સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ નિવેદનમાં ડૉ. રણદીપ ગુલેરિયાને એવું કહેતા ટાંકવામાં આવ્યા હતા કે "જૂન-જુલાઈમાં તેના ચરમ પર હશે કોરોના વાઇરસ."

કૉંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પણ શુક્રવારે વર્ચ્યૂઅલ પ્રેસ-કૉન્ફરન્સમાં જણાવ્યું હતું કે કોરોનાનું ચરમ શિખર આવી રહ્યું છે. આ સંબંધે રાહુલ ગાંધીને સવાલ પૂછવામાં આવ્યો ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું, "હું નિષ્ણાત નથી, પણ મને લાગે છે કે ચરમ શિખર થોડા વિલંબથી આવશે."

"એ સ્થિતિ જૂનમાં આવે કે જુલાઈમાં કે ઑગસ્ટમાં, આપણે લૉકડાઉનમાંથી ટ્રાન્ઝિશન માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ."

કેન્દ્રના આરોગ્યવિભાગના સંયુક્ત સચિવ લવ અગ્રવાલે શુક્રવારે જણાવ્યું હતું કે સરકારે જે દિશાનિર્દેશ આપ્યા છે તેનું બરાબર પાલન કરવામાં આવે તો કોરોનાની ચરમની સ્થિતિ આવે જ નહીં એ શક્ય છે.

સવાલ એ છે કે આ પીક એટલે કે ચરમ શિખરની સ્થિતિ કોને કહેવાય તેનો અર્થ સમજાવવામાં આવ્યો નથી. એ પીકમાં રોજ કેટલા કેસ બહાર આવશે એ વિશે કોઈ વાત કરતું નથી.

પીકવાળા નિવેદનનો અર્થ દરેક લોકો પોતપોતાની સમજણ અનુસાર કરી રહ્યા છે. કોઈ કહે છે કે લૉકડાઉનને વધુ લંબાવવામાં આવશે, હવે દુકાનો ફરીથી બંધ કરવી પડશે...વગેરે...વગેરે..

ડૉ. રણદીપ ગુલેરિયાએ શું કહ્યું હતું?

ડૉ. રણદીપ ગુલેરિયા

બીબીસીએ આ તમામ સવાલો સાથે ઍઇમ્સના ડિરેક્ટર ડૉ. રણદીપ ગુલેરિયાના સમગ્ર વકતવ્યને બે વખત કાળજીપૂર્વક સાંભળ્યું હતું અને ક્યા આધારે તેમણે આ નિવેદન કર્યું હતું એ સમજવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

વાસ્તવમાં ડૉ. ગુલેરિયાને સવાલ પૂછવામાં આવ્યો હતો કે "શું ભારતમાં કોરોનાનું પીક આવવાનું બાકી છે?"

તેના જવાબમાં ડૉ. ગુલેરિયાએ કહ્યું હતું, "અત્યારે તો કેસ વધી રહ્યા છે. પીક તો આવશે જ. પીક ક્યારે આવશે તેનો આધાર મૉડલિંગ ડેટા પર હોય છે.""અનેક નિષ્ણાતોએ તેનું ડેટા મૉડલિંગ કર્યું છે. ભારતીય નિષ્ણાતોએ અને વિદેશ નિષ્ણાતોએ પણ એ કામ કર્યું છે."

"મોટાભાગના લોકોનું માનવું છે કે જૂન-જુલાઈમાં પીક આવી શકે છે. કેટલાક નિષ્ણાતોએ તે પહેલાં પીક આવવાની વાત કરી છે."

"કેટલાક નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ઑગસ્ટ સુધીમાં પણ પીક આવી શકે છે."

ડૉ. ગુલેરિયાએ ઉમેર્યું હતું, "મૉડલિંગ ડેટાનો આધાર અનેક બાબતો પર હોય છે. તમે નોંધ્યું હોય તો અગાઉના મૉડલિંગ ડેટામાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે કોરોનાનું પીક મે મહિનામાં આવશે."

"એ મૉડલિંગ ડેટામાં લૉકડાઉનના વિસ્તરણને ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યું ન હતું. હવે એ ફૅક્ટરને ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યું છે. તેથી પીકટાઇમ આગળ વધી ગયો...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ઑલ ઈન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેડિકલ સાયન્સ (ઍઇમ્સ)ના ડિરેક્ટર ડૉ. રણદીપ ગુલેરિયાનું એક નિવેદન દેશની તમામ મીડિયા ચેનલો તથા સોશિયલ મીડિયામાં વ્યાપકપણે ચમક્યું હતું.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ પછી કેન્દ્રની નરેન્દ્ર મોદી સરકારના 'લૉ-પ્રોફાઇલ' પ્રધાન અચાનક જ ચર્ચામાં આવી ગયા છે. હાલમાં તેઓ કેન્દ્ર સરકારમાં જળશક્તિ મંત્રાલયનો પ્રભાર સંભાળે છે.

શેખાવત આ આરોપોને નકારે છે અને તેને કૉંગ્રેસનો આંતરિકકલહ ગણાવે છે. આ આરોપો મુદ્દે રાજસ્થાન પોલીસ દ્વારા તપાસ હાથ ધરવામાં આવી છે.

શેખાવત વિદ્યાર્થીકાળથી જ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘની વિદ્યાર્થી પાંખ સાથે જોડાયેલા હતા, બાદમાં તેઓ સંઘમાં અને પછી ભાજપમાં આગળ વધ્યા.

શેખાવત અને ગેહલોત બંને રાજસ્થાનના જોધપુર જિલ્લાના છે. 2019ની લોકસભા ચૂંટણી દરમિયાન વૈભવ ગેહલોતને હરાવીને વધુ એક વખત પોતાની લોકપ્રિયતાનો પરચો આપ્યો હતો.

શેખાવત, ગેહલોત અને જોધપુર

2014માં પહેલી વખત કેન્દ્રમાં નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં ભાજપની સરકાર બની, ત્યારે તરત તો તેમને કોઈ પદ ન મળ્યું, પરંતુ જીતવાના માર્જિનને કારણે તેઓ ચર્ચામાં આવ્યા હતા.

નરેન્દ્ર મોદીની લહેરમાં તેમણે જોધપુરની બેઠક ઉપરથી કૉંગ્રેસના ઉમેદવાર ચંદ્રેશ કુમારીને રેકર્ડ ચાર લાખ 10 હજાર 51 મતે પરાજય આપ્યો હતો. રાજસ્થાનની તમામ 25 બેઠક ઉપર ભાજપનો વિજય થયો હતો.

સપ્ટેમ્બર-2017માં નરેન્દ્ર મોદીએ તેમની કૅબિનેટનું પુનર્ગઠન કર્યું, ત્યારે તેમને રાજ્યકક્ષાના કૃષિ તથા કૃષકકલ્યાણ પ્રધાન બનાવ્યા હતા.

ડિસેમ્બર-2018માં રાજસ્થાન વિધાનસભાની ચૂંટણી પ્રસ્તાવિત હતી એટલે રાજકીય વિશ્લેષકો દ્વારા તેમની પસંદગીને ઇલેક્શન સાથે જોડીને જોવામાં આવી.

2019ની ચૂંટણીમાં શેખાવત ફરી એક વખત જોધપુરની બેઠક ઉપરથી વિજેતા થયા. આ વખતે જીતનું માર્જિન ઘટ્યું, પરંતુ તેમણે જે ઉમેદવારને પરાજય આપ્યો તેના કારણે ગજેન્દ્રસિંહ શેખાવત 'જાયન્ટ કિલર' તરીકે પ્રસ્થાપિત થયા.

શેખાવતની સામે અશોક ગેહલોતે પોતાના પુત્ર વૈભવને ટિકિટ અપાવી હતી.

ગેહલોતના ટીકાકારોના કહેવા પ્રમાણે, પુત્રને જિતાડવા તથા તેની રાજકીય કારકિર્દી ઘડવા પર જ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું તથા અન્ય ઉમેદવારો ઉપર અપેક્ષા મુજબ ધ્યાન આપ્યું ન હતું.

2019માં ફરી એક વખત રાજસ્થાનની તમામ 25 બેઠક ઉપર કૉંગ્રેસનો પરાજય થયો, અલબત આ વિજય ભાજપનો નહીં, પરંતુ એન.ડી.એ. (નેશનલ ડેમૉક્રેટિક અલાયન્સ)નો હતો.

આ જીતે રાજસ્થાન કૉંગ્રેસમાં ઊભી તિરાડ પાડી દીધી હતી, જે આજની સ્થિતિ સુધી પહોંચી છે.

જોધપુરમાં 'ગજેન્દ્રબન્ના'

ગજેન્દ્રસિંહ શેખાવતનો જન્મ તા. ત્રીજી ઑક્ટોબર 1967ના રોજ રાજસ્થાનના જેસલમેર જિલ્લામાં શેખાવત રાજપૂત પરિવારમાં થયો...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

કેન્દ્ર સરકારમાં કૅબિનેટપ્રધાન ગજેન્દ્રસિંહ શેખાવત પર રાજસ્થાનની અશોક ગેહલોત સરકારને ઉથલાવવાનો આરોપ કૉંગ્રેસે મૂક્યો છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ પછી તેમને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે તમે 2019ની ચૂંટણીમાં ભારતીય જનતા પક્ષ (ભાજપ) માટે ચૂંટણીપ્રચાર નહીં કરો?

આ સવાલના જવાબમાં બાબા રામદેવે કહ્યું હતું, "શા માટે કરું? નહીં કરું."

એ કાર્યક્રમમાં બાબા રામદેવે એવું પણ જણાવ્યું હતું કે કાળા નાણાં, ભ્રષ્ટાચાર અને વ્યવસ્થામાં પરિવર્તન સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ સંબંધે તેમને નરેન્દ્ર મોદી પર ભરોસો હતો.

એ ભરોસો હજુ કાયમ છે કે કેમ? એવો સવાલ પૂછવામાં આવ્યો ત્યારે બાબા રામદેવે જણાવ્યું હતું કે હાલ આ મુદ્દે તેમણે મૌન રાખ્યું છે.

આ બાબા રામદેવનો નવો અંદાજ છે અને રાજકીય રીતે નવું વલણ છે. 2019ની સામાન્ય ચૂંટણી નજીક આવી રહી છે ત્યારે બાબા રામદેવ કેન્દ્રની નરેન્દ્ર મોદી સરકાર સાથે એક પ્રકારે અંતર રાખી રહ્યા છે.

મોદી સરકારથી અંતર જાળવવાનો સંકેત બાબા રામદેવે અગાઉ પણ આપ્યો હતો.

'ધ ક્વિન્ટ' નામની ન્યૂઝ વેબસાઈટ સાથેની 2016ના ડિસેમ્બરની વાતચીતમાં તેમને કેન્દ્રની એનડીએ સરકારના રાજગુરૂ ગણાવવામાં આવ્યા ત્યારે બાબા રામદેવે તેને ભૂતકાળની વાત ગણાવી હતી.

જોકે, બાબા રામદેવ કથિત રીતે એટલા પોલિટિકલ છે કે તેમના કોઈ પણ રાજકીય નિર્ણયનો અંદાજ એક-બે નિવેદનોથી લગાવી શકાય નહીં.

ભાજપના 'સંપર્ક ફૉર સમર્થન' અભિયાન દરમ્યાન આ વર્ષની ચોથી જૂને બાબા રામદેવ પક્ષપ્રમુખ અમિત શાહને મળ્યા હતા.

એ મુલાકાત પછી મીડિયામાં આપેલા એક નિવેદનમાં અમિત શાહે કહ્યું હતું, "બાબા રામદેવ સાથેની મુલાકાતનો અર્થ અમે લાખો લોકોને મળ્યા તેવો થાય. આગામી ચૂંટણી વખતે સંપૂર્ણ ટેકાનું વચન તેમણે આપ્યું છે."

બાબા રામદેવનું ઉપરોક્ત નિવેદન બદલાયેલી રાજકીય પરિસ્થિતિનો સંકેત આપે છે કે તેઓ દબાણ બનાવવાની ભૂમિકા તૈયાર કરી રહ્યા છે?

આ સવાલનો જવાબ મેળવતા પહેલાં 2014ની ચૂંટણીમાં નરેન્દ્ર મોદીની સફળતામાં બાબા રામદેવની ભૂમિકા પર નજર નાખવી પડશે.

નરેન્દ્ર મોદીનો વ્યાપક પ્રચાર

બાબા રામદેવ 2014ની ચૂંટણી પહેલાં નરેન્દ્ર મોદીનું પારાવાર ગુણગાન કરવાની સાથે યુપીએ સરકારની ઝાટકણી કાઢતા જોવા મળ્યા હતા.

એબીપી ન્યૂઝ ચેનલના સવાલોના જવાબ 2013ની ચોથી જૂને આપતાં બાબા રામદેવે કહ્યું હતું, "નરેન્દ્ર મોદીમાં ત્રણ એવી બાબતો છે, જેને કારણે હું તેમને ટેકો આપું છું. મોદી સ્થાયી અને મજબૂત સરકાર આપી શકે છે."

બાબા રામદેવે કહ્યું હતું, "નરેન્દ્ર મોદી એક એવી વ્યક્તિ છે, કાળા નાણાં, ભ્રષ્ટાચાર અને વ્યવસ્થામાં પરિવર્તનના મુદ્દાઓ પર સહમત છે."

"એ ઉપરાંત જેટલા...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

સ્વામી રામદેવે ટેલિવિઝન ચેનલ એનડીટીવીના યુવા કૉન્ક્લેવ કાર્યક્રમમાં સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે તેઓ સર્વપક્ષીય અને અપક્ષ છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ પછી પેલેસ્ટાઇન બ્રિટનના નિયંત્રણ હેઠળ આવ્યું હતું પણ ત્યાર બાદ સમસ્યા વધુ ગૂંચવાઈ હતી. એ વિસ્તારમાં આરબો રહેતા હતા અને યહૂદીઓ રહેવા ઇચ્છતા હતા.

આ પ્રદેશ સાથે યહૂદીઓને હજારો વર્ષ જૂનો ઐતિહાસિક તથા ધાર્મિક સંબંધ છે. પેલેસ્ટાઇનના આ પ્રદેશમાં રહેવાનો પોતાને ઈશ્વરીય હક છે એવું યહૂદીઓ માનતા રહ્યા છે.

ઇઝરાયલ બન્યું એ પહેલાં વીસમી સદીની શરૂઆતથી જ હજારો યહૂદીઓ આ પ્રદેશમાં આવવા લાગ્યા હતા.

યહૂદીઓએ યુરોપ તથા રશિયામાં પારાવાર યાતના સહન કરવી પડી હતી. યહૂદીઓ પર આરબ વિશ્વમાં પણ અત્યાચાર થયા હતા.

બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં નાઝીઓએ યહૂદીઓ પર અત્યાચાર કર્યા પછી તેઓ મોટા પ્રમાણમાં આ પ્રદેશમાં આવ્યા હતા.

કઈ રીતે બન્યું ઇઝરાયલ?

ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ અને ભારતીય વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી

પેલેસ્ટાઇનના આ પ્રદેશનું શું કરવું તેનો ફેંસલો સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ કરવો જોઈએ એવો નિર્ણય બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી બ્રિટને કર્યો હતો.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ પેલેસ્ટાઇનને બે દેશમાં વહેંચી નાખવાનું સૂચન કર્યું હતું. એક દેશ આરબો માટે અને બીજો યહૂદીઓ માટે.

આરબોએ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના આ સૂચનનો અસ્વીકાર કર્યો પરંતુ યહૂદી નેતાઓએ સંયુક્ત રાષ્ટ્રનું આ સૂચન સ્વીકારીને ઇઝરાયલની રચનાની જાહેરાત કરી દીધી.

અમેરિકાના તત્કાલીન પ્રમુખે એ સમયે જ ઇઝરાયલની રચનાને માન્યતા આપી દીધી હતી.

ઇઝરાયલની જાહેરાત સાથે જ યુદ્ધ શરૂ થઈ ગયું હતું. જે મહિનાઓ સુધી ચાલ્યું હતું. એ પછી ઇઝરાયલ અને તેના પાડોશી આરબ દેશ યુદ્ધ રોકવા સહમત થયા હતા.

સમય જતાં ઇઝરાયલને એક સ્વતંત્ર દેશ તરીકે આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા મળવી શરૂ થઈ હતી.

ઇઝરાયલ ભૂમધ્ય સમુદ્રના છેડા પર આવેલું છે. તેનો દક્ષિણ છેડો રેડ સી સુધી ફેલાયેલો છે, જ્યારે પશ્ચિમમાં ગ્રીસ અને પૂર્વમાં જોર્ડન સુધી છે. લેબનોન તેની ઉત્તરમાં અને સીરિયા ઉત્તર-પૂર્વમાં આવેલું છે.

પેલેસ્ટાઇન હજુ સુધી કોઈ દેશ નથી, પણ વેસ્ટ બૅન્ક અને ગાઝા પટ્ટીને ભેળવીને પેલેસ્ટાઇનીઓ એક અલગ દેશ બનાવવા ઈચ્છે છે.

ઇઝરાયલ અને પેલેસ્ટાઇન બન્ને જેરુસલેમને પોતાની રાજધાની બનાવવા ઇચ્છે છે.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જેરુસલેમને ઇઝરાયલની રાજધાની તરીકે તાજેતરમાં જ માન્યતા આપી છે.

જોકે, સંયુક્ત રાષ્ટ્રની જનરલ ઍસેમ્બ્લીમાં વિશ્વના મોટાભાગના દેશોએ એ પ્રસ્તાવને ફગાવી દીધો છે.

શક્તિશાળી ઇઝરાયલ

ટૅક્નૉલૉજીની બાબતમાં ઇઝરાયલ વિશ્વમાં મોખરે છે.

ઇઝરાયલ 1948માં અસ્તિત્વમાં આવ્યું...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ પહેલાં પેલેસ્ટાઇન ઓટોમન સામ્રાજ્યનો એક જિલ્લો હતો. પહેલાં વિશ્વયુદ્ધમાં બ્રિટન તથા તેના સહયોગીઓએ ઓટોમન સામ્રાજ્યને હરાવ્યું હતું.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ પહેલાં તેમણે બાફેલાં બટાટાને છૂંદીને તેમાં ચોક્કસ મસાલો, લીલી કોથમીર અને થોડી ડુંગળી ભેળવીને તેના ગોળા બનાવ્યા હતા. તેઓ એ ગોળાને ચણાના લોટના ખીરામાં બોળીને ઝડપભેર એક પછી એક ઊકળતા તેલમાં નાખતા જતા હતા.

એક તરફ બટાકાવડાં તળાઈ રહ્યાં હતાં અને બીજી તરફ સુરેશ ઠાકુરે પાંઉને વચ્ચેથી કાપીને તેમાં લીલી કોથમીરની તથા મરચાંની ચટણી લગાવી પછી મને પૂછ્યું કે લસણની ચટણી ચાલશે?

મેં હા કહી એટલે તેમણે પાંઉમાં લસણની ચટણી પણ લગાવી. પછી ગરમાગરમ વડાને પાંઉની વચ્ચે મૂકીને જૂના અખબારના ટુકડામાં વડાપાંઉ લપેટ્યાં. સાથે તળેલાં થોડાં મરચાં મૂક્યાં અને મારા હાથમાં એ પેકેટ આપ્યું.

સુરેશ ઠાકુરે આ વડાપાંઉ માટે મારી પાસેથી 12 રૂપિયા લીધા હતા. આ વડાપાંઉ મુંબઈની પોતાની ઓરિજિનલ ડિશ છે.

તેમાં સ્વાદ છે અને પૂરું પેટ ભરાય તેની વ્યવસ્થા પણ છે. ઘણી જગ્યાએ તીખી તમતમતી લસણની ચટણીવાળા વડાપાંઉ મળે છે તો ઘણી જગ્યાએ લીલા મરચાંની ચટણીના સ્વાદવાળા.

ઇન્સ્ટન્ટ ફૂડ

વડાપાંઉ અને મુંબઈ એકમેકની ઓળખ બની ગયાં છે. સ્કૂલ-કોલેજનાં સ્ટુડન્ટ્સ હોય કે બોલીવુડના સ્ટાર્સ, મિલ મજૂર હોય કે રાજકીય નેતાઓ. વડાપાંઉ બધાને પસંદ છે.

દેશના સૌથી મોટાં શહેર મુંબઈમાં રોજ કેટલા વડાપાંઉ વેચાય છે તેનો અંદાજ કોઈને નથી, પણ વડાપાંઉ મોટા પ્રમાણમાં વેચાય છે એ બધા જાણે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ટ્રાવેલ બ્લોગર કૌશલ કારખાનિસ જણાવે છે કે સતત દોડતા મુંબઈગરાઓ તરત ઊર્જા મળે તેવું કંઈક ખાવા ઈચ્છતા હોય છે. કોઈક એવી વાનગી જે ફટાફટ ખાવા મળે અને એ ખાવાથી પેટ ભરાઈ જાય.

કૌશલ કારખાનિસ એક વેબસાઈટ ચલાવે છે. તે કહે છે કે મુંબઇમાં બહારનું ખાતી લગભગ દરેક વ્યક્તિએ સૌથી વડાપાંઉ ખાધેલું હોય છે.

વડાપાંઉની કિંમત ઓછી હોવાને કારણે પણ લગભગ દરેક વ્યક્તિને એ પોસાય છે.

વડાપાંઉ સાથે ગાઢ સાંસ્કૃતિક સંબંધ

વડાપાંઉ સ્વાદિષ્ટ હોય છે તેમાં કોઈ શંકા નથી, પણ મુંબઈના લોકોની વડાપાંઉ પ્રત્યેની દીવાનગી બહારના લોકો સમજી શકતા નથી.

મુંબઈ તથા વડાપાંઉ વચ્ચે બહુ ગાઢ સંબંધ છે અને એ સંબંધ માત્ર લહેજતનો નથી.

મુંબઈના રહેવાસી અશોક વૈદ્યે 1966માં વડાપાંઉની 'શોધ' કરી હોવાનું કહેવાય છે. અશોક વૈદ્યે તેમની વડાપાંઉની દુકાન પહેલાં દાદર સ્ટેશન સામે શરૂ કરી હતી.

દાદર સ્ટેશનેથી નીકળીને રોજ હજ્જારો મિલ કામદારો પરેલ અને વરલીમાં આવેલી મિલોમાં કામ કરવા જતા હતા.

તેમને એવો ઇન્સન્ટ નાસ્તો જોઈતો હતો, જે ખાવાથી પેટ પણ ભરાઈ જાય અને સસ્તો પણ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

સુરેશ ઠાકુરે ઉકળતા તેલમાં તળવા માટે થોડાં વધુ બટાકાવડાં નાખ્યાં. બટાકાવડાં તળવાનું કામ સવારથી ચાલી રહ્યું હતું.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ પાત્ર કોઈ દેવ, દેવદૂત અને પેગંબર હોય, દેવતાતુલ્ય સંત હોય, આદર્શ ચારિત્ર્ય ધરાવનાર કથાપાત્ર હોય અથવા આદર્શ વ્યવહારના નમૂના પેશ કરનાર પ્રાણીપાત્ર પણ હોય.

રામ, કૃષ્ણ, ઇશુ વગેરેથી માંડીને આવા હજારો પાત્ર ગણાવી શકાય. દીર્ધકાળ પર્યન્ત એમને પાત્ર બનાવતી નવી નવી કથાઓ સર્જાતી આવી છે અને ઘણી વાર કથાપાત્ર સ્વયં વિભૂતિ બની જાય છે.

'કથાપાત્ર' વિશેની આટલી પ્રાથમિક વાત પછી આપણે આજના વિષય પર આવીએ: ગુજરાતી બાળ સાહિત્યના પાત્રો.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ગુજરાતી બાળ સાહિત્યનો પ્રારંભ ઓગણીસમી સદીના ત્રીજા દાયકાથી ગણી શકાય જ્યારે લગભગ સમગ્ર ગુજરાત પર અંગ્રેજ સત્તાનું આધિપત્ય પ્રસર્યું અને આધુનિક શિક્ષણની શરૂઆત થઈ.

શાળાઓ શરૂ થઈ એટલે પાઠ્ય પુસ્તકોની જરૂર પડી. ખાસ કરીને ભાષાનાં પાઠ્ય પુસ્તકો માટે ગીતો વાર્તાઓ, નિબંધોની જરૂરિયાત ઉભી થઈ.

શરૂઆતમાં તો ઘણું અંગ્રેજી પાઠ્ય પુસ્તકોમાંથી અનુવાદરૂપે બહાર આવ્યું, પરંતુ બહુ જલદીથી તળપદ સાહિત્યનું પ્રમાણ વધવા લાગ્યું.

આવે વખતે લોકપ્રચલિત સાહિત્ય હાથવગું બને તે સ્વાભાવિક છે.

આથી સદીઓથી કહેવાતી આવતી બાદશાહ અને લવાની (અકબર અને બિરબલની), રાજા વિક્રમની, મૂરખ અડવાની વાતો પાઠ્ય પુસ્તકોમાં આવી.

આ પછી બહુ જલદીથી પશ્ચિમને જ અનુસરીને ઇતર વાંચનના પુસ્તકોની પ્રથા શરૂ થઈ.

બાળકો પાઠ્ય પુસ્તકો ઉપરાંત પણ વાંચન કરે એવા ઇરાદાથી તત્કાલીન શાસનોએ ઇત્તર સાહિત્યને પ્રોત્સાહન આપવા માંડ્યું.

