સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાંચમી જાન્યુઆરી, 2020ની સાંજે સૂર્યપ્રકાશ પોતાના લેપટોપ પર ઇયરફોન લગાવીને અભ્યાસ કરી રહ્યા હતા.

તેવામાં હોસ્ટેલમાં તેમના રૂમના દરવાજા ઉપરની બારીનો કાચ તૂટીને તેમના માથે પડ્યો. ત્યાર પછી તેમણે તરત પોતાનો દરવાજો (જેના પર ભીમરાવ આંબેડકરની તસવીર લાગેલી હતી) ખૂલવાનો અવાજ સાંભળ્યો.

એક છોકરીએ બૂમ પાડી, "આંધળો હોય તો શું થયું? મારો!"

હાથમાં પથ્થરો અને લોખંડના સળિયા લઈને આવેલા ટોળાએ તે દિવસે જેએનયુમાં ઘણા વિદ્યાર્થીઓ, ફેકલ્ટીના સભ્યો અને સ્ટાફને ફટકાર્યા હતા. જેમાંથી એક સૂર્યપ્રકાશ પણ હતા.

હુમલાખોરોના ટોળામાં ઘણાં છોકરા-છોકરીઓએ પોતાના ચહેરા માસ્કથી ઢાંકેલા હતા.

આ હુમલો ફી-વધારો અને નાગરિકતા સંશોધન કાયદા વિરુદ્ધ અવાજ ઉઠાવનારાઓને ધમકાવવા માટે કરવામાં આવ્યો હોય તેવું લાગ્યું.

હિંસક ટોળાએ યુનિવર્સિટીના કૅમ્પસમાં લગભગ બે કલાક સુધી મારામારી અને તોડફોડ કરી. જેએનયુ વિદ્યાર્થી યુનિયનના આઇશી ઘોષ સહિત ઓછામાં ઓછા 28 લોકોને આ હુમલામાં ઈજા થઈ હતી.

કોઈ ધરપકડ કે સજા થઈ?

વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકો દ્વારા અનેક ફરિયાદો કરવામાં આવી અને ઘટનાને એક વર્ષ થયું, છતાં આ કેસમાં હજુ સુધી કોઈ ધરપકડ થઈ નથી. હિંસાના વીડિયો વાઇરલ થવા છતાં પોલીસે કોઈને પકડ્યા નથી.

એક વરિષ્ઠ પોલીસ અધિકારીએ સમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈને જણાવ્યું હતું કે "જેએનયુની હિંસા અંગે ત્રણ એફઆઈઆર દાખલ કરવામાં આવી છે. આ બધાની તપાસ ચાલુ છે. એફઆઈઆરમાં કેટલાક શંકાસ્પદ લોકોના નામ છે. પરંતુ કોરોના વાઇરસના કારણે અમારી તપાસને અસર થઈ છે. આ મામલાની તપાસ હજુ ચાલુ છે."

જેએનયુના તંત્ર દ્વારા એક નિવેદનમાં જણાવાયું હતું, "માસ્ક પહેરીને આવેલા તોફાની તત્ત્વો હાથમાં દંડા લઈને ફરતાં હતાં, તોડફોડ કરતાં હતાં અને લોકો પર હુમલો કરતાં હતાં."

ડાબેરી વિદ્યાર્થી સંગઠન અને ભાજપના વિદ્યાર્થી સંગઠન એબીવીપીએ આ હિંસા બદલ એકબીજાને જવાબદાર ગણાવ્યા છે.

દિલ્હી પોલીસનો દાવો છે કે યુનિવર્સિટીમાં હિંસા બદલ નવ વિદ્યાર્થીઓને શકમંદ ગણવામાં આવ્યા છે.

તેમાંથી સાત વિદ્યાર્થી ડાબેરી સંગઠનો સાથે સંકળાયેલા છે. તેમાં આઇશી ઘોષનું નામ પણ સામેલ છે. પરંતુ પોલીસે હજુ સુધી કોઈ વિદ્યાર્થી સંગઠનનું નામ આપ્યું નથી.

પોલીસની વિશેષ તપાસ ટીમ (એસઆઈટી)એ શરૂઆતની તપાસના આધારે સાત શકમંદોની તસવીરો જાહેર કરી હતી.

પોલીસનું કહેવું હતું કે પાંચમી જાન્યુઆરીએ થયેલી હિંસા ઓનલાઇન રજિસ્ટ્રેશન પ્રક્રિયાનું પરિણામ હતી. યુનિવર્સિટીમાં તણાવ પહેલી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

સૂર્યપ્રકાશ જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટી (જેએનયુ)માં સંસ્કૃતના રિસર્ચ-સ્કૉલર છે. 26 વર્ષના સૂર્યપ્રકાશ દૃષ્ટિની ખામી ધરાવે છે. તેઓ રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઍથ્લીટ અને જુડોના ખેલાડી છે. તેઓ હાલમાં યુપીએસસીની તૈયારી પણ કરી રહ્યા છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાઇલટ્સની રજાના પ્લાનિંગમાં 'ગરબડ' થવાને  કારણે આવું થયું હોવાનું લો-બજેટ એરલાઇને જણાવ્યું છે. કંપનીના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ માઇકલ ઓ'લીરીએ કહ્યું છે કે મોટા ભાગના મુસાફરોને વૈકલ્પિક ફ્લાઇટમાં બદલી કરી દેવાશે.

કંપનીએ પોતાની વેબસાઇટ પર રદ્દ કરાયેલી ફ્લાઇટ્સની યાદીઓ પણ મુકી છે. ત્યારે ગરબડો સર્જીને મુસાફરો માટે મુશ્કેલી સર્જવાના કિસ્સાઓથી ભારતીય એરલાઇન્સ પણ અછૂતી નથી.

 એરલાઇન્સ દ્વારા સર્જાયેલા છબરડાની કેટલીક યાદી અહીં રજૂ કરવામાં આવી રહી છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

મુસાફરો રઝળી પડ્યાં

જુલાઈ 2015માં એર ઇન્ડિયાનું બોઈંગ 787 ડ્રિમલાઇનર વિમાન લંડનના હીથ્રો એરપોર્ટ પર નિર્ધારીત સમય કરતા 12 કલાક મોડું ઉડ્યું હતું, ઈન્ડિયા ટાઇમ્સ રિપોર્ટ, 08 જાન્યુઆરી, 2015ના રિપોર્ટ અનુસાર એરલાઇન દ્વારા કોઈ પણ પાઇલટને હીથ્રોથી દિલ્હીની ફ્લાઇટની જવાબદારી સોંપાઈ નહોતી. જેને કારણે લગભગ 200 જેટલા મુસાફરો એરપોર્ટ પર ફસાઈ ગયા હતા. ડ્રિમલાઈનર સાથે લંડન પહોંચેલા ફ્લાઇટ ક્રુ 'મેક્સિમ ફ્લાઇટ ટાઈમ' પર પહોંચી ગયો હોવાને કારણે તે વળતો પ્રવાસ કરવા માટે સક્ષમ નહોતા. અને એરલાઇન દ્વારા આ માટે અન્ય પાઇલટ્સની વ્યવસ્થા પણ નહોતી કરાઇ. આખરે ડ્રિમલાઈનરના પાઇલટ્સને પુરતો આરામ મળ્યા બાદ વિમાન પરત નવી દિલ્હી ફરી શક્યું હતું.

એરલાઇનને દંડ ફટકારાયો

ટાઇમ્સ ઓફ ઈન્ડિયા રિપોર્ટ, મે 09 2012 મુજબ મે 2012માં દિલ્હીથી ન્યૂયોર્ક પહોંચેલી એર ઇન્ડિયાની ફ્લાઈટમાં 200 કરતા વધુ મુસાફરો પાસે યોગ્ય દસ્તાવેજો ના હોવાનું જ્હોન એફ. કેનેડી એરપોર્ટના અધિકારીઓના ધ્યાનમાં આવ્યું હતું.  જેને પરિણામે એરપોર્ટ ઓપરેશન્સ ક્લિયર કરવામાં બે દિવસનો સમય લાગ્યો હતો. આ ઘટનાને પગલે એરલાઇનને  80,000 અમેરિકન ડૉલર(ભારતીય ચલણમાં રૂ.51,46,000)નો દંડ પણ ફટકારવામાં આવ્યો હતો.

કેબિન ક્રુને સસ્પેન્ડ કરવો પડ્યો

 ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ રિપોર્ટ, 05 ફેબ્રુઆરી, 2016 પ્રમાણે ફેબ્રુઆરી 2015માં જોધપુરથી મુંબઇ આવી રહેલી જેટ એરવેઝની ફ્લાઇટમાં મુસાફરી કરી રહેલા સોનુ નિગમે સહપ્રવાસીની વિનંતીને પગલે ઓનબોર્ડ પરફોર્મન્સ આપ્યું હતું. જેના પર ડિસીપ્લિનરિ એક્શન લેતા એરલાઇન દ્વારા ફ્લાઇટના એ વખતના કેબિન ક્રુને સસ્પેન્ડ કરી દેવાયો હતો.

મુસાફરો ફસાયા

જૂન 2013માં એરલાઇનની ભૂલને કારણે 120 મુસાફરોને એરપોર્ટ પર ઊભેલા પ્લેનમાં આખી રાત ગુજારવી પડી હતી. મુંબઇ મિરર રિપોર્ટ, 16 જૂન 2013માં જણાવ્યા પ્રમાણે મુસાફરોમાં એક ગર્ભવતી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

આઇરીશ લો-કોસ્ટ એરલાઇન રાયનએર દ્વારા આગામી 31મી ઓક્ટોબર સુધી દરરોજ 40થી 50 ફ્લાઇટ રદ્દ કરવાનો નિર્ણય લેવાતા 4,00,000 મુસાફરો મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. જે ગ્રાહકોની ટિકિટ રદ્દ કરવામાં આવી છે તેમને કંપની દ્વારા મેઇલ કરીને જાણ કરવામાં આવી રહી છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાઓલાની યૂટ્યૂબ ચેનલ પર તેમનાં 6,25,000 સબસ્ક્રાઇબર્સ છે

તેમનું સપનું હતું કે તેઓ સોશિયલ મીડિયા પર ટ્રાવેલ અને ફૅશન પર ટિપ્સ આપીને પ્રસિદ્ધિ મેળવવી.

તેમના રસ્તામાં માત્ર એક અડચણ હતી, તેમણે ક્યારેય સેટે લાગોસની બહાર પગ મૂક્યો ન હતો. બ્રાઝીલના અગ્નિખૂણે આવેલા આ શહેરમાં તેઓ મોટાં થયાં અને આજે પણ તેઓ ત્યાં જ રહે છે.

આ શહેરની વસતી આશરે 2,37,000 જેટલી છે.

બીજી સમસ્યા એ હતી કે તેમને એ પણ ખબર ન હતી કે મેકઅપ કેવી રીતે કરવો. તેમ છતાં આજે તેમની યૂટ્યૂબ ચેનલ (Paloma Cipriano)ના 6,25,000 સબસ્ક્રાઇબર્સ છે. કેવી રીતે?

વાત એમ છે કે 25 વર્ષીય પાલોમા યૂટ્યૂબ પર ફરવા કોઈ બીચ વિશે કે લિપસ્ટીકની વાતો કરવાને બદલે હવે લોકોને કડિયાકામ વિશે જાણકારી આપે છે.

આવા વિષય પર વીડિયો બનાનનારાં પાલોમા બ્રાઝીલનાં એકમાત્ર યુવતી છે.

તેમનાં માતા ઇવોને આપેલી સલાહના કારણે તે મૂળ વિચાર કર્યો હતો એનાથી સાવ અલગ આ વિષય તરફ વળ્યાં.

માતા-પુત્રીની જોડી

આ વીડિયોમાં પાલોમા દીવાલને પ્લાસ્ટર કેવી રીતે મારવું તે અંગે સમજાવી રહ્યાં છે.

બીબીસી ન્યૂઝ બ્રાઝીલ સાથે વાત કરતાં પાલોમા જણાવે છે, "તેમણે સૂચન કર્યું કે ફ્લોર ટાઇલ્સ લગાવવાનો વીડિયો બનાવીને મૂકવો જોઈએ. પહેલાં તો મને આ વિચાર કંઈ ખાસ લાગ્યો નહોતો, પણ મેં વીડિયો બનાવ્યો અને મૂક્યો."

'દીવાલ પર પ્લાસ્ટર કઈ રીતે કરવું' વિશેનો તેમનો વીડિયો સૈથી લોકપ્રિય છે. આ વીડિયોને આજ સુધીમાં 75 લાખથી વધારે લોકો જોઈ ચૂકયા છે.

બ્રાઝીલમાં સિવિલ કન્સ્ટ્રક્શનના વિષય સાથે જોડાયેલી યૂટ્યૂબની ચેનલ્સ કરતાં પાલોમાની ચેનલ વધારે જોવાય છે.

ઇન્સ્ટાગ્રામ પર પણ તેમનાં 45,000થી વધારે ફૉલોઅર્સ થઈ ગયા છે.

કેટલાક લોકોને તો વિશ્વાસ થતો નથી કે પાલોમા ખરેખર આ કાર્ય જાતે કરી રહ્યાં છે

પોતાની ચેનલમાં તેઓ ઘરના નાનાં-મોટાં કડિયાકામ કેવી રીતે જાતે કરી લેવા તેના વીડિયો મૂકે છે.

ટાઇલ્સ લગાવવી, તિરાડ પડી હોય તેને પૂરી દેવી કે પછી દીવાલ કેવી રીતે ચણવી તેના વીડિયો પણ બનાવ્યા છે.

પાલોમાના વીડિયો એકદમ સરળ અને સીધી સૂચનાઓ આપનારા હોય છે.

તેઓ કહે છે, "હું લોકોને દેખાડતી હોઉં છું કે હું આ કામ કરી શકું તો તમે પણ કરી શકો."

જરૂરિયાતના કારણે શીખેલો વ્યવસાય

પાલોમા કડિયાકામ જરૂરિયાતને કારણે શીખ્યાં હતાં.

