચેપ લાગવાનું જોખમ ટાળી શકાય.

જે લોકો બીમાર હોય અને અથવા જેમનામાં ચેપનાં લક્ષણો દેખાયાં હોય તેમણે માસ્ક પહેરવો જોઈએ તેવી સલાહ પણ અપાયેલી છે.

જોકે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાએ સલાહ આપેલી છે કે તંદુરસ્ત લોકોએ ત્યારે જ માસ્ક પહેરવાની જરૂર છે જ્યારે કોઈ દર્દીની સંભાળ લઈ રહ્યા હોય. અન્ય કોઈ વ્યક્તિને ચેપ લાગ્યાની શક્યતા હોય તો તેની સંભાળ લેનારી વ્યક્તિએ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

શું કોરોના વાઇરસને ફેલાતો અટકાવવા માટે આપણે સૌએ માસ્ક પહેરવો જોઈએ?


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:
ક્રિયા પ્રતિક્રિયા કરવી

                ગુજરાતના હાલ કેટલું પાણી?(ટકામાં)

            અન્ય જળાશયોમાં પાણી

                નર્મદા ડેમમાં પાણી

બીજી તરફ રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી અને ઉપમુખ્ય મંત્રી લોકોને પૂરતું પાણી મળી રહેશે એવું આશ્વાસન આપી રહ્યા છે.

મે મહિનો માંડ શરૂ થયો છે ત્યાં તો સૌરાષ્ટ્ર, બનાસકાંઠા અને કચ્છ જિલ્લાનાં ગામોમાં બેડાં માથે ઊંચકીને બંજર વિસ્તારોમાં પાણી શોધતી મહિલાઓનાં ટોળાં દેખાવાં લાગ્યાં છે.

સરહદને અડીને આવેલાં બનાસકાંઠાનાં ગામોમાં સ્થિતિ બદતર છે. ગુજરાતમાં દુષ્કાળ સમી સ્થિતિ મે મહિનાના જ પ્રારંભે સર્જાઈ છે.

કચ્છના બન્ની વિસ્તારમાંથી લોકો પોતાનાં ઢોરઢાંખર સાથે હિજરત કરી રહ્યા છે.

ઉપમુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલ કહી ચૂક્યા છે કે ઓછા વરસાદના કારણે ગુજરાતના મોટા ભાગના ડૅમોમાં પાણીનો જથ્થો નહિવત્ છે.

જોકે, રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી અને ઉપમુખ્ય મંત્રી કહી ચૂક્યા છે કે 31 જુલાઈ સુધી રાજ્યમાં પીવાની પાણીની અછત નહીં સર્જાય.

ગુજરાતમાં ડૅમની સ્થિતિ

રાજ્યમાં મોટા ભાગના ડૅમની સ્થિતિ એવી છે કે નર્મદાને બાદ કરતાં કોઈ પણ ડૅમમાંથી લાંબા સમય માટે પાણી આપી શકાય એવી કોઈ જ શક્યતા હાલના તબક્કે દેખાતી નથી.

26 એપ્રિલ 2019 સુઘીના પ્રાપ્ત આંકડા પ્રમાણે નર્મદા સહિત ગુજરાતમાં આવેલા 204 ડૅમમાં માત્ર 33.55 ટકા પાણી જ ઉપલબ્ધ છે.

નર્મદાને બાદ કરીએ તો અન્ય 203 ડૅમમાં 23.15 ટકા પાણી જ ઉપલબ્ધ છે.

સૌરાષ્ટ્રના 138 ડૅમમાં 10.59 ટકા અને કચ્છના 20 ડૅમમાં 13.04 ટકા પાણી ઉપલબ્ધ છે. કચ્છના 20 પૈકી 17થી વધુ ડૅમ ખાલીખમ છે, એવું સ્થાનિક અખબારો અનેક વખત નોંધી ચૂક્યાં છે.

સ્કૉલર અને ભાજપ સરકારના પૂર્વ મંત્રી જયનારાયણ વ્યાસે ફેસબુક પર લખ્યું છે કે માત્ર બે જ જળાશયોમાં પાણીનો જથ્થો 70થી 90 ટકા વચ્ચે છે, જ્યારે 78 જળાશયો તળિયાઝાટક થઈ ગયાં છે.

ઉત્તર ગુજરાતના 15 ડૅમની સ્થિતિ પણ સારી નથી. અહીં 16.24 ટકા પાણી જ ઉપલબ્ધ છે.

નર્મદા ડૅમમાં 50.89 ટકા પાણી ઉપલબ્ધ છે. આમ છતાં, મધ્ય ગુજરાતના છોટાઉદેપુર અને ખેડામાં પાણીનો કકળાટ છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સરકાર શું કહે છે?

રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ મંગળવારે પત્રકાર પરિષદ યોજી હતી અને કહ્યું હતું, "31 જુલાઈ સુધી લોકોને પાણી પહોંચાડવા માટે સરકાર તૈયાર છે. લોકોએ ડરના માર્યા પાણીનો સંગ્રહ કરવાની જરૂર નથી."

તેમણે કહ્યું, "પાણીની પરિસ્થિતિ કંટ્રોલ બહાર...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ગુજરાતના અનેક વિસ્તારો હાલ પાણીની તંગીનો સામનો કરી રહ્યા છે. સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છ, ઉત્તર ગુજરાત મધ્ય ગુજરાતનાં કેટલાંક ગામો અને દક્ષિણ ગુજરાતના કેટલાક વિસ્તારોમાં પીવાના પાણીની તંગી છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:  અમેરિકાની રિસર્ચ કંપની સેન્સર ટાવરના જણાવ્યા મુજબ 2018ના પ્રથમ ત્રણ મહિનામાં આ ઍપ સૌથી વધારે ડાઉનલોડ થઈ છે.

ચીનમાં તેને ડોઉયીન (ધ્રૂજતું સંગીત) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જાન્યુઆરીથી માર્ચ સુધીમાં 4.58 કરોડ લોકોએ આ ઍપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કરી છે.

યૂટ્યુબ, વૉટ્સઍપ, ઇન્સ્ટાગ્રામ, ફેસબૂક અને ફેસબૂક મૅસેન્જરને જેવી ઍપ્સને તેણે પાછળ રાખી દીધી છે.

સપ્ટેમ્બર 2016માં લૉન્ચ થયેલી આ ઍપનો કન્સેપ્ટ એકદમ સિમ્પલ છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વિવિધ પ્રકારનાં ફિલ્ટર્સ અને સ્પેશિયલ ઇફેક્સમાંથી પસંદ કરીને 15 સેકન્ડની મ્યૂઝિક ક્લિપ યૂઝર્સ બનાવી શકે છે અને તેને શેર કરી શકે છે.

આ વિચાર પણ એટલો નવો નથી, પણ ટિક ટોકના સૂર બરાબર મળી ગયા હોય તેમ લાગે છે.

જિગુઆંગ નામની સંશોધક કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર ચીનના 14 ટકા સ્માર્ટફોન યૂઝર્સે આ ઍપ ડાઉનલોડ કરી છે.

આઇફોનમાં જ કેમ હિટ?

આઇફોનમાં તેને વધારે સફળતા મળી છે, જ્યારે ઍન્ડ્રોઇડ યુઝર્સમાં હજી હિટ થઈ નથી.

કદાચ એટલા માટે કે ગૂગલની ઍન્ડ્રોઇડ ઍપ્સ માટેનું પ્લૅટફૉર્મ ચીનમાં ઉપબલ્ધ નથી.

ચીનમાં ગૂગલની સર્વિસ પર પ્રતિબંધ મૂકાયેલો છે.

જોકે, ટિક ટોકની લોકપ્રિયતા ચીન પૂરતી મર્યાદિત રહી નથી. ચીની મીડિયાના જણાવ્યા અનુસાર જાપાન સહિતના પડોશી દેશોમાં હરિફોની સરખામણીએ તે આગળ નીકળી ગઈ છે.

આ એપના યુઝર્સમાં સૌથી વધારે 24 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના ચીની યુવાનો છે, પરંતુ હવે અગ્નિ એશિયાના દેશોમાં પણ તે ધૂમ મચાવવા લાગી છે.

આ દેશોમાં ત્રીજા ભાગની વસતિ 18થી 24 વર્ષની યુવા છે.

તેનું બીજું કારણ એ પણ છે કે ઇન્ડોનેશિયા, ફિલિપિન્સ અને થાઇલેન્ડ સહિતના અગ્નિ એશિયન દેશોમાં યુવાનો રોજના સરેરાશ ત્રણ કલાક સોશિયલ મીડિયા પાછળ વિતાવે છે.

કોણે તૈયાર કરી છે આ ઍપ?

બાઇટડાન્સ નામની કંપનીએ આ એપ તૈયાર કરી છે. 34 વર્ષના બિઝનેસમેન ઝેન્ગ યીમિંગે આ કંપની સ્થાપી છે.

તેમણે આ મહિનાની શરૂઆતમાં બહુ નમ્રતાથી ટિક ટોકની સફળતાને 'હમ્બલ સક્સેસ' ગણાવી હતી.

ઝેન્ગની અન્ય પ્રોડક્ટ્સ પણ ચીનના સ્માર્ટફોનમાં લોકપ્રિય બની છે.

જિનરી ટાઉટિયો એ જુદા જુદા ન્યૂઝને એકઠા કરી આપતી ઍપ છે, જે વાચક સામે યોગ્ય કન્ટેન્ટ મૂકી આપે છે.

2017 સુધીમાં તેના 60 કરોડ યૂઝર્સ થઈ ગયાં છે, જેમાંના 12 કરોડ યૂઝર્સ રોજ તેનો વપરાશ કરનારા એક્ટિવ યૂઝર્સ છે.

ગયા વર્ષે બીજિંગમાં યોજાયેલા એક સેમિનારમાં ઝેન્ગે ટિક ટોકની સફળતાના કેટલાંક રહસ્યો ખોલ્યાં હતાં.

યૂઝર્સની જરૂરિયાતને સારી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ફેસબૂકને પણ પછાડીને ચીનની 'સેલ્ફી' ટૂલ 'ટિક ટોક' 2018ની અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ ડાઉનલોડ થયેલી આઇફોન ઍપ બની ગઈ છે


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:  અહીં બે બાબતો મહત્વની છે: પહેલી તો એ કે 5 ટ્રિલિયન  ડૉલરનું અર્થતંત્ર એટલે શું?

બીજી એ કે એનાથી દેશના સમાન્ય નાગરિકોને શું લાભ થશે?

જે તે દેશના અર્થતંત્રનું કદ તેની કુલ ઘરેલું પેદાશ (GDP: Gross Domestic Product) દ્વારા માપવામાં આવે છે, જે કોઈ ચોક્કસ વર્ષ દરમ્યાન દેશની અંદર થતાં ઉત્પાદનનું નાણાકીય મૂલ્ય દર્શાવે છે.

આમ, પાંચ ટ્રિલિયન ડૉલરનું અર્થતંત્ર એટલે ભારત દેશ 2024-25 સુધીમાં એટલું ઉત્પાદન કરશે કે જેનું નાણાકીય મૂલ્ય પાંચ ટ્રિલિયન ડૉલર જેટલું હોય.

2018-19માં દેશના અર્થતંત્રનું કદ સમાન્ય ભાવોએ $2.7 ટ્રિલિયન જેટલું હતું.અહીં રુપિયા અને ડૉલર વચ્ચેનો વિનિમય દર રૂ. 70 પ્રતિ ડૉલરદીઠ લીધેલો છે.

હવે પ્રશ્ન એ થાય કે જો દેશનું અર્થતંત્ર  પાંચ ટ્રિલિયન ડૉલર સુધી વધારવું હોય તો ઘરેલું પેદાશનો વૃદ્ધિ દર કેટલો હોવો જોઈએ અને તેટલો વૃદ્ધિ દર પ્રાપ્ત થઈ શકે તેમ છે કે નહીં તે તપાસવું પડે.

2014-15માં સમાન્ય ભાવોએ દેશની ઘરેલું પેદાશ 1.78 ટ્રિલિયન ડૉલર હતી, જે 2018-19માં વધીને 2.71 ટ્રિલિયન ડૉલરની થઈ હતી.

આમ, આ પાંચ વર્ષ દરમ્યાન તેમાં સરેરાશ વાર્ષિક 10.44% નો વધારો થયો તેમ કહેવાય.

હવે જો આપણે ધારી લઈએ કે આવતા વર્ષોમાં પણ એટલે કે 2018-19થી 2024-25 સુધી સમાન્ય ભાવોએ ઘરેલું પેદાશનો વૃદ્ધિ દર 10.44% જેટલો જ રહે, તો 2024-25માં સમાન્ય ભાવોએ કુલ ઘરેલું પેદાશ 3.40 ટ્રિલિયન ડૉલર થાય જે કોષ્ટક 1માં દર્શાવ્યું છે.

આ બાબત દર્શાવે છે કે જો સમાન્ય ભાવોએ કુલ ઘરેલું પેદાશનો વૃદ્ધિ દર 11% કરતાં વધારે હોય, તો 2024-25માં ભારતના અર્થતંત્રનું કદ પાંચ ટ્રિલિયન ડૉલર સુધી પહોંચે.

અહીં એ બાબત ધ્યાનમાં રાખવાની છે કે રુપિયાનો ઘસારો થતો નથી તેવી ધારણા કરેલી છે અને રુપિયાનો ઘસારો જેટલો વધારે તેટલી તેની ઘરેલું પેદાશ પરની અસર વધુ પ્રતિકૂળ.

જ્યોતીન્દ્ર દૂબે (2019) જણાવે છે કે 2024-25માં આ લક્ષ્યાંક પ્રાપ્ત કરવા સમાન્ય ભાવોએ કુલ ઘરેલું પેદાશનો વૃદ્ધિ દર 11.5 % જેટલો હોવો જોઈએ અને તેમણે રુપિયામાં 10%નો ઘસારો પણ ધ્યાનમાં લીધો છે.

આમ, પાંચ ટ્રિલિયન ડૉલરના અર્થતંત્રના લક્ષ્યાંક સુધી પહોંચવું એ કોઈ અઘરું કામ છે અથવા તો 'લોઢાના ચણા ચાવવા' જેવી બાબત છે એવું છે જ નહીં, પરંતુ કેટલીક મુશ્કેલીઓ ચોક્કસ સામે આવે છે.

છેલ્લા કેટલાંક સમયથી ભારત મંદી તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.

ભારતીય અર્થતંત્રની ઘરેલું પેદાશમાં સૌથી વધુ ફાળો ઘરેલું વપરાશ (Domestic...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

આ વર્ષના બજેટમાં માનનીય નાણામંત્રી દ્વારા અને સ્વતંત્રતા દિવસે માનનીય વડાપ્રધાન દ્વારા ભારતનું અર્થતંત્ર 2024-25 સુધીમાં $ 5 ટ્રિલિયનના આંક સુધી જશે તેવી વાત કરવામાં આવી.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:  અહીંની શાળા અને કૉલેજમાં ભણતી છોકરીઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાએ વૉલી બૉલની રમતમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું  છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

તેમણે રાજ્ય અને રાષ્ટ્રીય કક્ષાની વૉલીબૉલ સ્પર્ધામાં અનેક પદકો જીત્યા છે.

પરંતુ આ ખેલાડીઓને તેમના ભવિષ્યની ચિંતા છે, તેમને લાગે છે કે વૉલીબૉલ રમીને તેમનું ઘર ચાલવાનું નથી.

આ રમતમાં આગળ વધવા તેમને સુવિધાઓ પણ મળતી નથી. તેમને બેરોજગારીનો ભય સતાવે છે.

વૉલીબૉલ ગામ સરખડી

સરખડી ગામમાં આશરે ચાર હજાર લોકો રહે છે. દરિયા કિનારે વસેલા આ ગામના મોટાભાગનાં લોકો ખેતી કામ કરે છે.

બીબીસી ગુજરાતીની ટીમ સવારે આઠ વાગ્યે સરખડી ગામનાં ઝાંપે પહોચી ત્યારે તો હાઇસ્કૂલનું આખુંય પટાંગણ વૉલીબૉલના ખેલાડીઓના અવાજથી ગૂંજતું હતું.

અહીં વૉલીબૉલની પ્રૅક્ટિસ ચાલી રહી હતી. અમે દૂર સુધી નજર દોડાવી તો જોયું, સ્કૂલની ઇમારત ખખડધજ હાલતમાં છે. શૌચાલય વાપરી ના શકાય તેવી જર્જર હાલતમાં છે.

અમે વૉલીબૉલના કોચ અને હાઇસ્કૂલના આચાર્ય વરજાંગભાઇ વાળાને મળ્યા. તેમની મહેનતને કારણે ગામની ખેલાડીઓ આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાએ પહોંચી શકી છે.

મૂળભૂત સુવિધાઓનો અભાવ

તાજેતરમાં ચીનમાં રમાયેલી બ્રિક્સ ચૅમ્પિયનશિપમાં ભારતની વૉલી બૉલ ટીમનાં કૅપ્ટન ચેતના વાળાએ જણાવ્યું,"મહિલા ખેલાડીઓની જરૂરિયાતો પ્રત્યે વધુ ધ્યાન આપવાની જરૂરિયાત છે.

"જો મહિલાઓને તમે સારી સુવિધાઓ આપશો તો તેઓ જરૂર કંઇક કરી દેખાડશે.''

ચેતનાએ કહ્યું, "અમે જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાએ રમવા જઇએ છીએ, ત્યારે ત્યાં અત્યાધુનિક સુવિધાઓ હોય છે, પણ અમારી ખેલાડીઓ માટે પ્રૅક્ટિસ કરવા ઇન્ડોર સ્ટેડિયમ પણ નથી.

"એટલું જ નહીં જે કમ્પાઉન્ડમાં આ ખેલાડીઓ પ્રૅક્ટિસ કરે છે ત્યાં શૌચાલય પણ નથી. આ ખેલાડીઓને ઠંડી, ગરમી કે વરસાદની ઋતુમાં બહાર જ પ્રૅક્ટિસ કરવી પડે છે.

જો સરકાર મહિલા વૉલીબૉલ માટેની એકૅડેમી સરખડીમાં બનાવે તો, ખેલાડીઓને પ્રોત્સાહન મળી શકે છે.''

સરખડી ગામ અને તેના આસપાસના ગામની છોકરીઓ પણ વૉલીબૉલની રમત રમે છે.

હાલમાં અહીં સ્પોર્ટ્સ ઓથોરિટી ઑફ ગુજરાત દ્વારા સેન્ટર ફૉર એક્સલન્સ આપવામાં આવ્યું છે.

જે હેઠળ તાલીમ મેળવનારી વિદ્યાર્થિનીઓને માસિક સ્ટાઇપેન્ડ આપવામાં આવે છે.

૨૦૧૪માં થાઇલેન્ડમાં રમાયેલી યૂથ એશિયન ચૅમ્પિયનશિપમાં ભારતીય ટીમનાં કૅપ્ટન કિંજલ વાળાએ કહ્યું, "મહિલા વૉલીબૉલની ખેલાડીઓને રોજગારીનો પ્રશ્ન સતાવે છે."

"કેમ કે, દિલથી રમીને મેડલ લાવ્યા પછી પણ શું? "

કિંજલે આગળ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ગુજરાતના ગિર-સોમનાથ જિલ્લામાં કોડિનાર તાલુકામાં આવેલું સરખડી ગામ 'મહિલા વૉલીબૉલના ખેલાડીઓ'નાં ગામ તરીકે જાણીતું છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:  આ નેતાઓ છે હાર્દિક પટેલ, અલ્પેશ ઠાકોર અને જિગ્નેશ મેવાણી. ત્રણેયે એવો મોરચો માંડ્યો હતો કે ભાજપને પૂરી તાકાતથી લડવું પડ્યું હતું.

182 બેઠકવાળી ગુજરાત વિધાનસભામાં ભાજપ બહુમત લાયક બેઠકો મેળવવામાં તો સફળ રહ્યો, પરંતુ આગળની ચૂંટણીની 115 બેઠકની સરખામણીએ આ વખતે માત્ર 99 બેઠકો જ મેળવી શક્યો હતો.

કૉંગ્રેસે એ વખતે જે રીતે ભાજપને ટક્કર આપી હતી તેનો શ્રેય રાજકીય વિશ્લેષકોએ આ ત્રણ યુવા નેતાઓને આપ્યો હતો.

એવું માનવામાં છે કે લોકસભાની ચૂંટણી દરમિયાન આ ત્રિપુટી ભાજપના મિશન 26/26માં મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.

પરંતુ જો હાલની સ્થિતિ પર નજર નાખીએ તો પાટીદાર આંદોલનથી ઊભરી આવેલા હાર્દિક પટેલે કૉંગ્રેસનો હાથ પકડ્યો છે પરંતુ તેઓ આ વખતે ચૂંટણી લડી શકશે નહીં.