આના પ્રતાપે શરૂઆતમાં તો આગળ જણાવ્યાં એવાં જૂના-જાણીતાં પાત્રોનાં પુસ્તકો પ્રગટ થવા લાગ્યા.

ઓગણીસમી સદીને અંતે અમેરિકામાં સર્જાયેલા વન-વીર ટારઝનની વાતો પણ ગુજરાતીમાં આવવા લાગી.

ટારઝન કથાઓના જ લેખક એડગર રોઇસ-બરીઝે મંગળ ગ્રહના સાહસવીરની કથાઓની શ્રેણી આપી તો એ જ અરસામાં કૉનન - ડોયલે ડિટેક્ટીવ શેરલૉક હોમ્સની કથોની શ્રેણી રચી.

દરમિયાનમાં, ગુજરાતી ભાષામાં સુરતથી 'ગાંડીવ' નામનું બાળ માસિક શરૂ થયું.

એમાં ચાળીશીના દાયકાની શરૂઆતમાં બે લેખકોએ ગુજરાતી બાળ સાહિત્યનાં નવાં આગવાં પાત્રોનું સર્જન કર્યું.

એક હતા હરિપ્રસાદ વ્યાસ, જેમણે બકોર પટેલ નામના બકરાને કેન્દ્રસ્થ પાત્ર બનાવીને સમૂજી સમાજ કથાઓ રચવા માંડી.

બકરા ઉપરાંત ગાય, વાનર, હાથી, ઊંટ વગેરે પ્રાણીઓને ખાસ નામ આપીને પાત્રો સર્જ્યા.

ગુજરાતી બાળવાચકોને હરિપ્રસાદ વ્યાસની આ વાર્તાઓ એટલી ગમી કે બકોર પટેલ વગેરે પાત્રોની વાર્તાઓના છત્રીસ (36) જેટલાં પુસ્તકો પ્રગટ થયાં.

આગળ જતાં...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

કોઈ એક યા બીજા પાત્ર સાથે તાદાત્મ્ય કેળવવું એ માનવમાત્રની પ્રકૃતિ છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ પ્રોફેસર યુવતીને જીવતી સળગાવી દેવાની ઘટના ત્રીજી ફેબ્રુઆરીએ બની હતી. એ પછી સારવાર દરમિયાન યુવતીનું મોત થયું હતું.

આ ઘટનામાં એકતરફી પ્રેમમાં મહિલા પ્રોફેસર પર પેટ્રોલ ફેંકી જીવતાં સળગાવી દેવામાં આવ્યાં છે.

પીડિતાના મૃત્યુથી ગામવાસીઓ એકદમ ગુસ્સામાં છે અને તેમણે આરોપીઓનો કબજો પોતાને સોંપી દેવાની માગણી પોલીસ પાસે કરી છે.

ગામવાસીઓએ ઠેકઠેકાણે રસ્તારોકો આંદોલન કર્યું હતું. પીડિતાના મૃતદેહને લઈ જતી એમ્બ્યુલન્સ પર પથ્થરમારો કર્યો હતો.

તેથી એમ્બ્યુલન્સનો કાચ તૂટી ગયો હતો. પોલીસે આંદોલનકર્તા ગ્રામજનો પર હળવો લાઠીચાર્જ કર્યો હતો.

મીડિયા સાથે વાત કરતાં પીડિતાના પિતાએ કહ્યું હતું, "મારી દીકરીને જેવી પીડા થઈ હતી તેવી જ પીડા આરોપીઓને જાહેર જનતા સમક્ષ આપવી જોઈએ. છેલ્લા સાત દિવસમાં મારી દીકરીને બહુ પીડા થઈ હતી."

"મારી દીકરીને જે ત્રાસ થયો છે એવો જ ત્રાસ આરોપીઓને પણ થવો જોઈએ. મારી દીકરીના મૃત્યુનું પ્રકરણ નિર્ભયાકેસની માફક લંબાવું જોઈએ નહીં. તેને વહેલામાં વહેલી તકે ન્યાય મળવો જોઈએ."

પીડિતાના ડેથ સર્ટિફિકેટમાં શું લખ્યું છે?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

સવારે સાડા છ વાગ્યે પીડિતાના હ્રદયના ધબકારા ધીમા પડતા ગયા હતા. તેમને બચાવવાના તમામ પ્રયાસ કરવામાં આવ્યા હતા.

સવારે 6.55 વાગ્યે પીડિતાએ અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા. પીડિતાના શરીરનો 35 ટકા હિસ્સો દાઝી ગયો હતો. સેપ્ટિક શૉક તેના મૃત્યુનું કારણ હતો. (જે દર્દીઓ આવા ચેપ સામે જંગ લડતા હોય છે તેમનું બ્લડપ્રેશર ઝડપથી ઘટતું જાય છે અને ચેપ સામે લડવામાં તેમણે અનેક મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડે છે.)

પીડિતાનો મૃતદેહ પોલીસને પૉસ્ટમૉર્ટમ માટે સોંપવામાં આવ્યો હોવાનું ઓરેન્જ સિટી હૉસ્પિટલના સંચાલક ડૉ. અનુપ મરારે બહાર પાડેલા મેડિકલ બુલેટિનમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું.

પત્રકારપરિષદમાં ડૉક્ટરે શું કહ્યું?

ડૉક્ટરે જણાવ્યું હતું કે "અમે પીડિતાને બચાવવાના અમારાથી બનતા તમામ પ્રયાસ કર્યા હતા. તેની તબિયત ગઈ કાલે રાતથી વધારે બગડી હતી. અમે વૅન્ટિલેટરની માત્રા પણ વધારી હતી. બ્લેડપ્રેશર ઘટતું જતું હતું. તેથી દવાઓનું પ્રમાણ વધારવામાં આવ્યું હતું. આજે તેનો હાર્ટ રેટ પણ ઘટી ગયો હતો."

ડૉક્ટરે વધુમાં જણાવ્યું, "એ માટે અમે દવાનું પ્રમાણ વધાર્યું હતું, પણ કમનસીબે અમે તેને બચાવી શક્યા નહીં અને સવારે 6.55 વાગ્યે અમે પીડિતાને મૃત જાહેર કરી હતી. તેનું હૃદય બે વખત બંધ પડી ગયું હતું. પહેલીવાર બંધ પડ્યું ત્યારે તેને ફરી ધબકતું...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

મહારાષ્ટ્રના હિંગણઘાટની પીડિતાના તેમના દરોડા ગામમાં અંતિમસંસ્કાર કરવામાં આવ્યા હતા.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ પ્રોફેસરે છોકરીઓનાં સ્તનની તુલના તરબૂચના બે ટુકડા સાથે કરી હતી.

તેનો એક વીડિયો બહાર આવ્યો છે, જેમાં કોઝિકોડસ્થિત ફારુક કોલેજને આસિસ્ટંટ પ્રોફેસર જૌહર મુનવ્વિર યુવતીઓનાં વસ્ત્રોની ટીકા કરતા જોવા-સાંભળવા મળે છે.

પ્રોફેસર કહી રહ્યા છે, "છોકરીઓ ખુદને દેહને સંપૂર્ણપણે ઢાંકતી નથી. છોકરીઓ હિજાબ પહેરે છે, પણ તેમને પગ દેખાતા રહે છે. જરા વિચારો, આજકાલની આ સ્ટાઈલ છે."

પ્રોફેસર આ વીડિયોમાં એવું પણ કહી રહ્યા છે, "છોકરીઓ માત્ર સ્કાર્ફથી તેમનું મસ્તક ઢાંકી લે છે અને છાતી દેખાડે છે."

"છાતી મહિલાઓના શરીરનો એ ભાગ છે જેનાથી પુરુષો આકર્ષાય છે. તે એક તરબૂચના બે ટુકડા જેવી હોય છે. એ જોવાથી ફળ કેટલું પાકેલું છે તેની ખબર પડે છે."

વીડિયો વાયરલ થયા પછી વિરોધ

પ્રોફેસરનો આ વીડિયો વાયરલ થયા બાદ જમણેરી અને ડાબેરી વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ કોઝિકોડમાં વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ કર્યું હતું.

ડેમોક્રેટિક યૂથ ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયા(ડીવાયએફઆઈ)ના સંયુક્ત સચિવ નિખિલ પી.એ બીબીસીને કહ્યું હતું, "માત્ર મુસ્લિમ વિદ્યાર્થિનીઓનો સવાલ નથી. આ નિવેદન બધી મહિલાઓ વિરોધી છે."

"કેરળ જેવા રાજ્યમાં આવાં નિવેદન ચલાવી લેવાય નહીં."

પ્રોફેસરના નિવેદનનો સોશિઅલ મીડિયા પર જોરદાર વિરોધ થયો છે.

બે છોકરીઓએ ફેસબૂક પર પોતાની અર્ધનગ્ન તસ્વીરો પોસ્ટ કરીને વિરોધ વ્યક્ત કર્યો હતો.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

આ બાબતે સોશિઅલ મીડિયામાં જોરદાર ચર્ચા શરૂ થઈ હતી અને નગ્નતાને આધારે ફેસબૂકે એ ફોટોગ્રાફ્સ સાઈટ પરથી હટાવ્યા હતા.

ફેસબૂક પર સૌથી પહેલાં પોતાનો ફોટોગ્રાફ પોસ્ટ કરી ચૂકેલી આરતી એસ.એ.એ બીબીસીને કહ્યું હતું, "સ્ત્રીના દેહને જરૂર કરતાં વધુ પડતો સેક્સુઅલાઈઝ કરવામાં આવી રહ્યો છે. એ કારણસર મેં મારો અર્ધનગ્ન ફોટોગ્રાફ પોસ્ટ કર્યો હતો."

"કોઈ પુરુષ તેના શરીરના કોઈ અંગનો દેખાડો કરે તો એ મોટી વાત ગણાતી નથી, પણ સ્ત્રીઓને તેમના દેહ બાબતે સતત સજાગ રાખવામાં આવે છે."

આરતીએ ઉમેર્યું હતું, "કોઈ સ્ત્રી સાડી પહેરે ત્યારે તેના શરીરનો કોઈ હિસ્સો દેખાઈ ન જાય એ માટે સતત ચિંતિત રહે છે."

"સાડી પહેરી હોય એવી સ્ત્રીના શરીરનો કોઈ હિસ્સો દેખાય જાય તો લોકોને તકલીફ થવા લાગે છે."

"સ્ત્રીઓ કોઈ વસ્તુ ઉઠાવવા નીચી નમે ત્યારે પણ તેમણે ધ્યાન રાખવું પડે છે કે તેની ક્લીવિજ (સ્તન વચ્ચેની જગ્યા) દેખાય ન જાય."

"એ જ રીતે બ્રાની પટ્ટી દેખાઈ ન જાય તેની ચિંતા પણ સતત કરવી પડે છે."

નૈતિકતાના કથિત પહેરેદારો

ફાતિમા રેહાનાએ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

કેરળમાં એક પ્રોફેસરે ગર્લ સ્ટુડન્ટ્સ વિશે વાંધાજનક નિવેદન કર્યું તેના બીજા દિવસે પણ છોકરીઓ દ્વારા વિરોધ પ્રદર્શન ચાલુ રહ્યું છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ બજેટમાં આગામી નાણાકીય વર્ષ માટેની કેન્દ્ર સરકારની આવક અને ખર્ચની વિગત આપવામાં આવશે.

આ બજેટ પર બધાની ચાંપતી નજર રહેશે, કારણ કે સરકાર ભારતીય અર્થતંત્રમાંની નરમાઈને ગંભીર ગણી રહી છે અને તેમાંથી અર્થતંત્રને ઉગારવાનાં પગલાં લઈ રહી છે, એ નાગરિકો તથા ઉદ્યોગજગતને જણાવવાની મોદી સરકાર માટે આ મોટી તક છે.

બજેટની દરખાસ્તોની જાહેરાત પહેલાં એ પાંચ નાણાકીય શબ્દાવલિને સમજી લેવી જરૂરી છે.

રાજકોષીય ખાધ

સરકારની કુલ આવક કરતાં કુલ ખર્ચ વધી જાય છે ત્યારે રાજકોષીય ખાધ સર્જાય છે. તેમાં સરકારે લીધેલા ઋણ (બોરોઈંગ્ઝ)નો સમાવેશ થતો નથી.

ભૂતપૂર્વ નાણામંત્રી અરુણ જેટલીએ 2017માં બજેટની જાહેરાત કરતી વખતે જણાવ્યું હતું કે 2017-18ના નાણાકીય વર્ષ માટે કુલ ઘરેલુ ઉત્પાદન (જીડીપી)ના 3.2 ટકા જેટલી રાજકોષીય ખાધના લક્ષ્યાંકને હાંસલ કરવાની સરકારને આશા છે. તે પ્રમાણ આગલા નાણાકીય વર્ષના જીડીપીના 3.5 ટકાના લક્ષ્યાંક કરતાં ઓછું હતું.

અલબત્ત, વિશ્લેષકોએ એવી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે એ લક્ષ્યાંકને હાંસલ નહીં કરી શકાય અને 2018-19ના નાણાકીય વર્ષમાં રાજકોષીય ખાધ ઘટવાને બદલે વધશે.

આ બજેટ લોકરંજક હશે કે કેમ એ વિશે પણ અનુમાન ચાલી રહ્યું છે. લોકરંજક બજેટમાં મતદારોને આકર્ષવા માટે કરવેરામાં રાહતો, છૂટછાટ અને ફેરફાર મારફત સરકારી ખર્ચ વધારવાનો સમાવેશ થાય છે.

વ્યક્તિગત આવકવેરાની મુક્તિમર્યાદામાં વધારો

હાલ વાર્ષિક રૂ. 2,50,000થી ઓછી આવક ધરાવતા નાગરિકોને આવકવેરો ચૂકવવામાંથી મુક્તિ મળેલી છે.

જોકે, લોકોની ખરીદશક્તિ વધારવા વ્યક્તિગત આવકવેરાની મુક્તિમર્યાદામાં વધારો કરવાની સરકારની યોજના હોવાનું અનુમાન અને અપેક્ષા છે.

પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ કર

પ્રત્યક્ષ કર એટલે નાગરિકો દ્વારા સરકારને સીધો ચૂકવાતો કર. તેમાં કરપાત્ર આવક ધરાવતી વ્યક્તિ પર કર ચૂકવવાનું ભારણ હોય છે અને તેને બીજી વ્યક્તિ પર ટ્રાન્સફર કરી શકાતું નથી. આવક વેરો, સંપત્તિ વેરો અને કૉર્પોરેટ ટૅક્સ એ પ્રત્યક્ષ કરનાં ઉદાહરણ છે.

પરોક્ષ વેરામાં કરનો બોજ બીજી વ્યક્તિ પર ટ્રાન્સફર કરી શકાય છે. સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ કે પ્રોડક્ટના ઉત્પાદકો વસ્તુ કે સેવાના વપરાશકાર પર કર બોજ ટ્રાન્સફર કરતા હોય છે.

ગૂડ્ઝ ઍન્ડ સર્વિસિસ ટૅક્સ (જીએસટી) પરોક્ષ વેરાનું ઉદાહરણ છે. વેલ્યુ ઍડેડ ટૅક્સ, સેલ્સટૅક્સ, સર્વિસટૅક્સ, ઑક્ટ્રોય, લક્ઝરી ટૅક્સ અને ઍન્ટરટેઇન્મેન્ટ ટૅક્સ જેવા વિવિધ કરનું સ્થાન હવે જીએસટીએ લીધું છે.

નાણાકીય વર્ષ

ભારતીય...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સિતારમણ 2020-21નું બજેટ શનિવાર-પહેલી ફેબ્રુઆરીએ રજૂ કરશે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ બાદ ડઝનબંધ લોકોએ રોઝનો સંપર્ક કરીને જણાવ્યું કે તેઓ પણ આવી સ્થિતિમાંથી પસાર થઈ ચૂક્યા છે.

ચેતવણીઃ આ અહેવાલ જાતીય હુમલાને લગતો છે

રોઝ રૂમ ખાલી કરતાં હતા તે વખતે નર્સ ત્યાં ઊભાં રહ્યાં. તેમણે કહ્યું, “તમે ભોગ બન્યાં એનો મને અફસોસ છે.” ધ્રૂજતા અવાજે તેઓ ધીમેથી બોલ્યાં, “મારી પુત્રી પર પણ બળાત્કાર થયો હતો.”

રોઝે તેમની સામે જોયું. તેમની ઉંમર 40 વર્ષ કરતાં વધારે નહીં હોય તેમ તેને લાગ્યું.

તેમને જાતીય હુમલા પછીની સવાર યાદ આવી ગઈ, જ્યારે તેમણે પોલીસ કર્મચારી અને ડૉક્ટર સાથે વાત કરી હતી.

તેમની પર આખી રાત જાતીય અત્યાચાર થયો હતો, પરંતુ તેનો ઉલ્લેખ કરતી વખતે બધા લોકો ‘કથિત’ હુમલાની વાત કરતા હતા.

ફૂલન દેવી : ચંબલની ખીણનાં એ મહિલા ડાકુ જેમના ડરથી લોકો ધ્રૂજતા હતા

તેમનાં પિતા અને દાદી સિવાય અન્ય સગાંસંબંધીઓ રોઝની વાત માનવા તૈયાર ન હતાં. નર્સના કિસ્સામાં વાત અલગ હતી, તેમણે રોઝની વાત માની લીધી હતી.

તેમના માટે આ એક આશાની જ્યોત હતી. રોઝના ચહેરા પર રાહતના અણસાર દેખાયા. તેને લાગ્યું કે જાતીય હુમલાનો ભોગ બન્યા પછી હવે રિકવરી શરૂ થઈ રહી છે.

જોકે થોડા જ સમયમાં લાખો લોકોએ તે બળાત્કારને જાતે જોયો અને તેમાંથી કોઈએ રોઝ માટે સહાનુભૂતિ વ્યક્ત નહોતી કરી.

એક દાયકા પછી રોઝ કેલેમ્બા બાથરૂમમાં અરીસા સામે ઊભાં હતાં અને પોતાના લાંબા વાળને ઓળી રહ્યાં છે.

તેઓ વાળને આંગળીના ટેરવે વિંટાળીને વાંકડિયા બનાવી રહ્યાં છે. તેમના પર જાતીય હુમલો થયા બાદ મહિનાઓ સુધી આ શક્ય ન હતું.

ઘરના તમામ અરીસા ઢાંકી દેવા પડે છે કારણ કે તમે પોતાનું પ્રતિબિંબ સહી શકતાં નથી.

રોઝ અત્યારે 25 વર્ષનાં છે. તેમણે પોતાના રોજબરોજના જીવન માટે વ્યક્તિગત રીતે મદદ કરે તેવી દિનચર્યા તૈયાર કરી છે.

વાળની માવજત કરવી એ તેમાંનું એક કાર્ય છે. તેને ઓળવામાં સમય લાગે છે અને મહેનત પડે છે. તે લગભગ ધ્યાનમગ્ન થઈ જવા જેવું છે. તેઓ જાણે છે કે તેના વાળ સુંદર છે. લોકો તેમને આ વાત હંમેશાં યાદ અપાવતા રહે છે. દરરોજ સવારે તેઓ પોતાના માટે શુદ્ધ કોકો ચૉકલેટ તૈયાર કરે છે. તેઓ માને છે કે તેનામાં દર્દ મટાડવાના ગુણ છે. તેઓ એક જર્નલમાં પોતાના લક્ષ્યની નોંધ કરે છે.

તેઓ જાણી જોઈને તેને વર્તમાનકાળમાં લખે છે.

તેમનું એક લક્ષ્ય છે, "હું ઉત્તમ ડ્રાઇવર છું." બીજું લક્ષ્ય છે, "હું રોબર્ટ સાથે સુખી લગ્નજીવન ધરાવું છું." "હું બહુ સારી માતા છું."

વાત કરવા માટે બેસતી વખતે રોઝ પોતાના વાળ ખભા પર ઉછાળે છે. તે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

રોઝ કેલેમ્બાએ ગયા વર્ષે એક બ્લૉગ લખીને જણાવ્યું હતું કે 14 વર્ષની વયે તેઓ બળાત્કારનો ભોગ બન્યાં ત્યારે એ જાતીય હુમલાનો વીડિયો એક જાણીતી પોર્ન સાઇટ પર મુકાયો હતો અને તેને હઠાવવામાં મુશ્કેલી પડી હતી.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ બાબતથી સૌ સંમત થશે કે રામ મંદિરના મુદ્દાએ ઉત્તર ભારતમાં ભારતીય જનતા પક્ષને પ્રચંડ સમર્થન અપાવવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

આ મુદ્દો ઉઠાવ્યાના થોડા સમયમાં જ ભાજપે કેન્દ્રમાં સત્તા હાસલ કરવામાં સફળતા મેળવી હતી.

એક રીતે ભાજપ ઉત્તર ભારતનો જ પક્ષ ગણવામાં આવે છે, પરંતુ હવે સબરીમાલા મંદિરના સ્વરૂપમાં ભાજપને અયોધ્યા જેવો જ એક મુદ્દો મળી ગયો હોય તેવું જણાઈ રહ્યું છે.

પાછલા બે મહિનામાં આ સ્થિતિમાં પરિવર્તન આવ્યું છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કેરળમાં ભાજપની ઉપસ્થિતિથી કોઈ ઇન્કાર કરી શકે નહીં.

સબરીમાલાના અયપ્પા સ્વામી મંદિરમાં 10 વર્ષથી 50 વર્ષના મહિલાઓનો મંદિરમાં પ્રવેશ નિષેધ હતો.

જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય ખંડપીઠે આ પ્રતિબંધ દૂર કર્યો હતો.

આ ચુકાદાની સાથે જ ભાજપને મહિલાઓના અધિકારોની વિરુદ્ધ અને પરંપરાની તરફેણમાં લોકોને એકઠા કરવાની તક મળી ગઈ હતી.

સબરીમાલા મંદિરના કમાડ વર્ષમાં એક વખત આવતાં 64 દિવસના મંડલા- મક્કરવિલક્કૂ તીર્થાટન માટે 17મી નવેમ્બરે ખૂલ્યા હતા.

મંદિરના દ્વાર ખૂલતાંની સાથે સીપીએમ અને લેફ્ટ ડેમૉક્રેટિક ફ્રન્ટના નેતૃત્વની સરકાર અને ભાજપ વચ્ચે તણાવ સર્જાયો છે.

સીપીએમનું નરમ વલણ

સબરીમાલામાં પોલીસના નવા કાયદા હેઠળ ભાજપના એક નેતા અને હિંદુ સંગઠન સાથે જોડાયેલા એક નેતાની ધરપકડ થઈ હતી.

આ ધરપકડ બાદ વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ થઈ ગયાં હતાં.

નિયમનું પાલન ન કરવા બદલ જેલમાં ધકેલાયેલા નેતાના સમર્થનમાં નાના-નાના ગામોમાં પણ 200,300 લોકો વિરોધ પ્રદર્શનોમાં જોડાતાં હતા.

રાજકીય વિશ્લેષક જો સ્કારિયાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "અહીંયા લોકો મોટી સંખ્યામાં મંદિરમાં મહિલાઓના પ્રવેશનો વિરોધ કરી રહ્યાં છે. એવું જણાઈ રહ્યું છે કે સીપીએમે આ બાબતમાં ઢીલું વલણ દાખવ્યું છે."

ઇતિહાસકાર અને ફૅમિનિસ્ટ જે. દેવિકાએ જણાવ્યું, "આ ઘટનાથી ભાજપનો ફક્ત રાજકીય જ નહીં, પરંતુ સામાજિક વિકાસ પણ થયો છે. "

"અહીંયા રૂઢિચુસ્ત પ્રથાઓ પ્રવર્તમાન હતી, જેનો ઉપયોગ ડાબેરીઓ કરી રહ્યાં હતાં."

"ડાબેરીઓએ અહીંના સામાજિક પછાતપણાં અને રાજકીય રીતે પ્રગતિશીલ વાતાવરણનો અત્યાર સુધી લાભ લીધો હતો."

વરિષ્ઠ રાજકીય વિશ્લેષક બી. આર. પી. ભાસ્કરે કહ્યું, "ઈ. એમ. એસ. નંબુદરીપાદ (વર્ષ 1957માં દેશની પ્રથમ કૉમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની સરકારના મુખ્ય મંત્રી) ઈશ્વરમાં આસ્થા ધરાવતા નહોતા, છતાં પોતાના પત્ની સાથે કાયમ મંદિર જતા હતા."

સામાજિક રૂઢિનો ઉપયોગ

સામાજિક...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

સત્તાધારી ભારતીય જનતા પક્ષ 1990ના દાયકામાં રામ મંદિર બનાવવાનો મુદ્દો લઈને કેન્દ્રમાં આવ્યો હતો. ભાજપે પોતાનું આ વચન પાળ્યું નહીં અને તે દલીલનો અલગ મુદ્દો છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ ભલામણ હતી 'અધર બૅકવર્ડ ક્લાસ'(ઓબીસી)ના ઉમેદવારોને તમામ સરકારી નોકરીઓમાં 27 ટકા અનામત આપવાની.

આ નિર્ણયના કારણે ભારતની અને ખાસ કરીને ઉત્તર ભારતની રાજનીતિ તદ્દન બદલાઈ ગઈ. આ પંચના અધ્યક્ષ હતા બિંદેશ્વરી પ્રસાદ મંડલ એટલે કે બી. પી. મંડલ.