તેમનાં પરિવાર પાસે પૈસા નહોતા અને બે રૂમના ઘરને મોટું કરવા માટે તેઓ અને તેમનાં માતા ઇવોને જાતે બાંધકામ કરવું પડે તેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ હતી....\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાલોમા સેન્ટોઝ... એક એવી યુવતી કે જેમણે ચાર વર્ષ પહેલાં એક સપનું જોયું હતું.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાક તો તૈયાર થઈ ગયો પરંતુ તેને વેચવા માટે ન બજાર તો છે કે ના તો તેને ખરીદનારા ગ્રાહક.

આ ઉદ્યોગ આમ તો પ્રગતિ કરી રહ્યો હતો. પણ એવામાં અહીં ખીણમાં અસ્થિરતા, હિંસા, કર્ફ્યુ અને હડતાળો શરૂ થઈ ગઈ.

તો લૉકડાઉનને કારણે હવે આ ઉદ્યોગ હવે યુવાપેઢી માટે આકર્ષક નથી રહ્યો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

કોરોના વાઇરસ અને લૉકડાઉનને કારણે કાશ્મીરમાં ફળો અને ફૂલોનો વેપાર પણ પ્રભાવિત થયો છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાક પર લાગતી જીવાતના નિયંત્રણ માટે કેટલાંક જંતુ ખૂબ ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.

કસાવા એક રોકડિયો પાક છે. એક-બે હેક્ટર જમીન ધરાવતા નાના ખેડૂતોથી લઈને હજારો હેક્ટરમાં પથરાયેલા ફૅક્ટરી ફાર્મ દ્વારા તેની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉત્પાદન મુખ્યત્વે કારખાનાંને વેચવામાં આવે છે જેઓ તેના સ્ટાર્ચમાંથી પ્લાસ્ટિક અને ગ્લુ બનાવે છે.

કસાવાને જ્યારે સૌથી પહેલાં સાઉથ અમેરિકામાંથી દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં લાવવામાં આવ્યું (જે રીતે થોડા દાયકા અગાઉ આફ્રિકામાં લાવવામાં આવ્યું હતુ) ત્યારે તેને જંતુનાશકોની મદદ વગર ઉગાડી શકાયું હતું.

ત્યાર બાદ 2008માં એશિયામાં કસાવા મિલિબગ નામના રોગનો પ્રવેશ થયો અને તેણે પાકને નષ્ટ કરવાનું શરૂ કર્યું. આ નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે ખેડૂતો તેમના ખેતરની આસપાસનાં જંગલોમાં ઘૂસણખોરી કરવા લાગ્યા, જેથી થોડી વધારે ઊપજ લઈ શકાય.

બેઇજિંગ ખાતે ચાઇનીઝ ઍકેડેમીમાં ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ પ્લાન્ટ પ્રોટેક્શન ખાતે બાયોલૉજિકલ કન્ટ્રોલના નિષ્ણાત ક્રિસ વાયક્યુસ કહે છે, “આ પૈકીના કેટલાક વિસ્તારોમાં મોટા પ્રમાણમાં જંગલો ખતમ થઈ રહ્યાં છે.”

તેઓ જણાવે છે, “કમ્બોડિયામાં ટ્રોપિકલ (ઉષ્ણકટિબંધીય) જંગલોનો નાશ થવાનું પ્રમાણ સૌથી ઊંચું છે.”

કસાવા મિલિબગથી માત્ર તેનો ઉછેર કરનારા લોકોની આજીવિકા પર અસર પડી એટલું જ નહી, પરંતુ તેણે આ પ્રદેશમાં કેટલાક દેશોનાં રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્રો પર પણ અસર કરી હતી.

સ્ટાર્ચ માર્કેટમાં કેટલાંક વૈકલ્પિક ઉત્પાદનો જેવાં કે મકાઈ અને બટાટાના ભાવ વધી ગયા હતા. વિશ્વના અગ્રણી નિકાસકાર થાઈલૅન્ડમાં કસાવા સ્ટાર્ચનો ભાવ ત્રણ ગણો વધી ગયો હતો.

ક્રિસ વાયક્યુસ કહે છે, “જ્યારે કોઈ જંતુના કારણે પાકની ઊપજમાં 60થી 80 ટકાનો ઘટાડો થાય ત્યારે તેને મોટી અસર કહી શકાય.”

આ સમસ્યાનો ઉકેલ મિલીબગના કુદરતી દુશ્મન શોધવાનો હતો. આ દુશ્મન એટલે 1 મિલિમિટર લાંબી પરોપજીવી ભમરી ( Anagyrus lopezi ) જે મૂળ દક્ષિણ અમેરિકાની છે.

આ ભમરી તેના લાર્વાના યજમાન તરીકે યુક્કા મિલીબગને પસંદ કરવામાં બહુ કાળજી રાખે છે. 2009ના અંત સુધીમાં તેણે થાઇલૅન્ડના કસાવા ફાર્મલૅન્ડમાં પ્રવેશ કર્યો હતો અને તેણે મિલિબગને ખાવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

જૈવિક નિયંત્રણનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ

દક્ષિણપૂર્વ એશિયાના અર્થતંત્ર માટે કસાવાની ખેતી ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

આ ભમરીના કારણે દેશમાં મિલીબગની વસતીમાં કેટલી ઝડપથી ઘટાડો થયો તેની કોઈ વિગતવાર માહિતી નથી.

2010ના અંત સુધીમાં કરોડોની...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના અત્યંત જીવવૈવિધ્ય ધરાવતાં જંગલોમાં રહેતા લાખો ખેડૂતો કસાવા (સ્ટાર્ચયુક્ત મૂળ ધરાવતી વનસ્પતિ) ઉગાડીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસતાન તરફથી થઈ રહેલાં ફાયરિંગ અને મૉર્ટાર મારાને કારણે સરહદ નજીકના વિસ્તારોમાં ભયનો માહોલ છે.

નિયંત્રણ રેખા નજીક આવેલાં ગામડાંઓમાં બાળકોનો સંબંધ ગોળી, બારુદ અને તેનો ઉપયોગ કરતા લોકો સાથે વધારે હોય છે.

તણાવ વધતા આવાં ગામોમાં સ્કૂલ બંધ થઈ જાય છે.

બીબીસી સંવાદદાતા દિવ્યા આર્યએ આવાં જ કેટલાંક સરહદ નજીકનાં ગામોની મુલાકાત લીધી અને લોકોની વ્યથા જાણી.

રિપોર્ટર : દિવ્યા આર્ય, શૂટ એડિટ- પ્રીતમ રૉય

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ભારતે કરેલા હવાઈ હુમલા બાદથી બંને દેશો વચ્ચે તણાવની સ્થિતિ યથાવત છે. સરહદ પર સતત યુદ્ધ વિરામનો ભંગ થઈ રહ્યો છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાન પર ભારતીય વાયુસેનાએ કરેલા હવાઈ હુમલાનો ઉલ્લેખ કરતાં મોદીએ કહ્યું, "આતંકવાદના રોગચાળાની દવા જ્યાં થતી હોય ત્યાં કરવી જોઈએ. આતંકવાદના મૂળ પાડોશમાં રહેલાં છે."

રફાલ વિમાનનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું, "હવાઈ હુમલો કરતી વખતે જો અમારા સૈનિકોના હાથમાં રફાલ વિમાન હોત તો અમારો એક પણ માણસ જાત નહીં અને એમનો એક પણ બચત નહીં."

સૈન્યએ બતાવેલી શક્તિ પર ગર્વ કરવા અંગે પણ તેમણે જામનગરમાં વાત કરી.

જામનગરમાં મોદીએ જે.જે. હૉસ્પિટલ, સૌની યાજના, સમરસ હૉસ્ટેલનું લોકાર્પણ કર્યું.

લોકાર્પણ કાર્યક્રમ દરમિયાન મંચ પર મુખ્ય મંત્રી વિજય રુપાણી, નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલ સહિત ભાજપના અન્ય નેતાઓ હાજર હતા.

બે દિવસ માટે ગુજરાતની મુલાકાતે આવેલા વડા પ્રધાન ઉમિયાધામનું ભૂમિપૂજન, અમદાવાદ મેટ્રો રેલ ફેઝ-1નું લોકાર્પણ, નવનિર્મિત સિવિલ હૉસ્પિટલનું લોકાર્પણ જેવા કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેશે તો સાથે જ આયુષ્યમાન યોજનાના લાભાર્થીઓ સાથે વાતચીત કરશે.

નરેન્દ્ર મોદીનાં ભાષણના મહત્ત્વના મુદ્દા

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આજે જામનગરમાં વિવિધ યોજનાઓનું લોકાર્પણ કર્યું. જે દરમિયાન તેમણે નામ લીધા વગર કૉંગ્રેસ અને યુપીએની સરકાર પર પ્રહારો કર્યા.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં રસ્તા વચ્ચે કન્ટેનર નાખી માર્ચને રોકાઈ

પાકિસ્તાની સૈન્યદળોએ આ કૂચને નિયંત્રણ રેખાથી છ કિલોમિટર પહેલાં જ રોકી દીધી છે.

માર્ચમાં સામેલ લોકોએ રસ્તા પર જ રાત વિતાવી હતી અને સવારે ફરી સરહદ તરફ આગળ વધવાનો દાવો કર્યો છે.

આ વચ્ચે પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરની સરકાર અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે વાતચીત પણ થઈ હતી, જે કોઈ સમજૂતી પર પહોંચી શકી નથી.

જમ્મુ-કાશ્મીર લિબરેશન ફ્રંટ તરફથી કાઢવામાં આવેલી આ માર્ચ ત્રણ દિવસ પહેલાં પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરની રાજધાની મુઝફ્ફરાબાદથી શરૂ થઈ હતી.

ભારતે બે મહીના પહેલાં જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો સમાપ્ત કરીને ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં સખત પ્રતિબંધો લગાવ્યા છે.

આ માર્ચ ભારતના આ નિર્ણયના વિરોધમાં કાઢવામાં આવી રહી છે.  પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને લોકોને એલઓસી પાર ન કરવાની અપીલ કરી છે.

ભારત વિરુદ્ધ નારેબાજી અને આઝાદીની માંગ

એલઓસી પાર કરવા નીકળેલી માર્ચમાં હજારો લોકો જોડાયા છે

ભારત વિરુદ્ધ નારેબાજી કરતા સરહદ તરફથી આવેલા હજારો લોકોમાં સામેલ વ્યવસાયે વકીલ શમા તારિક ખાને કહ્યું, "આ એલઓસી નથી આ એક લોહિયાળ રેખા છે જેને એલઓસીનું નામ આપી દેવામાં આવ્યું છે."

"અમે ઇચ્છીએ છીએ કે આ રેખાને અમે પાર કરી જઈએ. આ અમારું ઘર છે, અમે અમારા એક રૂમમાંથી ઊઠીને બીજી રૂમમાં જવા માગીએ છીએ. અમને રસ્તામાં રોકવામાં ના આવે અમે અમારા કાશ્મીર, અમારા ઘરે જઈ રહ્યા છીએ."

જેકેએલએફ સાથે જોડાયેલા કાર્યકર્તા શહબાઝ કાશ્મીરી કહે છે, "ઇન્શાઅલ્લાહ અમે બૉર્ડર તોડવા માટે જઈ રહ્યા છીએ, અમે દુનિયાના લોકોને એ સંદેશ આપવા માગીએ છીએ કે તેઓ પણ પોતાના ઘરોમાંથી નીકળે અને વિરોધ કરે. અલ્લાહે ઇચ્છીયું તો બૉર્ડર તૂટી જશે."

વિરોધમાં કાઢેલી માર્ચનો ઉદ્દેશ સમજાવતા એક પ્રદર્શનકારી દાનિશ સાનિયાએ બીબીસીને કહ્યું, "અમે અમારા પ્રદેશની ભારત અને પાકિસ્તાન બંનેમાંથી આઝાદી ઇચ્છીએ છીએ."

આ માર્ચ પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરની રાજધાની મુઝફ્ફરાબાદથી નીકળી છે

દાનિશ સાનિયા કહે છે, "અમારા પ્રદેશ પર 22 ઑક્ટોબર 1947ના રોજ કબ્જો કરી લેવામાં આવ્યો હતો. અમે અમારી પ્રદેશની આઝાદી માટે આવ્યા છીએ."

"અમારો ખાસ દરજ્જો 35A, જેના અંતર્ગત કોઈ અમારી જમીન ના ખરીદી શકે, તેને તોડવામાં આવ્યો છે. અમે તેને બચાવવા માગીએ છીએ. જમીન અમારા વડવાઓએ સાત હજાર વર્ષોથી સાચવી રાખી છે અમે તેમને બચાવવા માગીએ છીએ."

પ્રદર્શનકારીઓ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની દખલની...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરની રાજધાની મુઝફ્ફરાબાદથી નીકળેલી 'આઝાદી માર્ચ' નિયંત્રણ રેખા(LOC)ની નજીક પહોંચી ગઈ છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાન સમર્થિત ઘૂસણખોરોના બંકર ઉપર હુમલો કરી રહેલું ભારતીય વાયુદળનું હેલિકૉપ્ટર

આ સિવાય પણ કારગિલ યુદ્ધ દરમિયાન ભારતીય સેનાના જવાનોને મહાવીર ચક્ર, વીર ચક્ર એનાયત થયા, પરંતુ આ કહાણીઓની ચર્ચામાં એક ભાગ લગભગ ભૂલાઈ જ જાય છે, ભારતીય વાયુદળ.

ભારતીય સરહદમાં પ્રવેશેલા ઘૂસણખોરોને બહાર કાઢવા માટે ભારતીય સેના દ્વારા 'ઑપરેશન વિજય' હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું, તેની સાથોસાથ વાયુદળે 'ઑપરેશન સફેદ સાગર' હાથ ધર્યું, જેણે સેનાના જવાનોનું કામ સરળ બનાવી દીધું.

વાયુદળ માટે આ અભિયાન સરળ ન હતું, દરિયાથી 18 હજાર ફૂટની ઊંચાઈએ કારગત હોય તેવાં હથિયારને કામે લગાડવાનાં તથા દુશ્મનને  સાથ આપે તેવા ભૌગોલિક વિસ્તારનો પણ સામનો કરવાનો.