ત્યારે દલિત યુવા નેતા જિગ્નેશ મેવાણી બિહારના બેગુસરાયમાં સીપીઆઈના ઉમેદવાર કનૈયા કુમારના સમર્થનમાં પ્રચાર કરી રહ્યા છે.

જ્યારે અલ્પેશ ઠાકોર અંગે કહેવાય છે કે તેમની કૉંગ્રેસ દ્વારા અવગણના થયા બાદ તેઓ ભાજપની નજીક જઈ રહ્યા છે.

વિધાનસભા ચૂંટણીના 18 મહિના પછી થઈ રહેલી લોકસભા ચૂંટણીમાં ગુજરાતમાં આ ત્રણ નેતાઓની શું ભૂમિકા છે?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હાર્દિક પટેલનો જાદુ ટકી રહ્યો છે?

હાર્દિક પટેલ

પાટીદાર અનામત આંદોલનમાંથી ઊભરેલા હાર્દિક પટેલ 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણી 25 વર્ષ પૂરાં થયાં ન હોવાને કારણે લડી શક્યા નહીં.

આ વખતે લોકસભા ચૂંટણી લડવાનું સપનું મહેસાણા તોફાન કેસમાં થયેલી સજાના કારણે પૂરું ન થઈ શક્યું. સુપ્રીમ કોર્ટે તેમને આ મામલે થયેલી સજા પર સ્ટે લગાવવાની અરજી ફગાવી દીધી. તેથી તેઓ આ ચૂંટણી પણ લડી શકશે નહીં.

હાર્દિક આ માર્ચ મહિનાના અંતમાં જ કૉંગ્રેસમાં જોડાયા છે. તેમને પાર્ટીએ ગુજરાત અને ઉત્તર પ્રદેશમાં પ્રચારક બનાવ્યા છે.

ગુજરાતના રાજકારણ પર નજર રાખનાર વરિષ્ઠ પત્રકાર અજય ઉમટ જણાવે છે કે કૉંગ્રેસને હાર્દિક આવવાથી થોડો ફાયદો જરૂર થશે.

તેઓ કહે છે, "હાર્દિક હજુ સૌરાષ્ટ્રમાં કૉંગ્રેસ માટે પ્રચાર કરી રહ્યા છે. ત્યારબાદ તેઓ અમદાવાદ અને ગાંધીનગર આવશે. તેઓ પટેલો અને ખેડૂતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. મને લાગે છે કે તેનાથી કૉંગ્રેસને થોડો-ઘણો ફાયદો પણ થશે."

શું હાર્દિક પટેલનો વિધાનસભા ચૂંટણી જેટલો જ પ્રભાવ હજુ પણ છે?

આ અંગે વરિષ્ઠ પત્રકાર રાજીવ શાહ કહે છે, "લાગતું નથી કે એટલો પ્રભાવ હોય. આમ પણ હવે ચૂંટણીમાં બહુ ઓછો સમય રહ્યો છે. વિધાનસભા ચૂંટણી વખતે પણ રાહુલ ગાંધીએ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

2017માં ગુજરાતમાં યોજાયેલી વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન ત્રણ યુવા નેતાઓએ સત્તાધારી ભારતીય જનતા પક્ષને મુશ્કેલીમાં મૂકી દીધો હતો.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:  આ શબ્દો છે મા આનંદ શીલાના જે વર્ષો સુધી આચાર્ય રજનીશનાં અંગત સેક્રેટરી રહી ચૂક્યાં છે.

અગાઉ નેટફ્લિક્સ પર 'સેક્સગુરુ' તરીકે ઓળખાતા આચાર્ય રજનીશના જીવન પર આધારિત વેબસિરીઝ આવી હતી.

જેમાં તેમના જીવન સાથે જોડાયેલાં ઘણાં પાસાંને ઉજાગર કરવામાં આવ્યાં હતાં.

મા આનંદ શીલાએ બીબીસી સાથેની ખાસ વાતચીતમાં ઓશો રજનીશ અને આશ્રમની જિંદગી અંગે મોકળા મને વાત મૂકી હતી.

મા આનંદ શીલાએ કહ્યું, "ભગવાન રજનીશ ખૂબ જ પ્રભાવશાળી વ્યક્તિત્વ ધરાવતા અને તેઓ લોકોને ધ્યાન અને જાગૃત થવાનું જ્ઞાન આપતા."

"જ્યારે મારે પૈસાની જરૂર પડતી ત્યારે તેઓ આ જ્ઞાનરૂપી ચાવીનો ઉપયોગ કરતા અને અમુક લોકોને જાગૃત ઘોષિત કરી દેતા જેથી વધુ પૈસા મળી શકે."

પરંતુ શું આવું કરવું એ કપટ અને લોકોને ભ્રમિત કરવા સમાન નહોતું?

આ સવાલના જવાબમાં શીલાએ કહ્યું, "એક રીતે હા કહી શકાય, પરંતુ આ એ જ હોશિયાર લોકો હતા જેઓ આ કપટ પાછળ દોડતા હતા."

"એટલા માટે માત્ર ભગવાનને જવાબદાર ન ઠેરવી શકાય. એ લોકો પણ એટલા જ જવાબદાર હતા."

ભારત સહિત વિશ્વમાં ઓશોનો પ્રભાવ દિવસે ને દિવસે વધી રહ્યો હતો. દેશભરમાંથી ઓશોના અનુયાયીઓ ભારતના પૂણે ખાતેના આશ્રમે આવી રહ્યા હતા.

ત્યાર બાદ ઓશો રજનીશ પોતાનું ક્ષેત્ર વધારવા માટે 1980માં પૂણેથી અમેરિકાના ઑરેગન જતા રહ્યા, જેમાં મા આનંદ શીલાનો મોટો ફાળો હતો.

ઑરેગન ખાતેના આશ્રમમાં લગભગ 15 હજાર અનુયાયીઓ રહેતા હતા જે ઓશો માટે કંઈ પણ કરી શકે એમ હતા.

શીલા અને ઓશો વચ્ચે શું સંબંધ હતો એ સવાલના જવાબમાં તેઓ જણાવે છે, "મને સત્તા કે હોદ્દામાં ક્યારેય રસ નહોતો."

"હું તો માત્ર ભગવાનના પ્રેમને ખાતર ત્યાં હતી, પરંતુ મારા અને ભગવાન વચ્ચે સેક્સ ક્યારેય મુદ્દો નથી બન્યું."

મા આનંદ શીલા પર ઝેર આપવાનો આરોપ

જેમજેમ સમય વીતતો ગયો તેમતેમ આશ્રમનું વાતાવરણ બગડવા લાગ્યું.

આ સ્થિતિની અસર ઓશો અને મા આનંદ શીલાના સંબંધ પર પડી.

ભગવાન રજનીશે મા આનંદ શીલા પર આશ્રમમાં તેમના અંગત લોકો પર હુમલો કરવા અને ઝેર આપવા જેવા ગંભીર આરોપો મૂક્યા હતા.

આ અંગે મા આનંદ શીલાએ જણાવ્યું, "મારે આ અંગે હવે કોઈ ચર્ચા નથી કરવી, કારણ કે હું 39 મહિના સુધી જેલમાં રહી છું."

"જે મારા અપરાધ માટે પૂરતું છે. લોકો મને આખી જિંદગી સજા ન આપી શકે."

"પરંતુ લોકોની માનસિકતા એવી બની ગઈ છે જેઓને માત્ર કૌભાંડોની વાતોમાં જ રસ છે."

સિરીઝમાં બતાવવામાં આવ્યું છે કે ઑરેગનસ્થિત ઓશોઆશ્રમમાં જે થઈ રહ્યું હતું તે ખૂબ જ વિચિત્ર હતું....\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"લોકો મને જાણતા નથી, કારણ કે લોકોને મારા પ્રેમનો અનુભવ નથી. મેં જે જીવન વિતાવ્યું છે અને હું કેવી વ્યક્તિ છું તે મારા સિવાય કોઈ કહી નહીં શકે."


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:  કેન્દ્ર સરકારના માર્ગદર્શનને અનુસરી ગુજરાત સરકારે પણ આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને વધુ રાહત આપવાની જાહેરાત કરી દીધી છે.

આ વીડિયોમાં આપણે જાણીશું કે આખરે અનલૉક-1માં ગુજરાતમાં કઈ કઈ સેવાઓ પૂર્વવત્ બનાવાશે અને કયા કયા નિયંત્રણો હળવા બનાવાશે.

ગુજરાત સરકાર દ્વારા કરાયેલી સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ જાહેરાતો પૈકી એક જાહેરાત હતી રાજ્યમાં કોરોનાના કેરથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત થયેલા શહેર એવા અમદાવાદ શહેરમાં સિટી બસ સેવાઓ અને રાજ્યમાં અંદરોઅંદર અન્ય બસ સેવાઓને મંજૂરીની જાહેરાત.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

એકતરફ ગુજરાતમાં કોરોનાના દર્દીઓની સંખ્યામાં કૂદકે ને ભૂસકે વધારો થઈ રહ્યો છે, ત્યારે જ ભારત સરકાર દ્વારા એક જૂનથી સમગ્ર દેશમાં લૉકડાઉનનો અંત આણી આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને વેગ આપવા માટે અનલૉક-1ની જાહેરાત કરી દીધી છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:  જેના કારણે તેણે અનેક પ્રકારની નવી ટેક્નૉલૉજી શોધી છે. બુલેટ ટ્રેન, મિસાઇલ્સ, ઑટોમોબાઇલ્સ, ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ વગેરેમાં ચીને મહારત હાંસલ કરી લીધી છે.

ઉપરાંત ચીનની જાયન્ટ કંપનીઓ કૉમ્યુનિકેશનક્ષેત્રમાં ડંકો વગાડી રહી છે.

ત્યારે જાણો કે શું ચીન અમેરિકાને પાછળ રાખી આગળ વધી રહ્યું છે?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

અમેરિકા અને ચીન એકબીજાનાં પ્રતિસ્પર્ધી રાષ્ટ્રો છે. હવે ચીને છેલ્લા પાંચ વર્ષથી સાયબર પાવર બનવાનું સપનું સેવ્યું છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:  ડીઝલની કિંમતોમાં ભારે વધારાને પગલે દેશના અમૂક શહેરોમાં ટ્રક ડ્રાઇવરો દ્વારા વિરોધ પ્રદર્શનો હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા.

ગુસ્સે ભરાયેલા ટ્રેક ડ્રાઇવરોએ ઘણી જગ્યાએ રસ્તાઓ બંધ કરી દીધા, જેને કારણે અવ્યવસ્થાનું વાતાવરણ સર્જાયું છે.

આ વિરોધને પગલે જાહેર જીવન પર ભારે અસર પડી છે.

કોર્ટ દ્વારા બળ પ્રયોગ કરીને રસ્તો ખાલી કરવાને મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જેથી સ્થિતિ ટૂંક સમયમાં સામાન્ય બને તેવી શક્યતા છે.

આયર્લૅન્ડમાં ગર્ભપાત સંદર્ભે જનમત

વિશ્વભરના આઇરિશ લોકો વતન પરત ફરી રહ્યાં છે, જેથી તેઓ ગર્ભપાત સંબંધિત એક જનમત સંગ્રહમાં મતદાન કરી શકે.

એક અંદાજ મુજબ, લગભગ 40 હજાર લોકો બહારથી આવીને આ જનમત માટે મતદાન કરશે.

બંધારણમાં આઠમા સુધાર દ્વારા મહિલાઓને ગર્ભપાતનો અધિકાર આપવાનો પ્રસ્તાવ છે.

સોશિયલ મીડિયા પર #HomeToVote ટ્રેન્ડ થઈ રહ્યું છે, જેમાં બહારથી આવનારાં નાગરિકોને કાર શેરિંગ, રાત્રિ રોકાણ વગેરે જેવી સુવિધા ઓફર થઈ રહી છે.

2015માં પણ આયર્લૅન્ડમાં આ પ્રકારની જ ઝુંબેશ શરૂ થઈ હતી. તે સમયે સમલૈંગિક વિવાહને કાયદેસર કરવા માટે જનમત યોજવામાં આવ્યો હતો.

KKR પહોંચ્યું ક્વૉલિફાયર-ટુમાં

બુધવારે કોલકતાના ઇડન ગાર્ડન્સ ખાતે આઈપીએલ-11નો એલિમિનેટર રાઉન્ડ રમાયો હતો. જેમાં KKRએ 25 રને રાજસ્થાન રોયલ્સને પરાજય આપ્યો હતો.

KKRએ 170 રનનું લક્ષ્યાંક આપ્યું હતું, જેના જવાબમાં રાજસ્થાન રોયલ્સ 20 ઓવરમાં ચાર વિકેટે માત્ર 144 રન બનાવી શક્યું હતું.

ગુરૂવારે KKRનો મુકાબલો સનરાઇઝર્સ હૈદરાબાદ થશે. બંનેમાંથી જે ટીમ વિજેતા થશે તે રવિવારે ફાઇનલ મેચમાં ચેન્નાઇ સુપરકિંગ્સ સાથે ટકરાશે.

ઇલન મસ્ક મીડિયાથી નારાજ

ટેસ્લાના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઇલન મસ્કે મીડિયાની વિશ્વસનીયતા ઉપર સવાલો ઉઠાવ્યા છે.

ગુરૂવારના રોજ તેમણે શ્રેણીબદ્ધ ટ્વીટ કરીને મીડિયા પર હુમલો કર્યો હતો.

સાથે જ તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ એક એવી વેબસાઇટ લૉન્ચ કરશે, જે સમાચાર અને તેના સ્ત્રોતની વિશ્વસનીયતાની ખાતર કરી શકે.

ઉલ્લેખનીય છે કે હાલમાં જ તેમની કંપની ટેસ્લા અંગે સમાચાર છપાયા હતા, જે તેમના મતે ગેજવાજબી હતા. ત્યારબાદ તેમણે આ નિર્ણય લીધો હતો.

મસ્કે કહ્યું, "પત્રકારો કામને લઇને ખૂબ જ દબાણ અનુભવતા હોય છે. ત્યારે તેમણે એવું કન્ટેન્ટ લખવું પડે છે જે જાહેરાત લાવે અને પૈસા કમાઈ આપે. જો તેઓ આવું ના કરે તો તેમને નોકરી છોડવાનો વારો આવે છે."

વધુ રોકાવાનું ટ્રમ્પનું કારણ

અમેરિકાના...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

દક્ષિણ અમેરીકન દેશ બ્રાઝિલ હાલમાં ચર્ચામાં છે. દેશની અધિકૃત ઓઇલ કંપની 'પેટ્રોબ્રાસ'એ ડીઝલની કિંમતોમાં 10 ટકા ઘટાડો કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:  તાજેતરમાં ભારત-ચીનની સરહદ પર થયેલો વિવાદના કારણે આ ગામમાં પણ તનાવ વધ્યો હતો.

ગ્રામજનો ઘણી વખત ભારતીય સીમાની અંદર ચીનની સેનાને જૂએ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

છાગલાગામથી અહીંથી હોસ્પિટલ પહોંચવા માટે 5 કલાકનો સમય લાગે છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:  તેમને નાગરિકત્વ નથી મળેલું. બર્મામાંથી લાખો રોહિંગ્યા હિજરત કરી ગયા છે. તેઓ બાંગ્લાદેશમાં શરણાર્થી તરીકે આશરો લઈ રહ્યાં છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

મ્યાનમારમાં દસ લાખથી વધુ રોહિંગ્યા મુસ્લિમો રહે છે. અહીં તેઓ લઘુમતીમાં છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:  મોટા સમઢિયાળા ગામમાં ગૌરક્ષક તરીકે ઓળખાવતા કેટલાક ઉચ્ચ જ્ઞાતિના લોકોએ જે રીતે ચાર લોકોને ઢોર માર માર્યો હતો. જુઓ વીડિયોમાં કે આ ઘટના બાદ ઉનાના દલિતોની સ્થિતિ બદલાઈ છે ખરી?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

એક વર્ષ પહેલાં ઉનામાં દલિતો પર થયેલા અત્યાચાર તમને યાદ હશે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:  સરકારે અદાલતમાં અરજી આપતા કહ્યું છે કે તે જમીનના વિવાદિત ભાગ સિવાયની બાકી જમીન રામ જન્મભૂમિ ન્યાસ (મંદિર ટ્રસ્ટ)ને આપી દે, જેથી મંદિરની યોજના ઉપર કામ કરી શકાય.

વિવાદિત જમીનની આસપાસની 67 એકર જમીન સરકારની છે, જેમાંથી 2.7 એકર જમીન ઉપર અલાહાબાદ હાઈકોર્ટે વર્ષ 2010માં ચુકાદાની સુનાવણી કરી હતી અને ફક્ત 0.313 એકર જમીન ઉપર વિવાદ છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે આ આખી જમીન યથાવત રાખવાનું કહ્યું છે, પરંતુ હવે સરકારે કોર્ટમાં અરજી આપી છે કે જે જમીન ઉપર વિવાદ નથી એ જમીન યથાસ્થિતિ જાળવી રાખવાનો આદેશ હટાવી લેવામાં આવે.

આજે (મંગળવારે) સુપ્રીમ કોર્ટમાં રામ મંદિર-બાબરી વિવાદ ઉપર સુનાવણી થવાની હતી.

જોકે, નવી બંધારણીય બૅન્ચના જસ્ટિસ એસ. એ. બોબડે હાજર નહીં હોવાને કારણે આજની સુનાવણી ટાળી દેવામાં આવી છે.

રામ મંદિરના મુદ્દે શિવસેના અને વિશ્વ હિંદુ પરિષદ મોદી સરકારને સતત ઘેરતી રહી છે આ સ્થિતિમાં ચૂંટણીના વર્ષમાં સરકારનું આ પગલું અગત્યનું સાબિત થઈ શકે છે.

2010નો ચુકાદો શું છે

વર્ષ 2010ના અલાહાબાદ હાઈકોર્ટના ચુકાદા વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરવામાં આવી છે.

અલાહાબાદ હાઈકોર્ટે પોતાના 2010ના ચુકાદામાં અયોધ્યાની 2.77 એકર જમીન સુન્ની વક્ફ બોર્ડ, નિર્મોહી અખાડા અને રામ લલાની વચ્ચે એક સરખી વહેંચવાનો ચુકાદો આપ્યો હતો.

અયોધ્યામાં શું થયું હતું?

અયોધ્યા વિવાદ ભારતમાં એક રાજકીય મુદ્દો બની ગયો છે. ઘણાં હિંદુ સંગઠનોના કાર્યકર્તાઓએ છ ડિસેમ્બર, 1992ના રોજ અયોધ્યામાં બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડી હતી.

ભારતીય જનતા પાર્ટી અને વિશ્વ હિંદુ પરિષદ સહીત ઘણાં હિંદુ સંગઠનોનો દાવો છે કે હિંદુઓના આરાધ્યદેવ રામનો જન્મ બરાબર અહીં જ થયો હતો, જ્યાં બાબરી મસ્જિદ હતી.

તેમનો દાવો છે કે બાબરી મસ્જિદ હકીકતમાં, એક મંદિરને તોડીને બનાવવામાં આવી હતી.

બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડ્યા બાદ દેશમાં કોમી રમખાણો ફાટી નીકળ્યાં હતાં અને સર્વોચ્ચ અદાલતમાં મંદિર નિર્માણ માટે વિવાદિત ભૂમિના હસ્તાંતરણની જોરશોરથી માંગણી કરવામાં આવી.

વિવાદિત જમીનના માલિકી હક્કનો આ કેસ દેશની અદાલતોમાં 1949થી જ ચાલી રહ્યો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

રામ મંદિર-બાબરી મસ્જિદ વિવાદમાં સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ:  હાર્દિક પટેલે ટ્વિટ કરીને આ મામલે પ્રતિક્રિયા આપતાં લખ્યું કે તેમને જેલમાં ધકેલવા કે હત્યા કરવાના ષડયંત્રને પગલે સુરક્ષા પાછી લઈ લેવામાં આવી છે.

હાર્દિકનું કહેવું છે કે તેના જીવને જોખમ છે. તેમણે ટ્વિટ કરીને લખ્યું કે, "જોઈએ છીએ કે હત્યાનો પ્લાન છે કે જેલ મોકલવાની તૈયારી છે. કર્મ કરું છું, ફળ સારું હોય કે ન હોય મળવાનું તો મને જ છે."

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

અત્રે નોંધવું રહ્યું કે હાર્દિકે આ ટ્વિટમાં કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી રાજનાથ સિંહ અને ગુજરાતના ગૃહમંત્રી પ્રદિપસિંહ જાડેજાને પણ ટૅગ કર્યા છે.

વળી વર્ષ 2015માં પાટીદાર આંદોલન શરૂ થયું ત્યારથી લઈ અત્યાર સુધી પાટીદાર આંદોલન સમિતિમાં હાર્દિકના સાથીઓ એક પછી એક કરીને તેમનો સાથ છોડી ગયા છે.

હાર્દિક પટેલ એકલા પડી ગયા છે?