2018નું વર્ષ બી. પી. મંડલની જન્મશતાબ્દીનું વર્ષ છે. મંડલનો જન્મ 25 ઑગસ્ટ, 1918માં બનારસમાં થયો હતો.

બી. પી. મંડલ ધારાસભ્ય, સાંસદ, પ્રધાન અને બિહારના મુખ્ય પ્રધાન પણ બન્યા હતા.

ઓબીસીના આઇકન ગણાતા બી. પી. મંડલ

જોકે, ઇતિહાસમાં તેમને નાયક તરીકે અને ખાસ કરીને ઓબીસીના આઇકન તરીકે યાદ કરાય છે. આ સાથે જ દ્વિતીય પછાત વર્ગ પંચના અધ્યક્ષ તરીકે તેમણે કરેલી ભલામણોને કારણે તેમને યાદ કરાય છે.

કટોકટી પછી 1977માં યોજાયેલી ચૂંટણીમાં વિજય બાદ બનેલી મોરારજીભાઈ દેસાઈની સરકારે દ્વિતીય પછાત વર્ગ પંચની રચના કરી હતી.

જનતા પાર્ટીએ પોતાના ચૂંટણી ઢંઢેરામાં જ પછાત વર્ગો માટે પંચની રચના કરવા માટેનું વચન આપ્યું હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હરિયાણાના ભૂતપૂર્વ રાજ્યપાલ ધનિકલાલ મંડલ, મોરારજી સરકારમાં ગૃહ પ્રધાન હતા. તેમણે જ રાજ્ય સભામાં આ પંચની રચનાની જાહેરાત કરી હતી.

ધનિકલાલ હાલમાં 84 વર્ષના છે અને ચંદીગઢમાં રહે છે. તેમને ફોન કરીને મેં સવાલ કર્યો હતો કે પંચના અધ્યક્ષ તરીકે તમે બી. પી. મંડલની પસંદગી કઈ રીતે કરી હતી?

જવાબમાં તેમણે કહ્યું, ''તે વખતે એવું નક્કી થયું હતું કે પંચના અધ્યક્ષ તરીકે કોઈ લાયકાત ધરાવતી વ્યક્તિની નિમણૂક થવી જોઈએ."

"તેઓ (બી. પી. મંડલ) બિહારના મુખ્ય પ્રધાન તરીકે રહી ચૂક્યા હતા. તેઓ પછાત વર્ગના હિતોના તરફદાર પણ હતા. તેઓ માનતા કે પછાત વર્ગોને અનામત મળવી જોઈએ.''

બચપણથી બુલંદ અવાજ

નિખિલ મંડલ

બી. પી. મંડલનો જન્મ બનારસમાં થયો હતો. તેમના જન્મના બીજા જ દિવસે તેમના પિતા રાસબિહારી લાલ મંડલનું અવસાન થઈ ગયું. તે વખતે રાસબિહારીની ઉંમર માત્ર 54 વર્ષની હતી.

મંડલ પરિવાર મૂળ તો બિહારના મધેપુરા જિલ્લાના મુરહો ગામનો જમીનદાર પરિવાર હતો.

મધેપુરાથી 15 કિલોમિટર જ દૂર મુરહો ગામ આવેલું છે. આ ગામમાં રહેતા કિરાઈ મુસહર લાલ 1952માં મુસહર જ્ઞાતિના પ્રથમ સંસદ તરીકે ચૂંટણી જીત્યા હતા.

મુસહર જ્ઞાતિ આજેય બિહારની સૌથી પછાત જ્ઞાતિમાં ગણાય છે. કિરાઈ મુસહર સાથે મુરહો ગામના સંસ્મરણો જોડાયેલા છે તે હવે લગભગ ભૂલાઈ ગયા છે.

આ ગામ હવે બી. પી. મંડલના ગામ તરીકે જ જાણીતું થયું છે.

પછાતવર્ગ માટે અવાજ ઉઠાવવાની શાળાથી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

વર્ષ 1990માં કેન્દ્રમાં વિશ્વનાથ પ્રતાપ સિંહની સરકાર હતી. તેમની સરકારે દ્વિતીય પછાત વર્ગ પંચની એક ભલામણને અમલમાં મૂકી હતી. આ દ્વિતીય પછાત વર્ગ પંચને સામાન્ય રીતે મંડલ પંચ તરીકે ઓળખામાં આવે છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ ભાઈનો જવાબ હતો 'હા, એવું કંઇક થયું હતું ખરું પણ...હવે શું?'

પરશુરામ યાદવ નામના એ મુસાફરના ચહેરા પર મારી સાથે વાત કરવાનો કંટાળો સ્પષ્ટ દેખાતો હતો પણ મને એમની આંખો હજુ કંઇક વધુ બોલવા માંગે છે એવું લાગતું હતું.

સાબરમતી એક્સપ્રેસ : અયોધ્યાથી ગોધરા

પણ એમની વાત આગળ કરતાં અગાઉ હું આપને એ જણાવવા માગીશ કે ૧૭ વર્ષ અગાઉ જે મુસાફરી દરમિયાન બનેલી ઘટનાએ ગુજરાતની રાજનૈતિક દિશા બદલી નાખી, તેમાં મેં અને મારા સાથી પિયુષ નાગપાલે મુસાફરી કરી.

હું અને પિયુષ નાગપાલ 25 ફેબ્રુઆરીની સાંજે અયોધ્યાથી લઈને ૨૭ ફેબ્રુઆરીની વહેલી સવારે ગોધરા સુધી સાબરમતી એક્સપ્રેસમાં મુસાફર હતા.

૨૭ ફેબ્રુઆરી, 2002ની વહેલી સવારે મુસાફરોથી ખીચોખીચ એવી સાબરમતી એક્સપ્રેસના કોચ એસ-૬ પર ગોધરામાં હુમલો થયો હતો.

જેમાં અયોધ્યાથી પરત ફરી રહેલા ૫૯ કારસેવકો જીવતા ભુંજાયા હતા. આને પગલે ગુજરાતના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં મોટાપાયે તોફાન થયા હતા.

આ તોફાનો અંગે કેન્દ્ર સરકારે ૨૦૦૫માં ગૃહમાં રજુ કરેલી વિગત મુજબ સત્તાવાર રીતે 790 મુસ્લિમ સમુદાયના લોકો અને 254 હિંદુ સમુદાયના લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં અને ૨૩૩ લોકો લાપતા બન્યા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'પેહલાં બેરોજગારી, પછી આતંકવાદ'

હવે હું પાછો એસ-૬ ડબ્બામાં પરશુરામ યાદવે કરેલી વાતચીત પર આવું છું.

શરૂઆતમાં હવે શું કહીને અટકી જનારા પરશુરામ યાદવ માને છે કે ૨૦૦૨માં ગોધરામાં બનેલી ઘટના થકી નરેન્દ્ર મોદીની છબી લોકોમાં ઊંચકાઈ.

તેઓ કહે છે, "સાચું ખોટું તો ભગવાન જાણે પણ ગુજરાતમાં લોકો કહે છે કે નરેન્દ્ર મોદીએ ૨૪ કલાક આપ્યા અને એને લીધે બદલો લેવાનો મોકો મળ્યો."

ગોધરા અને ગુજરાતની વાત કરતાં તેઓ પુલવામા હુમલો અને આતંકવાદ પર પહોંચી જાય છે અને મને કહે છે. "આ બધું જ છળ છે, જ્યાં સુધી બેરોજગારી અને ગરીબી ખતમ ન થાય ત્યાં સુધી આતંકવાદ ખતમ નહીં થાય."

મૂળ યુપીના બલિયાના પરશુરામ યાદવ પોતે સમાજવાદી પાર્ટીના સમર્થક છે પણ નરેન્દ્ર મોદી ૨૦૧૯ની ચૂંટણી જીતી જશે એમ માને છે.

મેં અનેક લોકો સાથે વાત કરવાની કોશિશ કરી તો મને લાગ્યું કે લોકો સાબરમતી એક્સપ્રેસ અને ગોધરાને ભૂલી ગયા છે.

અમુકે તો મારી વાત કરવાની વિનંતીનો સીધો ઇનકાર કરી દીધો.

જોકે, જેમ જેમ વાત થતી ગઈ તેમ મને ખ્યાલ આવ્યો કે લોકો ગોધરાને ભૂલી નથી ગયાં.

'જીત મોદીની જ થાય છે?'

એક કમ્પાર્ટમેન્ટમાં મને યંગ અને હૅન્ડસમ વિશાલ દુબે મળ્યા.

૨૮ વર્ષના વિશાલ નરેન્દ્ર મોદીના ફેન...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

સાબરમતી એક્સપ્રેસના એસ-૬ કોચના એક પ્રવાસીને મેં પૂછ્યું કે આજના દિવસે જ ૧૭ વર્ષ પહેલાં આ ડબ્બા સાથે એક મોટી દુર્ઘટના બની હતી એ શું તમને યાદ છે? તમને ખબર છે ?


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ ભીડમાં કેટલાક લોકો એવા છે જેને લગભગ દરેક ભારતીય નાગરિક જાણે છે. દાખલા તરીકે-કસ્તુરબા, જવાહરલાલ નેહરુ કે સરદાર પટેલ.

જોકે, કેટલીક વ્યક્તિઓ એવી છે જેના વિશે લોકો બહુ ઓછું જાણે છે.

મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધીના વિચારોને કારણે તેમની અત્યંત નજીક રહેલી કેટલીક મહિલાઓ વિશે જાણવું રસપ્રદ થઈ પડશે.

આ મહિલાઓની જિંદગીમાં ગાંધીજીનો ગાઢ પ્રભાવ રહ્યો હતો. મહાત્માજીએ જે રસ્તા પર ચાલવાનું પસંદ કર્યું હતું એ રસ્તે ચાલીને આ મહિલાઓ આગળ વધી હતી.

• મેડેલીન સ્લેડ ઉર્ફે મીરાબહેન (1892-1982)

મહાત્મા ગાંધી અને મેડેલીન સ્લેડ

મેડેલીન બ્રિટિશ એડમિરલ સર એડમંડ સ્લેડનાં પુત્રી હતાં. એક બ્રિટિશ ઓફિસરના દીકરી હોવાને કારણે તેમનું જીવન શિસ્તબદ્ધ હતું.

મેડેલીન જર્મન પિયાનોવાદક તથા સંગીતકાર બિથોવનના સંગીતમાં ગળાડૂબ હતાં. તેથી તેઓ ફ્રાન્સના બુદ્ધિજીવી રોમા રોલાંના સંપર્કમાં આવ્યાં હતાં.

રોમેન પોલેન્ડે સંગીતકારો માત્ર વિશે જ નહીં, મહાત્મા ગાંધીજીની જીવનકથા પણ આલેખી હતી.

ગાંધીજી વિશેની રોમેન રોલેન્ડની બાયોગ્રાફીથી મેડેલિન બહુ પ્રભાવિત થયાં હતાં.

ગાંધીજીનો મેડેલીન પર પ્રભાવ એટલો છવાયેલો હતો કે તેમણે ગાંધીજીએ ચિંધેલા માર્ગે જિંદગી જીવવાનો નિશ્ચય કર્યો હતો.

ગાંધીજી વિશે વાંચીને રોમાંચિત થયેલાં મેડેલીને તેમને પત્ર લખ્યો હતો અને આશ્રમ આવવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી હતી.

ગાંધીજીનું ઘર ગણાતા સાબરમતી આશ્રમના શતાબ્દી વર્ષમાં બીબીસીની સર્જનાત્મક રજુઆત

1925ના ઓક્ટોબરમાં મુંબઈ થઈને અમદાવાદ પહોંચેલાં મેડેલીને શરાબપાન છોડ્યું હતું, શાકાહારી બન્યાં હતાં, ખેતી કરવાનું શીખ્યાં હતાં અને મહાત્માજીનું અખબાર 'યંગ ઇન્ડિયા' વાંચતા થયાં હતાં.

ગાંધીજી સાથેની પહેલી મુલાકાતનું વર્ણન મેડેલીને આ શબ્દોમાં કર્યું છેઃ "હું ઓરડામાં પ્રવેશી ત્યારે સામે બેઠેલો એક દુબળો પુરુષ સફેદ ગાદી પરથી ઊઠીને મારી તરફ આવ્યો હતો."

"હું જાણતી હતી કે એ બાપુ હતા. મેં પારાવાર હર્ષ અને શ્રદ્ધાની લાગણી અનુભવી હતી. મારી સામે એક દિવ્ય પ્રકાશ દેખાતો હતો."

"હું બાપુના ચરણમાં ઝૂકીને બેસી ગઈ હતી. તેમણે મને ઉઠાડીને કહ્યું હતું-તું મારી દીકરી છે."

એ દિવસથી મહાત્મા અને મેડેલીન વચ્ચે એક અલગ સંબંધ સ્થપાઈ ગયો હતો. પછી મેડેલીનનું નામ મીરાબહેન પડી ગયું હતું.

• નીલા ફ્રેમ કૂક (1972-1945)

મહાત્મા ગાંધી અને નીલા ફ્રેમ કૂક

આશ્રમમાં તેમને લોકો નીલા નાગિની કહીને બોલાવતા હતા. ખુદને કૃષ્ણની ગોપી ગણતાં નીલા...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

તમે મહાત્મા ગાંધીની તસ્વીરોને ધ્યાનપૂર્વક નિહાળી છે? મોટાભાગના ફોટોગ્રાફ્સમાં ગાંધીજીની ચોતરફ લોકોની ભીડ જોવા મળે છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ મદ્રેસા કે જ્યાંથી પીડિતાને છોડાવવામાં આવી

બાળા હિન્દૂ છે, ગુનેગાર મુસલમાન છે અને પોલીસ દાવો  કરી રહી છે કે એમણે બાળાને એક મદ્રેસામાંથી  છોડાવી છે.

આ તમામ માહિતી રાજકારણ રમવા માટે ઉમદા તક સમાન છે.

ભાજપના  નેતા મનોજ તિવારીએ આ ઘટનાના વિરોધમાં એક કેન્ડલ માર્ચ કાઢી. જેમાં જોડાયેલા લોકોએ સગીર જણાવાઈ રહેલા ગુનેગારને ફાંસી પર ચઢાવવાની માંગ કરી.

ગુસ્સે ભરાયેલા ટોળાએ વિરોધના ભાગરૂપે ગાજીપુર પોલીસ સ્ટેશનનો ઘેરાવ પણ કર્યો .

પોલીસે બળાત્કારની વાતને સમર્થન પણ આપ્યું છે અને મદ્રેસાના મૌલવીની ધરપકડ પણ કરી છે.મૌલવીને નિર્દોષ ગણાવતાં એમના પત્નીએ જણાવ્યું છે કે રવિવારે સાંજે પોલીસ એમના પતિ સાથે ત્રણ અન્ય લોકોને પણ લઈ ગઈ હતી.

અટકાયત કરેલા લોકોમાંથી એકનું કહેવું છે કે તે સગીર છે. આ બાબતની તપાસ  દિલ્હી પોલીસની ક્રાઇમ બ્રાન્ચ કરી રહી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ક્રાઇમ બ્રાન્ચના જોઈન્ટ કમિશનર આલોક કુમારે 'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ' ને જણાવ્યું કે "છોકરાનું કહેવું છે કે તે ૧૭ વર્ષનો છે પરંતુ તે આ વાત સાબિત કરવા માટે કોઈ દસ્તાવેજ રજૂ કરી શકે તેમ નથી.''''બની શકે છે કે અમે એ છોકરાની ઉંમરની તાપસ કરાવવા માટે એના હાડકાંની તપાસ કરાવડાવીએ."

પોલીસે બળાત્કારની વાતને સાચી ઠેરવી છે અને બાળાએ પણ મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ જુબાની આપી છે.

કુરકુરે ખરીદવા ગઈ હતી આ બાળા

પૂર્વ દિલ્હીની સાંકડી શેરીઓમાંથી પસાર થતાં અમે બાળાના ઘર સુધી પહોંચ્યા. ચોથા માળે એનું ઘર હતું.

થોડી જ વારમાં બાળકીના પિતાનો અવાજ સાંભળવા મળ્યો. એમના અવાજમાં નારાજગી હતી. મીડિયા સામે, સમાજ સામે, બધા સામે.

''આ સમસ્યા અમારી છે, બીજા કોઈની નહીં'' તેઓ કોઈને જણાવી રહ્યા હતા. અમને લાગ્યું કે બાળકીના માતાપિતા કોઈની સાથે વાત કરવાની સ્થિતિમાં નહોતા. એટલે અમને વધુ હેરાન કરવાનું અમને યોગ્ય ન લાગ્યું.

બાળકીના મામાનો એવો દાવો હતો કે ૨૧ એપ્રિલની બપોરે આ બાળકી પનીર અને કુરકુરે ખરીદવાં માટે ઘેરથી નીચે ગઈ હતી .

મદ્રેસામાંથી બાળકીને છોડાવી

જયારે એક કલાક બાદ પણ એ પાછી ના ફરી ત્યારે એના નાના ભાઈએ ઘરવાળાઓને જાણ કરી અને એવી રીતે બાળકીની શોધખોળ શરૂ કરાઈ.

ઘરવાળાના જણાવ્યા મુજબ બાળકી પાસે મોબાઈલ ફોન હતો.

મોબાઈલ ટ્રૅકિંગ મદદ વડે બીજા દિવસે એટલે કે ૨૨ એપ્રિલની સાંજે ગાઝીયાબાદના એક મદ્રેસમાંથી આ બાળકીને છોડાવવામાં આવી .

આ એ જ વિસ્તાર હતો જ્યાં બાળકીનો પરિવાર ભાડે રહેતો હતો અને ઘટનાના એક અઠવાડિયા...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

હાલના રાજકીય માહોલમાં કેટલાય લોકો માટે બળાત્કાર પીડિતા અને આરોપીના ધર્મ કદાચ વધુ મહત્વપૂર્ણ થઈ ગયા છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ માટે અર્ધસત્યો અને જૂઠાણાંની ભેળસેળ કુટિલતાથી વહેતી મૂકવામાં આવે છે.

લોકોને ગુંચવાડામાં નાખીને હત્યારાઓ પ્રત્યેનો અભાવ ઓછો કરી શકાય-તેમના પ્રત્યે સહાનુભૂતિની લાગણી પેદા કરી શકાય, એવો પ્રચારકોનો આશય હોય છે.

આવા પ્રચારમાં ક્યારેક એવું પણ કહેવામાં આવે છે કે હત્યારાઓને તો ગાંધીજીનાં પરિવારજનોએ માફ કરી દીધા હતા.

આમ કહેવા પાછળનો ઇશારો એ હોય છે કે હવે તમારે હત્યારાઓની અને એમની વિચારસરણીની ટીકા ન કરવી જોઈએ.

માફીના પ્રયાસ

ગાંધીજીના ખૂનીઓ અને તેમની વિચારધારા માટે હિંદુ ધર્મનો આદર્શ ગુરુજનોને મારી નાખતો અર્જુન છે. (ધર્મગ્રંથોમાંથી છેવટે તો પોતાની વૃત્તિ પ્રમાણેનો જ બોધ મળે છે.)

આ લોકો પાછા પોતાની જાતને હિંદુ ધર્મ અને ધર્મીઓના રક્ષક તરીકે ખપાવે.

બીજી તરફ, પોતાને ગૌરવપૂર્વક હિંદુ ગણાવનારા ગાંધીજી તેમની પર ખૂની હુમલા કરનારને પણ માફી આપતા હતા.

દક્ષિણ આફ્રિકામાં અને ભારતમાં તેમનું આવું વલણ જાહેર હતું.

હિંદુ ધર્મની તેમની આવી ઉદાર સમજ ભલે તેમની અપેક્ષા જેટલી પ્રસરી નહીં, પરંતુ તે લોકો માને છે એટલી હદે નિષ્ફળ પણ ગઈ ન હતી.

તેના ઉત્તમ પુરાવા સૌથી ખરાબ પ્રસંગે મળ્યા. એ પ્રસંગ એટલે ગાંધીજીની હત્યા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ગાંધી-પ્રેમીઓએ પણ માફીની તરફેણમાં

આપ્ટે ( ડાબી બાજુ) અને નાથુરામ ગોડસે (જમણી બાજુ)

અદાલતી કાર્યવાહી પછી હત્યારા ગોડસે અને કાવતરાના એક સાથી આપ્ટેને ફાંસીની સજા થઈ.

ત્યારે દેશવિદેશમાંથી એવા અનેક પત્રો આવ્યા, જેમાં હત્યારાઓને ફાંસીની સજા ન કરવાની વિનંતી હતી.

આવી રજૂઆતો કરનારા ગોડસેપ્રેમીઓ નહીં, ગાંધીપ્રેમી-ગાંધીના અનુયાયી હતા.

જાણીતાઅજાણ્યા, દેશીવિદેશી એવા ઘણા લોકોએ ત્યારના ગવર્નર જનરલ સી. રાજગોપાલાચારીને વિનંતીપત્રો મોકલ્યા.

તેમાં લખ્યું પણ ખરું કે આજીવન અહિંસાના ઉપાસક રહેલા અને ફાંસીની સજા નાબૂદ થવી જોઈએ, એવો મત ધરાવતા ગાંધીજીના હત્યારાઓને ફાંસીની સજા ન આપવી જોઈએ.

ગાંધીની હત્યા સમયે નાથૂરામ ગોડસેએ આ વસ્ત્રો પહેરેલાં

આ વિનંતીપત્રોમાં ગોડસેમંડળીની ધિક્કારપ્રેરિત સમજણ નહીં, ગાંધીજીએ રોપવા ધારેલી ધર્મની ઉદાર સમજણ દેખાતી હતી.

'જીવ આપનાર જ જીવ લઈ શકે' એવો સીધોસાદો છતાં પાયાનો, કોઈ પણ ધર્મથી ઉપર એવો માનવતાનો સિદ્ધાંત દેખાતો હતો.

નારાયણભાઈ દેસાઇએ નોંધ્યું છે કે ગાંધીજીના અસ્થિ-વિસર્જન પછી 'જુગતરામભાઈ (દવે)ની પ્રેરણાથી આસપાસનાં 28 ગામોમાંથી એકઠી થયેલી મેદનીએ ઠરાવ કર્યો કે આઝાદ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ગાંધીજીની હત્યાના વાજબીપણા વિશે અને તેમના હત્યારાઓને મહાન દેશપ્રેમી સાબિત કરવાની દિશામાં વખતોવખત પ્રયાસ થતા રહે છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ મારી સુહાગરાત હતી. હું પહેલીવાર કોઈ પુરુષના ગાઢ આશ્લેષમાં સરવાની હતી.

મારી સખીઓ સાથે થયેલી ઘણીબધી વાતચીત અને મેં જે પોર્ન વીડિયોઝ નિહાળ્યા હતા તેનાં ઝાંખાં દૃશ્યો, સપનાંઓ અને તીવ્ર અભિલાષાઓ મારાં મનમાં હતી.

હાથમાં દૂધનો ગ્લાસ લઈ, મસ્તક ઝૂકાવીને મેં રૂમમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. એ બધું એકદમ પરંપરાગત, મારી કલ્પના અનુસારનું હતું.

અલબત, એક સખત આઘાત, પ્રચૂર નિરાશા મારી રાહ જોઈ રહ્યાં છે એ હું જાણતી ન હતી.

મેં એવી કલ્પના કરેલી કે હું સુહાગરાતે અમારા રૂમમાં પ્રવેશ કરીશ, પછી મારા પતિ મને ગાઢ આશ્લેષમાં લઈ લેશે, મારા પર ચુંબનોની વર્ષા કરશે અને પછી રાતભર ઉત્કટતાપૂર્વક પ્રેમ કરશે.

વાસ્તવમાં હું રૂમમાં પ્રવેશી એ પહેલાં જ મારા પતિ ઊંઘી ગયા હતા.

હું 35 વર્ષની અને અક્ષતા સ્ત્રી હતી. મારા પતિનું વર્તન મને પીડાદાયક ધિક્કાર જેવું લાગ્યું હતું.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

મારે પણ પ્રેમાળ સાથી ન હોય?

કોલેજના દિવસોમાં અને ઓફિસમાં મેં ઘણા યુવક-યુવતિઓને ફ્રેન્ડશીપ કરતા નિહાળ્યા હતા.

તેઓ તેમના પાર્ટનરના ખભા પર હાથ મૂકીને, એકમેકના હાથ પકડીને ચાલતા હતા અને મને તેમની ઈર્ષા થતી હતી.

મારો પણ આવો એક સાથી હોય એવી ઈચ્છા મને ન હોય?

ચાર ભાઈઓ, એક બહેન અને વયોવૃદ્ધ માતા-પિતાનો બનેલો મારો મોટો પરિવાર હતો, છતાં હું તેમાં હંમેશા એકલતા અનુભવતી હતી.

મારાં ભાઈઓ-બહેનનાં લગ્ન થઈ ચૂક્યાં હતાં અને તેમના પોતપોતાના પરિવાર હતા.

ક્યારેક હું એવું વિચારતી હતી કે મારી વય વધી રહી છે અને હું કુંવારી છું તેની દરકાર મારા પરિવારના લોકોને છે કે નહીં?

મારું હૈયું પ્રેમ પામવાની આકાંક્ષાથી ટળવળતું હતું, પણ હું એકલતાથી ઘેરાયેલી હતી.

જાડી હોવાથી અપરણીત?

ઘણીવાર મને એવું લાગતું હતું કે હું જાડી છું એટલે જ આવું થઈ રહ્યું છે.