'ઑપરેશન સફેદ સાગર'

મે મહિનાના પહેલા પખવાડિયા દરમિયાન ભારતની પેટ્રોલિંગ પાર્ટી ઉપર ઘૂસણખોરોએ હુમલો કર્યો, સ્થિતિની સમીક્ષા કરતાં સેનાના ઉચ્ચ અધિકારીઓને ગંભીરતા સમજાઈ કે ઘૂસણખોરોએ કારગિલ, દ્રાસ  તથા બટાલિક સૅક્ટરમાં ઘૂસણખોરી કરી છે. વળતી કાર્યવાહી માટે સેનાએ 'ઑપરેશન વિજય' શરૂ કરી દીધું.

1961માં ગોવા, દીવ અને દમણમાંથી પોર્ટુગિઝોને હઠાવવા માટે ભારતે જે અભિયાન હાથ ધર્યું હતું, તેને પણ 'ઑપરેશન વિજય' જ નામ આપ્યું હતું.

શરૂઆતમાં ભારતીય સેનાએ પોતાનાં લામા હેલિકૉપ્ટર દ્વારા ગોળીબાર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ તેનાથી ઇચ્છિત  પરિણામ ન મળ્યાં. ભારતીય હેલિકૉપ્ટર એટલી નીચી ઉડ્ડાણે ઉડી રહ્યું હતું કે નીચે રહેલા પાકિસ્તાની સેનાના કૅપ્ટન ઇફ્તેખારને પાઇલટનો બિલ્લો પણ દેખાતો હતો.

કારગિલની ઉપર પુસ્તક 'વિટનેસ ટુ બ્લન્ડર - કારગિલ સ્ટોરી અનફૉલ્ડ્સ' લખનાર પાકિસ્તાની સેનાના રિટાયર્ડ કર્નલ અશફાક હુસેને બીબીસીને જણાવ્યું હતું :

"કૅપ્ટન ઇફ્તેખાર સાથે મારી વાત થઈ હતી. તેમણે મને જણાવ્યું કે બીજા દિવસે ફરી ભારતનું લામા હેલિકૉપ્ટર આવ્યું અને તેણે આઝમ, તારિક તથા તશફીન ચોકીઓ ઉપર ગોળીબાર કર્યો હતો. "

"કૅપ્ટન ઇફ્તેખારે બટાલિયન હેડક્વાર્ટર પાસે ભારતીય હેલિકૉપ્ટર પર વળતો ગોળીબાર કરવા માટે મંજૂરી માગી હતી, પણ તેમને મંજૂરી મળી નહોતી. તેના કારણે ભારતીયો માટે 'સરપ્રાઇઝ ઍલિમૅન્ટ' ખતમ થઈ જાય એમ હતું."

ફેબ્રુઆરી-1999માં વાજપેયી અને પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન નવાઝ શરીફ ગળે મળ્યા અને મે મહિનામાં કારગિલ યુદ્ધ થયું

11મી મેના દિવસે સેનાની ઉત્તર કમાન્ડના ઉચ્ચ અધિકારીઓએ સેનામુખ્યાલય મારફત હેલિકૉપ્ટર ગનશિપની મદદ માગી. આ માગ તત્કાલીન વડા પ્રધાન અટલ બિહારી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

કૅપ્ટન વિક્રમ બત્રા, લેફટનન્ટ મનોજ પાંડે, ગ્રૅનેડિયર યોગેન્દ્રસિંહ યાદવ, રાયફલમૅન સંજય કુમાર એવાં નામો છે કે જેમણે કારગિલ યુદ્ધ દરમિયાન અભૂતપૂર્વ બહાદુરી બતાવી અને પરમવીર ચક્રના હકદાર બન્યાં.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાન સાથે તેઓ 20 અબજ ડોલરના કરાર કરીને આવ્યા છે. હવે દરેકની નજર એ વાત પર ટકેલી છે કે ભારત સાથે કેવા પ્રકારના કરાર થશે.

ભારત અને સાઉદી અરેબિયાના ઘણા પરસ્પર હિત છે. પાકિસ્તાન સાથે સાઉદીના નજીકના સંબંધ, કાશ્મીર પર સાઉદીનું વલણ, કટ્ટરપંથી શક્તિઓને તેમના સમર્થન જેવા મુદ્દા શું ભારત અને સાઉદી અરેબિયાની સાચી મિત્રતા વચ્ચે અવરોધ ઊભા કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે?

આ સવાલ પર મધ્ય પૂર્વ મામલાના જાણકાર કમર આગા કહે છે, "સાઉદી અરેબિયા અને ભારતની સિસ્ટમમાં ફેર છે. ભારત લોકતંત્ર અને કાયદાના શાસનમાં વિશ્વાસ રાખે છે."

"આ તરફ સાઉદી અરેબિયામાં ઇસ્લામિક હુકૂમત છે. ત્યાં કટ્ટરપંથી શાસન છે અને તે હુકૂમત કટ્ટરપંથી શક્તિઓને પ્રોત્સાહિત પણ કરે છે."

આગા કહે છે, "વાત ભારત અને તમામ લોકતાંત્રિક દેશો માટે સમસ્યા છે. તેમાં યૂરોપના પણ ઘણા દેશ સામેલ છે."

જોકે, સાઉદી અને ભારત વચ્ચે સંબંધો ખૂબ સારા છે. વેપારના સંબંધો સતત સારા બની રહ્યા છે. 25 લાખ કરતા પણ વધારે ભારતીયો સાઉદી અરેબિયામાં કામ કરે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કાશ્મીર મુદ્દે સાઉદીનું વલણ

કાશ્મીર મુદ્દે સાઉદી અરેબિયાના સ્ટેન્ડને લઈને ભારત અસહજ રહે છે.

ઇસ્લામિક કૉન્ફરન્સ ઑર્ગેનાઇઝેશનમાં પાકિસ્તાનના કાશ્મીર સાથે જોડાયેલા પ્રસ્તાવનું સાઉદી અરેબિયા અને ખાડીના બીજા દેશ સમર્થન કરે છે. કમર આગા કહે છે કે તે એક ખૂબ મોટી વાત છે.

જોકે, સાઉદી અરેબિયામાં ભારતના રાજદૂત રહી ચૂકેલા તલમીઝ અહેમદ કહે છે કે 2001માં જ્યારે ભારતના તત્કાલીન વિદેશ મંત્રી જસવંત સિંહ રિયાદ ગયા હતા ત્યારે સાઉદી અરબે કાશ્મીર મુદ્દે વિસ્તૃત પ્રસ્તાવ આપ્યો હતો.

આ મુદ્દે ભારતે કહ્યું હતું કે તેઓ આ મુદ્દે સાઉદીની સ્થિતિથી સંતુષ્ટ છે.

આ સિવાય અફઘાનિસ્તાનમાં તાલિબાનને લઇને પણ ભારત અને સાઉદી વચ્ચે મતભેદ છે.

સાઉદી અરેબિયા અને સંયુક્ત અરબ અમીરાત પાકિસ્તાન સિવાય એકલા એ બે દેશ હતા, જેમણે તાલિબાનને સત્તા પર આવવા માટે માન્યતા આપી હતી અને તેમની મદદ પણ કરી હતી.

અત્યાર પણ તેમના તાલિબાન સાથે સંબંધ છે. ભારત તાલિબાનને એક ઉગ્રવાદી સંગઠન માને છે અને અફઘાનિસ્તાનની લોકતાંત્રિક સરકારને સમર્થન કરે છે.

કટ્ટરપંથી શક્તિઓનું સમર્થન

કમર આગા કહે છે કે સાઉદી અરેબિયા કટ્ટરપંથી શક્તિઓને સમર્થન કરે છે. તે મદરેસાને અથવા રુઢિવાદી વિચારધારાને પ્રોત્સાહિત કરે છે.

તેઓ કહે છે, "ભારતની અંદર મોટી સંખ્યામાં મુસ્લિમો વસે છે. દેશની વસતીનો આશરે 14 ટકા...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

સાઉદી અરેબિયાના ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન મંગળવારથી બે દિવસના ભારત પ્રવાસ પર છે. તેઓ પાકિસ્તાથી થઈને ભારત પહોંચ્યા છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાન સ્થિત બીબીસી સંવાદદાતા શુમાઈલા જાફરી સાથે વાત કરતા કારગિલ યુદ્ધ સમયના પાકિસ્તાનના મંત્રી મુશાહિદ હુસૈન સૈયદે અનેક મુદ્દે વાતચીત કરી હતી.

તેમણે કહ્યું કે "આઈએસપીઆર (પાકિસ્તાની સેવાની પ્રચાર પાંખ, ઇન્ટર-સર્વિસિઝ પબ્લિક રિલેશન) તરફથી મને એમ કહેવામાં આવ્યું કે ત્યાં કાશ્મીરી મુજાહિદો છે."

"પરંતુ જ્યારે બધું જાહેરમાં થયું, ત્યારે મને કહેવામાં આવ્યું કે હું મીડિયાને જાણ કરું."

સૈયદ ઉમેરે છે, "પત્રકારોને સંબોધતાં પહેલાં મેં એવી માગ કરી કે હું એકલો નહીં સંબોધું."

"મારી બાજુમાં જમણે ડીજી આઈએસપીઆર બ્રિગેડીયર રાશિદ કુરેશી અને ડાબે વિદેશી બાબતોના પ્રવક્તા હોવા જોઈએ."

આ પત્રકારપરિષદ શરૂ થવાની હતી ત્યારે જ તેમને એવું કહેવામાં આવ્યું કે કારગિલમાં પાકિસ્તાની સૈનિકો છે. કારગિલમાં પાકિસ્તાનની નૉર્ધન ઇન્ફન્ટ્રી હતી.

કારગિલ વખતે શું પાકિસ્તાન અણુશસ્ત્રનો ઉપયોગનો વિચાર કરી રહ્યું હતું? ખરેખર પાકિસ્તાનનું કેટલું નુકશાન થયું?

તેમજ કારગિલ માટે જવાબદાર ઉચ્ચ અધિકારીઓ સામે પગલાં ભરાયાં કે નહીં? આ તમામ બાબતો વિશે એમણે ખુલ્લીને વાત કરી.

શું કારગિલ વખતે પાકિસ્તાન અણુશસ્ત્રોના ઉપયોગ અંગે વિચાર કરી રહ્યું હતું?

આ અંગે તેમણે કહ્યું, "પાકિસ્તાનમાં અણુશસ્ત્રોના ઉપયોગની કોઈ વાત નહોતી થઈ. કેમ કે હજી યુદ્ધ શરૂ જ નહોતું થયું, માત્ર ઘર્ષણ ચાલી  રહ્યું હતું."

જનરલ મુશર્રફનો દાવો હતો કે પાકિસ્તાન આ લડાઈ જીતી શકે તેમ હતું, પરંતુ રાજકીય કારણોને લીધે હારી ગયું, પણ પૂર્વ મંત્રી સૈયદે અલગ જ વાત કરી.

એમણે કહ્યું કે "હું એમની સાથે સહમત નથી. અમે જે ભૂલ 1965માં કરી તે જ ભૂલ કારગિલ વખતે કરી."

"અમારે ત્યાં સંસ્થાકીય નિર્ણય પદ્ધતિ નથી.  કાશ્મીર ભયજનક સ્થિતિનો ભોગ બન્યું અને અમેરિકા સાથે ભારતનો સંબંધ બંધાયો."

કારગિલના યુદ્ધ માટે જવાબદાર લોકો પર પગલાં લેવાયાં કે નહીં તે અંગે વાત કરતા તેમણે કહ્યું,  "પાકિસ્તાનમાં જેઓ સરકારમાં હોય તેમની ક્યારેય જવાબદારી નથી હોતી. જવાબદારી માત્ર અનાથોની હોય છે, લાચારની હોય છે."

અટલ બિહારી વાજપેયીની મુલાકાતથી પાકિસ્તાનની સૈન્ય નારાજ હતું કે કેમ એ અંગે પણ તેમણે વાત કરી.

મુશાહિદ હુસૈન સાથેની વાતચીત જુઓ આ ખાસ ઇન્ટરવ્યૂમાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે લડાયેલા કારગિલ યુદ્ધને 20 વર્ષ થયાં છે ત્યારે એ વખતના પાકિસ્તાનના માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રી મુશાહિદ હુસૈન સૈયદે બીબીસી સાથે વાતચીત કરી છે. એમણે એવો દાવો કર્યો કે વડા પ્રધાન નવાઝ શરીફ પોતે પણ કારગિલથી અજાણ હતા.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાન, અફઘાનિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશમાં ધાર્મિક સતામણીનો ભોગ બનેલા, ઇસ્લામધર્મીઓ સિવાયના, અન્ય ધર્મના લોકોને ભારતનું ઝડપથી નાગરિકત્વ આપવાની જોગવાઈ સિટીઝનશિપ ઍમેન્ડમૅન્ટ ઍક્ટ (સીએએ)માં કરવામાં આવી છે.

સીએએ અને ગેરકાયદે વસાહતીઓને ઓળખી કાઢવાના હેતુસરની નેશનલ રજિસ્ટર ઑફ સિટીઝન્સ (એનઆરસી)ની કાર્યવાહી સામે સમગ્ર દેશમાં વિરોધ થઈ રહ્યો છે.

તેની ટીકા કરતા લોકો કહી રહ્યા છે કે નાગરિકત્વ માટે ધર્મને આધાર ગણવાનો માપદંડ ભારતના ધર્મનિરપેક્ષતાના પાયાના સિદ્ધાંત પર કુઠારાઘાત સમાન છે.

સીએએ તથા એનઆરસીના વિરોધકર્તાઓ સામે સરકારે પોલીસ કાર્યવાહી કરાવી છે, વિરોધકર્તાઓને બદનામ કરવા પ્રચારઝુંબેશ શરૂ કરી છે, ઇન્ટરનેટ બંધ કરી દીધું છે.

વિરોધકર્તાઓને ઓળખી કાઢવા માટે ફેશિઅલ રેકગ્નિશન ટૅક્નૉલૉજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ પગલાંઓએ એવી ટીકાને બળ આપ્યું છે કે સરકાર ભિન્નમતને સાંખી શકતી નથી.

વધતો વિરોધ

ભારતના પ્રતિસ્પર્ધી અને સૌથી નજીકના પાડોશી પાકિસ્તાને ભારતની ટીકા કરી છે, પણ એમાં કશું આશ્ચર્યજનક નથી.