આથી સવાલ ઉઠવો સ્વાભાવિક છે કે શું હવે હાર્દિક પટેલ એકલા પડી ગયા છે?

છેલ્લા ત્રણ વર્ષોમાં તેમના નજીકના ઘણા સાથીઓએ તેમનાથી છેડો ફાડી લીધો છે.

પણ આ સાથીઓ તેમને કેમ છોડી રહ્યા છે? હાર્દિક પટેલનું આ વિશે શું કહેવું છે તે મહત્ત્વનું છે.

આ સમગ્ર મામલે બીબીસી સાથે વાતચીતમાં હાર્દિકે પટેલે કહ્યું, "મને સુરક્ષા પાછી લઈ લીધી હોવાની સત્તાવાર જાણ હજુ સુધી નથી કરવામાં આવી."

"મને ગુજરાતના અમદાવાદમાં રામોલ વિસ્તાર અને મહેસાણા જિલ્લામાં જવાની મનાઈ છે. હું ત્યાં ગયો નથી તો પણ સરકારે ફરિયાદ કરી કે હું ત્યાં ગયો છું એટલે મારા જામીન નામંજૂર કરી મને જેલમાં પૂરી દેવામાં આવે."

"સરકારની યોજના એવી છે કે 2019ની લોકસભા ચૂંટણી આવી રહી હોવાથી પડકાર ઊભો ના થાય એવા માટે મને જેલમાં નાખી દેવો."હાર્દિકે એવું પણ ઉમેર્યું, "હત્યાનું પણ ષડયંત્ર છે. તાજેતરમાં વિહિપના પૂર્વ પદાધિકારી પ્રવિણ તોગડિયાની હત્યાની કોશિશ કરવામાં આવી હતી."

'હું એકલો નથી પડી ગયો'

આંદોલન અને રાજનીતિ બન્ને મોરચે તમે એકલા પડી ગયા છો? એવું પૂછતા તેમણે કહ્યું,"સભ્યોનું અલગ થવું એક રાજકીય સ્ટન્ટ હોય છે. કોઈપણ પક્ષ મજબૂત થાય એટલે તેને તોડવો વિરોધીઓની નીતિ હોય છે."

"મારી પાસે કોઈ રણનીતિ નથી. હું સરકારના વિરોધમાં છું, વિદ્રોહમાં નહી."

"શરૂઆતમાં પણ હું એકલો જ હતો. અને પછી એક સંગઠન શક્તિ ઊભી થઈ. આથી હું એકલો પડી ગયાનો કોઈ સવાલ નથી. હું એકલો નથી પડી ગયો. મને સરકારની ચાપલુસી કરવી જરાય પસંદ નથી."

"આંદોલનની લડાઈ લાંબી છે. લડતા રહેવાનું. જો બેસી રહ્યા હોત તો ના સ્વાવલંબન યોજના મળી હોત કે ના બિન-અનામત આયોગ મળ્યો...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાટીદાર આંદોલનના યુવા નેતા હાર્દિક પટેલની વાય કૅટેગરીની સુરક્ષા કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા પરત લઈ લેવામાં આવી હોવાના અહેવાલ છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "11 વર્ષનો હતો ત્યારે મેં કારકિર્દીની શરૂઆત કરેલી. હું આચરેકર સરને સ્ટેન્ડમાં જોઈને બહુ ખુશ છું."

"હું તેમના સ્કૂટર પર બેસીને દિવસમાં બે મૅચ રમવા જતો હતો. સર મને સ્કૂટર પર લઈને જતા જેથી હું મૅચ મિસ કરું નહીં."

"આજે હવે થોડો સારો માહોલ બન્યો છે તો હું કહીશ કે સરે મને ક્યારેય નથી કીધું વેલ પ્લેય્ડ."

"કારણ કે હું થોડો પણ લાપરવાહ થઈ જવું એવું તેઓ ઇચ્છતા નહોતા. પણ સર, હવે તમે એવું કહી શકો છો, કારણ કે હવે હું ક્રિકેટ નથી રમતો."

200 ટેસ્ટ અને 463 વન ડેમાં લગભગ 35 હજાર રન અને 100 સદી કરનાર આ ખેલાડીની આ વાતથી તમે કલ્પના કરી શકો છો કે રમાકાંત આચરેકર કેવી વ્યક્તિ હશે.

આ કલ્પના કરતાં પહેલાં રમાકાંત આચરેકર ત્યારે શું કરતા હતા એ પણ જાણી લેવું જોઈએ.

ત્યારે રમાકાંત આચરેકર બીમાર હતા અને કેટલાંક વર્ષોથી ટીવી પર પણ મૅચ જોઈ શકતા નહોતા. એ ટીવી સેટ સામે બેસી શકતા નહોતા.

બોલવામાં તકલીફ થતી હતી. તેમના પરિવારના લોકોને ખ્યાલ હતો કે જ્યારે સચિન તેંડુલકર છેલ્લી વખત ટેસ્ટ મૅચ રમવા ઊતરશે એ આચરેકર માટે ભાવુક ક્ષણો હશે.

તેથી તેમના પુત્રી કલ્પના મુરકરને ખ્યાલ હતો કે પિતાને સ્ટેડિયમ લઈ જવા જરૂરી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સચિન તેંડુલકરને ક્રિકેટના મેદાન પર રમતા જોવા માટે આચરેકર પહેલી વખત સ્ટેડિયમમાં આવ્યા હતા.

એ પણ તેઓ જ્યારે સચિનના નિવૃત્તિના નિર્ણયથી નારાજ હતા ત્યારે.

ત્યારે તેમણે મારી સાથે ફોન પર થયેલી વાતચીતમાં કહ્યું, ધક્કો પહોંચ્યો.

આચરેકરના પુત્રીના મતે પિતાજીને લાગતું હતું કે સચિન તેંડુલકર હજી થોડાં વર્ષ રમી શકતા હતા.

વાત એ મુલાકાતની, જેના કારણે ક્રિકેટના આકાશમાં સચિન તેંડુલકર જેવો સિતારો છવાઈ ગયો.

આ મુલાકાત હતી રમાકાંત આચરેકર અને 11 વર્ષના સચિન તેંડુલકરની.

સચિન તેંડુલકરે પોતાની આત્મકથા 'પ્લેઇંગ એટ માય વે'માં આ મુલાકાતનું બહુ સુંદર વર્ણન કર્યું છે.

તેમણે લખ્યું છે કે તેમના ભાઈ અજીત તેંડુલકર તેમને આચરેકર સર પાસે શિવાજી પાર્કમાં લઈ ગયેલા, જ્યાં અંડર-15 સમર કૅમ્પ માટે ટ્રાયલ ચાલુ હતી.

કોઈ પણ બાળક નેટ પર પ્રેક્ટિસ કરી શકતો હતો, તેને જોઈને આચરેકર નક્કી કરતા કે તેને સમર કૅમ્પમાં લેવો કે નહીં.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સચિને પોતાના અનુભવ વિશે લખ્યું છે, "મેં આ પહેલાં ક્યારેય નેટમાં બૅટિંગ કર્યું નહોતું. આસપાસ ઘણા લોકો પણ જમા થયેલા."

"જ્યારે મને બૅટિંગ કરવાનું કહેવામાં આવ્યું ત્યારે હું બિલકુલ કમ્ફર્ટેબલ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

સચિન તેંડુલકરે જ્યારે 2013માં ટેસ્ટ ક્રિકેટમાંથી સન્યાસ લીધો ત્યારે તેણે પોતાના સંબોધનમાં કોચ રમાકાંત આચરેકરને આ રીતે યાદ કરેલા :


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "1931થી લઈને આજ સુધી કાશ્મીરીઓ સરહદ પર શહીદ થઈ રહ્યા છે. જે અંદર રહે છે તે પણ શહીદ થાય છે અને તેઓ માત્ર આઝાદીના હેતુસર બલિદાન આપી રહ્યા છે."

બીબીસી સાથે વાત કરતી વ્યક્તિ જમ્મુ-કાશ્મીરના એવા વિસ્તારમાં રહે છે, જ્યાંથી બહુ વાતો બહાર આવતી નથી. આ કાશ્મીરનો એ ભાગ છે જેનું પ્રશાસન પાકિસ્તાનના હાથમાં છે. એ વિસ્તારમાં સામાન્ય ભારતીયોમાં પાકિસ્તાને પચાવી પાડેલા કાશ્મીર તરીકે ઓળખાય છે.

પરિસ્થિતિ પર અફસોસ કરતી આ વ્યક્તિની વિનંતિ પર અમે તેમનું નામ લખી રહ્યા નથી.

તેઓ વર્ષ 1990માં ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરથી પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં જતા રહ્યા હતા.

તેઓ કહે છે કે ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં રહેલાં તેમના સંબંધીઓની સુરક્ષાની ચિંતાને કારણે તેઓ પોતાનું નામ જાહેર કરવા માગતા નથી.

તેઓ ત્યાં 'શાંતિથી રહેતાં હોવાનો' દાવો તો કરે છે પણ તેમની વાતમાં પીડા વર્તાઈ આવે છે.

પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીર

ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાંથી ત્યાં ગયેલા રઝિયાના મનમાં પણ આવો અફસોસ છે. અમે તેમનું મૂળ નામ જાહેર કરી શકતા નથી.

તેઓ કહે છે, "શાંતિ છે પણ મુશ્કેલીઓ પણ વધારે છે. ત્યાં (ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીર)માં જવાનું મન તો બહુ થાય છે. પણ કઈ રીતે જવું. જ્યાં સુધી કાશ્મીરનો કોઈ નિર્ણય ન થાય ત્યાં સુધી કઈ રીતે જવું?"

"અહીં અમે સોનું પણ જમતાં હોઈએ (એટલે કે ગમે તેટલી અમીરી હોય) પણ અમારા વતનનું દુઃખ જરૂર છે. અમે વિચારીએ છીએ કે અમારી કબર પણ હોય તો અમારા વતનમાં હોય. વધુ તો હું આપને શું કહું."

જોકે, રઝિયા પણ પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરની સ્થિતિ વિશે બોલતાં ખચકાય છે.

પણ રુહાના ખાનને આવી કોઈ તકલીફ નથી. તેઓ વિદ્યાર્થી છે. અમે તેમનું પણ અસલ નામ જાહેર કરી રહ્યા.

તેઓ કહે છે, "જીવીએ તો છીએ છીએ પણ બહુ મુશ્કેલ સ્થિતિમાં. પાકિસ્તાન સરકાર અમને જે ઍલાઉન્સ આપે છે તેમાં અમારો ગુજારો બહુ મુશ્કેલથી થાય છે અથવા તો કહો કે થઈ જ નથી શકતો."

જમ્મુ અને કાશ્મીર

ભારતનું વિભાજન થયું અને પાકિસ્તાનના અલગ દેશ બન્યો તે પહેલાં જમ્મુ કાશ્મીરમાં ડોગરા રાજ્ય હતું અને તેના રાજા હરિસિંહ હતા.

ઑગસ્ટ 1947માં પાકિસ્તાન બન્યું અને તેના બે મહિના પછી લગભગ 2.06 લાખ વર્ગ કિલોમિટરમાં ફેલાયેલું જમ્મુ-કાશ્મીરનું રાજ્ય પણ વહેંચાઈ ગયું.

ત્યાર બાદ 72 વર્ષોમાં એટલે કે આજ સુધીમાં દુનિયા ઘણી બદલાઈ ગઈ છે.

જમ્મુ-કાશ્મીરની સરહદોમાં પણ પરિવર્તન આવ્યું છે. પરંતુ ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં કાશ્મીર મુદ્દે ભારત અને...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"પાકિસ્તાન અને ભારત અસ્તિત્વમાં આવવાથી કાશ્મીરીઓ સૌથી વધુ હેરાન થયા. ભારતને આઝાદી મળી. પાકિસ્તાનને આઝાદી મળી. વચ્ચે અમે લોકો ફસાઈ ગયા."


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "આખી જિંદગી જમીનવિહોણા રહેલા અમારા માણસોને મરણ બાદ દફનવિધિ માટે પણ થોડી જમીન નસીબ મેળવવામાં મુશ્કેલી પડે છે."

આ શબ્દો છે મહેસાણાના કડી તાલુકાના મેડા-આદરેજ ગામના રહેવાસી દિલાવરભાઈ ડફેરના.

મૃત્યુ પામેલા પોતાનાં સ્વજનની દફનવિધિ માટે આખરે કેમ વલખાં મારવાં પડે છે?

આ પ્રશ્નના જવાબમાં તેઓ કહે છે કે, "અમે રહ્યા ડફેર. અમારી પાસે ન પોતાની જમીન હોય છે, ન પોતાનું મકાન. જ્યાં કામ મળે ત્યાં ગામથી દૂર ઝૂંપડાં બાંધીને રહેવા લાગીએ છીએ."

"અન્ય સમાજના લોકો અમને ગુનેગાર કોમ માને છે, તેથી અમે જ્યાં રહીએ છીએ તે ગામમાં અમને અમારા સ્વજનોના મૃતદેહ દફનાવવા દેતા નથી. ઘણી વાર તો જનાજો ખભે લઈને 12 કલાક ચાલવું પડે છે, કબ્રસ્તાને-કબ્રસ્તાને ભટકવું પડે છે. ત્યારે જઈને કોઈ એક કબ્રસ્તાનમાં દફનવિધિ કરવાની મંજૂરી મળે છે."

ગામની બહાર ઝુંપડાં બાંધીને રહેવા મજબૂર

મહેસાણા જિલ્લાના મેડા-આદરેજ ગામ પાસે આવીને વસેલા દિલાવરભાઈ ગામથી બે કિલોમિટર દૂર કાચું ઝૂંપડું બાંધીને રહે છે.

ખેતમજૂર તરીકે કામ કરતા દિલાવરભાઈ આમ તો છેલ્લાં ચાર વર્ષથી આ જગ્યાએ રહી રહ્યા છે.

તેમ છતાં તેમના મનમાં સતત એ બીક તો રહે જ છે કે, જો આસપાસ કોઈ ગુનાહિત કૃત્ય બનશે તો ગામલોકો અને પોલીસ તેમને આ વસવાટ છોડી દેવાની ફરજ પાડશે અને તેમનાં પૌત્ર-પૌત્રીઓનું ભણતર અધૂરું રહી જશે અને તેઓ ફરીથી ઘરવિહોણા બની જશે.

પોલીસ અને ગામલોકોના આ વર્તનનું કારણ પૂછતાં તેઓ જણાવે છે કે, "અમારી જ્ઞાતિની એટલે કે ડફેર લોકોની જૂની છાપને કારણે આવું થાય છે. પહેલાં તો અમને કોઈ પોતાનાં ગામની આસપાસ ઝૂંપડાં નથી બાંધવા દેતા, જો ક્યાંક અમે ઝૂંપડાં બાંધી લઈએ અને રહેવા લાગીએ તો આસપાસ બનેલા ગમે તે ગુનામાં શંકાની સોય પહેલાં ડફેરની વસતિ પર આવે છે. પછી ભલે તે ચોરીનો ગુનો હોય કે કોઈ બીજો ગુનો."

ડફેર સમાજના આગેવાનોનો આક્ષેપ છે કે દેશને સ્વતંત્રતા મળ્યાનાં આટલાં વર્ષો પછી પણ આ સમુદાયના લોકોના પુનર્વસન અને તેમના મુદ્દાઓની સમાજ અને તંત્રએ અવગણના કરી છે.

જોકે, હાલમાં જ સુરેન્દ્રનગર અને પાટણ જિલ્લાનાં કેટલાંક ગામોમાં ડફેર સમુદાયના લોકોને પ્લૉટ ફાળવવામાં આવ્યા છે.

તેમ છતાં ડફેર સમુદાયના લોકો માટે કાયમી વસવાટની કોઈ વ્યવસ્થા નથી થઈ શકી, એ માટે પણ આ સમાજના અગ્રણી લોકો સરકારની ઇચ્છાશક્તિ ઉપર જ પ્રશ્ન ઉઠાવે છે.

ગુજરાતમાં વિચરતું જીવન ગાળવા મજબૂર ડફેરોની વાસ્તવિક પરિસ્થિતિની પ્રાથમિક માહિતી મેળવ્યા બાદ વાત કરીએ કે આખરે ડફેર લોકો...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"મૃત્યુ બાદ અમારે અમારા સ્વજનનો જનાજો ખભે લઈને દફનવિધિ માટે એક ગામથી બીજે ગામ અને એક કબ્રસ્તાનથી બીજા કબ્રસ્તાન ભટકવું પડે છે."


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "આજે હું સ્થાનિક બૅન્કમાં ગયો અને મને જણાવાયું કે માત્ર બીએસએનએલની સેવા શરૂ કરવામાં આવી છે. હું નિરાશ છું, સરકાર કહે છે કંઈક અને કંઈક બીજું જ કરે છે."

શ્રીનગરના સીડી હૉસ્પિટલમાં આવેલા ઝફર અહમદના આ શબ્દો છે.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં 1 જાન્યુઆરી 2020થી કાશ્મીરમાં તમામ એસએમએસ સેવાઓ શરૂ કરી દેવાશે એવી જાહેરાત તંત્ર દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

ઝફર અહમદ કહે છે, "સરકાર જુઠ્ઠું બોલી. જો એસએમએસની સેવા શરૂ થઈ ગઈ હોત તો મને થોડી રાહત મળી શકી હોત."

"એસએમએસ પણ બંધ છે એટલે અમે માનિસક રીતે રોગી થઈ ચૂક્યા છીએ. મને આશા હતી કે એસએમએસ શરૂ થઈ જશે પણ હકીકતમાં કંઈ જ નથી થયું."

ઇન્ટરનેટ સેવા પણ શરૂ નથી થઈ?

ડૉક્ટર નવીદ કહે છે કે તેમના વિભાગમાં હજી ઇન્ટરનેટ શરૂ થયું નથી.

સરકારના પ્રવક્તા રોહિત કંસલે કહ્યું હતું કે મોબાઇલ એસએમએસ સાથેસાથે સરકારી હૉસ્પિટલોમાં ઇન્ટરનેટ પણ શરૂ કરવામાં આવશે.

આ સેવાઓ 5 ઑગસ્ટ, 2019થી એટલે કે જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી આર્ટિકલ 370ના વિશેષાધિકાર હઠાવ્યા એ પછીથી બંધ છે.

આ પછી સરકારે સૌથી પહેલાં લૅન્ડલાઇન ફોન સેવા શરૂ કરી હતી અને એ પછી પોસ્ટપેડ મોબાઇલની સેવા શરૂ કરવામાં આવી હતી.

સીડી હૉસ્પિટલના ચેસ્ટ વિભાગના અધ્યક્ષ ડૉક્ટર નવીદ કહે છે કે ઇન્ટરનેટ બંધ હોવાથી ઘણી બધી એકૅડેમિક અને પ્રશાસનિક સમસ્યાઓ સર્જાઈ શકે છે.

તેમણે બીબીસીને કહ્યું, "એમાં કોઈ શંકા નથી કે 5 ઑગસ્ટથી અમે કોઈને કોઈ રીતે હૉસ્પિટલનું સામાન્ય કામકાજ ચાલુ રાખ્યું છે."

"જોકે ઇન્ટરનેટ ઘણી મહત્ત્વની ભૂમિકા અદા કરે છે. ઇન્ટરનેટ ન હોવાથી એકૅડમિક અને પ્રશાસનિક કામકાજ પર અસર થાય છે. ઇન્ટરનેટ થકી આપણે ઑનલાઇન દવાઓ ખરીદીએ છીએ."

તેઓ કહે છે, "હવે સરકારે સરકારી હૉસ્પિટલોમાં બ્રૉડબૅન્ડ ઇન્ટરનેટ ફરી શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે. જોકે હજી મારી ફૅકલ્ટીમાં શરૂ થયું નથી."

"ઇન્ટરનેટ પૂર્વવત્ કરવા માટે અમે અમારી સંખ્યા જણાવી હતી. હજી સુધી અમારી હૉસ્પિટલમાં ઇન્ટરનેટ નથી. મને આશા છે કે તે પૂર્વવત્ થઈ જશે."

અન્ય એક જિયોના ગ્રાહક પરવેઝ અહમદ કહે છે કે તેમને એસએમએસ મળી પણ નથી રહ્યા અને જઈ પણ નથી રહ્યા અને તેમણે સરકારની જાહેરાતને મજાક ગણાવી હતી.

તેઓ કહે છે, "આ કેવી સરકાર છે? સરકાર માત્ર જુઠ્ઠું બોલે છે, જો તેમણે દરેક માટે એસએમએસ શરૂ કર્યા હોત તો દરેકને ખબર પડી ગઈ હોત કે એસએમએસ પૂર્વવત્ થઈ ગયા છે."