શું પુરુષો જાડી મહિલાને ધિક્કારતા હોય છે? હું જાડી હોવાને કારણે મારો પરિવાર મારા માટે યોગ્ય જીવનસાથી શોધી શકતો નથી?

હું કાયમ કુંવારી રહીશ? હું ક્યારેય કૌમાર્ય ગૂમાવીશ નહીં?

આ બધા સવાલો મારા દિમાગને સતત ધમરોળતા રહેતા હતા.

આખરે હું 35 વર્ષની થઈ ત્યારે 40થી થોડા વધુ વર્ષનો એક પુરુષ મને પરણવા તૈયાર થયો હતો.

મારા મનની વાત મેં તેમને મારી સગાઈ દરમ્યાન જ જણાવી દીધી હતી.

અલબત, તેમણે તેના પર ધ્યાન આપ્યું ન હતું કે તેનો પ્રતિસાદ પણ આપ્યો ન હતો. તેઓ ગભરાયેલા લાગતા હતા.

તેઓ નીચી નજર કરીને ચૂપચાપ બેઠા રહ્યા હતા અને માત્ર માથું હલાવતા...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

#HerChoice 12 ભારતીય મહિલાઓની સત્યકથાની શ્રેણી છે. મહિલાઓની આ કથાઓ 'આધુનિક ભારતીય નારી', તેની પસંદગી, આકાંક્ષા, અગ્રતા અને ઈચ્છાઓ વિશેની કલ્પનાને પડકારે છે તથા વિસ્તારે છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ મુલાકાતો દરમિયાન હું બૅટમૅન કૉમિક્સ લેતો આવતો હતો અને અહીંથી હિંદુ પૌરાણિક કથાઓ વર્ણવતી અમરચિત્ર કથાની ચોપડીઓ લઈ જતો.

ચેરી કૉકનાં કૅન લાવતો અને તેના બદલામાં કેમ્પા કૉલા પીવા મળતી. લંડનમાં ચાર ટીવી ચેનલો જોવા મળતી હતી, દિલ્હીમાં એક જ હતી દૂરદર્શન.

લંડનમાં મારે નેઇબર્સ અને ઇસ્ટએન્ડર્સ સિરિયલ જોવી હોય તો માતાપિતાને પૂછવું પડતું હતું, પણ અહીં દિલ્હીમાં મારાં માતાપિતા, દાદાદાદી, કાકાકાકી, પિતરાઇ બધા આગ્રહ કરીને રામાયણ જોવા બેસાડી દેતા હતા.

હિંદુ મહાકાવ્ય રામાયણ પરથી બનેલી રામાનંદ સાગરની સિરિયલમાં 14 વર્ષનો વનવાસ ભોગવતા અને સીતાને દસ માથાવાળા રાવણની લંકામાંથી છોડાવીને લાવનારા ભગવાન રામની કથા હતી.

અંધકાર પર પ્રકાશનો વિજય થયો અને ભગવાન રામ પોતાના રાજ્ય અયોધ્યામાં પરત ફર્યા તે પ્રસંગના આધારે જ દીવાળીનો ઉત્સવ મનાવાય છે.

હિંદુ, શીખ અને જૈન સૌ કોઈ આ પર્વ મનાવે છે અને તે સાથે જ ઘણા પ્રદેશોમાં નવું વર્ષ પણ શરૂ થાય છે.

દિવાળી પહેલાંના દિવસોમાં ગામ, શહેર અને નગરોમાં શાળાઓ, સભાખંડો, બજારો અને ચોકમાં રામલીલા ભજવાતી રહે છે. ક્રિસમસ પહેલાંના દિવસોમાં ખ્રિસ્તીઓ ઉજવણી કરે છે તે રીતે જ.

1987 અને 1988ના 18 મહિના સુધી રામાયણ સિરિયલ ચાલતી રહી. 45 મિનિટના એક એવા 78 હપ્તા, દર રવિવારે સવારે ભારતની એક માત્ર ચેનલ દૂરદર્શન પર પ્રસારિત થતા રહ્યા હતા.

દેશભરમાં 8થી 10 કરોડ લોકો તેને જોવા બેસી જતા હતા. તે રીતે ભારતીય ઇતિહાસની તે સૌથી સફળ ટીવી સિરિયલ બની ગઈ હતી.

ભારતના સાંસ્કૃતિક વારસામાં રામાયણનું અદ્વિતિય સ્થાન હતું, તેથી સિરિયલને જબરદસ્ત લોકપ્રિયતા મળે તે સમજી શકાય તેવું હતું. પરંતુ કોઈને એવો અંદાજ નહોતો કે સિરિયલ અઠવાડિક ભક્તિનું એક માધ્યમ બની જશે.

NYUના મીડિયા સ્ટડીઝના પ્રોફેસર અને પૉલિટિક્સ આફ્ટર ટેલિવિઝન પુસ્તકના લેખક અરવિંદ રાજગોપાલ કહે છે તે પ્રમાણે ઉત્તર ભારતમાં જીવન થંભી જતું હતું. "ટ્રેન સ્ટેશનો પર અટકાવી દેવામાં આવતી હતી, બસો ઊભી રહી જતી હતી, મુસાફરો રસ્તા પર ટીવી શોધવા માટે નીકળી પડતા હતા."

"નાના ટીવી પાસે ભીડ એટલી થઈ જતી હતી કે દૂરથી કશું દેખાય પણ નહીં. કશું કાને પણ પડે નહીં, આમ છતાં લોકો ઊભા રહી જતા, કેમ કે ટીવી સામે હાજર રહેવાનો મહિમા હતો."

 શેરીઓ સૂનકાર થઈ જતી, દુકાનો બંધ થઈ જતી

બીબીસીના દિલ્હી ખાતેના સંવાદદાતા સૌતિક બિશ્વાસે 2011માં લખ્યું હતું:

"મને યાદ છે કે રવિવારે સવારે સિરિયલને કારણે ભારત થંભી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

1980ના દાયકાના અંત ભાગમાં લંડનમાં ઊછરી રહ્યો હતો ત્યારે કિશોરાવસ્થામાં હતો. તે વખતે નવી દિલ્હી અમારા સગાવહાલાને મળવા આવતો ત્યારે મારા માટે તે બીજી જ દુનિયામાં પગ મૂકવા સમાન હતું.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ મૅચ તો સિંધુ હારી ગયાં પરંતુ એ શરમાળ સિંધુએ વર્ષ 2017ના પીબીએલના ત્રીજા સંસ્કરણમાં ચેન્નાઈમાં સ્મૅશર્સ તરફથી રમતાં સાઇના નેહવાલને ન માત્ર લીગ મૅચમાં, સેમિફાઇનલમાં પણ હરાવ્યાં અને પોતાની ટીમને ચૅમ્પિયન બનાવી.

આ પહેલાં વર્ષ 2016માં પીવી સિંધુ રિયો ઑલિમ્પિકમાં રજતચંદ્રક જીતી ચૂક્યાં હતાં. 2017માં જ તેઓએ વિશ્વ ચૅમ્પિયનશિપમાં રજતચંદ્રક જીત્યો.

2017માં જ સિંધુ વર્લ્ડ સુપર સિરીઝની ફાઇનલમાં ઉપવિજેતા રહ્યાં. આ સિવાય તેઓએ વર્ષ 2017માં કોરિયા ઓપન અને ઇન્ડિયા ઓપન જીત્યાં.

સિંધુ માને છે કે આ જીતમાં પીબીએલમાં મળેલી સફળતા, અનુભવ, ટ્રેનિંગ, મોટા ખેલાડીઓ અને શાનદાર કોચિંગ અને ફિટનેસનો પણ મોટો રોલ હતો.

આ વખતની પ્રીમિયર બૅડમિન્ટન લીગમાં સાત ટીમો ભાગ લઈ રહી છે.

હવે ફરી એક વાર દેશી-વિદેશી ખેલાડીઓથી સજ્જ પીબીએલ એટલે કે પ્રીમિયર બૅડમિન્ટન લીગનું છઠ્ઠું સંસ્કરણ 20 જાન્યુઆરીથી શરૂ થયું છે. તેની ફાઇનલ નવ ફ્રેબુઆરીએ રમાશે.

બીબીસી સાથેની ખાસ વાતચીતમાં પીવી સિંધુએ કહ્યું, "આ ઘણી સારી વાત છે કે આ પ્રકારની લીગ છે. આ અમારા માટે જ નહીં, પણ યુવા ખેલાડીઓ માટે પણ બહુ ફાયદાકારક છે. તેનાથી લોકોને જાણવાનો મોકો મળે છે."

"જે ખેલાડી સિંધુ કે સાઇના બનવા માગે છે, બૅડમિન્ટનમાં કરિયર બનાવવા માગે છે. તેઓ અમારી મૅચ જોઈ શકે છે. તેઓ જોઈ શકે છે કે કેટલી મહેનત લાગે છે."

"માત્ર ખેલાડીઓ માટે જ નહીં, પરંતુ તેમનાં માતાપિતા માટે પણ આ રીતની લીગ ઘણી ફાયદાકારક છે. તેઓ તેમનાં બાળકોને સ્પૉર્ટ્સમાં ભાગ લેવા માટે પ્રોત્સાહિત કરશે."

ભારતીય ખેલાડી બિસાઈ પ્રણીતે બીબીસી સાથેની ખાસ વાતચીતમાં કહ્યું કે એક જુનિયર ખેલાડીના રૂપમાં તેઓ પીબીએલ સાથે જોડાયા અને ઘણા અનુભવી ખેલાડીઓ સામે રમીને તેમનામાં આત્મવિશ્વાસ આવ્યો.

આ વખતની લીગમાં સાત ટીમ ભાગ લઈ રહી છે. જેમાં અવધ વૉરિયર્સ, બેંગલુરુ રૅપટર્સ, ચેન્નાઈ સુપર સ્ટાર્સ, હૈદરાબાદ હંટર્સ, મુંબઈ રૉકેટ્સ, નૉર્થ ઇસ્ટર્ન વૉરિયર્સ અને પૂણે 7 ઍસેસ સામેલ છે.

પીબીએલનું પહેલું આયોજન વર્ષ 2013માં થયું. બાદમાં વર્ષ 2016માં ફરી એક વાર દુનિયાભરના ખેલાડીઓની હરાજી થઈ અને બાદમાં છ ટીમ સાથે લીગનો બીજો જન્મ થયો.

ત્યારે પી. કશ્યપે બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે આ લીગનો ફાયદો એ થયો કે ચીન, જાપાન, થાઇલૅન્ડ અને ઇન્ડોનેશિયાના ખેલાડીઓને ઘરઆંગણે જ રમવાનો મોકો મળી રહ્યો છે.

ભારતમાં રમતને મહત્ત્વ અપાયું

ભલે ચીનના જાણીતા ખેલાડીઓ ન આવ્યા, પરંતુ ભવિષ્યમાં તેઓ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

વર્ષ 2013માં પીબીએલ એટલે પ્રીમિયર બૅડમિન્ટન લીગનો એક મુકાબલો. સ્થળઃ દિલ્હી સિરીફૉર્ટ સ્ટેડિયમ. હૈદરાબાદ હૉટશૉટ્સનાં સાઇના નેહવાલ અને અવધ વૉરિયર્સનાં પીવી સિંધુ વચ્ચે થનારો મુકાબલો જોવા માટે બધી સીટો ભરાઈ ગઈ હતી.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ યજ્ઞને કારણે એવી છાપ ઊભી થઈ હતી કે રાષ્ટ્રનું રક્ષણ કરવાનું કામ સરકારનું નથી કે એ કામ સરકાર કરી શકે તેમ નથી. રાષ્ટ્રના રક્ષણ માટે તો ઇશ્વરીય કૃપા જરૂરી છે.

ભારતીય જનતા પક્ષ (ભાજપ)ના નેતાઓએ સંકલ્પ કર્યો હતો કે દેશની સરહદેથી માટી લાવવામાં આવશે, દરેક ઘરમાંથી ઘી માગવામાં આવશે, જેઓ ઘી આપી શકે તેમ ન હોય તેઓ પેટીએમ મારફત 11 રૂપિયા દાનમાં આપી શકશે.

એ પછી, મોગલ શાસનકાળમાં નિર્મિત દિલ્હીના લાલ કિલ્લામાં હવન કુંડ બનાવીને તેમાં સમિધ હોમવાનાં હતાં. તેનાથી દેશના દુશ્મનોનો નાશ થવાનો હતો.

એ ધાર્મિક અનુષ્ઠાનમાં સામેલ થવા માટે ચોક્કસ નંબર પર એક મિસ્ડ કોલ કરવાનો હતો. આટલી સુંદર જોગવાઈ ક્યા વેદ-પુરાણમાં છે?

એ રાષ્ટ્ર રક્ષા મહાયજ્ઞની પૂજન વિધિ અને મહાત્મ્ય જાણવા માટે આપ આ કરી શકો છો.

પૂર્વ દિલ્હીના ભાજપના સંસદસભ્ય મહેશ ગિરિએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે ડોકલામ તથા જમ્મુ-કાશ્મીરથી માટી લાવવા માટે રથ રવાના કરવામાં આવ્યા છે.

એ હવન માટે ભારત-ચીન સીમા પરથી ઇન્ડો-તિબેટન બોર્ડર પોલીસની મદદ વડે ડોકલામથી માટી લાવવાની હતી.

જો ભગવાનમાં આસ્થા હોય તો વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી એ હવનની જાહેરાત પછી ચીનના રાષ્ટ્રપતિને ઘણીવાર કોઈ એજન્ડા વિના શા માટે મળ્યા હશે એ સમજાતું નથી? તેઓ હવનની ભભૂત સાથે લઈ જતા હશે?

એ યજ્ઞની શરૂઆત ધામધૂમથી થઈ હતી, પણ પૂર્ણાહૂતિ એટલી જ જોરદાર રીતે નહીં થઈ હોય તો એ ઇશ્વર અને ભક્તો બન્ને સાથેનું છળ ગણાશે.

મિસ્ડ કોલ કરનારા લોકો જ જણાવી શકશે કે તેમને પ્રસાદ મળ્યો હતો કે નહીં? લોકતંત્ર સાથે જે છળ થઈ રહ્યું છે તેની વાત પછી કરીશું.

રાજસ્થાનમાં રુદ્રાભિષેક

રાજસ્થાનનાં મુખ્ય પ્રધાન વસુંધરા રાજે સિંધિયા

દેશમાં અનેક અનુષ્ઠાન ચાલી રહ્યાં છે. 2019ની ચૂંટણી સુધી આ પુણ્યકાર્યોનો સિલસિલો વધારે સઘન બનતો જશે.

સંસદીય ચૂંટણી પહેલાં રાજસ્થાનમાં વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજાવાની છે. તેથી રાજસ્થાનમાં રક્ષા માટે ઇશ્વરને પોકાર થોડા વધારે જોરથી પાડવામાં આવી રહ્યા છે.

રાજસ્થાનનાં મુખ્ય પ્રધાનને તેમના પક્ષના લોકો 'મહારાણી' કહે છે, પણ તેઓ તેનું ખોટું લગાડતાં નથી. કેટલાં મહાન છે તેઓ!

તેઓ ખુદને ક્યારેક રાજપૂત, ક્યારેક ગુર્જર તો ક્યારેક હિંદુત્વનાં સેનાની ગણાવતાં રહ્યાં છે. ખુદને ઇશ્વરની આરાધના કરતાં દેખાડીને તેઓ બહુમતી હિંદુઓને સંતોષવાના પ્રયાસ કરી રહ્યાં છે.

જોકે, તેને તુષ્ટીકરણ કેવી રીતે કહેવાય? તુષ્ટીકરણ તો માત્ર મુસલમાનોનું કરવામાં આવે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

આ વર્ષે ફેબ્રુઆરી-માર્ચમાં જોરશોરથી કરાયેલો 'રાષ્ટ્ર રક્ષા મહાયજ્ઞ' યાદ છે આપને?


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ રાજકીય નકશા પર ભારતીય પ્રશાસિત કાશ્મીરને પાકિસ્તાનનો વિસ્તાર ગણાવાયો હતો અને તેના પર એ લખ્યું કે "આ (સમસ્યા)નો ઉકેલ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સિક્યૉરિટી કાઉન્સિલની ભલામણની રોશનીમાં થશે."

તે સાથે જ પાકિસ્તાને એ નકશામાં પૂર્વ રજવાડાં જૂનાગઢ અને માણાવદરને પણ પોતાનો હિસ્સો ગણાવ્યો. આ ક્ષેત્ર ભારતના ગુજરાત રાજ્યનો હિસ્સો છે અને તેની સીમાઓ પાકિસ્તાન સાથે મળતી નથી.

આરઝી હકૂમત

જૂનાગઢનું ભારત સાથે જોડાણ 15 ઑગસ્ટે નહીં પણ 9 નવેમ્બર, 1947ના રોજ થયું હતું. તેથી જૂનાગઢનો સ્વાતંત્ર્ય દિવસ 9 નવેમ્બર ગણાય છે.

ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ગૂંચવાયેલા જૂનાગઢને આઝાદી અપાવવા માટે આરઝી હકૂમતની રચના થઈ હતી. આરઝી હકૂમતની લડત બાદ જૂનાગઢ ભારતનો હિસ્સો બન્યું હતું.

ઇમરાન ખાન દ્વારા સંબંધિત નકશો જાહેર કરાયો ત્યારે ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે નિવેદન જાહેર કરીને આને એક નિરર્થક પ્રયાસ ઠેરવ્યો હતો.

ભારત અને પાકિસ્તાનના રાજકીય ઇતિહાસની જ્યારે ચર્ચા થાય છે ત્યારે જૂનાગઢની સ્વાતંત્ર્ય ચળવળની અચૂક નોંધ લેવાય છે.

ભારત આઝાદ થયું અને રજવાડાઓનું વિલીનીકરણ થઈ રહ્યું હતું ત્યારે જૂનાગઢમાં નવાબ મહાબત ખાન ત્રીજાનું શાસન હતું.

15 ઑગસ્ટ, 1947ના રોજ ભારતમાં લોકો સ્વતંત્રતાની ઉજવણી કરી રહ્યા હતા ત્યારે જૂનાગઢની પ્રજા ગૂંચવણમાં હતી કેમ કે એ દિવસે જૂનાગઢનું નવા બનેલા દેશ પાકિસ્તાન સાથે જોડાણ કરવામાં આવ્યું હતું.

દેશ આઝાદ થયો એ વખતે અંગ્રેજોએ ઇન્ડિયન ઇન્ડિપૅન્ડન્સ ઍક્ટ 1947 લાગુ કર્યો હતો. જે અંતર્ગત લૅપ્સ ઑફ પૅરામાઉન્સીની જોગવાઈ હતી.

જે અંતર્ગત રાજા મહારાજાઓને બે વિક્લ્પ અપાયા હતા કે કાં તો તેઓની રિયાસત ભારત અથવા પાકિસ્તાન સાથે જોડાય અથવા તો સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર બનાવી શકે. આ 'લૅપ્સ ઑફ પૅરામાઉન્સી'ને ધ્યાનમાં રાખીને જ નવાબ મહાબત ખાને પાકિસ્તાન સાથેના જોડાણની જાહેરાત કરી હતી.

જૂનાગઢના પાકિસ્તાન સાથેના જોડાણની મુખ્ય ભૂમિકા જૂનાગઢના દીવાન અને પાકિસ્તાનનાં ભૂતપૂર્વ વડાં પ્રધાન બેનઝીર ભુટ્ટોના દાદા શાહનવાઝ ભુટ્ટોની હતી.

જૂનાગઢને પાકિસ્તાન સાથે જોડવાનું નવાબ મહાબત ખાનને શાહનવાઝ ભુટ્ટોએ સૂચવ્યું હતું.

ઇતિહાસકાર અને ગાંધીજીના પૌત્ર રાજમોહન ગાંધી માને છે કે આની પાછળ મહમદ અલી ઝીણાની ગણતરી હતી.

રાજમોહન ગાંધીએ સરદાર પટેલ વિશે પુસ્તક 'પટેલ અ લાઇફ' લખ્યું છે, જેમાં જૂનાગઢના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ વિશે તેઓ લખે છે  :

'જૂનાગઢની સાત લાખની વસતીમાં 80 ટકા હિંદુ હતા. જૂનાગઢના...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

અગાઉ પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને એક નવો નકશો જાહેર કર્યો હતો જેમાં જૂનાગઢને પાકિસ્તાનનો ભાગ દર્શાવતા વિવાદ થયો હતો.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ લક્ષ્ય હાંસલ કરવાની દિશામાં એક કદમ આગળ વધવા માટે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી 16 જુલાઈ, સોમવારે રાજ્યના મેદિનીપુર જિલ્લામાં ખેડૂત કલ્યાણ રેલીને સંબોધન કરશે.

જો કે, નરેન્દ્ર મોદીના આ પ્રવાસ પહેલાં રાજ્યમાં સત્તાધારી તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (ટીએમસી) અને ભાજપ વચ્ચે પોસ્ટરયુદ્ધ તથા વાકયુદ્ધ શરૂ થઈ ગયું છે.

મોદીની સભા સોમવારે જે વિસ્તારમાં યોજાવાની છે, ત્યાં ચારે તરફ મુખ્ય પ્રધાન મમતા બેનરજીના પોસ્ટર્સ લગાવવાનું ટીએમસીએ શરૂ કરી દીધું છે.

નિશાન નરેન્દ્ર મોદી

ટીએમસીની દલીલ એવી છે કે તે 21 જુલાઈએ યોજાનારી પક્ષની શહીદ રેલીનો પ્રચાર કરી રહી છે, પણ વાસ્તવમાં તેનું નિશાન નરેન્દ્ર મોદી છે.

ટીએમસીનું કહેવું છે કે ભાજપના શાસન હેઠળના મહારાષ્ટ્રમાં ખેડૂતોની આત્મહત્યા રોકાવાનું નામ લેતી નથી અને નરેન્દ્ર મોદી અહીં આવીને ખેડૂત કલ્યાણ રેલીના નામે ખેડૂતોની હિતચિંતક બનવાના પ્રયાસ કરે છે.

ટીએમસીનો આક્ષેપ છે કે મમતા બેનર્જી વિરુદ્ધ અફવા ફેલાવવા અને ધર્મના નામે લોકોમાં ભાગલા પડાવવાની રાજનીતિ હેઠળ ભાજપ અહીં નરેન્દ્ર મોદીને લાવી રહી છે.

બીજી તરફ રાજકીય નિરિક્ષકોનું કહેવું છે કે જંગલ મહલ વિસ્તારમાં સામેલ મેદિનીપુર જિલ્લામાં પંચાયતની ગત ચૂંટણીમાં મળેલી સફળતાના સહારે પોતાનું સ્થાન મજબૂત કરવા ભાજપ નરેન્દ્ર મોદીને અહીં લાવી રહ્યો છે.

વાસ્તવમાં એ ભાજપના 'મિશન બંગાળ' અભિયાનની શરૂઆત છે.

પશ્ચિમ બંગાળની મુલાકાતોમાં વધારો

'મિશન બંગાળ' હેઠળ પક્ષના નેતાઓ તથા કાર્યકરોમાં નવું જોમ ભરવા કેન્દ્રીય પ્રધાનો તથા પક્ષના નેતાઓની પશ્ચિમ બંગાળની મુલાકાતો અચાનક વધી ગઈ છે.

ગયા મહિનાના અંતે અમિત શાહ આવ્યા હતા. તેઓ ગયાના બે દિવસ પછી કેન્દ્રીય પ્રધાન સુરેશ પ્રભુ કોલકાતામાં હતા. તે પછીના દિવસે બીજા કેન્દ્રીય પ્રધાન પીયૂષ ગોયલ કોલકાતા પહોંચ્યા હતા.

ભાજપના અન્ય કેન્દ્રીય નેતાઓ પણ ટૂંક સમયમાં અહીં આવવાના છે.

ભાજપના પ્રદેશ પ્રમુખ દિલીપ ઘોષ કહે છે, "વડાપ્રધાન આ વર્ષે રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાં કમસેકમ પાંચ રેલીઓને સંબોધન કરશે.

"એ સંદર્ભમાં વિચારીએ તો આ વર્ષના બાકીના મહિનાઓમાં નરેન્દ્ર મોદી અને અમિત શાહ જેવા ઘણા મોટા નેતાઓ બંગાળના પ્રવાસે અનેક વખત આવશે.

"અમિત શાહ ઓગસ્ટના પહેલા સપ્તાહમાં વધુ એકવાર પશ્ચિમ બંગાળની બે દિવસની મુલાકાતે આવી શકે છે."

પોસ્ટર્સની લડાઈ

નરેન્દ્ર મોદી મેદિનીપુરથી લગભગ 20 કિલોમીટર દૂર આવેલા કલાઈકુંડા એરબેઝથી હેલિકૉપ્ટર મારફત સભાસ્થળે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ભારતીય જનતા પક્ષ(ભાજપ)ના પ્રમુખ અમિત શાહ પક્ષના 'મિશન બંગાળ' હેઠળ ગયા મહિને પશ્ચિમ બંગાળ ગયા હતા અને રાજ્યની 47 લોકસભા બેઠકોમાંથી કમસેકમ 22 જીતવાનું લક્ષ્યાંક રાજ્ય ભાજપના નેતાઓને આપી ગયા હતા.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ લોકો ઘરના સ્વાદિષ્ટ ભોજનને પણ રોજ ખાવામાં આવતી સાધારણ દાળની શ્રેણીમાં આદતવશ મૂકી દેતા હોય છે.