પરંતુ ભારતની પ્રતિષ્ઠા એકદમ ઊજળી હોય તેવા દેશોમાંથી મળતા ચિંતાના સંકેત ખરેખર ધ્યાનાકર્ષક છે.

પશ્ચિમમાં અમેરિકામાંથી સ્પષ્ટ સંકેત મળ્યા છે. સીએએ ખરડો પસાર થવાનો હતો ત્યારે જ અમેરિકાના આંતરરાષ્ટ્રીય ધાર્મિક સ્વાતંત્ર્ય વિશેના પંચ (યુએસસીઆઈઆરએફ)એ આ કાયદાને "ખોટી દિશામાંનો જોખમી વળાંક ગણાવ્યો હતો."

યુએસસીઆઈઆરએફે ઉમેર્યું હતું, "ભારતીય નાગરિકત્વ માટે ભારત સરકાર એક ધાર્મિક માપદંડ સર્જી રહી છે અને તેને કારણે લાખો મુસલમાનોનું નાગરિકત્વ છીનવાઈ જશે, એવો યુએનસીઆઈઆરએફને ડર છે."

અમેરિકાના વિદેશમંત્રી માઇક પોમ્પિયોનો પ્રતિભાવ વધારે સંયમભર્યો હતો. સીએએને સંસદની મંજૂરી મળી પછી માઇક પોમ્પિયોએ જણાવ્યું હતું કે વૉશિંગ્ટન "લઘુમતીઓ તથા ધાર્મિક અધિકારોનું ચુસ્તીપૂર્વક રક્ષણ કરે છે" અને "ભારતીય લોકશાહીનો આદર કરે છે." જોકે, તેમનો સંદેશો સ્પષ્ટ હતો.

એવી જ રીતે ભારત ખાતેના યુરોપિયન સંઘના રાજદૂત ઉગો અસ્તુતોએ જણાવ્યું હતું કે ભારતીય બંધારણના "ઉચ્ચતમ ધારાધોરણોને" જાળવી રાખવામાં આવશે એવી તેમને આશા છે.

કેટલાક અન્ય દેશોએ તેમની ચિંતા બીજી રીતે વ્યક્ત કરી હતી. ઈશાન ભારતીય રાજ્ય આસામમાં વિરોધ પ્રદર્શને વેગ પકડ્યો કે તરત જ જાપાનના વડા પ્રધાન શિન્ઝો એબેએ તેમની ભારતયાત્રા રદ્દ કરી હતી.

નવી દિલ્હી માટે એ મૂંઝવણભર્યું હતું અને જાપાની દૈનિક મૈનિચી શિમ્બુને...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

દેશના નવા નાગરિકતા કાયદા અને તેના વિરોધ સામેના સરકારના આકરા પ્રતિભાવની આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં આકરી ટીકા થઈ રહી છે, પરંતુ તેનાથી દિલ્હી જરાય ચિંતિત હોવાના ભાગ્યે જ કોઈ સંકેત મળ્યા છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનથી આવેલા એક હિંદુ પરિવારને આ બિલ રાજ્યસભામાં પાસ થાય તે પહેલાં જ તેમની નાગરિકતા મળી ગઈ.

અને તે આખા પરિવાર માટે ખુશીઓ લઈને આવી છે.

જે દિવસે લોકસભામાં નાગરિકતા સંશોધન બિલ પાસ થયું એ જ દિવસે આ બાળકીનો જન્મ થયો.

એટલે પરિવારે આ બાળકીનું નામ જ નાગરિકતા રાખી દીધું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

નાગરિકતા સંશોધન બિલ સંસદનાં બન્ને ગૃહોમાં પાસ થઈ ચૂક્યુ છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનથી બીબીસીના પત્રકાર ઉરૂજે તૈયાર કરેલા આ વીડિયોમાં તમને એ અપવાદનો પરિચય થશે.

મળો ફૈઝા મહમૂદ મિર્ઝાને જેણે નામ બનાવ્યું છે, એવી રમતમાં જેનું નામ ભારતીય ઉપખંડમાં ભાગ્યે જ સાંભળવા મળે છે.

ફૈઝા સુંદર ગાઈ પણ શકે છે, પણ એની ઓળખ છે, પાકિસ્તાનની રગ્બીની રાષ્ટ્રીય ટીમનાં એક અગ્રણી સભ્ય તરીકેની.

રગ્બીની રમતમાં તેણે પહેલી વખત પુરુષો જોડે  આ રમતમાં ભાગ લીધો હતો.

તેને એમાં મજા આવી અને રગ્બીની રમત શીખી લીધી. હવે તે તેનાં દેશ માટે રગ્બી રમે છે અને તેનાં પરિવારને તેનાં પર ગર્વ છે.

તે રગ્બીનું કોચિંગ સેન્ટર શરૂં કરીને પ્રતિભાવાન ખેલાડીઓને વિના મૂલ્યે ટ્રેઇનિંગ આપવા ઇચ્છે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાનમાં ક્રિકેટની રમત માટે ભારે ક્રેઝ છે. પણ આ સ્થિતિમાં કેટલાં સુખદ અપવાદ પણ હોય છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનનમાં વર્ષ 1992માં જ્યારે બાબરી વિધ્વંસની ઘટના ઘટી ત્યારે જેવું પ્રસારણ પાકિસ્તાનમાં ટીવી પર કરવામાં આવ્યું કે થોડી જ ક્ષણોમાં સમગ્ર પાકિસ્તાનમાં વિરોધની જ્વાળા ભડકી ઊઠી હતી.

આ જ પ્રકારના એક વિરોધપ્રદર્શન દરમિયાન ભીડ એકત્ર થઈ અને લાહોરના જૈનમંદિરને ત્રણ દિવસમાં ધ્વસ્ત કરી દીધું.

શૌકત ગુજ્જર અને તેમનો પરિવાર કેટલાંય વર્ષોથી આ વિસ્તારમાં રહે છે. 1992માં મંદિર તોડી પાડનાર ભીડમાં શૌકત હાજર હતા.

જુઓ બીબીસી સંવાદદાતા અલી કાઝમીનો અહેવાલ.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

લાહોર શહેરમાં હાજર આ જૈનમંદિરને બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસના સમયે પ્રતિક્રિયાના ભાગરૂપે તોડી પડાયું હતું.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનના જળ સંસાધન મંત્રાલયના સચિવ ખ્વાજા શુમૈલે પાકિસ્તાનના અખબાર ડૉનને કહ્યું કે જો ભારત તેમની પૂર્વની નદીઓનાં પાણીનો ઉપયોગ પોતાના લોકો માટે કરે તો એમાં અમને કોઈ વાંધો નથી, કારણકે સિંધુ જળ સમજૂતી આવું કરવાની પરવાનગી આપે છે.

તેમણે કહ્યું કે સિંધુ જળ સંધિ સંદર્ભે કહ્યું કે તેઓ ભારતના કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીના નિવેદનને ચિંતાજનક ગણતા નથી.

પાકિસ્તાન તરફથી આ નિવેદન પાકિસ્તાન વહી જતું નદીઓનું પાણી રોકવાની જાહેરાત કરાયા બાદ આપવામાં આવ્યું છે.

જોકે, કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીના કાર્યલાયે બીબીસીને જણાવ્યું કે આ લાંબા ગાળાની યોજના છે અને તેને સિંધુ નદી સંધિ સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી.

પણ કેટલાક મીડિયા અહેવાલોમાં કહેવાય છે કે ભારતે પુલવામા હુમલા બાદ પાકિસ્તાન જતી ત્રણ નદીઓનું પાણી રોકવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સિંધુ જળ સમજૂતી યથાવત રહેશે

પણ ગડકરીના કાર્યાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નિર્ણયને પુલવામા ઘટના સાથે કોઈ સંબંધ નથી. તેમણે એવું પણ જણાવ્યું કે સિંધુ જળ સંધિ એમની એમ રહેશે.

ગડકરીના કાર્યાલયે ગુરુવારે જણાવ્યું હતું, "રાવી, સતલુજ અને બિયાસ નદીઓનું પાણી ડૅમ બનાવીને રોકવામાં આવશે. શઆહપુર-કાંડી ડૅમ બનાવવાનું કામ પુલવામા હુમલા પહેલાંથી જ ચાલી રહ્યું છે. હવે કૅબિનેટ અન્ય બે ડૅમ બનાવવા અંગે નિર્ણય લેશે."

ખ્વાજાએ કહ્યું કે રાવી પર શાહપુર-કાંડી બંધ બનાવવા ઇચ્છે છે, જો 1995થી ખોરંભે ચડ્યો છે. હવે ભારત આ બંધ બનાવવા માગે છે કારણકે એનાથી પાકિસ્તાન વહી જતા પાણીનો ઉપયોગ કરી શકાશે. જો તેઓ આ પાણીને રોકીને અને ત્યાં બંધ બનાવીને કે કોઈ અન્ય રીતે તેનો ઉપયોગ કરવા માગતા હોય તો કરે. આનાથી અમને કોઈ ચિંતા નથી, કેમકે સિંધુ જળ સમજૂતીમાં આ અંગે સ્વીકૃતિ છે.

જોકે ખ્વાજે શુમૈલે એવું પણ કહ્યું કે જો ભારત પશ્ચિમની નદીઓ (સિંધુ, જેલમ અને ચેનાબ)ના પાણીને રોકવાનો પ્રયાસ કરશે તો ચોક્કસ પાકિસ્તાન આ અંગે વાંધો નોંધાવશે, કારણકે આ નદીઓનું પાણી અમારો અધિકાર છે.

પાકિસ્તાનના સિંધુ જળ કમિશ્નર સૈયદ મેહર અલી શાહ પ્રમાણે આ સમજૂતીએ 1960માં જ પૂર્વની નદીઓનો ઉપયોગ કરવાનો હક ભારતને આપ્યો હતો, હવે એ તેમના પર છે કે તેઓ ઉપયોગ કરવા માગે છે કે નહીં.

પુલવામા હુમલા પહેલા ભારત આવ્યા હતા પાક.ના તજજ્ઞો

સમાચાર એજનસી પીટીઆઈ પ્રમાણે પાકિસ્તાની તજજ્ઞોનું શિષ્ટ મંડળે 28 જાન્યુઆરીથી 1 ફેબ્રુઆરી દરમિયાન ચેનાબ નદી પરના અનેક હાઈડ્રેપાવર પ્રોજેક્ટ્સની...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાને કહ્યું છે કે તેઓ રાવી, સતલુજ અને બિયાસ નદીઓમાંથી પાકિસ્તાનમાં વહી જતું પાણી રોકી દેવાની ભારતની યોજનાથી ચિંતિત નથી.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનના થાર રણ નજીકના મઠ્ઠી શહેરની વચ્ચોવચ આવેલી આ દરગાહમાં રમઝાન મહિનામાં રોજા પાળતા લોકો માટે ઇફતારની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે.

દરગાહની અંદર જ રસોડું છે, જ્યાં હિંદુ માલહી બિરાદરીના યુવાનો જાતે ચણા તથા બટાટા સાથેની વેજ બિરયાની બનાવે છે.

મોહનલાલ માલહી આખો રમઝાન મહિનો રોજા રાખે છે, જ્યારે તેમના પરિવારજનો હઝરત અલીની શહાદતના દિવસે (એટલે કે 21મા રોજાના દિવસે) અને 27મા દિવસે રોજા રાખે છે.

માલહી બિરાદરીના લોકો મઠ્ઠી શહેરમાં ભૂતકાળમાં કૂવામાંથી મશકમાં પાણી ભરીને લોકોને પહોંચાડતા હતા.

એ પછી શહેરનો વિકાસ થયો એટલે કૂવો શહેરની વચ્ચે આવી ગયો હતો. તેમની પ્રોપર્ટીની કિંમત વધી ગઈ હતી અને ધીમે-ઘીમે તેઓ વેપારી બની ગયા હતા.

બીજી બાજુ,  મુસ્લિમો પણ હિંદુઓની ભાવનાઓને ધ્યાને લઈને ગાયની કુરબાની નથી આપતા.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

મજામાં છે માલહી બિરાદરી

મઠ્ઠીના આ દરગાહ પર 30-35 વર્ષ પહેલાં એક વૃક્ષ હતું અને એક કબર પણ હતી.

ત્યાં જે શ્રદ્ધાળુ આવતા હતા તેમની માનતા પૂરી થતી હતી અને એવા લોકો બહુ દાન આપીને ચાલ્યા જતા હતા.

મોહનલાલ કહે છે, "એ દિવસોમાં અમારી બિરાદરી પાસે કંઈ ન હતું. પાંચ પૈસાનું દાન પણ કરતા હતા.

"હવે તો બિરાદરી ખુશહાલ છે એટલે અમે દાનમાં કોઈ કસર રાખતા નથી.

"કોઈ ચોખાની દેગનું દાન કરે છે, કોઈ પાણીનું ટેન્કર મોકલી આપે છે તો કોઈ બરફની વ્યવસ્થા કરી આપે છે."

પ્રતીકાત્મક

બાળકો સાંજથી મઝારની આસપાસ એકઠાં થવાં લાગે છે અને ડર્યા વિના રાતના નવ વાગ્યા સુધી અહીં રહે છે.

મોહનલાલના જણાવ્યા અનુસાર, કાસિમ શાહને બાળકો બહુ પસંદ હતાં અને એ પરંપરાને અહીં આજ સુધી યથાવત રાખવામાં આવી છે.

પરંપરાગત સાડી અને ચણિયા-ચોળી પહેરતી મહિલાઓ પણ મઝાર પાસે આવે છે તથા ઇફતારના સમય સુધી હાજર રહે છે.

થારના હિન્દુઓ તથા મુસલમાનો ઈદની ખુશી અને મોહર્રમનો માતમ સાથે મળીને મનાવે છે. એવી જ રીતે હોળી અને દિવાળીની ઊજવણી કરે છે.

મોહનલાલના જણાવ્યા મુજબ, ધર્મના નામે અહીં કોઈ ભેદભાવ નથી.

મોહનલાલ કહે છે, "માતા-પિતાએ મહત્વની શિખામણ આપી હતી, જે પ્રેમનો સંદેશો હતી. આ તારા મામા છે કે તારા કાકા છે એવું કહ્યું હતું.

"આ હિંદુ છે કે મુસલમાન કે સિખ કે ખ્રિસ્તી છે એવું કહ્યું ન હતું.