"સરકારે કહ્યું હતું કે હૉસ્પિટલમાં ઇન્ટરનેટ શરૂ કરાશે પણ ક્યાં છે ઇન્ટરનેટ. હું સરકારી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"સરકારે ગઈ કાલે જાહેરાત કરી હતી પણ અડધી રાત સુધી મને જિયોના મારા નંબર પર કોઈ જ એસએમએસ મળ્યો નથી. મેં વિચાર્યું હતું કે એસએમએસથી મને નવા વર્ષની શુભેચ્છાઓ મળશે, પણ એવું ન થયું"


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "આતંકવાદીઓને બિરયાની પિરસવાની જગ્યાએ બુલેટ (બંદૂકની ગોળી) ખવડાવવી જોઈએ."

"શાહીનબાગના લોકો ઘરમાં ઘૂસીને તમારી વહુઓ-દીકરીઓ પર બળાત્કાર કરશે."

"અરવિંદ કેજરીવાલ આતંકવાદી છે."

આ સામાન્ય વાક્યો નથી પરંતુ દિલ્હીની ચૂંટણીમાં સાંપ્રદાયિક ધ્રુવીકરણ માટે કરાયેલાં અનેક પ્રયત્નોનાં ઉદાહરણ હતાં.

આમ તો દેશમાં સ્મશાન-કબ્રસ્તાન જેવો ચૂંટણીપ્રચાર યુપીમાં જોઈ ચૂક્યા છે, પરંતુ દિલ્હી ચૂંટણીમાં ધ્રુવીકરણના પ્રયત્નો કરવા માટે યાદગાર ચૂંટણીમાંથી એક ચૂંટણી માનવામાં આવશે.

ભડકાઉ ભાષણો એવાં રહ્યાં કે પાર્ટીના સ્ટાર પ્રચારકોને ચૂંટણીપંચે કૅમ્પેન કરવાથી રોકી દીધા.

શું દિલ્હી ચૂંટણીમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીની પાસે બીજા મુદ્દા ન હતા?

આ કહેવું પણ ખોટું છે. વડા પ્રધાન મોદીએ દેશના વિકાસની વાતો દોહરાવી અને કેજરીવાલ સરકારને "કેન્દ્ર સરકારની સારી સ્કીમને લાગુ કરવામાં અડચણ ઊભી કરવા" માટે જવાબદાર ઠેરવી.

તેમણે કેજરીવાલને મોહલ્લા ક્લિનિકના પ્રભાવને ઓછો કરવા વારંવાર કહ્યું કે દિલ્હી સરકારે આયુષ્યમાન ભારત સ્કીમને લાગુ નથી કરી.

પરંતુ મોટા પ્રમાણમાં નાની-નાની સભાઓનું આયોજન કરીને પ્રવેશ વર્મા અને અનુરાગ ઠાકુર જેવા નેતાઓએ શાહીનબાગ, દેશદ્રોહ, પાકિસ્તાન અને આતંકવાદની વાત કરતા રહ્યા.

અમિત શાહ અને અનેક મોટા નેતાઓએ ભારતની સરહદોને મજબૂત અને દેશને 'દુશ્મનોની પહોંચથી બહાર' બતાવી.

તેમણે વારંવાર યાદ અપાવ્યું કે ભારતે કેવી રીતે પાકિસ્તાનની ખરાબ હાલત કરી લીધી છે અને હવે તે ડરથી કાંપી રહ્યું છે.

નિષ્ફળ રહ્યા ધ્રુવીકરણના પ્રયત્ન

વાત રોજગારી, પીવાનું સાફ પાણી, સારા રસ્તાઓ અને મૂળભૂત સુવિધાઓમાં પ્રાથમિક પરિવર્તન લાવવાની પણ થઈ. વધારે વિદેશી રોકાણ, ગરીબો માટે ઘર અને તેમના બાળકોને સારું શિક્ષણ આપવાની પણ વાત થઈ.

પરંતુ આ બધાની વચ્ચે કેટલાક મુદ્દે સવાર-સાંજની ચાની જેમ લગભગ દરેક ચૂંટણીસભાનાં ભાષણોમાં તરી રહેલા તે તમામ મામલા ધ્રુવીકરણને ઊંડા કરવાના પ્રયત્નથી જ કરવામાં આવી રહ્યા હતા.

કોણ કેટલું ભારતીય છે, કોની અંદર રાષ્ટ્રવાદની ભાવના વધારે છે અને કોનામાં કેટલો દમ છે, જે નાગરિક્તા કાયદાનો વિરોધ કરી રહ્યા હતા તે ઇચ્છતા ન હતા કે પડોશી દેશોમાં યાતનાઓ ભોગવી રહેલાં અલ્પસંખ્યકોને નાગરિકતા મળે.

વારંવાર બાંગ્લાદેશના ઘૂસણખોર અને રોહિંગ્યા મુસ્લિમોની વાત થઈ અને ભાજપ સાથે જોડાયેલા નેતા સતત કહી રહ્યા છે કે ભારતમાં કેવી રીતે બાંગ્લાદેશી ઘૂસણખોરો ઘૂસી આવ્યા છે અને કેન્દ્ર સરકાર...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"દેશ કે ગદ્દારો કો "ગોલી મારો સા*** કો."


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "એ મહોબ્બત તેરે અંજામ પે રોના આયા..." જેવી મશહૂર ગઝલો સિવાય પણ બેગમ અખ્તરના સંગીતમય વારસાનાં બીજાં અનેક પાસાં છે.

આ પરીકથાની શરૂઆત બેગમ અખ્તરે ત્રીસના દાયકામાં કોલકાતામાં સ્ટેજ પર પહેલીવાર પોતાનું ગાયન પ્રસ્તુત કર્યું ત્યારે થઈ હતી.

એ કાર્યક્રમનું આયોજન બિહારના ધરતીકંપગ્રસ્તોની મદદ માટે કરવામાં આવ્યું હતું. એ દિવસોમાં બેગમ અખ્તરને જેમણે સાંભળ્યાં હતાં એ શ્રોતાઓમાં ભારતનાં કોકિલા સરોજિની નાયડુ પણ હતાં.

સરોજિની ગાયનથી એટલાં તો પ્રભાવિત થયાં કે તેમણે બેકસ્ટેજમાં જઈને બેગમ અખ્તરને અભિનંદન આપ્યાં અને પછી તેમને ખાદીની એક સાડી ભેટસ્વરૂપે મોકલાવી હતી.

પાંચ ફૂટ, ત્રણ ઈંચ ઊંચાં બેગમ અખ્તર હાઈ હીલનાં ચપ્પલ પહેરવાનાં એટલાં શોખીન હતાં કે ઘરમાં પણ ઊંચી એડીનાં ચપ્પલ પહેરતાં હતાં.

ઘરમાં તેઓ પુરુષોની માફક લુંગી, કુર્તા અને મૅચિંગ દુપટ્ટો પહેરતાં હતાં.

બેગમનાં શિષ્યા શાંતિ હીરાનંદ કહે છે કે રમઝાનમાં બેગમ આઠ-નવ રોજા જ પાળી શકતાં હતાં, કારણ કે તેઓ સિગારેટ વિના રહી શકતાં ન હતાં.

ઈફતારનો સમય થતાંની સાથે જ તેઓ ઊભાં-ઊભાં નમાજ પઢતાં હતાં. એક કપ ચા પીને તરત જ સિગારેટ સળગાવતાં હતાં. બે સિગારેટ પીધા પછી આરામથી બેસીને તેઓ નમાજ અદા કરતાં હતાં.

બેગમ અખ્તરને નજીકથી ઓળખતા પ્રોફેસર સલીમ કિદવઈના જણાવ્યા મુજબ, એકવાર બેગમે તેમને પૂછ્યું હતું કે 'તમે સિગારેટ પીઓ છો? ' તેના જવાબમાં પ્રોફેસર સલીમે કહ્યું હતું કે 'જી હા, પણ તમારી સામે નહીં પીઉં.'

પ્રોફેસર સલીમે કહ્યું હતું કે એકવાર તેઓ મારા પિતાની ખબર કાઢવા માટે હૉસ્પિટલમાં આવ્યાં હતાં. મારા પિતા ઇન્ટેન્સિવ કૅર યુનિટમાં હતા. બેગમ મારા પિતા માટે ફળોનું એક મોટું બાસ્કેટ લાવ્યાં હતાં અને તેમાં ફળોની વચ્ચે સિગારેટના ચાર પૅકેટ પણ રાખવામાં આવ્યાં હતાં.'

'તેમણે મને ધીમેથી કહ્યું, ફળ તમારા પિતા માટે અને સિગારેટ તમારા માટે. હૉસ્પિટલમાં તમને સિગારેટ પીવા નહીં મળતી હોય.'

અલ્લાહ મિયાં સાથે લડાઈ

બેગમ અખ્તરને ભોજન બનાવવાનો જબરદસ્ત શોખ હતો. બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે બેગમ અખ્તર નમૂનેદાર રજાઈ બનાવતાં હતાં. લખનૌથી સંખ્યાબંધ લોકો બાંધણી માટે રજાઈ બેગમ અખ્તરને મોકલતા હતા.

બેગમ વારંવાર કહેતાં હતાં કે ભગવાન સાથે તેમને અંગત સંબંધ છે. તેમના દિમાગમાં સનક આવતી ત્યારે તેઓ સતત અનેક દિવસો સુધી કુરાન વાંચતાં, પણ ઘણી વખત એવું બનતું કે તેઓ કુરાન શરીફને બાજુ પર રાખી દેતાં હતાં.

'અમ્મી શું થયું?' એવો સવાલ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

બેગમ અખ્તરને ગઝલોની મલ્લિકા કહેવામાં આવતાં હતાં. તેઓ જીવતાં હોત તો અત્યારે તેમની ઉંમર 100 વર્ષથી વધુ હોત.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "એક બાજું વરસાદ વરસી રહ્યો હતો. ઘરમાં વીજળી નહોતી. બહાર કોરોના વાઇરસનો ભય છે ને એવામાં ભૂકંપ આવ્યો. અડધો કલાક થઈ ગયો તો પણ હજુ બધા જ બહાર જ ઊભા છે. માહોલ એટલો બિહામણો છે કે હજુ પણ ઘરની અંદર જવા માટે કોઈ તૈયાર નથી."

ઉપરના શબ્દો જાહ્વવીબહેન જાડેજાના છે. ગાંધીધામમાં રહેતાં જાહ્નવીબહેને બીબીસી ગુજરાતીના સહયોગી પ્રશાંત ગુપ્તા સાથેની વાતચીતમાં કચ્છમાં આવેલા ભૂકંપે કઈ રીતે વર્ષ 2001ના ભૂકંપની યાદ અપાવી દીધી એની વાત કરી હતી.

જાહ્વવીબહેન જેવો જ અનુભવ ગાંધીધામમાં રહેતા અનિલ વર્માએ પણ કર્યો.

'બાળકોને હાક પાડવાનું પણ ભૂલી ગયા'

વર્માએ પ્રશાંત ગુપ્તાને જણાવ્યું, "અમે બહુ જ ગભરાઈ ગયા હતા. ભયના માર્યા એવા બહાર નીકળ્યા હતા કે બાળકોને હાક પાડવાનું પણ ભૂલી ગયા હતા. બસ એક જ અવાજ નીકળ્યો હતો કે બચો…બચો…ભૂકંપનો જૂનો ઝટકો અમને યાદ છે."

"2001નો ભૂકંપ અમે જોયો છે. અમારી અંદર હજુ પણ ગભરાટ છે. કારણ કે અમે એ દુ:ખ જોયું છે."

ગુજરાતમાં રવિવારે સાંજે 8.13 વાગ્યે ભૂકંપના આંચકા નોધાયા છે.  કચ્છ, ભાવનગર, રાજકોટ, સુરેન્દ્રનગર, પોરબંદર સહિતના વિસ્તારોમાં લોકોએ આંચકા અનુભવ્યા છે.

સમાચાર સંસ્થા એએનઆઈ અનુસાર રાજ્યમાં 5.5 મૅગ્નિટ્યુડનો ભૂકંપ નોંધાયો છે અને કચ્છના ભચાઉ નજીક ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ નોંધાયું છે.

મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાના અધિકારીઓએ સાથે વાત કરીને પરિસ્થિતિનો તાગ મેળવ્યો છે. તો ઉપ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલે હજુ સુધી જાનમાલનું કોઈ નુકસાન ન થયું હોવાની જાણકારી આપી છે.

પ્રશાંત ગુપ્તા જણાવે છે, "કચ્છમાં અત્યારે વરસાદ ચાલુ છે. ભારે પવન ફૂંકાઈ રહ્યો છે અને કેટલાય વિસ્તારોમાં વીજળી ડૂલ થઈ ગઈ છે. આવી સ્થિતિમાં આવેલા ભૂકંપે પગલે લોકો ભહુ ડરી ગયા હતા અને ઘરોની બહાર નીકળી ગયા હતા."

ગુપ્તાએ આ મામલે સ્થાનિક અધિકારીઓ સાથે વાત કરવા પ્રયાસ કર્યો પણ સંપર્ક સાધી શકાયો નહોતો.  જોકે, જાનમાલનના નુકસાનના કોઈ સમાચાર ન હોવાનું તેમણે જણાવ્યું છે.

2001નો ભૂકંપ

કચ્છમાં 26 જાન્યુઆરી 2001ના રોજ રિક્ટર સ્કેલ પર 7.7ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો અને ભચાઉમાં એનું કેન્દ્રબિંદુ હતું.

કચ્છનો ભૂકંપ ભારતની તાજેતરની સ્મૃતિનો સૌથી ભયાનક ભૂકંપ હતો, જેમાં 20 હજારથી વધુ લોકો માર્યા ગયા હતા અને લગભગ દસ લાખ લોકો બેઘર બની ગયા હતા.

આ ભૂકંપમાં ભૂજ સહિત કચ્છનાં કેટલાંય શહેરોમાં ભારે વિશાન વેરાયો હતો. તો 8000થી વધુ ગામડાંમાં મોટા પાયે નકુસાન...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"અમે બહુ ડરી ગયાં હતાં. અમને 2001ના ભૂકંપની યાદ આવી ગઈ.  એવું લાગ્યું કે એ જ માહોલ ફરીથી સર્જાઈ ગયો છે. નાના બાળકો સહિત આખી સૉસાયટીના લોકો બહાર દોડી આવ્યાં હતાં. એવું લાગ્યું કે 2020નું આ વર્ષ શું કરી જશે?"


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "એક સ્થાનિક હૉસ્પિટલમાં પર્વતો પરથી લવાયેલા સૈનિકો માટે રક્તદાન કરવા આવેલા ડઝનબંધ લોકોને પણ મેં જોયા."

ગુલ શેર (બદલાવાયેલું નામ)ની ઉંમર આશરે પચાસેક વર્ષ હશે પરંતુ એમનું મન આજે પણ કારગિલ યુદ્ધની યાદોથી ભરેલું છે.

21 વર્ષ પહેલાં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે લડાયેલા એ યુદ્ધમાં ઘાયલ થયેલા અને મૃત્યુ પામેલા સૈનિકોને યાદ કરતા ગુલ શેર આજે પણ અફસોસ અને દુઃખમાં સરી પડે છે.

બીબીસીએ આ તથ્યોની પુષ્ટિ નથી કરી.

એપ્રિલ 1999માં કારગિલ પાસે નિયંત્રણ રેખા નજીક પહેરો ભરી રહેલા ભારતીય સૈનિકો પર ઊંચાઈ પરથી ગોળીબાર કરાયો હતો.

થોડા દિવસો બાદ ભારતીય સૈન્યને માલુમ પડ્યું કે કપરા હવામાનને લીધે નિયંત્રણ રેખા પર આવેલી જે ચોકીઓ તેમણે ખાલી કરી હતી એ હવે પાકિસ્તાની હથિયારબંધ લોકોના કબજા હેઠળ છે.

ભારતીય સૈન્યના અધિકારીઓને બાદમાં એવી પણ જાણ થઈ કે એ ચોકીઓ પર કબજો જમાવનારા મોટા ભાગના લોકો પાકિસ્તાની સૈન્યની નૉર્ધન લાઇટ ઇન્ફન્ટ્રીના તાલીમબદ્ધ સૈનિકો હતા.

વળતા જવાબમાં ભારતની સરકારે તેમને ત્યાંથી હઠાવવા માટે સૈન્ય અભિયાન આરંભ્યું, જે આશરે ત્રણ મહિના સુધી ચાલ્યું.

કારગિલનું યુદ્ધ લડાયું એ વખતે ગુલ શેર પાકિસ્તાની સેનામાં એક સક્રિય કાર્યકર તરીકે સામેલ હતા.

તેમના પૂર્વજો સદીઓ પહેલાં શ્રીનગરથી ગિલગિટ જતા રહ્યા હતા પરંતુ તેમના મતે કાશ્મીરની ખીણ સાથે હજુ પણ તેમને ગાઢ સંબંધ છે.

ગુલ શેર કહે છે, "એ દિવસે મેં નિર્ણય કર્યો કે હું લોકોને અમારી સાથે જોડવા અને ભારત વિરુદ્ધ સૈન્યની મદદ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરીશ."

ગુલ શેરે વર્ષ 1987-88 દરમિયાન પાકિસ્તાની આર્મી પાસેથી સૈન્યતાલીમ મેળવી હતી.

બાદમાં તેઓ પાકિસ્તાની સૈન્યની 'સેકન્ડ લાઇન ઑફ ડિફેન્સ' ગણાતી 'મુજાહિદ રેજિમૅન્ટ'માં જોડાયા.

આ રેજિમૅન્ટને યુદ્ધ દરમિયાન સૈન્યની મદદ કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી હતી.

જોકે, પાંચ વર્ષ બાદ સ્વાસ્થ્યનું કારણ આગળ ધરી તેમણે સૈન્યમાંથી નિવૃત્તિ લઈ લીધી હતી.

ગુલ શેરે નિવૃત્તિ તો લઈ લીધી પણ એમના જણાવ્યા અનુસાર સૈન્યમાં જોડાવાનો તેમનો ઉદ્દેશ કંઈક અલગ જ હતો.

ગુલ શેર કહે છે કે જ્યારે કારગિલ યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું તો તેમણે એ આશાએ પાકિસ્તાની સૈન્યનો સાથ આપ્યો હતો કે જો પાકિસ્તાન યુદ્ધ જીતી જશે તો શ્રીનગરને ભારતના કબજામાં મુક્ત કરાવી શકાશે.

તેઓ જણાવે છે, "યુદ્ધ વખતે હું સ્કર્દુથી સો કિલોમિટર દૂર ખપલુના એક બૅસકૅમ્પમાં જતો હતો. તાલીમ પ્રાપ્ત સામાન્ય લોકો પણ મોટી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"1999ના મે માસની વાત છે. હું ગિલગિટના દક્ષિણ-પૂર્વમાં આવેલા જગલોટ ગામમાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો ત્યારે મેં કેટલાક લોકોને કારાકોરમ રાજમાર્ગ પર ભેગા થઈ પાકિસ્તાની સૈન્યના પક્ષે નારેબાજી કરતા સાંભળ્યા."


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "ઑક્ટોબરના આખરી સપ્તાહમાં સિસ્ટર્સે દાર્જિલિંગ છોડી દીધું. તેઓ મોપૂના જનરલના મહેલમાં રહેવાં માટે આવ્યાં હતાં જેમને કૉન્વેટ ઑફ સેન્ટ ફેઇથ નામથી ઓળખવામાં આવતા હતા."

રુમર ગૉડેનની નવલકથા 'બ્લૅક નાર્સિસસ'ની શરૂઆતમાં એવું કંઈ જ નથી જેનાથી લાગે કે આના પર બનેલી ફિલ્મને સેન્સર કરવામાં આવી હશે અથવા પ્રતિબંધ લગાવાયો હશે અને વિશ્વના મહાન ડાયરેક્ટરમાંથી એક માર્ટિન સ્કૉર્સેસે તેને 'એક કામુક ફિલ્મ' માની હશે.

એ ફિલ્મને અંગ્રેજ ડાયરેક્ટર માઇકલ પૉવેલ અને હંગેરીમાં જન્મેલા લેખક-નિર્માતા એમરિક પ્રેસબર્ગરે બનાવી હતી.

આ જોડીએ ઘણી સફળ અને પ્રભાવી ફિલ્મ બનાવી છે જેમાં 'બ્લૅક નાર્સિસસ'ને સૌથી વધુ પસંદ કરવામાં આવી છે. એ જ કહાણી હવે ટીવી પર બતાવવામાં આવી રહી છે જેને બીબીસી અને એફએક્સ પ્રોડક્શન મળીને બનાવી રહ્યા છે. તેમાં જેમા આર્ટર્ટન અને આઇસ્લિંગ ફ્રેંકોસીએ કામ કર્યું છે.

'બ્લૅક નાર્સિસસ' એ ગૉડેનનું ત્રીજી પુસ્તક હતું અને પહેલી વાર બેસ્ટસેલર બન્યું હતું. વિવેચકો તેને સુંદર, સૂક્ષ્મ અને તાજગીસભર ગણાવ્યું હતું. હવે ત્રણ ભાગોમાં બનેલા ટીવી સંસ્કરણનાં લેખિકા અમાંડા કોએનું કહેવું છે કે તેઓ તેને 'ધ શાઇનિંગ વિથ નન્સ' સમજે છે.