આવી જ હાલત ગુજરાતી ઊંધિયાની છે.

ઊંધિયાને ગુજરાત બહાર અત્યંત સ્વાદિષ્ટ અને બહુ મહેનત વડે તૈયાર કરવામાં આવતી વાનગી ગણવામાં આવે છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

ગુજરાતમાં ઊંધિયાનો સમાવેશ એવી વાનગીઓમાં થાય છે, જે અદભૂત હોય છે અને જેને પીરસીને મહેમાનોને આશ્ચર્યચકિત કરી શકાય.

ઊંધું રંધાય એટલે ઊંધિયુ

ત્રણ મિનિટ કરતાં ઓછા સમયમાં જુઓ, કેવી રીતે બને છે ઊંધિયું?

ઊંધિયા શબ્દનો અનુવાદ 'ઊંધું' કરવામાં આવે છે.

હિંદીમાં તેનો ધ્વનિ 'મોઢાભેર પડવું' એવો સંભળાય છે.

ઊંધિયું નામ એકદમ સટીક છે, કારણ કે તેની સામગ્રીને માટલામાં બંધ કર્યા બાદ માટલાને ઊંધું કરીને ખાડામાં દાટવામાં આવે છે.

આ ઊંધિયું પકાવવાની પરંપરાગત રીત છે. અવધ અને હૈદરાબાદમાં આ રીતને 'જમીદોઝ' કહેવામાં આવે છે.

રાજસ્થાનના રાજ પરિવારોની શિકારયાત્રા દરમ્યાન પકાવવામાં આવતી 'ખડ' નામની વાનગી પણ આ રીતે પકાવવામાં આવે છે.

ઈરાનથી ભારત?

કેટલાક લોકો માને છે કે વાનગી પકાવવાની આ રીત ઈરાનથી ભારત પહોંચી છે.

ખાનપાનના ઇતિહાસનાં નિષ્ણાત સલમા હુસૈને જણાવ્યું હતું કે, આજે પણ તહેરાનમાં જે બિરયાની રાંધવામાં આવે છે.

તેમાં રૂમાલી રોટી જેવી રોટલીઓ વાસણમાં નીચે બિછાવી તેમાં માંસના સ્વાદિષ્ટ મસાલેદાર ટુકડા મૂકવામાં આવે છે.

આપણે ઈરાની બિરયાનીની નહીં, પણ આપણા પોતાના ગુજરાતના ઊંધિયાની વાત કરી રહ્યા છીએ. તેથી ઊંધિયા તરફ વળવું જરૂરી છે.

ધીમા તાપે પાકતું ઊંધિયું

એક-બે પેઢી પહેલાં ઊંધિયું માટીનાં પાત્રને ખાડામાં ઊંધું દાટી અને બન્ને તરફથી અંગારાના ધીમા તાપમાં પકાવવામાં આવતું હતું. તેમાં ઊંધિયું પાકતાં કલાકો લાગી જતા હતા.

આજના શહેરી જીવનની ભાગદોડમાં ખાવાના શોખીનો પાસે સમય ઓછો હોય છે.

તેથી ઊંધિયું પકાવવા માટે પ્રેશર કૂકર કે મોટાં ઊંડા વાસણોનો ઉપયોગ શરૂ થયો છે.

મોટા ઊંડા વાસણમાં ઊંધિયું  રાંધતી વખતે તેનાં પર વજનદાર ઢાંકણ મૂકીને વરાળ નીકળી ન જાય એ માટે લોટ વડે સીલ કરી દેવામાં આવે છે.

ઊંધિયામાં જે શાકભાજી પકાવવામાં આવે છે એ પોતાના રસની વરાળ વડે આપોઆપ પાકે છે એ બાબત ઘણા લોકોને દિલચસ્પ લાગે છે.

'દમ બિરયાની' પણ આ જ રીતે પાકતી હોય છે. તમે જ કહો, આટલી દમદાર વાનગી સામે ક્યો પ્રતિસ્પર્ધી ટકી શકે?

ઊંધિયાની સામગ્રી

ઊંધિયાનો મસાલો અધકચરો પીસવામાં આવે છે. એ તીખો અને ચટપટો હોય છે.

સૂરણ,...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

આપણા દેશમાં એક જૂની કહેવત છેઃ ઘર કી મૂર્ગી દાલ બરાબર. તેનો અર્થ એવો થાય છે કે ઘરમાં ભલે ગમે તેટલું સ્વાદિષ્ટ ભોજન બનતું હોય, પણ ખાવાવાળા તેનું યોગ્ય મૂલ્યાંકન કરતા નથી.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ વખતના પૂર્વ પાકિસ્તાન(હાલનું બાંગ્લાદેશ)માં ચાલી રહેલી માથાકૂટ પશ્ચિમ પાકિસ્તાનના માથાનું દર્દ બની રહી હતી.

પાકિસ્તાનના સૈન્યને ભારતને પેલે પાર આવેલા દેશના બીજા ભાગને નિયંત્રણમાં રાખવો કાઠું પડી રહ્યું હતું.

એટલે એ પાકિસ્તાની સૈન્યના વડા જનરલ યાહ્યા ખાને ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટોને પૂછ્યું કે શું કરવું જોઈએ, જેના જવાબમાં ભુટ્ટો ઉપરનું વાક્ય બોલ્યા.

'માય પૉલિટિકલ સ્ટ્રગલ' નામના આત્મકથાનકમાં પાકિસ્તાનના ઍરમાર્શલ અસગર ખાને આ વાત કરી છે.

જે પૂર્વ પાકિસ્તાનમાં 20 હજાર લોકોને મારવાની વાત ભૂટ્ટો કરી રહ્યા હતા એ પૂર્વ પાકિસ્તાન આજે બાંગ્લાદેશના નામે દુનિયાના નકશામાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

પાકિસ્તાનના એક ભાગને ભારતનાં વડાં પ્રધાન ઇંદિરા ગાંધીની મદદથી એક જણે બાંગ્લાદેશ બનાવ્યો.

એ જણ એટલે શેખ મુજિબુર રહેમાન. બાંગ્લાદેશના 'બંગબંધુ' (બંગાળના મિત્ર), સંસ્થાપક, રાષ્ટ્રપિતા અને પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ.

સ્વાધીનતા માટેની હાકલ

"એબારેર શોંગ્રામ આમાદેર મુક્તિર શોંગ્રામ, એબારેર શોંગ્રામ શોધિનોતાર શોંગ્રામ" ઢાકાના રૅસકૉર્સ મેદાનમાં આ શબ્દો ગૂંજી ઉઠ્યા અને ત્યાં હાજર લગભગ દસેક લાખની મેદનીએ શબ્દો વધાવી લીધા.

પૂર્વ પાકિસ્તાના સૌથી લોકપ્રિય નેતા અને સ્વતંત્રતા સેનાની શેખ મુજિબના એ શબ્દોએ 1971ની 7મી માર્ચની એ સાંજનો ઉકળાટ આસમાને પહોંચાડી દીધો અને બાંગ્લાદેશની હવામાં સ્વતંત્રતાની લહેર દોડી ઊઠી હતી.

બંગાળી ભાષામાં ઉચ્ચારેલા એ ગગનભેદી શબ્દોનો અર્થ થતો હતો, "આપણો સંગ્રામ મુક્તિ માટેનો સંગ્રામ છે. આપણો સંઘર્ષ સ્વાધીનતા માટેનો સંઘર્ષ છે."

મુજિબે ઉચ્ચારેલા એ શબ્દો માત્ર શબ્દો નહોતા પણ પાકિસ્તાનના સૈન્યશાસન વિરુદ્ધની એક લલકાર હતી. એ લલકાર બાંગ્લાદેશની આઝાદીની લડતનો અંતિમ પડાવ બની હતી.

પાકિસ્તાની શાસન વિરુદ્ધ મુજિબે મારેલી એ હાકના થોડા દિવસ બાદ ધરતીના નકશા પર બાંગ્લાદેશનો જન્મ થયો.

સ્વતંત્રતાની હાકલ કરતા શેખ મુજિબના એ ભાષણની ગણના આજે વિશ્વનાં ઐતિહાસિક ભાષણોમાં થાય છે.

શેખ મુજિબુર રહેમાન : બાંગ્લાદેશના 'જાતીર જનક'

'ધ બાંગ્લાદેશ લિબરેશન વૉર, ધ શેખ મુજિબ રિજીમ ઍન્ડ કન્ટેમ્પરરી કન્ટ્રૉવર્સીઝ' નામના પુસ્તકમાં લેખક કાફ ડૉલા લખે છે,

"'સંયુક્ત પાકિસ્તાન'ની શોષણખોર અને વહલાંદવલાંની નીતિ વિરુદ્ધ પૂર્વ પાકિસ્તાનના નામે ઓળખાતા એ પ્રદેશના લોકોનાં દુઃખદર્દોને સંયોજી, તેમને સ્વાધીનતા માટે સંગઠીત કરવાનું શ્રેય જો કોઈ એક જ વ્યક્તિને આપવું હોય...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

"પૂર્વ પાકિસ્તાન કોઈ સમસ્યા નથી. આપણે બસ ત્યાં લગભગ 20 હજાર લોકોને મારી નાખવા પડશે એટલે બધું થાળે પડી જશે."


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ વખતે અમદાવાદમાં ક્રાઇમ કૉન્ફરન્સ ચાલુ હતી.

એ કૉન્ફરન્સમાં અમારે સવારે 11 વાગ્યાથી લઈ સાંજે 5 વાગ્યા સુધી સતત યુનિફોર્મમાં બેસવું પડે છે.

મારો યુનિફોર્મ જરા આછા રંગનો છે. મારા પિરિયર્ડ્સ એ સમયે જ ચાલુ થયા.

મારા યુનિફોર્મ પર ખૂબ મોટો ડાઘ લાગ્યો અને મારી ખુરશીની સીટ પણ ભીની થઈ ગઈ. મને મારા પર શરમ આવવા લાગી.

કારણ કે એ સમયે મારા ડિપાર્ટમેન્ટમાં હું એકમાત્ર મહિલા ઑફિસર હતી.

બધા જ પુરુષો હતા. હું એ વખતે કોને કહું? હું કેવી રીતે ઊભી થાઉં?

જ્યારે કૉન્ફરન્સ પૂરી થાય ત્યારે અમારે અમારા બૉસને ઊભા થઈને સેલ્યુટ મારવાની હોય છે.

એ સમયે મને ખૂબ જ શરમ આવતી હતી, કારણ કે આ બાબત ખરાબ છે તેવું સમાજે મારા મગજમાં ઠસાવી દીધું હતું. તે ગંદું લાગી રહ્યું હતું.

એ ગંદી બાબત છે. મારો આત્મવિશ્વાસ ખૂબ જ મજબૂત છે, છતાં મને શરમ આવતી હતી કે હું કેવી રીતે ઊભી થાઉં?

બધાની વચ્ચે હું સેલ્યુટ કરીશ તો મારી પાછળ લાગેલો મોટો ડાઘો બધાને દેખાશે.

પણ મેં નક્કી કર્યું કે, ભલે કોઈ મારી હાંસી ઉડાવે, હું મારી ફરજ તો બજાવીને જ રહીશ.

સેલ્યુટ કરી

એટલે મેં ઊભા થઈને મારા સિનિયરને સેલ્યુટ કરી.

મને ખબર હતી કે જ્યાં સુધી હું નહીં નીકળું ત્યાં સુધી કોઈ નહીં નીકળે એટલે મેં ચાલવાનું શરૂ કર્યું.

મારી પાછળ લગભગ અમારી ફોર્સના 40 પુરુષો હતા, તેમણે બધાએ મારા યુનિફોર્મ પર લાગેલો એ ડાઘો જોયો હતો.

એ વખતે મેં મારા મનને ભારે મજબૂત બનાવી દીધું અને મારી જાતને કહ્યું કે, "મંજિતા તારે આ સ્વીકારવું જ પડશે."

હું એ વખતે વચ્ચેથી ઊભી થઈને, કોઈ ડાયરી કે ફાઇલ પાછળ એ ડાઘ છુપાવીને નીકળી શકી હોત.

પણ મેં એમ ન કર્યું. મારા બૉડીગાર્ડ કમાન્ડોએ પણ કહ્યું કે, મેડમ ડાઘ દેખાઈ રહ્યો છે.

ત્યારે મેં એને કહ્યું કે, "તું ચિંતા ના કર. આ નેચરલ છે, મારે એ સ્વીકારવું પડશે અને આપણા લોકોએ પણ તેને ધીમેધીમે સ્વીકારવું જ પડશે."

મારી સાથે આ થયું છે, અને મેં મારા સબ-ઑર્ડિનેટ્સને પણ કહ્યું છે કે જ્યારે કોઈ મહિલા તેમની પાસે આ પ્રકારની રજૂઆત લઈને આવે ત્યારે ડ્યૂટીમાં તેમને થોડી રિલીફ આપે.

ડાઘથી કોઈ મુશ્કેલી નથી

મને તેમની સ્થિતિ ખબર છે, કારણ કે મને તેનો અનુભવ છે.

હું આ વાત એટલા માટે કરી રહી છું કે બધા જ લોકો એ જાણે.

કારણ કે મોટા ભાગની મહિલાઓએ આ પ્રકારની પરિસ્થિતિનો સામનો કરવો જ પડે છે.

હવે મને ડાઘથી કોઈ મુશ્કેલી નથી. મેં મારા પુરુષ બૉડીગાર્ડને પણ કહી રાખ્યું છે કે જો મારા...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

દાગ અચ્છે હૈ!  ખરેખર? જો એ ડાઘ માસિકના હોય તો? માસિક અંગેની ચર્ચામાં જોડાયેલા મંજિતા વણઝારાએ તેમના અનુભવો વર્ણવ્યાં હતાં. શાસ્ત્રીય નૃત્ય કૂચિપૂડી તાલીમબદ્ધ મંજિતા વણઝારાની મુખ્ય ઓળખ ગુનેગારોને નાથતા જાંબાઝ મહિલા પોલીસ અધિકારી તરીકેની છે.

મંજિતા  વણઝારા, એસીપી


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ વખતે આપેલા ભાષણમાં નરેન્દ્ર મોદીએ જણાવ્યું હતું કે આજકાલ શિસ્તના આગ્રહને 'નિરંકુશતા' ગણાવવામાં આવે છે.

સમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈના અહેવાલ મુજબ, પુસ્તકના લોકાર્પણ બાદ નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું હતું, "વેંકૈયાજી શિસ્તના બહુ આગ્રહી છે અને આપણા દેશમાં સ્થિતિ એવી છે કે શિસ્તને બિનલોકતાંત્રિક કહી  દેવાનું આજકાલ સરળ થઈ ગયું છે."

વડા પ્રધાને ઉમેર્યું હતું, "કોઈ શિસ્તનો જરા સરખો આગ્રહ પણ કરે તો તેને નિરંકુશ ગણાવી દેવામાં આવે છે. તેને કોઈ નામ આપવા માટે લોકો શબ્દકોષ ખોલીને બેસી જાય છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વડા પ્રધાને શિસ્ત બાબતે કરેલી આ વાતનો અર્થ શું છે? વળી કોઈ સરકાર શિસ્તમાં રહેવાની વાત કરતી હોય તો એ અસંમતિને દબાવી રહી છે?

બીબીસીના સંવાદદાતા સંદીપ સોનીએ આ સવાલો વરિષ્ઠ પત્રકાર એચ. કે દુઆને પૂછ્યા હતા.

એચ. કે. દુઆનો દૃષ્ટિકોણ

કોઈ શિક્ષક તેના ક્લાસમાં શિસ્તની વાત કરતા હોય તો એ અલગ વાત છે, પણ દેશમાં સત્તાસ્થાને બેઠેલા લોકો શિસ્તની વાત કરે ત્યારે એ બહુ ખતરનાક થઈ જતું હોય છે.

શિસ્તના નામે કોઈ ચીજનો બચાવ કરવો ન જોઈએ. સરકાર શિસ્તની વાત કરે ત્યારે તે કંઈક નિયંત્રિત કરી રહી હોય છે, જેવું ઇંદિરા ગાંધીએ કટોકટી લાદતા પહેલાં કર્યું હતું.

સરકાર શિસ્તની વાત કરશે તેનાથી લોકો પર જોખમ જરૂર હોય છે, કારણ કે લોકો સરકારે કહેલી વાતને નકારશે તો એ સરકારની દૃષ્ટિએ ગેરશિસ્ત કહેવાશે.

એટલું જ નહીં, સત્તામાં બેઠેલા લોકોએ ગેરશિસ્તના સ્થાને ક્યારેક 'દેશદ્રોહી' શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો હતો. અસહમતી તથા લોકતંત્ર સાથે-સાથે ચાલતાં હોય છે અને જ્યાં શિસ્તની વાત આવે છે ત્યારે લોકતંત્રની શક્તિ ઘટી જાય છે.

ટીકા સાંભળવા નથી ઇચ્છતા

અસહમતીને નિયંત્રિત કરવામાં આવતી હોય એવું છેલ્લાં બે-ત્રણ વર્ષથી જોવા મળી રહ્યું છે.

 સત્તાધારી પક્ષના લોકો દેશના હિતની વાત કરીને એવો સવાલ કરે છે કે આવું શા માટે થઈ રહ્યું છે?

ટીકા એક રીતે લોકોનો અધિકાર છે પણ સત્તાધારી મંડળીમાં તેનો ખોટો અર્થ કરવામાં આવે છે. અન્યો દ્વારા કરવામાં આવતી ટીકાને તેઓ શિસ્તભંગ ગણાવે છે.

લોકતંત્ર અને શિસ્ત વચ્ચે એક સંબંધ જરૂર હોય છે. એ સંબંધ હવે બગડી ગયો છે.

દરેક મુદ્દે શિસ્તની વાત કરવી અને લોકતંત્રને નિયંત્રિત કરવું દેશ માટે યોગ્ય નથી.

લોકતંત્રમાં અસહમતી અત્યંત જરૂરી છે અને સુપ્રીમ કોર્ટે પણ તાજેતરમાં આવું જ કહ્યું હતું.

અસહમતીને દબાવવાનું કેટલું ખતરનાક?

અસહમતીને દબાવી દેવાનું જોખમ આપણે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ઉપ-રાષ્ટ્રપતિ વેંકૈયા નાયડૂના પુસ્તક 'મૂવિંગ ઓન મૂવિંગ ફૉર્વર્ડઃ અ યર ઇન ઓફિસ' નામના પુસ્તકનું લોકાર્પણ રવિવારે નવી દિલ્હીમાં કર્યું હતું.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ વખતે કહેવાતું હતું કે સ્થિતિ એવી છે કે આર્થિક તાણને લીધે મજૂરો પાંચ રૂપિયાના પારલે-જી બિસ્કિટ પણ ખરીદી નથી શકી રહ્યા.

એ પછી જ સમાચાર આવ્યા કે વેચાણ ઘટી જવાને લીધે કંપની માટે પડકાર સર્જાયો છે.

આ વખતે લૉકડાઉનમાં પણ પારલે-જી બિસ્કિટ ફરીથી હેડલાઇન્સમાં છે.

પારલે-જી બિસ્કિટ બનાવનારી કંપનીનું કહેવું છે કે લૉકાઉનમાં તેમનાં બિસ્કિટ એટલાં બધાં વેચાઈ કે છેલ્લા ચાર દાયકામાં ક્યારેય આટલી નહોતાં વેચાયાં. એનો અર્થ એવો કે લૉકડાઉનનો કંપનીને જંગી લાભ થયો.

પારલે-જી બનાવનાર કંપની પારલે પ્રોડક્ટ્સના વરિષ્ઠ અધિકારી મયંક શાહે સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈને કહ્યું, "લૉકડાઉન દરમિયાન જબરદસ્ત વૃદ્ધિ થઈ છે, ઓછામાં ઓછાં છેલ્લાં 30-40 વર્ષોમાં તો આવી વૃદ્ધિ નથી જ થઈ."

બિસ્કિટના સ્પર્ધાપ્રચુર બજારમાં કંપનીએ છેલ્લા બે મહિનામાં પોતાનો હિસ્સો વધારીને પાંચ ટકા કરી લીધો છે.

Parle-G : લૉકડાઉનમાં વેચાણનો 82 વર્ષનો રૅકર્ડ બનાવનાર પારલે-જી બિસ્કિટ કેવી રીતે બને છે?

એવું કેમ થયું? એનું કારણ આપતાં અધિકારી કહે છે, "એક કારણ તો એ કે મહામારીના વખતમાં લોકોએ પારલે બિસ્કિટ જથ્થામાં જમા કરી લીધાં."

"બીજું કારણ એ કે બિનસરકારી સંસ્થાઓએ પણ લોકોની મદદ કરવા માટે જે ફૂડપૅકેટ્સ વહેંચ્યાં, જેમાં પારલે-જી બિસ્કિટ પણ સામેલ હતાં. જેનું નાનું પૅકેટ બે રૂપિયાનું આવે છે."

તેમનું કહેવું છે કે ભૂકંપ, પૂર જેવી કુદરતી હોનારત વખતે પારલે-જી બિસ્કિટની માગ વધી જતી હોય છે.

જોકે કંપનીનું કહેવું છે કે લૉકડાઉનને પગલે પારલેને હાલાકીઓ પણ વેઠવી પડી રહી છે.

પારલે પ્રોડક્ટ્સના માર્કેટિંગ મૅનેજર કૃષ્ણરાવ બુદ્ધાએ બીબીસી સંવાદદાતા નિધિ રાય સાથેની વાતમાં કહ્યું કે માત્ર 50 ટકા કામદારો સાથે કામ કરવાની પરવાનગી હોવાથી તેમના ઉત્પાદન પર અસર થઈ છે.

તેમણે કહ્યું કે મજૂરોની સંખ્યા ઓછી હોવાથી કારોબાર પર 15-20 ટકા અસર થઈ છે અને નિશ્ચિત રીતે અમારી માટે આ પડકારભર્યો વખત છે.

પારલે કંપનીની કહાણી

આ પારલે કંપનીની સ્થાપનાથી લઈને ઉદ્ભવ અને વિકાસની કહાણી પણ રસપ્રદ છે.

પારલે કંપનીની સાઇટ પરની માહિતી અનુસાર પારલે હાઉસની શરૂઆત મોહનલાલ દયાલ નામના એક ઉદ્યોગસાહસિક દ્વારા કરાઈ હતી.

મોહનલાલ દયાલે એક સામાન્ય ડસ્ટિંગ બૉય તરીકે પોતાની કારકીર્દિની શરૂઆત કરી હતી. ત્યાર બાદ તેમણે કાપડના ધંધામાં ઝંપલાવ્યું.

વર્ષ 1927ની સ્વદેશી ચળવળને પગલે તેમણે જથ્થાબંધ રેશમના કાપડની આયાતનો ધીકતો ધંધો છોડી ભારતીયો માટે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પારલે-જી. લગભગ તમામ ભારતીયો આ નામથી પરિચિત હશે. આ વર્ષે જેટલી ચર્ચા લૉકડાઉનની થઈ રહી છે એટલી જ ચર્ચા ગયા વર્ષે સ્લો-ડાઉનની થઈ રહી હતી.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ વખતે ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી રહેલા નરેન્દ્ર મોદી ઉપરાંત એમના મંત્રીઓને પણ આ રિપોર્ટમાં ક્લીનચિટ આપવામાં આવી છે.

બુધવારે ગુજરાત વિધાનસભામાં નાણાવટી-મહેતાપંચનો રિપોર્ટ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. રિપોર્ટ પાંચ વર્ષ પહેલાં એ વખતનાં મુખ્ય મંત્રી આનંદીબહેન પટેલને સોંપવામાં આવ્યો હતો. જોકે, છેક હવે તેને વિધાનસભામાં રજૂ કરાયો છે.

વર્ષ 2014માં સુપ્રીમ કોર્ટના નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ જી. ટી નાણાવટી અને ગુજરાત હાઈકોર્ટના પૂર્વ ન્યાયાધીશ અક્ષય મહેતાએ રાજ્ય સરકારને પોતાનો અંતિમ રિપોર્ટ સોંપી દીધો હતો.

ભાજપે આ મામલે પ્રતિક્રિયા આપતાં જણાવ્યું કે નરેન્દ્ર મોદીને બદનામ કરવા માટે કૉંગ્રેસ અને કેટલાંક બિનસરકારી સગંઠનોનું 'કાવતરું' તપાસપંચના આ રિપોર્ટમાં ઉજાગર થઈ ગયું છે.

ગુજરાત કૉંગ્રેસના નેતા અર્જુન મોઢવાડિયાએ આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટ અને પૂર્વ વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજયેપીએ કરેલી ટિપ્પણીનો ઉલ્લેખ કરીને ક્લીનચિટ પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે.

નોંધનીય છે કે ગોધરામાં ટ્રેનમાં લગાવાયેલી આગ અને બાદમાં ગુજરાતમાં ફાટી નીકળેલાં તોફાનોની તપાસ માટે રચાયેલા આ પંચના રિપોર્ટનો પ્રથમ ભાગ વર્ષ 2009માં 25મી સપ્ટેમ્બરે વિધાનસભામાં રજૂ કરાયો હતો.

તપાસપંચે પોતાનો અંતિમ રિપોર્ટ વર્ષ 2014માં 18મી નવેમ્બરે એ વખતનાં મુખ્ય મંત્રી આનંદીબહેન પટેલને સોંપ્યો હતો.