"અમે બધા આજે પણ અહીં ભાઈઓની જેમ રહીએ છીએ."

શહેરમાં 80 ટકા વસ્તી હિંદુઓની છે.

દરગાહમાં લંગર

દરગાહનું દૈનિક કામકાજ સંભાળતા ધારુમલ માલહી

સ્થાનિક લોકોની મદદ વડે દરગાહમાં...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

મોહનલાલ માલહીને બાળપણથી દરગાહ કાસિમ શાહમાં શ્રદ્ધા છે, પણ કાકાના મૃત્યુ પછી હવે તેઓ એ મઝારના વ્યવસ્થાપક બની ગયા છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનના પંજાબ પ્રાંતમાં મજબૂત પકડ ધરાવતા તહરીકે લબ્બૈક સંગઠને શુક્રવારે સવારે પોતાનું આંદોલન વેગવંતું બનાવ્યું હતું.

શુક્રવારે સવારે થયેલી ટ્રાફિક સમીક્ષામાં લાહોર, ઇસ્લામાબાદના તમામ મુખ્ય ધોરી માર્ગો બંધ કરાયા હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું.

શુક્રવારે સવારે લાહોર ટ્રાફિકની સ્થિતિ

તહરીકે લબ્બૈકના જણાવ્યા મુજબ, જ્યાં સુધી પાકિસ્તાનની સુપ્રીમ કોર્ટ આસિયા બીબીના કેસમાં પોતાનો ચુકાદો બદલશે નહીં ત્યાં સુધી તેમનું આંદોલન ચાલુ રહેશે.

પાકિસ્તાનની સુપ્રીમ કોર્ટે બુધવારે તૌહીન-એ-રિસાલત એટલ કે ઈશ્વરનિંદાના એક બનાવમાં ખ્રિસ્તી મહિલા આસિયા બીબીને નિર્દોષ છોડ્યાં હતાં.

આસિયા બીબી

કોર્ટના ચુકાદાની વિરુદ્ધમાં બંધનું એલાન કરતા તહરીકે લબ્બૈક સંગઠનના ખાદિમ હુસેન રિઝવીએ જણાવ્યું:

"આસિયાએ પબ્લિક સામે પોતાનો ગુનો કબૂલ કર્યો હતો."

"તેમ છતાં નવ વર્ષ બાદ કોર્ટે તેમને નિર્દોષ ઠેરવ્યાં છે. આનો અર્થ એવો છે કે ન્યાયીક વ્યવસ્થામાં ચૂક છે. આ ચૂકાદા પર  સવાલ ઊભા થવા સ્વાભાવિક છે."

ખાદિમ હુસૈન રિઝવી કોણ છે?

રિઝવી

ખાદિમ હુસૈન રિઝવી ખુદને ધાર્મિક આંદોલનકારી તરીકે ઓળખાવે છે. તેઓ થોડા વર્ષો પહેલાં જ જાણીતા થયા.

પાકિસ્તાની સુપ્રીમ કોર્ટે આ વર્ષે માર્ચમાં ગુપ્તચર સંસ્થા આઈએસઆઈને ઠપકો આપતા કહ્યું કે ખાદિમ હુસેન રિઝવીને પૈસા ક્યાંથી મળે છે? તેમનો વ્યવસાય શું છે? સંસ્થાને નાણાકીય મદદ કોણ કરે છે? શા માટે તેની જાણકારી નથી.

ખાદિમ હુસેનની ખ્યાતિમાં વધારો વર્ષ 2017માં થયો હતો. તેમણે ઈશ્વરનિંદાના કાયદાની વિરુદ્ધ લાંબી લડાઈ લડીને સફળતા મેળવી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

અગાઉ વર્ષ 2011માં ચોથી જાન્યુઆરીના રોજ મૃત્યુ પામેલા પંજાબના રાજ્યપાલ સલમાન તાસીરના હત્યારા મુમતાજ કાદરીની મોતની સજાના કેસમાં પણ રિઝવી ખૂબ જ સક્રિય હતા.

રિઝવીએ સલમાન તાસીરના ખૂનને યોગ્ય ઠેરવ્યું હતું તેમણે કહ્યું, 'સલમાને ઈશ્વરનિંદાના કાયદાને 'કાળો કાયદો' ગણાવ્યો હતો. જે અયોગ્ય નિવેદન હતું."

રિઝવીના આ નિવેદન બાદ પાકિસ્તાન વક્ફ બોર્ડે તેમને નોકરીમાંથી બરતરફ કર્યા હતા.

જોકે, આ બનાવ બાદ રિઝવીએ પોતાના કથિત ધાર્મિક આંદોલનને રાજકારણના રંગે રંગવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. હજુ સુધી રિઝવીની છબી એક સામાન્ય વ્યક્તિ તરીકેની જ છે.

બરેલવી રાજનીતિનો નવો ચહેરો

પાકિસ્તાનમાં લોકો તેમને ઈશ્વરનિંદા કાયદાના હિમાયતી તરીકે જુવે છે.

જોકે, વ્હિલ-ચૅર પર જીવતા રિઝવી ખુદને બરેલવી વિચારક ગણાવે છે....\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

આસિયા બીબીની મુક્તિથી નારાજ થયેલા પાકિસ્તાનના ધાર્મિક સંગઠન 'તહરીકે લબ્બૈક યા રસુલ અલ્લાહ'ની સરકાર અને આઈએસઆઈ સાથેની વાતચીત નિષ્ફળ ગઈ છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનના પંજાબ રાજ્યના મુખ્ય પ્રધાન ઉસ્માન બુઝદરે રાજીનામાની વાતને અનુમોદન આપ્યું છે.

પંજાબની સરકારે ખુદને આ વિવાદથી અલગ કરી લીધી છે અને તેને 'ચૌહાણનું વ્યક્તિગત નિવેદન' જણાવી તેને કમનસીબ ઠેરવ્યું હતું.

'ગાયનું મૂત્ર પીનારાઓ'

તા. 24મી ફેબ્રુઆરીએ લાહૌરમાં એક કાર્યક્રમ દરમિયાન ચૌહાણે કહ્યું હતું કે ભારતમાં ગાયનું મૂત્ર પીનાર હિંદુઓ પાકિસ્તાનને ટક્કર આપી નહીં શકે.

પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનની પાર્ટી તહેરિક-એ-ઇન્સાફના સત્તાવાર એકાઉન્ટ ઉપર મૂકવામાં આવેલા ટ્વીટમાંથી મળતા અંદાજ મુજબ તેમને પદ પરથી હટાવવામાં આવ્યા હતા.

પંજાબના મુખ્ય પ્રધાને નિવેદન બહાર પાડીને કહ્યું હતું કે હિંદુઓ સાથેના ભેદભાવ કરતા નિવેદન, ચેષ્ટા કે કાર્યવાહીને ચલાવી લેવામાં નહીં આવે.

PTIના નેતાઓએ પણ આ નિવેદનની ટીકા કરી હતી.

રાજકીય બાબતોમાં ઇમરાન ખાનના સલાહકાર નઈમુલ હકે કહ્યું હતું કે પીટીઆઈ આ પ્રકારનો બકવાસ સહન નહીં કરે. ચાહે સરકારનો કોઈ વરિષ્ઠ સભ્ય જ કેમ ન હોય.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સોશિયલ પર ટ્રૅન્ડ

તેમનું આ નિવેદન સોશિયલ મીડિયા ઉપર વાઇરલ થયું હતું, જે બાદ તેમના નિવેદનની ભારે ટીકા થઈ હતી.

પાકિસ્તાનમાં #SackFayazChohan અને #Hindus ટ્રૅન્ડ થવા લાગ્યા હતા.

વિપક્ષ મુસ્લિમ લીગના નેતા ખ્વાજા આશિફે ચૌહાણને 'જાહિલ' કહ્યા હતા.

પાકિસ્તાનના ટીવી અભિનેત્રી માહિરા ખાને માગ કરી હતી કે ચૌહાણની સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવે.

આ સિવાય પણ કેટલાક બુદ્ધિજીવીઓએ ચૌહાણના નિવેદન સામે વાંધો નોંધાવ્યો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

હિંદુઓ વિરુદ્ધ ટિપ્પણી કરવાના વિવાદની વચ્ચે પાકિસ્તાનના પંજાબના ફયાઝ ઉલ હસન ચૌહાણે તેમના પદ ઉપરથી રાજીનામું આપી દીધું છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનના પોલીસ અધિકારી રાવ અનવાર

રાવ અનવાર આ વર્ષની 17 જાન્યુઆરી સુધી કરાચીના મલિર વિસ્તારમાં સીનિઅર સુપરિન્ટેન્ડન્ટ (એસએસપી) તરીકે કાર્યરત હતા.

રાવ અનવારની સરખામણીએ મહારાષ્ટ્રના 'એન્કાઉન્ટર સ્પેશ્યલિસ્ટ' પોલીસ અધિકારી દયા નાયકનું કદ બહુ નાનું ગણાય.

રાવ અનવારે પોલીસ અધિકારી તરીકેની તેમની કારકિર્દીમાં કેટલા લોકોનાં ઢીમ ઢાળી દીધાં છે તેનો સાચો અંદાજ મેળવવાનું મુશ્કેલ છે.

પાકિસ્તાનની સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલા દસ્તાવેજો અનુસાર, જુલાઈ-2011થી જાન્યુઆરી-2018 સુધીના સાડા છ વર્ષમાં રાવ અનવારની દેખરેખ હેઠળનાં 192 એન્કાઉન્ટરમાં 444 લોકોનાં મોત થયાં હતાં.

અમુક સમયગાળો એવો રહ્યો હતો કે જેમાં કિલ-ટુ-અરેસ્ટ રેશિયો એટલે કે ધરપકડ અને મૃત્યુની ત્રિરાશી 80/20ની રહી હતી.

તેનો અર્થ એવો થયો કે 100માંથી 80 લોકોને ઠાર કરવામાં આવ્યા હતા અને માત્ર 20 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

પાકિસ્તાનના દૈનિક 'ડોન'ના અહેવાલ અનુસાર, તમે રાવ અનવારને ગમે તે એંગલથી નિહાળો, તેઓ કસાઈ જેવા જ લાગશે.

બધા લોકો માટે ખલનાયક નથી

જોકે, બધા લોકો રાવ અનવારને ખલનાયક માનતા હોય એવું નથી. પાકિસ્તાનના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ આસિફ ઝરદારીએ એક ટીવી ચેનલ પર રાવ અનવારને 'બ્રેવ બૉય' કહ્યા હતા.

એ પછી ધમાલ થઈ એટલે આસિફ ઝરદારીએ ફેરવી તોળ્યું હતું, પણ આ ઘટનાને પગલે એ ખબર પડી ગઈ હતી કે રાવ અનવારના પ્રશંસકો અને શુભચિંતકો ક્યાં-ક્યાં બેઠેલા છે.

પાકિસ્તાનના પત્રકારો જણાવે છે કે રાવ અનવાર માત્ર આસિફ ઝરદારીની જ નહીં, નવાઝ શરીફ અને પાકિસ્તાન પીપલ્સ પાર્ટીના અનેક મોટા નેતાઓની નજીક રહ્યા છે.

પાકિસ્તાનના મોટા નેતાઓ અને લશ્કરી જનરલોના તમામ 'ગંદા' કામ રાવ અનવાર રાજીખુશીથી કરી આપે છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

એ જ કારણ છે કે ઢગલાબંધ લોકોને 'ફેક એન્કાઉન્ટર'માં ખતમ કર્યા છતાં રાવ અનવારને ક્યારેય કોઈ તકલીફ થઈ નથી.

હા, એકાદ-બે તપાસનો સામનો તેમણે જરૂર કરવો પડ્યો હતો, પણ દરેક વખતે તેમને 'નિર્દોષ' જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા.

રસપ્રદ વાત એ પણ છે કે રાવ અનવારની દેખરેખમાં માર્યા ગયેલા આટલા બધા 'ખતરનાક ગુનેગારો અને ખૂનખાર આતંકવાદી'ઓએ પોલીસને ક્યારેય કોઈ નુકસાન કર્યું નથી.

'ડોન'ના અહેવાલ અનુસાર, રાવ અનવારની દેખરેખ હેઠળની સંખ્યાબંધ અથડામણોમાં કોઈ પોલીસવાળાનું મોત તો દૂરની વાત છે, એકેય ઘાયલ પણ થયો નથી.

આ હકીકત દર્શાવે છે કે બનાવટી અથડામણનું નાટક કરવાની જરૂર રાવ અનવારને ક્યારેય પડી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

કરાચીમાં સંખ્યાબંધ 'ફેક એન્કાઉન્ટર' કરી ચૂકેલા પોલીસ અધિકારી રાવ અનવાર ઘણી બાબતોમાં અસાધારણ છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનના ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન નવાઝ શરીફ

બન્ને દેશોમાંનું સોશિયલ મીડિયા પણ પાગલ થઈ ગયું હતું અને એકથી બીજી ડાળ પર છલાંગ મારતો વાંદરો બની ગયું હતું.

નવાઝ શરીફે એ ઇન્ટર્વ્યૂમાં ઘણી વાતો કરી હતી. એ પૈકીની એક મુંબઈ પરના હુમલા સંબંધી હતી.

નવાઝ શરીફે કહ્યું હતું, "આપણે ત્યાં હથિયારધારી જૂથો અસ્તિત્વમાં છે. તમે તેમને બિનસત્તાવાર જૂથો કહી શકો છો. એ જૂથો સરહદ પાર કરીને મુંબઈ જાય અને દોઢસો લોકોની હત્યા કરીને આવે તેની છૂટ આપવી જોઈએ? મને સમજાવો."

"તમે કહો કે આતંકવાદીઓ સામેના અદાલતી ખટલાઓ આગળ કેમ નથી વધતા? આવું ન થવું જોઈએ. એવા પ્રયાસ અમે કરતા હતા. આપણે દુનિયાથી અલગ પડી ગયા છીએ. આપણી વાત કોઈ સાંભળતું નથી."

આમાં નવાઝ શરીફે એવું શું કહ્યું હતું કે મુંબઈ પરના હુમલામાં પાકિસ્તાનનો હાથ છે અને નવાઝ શરીફે ભાંડો ફોડી નાખ્યો છે એમ ભારતીય મીડિયા જોરશોરથી જણાવી રહ્યું છે?