90 વર્ષની વયે ગૉડેનનું 1998માં નિધન થઈ ગયું હતું. તેઓ ઇંગ્લેન્ડમાં જન્મ્યા હતા પરંતુ બાળપણનો મોટો ભાગ તેમણે ભારતમાં વિતાવ્યો હતો. તેમના પિતા અહીં એક સ્ટીમર કંપનીમાં વ્યવસ્થાપન કરતા હતા. ગૉડેને 60થી વધુ પુસ્તકો લખ્યા છે જેમાંથી ઘણા પુસ્તકો પર ફિલ્મો બની છે.

'બ્લૅક નાર્સિસસ' ગૉડેનનું સૌથી પ્રખ્યાત પુસ્તક છે. તેનું એક કારણ તેના પર 1947માં બનેલી ફિલ્મની લોકપ્રિયતા છે.

પહાડી મહેલમાં કૅથલિક નનો

આ એંગ્લો-કૅથલિક નનોની કહાણી છે જેમને દૂર હિમાલય પર 8 હજાર ફૂટની ઊંચાઈ પર બનેલા મહેલમાં મોકલવામાં આવ્યાં હતાં.

તેમને સ્થાનિક દેશી લોકો માટે એક સ્કૂલ અને દવાખાનું ખોલવા માટે કહેવાયું હતું પછી ભલે સ્થાનિકો ઇચ્છતા હોય કે ન ઇચ્છતા હોય.

યુવા પરંતુ ઓછા અનુભવી સિસ્ટર ક્લોડગને આ મિશનના પ્રમુખ બનાવાયાં હતાં. તમામ નનોમાં સિસ્ટર રૂથને સંભાળવાં સૌથી મુશ્કેલ હતું.

આ મહેલ એક ઊંડી ખીણના કિનારે બનેલો હતો. ત્યાં ઝડપી પવનો પણ ફૂંકાતા હતા. સ્થાનિક લોકો આ મહેલને મહિલાઓનાં ઘર તરીકે ઓળખતા હતા, કેમ કે ત્યાં એ પહેલાંના ત્યાંના રાજાએ પોતાનું હરમ રાખ્યું હતું. ત્યાં કેટલીક આત્માઓ ભટકતી હતી.

આ મહેલમાં રહેતાં રહેતાં નનો સાંસારિક ઇચ્છાઓથી ઘેરાઈ જાય છે....\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

વર્ષ 1939માં લખાયેલી નવલકથા 'બ્લૅક નાર્સિસસ' પર એક ફિલ્મ બની હતી અને વિવાદ થયો હતો. હવે એ જ કહાણી ટીવી પર પણ પ્રસારિત થઈ રહી છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "કચ્છ અત્યારે હજારો પવનચક્કીઓથી ઘેરાઈ ગયું છે, જેમાં પર્યાવરણને લગતા નિયમોનો ભંગ થતો હોવાથી અમારે કાયમી નુકસાન વેઠવું પડશે."

કચ્છના નખત્રાણા તાલુકાના મોરઝર ગામના યુવાન મેહુલદાન સુરતાણિયા આ શબ્દોમાં પીડા વ્યક્ત કરે છે.

આવી જ પીડા ઘણા પર્યાવરણપ્રેમીઓ અને પક્ષીવિદોની પણ છે. એક સમયે કચ્છના રણપ્રદેશ અને સમુદ્રકિનારા સુધી સીમિત પવનચક્કીઓ હવે ધીમે-ધીમે જિલ્લાના દરેક ગામની સીમા સુધી પહોંચી ગઈ છે.

સરકારી જમીનની સાથે ખાનગી જમીનો પર પણ તોતિંગ પવનચક્કીઓ સ્થપાઈ રહી છે, જેના હાઈટૅન્શન કૅબલની જાળ અહીંનો વિકાસ દર્શાવવાની સાથે પર્યાવરણીય જોખમ પણ પેદા કરે છે.

પવનચક્કીઓની સંખ્યા જેમ વધતી જાય છે, તેમ રાષ્ટ્રીય પ્રાણી મોર અને ઢેલનાં મૃત્યુમાં વધારો થયો છે. સત્તાવાર આંકડા પ્રમાણે એક વર્ષમાં લગભગ 18 મોર વીજલાઇનને કારણે માર્યા ગયા છે.

કચ્છમાં 18 જેટલા મોરનાં મૃત્યુ થયા હોવાનો અહેવાલ

પવનચક્કીના વાયર, થાંભલા સાથે અથડાવાથી અને કરંટ લાગવાથી પક્ષીઓ મરી રહ્યાં છે અને છેલ્લાં ચારેક વર્ષથી કચ્છમાં મોરનાં મૃત્યુનું પ્રમાણ વધ્યું છે.

ઑગસ્ટના છેલ્લા સપ્તાહમાં નખત્રાણાના મોરઝર ગામે 'મોર બચાવો અભિયાન'ની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.

આ ગામની આસપાસ એક સમયે મોટી સંખ્યામાં મોર વસવાટ કરતા હતા અને તેના કારણે ગામનું નામ મોરઝર પાડવામાં આવ્યું હોવાનું ગામવાસીઓ કહે છે.

2001ના ભૂકંપ વખતે ખેદાનમેદાન થઈ ગયેલા કચ્છને બેઠું કરવા ગુજરાતના આ જિલ્લામાં મોટા પાયે ઔદ્યોગિકીકરણ શરૂ થયું. જેનો ફાયદો પણ દેખાયો અને હવે તેના પર્યાવરણીય ગેરફાયદા જોવા મળી રહ્યા છે.

જીવંત વીજલાઇનોના કારણે ગ્રેટ ઇન્ડિયન બસ્ટર્ડ, ગીધ અને ઘુવડ પણ મૃત્યુ પામે છે.

કચ્છમાં છેલ્લે 2015માં મોરની સંખ્યાની ગણતરી થઈ હતી. જે મુજબ કચ્છમાં 11,500 જેટલા મોર હતા. એકલા નખત્રાણા વિસ્તારમાં 1,200થી 1,300 મોર હોવાની ધારણા છે.

માનદ્ વાઇલ્ડલાઇફ વૉર્ડન અખિલેશ અંતાણીએ જણાવ્યું કે "વિન્ડમિલ (પવનચક્કી) કંપની સાથે સરકારનો કરાર થાય ત્યારે તેમાં ઘણી શરતો હોય છે, જેમ કે વીજવાયરનું ઇન્સ્યુલેશન કરવું, બર્ડગાર્ડ મૂકવા જેથી પક્ષી તેનાથી ટકરાય નહીં."

"બર્ડગાર્ડ એ એક અરીસા જેવું સાધન છે, જેને પવનચક્કીના થાંભલા પર મૂકવામાં આવે છે. તેનાથી પ્રકાશનું પરાવર્તન થાય છે અને પક્ષી તેનાથી દૂર રહે છે. ઘણી જગ્યાએ આ નિયમનું પાલન થતું નથી."

નખત્રાણા તાલુકામાં રોહા સુમરી વિસ્તારમાં મોર અને ઢેલનાં મૃત્યુ સામાન્ય થઈ ગયાં છે. રોહાની...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"વન્યજીવનના રક્ષણ માટે મને કચ્છ સૌથી સુરક્ષિત લાગતું હતું, પણ હવે બધું ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે. દૈત્યાકાર પવનચક્કીનાં ટર્બાઇનમાં અથડાવાથી કે તેના વીજવાયરનો કરંટ લાગવાથી મોર અને બીજાં પક્ષીઓનાં મૃત્યુના કિસ્સા દરરોજ નોંધાય છે."


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "કોંગ્રેસમાં એવું નથી કે બધાને રાહુલ ગાંધી અને સોનિયા ગાંધી માટે પ્રેમ છે."

જો ચૂંટણી થશે તો પણ તેઓ બહુમતીથી કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ તરીકે ચૂંટાઈ આવશે.

પક્ષના અધ્યક્ષ બન્યા બાદ રાહુલ ગાંધી નહેરુ-ગાંધી પરિવારની પાંચમી પેઢીના સભ્ય હશે, જે ભારતનાં સૌથી જૂના રાજકીય પક્ષનું સુકાન સંભાળશે.

કોંગ્રેસનું પરિવારવાદનું આ માળખું માત્ર રાષ્ટ્રીય સ્તરે જ નહીં, રાજ્ય સ્તરે પણ છે.  ગુજરાતમાં પણ કોંગ્રેસના ત્રણ મુખ્યમંત્રીઓના પુત્રો હાલ પક્ષના રાજ્ય એકમના મુખ્ય નેતાઓ છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

માધવસિંહ સોલંકીના પુત્ર ભરતસિંહ સોલંકી હાલ ગુજરાતના કોંગ્રેસ એકમના પ્રમુખ છે. ચીમનભાઈ પટેલના પુત્ર સિદ્ધાર્થ પટેલ પણ ગુજરાત પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિના પ્રમુખ રહી ચૂક્યા છે.

અમરસિંહ ચૌધરીના પુત્ર ડૉ. તુષાર ચૌધરી પણ કોંગ્રેસના વડપણ હેઠળની યુપીએ સરકારમાં કેંદ્રીય મંત્રી હતા.

પરિવારવાદ કોંગ્રેસની ટીકાનું કારણ?

કોંગ્રેસના વિરોધી પક્ષો માટે પરિવારવાદ એ મહત્ત્વનો મુદ્દો રહે છે. કોંગ્રેસને પણ તેની ટીકાનો સામનો કરવો પડે છે.

આમ છતાં કોંગ્રેસ પક્ષ આ માળખામાંથી બહાર કેમ નથી નીકળી શકતો, તે વિશે વાત કરતા સામાજિક રાજકીય બાબતોના વિશ્લેષક પ્રો. ઘનશ્યામ શાહે કહ્યું, "કોંગ્રેસમાં એવું નથી કે બધાંને રાહુલ ગાંધી અને સોનિયા ગાંધી માટે પ્રેમ છે."

એમણે વધુમાં કહ્યું, "પક્ષમાં પણ બધા એવું નથી માનતા કે એમનામાં દૃષ્ટી છે. પણ બધા એવું ચોક્કસ માને છે કે એ નહીં હોય તો બધા અંદરોઅંદર લડીને પક્ષમાં અનેક ટુકડા કરી નાખશે.”

“મને તો આ જ એકમાત્ર કારણ લાગે છે કે, કોંગ્રેસમાં પરિવારવાદ ચાલે છે."

તેમણે જણાવ્યું "એ પણ શક્ય છે, જ્યારે રાહુલ ગાંધી કે સોનિયા ગાંધી ન હોય તો પક્ષમાં નેતા કોણ બને એ વાત પર લડાઈ થાય.”

‘પરિવાર વિના કોંગ્રેસ તૂટી જાય’

જો આ પરિવારને ત્યાગી દેવામાં આવે તો, કદાચ કોંગ્રેસ જરા તૂટી પણ જાય તો પણ એ કોંગ્રેસ માટે સારું છે

પ્રો. શાહે કહ્યું, “હું વ્યક્તિગત રીતે એવું માનું છું કે, જો આ પરિવારને ત્યાગી દેવામાં આવે તો, કદાચ કોંગ્રેસ જરા તૂટી પણ જાય. છતાંય એ કોંગ્રેસ માટે સારું છે."

"કોંગ્રેસ માટે કે સમાજની કોઈપણ સંસ્થામાં આવી મુશ્કેલીઓ આવે અને તેનાથી ડરીને તમે ભાગો તો તમારો વિકાસ નથી થઈ શકતો.

“હાલ કોંગ્રેસમાં બધા અત્યારે જે થઈ રહ્યું છે, તે કોંગ્રેસને માત્ર જાળવી રાખવા માટે છે, તેના વિકાસ માટે નથી.”

પ્રો. શાહે કહ્યું, "હાલમાં રાહુલને પક્ષનું સૂકાન...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ પદની ચૂંટણી માટે સોમવારે રાહુલ ગાંધીએ પક્ષની પ્રક્રિયા પ્રમાણે ફોર્મ ભર્યું હતું. હવે તેમની સામે જો કોઈ ચૂંટણીમાં ફોર્મ નહીં ભરે, તો રાહુલ બિનહરિફ વિજેતા બનીને પક્ષના સર્વેસર્વા બનશે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "કૌરવોની જેમ ભાજપ અને આરએસએસનું કામ પણ સત્તા માટે લડવાનું છે, પાંડવોની જેમ કોંગ્રેસ સત્ય માટે લડી રહી છે."

કોંગ્રેસનાં 84માં મહાઅઘિવેશનમાં રાહુલ ગાંધીએ રાજનૈતિક જંગને મહાભારત કાળ સાથે કંઈક આ રીતે જોડ્યો હતો.

પછી શું, ભાજપ તરફથી પલટવાર થવાનો જ હતો. નિર્મલા સીતારમણે વળતો પ્રહાર કરતાં કહ્યું કે જે લોકો રામનું અસ્તિત્વ સ્વીકાર નથી કરતા, તેઓ ખુદને પાંડવોનાં રૂપમાં રજૂ કરી રહ્યા છે.

રાહુલને કેમ મહાભારત યાદ આવ્યું?

પરંતુ સવાલ એ છે કે રાહુલ ગાંધીએ મહાભારતનો ઉલ્લેખ કેમ કર્યો? શું તેનું કોઈ ખાસ કારણ છે કે પછી તે પોતાના માટે સકારાત્મક અને ભાજપ માટે નકારાત્મક જુમલો શોધતા હતા.

વરિષ્ઠ પત્રકાર નીરજા ચૌધરીએ બીબીસીને કહ્યું કે રાહુલ ગાંધીએ જે ઉદાહરણ આપ્યું તે પણ હિંદુ પૌરાણિક કથાનું જ છે. તેમણે મંદિરનો ઉલ્લેખ પણ કર્યો. એમ પણ કહ્યું કે તેમને કહેવામાં આવ્યું હતું કે ભગવાન દરેક જગ્યાએ છે.

તેમણે કહ્યું, "સોનિયા ગાંધીએ પણ કહ્યું કે અમને મુસ્લિમ પાર્ટીના રૂપમાં રજૂ કરવામાં આવે છે. મને લાગે છે કે કૌરવો-પાંડવોવાળો કિસ્સો પણ આ રણનીતિનો જ એક ભાગ છે."

બંને રાજકીય પક્ષોની પોતપોતાની દલીલો છે. પરંતુ મહાભારતનો ઉલ્લેખ થતાંની સાથે જ બધાના મનમાં એક સવાલ આવ્યો કે રાહુલ ગાંધી વર્તમાન રાજકીય મહાભારતમાં પાંડવ દેખાવા માગે છે તો શું તે શક્ય છે ખરું?

એવી કઈ ચીજ છે જે રાહુલ ગાંધીને પાંડવો, કૌરવો કે મહાભારત કાળનાં બીજાં પાત્રો શીખવી શકે છે.

સકારાત્મક રાજનીતિ

મહાભારતે શીખવાડ્યું છે કે કોઈને જળમૂળથી ઉખેડી નાખવાની ઇચ્છા જ પોતાના માટે ખતરો બની શકે છે. કૌરવોએ આવું જ ઇચ્છ્યું અને તેમના હાલ શું થયા. રાહુલ ગાંધી અને કોંગ્રેસે જલદી જ આમાંથી શીખી લેવું જોઈએ. ભૂતકાળમાં પણ તેઓ આનું નુકસાન ઉઠાવી ચૂક્યા છે.

પહેલાં ગુજરાત અને પછી લોકસભાની ચૂંટણીમાં સોનિયા ગાંધી અને કોંગ્રેસના બીજા નેતાઓએ નરેન્દ્ર મોદી પર વ્યક્તિગત હુમલાઓ કર્યા હતા. તેનો ફાયદો થવાને બદલે તેમને નુકસાન થયું.

એવામાં વ્યક્તિ આધારિત નકારાત્મક રાજનીતિથી વધારે સારું એ હશે કે રાહુલ ગાંધી ભાજપ સરકારની નિષ્ફળતાઓને રેખાંકિત કરે, પરંતુ સાથે એ પણ બતાવે કે તેમની પાસે પરિસ્થિતિ બદલવા માટે અન્ય કયા વિકલ્પો છે.

યે દોસ્તી હમ નહીં તોડેંગે

મહાભારતમાં કૃષ્ણ-અર્જુન હોય કે પછી દુર્યોધન-કર્ણ, મિત્રતાનાં ઉત્તમ ઉદાહરણો મળતાં રહ્યાં છે.

આવી જ રીતે કોંગ્રેસ અને રાહુલ ગાંધીએ પણ મિત્રતાનું મહત્ત્વ સમજવું...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"હજારો વર્ષો પહેલાં કુરુક્ષેત્રની લડાઈ લડવામાં આવી હતી. કૌરવો શક્તિશાળી અને અહંકારી હતા. પાંડવો નમ્ર હતા. સત્ય માટે લડ્યા હતા."


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "ગરબામાં ભાગ લેવાનો મને ખૂબ જ શોખ છે. મને પણ મન થાય છે કે હું સુંદર ચણિયા-ચોળી પહેરીને મારી બહેનપણીઓ સાથે દાંડિયા રમવા જઉં, પણ હું જઈ શકતી નથી."

"સમસ્યા એ છે મારા પિતા ધર્મના નામે મને નવરાત્રીમાં ભાગ લેવા દેતા નથી. આ માત્ર મારી જ નહીં સમાજની અનેક છોકરીઓની પીડા છે અને સમાજ અમારા જેવી છોકરીઓને પોતાના માટે અવાજ ઉઠાવવા દેતો નથી. એટલે અમારે ચૂપચાપ ઘરે બેસીને લોકોની વાત માની લેવી પડે છે."

આ શબ્દો છે ગુજરાતના જસદણ ગામમાં રહેતાં રેશ્મા કથિરીના,  અને મુદ્દો છે ગરબામાં ભાગ લેવાનો.

આજે ગુજરાત સહિત દેશ જ નહીં, દુનિયાના કેટલાક ખૂણામાં પણ નવરાત્રીની ધૂમ જોવા મળી રહી છે.

હિંદુઓ દ્વારા દેવીઓની આરાધના માટે નવરાત્રી ઉજવવામાં આવે છે. અનેક મુસ્લિમ પરિવારો તેમાં ઉત્સાહભેર ભાગ લે છે, પરંતુ કેટલાક પરિવારો આ તહેવારમાં ભાગ લેવાથી દૂર રહે છે.

બીજી તરફ, પોતાની બહેનપણીઓને ગરબા ગાતા જોઈને ઘણી મુસ્લિમ છોકરીઓને પણ ગરબામાં ભાગ લેવાનું મન થાય છે, પણ પરિવાર અને સમાજના દબાણના કારણે તેમણે પોતાનું મન મારી બેસી રહેવું પડે છે.

આવી જ કેટલીક છોકરીઓ સાથે બીબીસી ગુજરાતીએ વાતચીત કરી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પોતાની વાત સમજાવતાં રેશ્મા કહે છે, "અમારા સમાજમાં ઘણી એવી છોકરીઓ છે કે જેઓ અસહાય છે. પોતાને ધર્મના આગેવાન ગણાવતા લોકો અમારાં જેવી છોકરીઓની નાની એવી ખુશી માટે પણ કોઈ પગલાં લેતાં નથી."

"તેઓ માત્ર સારા અને ખરાબ વચ્ચેનો ખોટો તફાવત સમજાવે છે. જો તેમની વાત માનવામાં ન આવે તો, માત્ર એક કામ કરે છે. ફતવો કાઢી દે છે. હું જાણવા માગું છું કે સમસ્યા શું છે? શું હું ગરબા ગાવા જઉં તે  ખરાબ વસ્તુ છે?"

"સમય બદલાઈ રહ્યો છે. સમાજનો પણ શિક્ષણ સહિત દરેક ક્ષેત્રે વિકાસ થઈ રહ્યો છે. પણ સમાજમાં હજુ પણ કેટલાક લોકો છે જેઓ જૂના જમાનાની રૂઢિચુસ્ત વિચારધારા સાથે જ ચાલી રહ્યા છે. જેના કારણે અમારા જેવી છોકરીઓ પીડાઈ રહી છે."

"મારા જેવી જ ઘણી મારી બહેનપણીઓ પણ છે કે જે વર્ષોથી આ પ્રકારની નાની-નાની ખુશીઓ માટે સવાલ કરી રહી છે, પણ હજુ સુધી તેમને કોઈ જવાબ મળ્યો નથી કે જેની મદદથી તેઓ પોતાના જીવનમાં પોતાની મરજીથી કંઈ કરી શકે."

'મુસ્લિમના ઇમાન પર ખતરો'

જ્યારે આ મામલે મુસ્લિમ સમાજના મૌલાના (ધાર્મિક ગુરૂ) સાજીદ મેમણ સાથે વાત કરવામાં આવી તો તેમણે જણાવ્યું કે ગરબામાં જવું એ ઇસ્લામની ધર્મ વિરુદ્ધ છે.