રાજ્ય સરકારે ચાલુ વર્ષના સપ્ટેમ્બર માસમાં ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં જણાવ્યું હતું કે વિધાનસભાના આગામી સત્ર દરમિયાન રિપોર્ટ રજૂ કરી કરી દેવાશે.

પૂર્વ આઈપીએસ અધિકારી આર.બી. શ્રીકુમારે હાઈકોર્ટમાં આ મામલે જાહેરહિતની અરજી દાખલ કરી હતી. જેમાં તેમણે રિપોર્ટને જાહેર કરવા માટે કોર્ટ સરકારને નિર્દેશ આપે એવી દાદ માગી હતી.

જોકે, આ રિપોર્ટમાં શ્રીકુમાર ઉપરાંત, સંજીવ ભટ્ટ અને રાહુલ શર્મા જેવા પોલીસ અધિકારીઓની ભૂમિકા નકારાત્મક રહી હોવાની ટિપ્પણી કરી છે.

પૂર્વ આઈપીએસ અધિકારી આર. બી. શ્રીકુમારે જણાવ્યું આ રિપોર્ટ અંગે વાત કરતાં જણાવ્યું કે નાણાવટી-મહેતાપંચ અને વિશેષ તપાસસમિતિ એ બન્નેએ 'મોદી સરકારના ડિફેન્સ લૉયર' તરીકે કામ કર્યું છે.

તેમણે કહ્યું, "પોલીસ હુલ્લડ અટકાવવામાં નિષ્ફળ નીવડી હતી અને છતાં તેમને ક્લિનચીટ આપવી એ ન્યાયતંત્ર માટે કલંક છે."

તેમણે મોદીને અપાયેલી ક્લીનચીટને પક્ષપાતપૂર્ણ ગણાવી છે.

ગુજરાતની છાપ ખરડવાનો પ્રયાસ

2002માં જે ટ્રેન સળગાવવામાં આવી પૂર્વ આયોજિત કાવતરું હતું પણ એ બાદ રાજ્યભરમાં જે તોફાનો ફાટી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ગુજરાતમાં વર્ષ 2002માં થયેલાં હુલ્લડોની તપાસ માટે રચાયેલા નાણાવટી-મહેતાપંચે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને ક્લીનચિટ આપી દીધી છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ વખતે તેમની સરકારને કૉંગ્રેસ અને આરજેડીએ સમર્થન આપ્યું હતું. ઝારખંડ વિધાનસભાની વર્તમાન ચૂંટણીમાં તેમના પક્ષ ઝારખંડ મુક્તિ મોરચાનું કૉંગ્રેસ અને આરજેડી સાથે મહાગઠબંધન છે.

તેઓ પોતાના પક્ષના કાર્યકારી અધ્યક્ષ છે. મહાગઠબંધને ચૂંટણીપ્રચારમાં તેમને મુખ્ય મંત્રીપદના ઉમેદવાર તરીકે રજૂ કર્યા હતા. તેઓ આ ચૂંટણી સંથાલ પરગણાની દુમકા અને બરહેટ વિધાનસભા બેઠકો પરથી લડ્યા છે.

ઝારખંડના પાંચમા મુખ્ય મંત્રી બન્યા એ પહેલાં તેઓ વર્ષ 2010માં અર્જૂન મુંડા સરકારમાં નાયબ મુખ્ય મંત્રી રહી ચૂક્યા છે. એ વખતે ભાજપ અને જેએમએમે અડધી-અડધી મુદ્દત માટે મુખ્ય મંત્રી બનાવાની ફૉર્મ્યુલા પર સરકાર બનાવી હતી.

સરકાર

જોકે, વાત વચ્ચે જ બગડી ગઈ અને આ સંયુક્ત સરકાર બે વર્ષ, ચાર મહિના અને સાત દિવસ બાદ જ તૂટી ગઈ તથા રાજ્યમાં રાષ્ટ્રપતિશાસન લાદવું પડ્યું. એ બાદ કૉંગ્રેસ અને રાજદએ સમર્થન આપીને જુલાઈ 2013માં હેમંત સોરેનના નેતૃત્વમાં સરકાર બનાવી દીધી.

આ સરકાર એક વર્ષ, પાંચ મહિના, પંદર દિવસ સુધી ચાલી. એ બાદ વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજાઈ. વર્ષ 2014માં થયેલી ચૂંટણીમાં જેએમએમ પાર્ટી હેમંત સોરેનના નેતૃત્વમાં ચૂંટણી લડી અને 19 બેઠકો મેળવી. એ વખતે સૌથી મોટા પક્ષ તરીકે વિજયી બનેલા ભારતીય જનતા પક્ષે સરકાર બનાવી અન રઘુબર દાસ તેના મુખ્ય મંત્રી બન્યા.

એ વખતે 19 ધારાસભ્યો ધરાવતા પક્ષના નેતા હોવાને લીધે હેમંત સોરેનને ઝારખંડ વિધાનસભામાં વિરોધપક્ષના નેતા બનવાની તક મળી. વિપક્ષના નેતા તરીકે તેઓ ભાજપની રઘુબર દાસ સરકાર વિરુદ્ધ કેટલાય મોરચા પર લડાઈ લડ્યા.

ઝારખંડ મુક્તિ મોરચાને નવા યુગનો પક્ષ બનાવવાનું શ્રેય તેમને જાય છે. હેમંત સોરેને ટેકનૉલૉજીનો ઉપયોગ કરીને પક્ષને સોશિયલ મીડિયા પર સક્રિય બનાવ્યો અને પક્ષ મીડિયાથી અંતર રાખતો હોવાની છાપ ભૂંસવાનો પ્રયાસ કર્યો.

હાલની ચૂંટણી દરમિયાન તેમણે મીડિયા સાથે બહુ વાત કરી. સભાઓ યોજી અને પોતાના પક્ષને મજબૂત સ્થિતિમાં ઊભો કરી દીધો. વર્તમાન વિધાનસભામાં તેઓ સાહિબગંજ જિલ્લાની બરહેટ બેઠકનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. વર્ષ 2014ની ચૂંટણી તેઓ દુમકાથી લડ્યા હતા પણ ત્યાંથી તેઓ હારી ગયા હતા.

લડાઈ

તેઓ પોતાના પક્ષ તરફથી વર્ષ 2009-2010માં રાજ્યસભામાં સભ્ય પણ રહ્યા. પત્ની કલ્પના સાથે તેઓ રાંચીમાં કાંકે રોડ ખાતે આવેલા સરકારી આવાસમાં રહે છે. એમને બે સંતાન છે. તેમનો જન્મ રામગઢ જિલ્લાના નબેરામાં થયો હતો.

તેમણે પટનામાં પોતાનો પ્રારંભિક અભ્યાસ કર્યો અને બાદમાં...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

44 વર્ષના હેમંત સોરેનને રાજકારણ વારસામાં મળ્યું છે. શિબુ સોરેનના બીજા પુત્ર હેમંત સોરેને પોતાના મોટા ભાઈ દુર્ગા સોરેનના આકસ્મિક મૃત્યુ બાદ રાજકારણમાં પગ મૂક્યો. તેઓ રાજ્યસભાના સભ્ય રહ્યા. ધારાસભ્ય બન્યા અને બાદમાં વર્ષ 2013માં ઝારખંડના પ્રથમ વખત મુખ્ય મંત્રી બન્યા.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ વખતે ત્યાં એક ગૌરક્ષા પ્રચારક જઈ પહોંચ્યા હતા અને સ્વામી વિવેકાનંદ સાથે વાત કરવા લાગ્યા હતા.

સ્વામી વિવેકાનંદ અને ગૌરક્ષા પ્રચારક સંન્યાસી વચ્ચે દિલચસ્પ સંવાદ થયો હતો. એ સંવાદને શરતચંદ્ર ચક્રવર્તીએ બંગાળી ભાષામાં કલમબદ્ધ કર્યો હતો.

એ સંવાદ સ્વામી વિવેકાનંદના વિચારોના સત્તાવાર સંપાદનનો હિસ્સો પણ બન્યો હતો.

સ્વામી વિવેકાનંદ અમેરિકાના શિકાગોમાં 1893માં વિશ્વ ધર્મ સંસદમાં હિંદુ ધર્મનો ધ્વજ લહેરાવીને પાછા ફર્યા હતા.

જરા વિચારો, સ્વામી વિવેકાનંદે ગૌરક્ષાના પ્રચારનું કામ કરતા સન્યાસીને શું કહ્યું હશે?

ભગવા વસ્ત્રો પહેરતા સ્વામી વિવેકાનંદે ગૌરક્ષકને જે કહ્યું હતું તેની કલ્પના કરવાનું તમારા માટે આસાન નહીં હોય.

વિવેકાનંદ-ગૌરક્ષક સંવાદ

ગૌરક્ષકે પણ સાધુ-સન્યાસીઓ જેવાં વસ્ત્રો પહેર્યાં હતાં. તેમના માથા પર ગેરુઆ રંગની પાઘડી હતી. તેઓ બંગાળ બહારથી, હિન્દીભાષી વિસ્તારમાંથી આવ્યા હોય તેવા લાગતા હતા.

સ્વામી વિવેકાનંદ ગૌરક્ષક સન્યાસીને મળવા ઓરડામાંથી બહાર આવ્યા હતા. અભિવાદન બાદ ગૌરક્ષા પ્રચારકે સ્વામી વિવેકાનંદને ગાયની એક તસ્વીર આપી હતી.

એ પછી ગૌરક્ષક સન્યાસી અને સ્વામીજી વાતો કરવા લાગ્યા હતા. એ વાતચીતનું બયાન કરવાને બદલે તે 'કમ્પ્લીટ વર્ક્સ ઑફ વિવેકાનંદ'માં જે રીતે નોંધાયેલી એ રીતે વાચવામાં વધારે મજા પડશે.

વિવેકાનંદઃ આપ લોકોની સભાનો ઉદ્દેશ શું છે?

પ્રચારકઃ અમે દેશની ગૌમાતાઓને કસાઈઓના હાથમાંથી બચાવીએ છીએ. વિવિધ જગાઓ પર ગૌશાળા સ્થાપવામાં આવી છે. તેમાં બીમાર, કમજોર અને કસાઈઓથી બચાવવામાં આવેલી ગૌમાતાનું પાલન કરવામાં આવે છે.

વિવેકાનંદઃ આ તો બહુ સારી વાત છે. સભાની આવકનો સ્રોત શું છે?

પ્રચારકઃ આપના જેવા મહાપુરુષોની કૃપાથી જે કંઈ મળે છે તેમાંથી સભાનું કામકાજ ચાલે છે.

વિવેકાનંદઃ તમારી પાસે જમા પૂંજી કેટલી છે?

પ્રચારકઃ મારવાડી વૈશ્ય સમાજ આ કામમાં વધુ સહાય કરે છે. તેમણે સત્કાર્ય માટે ઘણા પૈસા આપ્યા છે.

વિવેકાનંદઃ મધ્ય ભારતમાં અત્યારે ભયાનક દુષ્કાળ પડ્યો છે. ભારત સરકારે જણાવ્યું છે કે નવ લાખ લોકો અન્ન ન મળવાને કારણે મૃત્યુ પામ્યા છે.

તમારી સભા દુષ્કાળના આ સમયમાં કોઈને સહાય આપવાનું કામ કરી રહી છે?

પ્રચારકઃ અમે દુષ્કાળ વગેરેમાં કોઈ સહાય કરતા નથી. આ સભાની સ્થાપના તો માત્ર ગૌમાતાની રક્ષાના હેતુસર જ કરવામાં આવી છે.

વિવેકાનંદઃ તમારી નજર સામે જોતજોતામાં દુષ્કાળમાં લાખો લોકો મોતના મોંમાં સમાઈ ગયા છે. તમારી પાસે બહુ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

આ વાત 1897ની છે. કોલકાતાનો બાગ બજાર વિસ્તાર. સ્વામી વિવેકાનંદ રામકૃષ્ણ પરમહંસના એક ભક્ત પ્રિયનાથના ઘરે બેઠા હતા. રામકૃષ્ણ પરમહંસના અનેક ભક્તો તેમને મળવા આવ્યા હતા અને વિવિધ મુદ્દે ચર્ચા ચાલી રહી હતી.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ વચ્ચે જાણીતા ઇતિહાસકાર ઇરફાન હબીબે કહ્યું છે કે પાર્ટીએ સૌથી પહેલાં તેમના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અમિત શાહની અટક બદલવા અંગે વિચાર કરવો જોઈએ.

'બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડ'ની વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત અહેવાલ પ્રમાણે સમાચાર એજન્સી એએનઆઈ સાથેની વાતચીતમાં પ્રોફેસર હબીબે કહ્યું કે 'શાહ' સંસ્કૃત નહીં પણ ફારસી શબ્દ છે.

તેમણે એવું પણ કહ્યું કે જો તેઓ શહેરોનાં નામ બદલતા હોય તો, શરૂઆત પોતાનાં નામથી જ થવી જોઈએ.

તેમણે અમદાવાદના નામ બદલવા વિશે કહ્યું, "અમદાવાદ શહેર અહેમદ શાહે બનાવ્યું હતું, એ પહેલાં નજીકમાં કર્ણાવતી શહેર હતું. એટલે એ બન્નેને કોઈ સંબંધ નથી."

રૂપાણીના કાર્યક્રમમાં જ ખેડૂતનો આત્મહત્યાનો પ્રયાસ

'એનડીટીવી ઇન્ડિયા'ની વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત અહેવાલ પ્રમાણે ગુજરાતના ગિર સોમનાથ જિલ્લામાં યોજાયેલી મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીની જનસભામાં એક ખેડૂતે જંતુનાશક દવા પીને આત્મહત્યા કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

ગિર-સોમનાથના પોલીસ અધીક્ષક રાહુલ ત્રિપાઠીના હવાલાથી લખ્યું છે કે મહર્ષિભાઈ ડોડિયા કોડિનાર તાલુકાના ડોળાસા ગામમાંના રહેવાસી છે.

મુખ્ય મંત્રીએ જેવું સંબોધન કરવાનું શરૂ કર્યું કે તરત આ ખેડૂતે જંતુનાશક દવા પીધી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ખેડૂતને વીરવાલની સરકારી હૉસ્પિટલમાં સારવાર અર્થે લઈ જવામાં આવ્યા હતા.

તેમના ખેતરના પ્રવેશ પર આવેલી પંચાયતની જમીન પરનાં દબાણો ન હટાવાતા તેઓ નારાજ હતા.

પંચાયતના પ્લોટ પરના દબાણોનાં કારણે તેઓ ખેતરમાં જઈ શકતા ન હતા.

આ પહેલાં પણ ગુજરાતમાં તાજેતરજમાં ખેડૂતોની આત્મહત્યાની ઘટનાઓ બની હતી.

છત્તીસગઢમાં આજે 18 બેઠકો પર મતદાન

છત્તીસગઢમાં રાજ્યની વિધાનસભાની ચૂંટણી માટે પ્રથમ તબક્કાનું મતદાન આજે થઈ રહ્યું છે.

'ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ'ની વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત અહેવાલ પ્રમાણે પહેલા તબક્કામાં 18 બેઠકો પર મતદાન થવાનું છે.

જે પૈકી 12 બેઠક અતિસંવેદનશીલ ગણાતા બસ્તર વિસ્તારમાં આવેલી છે.

પ્રથમ તબક્કાના મતદાનમાં એવા આઠ જિલ્લાઓનો સમાવેશ થાય છે કે જે નક્સલ પ્રભાવિત વિસ્તાર ગણાય છે.

મુખ્ય મંત્રી રમણસિંહ સહિત 190 ઉમેદવારોનું ભાવિ આજે ઈવીએમમાં કેદ થશે.

રવિવારે મતદાન પહેલાંના દિવસે થયેલા હુમલામાં એક બીએસએફ જવાનનું મૃત્યુ થયું હતું. રાજ્યમાં સુરક્ષાદળોના સવા લાખ જવાનોને તૈનાત કરાયા છે.

અયોધ્યા જિલ્લામાં દારૂ અને માંસ પર પ્રતિબંધ?

ફૈઝાબાદ જિલ્લાનું નામ બદલીને અયોધ્યા કર્યા બાદ ભાજપની સરકાર હવે સમગ્ર જિલ્લામાં દારૂ અને માંસ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ઉત્તર પ્રદેશની ભાજપ સરકારે શહેરો અને જિલ્લાઓનાં નામ બદલવાનું શરૂ કર્યું છે. જે બાદ ગુજરાતમાં અમદાવાદનું નામ બદલવાની પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ વર્ષની યાદી અનુસાર, અનિલ અંબાણી 45 અબજ ડૉલરના માલિક હતા, જ્યારે મૂકેશ પાસે 49 અબજ ડૉલરની સંપત્તિ હતી.

હકીકતમાં 2008માં કેટલાય લોકોનું માનવું હતું કે નાનો ભાઈ મોટા ભાઈ કરતાં આગળ નીકળી જશે, ખાસ કરીને 'રિલાયન્સ પાવર'નો પબ્લિશ ઇશ્યૂ આવ્યો એ પહેલાં.

માનવામાં આવી રહ્યું હતું કે તેમની મહત્ત્વાકાક્ષી પરિયોજનાના એક શૅરની કિંમત એક હજાર રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે એમ હતી.

જો આવું થયું હોત તો ખરેખર અનિલ અંબાણી મૂકેશ અંબાણીથી આગળ નીકળી જાત, પણ આવું કંઈ થયું નહીં.

તો હવે આપણે પરત ફરીએ 2019માં. ફૉર્બ્સની પૈસાદારોની વર્ષ 2018ની યાદી અનુસાર મૂકેશ અંબાણીની સંપત્તિમાં મામૂલી ઘટાડો થયો છે. તેમની પાસે હવે 47 અબજ ડૉલરની સંપત્તિ છે.

જોકે, 12 વર્ષ પહેલાં 45 અબજ ડૉલરની સંપત્તિ ધરાવતા અનિલ અંબાણી હવે 2.5 અબજ ડૉલરના જ માલિક રહી ગયા છે.

'બ્લૂમબર્ગ ઇન્ડેક્સ'માં તેમની સંપત્તિ માત્ર 1.5 અબજ ડૉલર જ આંકવામાં આવી છે.

એક સમય હતો કે જ્યારે બન્ને ભાઈઓમાં દોટ હતી કે ધીરુભાઈનો સાચો વારસ કોણ છે?

આ હોડનો હવે અંત આવી ગયો છે અને અનિલ અંબાણી પોતાના ભાઈ કરતાં ક્યાંય પાછળ રહી ગયા છે.

આશા જે પૂરી ના થઈ શકી

વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત સમયે મૂકેશ અને અનિલ અંબાણી

એક દાયકા પહેલા અનિલ અંબાણી સૌથી વધુ પૈસાદાર ભારતીય બનવાની અણિ ઉપર હતા.

એ વખતે એમના વેપાર અને નવાં સાહસો અંગે કહેવાઈ રહ્યું હતું કે એ તમામ ધંધાઓ આગળ વધી રહ્યા છે અને અનિલ અંબાણી તેનો પૂરેપૂરો ફાયદો ઉઠાવવા તૈયાર છે.

આર્થિક બાબતોના વિશેષજ્ઞ માની રહ્યા હતા કે અનિલ પાસે વિઝન અને જોમ બન્ને છે. તેઓ 21 સદીના ઉદ્યોગસાહસિક છે અને તેમના નેતૃત્વમાં ભારતમાંથી એક બહુરાષ્ટ્રીય કંપની બહાર નીકળશે.

દુનિયા આખી જાણે તેમની મુઠ્ઠીમાં હતી. દુનિયા જીતી લેવા માટે તેમને થોડાં પગલાં ભરવાની જ વાર હતી. મોટાભાગના લોકોને તો આવું જ લાગતું હતું.

તેમને લાગતું હતું કે અનિલ પોતાના ટીકાકાર અને મોટાભાઈને ખોટા સાબિત કરવા જઈ રહ્યા છે, પણ આવું કશું ના થયું.

અનિલ અંબાણી જો ચમત્કારીક રીતે આમાંથી બહાર ના આવ્યા તો દુર્ભાગ્યવશ તેમની ગણના ભારતના વેપારી ઇતિહાસના સૌથી નિષ્ફળ લોકોમાં કરવામાં આવશે.

માત્ર એક જ દાયકામાં 45 અબજ ડૉલરની સંપત્તિ ડૂબી જવી કોઈ અમથી દુર્ઘટના નથી. એમની કંપનીના શૅરધારકોને ભારે ઝટકો લાગ્યો છે.

અનિલ અંબાણીનો કોઈ પણ ધંધો વિકસી રહ્યો નથી. તેમના પર ભારે દેવું છે અને હવે તેઓ કંઈ નવું કરવાની સ્થિતિમાં...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

વાત 2007ની છે. અંબાણી બંધુઓ એટલે કે મૂકેશ અને અનિલ વચ્ચેના ભાગલાને બે વર્ષ થઈ ગયાં હતાં. એ વર્ષે ફૉર્બ્સના પૈસાદારોની યાદીમાં બન્ને ભાઈ મૂકેશ અને અનિલ ઘણાં ઉપર હતા. મોટા ભાઈ મૂકેશ અંબાણી થોડા વધુ પૈસાદાર હતા.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ વાત જ એકદમ ઢંગધડા વગરની છે કે જલિયાંવાલા બાગ કાંડનો ઉલ્લેખ પશ્ચિમ પંજાબ (પાકિસ્તાન) માટેના વિચારમાં પરિવર્તન લાવી શકે એમ છે.

એ હકીકત સ્વીકારવી જ પડશે કે આઝાદીની લડાઈમાં જે લોકોએ ભાગ લીધો છે અને એ તમામ કે જે આ સંઘર્ષમાં શહીદ થયા એ અલગ પાકિસ્તાનના વિરોધી નહોતા.

તેઓ 'ટૂ નેશન થિયરી'ના વિચારને કોઈ હાનિ પણ પહોંચાડે એમ નહોતા.

એટલે જ, એમ કહેવું બિલકુલ અતિશ્યોક્તિ નહીં લેખાય કે અલગ પાકિસ્તાન માટેનું જે આદોલન ઊભું થયું એમાં જલિયાંવાલા હત્યાકાંડનો પણ ફાળો છે જ.

એટલે જ આ દેશ (પાકિસ્તાન)ના પાયામાં એ શહીદોનું લોહી ભળેલું છે જ.

13 એપ્રિલ, 1919નો એ દિવસ. એ દિવસે વૈશાખી હતી અને જલિયાંવાલા બાગમાં લોકો રૉલેટ ઍક્ટના વિરોધમાં એકઠા થયા હતા.

એ હજારો નિશસ્ત્ર લોકો પર ગોળી ચલાવવા માટે જનરલ ડાયરે આદેશ આપ્યો હતો.

આ નૃશંસ હત્યાકાંડમાં મોટા પ્રમાણમાં શીખ, હિંદુ અને મુસલમાન માર્યા ગયા હતા. તેઓ પંજાબની ધરતીને આઝાદ કરવા માટે શહીદ થયા હતા.

આ હત્યાકાંડ બાદ જ જનરલ ડાયરને ઇતિહાસના સૌથી મોટા વિલન ગણાવાયા અને 'અમૃતસરના કસાઈ' તરીકે ઓળખાવાયા.

બ્રિટિશરાજમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે પંજાબમાં તમામ ધર્મના લોકોએ સાથે મળીને સંઘર્ષ કર્યો હતો. આ એ જ સંઘર્ષ હતો કે જે 1857થી ચાલુ હતો.

લોહીનો એક જ રંગ

પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ પૂરું થયું અને આ સંઘર્ષ વધુ તેજ થયો. અંગ્રેજ શાસન વિરુદ્ધ સ્થાનિક સ્તરે, ખાસ કરીને અમૃતસર, લાહોર, કસુર અને ગુજરાંવાલામાં લોકોએ આઝાદીના સમર્થનમાં અવાજ બુલંદ કર્યો.

બ્રિટિશ નીતિઓ અને કાયદા વિરુદ્ધ થઈ રહેલા વિરોધ-પ્રદર્શનો વેગ પકડવાં લાગ્યાં.

અંગ્રેજોએ ગંભીરતા સમજીને રૉલેટ ઍક્ટ લાગુ કરી દીધો. એ કાયદામાં સરકાર વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કરનારા અને વિદ્રોહીઓને પકડવા અને જેલમાં ધકેલી દેવાના આદેશ હતા.

આ કાયદા વિરુદ્ધ હિંદુ, શીખ અને મુસલમાન એકઠા થઈને વિરોધ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા હતા.

એટલે ગુપ્ત જાણકારીને આધારે, બ્રિટિશ સરકારે એ સભાને સંબોધન કરનારા સૈફુદીન કિચલુ અને સત્ય પાલ જેવા નેતાઓની 10 એપ્રિલ, 1919ના રોજ ધરપકડ કરી લીધી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

13મી એપ્રિલ, 1919ની સભાની એક માગ આ નેતાઓને મુક્ત કરાવવાની પણ હતી.

સભાના આયોજનની જવાબદારી ડૉ. મોહમ્મદ બશીરને માથે હતી.

એ સભામાં મુસલમાન, હિંદુ અને શીખોએ એક મંચ પર એકઠા થઈને સાબિત કર્યું હતું કે આઝાદીની લડાઈમાં તમામ લોકો એક સાથે જ હતા.