પાકિસ્તાની મીડિયા અને સોશિયલ મીડિયા ગળું ફાડીને તેમને ગદ્દાર, દેશદ્રોહી, ટકલું વગેરે વગેરે શા માટે કહી રહ્યું છે?

ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રીય સલામતી સલાહકારે શું કહેલું?

પાકિસ્તાનના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પરવેઝ મુશર્રફ

પાકિસ્તાનના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ પરવેઝ મુશર્રફના રાષ્ટ્રીય સલામતી સલાહકાર જનરલ મહમૂદઅલી દુર્રાનીએ પણ મુંબઈ હુમલા પછી તરત જ આ વાત કરી હતી.

જનરલ દુર્રાનીએ જણાવ્યું હતું કે મુંબઈ પર હુમલો કરનારા બિનસત્તાવાર જૂથોના લોકોએ ભારતીય સીમા પાર કરી હતી.

આ મુદ્દે પરવેઝ મુશર્રફે જનરલ દુર્રાનીને બરતરફ કર્યા હતા અને તેના આઠ વર્ષ પછી એક પાકિસ્તાની ચેનલને આપેલા ઇન્ટર્વ્યૂમાં ખુદ પરવેઝ મુશર્રફે જણાવ્યું હતું કે તાલિબાન હોય કે અયમન અલ-જવાહિરીનું લશ્કરે તૈયબા, એક જમાનામાં એ બધા આપણા હીરો હતા. હવે જમાનો બદલાઈ ગયો છે.

ચૂંટણીની સીઝન

મુંબઈની તાજ હોટેલમાં ઉગ્રવાદીઓએ અનેક લોકોને બંધક બનાવ્યા હતા

હવે નવાઝ શરીફે એ જ જૂની વાતોનો પુનરોચ્ચાર કરીને એવો ક્યો નવો બોમ્બ ફોડ્યો છે કે દિલ્હીથી ઇસ્લામાબાદ સુધી હાહાકાર ફેલાયો છે, જાણે કે આ ઘટસ્ફોટ પહેલીવાર થયો હોય.

હું તો એટલું જ સમજું છું કે પાકિસ્તાનમાં ચૂંટણી યોજાવાની છે અને ભારતમાં પણ ચૂંટણીની ગરમાગરમી શરૂ થવાની છે.

આ એ સીઝન હોય છે, જ્યારે મીડિયા તૂટેલાં વાસણો, લંગડી ખુરશી, ચિરાયેલા વાંસ, ફાટેલી શેરવાની, ફૂગવાળાં શાકભાજી અને સડેલાં ફળો મફતના ભાવે ખરીદીને સમાચાર તથા ઘટસ્ફોટના નામે જનતા અને નેતાઓને નવા સમાચાર સ્વરૂપે વેચતું હોય...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાનના અખબાર 'ડોન'માં બે દિવસ પહેલાં ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન નવાઝ શરીફનો ઇન્ટર્વ્યૂ પ્રકાશિત થતાંની સાથે જ ભારતીય ટીવી ચેનલોએ એક પગે ભાંગડા કરવા લાગી હતી અને પાકિસ્તાની ચેનલોમાંથી આગના ભડકા નીકળવા લાગ્યા હતા.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન

એક ટીવી શો દરમિયાન મહમૂદ કુરેશીએ કહ્યું હતું, "હું એકવાર ફરી વિનમ્રતાપૂર્વક ઓઆઈસીના વિદેશમંત્રીઓની કાઉન્સિલની બેઠક બોલાવવાની વિનંતિ કરું છું. જો તમે તેને યોજતા નથી તો હું વડા પ્રધાન ઈમરાન ખાનને એવા ઇસ્લામિક દેશોની બેઠક બોલાવવાનું કહેવા માટે વિવશ થઈ જઈશ, જે કાશ્મીરના મુદ્દે અમારી સાથે છે અને ઉત્પીડનનો ભોગ બની રહેલા કાશ્મીરીઓનું સમર્થન કરે છે."

નોંધનીય છે કે સાઉદી અરેબિયાએ કાશ્મીરમાંથી ધારા 370 હઠાવવાને ભારતનો આંતરિક મામલો ગણાવ્યો છે.

જોકે, જૂન મહિનામાં ઓ.આઈ.સીના કૉન્ટેક્ટ ગ્રૂપના વિદેશમંત્રીઓની કટોકટી સમયની બેઠકમાં 5 ઑગસ્ટ 2019 પછી ભારતના વહીવટ હેઠળના જમ્મુ-કાશ્મીરમાં માનવઅધિકારની સ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરાઈ હતી.

બેઠકમાં એમ પણ કહેવાયું હતું કે ભારત સરકાર તરફથી 5 ઑગસ્ટ 2019ના દિવસે જમ્મુ-કાશ્મીર મામલે જે નિર્ણય કરવામાં આવ્યો અને નવા ડૉમિસાઇલ નિયમ લાગુ કરાયા તે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સુરક્ષાપરિષદના પ્રસ્તાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો (જેમાં ચોથું જીનીવા કન્વૅન્શન પણ શામેલ છે) તેનું ઉલ્લંઘન છે. સાથે જ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષાપરિષદના પ્રસ્તાવને માનવાની ભારતની પ્રતિબદ્ધતાનું પણ ઉલ્લંઘન છે.

ઓઆઈસીમાં મુખ્ય રીતે સાઉદી અરેબિયાનો જ પ્રભાવ છે.

પાકિસ્તાનની ટીકાત્મક ટિપ્પણી પછી સાઉદી અરેબિયાએ એને 1 બિલિયન ડૉલરનું દેવું ચૂકવી દેવા કહ્યું છે.

વર્ષ 2018માં સાઉદી અરેબિયાએ પાકિસ્તાનને ૩.૨ બિલિયન ડૉલરનું ધિરાણ આપ્યું હતું. દેવું ન ચૂકવી શકવાને કારણે સાઉદી અરેબિયાએ મે મહિનાથી જ પાકિસ્તાનને ક્રૂડઑઇલ આપવાનું બંધ કરી દીધું છે.

પાકિસ્તાનના મીડિયામાં પણ મહમૂદ કુરેશીના નિવેદનની ટીકા થઈ રહી છે કારણ કે એનાથી પાકિસ્તાન ઉપર દેવું ચૂકવવાનું દબાણ વધી ગયું છે.

નિષ્ણાતો આને પાકિસ્તાનને લઈને સાઉદી અરેબિયાના વલણમાં આવેલા  મોટા પરિવર્તનની તરીકે જોઈ રહ્યા છે.

બદલાતાં સમીકરણો

પ્રતીકાત્મક તસવીર

પાકિસ્તાનને લઈને સાઉદી અરેબિયાના વલણમાં આવેલા આ પરિવર્તન વિશે  જેએનયુમાં 'દક્ષિણ એશિયા અધ્યયન કેન્દ્ર'ના પ્રોફેસર સંજય ભારદ્વાજ કહે છે, "આને વૈશ્વિક સ્તર પર થઈ રહેલા પરિવર્તનની દ્રષ્ટિએ જોવું પડશે. આ એશિયાઈ દેશો વચ્ચે બદલાઈ રહેલા સમીકરણોને કારણે છે. અમેરિકા અને ચીન એશિયાઈ દેશોમાં પોતાનાં અલગ-અલગ સમીકરણો બનાવી રહ્યાં છે."

"સાઉદી અરેબિયા પરંપરાગતરૂપથી અમેરિકાનું સહયોગી રહ્યું છે અને સાઉદી અરેબિયાનો ઇસ્લામી દુનિયામાં એક પ્રકારે દબદબો...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ગત દિવસોમાં પાકિસ્તાનના વિદેશમંત્રી શાહ મહમૂદ કુરેશીએ કાશ્મીરના મુદ્દે ભારત વિરુદ્ધ ઇસ્લામિક દેશોના સંગઠન 'ઑર્ગેનાઈઝેશન ઑફ ઇસ્લામિક ઑપરેશન' (ઓઆઈસી)માં પોતાની સાથે ઉભા નહીં રહેવા બદલ સાઉદી અરેબિયાની સાર્વજનિક રીતે ટીકા કરી હતી


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનના પક્ષ 'પાકિસ્તાન તહેરિકે ઇન્સાફ'ના સત્તાવાર ટ્વિટર હૅન્ડલ પરથી જાહેરાત કરાઈ છે કે 'અંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખનીજતેલની કિંમત ઘટી રહી છે, તેથી પાકિસ્તાને સરકારે મે મહિનામાં પેટ્રોલિયમ પેદાશોના ભાવો ઘટાડી દીધા છે, કે જેથી આમ આદમીને થોડી રાહત મળે.'

પાકિસ્તાની મીડિયા અનુસાર, ગત સપ્તાહે દેશની ઑઇલ ઍન્ડ ગૅસ રેગ્યુલેટરી ઑથૉરિટી (OGRA)એ પાકિસ્તાનના ઊર્જા મંત્રાલયને વિનંતી કરી હતી કે 'આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખનીજતેલની કિંમત ઓછી થઈ રહી છે, તેથી દેશમાં પણ ભાવ ઘટાડો કરવો જોઈએ.'

પાકિસ્તાનના ઊર્જા મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, પહેલી મે 2020થી દેશમાં ઘટાડેલી કિંમત લાગુ કરી દેવાઈ છે.

તે પ્રમાણે પેટ્રોલમાં 15 રૂપિયા, હાઈસ્પીડ ડીઝલમાં 27.15 રૂપિયા, કેરોસીનનીમાં 30 રૂપિયા અને લાઇટ ડીઝલમાં 15 રૂપિયા ઓછા કરવામાં આવ્યા છે.

અત્યાર સુધી 96 રૂપિયે લિટર મળી રહેલું પેટ્રોલ હવે 81 રૂપિયે લિટર મળશે.

હાઈસ્પીડ ડીઝલનો ભાવ લિટરના 107 રૂપિયા હતો, તે ઘટાડીને સીધો 80 રૂપિયા જ કરી નખાયો છે.

નિર્ણય વિશે બે પ્રકારના અભિપ્રાય

સોશિયલ  મીડિયામાં પાકિસ્તાનના કેટલાક લોકો આ નિર્ણયની વાહવાહી કરી રહ્યા છે. તેઓ લખે છે કે 'કોવીડ-19 મહામારીને કારણે લોકો પર વધારે આર્થિક દબાણ પડ્યું હતું, તેમાં આ ભાવઘટાડાથી થોડી રાહત મળશે.'

જોકે આર્થિક બાબતોના જાણકારો આ નિર્ણયને 'કમનસીબ' ગણાવી રહ્યા છે.

પાકિસ્તાનના જાણીતા અર્થશાસ્ત્રી ડૉક્ટર કૈસર બંગાલીએ લખ્યું છે કે 'ઑઇલનો ભાવ ઘટાડીએ એટલે તેનાથી મોંઘવારી કે જાહેર પરિવહનના ભાડામાં કંઈ ઘટાડો થતો નથી. ગ્રાહકોને ફાયદો થવાની ખોટી વાતો ઑઇલકંપનીઓ કરતી હોય છે, કેમ કે તેમણે પોતાનું વેચાણ વધારવાનું હોય છે.'

ડૉક્ટર કૈસર બલૂચિસ્તાનના મુખ્ય મંત્રીના આર્થિક સલાહકાર રહી ચૂક્યા છે અને સિંઘ સરકારમાં પણ વિકાસસલાહકાર તરીકે કામ કરેલું છે.

ડૉ. કૈસરે ટ્વીટ કર્યું કે, "પેટ્રોલનો ભાવ ઓછો કરવાથી માત્ર ઑઇલકંપનીઓનો જ નફો વધે છે."

ઑઇલનો ભાવ ઘટવો જોઈએ નહીં. સરકારે જૂના ભાવ જ ચાલુ રાખ્યા હોત તેને આવક થઈ હોત."

સરકાર તેનો ઉપયોગ દેવું ચૂકવવામાં, જી.એસ.ટી.ના (ગુડ્સ ઍન્ડ સર્વિસ ટૅક્સ) દર ઓછા કરવામાં કે ઉદ્યોગો અને રોજગારને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કરી શકી હોત."

આંતરરાષ્ટ્રય બજારમાં હલચલ કેમ?

કોવીડ-19ની મહામારીને કારણે દુનિયાભરમાં પેટ્રોલિયમ પદાર્થોનો ઉપયોગ 35 ટકા જેટલો ઘટી ગયો હોવાનું અનુમાન છે.

પ્રથમ ચીન અને...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાન સરકારે પેટ્રોલિયમ પેદાશોના ભાવોમાં મોટો ઘટાડો કરવાની જાહેરાત કરી છે, જેના પગલે ભારતમાં પણ પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ ઘટાડવાની માગ ઊઠી છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન લિયાકત અલી ખાન અને ભારતના વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુ

બિલ પર ચર્ચા દરમિયાન શાહે કહ્યું કે આઝાદી બાદ ભારત અને પાકિસ્તાનમાં શરણાર્થીઓને ભારે હાલાકી ભોગવવી પડી હતી, એટલે વર્ષ 1950માં નવી દિલ્હી ખાતે નહેરુ-લિયાકત કરાર થયા હતા.

શું છે કરાર?

8 એપ્રિલે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલા આ દ્વીપક્ષીય કરારને 'દિલ્હી સમજૂતી' નામે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

આ કરાર બંને દેશ વચ્ચેની છ દિવસની લાંબી ચર્ચા બાદ થયો હતો અને તેનું લક્ષ્ય હતું કે પોતાના સીમાઓમાં રહેલા લઘુમતીઓને સંપૂર્ણ સુરક્ષા અને તેમના અધિકાર આપવા.

આ કરાર માટે પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન લિયાકત અલી ખાન દિલ્હી આવ્યા હતા. એ સમયે જવાહરલાલ નહેરુ ભારતના વડા પ્રધાન હતા.

આ કરારની જરૂર કેમ પડી?

વર્ષ 1947માં થયેલા વિભાજન બાદ લાખો શરણાર્થીઓ એક તરફથી બીજી તરફ આવનજાવન કરી રહ્યા હતા.

પૂર્વ પાકિસ્તાન (હાલનું બાંગ્લાદેશ), પંજાબ, સિંધ અને કેટલાય વિસ્તારોમાંથી હિંદુ અને શીખ મોટી સંખ્યામાં ભારત આવી રહ્યા હતા.