સાજીદ મેમણ જણાવે છે, "ગરબા ગાવા એ હિંદુ દેવીની પૂજા કરવા સમાન છે અને તેનાથી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"હું ગરબા રમવા ઇચ્છું છું, તો તે મારી ખુશી માટે છે, તેનાથી હું કંઈ ધર્મપરિવર્તન તો નથી કરી બેસવાની ને!"


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "ઘરેથી કામ કરવાનું મુશ્કેલ હોય છે, પરંતુ મને લાગે છે કે હવે હું ટેવાઈ ગઈ છું."

શાહે પોતાના ઘરના એક ખૂણામાં નાનકડી ઑફિસ બનાવી લીધી છે, જ્યાં અલાયદું ડેસ્ક, પ્રિન્ટર અને ઇન્ટરનેટ કનૅક્શન છે.

પૂર્વી કહે છે કે સ્થિતિ થોડી વધુ સામાન્ય થશે એટલે તેઓ કૉ-વર્કિંગ સ્પેસમાંથી કામ કરવાનું શરૂ કરી દેશે.

"ખૂબ જ દૂર હોવાથી હું ફરી ઑફિસે નહીં જઉં, સાથે જ હું ઘરેથી પણ કામ કરવા નથી માગતી. વધુ સારી રીતે કામકાજ કરવા જગ્યા બદલવાની જરૂર છે."

કોરોના વાઇરસ બાદ હવે આપણા કામ કરવાની રીત કેટલી બદલાઈ જશે?

ઘરેથી કામકાજ

બ્રાન્ડ કન્સલ્ટન્ટ તરીકે કામ કરતા હરીશ બીજુરના કહે છે, "મોટી ઑફિસો નાની થવા લાગી છે. લોકો પ્યૂન જેવા લોકોની મદદ વિના ચલાવતા શીખી રહ્યા છે, જે અનેક લોકોના ઇગોમાં મોટું પરિવર્તન લાવશે."

લૉકડાઉનને કારણે લોકો ઘરમાં રહેવા મજબૂર બની ગયા છે.

હરીશ કહે છે, "હવે લોકોએ વ્યક્તિગત વપરાશ માટે અને કામકાજ માટે એમ બે મોબાઇલ રાખવા પડશે. લોકોને મોટાં ઘરની જરૂર પડશે, જેમાં ઑફિસકામ માટેની અલગ જગ્યા હશે. પ્રિન્ટર તથા અન્ય ઑફિસ સામગ્રીની માગ વધશે અને આ જ આપણું નવું રાબેતા મુજબનું જીવન બની રહેશે."

ગોદરેજ ઇન્ટિરિયોના સમીર જોશીના કહેવા પ્રમાણે, ભારતીય ઘરો નાના હોય છે અને તેમાં ઑફિસ માટેની અલગ જગ્યા જેટલી મોકળાશ નથી હોતી.

તેઓ કહે છે, "અમારી વેબસાઇટ ઉપર ખુરશીને લગતા સર્ચમાં 140 ટકાનો ઉછાળ જોવાયો છે. આ સિવાય વર્કટેબલની માગ પણ વધી છે."

આથી ગોદરેજે તેના હોમ ફર્નિચરની સાથે ફૉલ્ડેબલ ચેર, ફૉલ્ડેબલ ડેસ્ક, કમ્પ્યૂટર ટેબલ તથા સ્ટડી ટેબલનો પ્રચાર વધારી દીધો છે.

નિષ્ણાતોના કહેવા પ્રમાણે, ઘરેથી કામ કરવાની વ્યવસ્થા માત્ર કર્મચારી માટે જ નહીં, પરંતુ ઍમ્પ્યલૉયર માટે પણ પડકારજનક સ્થિતિ ઊભી કરે છે.

સિક્યૉરિટી સર્વિસ કંપની 'સિક્યુરટૅક' ના સહ-સંસ્થાપક પંકિત દેસાઈના કહેવા પ્રમાણે :

"સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે કર્મચારી કોઈપણ જાતની દખલની ચિંતા કર્યા વગર સૅન્સિટિવ કામગીરી કરી શકે છે. કોઈનું નિર્દોષ ડોકિયું કે એક જ સિસ્ટમમાંથી ઇન્ટરનેટનું બ્રાઉઝિંગ પણ થતું હોય. જ્યારે તમે બીજા કોઈના ડેટા સાથે કામ કરી રહ્યા હો, ત્યારે તમારે વિશેષ સતર્કતા રાખવી પડે."

ફેસબુક તથા ટી.સી.એસ. (ટાટા કન્સલ્ટન્ટસી સર્વિસ)એ પોતાની ઑફિસમાં 30-50 ટકા કરતાં વધુ સ્ટાફની જરૂર ન પડે તે પ્રકારની યોજના ઉપર કામ કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. એક વખત માળખાકીય સુવિધા ઊભી થઈ જશે એટલે આગામી ત્રણથી પાંચ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

માર્ચ-2020માં ભારતમાં પ્રથમ તબક્કાનું લૉકડાઉન લાગુ થયું, ત્યારથી પૂર્વી શાહ ઘરેથી જ કામ કરે છે. જનસંપર્કના વ્યવસાયમાં કામ કરતા પૂર્વી બે બાળકોનાં માતા છે. તેઓ વ્યક્તિગત અને વ્યવસાયિક જીવન વચ્ચે સંતુલન સાધવા પ્રયાસરત રહે છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "ચૂંટણીનું પરિણામ આવે એ પહેલાં ગઈકાલે એનું અવસાન થયું અને એની લોકોની સેવા કરવાની ઈચ્છા અધૂરી રહી ગઈ."

આ શબ્દો છે અપક્ષ ચૂંટણી લડીને વિજય મેળવનારાં લીલાબહેન ઠાકોરના પતિ વિક્રમભાઈ ઠાકોરના. લીલાબહેને સાણંદ તાલુકા પંચાયતની પીંપણ બેઠક અપક્ષ ઉમેદવાદર તરીકે જીતી લીધી છે. પીંપણ બેઠક પર લીલાબહેનને 2163 મતો મળ્યા છે.

જોકે, વિજયની જાણ થાય એ પહેલાં જ તેમનું મૃત્યુ થયું છે.

સામાજિક કાર્યકર લીલાબહેન

સાણંદના સોયલા ગામનાં લીલાબહેન છેલ્લાં 12 વર્ષથી સામાજિક કાર્યો કરતાં હતાં. જાહેર જીવન ઉપરાંત તેઓ ઘરે પતિને ખેતી અને પશુપાલનમાં પણ મદદ કરતાં હતાં.

લીલાબહેન અને વિક્રમભાઈ દ્વારા કરાતાં સામાજિક કાર્યો થકી આસાપાસના પંથકમાં બન્નેનું નામ પણ થઈ ગયું હતું. સમય જતા લીલાબહેન ભાજપમાં જોડાયાં હતાં. સાણંદ તાલુકા પંયાયતની પીંપળ બેઠક પર તેમણે બે વખતે ભાજપમાંથી ટિકિટ મેળવવા પ્રયાસ કર્યો હતો પણ તેમને ટિકિટ મળી નહોતી. જેને પગલે તેઓએ અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે આ વખતની ચૂંટણીમાં ઝંપલાવ્યું હતું.

વિક્રમભાઈ ઠાકોર જણાવે છે, "નાનીનાની સમસ્યા માટે અમારે ગાંધીનગર કે અમદાવાદ જવું પડતું હતું. એટલે ગામના લોકો અમને આગ્રહ કરતા હતા કે બહેનને ચૂંટણીમાં ઊભા રાખો. સત્તામાં હશે તો ગામનાં સેવાકાર્યો સારી રીતે થશે."

"અમારા ગામમાં ઠાકોર, દરબાર, પટેલ, દલિત, કોળી, દેવીપૂજક સહતિ તમામ સમાજના આગેવાનોએ અમારી ઘરે આવીને મારી પત્નીને ચૂંટણી લડવા માટે કહ્યું હતું. મારી ઇચ્છા નહોતી પણ ગામના લોકોનો આગ્રહ જોઈને એણે અપક્ષ તરીકે ચૂંટણી લડી."

ગામના લોકો શું કહે છે?

પીંપણ ગામ વિક્રમભાઈના ગામ સોયલાથી 17 કિલોમિટરના અંતરે આવેલું છે. વિક્રમભાઈ જણાવે છે, "અમે પ્રચાર કરવા નીકળતાં ત્યારે લોકો અમને કહેતા કે તમારે પ્રચાર કરવાની જરૂર નથી. તમે ઘેર જતા રહો. લોકો અમારી સાથે જોડાતા હતા."

"ચૂંટણીપ્રચાર દરમિયાન મારાં પત્નીને સામાન્ય ઉધરસ થઈ હતી. રવિવારે રાત્રે અમે સાથે જમ્યાં હતાં. ગઈ કાલે સવારે ઊઠીને તેમણે નાસ્તો બનાવ્યો અને થોડી વાર બાદ તેમનું મૃત્યુ થઈ ગયું. હું ઘરે જ છું. પીંપણ બેઠક પરથી તેઓ જીતી ગયા હોવાની મને જાણ થઈ છે."

લીલાબહેનના મૃત્યુના પગલે સોયલા ગામના લોકો આઘાતમાં છે. ગામમાં રહેતા જશાજી ઠાકોર જણાવે છે, "લીલાબહેનને બાળકો અને બહેનો માટે વિશેષ પ્રેમ હતો. કોઈ પણ જાતના ભેદભાવ વગર તેઓ બાળકોને પ્રેમ કરતાં હતાં. સમગ્ર પંથકમાં તેઓ લોકપ્રિય હતાં. એટલે જ અમે તેમને આગ્રહ કરીને ચૂંટણી લડાવી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"અમારે કોઈ સંતાન નહતું એટલે અમે પતિપત્નીએ નક્કી કર્યું હતું કે ગામના લોકોની સેવા કરવી.  અમે પતિપત્ની ગામની સેવા કરતાં હતાં. સેવા કરવા માટે મારી પત્નીએ અપક્ષ ચૂંટણી લડી.  ગામના લોકોનો પ્રેમ એટલો હતો કે એ જીતી ગઈ  પણ જિંદગીનો જંગ હારી ગઈ."


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "જમીનનું સોઇલ ટેસ્ટિંગ કરાવ્યું તો નિષ્ણાતોએ સલાહ આપી કે તમે ખારેક કે દાડમના પાક તરફ વળો."

"10 વર્ષ અગાઉ અમે જોખમ લીધું. શરૂઆતમાં પાંચ એકરમાં ઇઝરાયલી ટેકનૉલૉજીની મદદથી ખારેક વાવી અને પાંચ વર્ષમાં જ અમને સફળતા મળી ગઈ. આજે અમારા વિસ્તારમાં લગભગ 500 હેક્ટરમાં ખારેકનું વાવેતર હશે."

માંડવી તાલુકાના જનકપુર ગામના યુવાન ખેડૂત વિવેક ધોળુ આ શબ્દોમાં અહીંની બાગાયતી ખેતીનું ચિત્ર રજૂ કરે છે.

ઍગ્રિકલ્ચર એન્જિનિયરિંગમાં ડિપ્લોમા કર્યા પછી ખેતીમાં પ્રયોગ કરનારા વિવેકને ત્રણ વર્ષ પહેલાં ખારેકનો પહેલો ફાલ મળ્યો.

તેમના જેવા બીજા સેંકડો ખેડૂતો કચ્છના જુદાજુદા વિસ્તારોમાં પોતાની ક્ષમતા અને આવડત પ્રમાણે બાગાયતી ખેતી કરી રહ્યા છે.

સૂકાભટ કચ્છમાં આજે 58,000 હેક્ટરમાં ખારેક, કેરી, દાડમ, ડ્રેગન ફ્રૂટ, લીંબુ, ચીકુ, નાળિયર, જામફળ, જાંબુ, બોર સહિતના પાક લેવાય છે અને લાખો રૂપિયા રળાય છે.

અમુક ખેડૂતો લિચી, સ્ટ્રોબૅરી અને કૅલિફોર્નિયન બદામમાં પણ પ્રયોગ કરી રહ્યા છે.

ચોક્કસ પાકને માફક આવતા કચ્છના હવામાન, પાણી ઉપરાંત જોખમ લેવાની તૈયારી, યોગ્ય માર્ગદર્શન અને તાલીમ દ્વારા આ સિદ્ધિ મેળવી શકાઈ છે.

વિવેક કહે છે કે વાવેતરની શરૂઆત કરતી વખતે રોપા માટે 50 ટકા સુધી સરકારી સબસિડી મળી હતી, પરંતુ માર્ગ આસાન ન હતો.

તેઓ કહે છે, "તે સમયે ખારેકના રોપાનો ભાવ 2,500 રૂપિયા ચાલતો હતો જે આજે 3,800ની આસપાસ ચાલે છે. અમારે જોખમ લેવું પડે તેમ હતું કારણ કે રોકડિયા પાકનું વાવેતર બંધ કરીને અમે ઇન્વેસ્ટમૅન્ટ કરી રહ્યા હતા અને ત્યાર પછી ત્રણ વર્ષ સુધી બેસી રહેવું પડ્યું. તાજેતરમાં અમે છઠ્ઠો ફાલ ઉતાર્યો છે."

વિયેતનામનું ડ્રેગન કચ્છમાં ખિલ્યું

ગાંધીધામ નજીક મીઠી રોહરમાં યુવા ખેડૂત  મયંક સંઘવીએ ડ્રૅગન ફ્રૂટના વાવેતરમાં જ્વલંત સફળતા મેળવી છે.

તેઓ કહે છે, "ડ્રેગન ફ્રૂટ ભારતમાં આયાત કરવું પડતું હતું અને તેના ભાવ ઘણા ઊંચા હતા તેથી અમને કચ્છમાં જ આ ફ્રૂટની ખેતી કરવાનો વિચાર આવ્યો. 2014માં અમે તેની શરૂઆત કરી ત્યારે ભારતમાં દર વર્ષે લગભગ 25,000 ટન ડ્રેગન ફ્રૂટની આયાત થતી હતી."

ડ્રેગન ફ્રૂટ મુખ્યત્વે શ્રીલંકા અને વિયેતનામમાં થાય છે.

દુબઈથી માર્કેટિંગમાં એમબીએની ડિગ્રી મેળવ્યા બાદ સ્વદેશ આવેલા મયંક સંઘવીને ડ્રેગન ફ્રૂટ ઉગાડવામાં 14 મહિનામાં સફળતા મળી અને 2015માં તેઓ પ્રથમ પાક લઈ શક્યા.

આ માટે તેમણે મોટા ભાગની માહિતી ગૂગલ પરથી સર્ચ કરીને અને વિયેતનામ સ્થિત...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"પરંપરાગત રીતે તો અમે કપાસ અને મગફળીનું જ વાવેતર કરતા હતા, પરંતુ ભૂગર્ભજળમાં ટીડીએસનું પ્રમાણ એટલું વધી ગયું કે આ પાક માટે પાણી માફક રહ્યું નહીં."


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "જયા જેટલીને હિંમત મળે-જે તેમને પ્રેમ કરતાં હતાં અને જેમણે તેમનો ખ્યાલ રાખ્યો જયારે તેમના પરિવાર સહિત બાકીના તેમને છોડીને જતા રહ્યાં."

"જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝ, જેમના બંધના એક આહ્વાનથી આખી ભારતીય રેલવેનું કામ ઠપ્પ થઈ જતું હતું, એ નથી રહ્યા. આ સમયમાં હું, લાંબા સમય સુધી તેમના મિત્ર રહેલાં જયા જેટલી વિશે વિચારી રહી છું."

ભૂતપૂર્વ રક્ષા મંત્રી જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝના અવસાન ઉપર ટ્વીટર ઉપર આ શોક સંદેશ જયા જેટલીને લખવામાં આવી રહ્યા છે.

પત્રકાર પણ જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝના અંતિમ સંસ્કારની જાણકારી સમતા પાર્ટીના પૂર્વ અધ્યક્ષ જયા જેટલી પાસેથી જ માંગતા હતા.

જયા જેટલી, જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝ સાથેના પોતાના સંબંધને દોસ્તીનું નામ જ આપતા આવ્યા છે. એ અલગ વાત છે કે તેઓ ઘણાં વર્ષો તેમની સાથે તેમના ઘરમાં જ રહ્યાં, જેને સાદી ભાષામાં 'લિવ-ઇન રિલેશનશિપ' એવું નામ આપવામાં આવ્યું છે.

પરંતુ સામાન્ય જનતાએ આ નેતાઓને 'લિવ-ઇન રિલેશનશિપ'માં હોવાને લીધે નકાર્યા નહોતા, ના તો આ નેતાઓએ આ સચ્ચાઈને ક્યારેય છુપાવી.

'સંબંધમાં રોમાન્સનું તત્ત્વ બિલકુલ નહોતું'

બીબીસી સંવાદદાતા રેહાન ફઝલ સાથે વાતચીતમાં એક વાર જયા જેટલીએ આ સંબંધને કંઈક આવી રીતે વ્યાખ્યાયિત કર્યો હતો :

"ઘણા પ્રકારના મિત્રો હોય છે અને દોસ્તીના પણ ઘણા સ્તર હોય છે."

"મહિલાઓને એક પ્રકારના બૌદ્ધિક સન્માનની બહુ જ જરૂર હોય છે. આપણા પુરુષ પ્રધાન સમાજના મોટા ભાગના લોકો વિચારે છે કે મહિલાઓ નબળા દિમાગ અને શરીરની હોય છે."

"જ્યોર્જ અતુલ્ય વ્યક્તિ હતી, જેમણે મને વિશ્વાસ અપાવ્યો કે મહિલાઓની પણ રાજકીય વિચારધારા હોઈ શકે છે."

રાજકીય કામકાજને લીધે શરૂ થયેલી આ મિત્રતા સમયની સાથે ગાઢ બની.

જ્યારે જયા અને તેમના પતિ અશોક જેટલી અલગ થઈ ગયા અને જ્યોર્જ તેમનાં પત્ની લૈલા કબીરથી અલગ થઈ ગયા, ત્યારે 1980ના દશકામાં જયા જ્યોર્જની સાથે રહેવા લાગ્યાં.

જયાએ કહ્યું તેમના સંબંધમાં 'રોમાન્સનું તત્ત્વ બિલકુલ નહોતું' પરંતુ લોકો ઘણી વાતો કરતા હતા.

ત્યારે જ્યોર્જ તેમને કહેતા હતા કે રાજનીતિ ફૂલોની પથારી નથી, એટલે રાહ ના જુઓ કે કોઈ તમારી પથારી સરખી કરશે.

જ્યોર્જની સાથે રહેવાનો તેમનો પોતાનો નિર્ણય હતો. જયા કહે છે કે જ્યોર્જે સ્પષ્ટ કહ્યું હતું કે બહુ મુશ્કેલ લાગવા લાગે, તો છોડીને જવા માટે આઝાદ છે. ત્યારનું વાતાવરણ આજ જેવું નહોતું

આજથી 30 વર્ષ પહેલાં, જ્યારે 'લિવ-ઇન રિલેશનશિપ' વિશે ના તો ખુલ્લી ચર્ચા હતી, ના ખુલ્લા વિચારો અને...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"હું જયા જેટલી વિશે વિચારી રહી છું. આપણે જે દુનિયામાં રહીએ છીએ, ત્યાં બહુ જ અન્યાય થાય છે. ભગવાન તેમને હિંમત અને શાંતિ આપે."


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "જયારે અહીં આવીને તેણે બૅન્કમાં પાસબુક આપી ત્યારે ખબર પડી કે તેના ખાતામાં મનરેગાના પૈસા જમા થયા છે અને ઉપડી પણ ગયા છે."

આ શબ્દો છે બોટાદના લખણા ગામના જેસંગભાઈ ડાભીના. જેસંગભાઈ ડાભીએ આ અંગે ઍન્ટિ-કરપ્શન બ્યૂરોમાં ફરિયાદ પણ કરી છે.

તેમણે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "મારી દીકરી ધર્મિષ્ઠાનાં લગ્ન થઈ ગયાં છે અને તે ઉજાળવાવ ગામમાં રહે છે."

"તેનાં લગ્ન થયા પછી અમે તેનું નામ રાશન કાર્ડ અને ચૂંટણી કાર્ડમાંથી કઢાવી દીધું હતું અને મારો દીકરો દસમાની પરીક્ષા માટે એના ઘરે ગયો હતો."

"જયારે એ ગામ પાછો આવ્યો ત્યારે એની પાસે એને મુસાફરી પૂરતા પૈસા રાખ્યા હતા અને બાકીના પૈસા બૅન્કમાં જમા કરાવ્યા હતા."