એ જલિયાંવાલા બાગની અંદર જે હજારો લોકોનું લોહી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

એવું માની શકાય નહીં કે જલિયાંવાલા બાગ હત્યાકાંડે સ્વતંત્રતા આંદોલનને એક વળાંક નહોતો આપ્યો કે અલગ પાકિસ્તાન માટેના આંદોલનનો એ ભાગ નહોતો.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ વાત સાચી કે જીવનમાં પૈસો જ માત્ર સર્વસ્વ નથી, પણ તેના કારણે કરોડપતિ થઈ શકાય તેવા આઇડિયા વિચારતા અટકી જવું તે પણ જરૂરી નથી. એક આઇડિયા ચાલી જાય તો નવથી પાંચની નોકરીની જફા તો છુટે.

જોકે ગમે તેટલાં સપનાં જોઈએ, કરોડપતિ બની જવાનું સહેલું નથી. ખાસ કરીને યુવાનવયે જ કરોડો કમાઈ લેવા મુશ્કેલ હોય છે - પણ કેટલાક યુવાનોએ તે પણ કરી બતાવ્યું છે.

બ્લૉગ લખવાથી માંડીને બિટકોઈનનું ટ્રેડિંગ કરીને આ યુવા કરોડપતિ થઈ ગયા છે. તેમણે પોતાના બેડરૂમમાં પડ્યા પડ્યા ઘોડા ઘડ્યા હતા અને એક દિવસ તે દોડતા પણ થઈ ગયા.

ક્રિપ્ટોકરન્સીની કમાલ

એરિકા સ્ટેનફોર્ડ, 30, બર્કશાયર

એરિકા કહે છે, "પૈસાની બાબતમાં મારે પહેલેથી મુશ્કેલી હતી. હકીકતમાં ભૂતકાળમાં મારે માથે દેવું પણ થઈ ગયું હતું. પણ મને હંમેશા નવું શીખવાનું ગમતું હતું.

"તેને કારણે જ કદાચ મને ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં રસ પડ્યો હતો. સૌ પહેલાં મેં બિટકોઈન વિશે રેડિયો પર સાંભળ્યું હતું. આ એક ડિજિટલ કરન્સી છે. તમારી પાસે ઇન્ટરનેટ કનેક્શન હોય અને સ્માર્ટ ફોન હોય તો દુનિયામાં ગમે તેને પૈસા મોકલી શકો, બિલકુલ મફતમાં.

"2009માં મેં આ સાંભળ્યું હતું, પણ તેના વિશે મિત્રો સાથે કે ડેડ સાથે ક્યારેય વાત કરી નહોતી.

"પરંતુ ગયા વર્ષે મને મારી સેલ્સ અને માર્કેટિંગની જોબમાં કંટાળો આવી રહ્યો હતો.

"મારા મિત્ર જ્હોને બિટકોઇનમાં રોકાણ કરવાનું શરૂ કર્યું, તેની પાછળ પાછળ હું પણ બ્લોકચેઇન્સમાં (ક્રિપ્ટોકરન્સી માટેનો વર્લ્ડવાઇડ ડેટાબેઝ) રોકાણ કરવા લાગી હતી.

"મેં વાંચ્યું કે તેના દ્વારા તમે ડાયમંડ ક્યાંથી આવ્યા તે જાણી શકો છો, ચોરાયેલા ઍન્ટિક્સની ભાળ મેળવી શકો છો અને સેકન્ડહૅન્ડ કારની હિસ્ટરી પણ તેમાંથી મળી જાય. મને તેમાં રસ પડી ગયો હતો અને મને ખ્યાલ આવ્યો કે આનો ઉપયોગ આ રીતે 'વાસ્તવિક જીવન'માં પણ થાય છે."

આ વિશે વધુ વાંચો

એરિકા ઉમેરે છે, "મેં 200 પાઉન્ડના બિટકોઇન ખરીદ્યા હતા અને બીજી પણ કેટલીક ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં રોકાણ કર્યું હતું. હું ખાંખાખોળા કરીને સસ્તી ક્રિપ્ટોકરન્સી શોધી કાઢતી હતી.

"આ રીતે મેં લગભગ 2000 પાઉન્ડ રોક્યા હતા. ક્રેટિડ કાર્ડમાંથી મેં રોકાણ કર્યું હતું. મને થોડા જ વખતમાં તેના 30,000 પાઉન્ડ મળી ગયા. તેનાથી મારું દેવું ચૂકવી દીધું અને બાકીના રોકી દીધા.

"ત્યારે મેં વિચારેલું કે, 'અરે વાહ, આને કહેવાય અસલી પૈસા - તેથી મેં નોકરી છોડી દીધી અને આ જ કામ કરવા લાગી!'

"મેં આખરે તેમાં ઝંપલાવ્યું અને સપ્ટેમ્બર...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ટીવીના લોકપ્રિય શૉની જેવો જ આ સવાલ છે (અને પેલું સિનાટ્રાનું જૂનું ગીત પણ છે કે) કોણ ના બનવા માગે કરોડપતિ?


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ વાત સ્પષ્ટ છે કે, ગુજરાતમાં ચૂંટણીના પડઘમ વાગી રહ્યા છે. ત્યારે હાલની પરિસ્થિતિમાં ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) માટે આ વખતની ચૂંટણી આસાન નહીં હોય.

ડિસેમ્બરમાં રાજ્ય વિધાનસભાની મુદત પૂરી થઈ રહી છે, છતાં હજી સુધી ચૂંટણી પંચે વિધાનસભાની ચૂંટણીની તારીખો જાહેર નથી કરી.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે :

કોંગ્રેસનો આરોપ છે કે, સોમવારે વડાપ્રધાનનો પ્રવાસ નિયત કરેલો હતો એટલા માટે ચૂંટણીની તારીખ જાહેર કરવામાં આવી નથી.

ગૌરવ મહાસંમેલન

એમ કહેવાય છે કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી આજે ગુજરાત ગૌરવ મહાસંમેલનમાં ભાજપના લગભગ સાત લાખ કાર્યકર્તાઓને સંબોધન કરવાના છે.

આ ગૌરવયાત્રા 1 ઑક્ટોબરે શરૂ થઈ હતી અને તેમાં ભાજપનાં ઘણા સીનિઅર નેતાઓએ રાજ્યના 182 વિધાનસભા મતવિસ્તારોમાંથી 149ની મુલાકાત લીધી છે અને પાંચ હજાર કિલોમીટરનો પ્રવાસ કર્યો છે.

આ પહેલાં કોંગ્રેસ પાર્ટીના પ્રવક્તા જયવીર શેરગિલે બીબીસીને કહ્યું હતું કે જો મોદીની 16 ઑક્ટોબરની રેલી પહેલાં રાજ્યમાં ચૂંટણી જાહેર નહીં થાય તો કોંગ્રેસ ચૂંટણી પંચમાં રજૂઆત કરશે.

શેરગિલના જણાવ્યા મુજબ સરકારને એ વાતનો ખ્યાલ છે કે, દલિત, યુવાનો, ખેડૂતો અને વેપારીઓ નારાજ છે. એટલે આ રેલીમાં તેમને આકર્ષવા માટેનાં વાયદા કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.

તેમણે કહ્યું, "જો ચૂંટણીની તારીખો નક્કી થઈ જાય તો આચાર સંહિતા લાગૂ થઈ જાય. એટલે એવી લોકપ્રિય જાહેરાતો એ ન કરી શકે."

આચાર સંહિતાનું ધ્યાન રાખવું પડે

મતદાન માટે ઈવીએમ તૈયાર કરતાં કર્મચારીઓ

ચૂંટણી પંચ દ્વારા ચૂંટણીની તારીખો જાહેર થઈ જાય તો રાજ્યમાં આચારસંહિતા લાગી જાય છે. ત્યારબાદ

કોંગ્રેસના આક્ષેપનો રદિયો

ગુજરાતના પ્રવાસે ગયેલા રાહુલ ગાંધીએ ગ્રામ્યજનોની મુલાકાત લીધી હતી

ચૂંટણી પંચ પર દબાણ હેઠળ કામ કરવાના કોંગ્રેસે લગાવેલા આરોપને ભાજપે રદિયો આપી દીધો છે.

ગત શુક્રવારે મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં ઇન્ફર્મેશન ટેક્નોલૉજી અને કાયદા મંત્રી રવિશંકર પ્રસાદે કહ્યું હતું કે ચૂંટણીની તારીખો પર કૉંગ્રેસે સવાલ ઉઠાવતા તેમણે અગાઉની બે વિધાનસભા ચૂંટણીઓની તારીખો કઢાવી હતી. જેમાં સામે આવ્યું કે આ તારીખોમાં પણ ગુજરાત અને હિમાચલની ચૂંટણીઓ વચ્ચે એક મહિનાનું અંતર હતું.

તેમણે કહ્યું,"2007માં હિમાચલમાં ચૂંટણીની તારીખ 20 ઑક્ટોબર હતી જ્યારે ગુજરાતમાં તે 21 નવેમ્બર હતી. 2012ના વર્ષમાં ગુજરાતની ચૂંટણીના પ્રથમ તબક્કાની તારીખ 17 નવેમ્બર જ્યારે હિમાચલ પ્રદેશમાં 10 ઑક્ટોબર હતી."

રવિશંકર પ્રસાદે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી છેલ્લા એક મહિનામાં ચાર વખત ગુજરાતનો પ્રવાસ કરી ચૂક્યા છે. સોમવારે ફરી વખત તેઓ તેમના રાજ્યના પ્રવાસ આવ્યા હતા.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ વાતાવરણમાં જ સરકારે પીડિત પરિવારોને કેટલાક વાયદા કર્યા હતા. એ વાયદા, જે આજે પણ અધૂરા છે. ક્યારેક કેન્દ્ર સરકારે અવગણના કરી, તો ક્યારેક રાજ્ય સરકારે ઉપેક્ષા કરી.

પુલવામાના ઉગ્રવાદી હુમલામાં રાજસ્થાનના પાંચ જવાનોએ જીવ ગુમાવ્યો હતો. તેમાં જયપુર જિલ્લાના ગોવિંદપુર બાસડીના રોહિતાશ લાંબા અને ભરતપુર જિલ્લામાં સુંદરવાલીના જીતરામ ગુર્જરનું નામ પણ સામેલ હતું.

આ બન્ને જવાનોના પરિવારજનોએ બીબીસીને કહ્યું, "રાજ્ય સરકારે ઘરના એક સભ્યને નોકરી આપવાનો વાયદો કર્યો હતો. પરંતુ એ વાયદો, વાયદો જ રહી ગયો."

જીતરામ ગુર્જરના નાનાભાઈ વિક્રમ કહે છે કે રાજ્ય સરકાર એ સમયે કરેલા વાયદામાંથી થોડા જ પૂરા કરી શકી છે.

તેમણે કહ્યું, "સરકારે તે સમયે ઘોષિત પૅકેજમાંથી પરિવારદીઠ પચાસ લાખ રૂપિયા આપવાનો વાયદો પૂરો કર્યો. પરંતુ શહીદના નામે કોઈ શિક્ષણ સંસ્થાનું નામકરણ હજુ સુધી કરવામાં આવ્યું નથી."

જયપુર જિલ્લામાં ગુલ-ઓ-ગુલઝાર રાષ્ટ્રીય માર્ગથી અલગ પડીને એક રસ્તો ખેતરોમાંથી પસાર થઈને ગોવિંદપુર બાસડી પહોંચે છે, તો ત્યાં મોટાભાગે ખેડૂતો મળી આવે છે.

લીલા ખેતર એક મનમોહક તસવીર ઊભી કરે છે અને તેની જ વચ્ચે એક ભૂખંડ પર શહીદ સ્મારક બનાવવાનું કામ અધૂરું જોવા મળે છે.

રોહિતાશનો પરિવાર

ગામના બહારના ભાગમાં રોહિતાશ લામ્બાનું મકાન છે. લામ્બાના નાનાભાઈ જીતેન્દ્ર સરકારના વલણથી નિરાશ છે.

તેઓ કહે છે, "તે સમયે દરેકે ઘરના એક સભ્યને નોકરી આપવાનો વાયદો કર્યો હતો. પરંતુ શહીદનાં વિધવા મંજુ ભણેલાં ન હોવાથી તેમને નોકરી માટે મારા નામ પર સહમતી સધાઈ હતી. પરંતુ ત્યારથી અમે મંત્રીઓના ચક્કર લગાવી રહ્યા છીએ."

"આ ખૂબ જ તકલીફદેહ બાબત છે."

પરિવારની સરકાર સમક્ષ ફરિયાદ તો છે જ, પણ સાથે સમાજ સામે પણ ફરિયાદ છે. રોહિતાશ લામ્બાનાં પત્ની મંજુ વાત કરતાં-કરતાં રડવા લાગે છે.

તેઓ કહે છે, "કોઈ પૂછતું નથી. તેઓ દોઢ મહિનાના બાળકને છોડીને ગયા હતા. તેમની ઉંમર માત્ર 22 વર્ષની હતી. જીવન તો અમારે વિતાવવાનું છે, સરકારને ક્યા કંઈ ખબર છે."

"જ્યાં તેઓ કામ કરતા હતા, ત્યાંથી કોઈએ આવીને પૂછ્યું નથી કે તમે કેમ છો. હા, અજમેરથી એક અધિકારી આવે છે અને સુખ-દુખ વિશે પૂછે છે."

મંજુ કહે છે, "અમારાં લગ્નને માત્ર દોઢ વર્ષ થયું હતું. પછી તેઓ શહીદ થઈ ગયા. તે સમયે બધા લોકો આશ્વાસન આપવા આવ્યા હતા. હવે અમને કોઈ પૂછતું નથી."

"હું ઇચ્છું છું કે મારા દિયર જીતેન્દ્રને સરકારી નોકરી મળી જાય. તેની માટે ઘણી વખત કાગળ પર...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

એ વાતને લગભગ એક વર્ષ થયું જ્યારે પુલવામામાં ઉગ્રવાદી હુમલામાં મૃત્યુ પામેલા જવાનોના મૃતદેહ રાજસ્થાન પહોંચ્યા હતા, દરેકની આંખો નમ હતી.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ વીડિયોમાં રાહુલ ગાંધી કહી રહ્યા છે, "એવું મશીન લગાવીશ, એક બાજુથી બટાકું જશે અને બીજી બાજુથી સોનું નીકળશે."

"એટલા પૈસા બનશે કે તમને ખબર પણ નહીં પડે કે આટલા પૈસાનું શું કરવું."

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

આ વીડિયો રાહુલ ગાંધીએ ગુજરાતના પાટણમાં એક ચૂંટણી સભામાં આપેલા ભાષણનો છે.

જો કે સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા આ વીડિયોમાં રાહુલ ગાંધીનું પુરું ભાષણ દર્શાવવામાં આવ્યું નથી.

આ વીડિયોનું એક બીજું વર્ઝન પણ છે જેમાં તેમનું પુરું નિવેદન છે. જેમાં રાહુલ ગાંધી આ વાત મોદીએ કહી છે એવું કહેતા નજરે પડે છે.

પરંતુ સોશિઅલ મીડિયા પર આ વીડિયોને લીધે ઘમાસાણ થયું.

રાહુલ ગાંધીના નિવેદન પર લોકોનો પ્રતિભાવ

ટ્વિટર પર ખુશમટ્વીટ નામનાં યૂઝરે જણાવ્યું, ''બીજા લોકો એમ કહે કે દુધ માંગો તો ખીર આપીશું પરંતુ રાહુલ ગાંધીના કહેવા પ્રમાણે બટાકું માંગો તો સોનું આપીશું.''

જયદિપ નામનાં યૂઝરે આ અંગે જણાવ્યું કે તમારી પાસે કોઈ એવું મશીન છે જે પ્રદૂષણયુક્ત હવાને શુદ્ધ કરે. જો તમારી પાસે હોય તો અરવિંદ કેજરીવાલને આપજો.

વધુમાં એમ કહ્યું કે આ નવી શોધ બટાકું અને સોનાના મશીન કરતા વધારે સફળ રહેશે.

નીતિન નામના યૂઝરે જણાવ્યું, ''જેટલી વખત રાહુલ ગાંધી બોલે છે, તેઓ કોંગ્રેસના 1000 વોટ ગુમાવે છે. પરોક્ષ રીતે તેઓ ભાજપના મત વધારી રહ્યા છે.''

ગૌરવ નામના યૂઝરે રાહુલ ગાંધી પર કટાક્ષ કરતા જણાવ્યું કે રાહુલ ગાંધીએ બટાકામાંથી સોનું બનાવવાનું મશીન બનાવ્યા બાદ બટેટાની કિંમતમાં પ્રતિ કિલો 29645 રૂપિયાનો જંગી વધારો આવ્યો છે.

રાકેશ મિશ્રા નામના યૂઝર રાહુલ ગાંધીને સલાહ આપતા જણાવે છે કે કોંગ્રેસે ગત ચૂંટણીમાં રાહુલ ગાંધી વાવાઝોડું ગણાવ્યા હતા.

પરંતુ સફળ ન રહ્યાં. હવે આ નવો નારો જુઓ, બટાકામાંથી નીકળે સોના-ચાંદી, આ વખતે રાહુલ ગાંધી.

અમર કુમાર રાઈ નામનાં યૂઝરે રાહુલ ગાંધી પર આક્ષેપ લાગવ્યો કે તેમના કારણે બટાકા અને સોનાનો ભાવ વધ્યો છે.

અમૂક લોકોએ રાહુલને શ્રેષ્ઠ નેતા ગણાવ્યા

અમેય તિરોડકરે રાહુલ ગાંધીનો બચાવ કરતા કહ્યું કે બટાકા અને સોના પરની ટિપ્પણી અંગેનો ઓરિજનલ વીડિયો પર મોજૂદ છે. રાહુલ ગાંધી મોદીના નિવેદનની વાત કરી રહ્યા હતા.

ફોટોશોપ અને ખોટી માહિતીનો જમાનો ગયો.

બાપાલાલ સાણંદ નામના ટ્વિટર હેન્ડલ પરથી ટ્વિટ કરાયું કે આ વાત મોદીએ કહી હતી રાહુલે નહીં.

વીથ રાહુલ ગાંધી નામના ટ્વિટર પરથી ટ્વિટ કરવામાં આવ્યું છે કે બટાકમાંથી સોનું નીકળવાના સત્યનો લોકો સુધી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ગુજરાતમાં ચૂંટણી પ્રચાર કરી રહેલા કોંગ્રેસના ઉપાધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીનો એક વીડિયો સામે આવ્યો છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ વ્યક્તિ એટલે ચંગેઝ ખાન. તેના નેતૃત્વમાં મોંગોલ મોત અને તબાહીના પથ પર આગળ વધતા ગયા અને જોત જોતામાં અનેક વિસ્તાર, શહેર અને દેશ પર તેમની સામે ઝૂકતાં ગયાં.

માત્ર થોડા દાયકાઓમાં જ ચંગેઝ ખાનના સેનાપતિઓ ખૂનની હોળી રમતા-રમતા, કંકાલોની ઇમારતો ચણતા-ચણતા, હસતાં-રમતાં શહેરોને રાખ ભેગા કરતા બિજિંગથી લઈને મોસ્કો સુધી ફેલાયેલા ક્ષેત્રના માલિક બની ગયા.

મોંગોલ સલ્તનત ત્રણ કરોડ વર્ગ કિલોમીટરમાં ફેલાયેલી હતી. હાલમાં એ ક્ષેત્રની કુલ વસ્તીમાં ત્રણ કરોડ લોકો રહે છે.

પરંતુ ચંગેઝ ખાનની સફળતા માત્ર યુદ્ધ પૂરતી સિમિત નહોતી. બીજા એક ક્ષેત્રમાં પણ તેની જીત એટલી જ ગજબની હતી.

થોડા વર્ષો પહેલાં બહાર પડેલા આનવંશિક અનુસંધાનમાં માલૂમ પડ્યું કે પૂર્વ મંગોલ સામ્રાજ્યની હદમાં રહેતા આઠ ટકા પુરુષોના વાઈ ક્રોમોઝોમની અંદર જે નિશાન મળ્યું છે, એ સાબિત કરે છે કે તેઓ મોંગોલ શાસકના વંશ સાથે સંબંધ ધરાવે છે.

આ અનુસંધાનથી એવું માલૂમ પડે છે કે દુનિયામાં લગભગ 1 કરોડ 60 લાખ પુરુષ મતલબ કે દુનિયાના પુરુષોની કુલ સંખ્યાના 0.5 ટકા પુરુષો ચંગેઝ ખાન સાથે સંબંધ ધરાવે છે.

પાકિસ્તાનમાં એવી જ ખાસ નિશાની 'હજારા' સમુદાયના લોકોના ડીએનએમાં જોવા મળે છે જ પોતાને મોંગોલ હોવાનું માને છે. આ સિવાય મુગલ, ચુગતાઈ અને મિર્ઝા નામ ધરાવતા લોકો પણ પોતાને મોંગોલ વંશના ગણાવે છે.

એક વ્યક્તિના આટલા બાળકો કેવી રીતે?

આનુવંશિક અનુસંધાનની બીજી તરફ આ વાતના ઐતિહાસિક પુરાવાઓ પણ મળે છે.

ચંગેઝ ખાને ઘણાં લગ્નો કર્યાં અને તેમનાં બાળકોની સંખ્યા 200 સુધી હોવાનું માનવામાં આવે છે. તેમના ઘણાં દીકરાઓએ આગળ જઈને શાસન કર્યું અને સાથે જ ઘણી રખાતો પણ રાખી જેનાથી મોટી સંખ્યામાં બાળકો પેદા થયાં.

પ્રખ્યાત ઇતિહાસકાર અતા મલિક જુવાયની પોતાનાં પુસ્તક 'તારીખ-એ-જહાંગુશા'માં ચંગેઝ ખાનનાં મોતનાં 33 વર્ષ બાદ લખે છે, "એ સમયે તેમના ખાનદાનના 20 હજાર લોકો એશઆરામની જિંદગી જીવતા હતા."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હું તેમની અંગે વધુ કંઈ નહીં કહું કારણ કે હું નથી ઇચ્છતો કે આ પુસ્તકના વાચકો લેખક પર અસત્ય ફેલાવવાનો આરોપ લગાવે અને એવું કહેવા લાગે કે આટલા સમયમાં કોઈ એક વ્યક્તિને એટલા સંતાનો કેવી રીતે થાય?

એક અનોખી ઘટના એવી પણ બની જ્યારે 60થી વધુ વર્ષની ઉંમરમાં ચંગેઝ ખાને તેમની છાવણીમાં તેમની પ્રથમ પત્નીથી પેદા થયેલાં ચાર બાળકો જોચી, ઓગદાઈ, ચુગતાઈ અને તોલીને બોલાવ્યા અને તેમની સાથે ખાસ બેઠક કરી.

આ બેઠકમાં તેમના...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

13મી સદીની શરૂઆતમાં ઉત્તર-પશ્ચિમ એશિયાના મેદાનમાં એક એવી વ્યક્તિનો ઉદય થયો જેમણે સમગ્ર દુનિયાને હચમચાવી દીધી.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ શસ્ત્રોની ઝડપ એટલી જોરદાર હોય છે કે તે ધ્વનિની તમામ મર્યાદાઓનો ભાંગીને ભૂક્કો કરી શકે છે અને હાલની કોઈ પણ સંરક્ષણ સીસ્ટમ કરતાં એ અનેકગણી વેગીલી છે.

એ શસ્ત્રો એટલે હાઇપરસોનિક વેપન્સ. શીત યુદ્ધના સમયનો આ ઇચ્છીત શસ્ત્રસરંજામની વાતો આટલાં વર્ષો સુધી થતી રહી છે પણ હવે એ વાસ્તવિકતા બનશે એવું લાગે છે.

પ્રતિ કલાક 7,344 કિલોમીટરની ઝડપે લક્ષ્યાંક ભણી આગળ વધતા સ્ટારી સ્કાય-2નું સૌપ્રથમવાર સફળ પરીક્ષણ કર્યાની જાહેરાત ચીની સત્તાવાળાઓએ આ સપ્તાહે કરી હતી.

આ ઝડપ અવાજની ગતિ કરતાં છ ગણી વધારે છે અને આ ઝડપે વિષુવવૃત્તની બે કલાકથી ઓછા સમયમાં ચક્કર મારી શકાય.

ત્રણ રાષ્ટ્રોની પ્રગતિ

જોકે, આ પ્રકારનું પરીક્ષણ કર્યું હોય તેવો પહેલો દેશ ચીન નથી.

રશિયાએ ગયા મહિને જાહેરાત કરી હતી કે કાસ્પિયન સમુદ્રમાં પેટ્રોલિંગ કરતાં તેનાં મિગ-31 વિમાનોને કિંજલ નામના નવા હાઇપરસોનિક મિસાઈલ વડે ગયા એપ્રિલથી સજ્જ કરવામાં આવ્યાં છે.

રશિયાના સંરક્ષણ મંત્રાલયે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે અવનગાર્ડ નામની તેની મિસાઇલ સિસ્ટમ ટૂંક સમયમાં તૈયાર થઈ જશે.

આ મિસાઇલ સીસ્ટમ આંતરખંડિય અંતર પ્રતિકલાક 24,140 કિલોમીટરની હાઇપરસોનિક ઝડપે પાર કરી શકે છે.

અમેરિકાના ઍરફોર્સે 2023 સુધીમાં હાઇપરસોનિક શસ્ત્રો વિકસાવવાના પોતાના લક્ષ્યાંકની જાહેરાત 2015માં કરી હતી અને આ સંદર્ભે થયેલી પ્રગતિ દર્શાવી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જોકે, રશિયા અને ચીન એ દિશામાં જે રીતે આગળ વધી રહ્યાં છે તેનાથી અમેરિકા દેખીતી રીતે ચિંતા વ્યક્ત કરવા લાગ્યું છે.