પશ્ચિમ બંગાળ, બિહાર, પંજાબનો એ ભાગ જે ભારતમાં આવી ગયો હતો, ત્યાં ભારતના અન્ય ભાગમાંથી મુસલમાનો પાકિસ્તાન જઈ રહ્યા હતા.

કેટલાય ઇતિહાસકારો આને વિશ્વ ઇતિહાસનું સૌથી મોટું વિસ્થાપન માને છે.

વિભાજન બાદ ઘણા વિસ્તારોમાં મોટા પાયે રમખાણો થઈ રહ્યાં હતાં અને મોટી સંખ્યામાં હિંદુ-મુસલમાન મરી રહ્યા હતા.

પાકિસ્તાનમાં મહિલાઓનાં જબરજસ્તી ધર્મપરિવર્તન અને લગ્નનાં સમાચારો આવતા રહે છે

આ સમયે એવા પણ કિસ્સા બન્યા હતા કે પોતાનો દેશ છોડી રહેલા શરણાર્થીઓની જમીન-સંપત્તિ પર કબજો થઈ ગયો કે પછી તેને લૂંટી લેવાઈ હતી.

બાળકીઓ-મહિલાઓનાં અપહરણ કરી લેવાયાં હતાં, લોકોને જબરજસ્તી ધર્મપરિવર્તન કરાવાતું હતું.

આવી ઘટનાઓ જે લઘુમતીઓ વિસ્થાપન માટે તૈયાર નહોતા એમની સાથે પણ ઘટી હતી.

એટલે કે પાકિસ્તાનના એ હિંદુઓ જે ભારત આવવા તૈયાર નહોતા કે પછી એ મુસ્લિમો જે ભારતમાં જ રહી ગયા હતા.

બંને દેશના લઘુમતીઓ ડરના માહોલમાં જીવી રહ્યા હતા.

1948માં પાકિસ્તાન તરફથી કાશ્મીર પર હુમલા થયા અને બાદમાં ભારતના હસ્તક્ષેપ બાદ ભારત-પાકિસ્તાનના સંબંધો બગડી ગયા હતા. ડિસેમ્બર 1949માં બંને દેશ વચ્ચેનો વેપાર પણ બંધ થઈ ગયો.

બંને દેશ વચ્ચે યુદ્ધની સ્થિતિ સર્જાતી દેખાઈ રહી હતી.

નહેરુ-લિયાકત કરારનું લક્ષ્ય

ગૃહમંત્રી અમિત શાહનું નિવેદન

લોકસભામાં અમિત શાહે કહ્યું કે પાકિસ્તાનમાં અને બાદમાં બાંગ્લાદેશ બન્યું ત્યારે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

લોકસભામાં નાગરિકતા સંશોધન અધિનિયમ (CAB) 2019 પર ચર્ચા દરમિયાન કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે નિવેદન આપ્યું હતું કે 'નહેરુ-લિયાકત કરાર કોઈ કામ ન આવ્યો' અને લઘુમતીઓને સુરક્ષા આપવામાં પાકિસ્તાન (જ્યારે કરાર થયા ત્યારે બાંગ્લાદેશનું અસ્તિત્વ નહોતું.) નિષ્ફળ રહ્યું છે એટલે આ બિલ લાવવાની જરૂર ઊભી થઈ.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહિદ ખકાન અબ્બાસી

બીબીસીને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂ માં અબ્બાસીએ કહ્યું, "મને લાગે છે કે, ભારતની દખલથી અફઘાનિસ્તાનમાં શાંતિ સ્થાપિત કરવાની પ્રક્રિયામાં અવરોધ ઊભો થશે."

આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર પાકિસ્તાનની છાપ, રાજકીય સ્થિતિ, અમેરિકા સાથે સંબંધ અને આતંકવાદી સંગઠનોને આશરો આપવાના આરોપો અંગે બીબીસીના સંવાદદાતા બાર્બરા પ્લેટે ન્યૂયોર્કમાં અબ્બાસી સાથે વાત કરી.

અમેરિકા સાથે સંબંધ નબળા પડ્યા હોવાના સવાલ અંગે પાકિસ્તાની વડાપ્રધાને કહ્યું કે અમેરિકા અને તેમનો હેતુ એક જ છે - આતંકવાદ સામે લડાઈ, અફઘાનિસ્તાનમાં શાંતિ.

તેમણે કહ્યું, "મને નથી લાગતું કે સંબંધ નબળા પડ્યા છે. . અમે સંદેશ લાવ્યા છીએ કે બંને દેશોના સંબંધ સંબંધ પરસ્પર વિશ્વાસ અને સન્માન પર આધારિત હોવા જોઈએ. તેમાં જો કોઈ કચાશ હોય તો તેને દૂર કરવી જોઈએ."

ઇન્ટર્વ્યૂના અંશો

ટ્રમ્પ સરકારે 225 મિલિયન ડોલરની સૈન્ય અટકાવી છે. જેને છૂટી કરવા માટે કોઈ શરત મૂકી છે?

કોઈ શરત નથી મૂકી. વાત એવી છે કે અમારે માત્ર વાત કરવાની તથા આગળ વધવાની જરૂર છે. અમે આ મુદ્દે ચર્ચા કરતા રહીએ.

આ ફરિયાદો જૂની છે, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ નવા છે. તેઓ કૂટનીતિજ્ઞ નથી. તેઓ કાર્યવાહી કરી શકે છે. શું પાકિસ્તાન તેના માટે તૈયાર છે ?

આતંકવાદ સામેની લડાઈમાં અમે ભાગીદાર છીએ. અમારો હેતુ એક જ છે. આ કોઈ વિરોધાભાસી સંબંધ નથી. મને નથી લાગતું કે કોઈની સામે કાર્યવાહી કરવાની જરૂર છે.

આતંકવાદને પ્રોત્સાહન

તમે કહો છો કે પાકિસ્તાન આતંકવાદીઓને આશરો નથી આપતું. આ વાત પર કોઈ વિશ્વાસ કેમ નથી કરતું? સરકારોને એવું કેમ લાગે છે કે પ્રાદેશિક સુરક્ષાની બાબતમાં પાકિસ્તાન સમસ્યાનો ઉકેલ નહીં સમસ્યા વધુ છે.

મને લાગે છેકે આ સવાલ તમારે એમને પૂછવો જોઈએ. અમારું વલણ બિલકુલ સ્પષ્ટ છે. અમારી કામગીરી પણ સ્પષ્ટ છે. ત્યાં સક્રિય તમામ આતંકવાદીઓને આશ્રય આપવાનો અમે ઇન્કાર કરી દીધો છે.

અમારી ધરતી પર અમે તેમની સામે લડ્યા છીએ, તેમને હાંકી કાઢ્યા છે તથા હરાવ્યા છે.

પાકિસ્તાનમાંથી અફઘાનિસ્તાન પર હુમલો થઈ શકે, તેવું કોઈ આશ્રયસ્થાન બચ્યું નથી.

જૂનમાં પેન્ટાગને રિપોર્ટ આપ્યો હતો. જેમાં લખ્યું છે, "અફઘાનિસ્તાન વિરૂદ્ધ કાર્યરત આતંકવાદી સંગઠનોને પાકિસ્તાનમાં પૂર્ણ પણે સ્વતંત્રતા મળેલી છે. પાકિસ્તાનની સરકારના કેટલાક તત્વો તેમને મદદ કરે છે."

અમે આ કથનથી સહમત નથી. જો કોઈ આશ્રયસ્થાન અંગે જણાવવામાં આવશે તો અમે કાર્યવાહી કરીશું....\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહિદ ખાકાન અબ્બાસીના કહેવું છે કે, અફઘાનિસ્તાનમાં ભારતની આર્મી કે સરકારની કોઈ ભૂમિકા ન હોઈ શકે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનના વિદેશમંત્રાલયે આ મામલે સ્પષ્ટીકરણ આપ્યું છે. પાકિસ્તનના વિદેશમંત્રાલયે એક નિવેદન જાહેર કરીને આર્મેનિયાના વડા પ્રધાન નિકોલ પાશિન્યાનની ટિપ્પણીને 'આધારહીન અને અયોગ્ય' ગણાવી છે.

15 ઑક્ટોબરે આર્મેનિયાના વડા પ્રધાન નિકોલ પાશિન્યાને રશિયન સમાચાર એજન્સી રોસિયા સેગોદન્યાને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું હતું કે તુર્કીની સેના સાથે મળીને પાકિસ્તાનની સ્પેશિયલ ફોર્સ આર્મેનિયા સામે નાગોર્નો-કારાબાખમાં ચાલુ લડાઈમાં સામેલ છે.

તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું તેમની પાસે કોઈ પ્રમાણ છે કે અઝરબૈજાનની સેનાને વિદેશી સૈન્યબળોનો પણ સાથ મળી રહ્યો છે.

તેના પર નિકોલ પાશિન્યાને કહ્યું હતું, "કેટલાક રિપોર્ટ્સ આ જણાવે છે કે જંગમાં પાકિસ્તાની સેનાનું દળ પણ સામેલ છે. મારું માનવું છે કે તુર્કીના સૈનિકો આ લડાઈમાં સામેલ છે. હવે આ વાત જગજાહેર છે, કેમ કે આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં તેના વિશે લખવામાં આવી રહ્યું છે."

પાકિસ્તાનનું ખંડન

નિકોલ પાશિન્યાન

પાકિસ્તાને આ વાતનું ખંડન કરતું નિવેદન આપ્યું છે કે આર્મેનિયા આ રીતના બેજવાબદાર પ્રોપેગેન્ડાના માધ્યમથી અઝરબૈજાન સામે પોતાની ગેરકાયદે કાર્યવાહીને છુપાવાવાની કોશિશ કરી રહ્યું છે, તેને તરત રોકવું જોઈએ.

પાકિસ્તાને પોતાના નિવેદનમાં કહ્યું છે, "અઝરબૈજાનના રાષ્ટ્રપતિ ઇલ્હામ અલિયેવે આ મામલે સ્પષ્ટ રીતે કહ્યું છે કે તેમના દેશની સેના પોતાની માતૃભૂમિની રક્ષા માટે સક્ષમ છે અને તેને કોઈ બહારની સેનાની જરૂર નથી."

જોકે પાકિસ્તાને પોતાના નિવેદનમાં સ્પષ્ટ રીતે કહ્યું કે તે અઝરબૈજાનને કૂટનીતિક અને રાજનીતિક સમર્થન આપતું રહેશે.

આ પહેલાં પાકિસ્તાન અને તુર્કીએ અઝરબૈજાનને નૈતિક સમર્થન આપવાની વાત કરી હતી. તો રશિયા બંને દેશો વચ્ચે મધ્યસ્થી કરીને શાંતિ સ્થાપવા માટેની કોશિશમાં લાગેલું છે.

આર્મેનિયા અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો સંબંધ

અઝરબૈજાન અને તુર્કીની સાથે પાકિસ્તાનના નજીકના સંબંધો છે. કદાચ એટલા માટે તેના આર્મેનિયા સાથે સારા સંબંધો નથી.

નાગોર્નો-કારાબાખમાં ચાલુ તણાવને લઈને પાકિસ્તાનનું માનવું છે કે આર્મેનિયાએ અઝરબૈજાનના વિસ્તારમાં કબજો કર્યો છે અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના પ્રસ્તાવ અનુસાર આ વિવાદને ઉકેલવો જોઈએ.

આર્મેનિયાનો દાવો, અઝરબૈજાનનો ઇન્કાર

આર્મેનિયાએ આ પહેલાં દાવો કર્યો હતો કે તુર્કી કેવળ કૂટનીતિક સમર્થન નથી કરતું, સૈન્યમદદ પણ કરી રહ્યું છે.

આર્મેનિયાના વડા પ્રધાન નિકોલ પાશિન્યાને બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાને આર્મેનિયા તરફથી લગાવેલા આ આરોપોને ફગાવી દીધા છે કે પાકિસ્તાની સ્પેશિયલ ફોર્સ અઝરબૈજાનની સેના સાથે મળીને આર્મેનિયા સામે લડાઈમાં ભાગ લઈ રહી છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાન ખુર્રમ દસ્તગીર ખાન

'ઓપરેશન રદ્દ-ઉલ-ફસાદ' હેઠળ એ કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી છે.

બીબીસી ઉર્દૂને આપેલા ઈન્ટર્વ્યૂમાં ખુર્રમ દસ્તગીર ખાને એમ પણ જણાવ્યું હતું કે અનેક સંગઠનો પર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યા છે.

આ સંબંધે પાકિસ્તાન સમજી-વિચારીને પગલાં લઈ રહ્યું છે.

તમને આ પણ વાચવું ગમશે

પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાને કહ્યું હતું, ''અમે બંદૂક લઈને અમારા દેશ પર જ ચડાઈ કરીશું એવું નથી.''

''એ સમય હવે ચાલ્યો ગયો છે. હવે અમે સમજી-વિચારીને સંતુલનભર્યા નિર્ણયો કરીશું.''

ખુર્રમ દસ્તગીર ખાને કહ્યું હતું કે ''પાકિસ્તાનનું ભવિષ્ય સલામત રહે અને આતંકવાદીઓ કોઈ સ્કૂલ સ્ટુડન્ટ્સને ગોળી ન મારી શકે એ માટે જમાત ઉદ દાવા સામે સમજી-વિચારીને કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે.''

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના આકરા વલણ વિશે શું કહ્યું?

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ટ્વીટ સામે પાકિસ્તાનમાં વિરોધ પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યો હતો.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કરેલા ટ્વીટ અને અમેરિકાના અન્ય અધિકારીઓના નિવેદનોને ખુર્રમ દસ્તગીર ખાને 'પૉઈન્ટ ઑફ વ્યૂ' ગણાવ્યાં હતાં.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી અમેરિકન નેતૃત્વ સાથે હકારાત્મક વાતચીત થઈ રહી હતી પણ એ વિશે 'જાહેરમાં નકારાત્મક છાપ બનાવવામાં આવી છે.'

પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાનના જણાવ્યા અનુસાર, હાલનું પાકિસ્તાન 'ઑપરેશન ઝર્બ-એ-અબ્ઝ' બાદનું પાકિસ્તાન છે.