"લખણા આવીને તેણે બૅન્કમાં પાસબુક ભરાવી ત્યારે ખબર પડી કે એના ખાતામાં મનરેગાના પૈસા જમા થયા હતા અને પછી તે ઊપડી પણ ગયા છે. તેમે જીવનમાં કોઈ દિવસ મનરેગામાં કામ નથી કર્યું"

કામ નથી કર્યું અને બૅન્કખાતામાં પૈસા જમા થયા

આવું જ બન્યું છે બનાસકાંઠાના બાલુન્દ્રા ગામમાં રહેતા રામભાઈ રબારી નામના 11 વર્ષના છોકરા સાથે.

બનાસકાંઠાના એસ.પી. તરુણ દુગ્ગલે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે અહીંથી અમને ખોટા ફોટા સાથેનાં 16 નકલી જોબકાર્ડ મળ્યાં છે એમાં એક 11 વર્ષના છોકરા રામા રબારીનું જોબકાર્ડ મળ્યું છે.

દુગ્ગલ કહે છે, "છોકરો સગીર છે અને એને મનરેગામાં કામ નથી કર્યું છતાં એના ખાતામાં પૈસા જમા થઈને ઉપડી ગયા છે."

"અમારી તપાસમાં આ બહાર આવ્યું છે અને હજુ રદ થયેલાં 226 જોબકાર્ડમાં કેવી ગેરરીતિ થઈ છે એની તપાસ ચાલુ છે."

પાછલા અમુક દિવસોમાં ગુજરાતનો બનાસકાંઠા જિલ્લો મનરેગા એટલે કે મહાત્મા ગાંધી નેશનલ રૂરલ ઍમ્પ્લૉયમૅન્ટ ઍક્ટના અમલીકરણમાં થઈ રહેલા કથિત ભ્રષ્ટાચારને લઈને સતત ચર્ચામાં રહ્યો.

ગરીબોના કલ્યાણાર્થે રચાયેલ આ યોજનાનો લાભ જરૂરિયાતમંદોને ન મળી રહ્યો હોવાની રાવ ઊઠી છે.

સંપૂર્ણ પારદર્શક અમલીકરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટેના તંત્રના પ્રયત્નો હાલ તેના પર લગાવાઈ રહેલા આરોપોને કારણે માત્ર પોકળ વાતો સાબિત થઈ રહ્યા હોવાનું સ્થાનિકો જણાવે છે.

હવે અહીં પ્રશ્ન એ થાય છે કે આખરે બધી માહિતી ઑનલાઇન પ્રાપ્ત હોવા છતાં આ યોજનામાં ભ્રષ્ટાચાર કઈ રીતે આચરાતો હશે?

ગ્રામીણ ગરીબોને રોજગારી આપતી યોજના મનરેગા

મનરેગાએ બંધારણમાં આલેખાયેલ 'કામ કરવાના અધિકાર'નું મૂર્ત સ્વરૂપ કહી શકાય.

કૉંગ્રેસના વડપણવાળી UPA સરકારમાં વર્ષ 2005માં આ બિલ પાસ કરાયું હતું. જેનો...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"મારો દીકરો દશરથ 10મા ધોરણમાં ભણે છે અને મારી મોટી દીકરી ધર્મિષ્ઠાના ઘરે રહી તે પરીક્ષા આપતો હતો. તેના પાસે વધારે પૈસા હોવાથી તેણે બૅન્કમાં આરટીજીએસથી જમા કરાવ્યા હતા."


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "જે બેડરૂમને નાનપણથી તમે માતાપિતાના બેડરૂમ તરીકે ઓળખતા હોવ તેમાં રહેનાર વ્યક્તિમાંથી કોઈ એક બદલી જાય તો કેટલું ખરાબ લાગે."

"ધીરે ધીરે તમે આનાથી ટેવાઈ જાવ છો. પછી કંઈ પણ નવું લાગતું નથી."

અકાંક્ષાએ કોઈ બીજા મહિલાને તેમની માતા તરીકે પસંદ કર્યાં છે, તેઓ હવે આ મહિલા સાથે ખુશ પણ છે. જોકે, આ નવા સંબંધનો સ્વીકાર તેમના માટે ખૂબ પડકારજનક હતો. "

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જોકે, બધાનો અનુભવ એક સરખો ન હોઈ શકે. કૉફી વિથ કરનમાં તાજેતરમાં જ આવેલાં સૈફ અલી ખાન અને પ્રથમ પત્ની અમૃતા સિંહનાં દીકરી સારા અલી ખાનની વાતો અને યાદો અકાંક્ષાથી થોડી જુદી છે.

સૈફને અબ્બા કહીને સંબોધતી સારા, કરીનાને નાની મા કહીને સંબોધતી નથી.

તેમના મતે જે દિવસે તેઓ કરીનાને નાની મા કહીને બોલાવશે તેમની મુશ્કેલી દૂર થઈ જશે.

તેમનું સ્વપ્ન છે એક દિવસ તેઓ કરીના સાથે શૉપિંગ કરવા જાય, પરંતુ શું સાવકા સંબંધો આટલા સુમેળભર્યા હોઈ શકે?

આના વિશે સારાએ કહ્યું, "અબ્બા અને કરીનાનું લગ્ન હતું. મારા માતાએ જાતે મને તૈયાર કરી હતી અને અમે લગ્નમાં ગયાં હતાં."

તેમનાં માતાપિતાના છૂટાછેડા હોય કે પછી તેમના પિતાનું કરીના સાથે લગ્ન. સારાના મતે જે કંઈ પણ થયું તે સારું થયું છે.

"જે જ્યાં છે ત્યાં અમે સૌ ખુશ છીએ."

વાતચીતના આ કાર્યક્રમમાં સારાએ જે પ્રકારની વાતો કરી આ પ્રકારની જ વાતો ફરહાન અખ્તર અને ઝોયા અખ્તરે પણ અગાઉ કરી હતી.

ઝોયા-ફરહાન અને શબાના આઝમીના સંબંધો પણ કંઈક આવા જ છે.

શબાના, જાવેદ અખ્તરનાં બીજા પત્ની છે. ફરહાન-ઝોયા આગલાં પત્ની હની ઈરાનીના સંતાનો છે.

ફરહાને આ કાર્યક્રમમાં કહ્યું હતું કે શરૂઆતમાં તેમને પોતાના પિતાથી ખૂબ જ ફરિયાદો હતી.

જોકે, આગળ જતા શબાના સાથે તેમના સંબંધો ખૂબ જ સુમેળભર્યા થઈ ગયા.

ફરહાન આ તમામ વાતનો વધારે શ્રેય શબાનાને આપે છે. કારણ કે તેમણે ક્યારેય અસહજ અનુભવ થવા દીધો નહોતો.

આ પ્રકારના સંબંધોનો સ્વીકાર સરળ હોય છે?

રિલેશનશિપ ઍક્સપર્ટ નિશા ખન્નાના મતે આ પ્રકારના સંબંધોનો સહેલાઈથી સ્વીકાર થઈ શકતો નથી.

કોઈ પણ બાળક માટે પોતાની જૂની યાદો અને લાગણીઓને કોરાણે મૂકીને નવા સંબંધોમાં જોડાવું મુશ્કેલ હોય છે.

દિલ્હીમાં અભ્યાસ કરી રહેલા અનુરાગ આ પ્રકારના અનુભવમાંથી પસાર થઈ ગયા છે. તેમના મતે નવા સંબંધોનો સ્વીકાર સરળ હોતો નથી.

અનુરાગ સાતમાં ધોરણમાં અભ્યાસ કરી રહ્યા હતા ત્યારે તેમનાં માતાનું મૃત્યુ થયું હતું.

ત્રણ ભાઈઓમાં સૌથી મોટા અનુરાગ કહે છે કે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"તમારાં માતાપિતા સાથે બીજી વ્યક્તિ જોડાય તો તેની અસર કેવી થાય?"


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "જ્યારે સિવિલ સર્વિસની તૈયારી કરતો હતો, ત્યારે ટૉપ કરનારાઓ વિશે અખબારમાં વાંચતો હતો, અને ઇચ્છા થતી કે હું પણ ટૉપ કરી શકીશ. અને આજે સફળતા મળી ગઈ. પૅશન હોય તો સક્સેસ જરૂર મળે છે."

ડાયમંડ સિટી તરીકે જાણીતા સુરત શહેરના કાર્તિક જીવાણીએ  યુનિયન પબ્લિક સર્વિસ કમિશન (UPSC)ની પરીક્ષામાં ગુજરાતમાં અવ્વલ આવ્યા બાદ આ પ્રતિક્રિયા આપી હતી.

કાર્તિક જીવાણીએ યૂપીએસસી-2018માં સમગ્ર દેશમાં ટૉપ-100 વિદ્યાર્થીઓમાં સ્થાન મેળવ્યું છે.

તેમણે યૂપીએસસી-2018માં ઑલ ઇન્ડિયામાં 94મો રૅન્ક મેળવ્યો છે. જે ગુજરાતમાં સૌથી મોખરે છે.

તાજેતરમાં જ યૂપીએસસીનાં પરિણામો જાહેર થયાં છે. આ પરીક્ષામાં સફળ વિદ્યાર્થીઓને આઈએએસ, આઈપીએસ અને અનેક કેન્દ્રીય સેવાઓ માટે પસંદ કરવામાં આવે છે. જેમાં તેઓ આઈએએસ, આઈપીએસ સહિતનાં ક્ષેત્રોમાં સેવા આપી શકે છે.

મીડિયા અહેવાલો અનુસાર આ વખતે ગુજરાતમાંથી 18 કૅન્ડિડેટ યૂપીએસસીમાં પાસ થયા છે.

કોણ છે કાર્તિક જીવાણી?

કાર્તિક નાગજીભાઈ જીવાણી મિકૅનિકલ એન્જિનિયર છે અને આઈઆઈટી-બૉમ્બેમાંથી ગ્રૅજ્યુએટ થયા છે.

આ અગાઉ તેમણે એક જ વર્ષમાં ઇન્ડિયન એંજિનિયરિંગ સર્વિસમાં ઑલ ઇન્ડિયા રૅન્ક-101 અને ઇન્ડિયન ફૉરેસ્ટ સર્વિસમાં ઑલ ઇન્ડિયા રૅન્ક-3 મેળવ્યો હતો.

તેમના પિતા ડૉ. નાગજીભાઈ જીવાણી સુરતમાં પૅથૉલૉજી લૅબોરેટરી ધરાવે છે. જ્યારે માતા હંસાબહેન જીવાણી ગૃહિણી છે.

તેમનું શાળાકીય શિક્ષણ સુરતમાં જ થયું છે અને વળી સિવિલ સર્વન્ટ બનવાની પ્રેરણા પણ તેમને સુરત શહેરમાં ફરજ બજાવતા એક આઈએએસ અધિકારી તરફથી જ મળી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'સેલ્ફ સ્ટડી અને ઇન્ટરનલ મોટિવેશન'

બીબીસી સાથેની ખાસ વાતચીતમાં કાર્તિક જીવાણીએ કહ્યું, "સફળતામાં મારું ઇન્ટરનલ મોટિવેશન ઘણું નિર્ણાયક રહ્યું. હું મારી સફળતાનો શ્રેય મારાં માતાપિતા અને ઈશ્વરને આપું છું."

મિકૅનિકલ એંજિનિયરિંગ કર્યા બાદ કોઈ કંપનીમાં નોકરીની જગ્યાએ સિવિલ સેવામાં કેમ ઝંપલાવ્યું એ વિશે પૂછતાં તેમણે કહ્યું કે 1995ની આસપાસ સુરતમાં મ્યુનિસિપલ કમિશનર તરીકે આઈએએસ અધિકારી એસ. આર. રાવની નિમણૂક થઈ હતી અને તેમની કામગીરીથી તેઓ ઘણા પ્રેરાયા છે.

"મારાં માતાપિતા મને આઈએએસ અધિકારી એસ. રાવની કામગીરી વિશે કહેતા અને તેમણે શહેરમાં જે કામગીરી કરી તેનાથી હું પ્રભાવિત થયો હતો. અહીંથી મારા મનમાં આઈએએસ બનવાની ઇચ્છા જન્મી."

"ઉપરાંત હું પોતે મિકૅનિકલ એંજિનિયર છું એટલે ભારત સરકારમાં ઘણા એવા ટેકનૉલૉજિકલ વિભાગો છે, જેમાં હું...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

તાજેતરમાં જાહેર થયેલા UPSC-2018ના પરિણામમાં સુરતના કાર્તિક જીવાણી દેશમાં ટૉપ-100માં ઝળક્યા છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "ટ્રેન સળગી એના અડધા કલાકમાં તેઓ ત્યાં પહોંચી પણ ગયાં હતાં. રાજ્યમાં જ્યારે ઊંચા ઊંચા અધિકારીઓ પણ મામલો સંભાળતાં ડરતા હતા ત્યારે પંચમહાલ - ગોધરામાં જયંતી રવિએ મામલો સારી રીતે સંભાળ્યો હતો. તેમની કામગીરીની સકારાત્મક નોંધ લેવાઈ હતી. એવું કહેવામાં આવે છે કે ત્યારથી તેઓ નરેન્દ્ર મોદીના ધ્યાનમાં આવ્યાં હતાં."

કોરોના વાઇરસના કપરા કાળ વચ્ચે રાજ્ય સહિત સમગ્ર દેશ લૉકડાઉન છે ત્યારે તમે આજકાલ સ્થાનિક ગુજરાતી સમાચાર ચેનલોમાં આરોગ્ય અને કુટુંબ-કલ્યાણ વિભાગનાં અગ્રસચિવ જયંતી રવિનો ચહેરો વારંવાર નિહાળતા હશો.

રાજ્યમાં કોરોના પૉઝિટિવ કેસની સંખ્યા કેટલી વધી, કોરોના સંક્રમિત કેટલા દર્દીઓ સાજાનરવા થઈને ઘરે પહોંચ્યા, સરકાર કોરોનાને નાથવા કયાં પગલાં લઈ રહી છે, રાજ્યમાં હૉસ્પિટલોમાં શું સુવિધા અને તૈયારી છે, આઇસોલેશન વૉર્ડ્સ અને વૅન્ટિલેટરની શું વ્યવસ્થા છે- આવી અનેક વિગતો તેઓ જણાવતાં હોય છે.

કોણ છે જયંતી રવિ?

રાજ્ય સરકારના જનરલ ઍડમિનિસ્ટ્રેશન ડિપાર્ટમેન્ટની વેબસાઇટમાં તેમના અંગે કેટલીક વિગતો આપવામાં આવી છે.

એમાં દર્શાવ્યા મુજબ જયંતી રવિ મૂળ ચેન્નાઈ, તામિલનાડુનાં છે.

17 ઑગસ્ટ, 1967ના રોજ જન્મેલા જયંતી રવિ 1991ની બેચના આઈએએસ (ઇન્ડિયન ઍડમિનિસ્ટ્રેટિવ સર્વિસ) અધિકારી છે.

15 સપ્ટેમ્બર, 1991ના રોજ તેમણે આઇએએસ તરીકેની પોતાનો પદભાર સંભાળ્યો હતો.

જયંતી રવિએ ઈ-ગવર્નન્સમાં પીએચ.ડી. (ડૉક્ટર ઑફ ફિલોસોફી) કર્યું છે. ન્યુક્લિયર ફિઝિક્સમાં તેઓ એમ.એસ.સી (માસ્ટર ઑફ સાયન્સ) થયાં છે.

માસ્ટર ઑફ પબ્લિક ઍડમિનિસ્ટ્રેશન (એમ.પી.એ)નો કોર્સ તેમણે હાવર્ડ યુનિવર્સિટીમાંથી કર્યો છે.

લંડન સ્કૂલ ઑફ ઇકનૉમિક્સમાંથી તેમણે લીડરશિપ પ્રોગ્રામ કર્યો છે. ન્યુક્લિયર ફિઝિક્સમાં માસ્ટર્સ કરનારા જયંતી રવિએ સાયન્ટિસ્ટ તરીકે દિલ્હીમાં બે વર્ષ કામ કર્યું છે.

જયંતી રવિ સાબરકાંઠામાં તાલુકા વિકાસ અધિકારી રહી ચૂક્યાં છે. પંચમહાલનાં કલેક્ટર પણ હતાં.

તેઓ લેબર કમિશનર તેમજ હાયર ઍજ્યુકેશન કમિશનર પણ રહી ચૂક્યાં છે.

આમ રાજ્યમાં તેમણે સરકારના વિવિધ વિભાગોમાં કામ કર્યું છે. 3 સપ્ટેમ્બર, 2019ના રોજ તેમણે આરોગ્ય અને કુટુંબ-કલ્યાણ વિભાગનો હવાલો સંભાળ્યો હતો.

વહીવટની સાથે લેખનકાર્ય

જયંતી રવિ લિખિત પુસ્તકનું કવર

વહીવટી અધિકારી જયંતી રવિએ પુસ્તકો પણ લખ્યાં છે.

તેમનાં બે અંગ્રેજી પુસ્તકોની વાત કરીએ તો 'સેનિટી ઇન સૅનિટાઇઝેશન : જાજરૂની ઝુંબેશ' તેમજ 'સિલ્વર લાઇનિંગ : ઇનસાઇટ્સ ઇનટુ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ગુજરાતના વરિષ્ઠ પત્રકાર પ્રશાંત દયાળ જણાવે છે કે "વર્ષ 2002માં જયંતી રવિ પંચમહાલ - ગોધરાનાં કલેક્ટર હતાં. 2002માં ગોધરામાં ટ્રેન સળગી અને ત્યાં પછી જે તોફાન ફાટી નીકળ્યાં એને કાબૂમાં લેવામાં તેમની ખૂબ મહત્ત્વની ભૂમિકા હતી."


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "તમે ગામના લોકોને પૂછીને તેની ખાતરી કરી શકો છો. તમે મારા ભાઈના પોલીસ રેકર્ડ્ઝ જોઈ શકો છો. આજ સુધી મારા ભાઈની વિરુદ્ધમાં કોઈ ફરિયાદ નથી થઈ. આ બધાં જ આરોપ બિલકુલ પાયા વિહોણા છે."

આ વાતો શાહનવાઝ અહમદ તેલીના મોટા ભાઈ વકાર અહમદ તેલીએ કહી.

શાહનવાઝ અને એક અન્ય કાશ્મીરી અકીબ હમદ મલિકની ઉત્તર પ્રદેશ એટીએસએ (ઍન્ટિ-ટૅરરિસ્ટ સ્ક્વૉડ) શુક્રવારે દેવબંધ વિસ્તારમાંથી પુલવામા સીઆરપીએફના (સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સ) કાફલા પર હુમલા સંદર્ભે ધરપકડ કરી છે.

શાહનવાઝ કુલગામના યારીપોડાના વતની છે, જ્યારે અકીબ પુલવામા જિલ્લાના ચંદીગામ ગામના વતની છે.

ટીવી પર શાહનવાઝના ધરપકડના સમાચાર જોયા બાદ આસપાસના લોકો કુલગામના નુનવઈ ગામમાં શાહનવાઝના ઘરે એકઠા થવા લાગ્યા.

પોલીસનો દાવો છે કે શાહનવાઝ ઉગ્રવાદી સંગઠન જૈશ-એ-મોહમ્મદના સક્રિય સભ્ય છે અને દેવબંધમાં ઉગ્રપંથી સંગઠન માટે કામ કરી રહ્યા હતા.

એટીએસએ પોતાની પ્રેસ રિલીઝમાં કહ્યું છે કે પકડાયેલા બંને વ્યક્તિ પાસેથી કેટલીક ગેરકાયદેસર સામગ્રી, હથિયાર અને ગોળા બારૂદ મળી આવ્યા છે.

પોલીસે એવું પણ કહ્યું કે, પકડાયેલા બંને કટ્ટરપંથીઓ કાશ્મીરના છે. તેઓ દેવબંધમાં વિદ્યાર્થી બનીને રહેતા હતા અને તેમણે કોઈ જ કૉલેજ કે મદરેસામા પ્રવેશ મેળવ્યો નહોતો.

પ્રવેશ મેળવ્યા વિના જ બંને દેવબંધમાં અભ્યાસ કરતા હતા

શાહનવાઝના મોટા ભાઈ વકાર

વકારે પોલીસના આ દાવાનો વિરોધ કરતા કહ્યું કે ત્યાં મદરેસામાં બે પ્રકારના વિદ્યાર્થીઓ છે.

વકારે કહ્યું, "તે સમત કોર્સ (મદરેસાનો એવો કોર્સ જેમાં અનૌપચારિક રીતે ભણી શકો છો, તમારે કાયદેસર પ્રવેશ મેળવવાની જરૂરિયાત નથી રહેતી.)"

"તેને પ્રવેશ નહોતો મળ્યો, તેના માટે છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી પ્રયત્ન કરતો હતો. તે મદરેસનાની નજીક જ એક રૂમમાં ભાડે રહેતો હતો."

વકારે પોલીસના વધુ એક દાવાને નકાર્યો છે કે શાહનવાઝે નકલી આધારકાર્ડ બનાવ્યા હતા અને નવાઝ અહમદ તેલીના નામથી રહેતો હતો.