હાઇપરસોનિક મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ વિકસાવવા માટે 2019ના બજેટમાં 120 મિલિયન ડૉલર ફાળવવાની માગણી અમેરિકાની મિસાઇલ ડિફેન્સ એજન્સીએ તાજેતરમાં કરી હતી.

અમેરિકન સશસ્ત્ર દળોને મદદ કરતી થિન્ક ટૅન્ક રેન્ડ કૉર્પોરેશનના હાઇપરસોનિક શસ્ત્રોના નિષ્ણાત જ્યોર્જ નાકૌઝી સાથે બીબીસી મુંડોએ વાત કરી હતી.

જ્યોર્જ નાકૌઝીએ ઉપરોક્ત વિષયે વાત કરતાં કહ્યું હતું, "અમેરિકા પાસે એન્ટી-મિસાઈલ સિસ્ટમ છે, પણ મિસાઇલ હુમલા સામે ટક્કર લેવામાં એ કેટલી અસરકારક છે એ કોઈ જાણતું નથી."

"હાઇપરસોનિક મિસાઇલ જેવાં અત્યાધુનિક શસ્ત્રોના સામનાની કોઈ વ્યવસ્થા અમેરિકા પાસે નથી."

સવાલ એ છે કે આ હાઇપરસોનિક શસ્ત્રો છે શું અને એ ચિંતાનું કારણ કેમ બન્યાં છે?

હાઇપરસોનિક શસ્ત્રો એટલે શું?

કાર્નેગી ઇન્ડાઉમન્ટ ફૉર ઇન્ટરનેશનલ પીસના ન્યૂક્લિયર પૉલિસી પ્રોગ્રામના સહ-નિર્દેશક જેમ્સ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પ્રકાશની ગતિ કરતાં પણ વધુ ઝડપે ધસમસતા આગળ જવાનો આ વિચાર સ્ટાર વોર્સ ફિલ્મથી પ્રેરિત હોય તેવું લાગે છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ શિયાળાની બપોર હતી. કેરળની રાજધાની ત્રિવેન્દ્રમની સાંકડી ગલીઓમાં આવેલા એક ઘર પર ત્રણ પોલીસ અધિકારીઓ પહોંચ્યા હતા. નાંબી નારાયણનને યાદ છે કે એ પોલીસ અધિકારીઓએ તેમની સાથે વિનમ્રતા અને આદરભર્યું વર્તન કર્યું હતું.

પોલીસ અધિકારીઓએ અંતરીક્ષવિજ્ઞાની નાંબી નારાયણનને જણાવ્યું હતું કે તેમના બૉસ (ડીઆઈજી) તેમની સાથે વાત કરવા ઈચ્છે છે.

નારાયણને સવાલ કર્યો હતો, "મારી ધરપકડ કરવામાં આવી છે?"

પોલીસ અધિકારીએ કહ્યું, "નહીં સર."

આ ઘટના 1994ની 30 નવેમ્બરે ઘટી હતી. એ સમયે 53 વર્ષના નાંબી નારાયણન ભારતીય અંતરિક્ષ અનુસંધાન સંસ્થાન (ઈસરો)ના ક્રાયોજેનિક રૉકેટ એન્જિન કાર્યક્રમનું નેતૃત્વ કરતા હતા. એ પ્રોજેક્ટ માટેની ટેકનૉલૉજી તેઓ રશિયા પાસેથી મેળવી રહ્યા હતા.

નાંબી નારાયણન પોલીસની ગાડી તરફ આગળ વધ્યા. એમણે પૂછ્યું હતું કે તેમણે આગળની સીટ પર બેસવાનું છે કે પાછળની. પોલીસના વાહનમાં શકમંદોને સામાન્ય રીતે પાછળની સીટ પર બેસાડવામાં આવતા હોય છે પણ પોલીસે નાંબી નારાયણનને આગળની સીટ પર બેસવા જણાવ્યું હતું અને ગાડી તેમને લઈને ગલીની બહાર નીકળી ગઈ હતી.

તેઓ પોલીસ સ્ટેશન પહોંચ્યા ત્યારે ડીઆઈજી ત્યાં ન હતા. તેથી નારાયણનને એક બેન્ચ પર બેસીને રાહ જોવાનું જણાવવામાં આવ્યું હતું. તેઓ બેન્ચ પર બેઠા અને ત્યાંથી પસાર થતા પોલીસ કર્મચારીઓ તેમને જોતા રહ્યા હતા.

નારાયણન કહે છે, "તેઓ મારી સામે એવી નજરે જોતા હતા, જાણે કે મેં કોઈ અપરાધ કર્યો હોય."

નારાયણન રાહ જોતા રહ્યા, પણ ડીઆઈજી આવ્યા નહીં. બેન્ચ પર બેઠાંબેઠાં જ રાતે તેમને ઊંઘ આવી ગઈ હતી. સવારે ઊઘ ઊડી ત્યારે જણાવવામાં આવ્યું કે તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

એ સમય સુધીમાં પોલીસ સ્ટેશનમાં પત્રકારોની ભીડ એકઠી થઈ ચૂકી હતી અને કેટલાક કલાકોમાં જ અખબારોએ નારાયણનને 'દેશદ્રોહી' કહેવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. તેમને એવા દેશદ્રોહી ગણાવવામાં આવ્યા હતા કે જેણે રશિયા પાસેથી ભારતને મળનારી ટેકનૉલૉજી માલદિવની બે મહિલાઓની જાળમાં ફસાઈને પાકિસ્તાનને વેંચી મારી હતી.

એ પછી નારાયણનની જિંદગી પહેલાં જેવી રહી ન હતી.

કથિત કૌભાંડ પહેલાંની જિંદગી

1990ની શરૂઆતમાં રશિયન વિજ્ઞાનીઓ સાથે નાંબી નારાયણન (જમણે)

નાંબી નારાયણનનો જન્મ મધ્યમ વર્ગના એક પરિવારમાં થયો હતો. પાંચ બહેનો પછી જન્મેલા નારાયણન તેમનાં માતા-પિતાનું છઠ્ઠું સંતાન હતા. તેમના પિતા નારિયેળના વેપારી હતા અને માતા ગૃહિણી હતાં.

નારાયણન મેઘાવી વિદ્યાર્થી હતા અને તેમના વર્ગમાં...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

તમારી આખી જિંદગી બદલાઈ જાય એવી નાટકીય પળની કલ્પના કરો. દેશના એક વરિષ્ઠ વૈજ્ઞાનિક સાથે 25 વર્ષ પહેલાં, તેમના ઘરના દરવાજે પોલીસ અધિકારીઓએ ટકોરા માર્યા ત્યારે કંઈક એવું જ બન્યું હતું.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ સમય પ્રિયંકા માત્ર 16 વર્ષનાં હતાં અને એ તેમનું પ્રથમ સાર્વજનિક ભાષણ હતું.

એ ભાષણના 31 વર્ષ બાદ કૉંગ્રેસ સમર્થક વારંવાર માગ કરતા રહ્યા કે 'પ્રિયંકાજીને સક્રિય રાજકારણ'માં લાવો.

આ લોકસભા ચૂંટણીમાં તેમની માગનો પડઘો ઝીલાયો છે. પ્રિયંકાને મહાસચિવ બનાવવામાં આવ્યા છે અને તેમને પૂર્વ ઉત્તર પ્રદેશની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.

વર્ષ 2014ની લોકસભા ચૂંટણી પૂર્વે એવું માનવામાં આવતું હતું કે પ્રિયંકા ગાંધી વારાણસીની બેઠક ઉપરથી ચૂંટણી લડશે.

પરંતુ ભાજપના વડા પ્રધાનપદના તત્કાલીન ઉમેદવાર નરેન્દ્ર મોદીની સામે ચૂંટણી લડવાની હોવાથી તેમના નામ ઉપર મંજૂરીની મહોર લાગી ન હતી.

ગત વર્ષે જ્યારે સોનિયા ગાંધીને પૂછવામાં આવ્યું કે પ્રિયંકા ગાંધી ક્યારે રાજકારણમાં આવશે?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પ્રિયંકાને ભૈયાજી કહેવામાં આવે છે

પ્રિયંકા ગાંધી નાની વયમાં જ પિતા રાજીવ અને માતા સોનિયા સાથે રાયબરેલી આવતાં. તેમના વાળ હંમેશાં નાના જ હતા.

અમેઠી અને રાયબરેલીની મુલાકાતમાં ગામના લોકો રાહુલની જેમ પ્રિયંકાને પણ ભૈયા કહીને બોલાવતા. પછીના કેટલાક દિવસોમાં એ બદલાઈને ભૈયાજી થઈ ગયું.

યૂપીમાં તમે પ્રિયંકાની લોકપ્રિયતાનો આ રીતે અંદાજ લગાવી શકો છો. લોકોને તેઓ ગમે છે.

તેનું એક કારણ એ પણ છે કે પ્રિયંકાની હૅર-સ્ટાઇલ, કપડાંની પસંદગી અને વાત કરવાની અદામાં ઇંદિરા ગાંધીની ઝલક સ્પષ્ટ દેખાય છે.

પ્રિયંકા જ્યારે યૂપીની મુલાકાતે હોય, ત્યારે તેમનો દિવસ સવારે 6 વાગ્યે શરૂ થાય છે.  ટ્રેડમીલ પર થોડી મહેનત કર્યા બાદ પ્રિયંકા યોગા કરે છે.

એવું કહેવાય છે કે જ્યારે પ્રિયંકા યૂપીની મુલાકાતે હોય ત્યારે રોટલી કે પરોઠા સાથે દાલ કે શાક ખાવાનું પસંદ કરે છે, સાથે કેરી કે લીંબુંનું અથાણું પણ.

જોકે, પ્રિયંકા અને તેમના પતિ રોબર્ટ વાડ્રાને મુગલી ભોજન પણ પસંદ છે.

રિક્શાની સફર

પ્રિયંકાએ ચૂંટણી પ્રચાર વર્ષ 2004થી શરૂ કર્યો હતો.

ત્યારે પ્રિયંકા મહેમાન તરીકે રાબયબરેલીના સ્થાનિક રમેશ બહાદુર સિંહના ઘરે એક મહીના સુધી રોકાયાં હતાં.

રમેશે બીબીસીને આ અંગે 2016માં કહ્યું હતું, "પ્રિયંકા એકલાંજ પ્રચારમા નીકળી જતાં અને મોડી રાત્રે પાછા આવતાં. બંને બાળકો ઘરમાં આયા સાથે રહેતાં. "

"એક દિવસ તેઓ વહેલા આવી ગયાં અને મને કહ્યું કે બંને બાળકોને રિક્શામાં ફરવા લઈ જવા છે. બે રિક્શા મળી શકશે?"

"જેવી રિક્શાઓ આવી તેવા તેઓ એક રિક્શામાં બેસી ગયા અને ગભરાયેલા એસપીજી વાળાઓ તેમની પાછળ ભાગ્યા....\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

વર્ષ 1988. ઇંદિરા ગાંધીની હત્યાને ચાર વર્ષ થઈ ગયાં હતાં. એ સમયે પ્રથમ વખત જનતાએ પ્રિયંકા ગાંધીને પ્રથમ વખત મંચ પર જોયાં.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ સમયની વાત કરીએ તો 2012નો ડિસેમ્બર મહિનો અને અમદાવાદના મોટેરા સ્ટેડિયમનું બી ગ્રાઉન્ડ હતું. જેના પર ગુજરાતની અંડર-19 ક્રિકેટ ટીમ રેલવે સામે રમવાની તૈયારી કરતી હતી. મૅચના આગલા દિવસે અમ્પાયર્સ અને મૅચ રેફરીએ ટીમના કૅપ્ટન અને અધિકારીઓની મિટિંગ બોલાવી હતી. આમ તો આ વાત સામાન્ય હતી. મિટિંગ દર વખતે થતી હોય છે પણ આ વખતે અમ્પાયર હતા ભારતના ભૂતપૂર્વ ક્રિકેટર અને મેદાન પર સૌથી વધારે ચંચળ અને ચબરાક એવા સદાનંદ વિશ્વનાથ.

સ્વાભાવિક છે કે મોટેરા બી ગ્રાઉન્ડ પર અંડર-19ની મૅચ હોય એટલે અમ્પાયર કે રેફરી ઇન્ટરનેશનલ મૅચ જેવા ગંભીર હોય નહીં. એવામાં ગુજરાતના કૅપ્ટન થોડી થોડી વારે અકળાઈ ઉઠતા હતા કે હજી મિટિંગ શરૂ થતી નથી. તેનું કહેવું હતું કે આ મિટિંગમાં સમય બગાડવા કરતાં થોડી બેટિંગ કરવા મળી જાય, પ્રૅક્ટિસ કરવા મળી જાય તો સારું.

એક અધિકારીએ તો એમ પણ કહી દીધું કે ભાઈ શાંતિ રાખને, રમવાનું તો તારે કાલે મૅચમાં પણ છે જ ને, તો અત્યારે મિટિંગની ચિંતા કર ને ભાઈ. પણ માને તો કૅપ્ટન શેનો?

જેમ તેમ કરીને મિટિંગ પતાવીને એ ભાઈ નેટ્સમાં ચાલ્યો ગયો. બીજે દિવસે એ કૅપ્ટને મેદાન પર પોતાનું હુન્નર દેખાડી દીધું. આમ તો તેને એ દિવસે બૉલિંગ કરવાની હતી પણ જસપ્રિત બુમરાહ બૉલિંગ કરતો હોવાથી તેને ખાસ કાંઈ કરવાનું હતું નહીં પણ બેટિંગમાં તેણે કમાલ કરી અને શાનદાર બેવડી સદી ફટકારી દીધી.

પેવેલિયનમાં પરત આવીને તેણે પેલા અધિકારીને કહ્યું પણ ખરું જોયું મેદાન પર રમી લીધું ને? આ યુવાન ખેલાડી એટલે આજે જેની ભારતીય ક્રિકેટમાં બોલબાલા છે તે અક્ષર પટેલ.

ભારત અને ઇંગ્લૅન્ડ વચ્ચે ચાલી રહેલી ચાર ટેસ્ટની સિરીઝની બીજી અને ત્રીજી ટેસ્ટમાં વિરાટ કોહલી કે બુમરાહ નહીં પણ અશ્વિન અને અક્ષર પટેલ હીરો બની ગયા છે. તેમાંય મોટેરા ખાતે નવા નિર્માણ પામેલા નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ પર તો પહેલા દિવસે જ અક્ષર પટેલ છવાઈ ગયા.

2012માં ગુજરાતની ટીમમાં રમતો 19 વર્ષનો એ છોકરો આજે સમગ્ર વિશ્વમાં દેશનું નામ રોશન કરી રહ્યો છે. આમ તો અમેરિકા હોય કે બ્રિટન કે કૅનેડા ચારેતરફ પટેલની બોલબાલા હોય છે. બીજી તરફ નડિયાદનો આ પટેલ ભારત માટે રમીને દેશનું નામ રોશન કરી રહ્યો છે.

નડિયાદનો સનત જયસૂર્યા

અક્ષર પટેલ

ગુજરાતે આમ તો આંગળીને વેઢે ગણાય તેટલા જ ક્રિકેટર ભારતને આપ્યા છે પરંતુ આજે સ્થિતિ એ છે ભારતની ટીમમાં ત્રણથી ચાર ગુજરાતી રમતા હોય છે. બુમરાહ, પૂજારા, રવીન્દ્ર જાડેજા, હાર્દિક પંડ્યાની સાથે હવે નવું નામ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

અક્ષર પટેલ ઇંગ્લૅન્ડ સામેની ટેસ્ટ શૃંખલામાં પ્રભાવક પરફૉર્મ કરી રહ્યા છે. તેમણે બીજી અને ત્રીજી ટેસ્ટમાં બંને વખત 5-5 વિકેટો લીધી છે. વળી ત્રીજી ટેસ્ટમાં તો બંને ઇનિંગમાં તેમણે તરખાટ મચાવ્યો છે. ત્યારે તેમની ક્રિકેટ સફર વિશે જાણવું રસપ્રદ છે. વળી તેમની શાનદાર બૉલિંગના યોગદાન સાથે ભારત ટેસ્ટ શૃંખલામાં 2-1થી આગળ થઈ ગયું છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ સમયે આસામમાં ઑલ આસામ સ્ટુડન્ટ્સ યુનિયન (આસુ) અને ઑલ આસામ ગણસંગ્રામ પરિષદ (એજીપી) દ્વારા બિન-આસામી લોકો વિરુદ્ધ જોરદાર આંદોલન ચાલી રહ્યું હતું. એ આંદોલન 1979થી ચાલુ હતું.

બહારના લોકોને આસામમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવે એ આંદોલનનો મુખ્ય મુદ્દો હતો. એ લોકોમાં સૌથી વધુ બાંગ્લાદેશી મુસલમાનો હતા.

એ ઉપરાંત બિહાર તથા ઉત્તર પ્રદેશના હિંદુઓ અને નેપાળ તથા ભુતાનના લોકો પણ હતા.

ઇંદિરા સરકારનો ચૂંટણી સંબંધે વિરોધ

એ સમયે આસામમાં કોંગ્રેસની સરકાર હતી. આંદોલન દરમિયાન આસામ બંધ હતું અને જનતા કરફ્યૂ શાંતિપૂર્ણ રીતે અમલમાં હતો.

તેવામાં કેન્દ્રની ઇંદિરા ગાંધી સરકારે 1983ની છઠ્ઠી જાન્યુઆરીએ જાહેરાત કરી હતી કે ફેબ્રુઆરીમાં લોકસભા અને 12 વિધાનસભાઓની ચૂંટણી યોજવામાં આવશે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

એ ચૂંટણી 1979ની મતદાર યાદીને આધારે થવાની હતી. એ મતદાર યાદી સામે આસુ અને એજીપીને વાંધો હતો, કારણ કે તેમાં તથા કથિત બાંગ્લાદેશી મુસલમાનોનાં નામ સામેલ હતાં.

એ ચૂંટણીનો બહિષ્કાર કરવાની જાહેરાત આસુ અને એજીપીએ કરી હતી. એ સંગઠનોના તમામ નેતાઓની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

'બાંગ્લાભાષી લોકો એટલે બાંગ્લાદેશી'

1983ના જાન્યુઆરીમાં પીએસીના વડા મથકેથી અચાનક એક આદેશ આવ્યો હતો. તેમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે મારે આસામમાં ચૂંટણી ડ્યૂટી માટે પીએસીની આઠ ટુકડીઓને લઈને જવાનું છે.

અમે પહેલાં ગુવાહાટી પહોંચ્યા હતાં, જ્યાં અમને જોરહટ જિલ્લામાં રિપોર્ટ કરવાનું જણાવવામાં આવ્યું હતું.

એ સમયે શિવસાગર સબ-ડિવિઝનલ વડું મથક હતું. અમે જોરહટ પહોંચ્યા ત્યારે અમને શિવસાગર જવા જણાવવામાં આવ્યું હતું. ત્યાં મેં મારું વડું મથક બનાવ્યું હતું.

એ વિસ્તારના નાયબ પોલીસ વડાએ અમને આસુના આંદોલન તથા ચૂંટણીના બહિષ્કાર સંબંધે ચાલી રહેલી ગતિવિધિ વિશે વિગતવાર માહિતી આપી હતી.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે આંદોલનકર્તાઓ જનતા કર્ફ્યૂની જાહેરાત અચાનક કરે છે અને તમામ બજારો તથા વાહનો બંધ થઈ જાય છે.

તેમના જણાવ્યા મુજબ, આંદોલનકર્તાઓ તથાકથિત બાંગ્લાદેશીઓના (જેમાં મોટાભાગના વાસ્તવમાં બાંગ્લાભાષી મુસલમાન તથા હિંદુ હતા) રહેણાંક વિસ્તારો પર હુમલા પણ કરી શકે છે.

આસામી દુકાનદારો સાથે વાતચીત

આસામમાં વિદેશી નાગરિકોના વિરોધમાં 2013માં આસુ દ્વારા એક કાર્યક્રમ યોજવામાં આવ્યો હતો

એક-બે દિવસ પછી મને સ્થાનિક દુકાનદારો સાથે વાત કરવાની તક મળી હતી.

વાતચીતમાં એવું જાણવા મળ્યું કે આસામી લોકો તમામ બાંગ્લાભાષીઓને...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

હું 1983માં 36 બટાલિયન પીએસી, રામનગર, બનારસમાં કમાન્ડન્ટના પદે ફરજ પર હતો.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: એ સમયે છોકરી સાથે ડેટ પર જવાનું તો દૂર રહ્યું, છોકરીઓનો હાથ પકડવા જેવી બાબતને પણ મોટું સ્કેન્ડલ ગણવામાં આવતી હતી.

છોકરાઓની હોસ્ટેલમાં છોકરીઓ આવે એ તો લગભગ અશક્ય હતું. ભાઈચંદ પટેલે છોકરીઓની આ કમીનું સાટું તેઓ લંડન સ્કૂલ ઓફ ઈકોનોમિક્સ(એલએસઈ)માં અભ્યાસ કરવા ગયા ત્યારે વાળી લીધું હતું.

એલએસઈના દિવસો

લંડન સ્કૂલ ઓફ ઈકોનોમિક્સની ઈમારત

એ દિવસોનું વર્ણન કરતાં 'આઈ એમ અ સ્ટ્રેન્જર હિઅર માયસેલ્ફ' પુસ્તકના લેખક ભાઈચંદ પટેલ જણાવે છે કે "એલએસઈમાં અભ્યાસ કરતી છોકરીઓ વર્કિંગ ક્લાસમાંથી આવતી હતી. એ છોકરીઓ તેમના મેકઅપ તથા કપડાં પર બહુ ધ્યાન આપતી ન હતી. કદાચ અઠવાડિયે એક જ વાર સ્નાન કરતી હતી, પણ હું ઈનર ટેમ્પલમાં કાયદાનો અભ્યાસ કરવા ગયો ત્યારે કોઈ બાળકને ચૉકલેટના સ્ટોરમાં છોડી દીધો હોય એવું મને લાગ્યું હતું."

"એ જમાનામાં બ્રિટનમાં જાતિવાદ તેના ચરમ પર હતો. એ સમયે પણ એ છોકરીઓ અમારા જેવા અશ્વેત છોકરાઓને મળે તેની સામે તેમની મમ્મીઓને કોઈ વાંધો ન હતો, શરત એટલી જ કે છોકરીઓ ગર્ભવતી ન થવી જોઈએ કે તેમને અમારા જેવા છોકરાઓ સાથે પ્રેમ ન થવો જોઈએ."

ભારતીય, પાકિસ્તાની છોકરીઓને ગોરાઓમાં રસ

ભાઈચંદ પટેલની નિખાલસતાનો નમૂનો જુઓ, જેમાં તેઓ સ્વીકારે છે કે "એ દિવસોમાં અમે છોકરાઓ અમારા પાકીટમાં કૉન્ડોમ રાખતા હતા. તેની ક્યારે જરૂર પડે કોને ખબર. સૌથી વધુ હિંમતવાળું કામ બ્રુટ્સની દુકાને કાઉન્ટર પર જઈને સેલ્સ ગર્લ પાસેથી કૉન્ડોમનું પેકેટ માગવાનું હતું. એ દિવસોમાં કૉન્ડોમ સસ્તાં ન હતાં."

"અમારા જેવા વિદ્યાર્થીઓની પહોંચની બહારની ચીજ હતા. મજાની વાત એ હતી કે અમારી સાથે અભ્યાસ કરતી ભારતીય અને પાકિસ્તાની છોકરીઓ પર અમે મરતા હતા, પણ તેમને અમારામાં કોઈ રસ ન હતો. એ છોકરીઓ ગોરા છોકરાઓ સાથે હરતીફરતી હતી, પણ એ છોકરીઓ તેમના સ્વદેશ પાછી ફરી ત્યારે તેમણે અમારા જેવા છોકરાઓ સાથે જ લગ્ન કર્યાં હતાં."

હજુ પણ છે ફિજીનો પાસપોર્ટ

ભાઈચંદ પટેલ તેમની પાર્ટીઓ માટે વિખ્યાત છે.

પ્રશાંત મહાસાગરના એક નાના દેશ ફિજીમાં પોતાની જિંદગી શરૂ કરનાર ભાઈચંદ પટેલને અનેક વડાપ્રધાનો, મહારાણીઓ, અભિનેત્રીઓ, સુંદર સ્ત્રીઓ અને દિલચસ્પ લોકોને મળવાની તક સાંપડી છે. લેખક, પત્રકાર અને ફિલ્મ સમીક્ષક ભાઈચંદ પટેલ વકીલાત કરી ચૂક્યા છે.

તેમણે સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘમાં એક મોટા હોદ્દા પર કામ કર્યું હતું. હાલ તેઓ દિલ્હીના ટોચના સોશલાઈટ છે અને તેમની પાર્ટીઓમાં સામેલ થવા માટે દિલ્હીના મોટા-મોટા લોકો પડાપડી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

50ના દાયકામાં તેઓ દિલ્હીની શ્રીરામ કોલેજ ઓફ કોમર્સમાં અભ્યાસ કરતા હતા ત્યારે તેમને સૌથી મોટો અફસોસ એ હતો કે તેમની કોલેજમાં કુલ 800 છોકરાઓ વચ્ચે એક જ છોકરી અભ્યાસ કરતી હતી.