પોલીસે શુક્રવારે જાહેર કરેલી પ્રેસ રિલીઝમાં પકડાયેલા બે વ્યકતિઓની ઓળખ શાહનવાઝ અહમદ તેલી અને અકીબ અહેમદ મલિક રૂપે આપી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેનું નામ 'શાહનવાઝ' નહીં 'નવાઝ' છે..

શાહનવાઝના પડોશી મુદાસિર અહમદ

વકાર કહે છે, "મારા ભાઈનું નામ શાહનવાઝ અહમદ તેલી નથી, તેનું નામ નવાઝ અહમદ તેલી છે. તમે તેના દસ્તાવેજોની તપાસ કરી શકો છો."

મીડિયામાં આવેલાં અહેવાલોમાં પોલીસે કહ્યું છે કે શાહનવાઝે નકલી આધાર કાર્ડ બનાવ્યા હતા અને...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"પોલીસનો દાવો ખોટો છે. મારો ભાઈ છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી દેવબંધમાં અભ્યાસ કરતો હતો. જે વાતો ફેલાવાઈ રહી છે, તેવું બિલકુલ નથી. અમારું આખું ગામ જાણે છે કે તેને (મારા ભાઈ) કટ્ટરવાદ સાથે કોઈ જ લેવા-દેવા નથી."


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "તે અફીણના ડોડવા સામે એવી રીતે જોતી રહી કે જાણે ક્યારેય જોયા જ ના હોય, અને અચાનક તેને લાગ્યું કે તેના જીવનનું નિયંત્રણ ઉપરના ગ્રહથી નહીં પણ આ નાનકડી ચીજથી થઈ રહ્યું છે - ખૂબસૂરત પણ સાથોસાથ જ બધું જ ઓગાળી નાખનારી, દયાળુ અને વિધ્વંસક, ટેકો દેનારી અને બદલો લેનારી."

નવલકથામાં વર્ણવાયેલા કાળખંડમાં ઉત્તર ભારતમાં 13 લાખ ખેડૂતો અફીણ વાવતા હતા.

ખેડૂતોના ઉત્પાદનમાં અફીણનો હિસ્સો અડધો કે ચોથા ભાગના રહેતો હતો.

19 સદીના અંત સુધીમાં હાલમાં જ્યાં ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર છે, તે વિસ્તારમાં એક કરોડ લોકોને અફીણની ખેતી સીધી સ્પર્શી રહી હતી.

ગંગા નદીના કિનારે બે અફીણ ઉત્પાદક કારખાનાં ધમધમતાં હતાં. તેમાં અફીણને સૂકવવામાં આવતું હતું અને તેની કેક બનાવીને લાકડાની પેટીઓમાં પૅક કરવામાં આવતું હતું. હજારો કારિગરો આ કામમાં લાગેલા હતા.

અફીણનો વેપાર ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીના હાથમાં હતો. રૉયલ ચાર્ટરથી રચવામાં આવેલી આ શક્તિશાળી બહુરાષ્ટ્રીય વેપારી કંપનીને એશિયામાં વેપારનો વિશેષાધિકાર આપવામાં આવ્યો હતો.

બે યુદ્ધ લડીને અફીણના વેપારનો એકાધિકાર કરી લેવાયો હતો. યુદ્ધમાં હારને કારણે ચીને બ્રિટિશ ઇન્ડિયન અફીણ માટે માર્ગ મોકળો કરી આપવો પડ્યો હતો.

ઇતિહાસકાર વિલિયમ ડેલરિમ્પલે હાલમાં જ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની વિશે નવું પુસ્તક લખ્યું છે, જેનું નામ છે ધ એનાર્કી.

ડેલરિમ્પલ કહે છે કે કંપની ચીન સુધી અફીણ પહોંચાડતી હતી. હોંગકોંગના થાણા તેણે કબજે કરે લીધા હતા, જેથી નશીલા પદાર્થોના વેપારની નફો આપતી મોનોપોલી જળવાઈ રહે.

કેટલાક ઇતિહાસકારો એવું કહે છે કે અફીણના વેપારના કારણે ભારતના ગ્રામીણ વિસ્તારનું અર્થતંત્ર સુધર્યું હતું અને ખેડૂતો ખુશ હતા.

જોકે, નવા સંશોધનથી એ સાબિત થાય છે કે આ વાત ખોટી હતી.

વિએના યુનિવર્સિટીના આર્થિક અને સામાજિક ઇતિહાસના પ્રોફેસર રોલ્ફ બોઅરે હાલમાં જ કરેલા અભ્યાસમાં આ વાત સ્પષ્ટ થઈ છે.

વર્ષો સુધી ડૉ. બોઅરે દસ્તાવેજો ચકાસ્યા અને જાણવાની કોશિશ કરી કે અફીણની ખેતી પાછળ થતો ખર્ચ કેટલો હતો અને ખેડૂતોને ચૂકવવામાં આવતી રકમ કેટલી હતી.

અફીણના વેપારનો સુદીર્ઘ ઇતિહાસ પણ તેમણે તપાસ્યો. 1895નો રૉયલ કમિશન ઑફ ઓપિયમનો અહેવાલ સાત ભાગમાં છે અને 2500 જેટલાં પાનાં છે.

અહેવાલમાં 28,000 સવાલો સમાવી લેવાયા હતા. ભારતમાં અફીણના ઉપયોગ વિશે સેંકડો સાક્ષીઓને પણ તેમાં તપાસવામાં આવ્યા હતા.

સાથે જ સામ્રાજ્યવાદી સરકારે કેવી રીતે અફીણના ઉત્પાદન અને ઉપયોગને...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

અમિતાભ ઘોષની જાણીતી નવલકથા સી ઓફ પોપ્પીઝમાં અફીણ ઉગાડતા ગામડાની એક નારીનો અફીણના ડોડવા સાથેનો અનુભવ વિગતે વર્ણવાયો છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "તેણે કોરોનામા દીકરાને જન્મ આપ્યો ત્યાં સુધી તે સ્વસ્થ હતી. દીકરાના માથે હાથ મૂકી હેત કરતી હતી અને ભગવાને તેમનો શ્વાસ છીનવી લીધો."

આ શબ્દો છે ડીસાના હરપાલસિંહના જેમનાં બહેન પુત્રને જન્મ આપતાની સાથે જ કોરોનાને કારણે મૃત્યુ પામ્યાં છે.

કોરોના વાઇરસે હાલ સમગ્ર રાજ્યમાં હાહાકાર મચાવ્યો છે અને અનેક જિંદગોઓ દરરોજ છીનવી રહ્યો છે.

ક્યાંય કમાનાર પુત્ર, ક્યાંક ઘરના મોભી તો ક્યાંક પરિવારજનોને એકલા છોડીને વડીલો આ દુનિયા છોડી રહ્યા છે.

આ આવી જ એક કરુણ કહાણી છે, જેમાં પુત્રને જન્મ આપતાની સાથે જ માતાએ પોતાનો દેહ છોડી દીધો.

ખુશખુશાલ લગ્ન જીવન અને બાળક આવવાની ખુશી

હરપાલસિંહનાં બહેન સરોજકુંવરનાં લગ્ન મૂળ રાજસ્થાનના કૃપાલસિંહલ દેવડા સાથે થયાં હતાં.

કૃપાલસિંહ હાલ મુંબઈમાં કોન્ટ્રાક્ટર છે. બંનેનું લગ્નજીવન ખુશીઓથી ભરેલું હતું.

મુંબઈમાં કોરોનાની વકરેલી સ્થિતને કારણે કૃપાલસિંહ થોડો સમય મુંબઈ અને થોડો સમય રાજસ્થાનમાં રહેતા હતા. સરોજબાનું પિયર ડીસાની પાસે આવેલું ધાનિયાડ ગામ.

ગયા વર્ષે એમને ખબર પડી કે એમના ઘરે પારણું બંધાવાનું છે અને સરોજકુંવર માતા બનવાનાં છે.

એટલે મુંબઈ છોડીને તેઓ પોતાના ગામ રાજસ્થાનમાં આવી ગયા. જે બાદ ખોળો ભરાયાની વિધિ થઈ.

જે બાદ તેઓ સરોજકુંવરબાની સાથે જ ધાનિયાડમાં રહેવા માટે આવી ગયા. તેમને ત્યાં પ્રથમ સંતાનની ખુશી હતી.

હરપાલસિંહે બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે મારા બનેવી મારાં બહેન સાથે અહીં આવીને અમારા જ ઘરે રહેતા હતા.

તેમણે કહ્યું, "મારા બહેનની પાટણના ડૉક્ટરની હેઠળ ગર્ભાવસ્થાને લઈને સારવાર ચાલતી હતી. બધું બરાબર ચાલી રહ્યું હતું."

"બહેનને નવમો મહિનો ચાલતો હતો અને અચાનક તેમને તાવ આવવાનો શરૂ થયો. તાવ ઊતરતો ન હતો તો અમે તેમને પાટણ હૉસ્પિટલમાં લઈ ગયા."

તેઓ કહે છે, "ડૉક્ટરે તાવની સ્થિતિ જોઈને કહ્યું કે સરોજકુંવરનો કોરોના ટેસ્ટ કરાવવો પડશે. અમે તેમનો ટેસ્ટ કરાવ્યો ત્યારે ખબર પડી કે ઘરની બહાર પગ ન મુકનારી મારી બહેને કોરોનાનું સંક્રમણ લાગ્યું છે."

કોરોના બાદ પ્રસૂતિના દિવસોનો સંઘર્ષ

હરપાલસિંહના કહેવા પ્રમાણે તેમને પ્રસૂતિના માંડ ગણતરીના દિવસો બાકી હતા. જેથી ડૉક્ટરની સલાહ અનુસાર અમે તેમને ધારપુર સિવિલ હૉસ્પિટલમાં લઈ ગયા.

ધારપુર સિવિલ હૉસ્પિટલના ગાયનેક વિભાગના વડા ડૉક્ટર ઉદય પટેલે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં કહ્યું કે જ્યારે સરોજકુંવર અમારી પાસે આવ્યાં ત્યારે તેમને શ્વાસની તકલીફ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

'મારી બહેનને પ્રસુતિના છેલ્લા દિવસોમાં ક્યાંકથી કોરોનાનો ચેપ લાગી ગયો. એણે ભગવાન સાથે લડીને બાળકને દુનિયામાં લાવવાનું નક્કી કર્યું.'


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "તેમણે ભાવનગરના રાજાને આ માટે વિનંતી કરી હતી. કેમ કે, ગીર ગાય તેમની દૂધની ઉચ્ચ ગુણવત્તા માટે ખૂબ પ્રખ્યાત રહી છે.

“રાજાએ તેમને પાંચ ગાય અને ત્રણ વાછરડાં આપ્યાં હતાં.”

ભાવનગર-બ્રાઝિલ ગીર ગાય વિશેની કહાણી છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ગુજરાતમાં ચર્ચાનો વિષય રહી છે.

એક સમયે એવા પણ અહેવાલ હતા કે ગુજરાત સરકારે બ્રાઝિલથી ગીર ગાયના શુક્રાણુના દસ હજાર ‘ડોઝ’ આયાત કરવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

બ્રાઝિલ માટે કામધેનુ પુરવાર થયેલી ગુજરાતની ગીર ગાયના બ્રાઝિલ કનેક્શન અને તેના શુક્રાણુની આયાત વિશે ગુજરાત અને અન્ય રાજ્યોના પશુપાલકોના અભિપ્રાય જાણવા જુઓ આ વિશેષ અહેવાલ.

રિપોર્ટર – અરવિંદ છાબરા

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

1960માં બ્રાઝિલના વેપારી ગીર ગાય માટે ગુજરાત આવ્યા હતા. જસદણના પૂર્વ રાજવી પરિવારના સત્યજીત ખાચર કહે છે:


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "તેમને મારા શરીરનો વિકાસ વિચિત્ર લાગતો હતો. તેમનો સંકોચ જોઈને મને મારી જાત પર શરમ આવતી હતી. એવું લાગતું હતું કે મારી સાથે કંઈક ખોટું થયું છે જેના કારણે મારા શરીરનો આકાર ઝડપથી વધી રહ્યો છે."

"જ્યારે તેમને કંઈ સમજ ન પડી તો તેમણે મને તેમની જૂની બ્રા પહેરવા આપી દીધી. ચાર બાળકોની માની બ્રા શું એક 13 વર્ષની બાળકીને ફિટ થતી?"

આ વાતને ત્રીસ વર્ષ વીતી ગયાં છે પરંતુ તે અનુભવની તકલીફ આજે પણ ફરીદાના મનમાં તાજી છે.

42 વર્ષીય ફરીદા આગળ કહે છે, "મારે એ કહેવું ન જોઈએ, પરંતુ આજ દિન સુધી મને એ વાતનો ગુસ્સો છે અને હું મારા શરીરને નફરત કરું છું."

ફરીદાની વાત સામે લાવ્યા છે દીપા નારાયણ જેમના નવા પુસ્તક 'ચુપઃ બ્રેકિંગ ધ સાઇલન્સ અબાઉટ ઇન્ડિયાઝ વૂમન' હાલ જ માર્કેટમાં આવ્યું છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ફરીદાની નફરત માટે ક્યાંક ને ક્યાંક તેમના માતા જવાબદાર છે. આ પુસ્તકમાં 600 મહિલાઓ, પુરુષો અને બાળકોનાં જીવનના અનુભવ છે.

આ લોકો સાથે વાતચીત કરીને દીપા એ તારણ પર પહોંચ્યાં છે કે દેશમાં 90 ટકા મહિલાઓને પોતાના શરીરથી પ્રેમ નહીં, પણ નફરત છે.

રાનીની વાત

રાની પણ તેવી જ મહિલાઓમાંથી એક છે.

25 વર્ષીય રાનીએ દીપાને જણાવ્યું, "ત્યારે હું 13 વર્ષની હતી. મારા બર્થ ડેના અવર પર મિત્રોને નિમંત્રણ આપીને પરત ફરી રહી હતી. મેં શરારા પહેર્યો હતો.

"હું ઘરની સીડીઓ ચઢી રહી હતી. ત્યાં અચાનક મેં એક વ્યક્તિને નીચે ઉતરતા જોયા.

"મેં બાજુ પર ખસીને તેમને જવાની જગ્યા આપી, પરંતુ તેમણે મને એવો ધક્કો માર્યો કે મારું માથું દિવાલ સાથે ભટકાયું અને હું બેભાન થઈ ગઈ. ત્યારબાદ શું થયું મને કંઈ યાદ નથી."

#BBCShe : દિલ્હી, પટણા, વિશાખાપટ્ટનમ, કોઈમ્બતૂર, નાગપુર. રાજકોટ. જલંધરની લેશે મુલાકાત

રાની આગળ જણાવે છે, "જ્યારે મને ભાન આવ્યું તો બધાની આંખોમાં બસ એક જ સવાલ હતો. શું હું હજુ પણ વર્જિન છું? એ વ્યક્તિએ મારી સાથે કંઈ ખોટું કર્યું છે? મારી ચિંતા કોઈને ન હતી."

રાની સાથે ઘટેલી આ ઘટના અંગે દીપા જણાવે છે, "આ પ્રકારના કેસમાં મહિલાઓ પોતાની જાત સાથે નફરત કરવા લાગે, તે સ્વાભાવિક છે."

દીપાએ પોતાના પુસ્તકમાં દાવો કર્યો છે કે 98 ટકા મહિલાઓનાં જીવનમાં ગમે ત્યારે, કોઈને કોઈ રીતે શારીરિક શોષણ થયું છે. તેમાંથી 95 ટકાએ પોતાના પરિવારને એ ઘટના અંગે જણાવ્યું પણ નથી.

આવી જ વધુ એક ઘટનાનો ઉલ્લેખ કરતા દીપા કહે છે, "બેંગલુરૂમાં એક વર્કશોપમાં 18થી 35 વર્ષની મહિલાઓ ભાગ લઈ રહી હતી. ત્યાં...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"હું 13 વર્ષની હતી, જ્યારે મારું શરીર મોટી છોકરીઓ જેવું બની ગયું હતું. લંબાઈ પણ પાંચ ફીટ છ ઇંચ થઈ ગઈ હતી. મારી મા માટે આ એક ચિંતાની વાત હતી."


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: "ત્યાં અમારા કપડાં પર મળ અને પેશાબ ફેંક્યો. પછી તેને અમારા મોઢામાં પણ નાંખ્યો. એ લોકોએ અમને કોદાળી આપીને અમારી પાસે જ જમીન ખોદાવડાવી. તેમની સાથે એક વાળંદ પણ હતા. તેમણે અમારૂં મુંડન કર્યું.

"અમારા કપડાં કાઢી નાખ્યાં. ત્યારબાદ અમને પહેરવા માટે એક સફેદ સાડી આપી, પરંતુ બ્લાઉઝ અને પેટીકોટ ન આપ્યા. માત્ર સાડીથી અમે અમારૂં શરીર ઢાંક્યું.

"એ જ કપડાંમાં અમને આખા ગામમાં ફેરવ્યાં, ત્યાં સુધી ઘણાં લોકો એકત્ર થઈ ગયા હતા, પરંતુ અમને બચાવવા કોઈ આગળ ન આવ્યું. ત્યારબાદ તે લોકો અમને ઘરે મૂકી ગયા."

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

એતવરિયા દેવી (બદલાયેલું નામ) આ કહેતાં કહેતાં પરસેવે રેબઝેબ થઈ જાય છે.

તેઓ રાંચીથી લગભગ 60 કિલોમીટરના અંતરે આવેલા સોનાહાતૂ પોલીસ સ્ટેશનની હદમાં આવેલા બોંગાદાર દુલમી ગામમાં રહે છે.

'અમે ખૂબ ડરી ગયા હતા'

ઘટનામાં સામેલ 11 લોકોની પોલીસે ધરપકડ કરી છે

એતવરિયા દેવીએ બીબીસીને જણાવ્યું, "અમે લોકો આ ઘટના બાદ ખૂબ ડરી ગયાં હતાં. કોઈ પણ ગ્રામજન અમારી મદદ કરવા તૈયાર ન હતા. અમે ડરમાં રાત વિતાવી.

"બીજી સવારે એટલે કે 16 ફેબ્રુઆરીના રોજ હું મારી દીકરી સાથે મારા પિયર પીલિત (ઈચાગઢ) જતી રહી. ત્યાં ભાઈના દીકરાને બધી વાત જણાવી. તેમણે અમને હિંમત આપી.

"તેઓ અમારી સાથે પોલીસ સ્ટેશન આવ્યા. અમે સોનાહાતૂ પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધાવી."

તેઓ કહે છે, "હવે પોલીસે દરેકની ધરપકડ કરી લીધી છે, પરંતુ હજુ પણ ડર લાગે છે. મારી દીકરી પરિણીત છે. થોડા વર્ષો પહેલા નજીકના ટાંગટાંગ ગામમાં તેનાં લગ્ન કરાવ્યાં હતાં.

"હવે તેના સાસરીમાં લોકો શું કહેશે, એ વિચારીને ડર લાગે છે. જે ભૂવાએ અમને ડાકણ કહી, તે એ જ ગામમાં રહે છે."

આમ શા માટે કરવામાં આવ્યું?

મા-દીકરી પર કરવામાં આવેલા અત્યાચારમાં મહિલાઓએ પણ સાથ આપ્યો હતો જેમની ધરપકડ કરવામાં આવી છે

એતવરિયા દેવીનાં દીકરી ફૂલમતી (બદલવામાં આવેલું નામ)એ બીબીસીને જણાવ્યું, "મારા સંબંધી અક્ષયના ઘરે 3 ફેબ્રુઆરીના રોજ ઝરી દેવીનું મૃત્યુ થયું હતું. તેઓ લાંબા સમયથી બીમાર હતાં.

"ત્યારબાદ 14 ફેબ્રુઆરીની રાત્રે અક્ષય, તેમના ભાઈ વિજય અને મા માલતી દેવીની તબિયત પણ ખરાબ થઈ ગઈ હતી. લોકોએ ડૉક્ટર પાસે તપાસ ન કરાવી. મારા સાસરીયાના ગામથી એક ભૂવાનો બોલાવવામાં આવ્યો.

"તેમણે મને અને મારા માને ડાકણ ઠેરવ્યાં. ભૂવાએ તેમની બીમારી તેમજ ઝરી દેવીનાં મૃત્યુ માટે અમને જવાબદાર ઠેરવ્યાં. ત્યારબાદ 15 ફેબ્રુઆરીની સવારે અમારી સાથે આ ઘટના...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"એ 15 ફેબ્રુઆરીની સવાર હતી. ગુરુવારનો દિવસ હતો. અમે અમારા ઘરમાં જ બેઠાં હતાં, ત્યાં જ કેટલાક લોકો આવીને દરવાજો જોર જોરથી ખટખડાવવા લાગ્યા. એ લોકોએ અમે મા-દીકરી પર ડાકણ હોવાના આરોપ મૂક્યા. અમે ના પાડી, છતાં તેઓ અમને બન્નેને સ્મશાન ઘાટ લઈ ગયા."