આ પાકિસ્તાન શહેરી લોકો, જવાનો અને અધિકારીઓની કુરબાની તથા સફળ કાર્યવાહી પછી હાંસલ થયું છે.

પાકિસ્તાન તથા અમેરિકા વચ્ચે વણસી રહેલા સંબંધમાં ભારતની 'પરોક્ષ ભૂમિકા' અને ચીન તથા પાકિસ્તાનની મજબૂત થતી દોસ્તીને ખુર્રમ દસ્તગીર ખાને જવાબદાર ઠરાવ્યા હતા.

તેમણે કહ્યું હતું કે ''ભારત અફઘાનિસ્તાનની જમીનનો ઉપયોગ પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ કરી રહ્યું છે.''

ખુર્રમ દસ્તગીર ખાને ઉમેર્યું હતું કે પાકિસ્તાન અને અમેરિકા વચ્ચેનો સંબંધ હવે ''દોસ્તી તથા દુશ્મનીના સંબંધથી આગળ વધી ગયો છે.''

તેમના જણાવ્યા અનુસાર, અફઘાનિસ્તાનમાં નિષ્ફળતાનો આરોપ ઈસ્લામાબાદ પર ન મૂકવો જોઈએ એવું પાકિસ્તાને અમેરિકાને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવી દીધું છે.

'અમેરિકાએ નથી આપી કોઈ ડેડલાઈન'

અમેરિકા અને પાકિસ્તાનના ટોચના અધિકારીઓ વચ્ચેની મંત્રણાનો ફાઈલ ફોટો

હક્કાની નેટવર્ક વિરુદ્ધ કાર્યવાહી માટે અમેરિકાએ પાકિસ્તાનને ડેડલાઈન આપી હોવા સંબંધી સમાચારોને પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાને...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાન ખુર્રમ દસ્તગીર ખાને જણાવ્યું છે કે દેશમાં હાલ જમાત ઉદ દાવા સામે ચાલી રહેલી કાર્યવાહીને અમેરિકા સાથે કોઈ સંબંધ નથી.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનના સૈન્યએ આગામી નાણાકીય વર્ષ માટે પોતાના સંરક્ષણ બજેટમાં ઘટાડો કરવા મજબૂર થયું. પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને સૈન્યના આ નિર્ણયને આવકાર્યો છે.

પાકિસ્તાની સેનાના કહેવા પ્રમાણે ખર્ચ ઘટાડા છતાંય સશસ્ત્ર બળોની સજ્જતામાં કોઈ ફેર નહીં પડે. તારીખ 27 ફેબ્રુઆરીએ જેટલી સજ્જ હતી, એટલી જ ભવિષ્યમાં હશે. સેનાના મનોબળથી યુદ્ધ જીતાય છે.

ઇમરાનખાને નિર્ણય આવકાર્યો

પાકિસ્તાની સૈન્યના આ નિર્ણયની જાણકારી વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને ટ્વીટ કરીને આપી હતી.

ઇમરાન ખાને ટ્વીટ કર્યું, "સુરક્ષાના ઘણા બધા પડકારો વચ્ચે આર્થિક સંકટના સમયમાં સેના તરફથી પોતાના ખર્ચમાં જે ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે, તે નિર્ણયનું હું સ્વાગત કરું છું."

"અમે આ નાણાંનો ઉપયોગ બલૂચિસ્તાન અને આદિવાસી વિસ્તારોમાં કરીશું."

આ પછી પાકિસ્તાન સૈન્યના પ્રવક્તા મેજર જનરલ આસિફ ગફુરે ટ્વીટ કરીને લખ્યું, "એક વર્ષ માટે સૈન્યના ડિફેન્સ બજેટમાં કરવામાં આવેલી કપાતથી દેશની સુરક્ષા પર કોઈ અસર નહીં પડે."

"અમે દરેક હુમલાનો અસરકારક રીતે જવાબ આપીશું. ત્રણેય સર્વિસ આ કપાતથી ઊભી થનારી સ્થિતિને સંભાળવા માટે કામ કરશે. બલૂચિસ્તાન અને ટ્રાઇબલ વિસ્તારોમાં સારાં કામ માટે આ જરૂરી પગલું હતું."

પાકિસ્તાનનું અખબાર ધ ટ્રિબ્યૂન નાણા મંત્રાલયના સૂત્રોના હવાલાથી જણાવે છે કે, આગામી નાણાકીય વર્ષમાં 1.270 ટ્રિલિયન રૂપિયાનું સંરક્ષણ બજેટ હોવાનું અનુમાન છે. જે હાલના નાણાકીય વર્ષના સંરક્ષણ બજેટ કરતાં 170 અબજ રૂપિયા વધારે છે.

આ બજેટમાં પૂર્વ સૈનિકોનું પેન્શન, કૂટનૈતિક ખર્ચ અને સ્પેશિયલ સૈન્ય પૅકેજ ઉપર થતા ખર્ચનો સમાવેશ થાય છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પાકિસ્તાન સૈન્યના નિર્ણયની પ્રશંસા

પાકિસ્તાન સૈન્યએ પોતાના ખર્ચમાં જાતે જે કાપ મૂક્યો છે તો તેની સોશિયલ મીડિયા પર પ્રશંસા થઈ રહી છે.

ડૉ. આયેશા નામનાં યૂઝરે લખ્યું, "પાકિસ્તાનના ઇતિહાસમાં આ પહેલીવાર થઈ રહ્યું છે, જ્યારે સૈન્ય પોતાના બજેટમાં જાતે કાપ મૂકી રહ્યું છે. સૈન્ય ખરેખર આદરને પાત્ર છે."

ઝુબેરે લખ્યું, "આ પગલું પ્રશંસાપાત્ર છે. આશા છે કે ફંડ આપતી વખતે પારદર્શકતા રાખવામાં આવશે."

હવે સેનાએ ભલે સંરક્ષણ બજેટમાં કાપ મૂકવાની વાત કરી હોય, પરંતુ ફેબ્રુઆરીમાં પાકિસ્તાનની સરકારે આ નિર્ણય કર્યો હતો કે દેશના સંરક્ષણ બજેટમાં કોઈ પ્રકારનો કાપ મૂકવામાં નહીં આવે.

આ દરમિયાન જ ભારતીય સૈન્યએ પાકિસ્તાનના બાલાકોટમાં સર્જિકલ સ્ટ્રાઇક કરવાનો દાવો કર્યો...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

આર્થિક સંકટમાંથી પસાર થઈ રહેલા પાકિસ્તાનના સૈન્યએ પોતાના ખર્ચમાં કાપ મૂકવાની જાહેરાત કરી છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનની કૅપિટલ ડેવલમૅન્ટ ઑથોરિટીએ ઇસ્લામાબાદમાં હિંદુ મંદિરના નિર્માણ માટે જમીન ફાળવી છે તેનો અનેક લોકો વિરોધ કરી રહ્યા છે અને મામલો હવે હાઈ કોર્ટમાં પહોંચ્યો છે.

પાકિસ્તાન સરકારે જેના નિર્માણ માટે 20 હજાર સ્કવેર ફૂટ જમીન ફાળવી છે તે હિંદુ મંદિરની ઘટના સમજવા માટે જુઓ બીબીસી સંવાદદાતા શુમાયલા જાફરીનો આ વીડિયો અહેવાલ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાનમાં લઘુમતીઓની સ્થિતિને લઈને અનેક બાબતો સમાચારોમાં આવતી રહે છે. જોકે, આજકાલ સ્થાનિક લઘુમતી હિંદુઓના એક મંદિરને લઈને વિવાદ ચાલી રહ્યો છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનની ચૂંટણીના ઉમેદવારોના ભાવિ મતપેટીમાં સીલ  છે. આમ હવે મહત્ત્વનો સવાલ એ છે કે પાકિસ્તાનમાં કોની સરકાર બનશે અને કોણ બનશે પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન.

મોડી સાંજથી મતગણતરી શરૂ થઈ ગઈ છે અને ગુરુવારે પરિણામ જાહેર થશે.

પાકિસ્તાનમાં આશરે 10 કરોડ મતદારો છે. જેમાં 55 ટકા પુરુષો અને 45 ટકા મહિલાઓ છે.

પાકિસ્તાનની આઝાદી બાદ આ 11મી સામાન્ય ચૂંટણી છે. જેમાં 85,307 મતદાન મથકો પર મતદાનની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી.

આશરે 17,000 મતદાન મથકોને હાઇ સૅન્સિટિવ જાહેર કરાયા હતા. સવારે 8 વાગ્યે શરૂ થયેલું મતદાન સાંજે 6 વાગ્યે પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

દરમિયાન પાકિસ્તાન ચૂંટણીની મતદાનના દિવસથી લઈને અત્યાર સુધીની મુખ્ય ઘટનાઓ અને અપડેટ્સ પર એક નજર.

10:55 - ઇમરાન ખાનને આચારસંહિતા ભંગની નોટિસ

'ડૉન'ના અહેવાલ અનુસાર પીટીઆઈના પ્રમુખ ઇમરાન ખાનને મતદાન ગુપ્ત રાખવાના નિયમના ભંગ મામલે પાકિસ્તાન ચૂંટણી પંચે નોટિસ ફટકારી છે.

તેમને સોમવારે હાજર થવા માટે સમન્સ પાઠવવામાં આવ્યા છે. તેમને ઇસ્લામાબાદમાં મતદાન કરતી વખતે મતદાન ગુપ્ત રાખવાના નિયમનો ભંગ કરવા મામલે આ નોટિસ પાઠવવામાં આવી છે.

ઇમરાન ખાન આ જ વિસ્તારમાંથી ચૂંટણી લડી રહ્યા છે.

07:00 - મતગણતરી શરૂ

સંવાદદાતા સારા હસન અનુસાર ઇસ્લામાબાદની એનએ-53 મતદાન મથકમાં મતગણતરી શરૂ થઈ ગઈ છે.

06:45 -મતદાન મથકોમાં પ્રવેશ બંધ

લાહોર હાઇ-કમિશનર શિખન યુયાઈના જણાવ્યા અનુસાર પોલીસર્મીઓએ મતદાન પૂર્ણ થતાં મતદાન મથકોના માર્ગ આ રીતે કાપડ અને વાયરથી બંધ કરી દીધા હતા.

06:00 -  સાંજ સુધી મતદારોની લાંબી લાઈનો

મતદાનના આખરી સમય સુધી સાંજે 6 વાગ્યા સુધી મતદારોની લાઈનો જોવા મળી હતી. સિંધના શિખરપુરમાં આવેલા મતદાન મથકની તસવીર

05:15 - લાહોરમાં રાજકીય વિશ્લેષક ઉમર જાવેદ સાથે બીબીસી હિન્દીનું ફેસબુક લાઇવ

04:40 - પ્રથમ વખત મતદાન કરનાર યુવા મતદારો

હાદિયા અને હબીબા

હાદિયા અને હબીબાએ પ્રથમ વખત મતદાન કર્યું.  જ્યારે જ્યારે 19 વર્ષીય તંજીલ ઉર રહમાને પ્રથમ વખત મતદાન કર્યું.

તંજીલ ઉર પાકિસ્તાનમાં શાંતિમય ચૂંટણીઓ ઇચ્છે છે. પ્રથમ વખત મતદાન કરાના યુવા મતદારો ઘણા ખુશ જણાતા હતા.

તંજીર ઉર રહમાન

04:20 - કરાંચી : અઝીઝાબાદમાં મતદાનની લાંબી લાઈન

પાકિસ્તાનમાં મતદાન કરવા લાઈનમાં ઊભા રહેલા મતદારો

કરાંચીના અઝીઝાબાદમાં મતદાન કરવા માટે મતદારોની લાંબી લાઈન લાગી હતી.

શહેરી વિસ્તારોમાં મતદાન કરવા માટે મહિલાઓમાં ઉત્સાહ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાનમાં સામાન્ય ચૂંટણીનું મતદાન પૂર્ણ થયા બાદ મતગણતરી શરૂ થઈ ગઈ છે. મતદાનની વાત કરીએ તો કેટલાક મતદાન મથકોએ નાની-મોટી ફરિયાદ નોંધાઈ હતી. પરંતુ મતદાનના દિવસની સૌથી મોટી ઘટના ક્વેટામાં થયેલો બોંબ વિસ્ફોટ હતો. જેમાં એકંદરે 34 લોકોનાં મોત થયા હોવાના અહેવાલ નોંધાયા હતા.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનની જિયો સમાચાર ચૅનલ સાથેની વાતચીતમાં પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી શાહ મહમૂદ કુરૈશીએ કહ્યું છે કે તેઓ આની નિંદા કરે છે અને તેમનો દેશ હિંસાના માર્ગે નથી.

તેમણે કહ્યું, "આ ઘટનાની હું નિંદા કરું છું. હું સમજું છું કે અમારો દેશ હિંસાના માર્ગે નહોતો અને આજે પણ નથી."

કુરૈશીનું કહેવું છે કે હિંસા એ એમની સરકારની નીતિ નથી.

'તમારાં રોડાં અમારા પર નાંખી દો'

તેમણે કહ્યું, "મને થોડો અફસોસ એ થયો કે ભારતે આ મામલે હજી સુધી કોઈ તપાસ કરી નથી અને કઈ શોધી કાઢ્યું નથી અને પાકિસ્તાન પર સીધો જ આરોપ લગાવી દીધો છે."

"પાકિસ્તાન પર આરોપ લગાવવો એ તો એક મિનિટની વાત છે. તમે આરોપ લગાવી દો અને તમારાં રોડાં અમારા પર નાંખી દો પણ આજે આખી દુનિયા આનાથી પ્રભાવિત નહીં થાય. "

"દુનિયાએ આ ઘટનાની નિંદા કરી છે અને કરવી પણ જોઈએ. જાનનું જે નુકસાન થયું છે એની કોઈ ભરપાઈ કરી નહીં શકે."

જિયો ચૅનલના ટ્વીટને પાકિસ્તાનના શાસક પક્ષા પીટીઆઈના ટ્વિટર હૅન્ડલ પરથી પણ ટ્વીટ કરાયું હતું.

ત્યારબાદ પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી કુરૈશીએ ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી ફારુક અબ્દુલ્લાહના નિવેદનને આધાર બનાવીને પોતાની વાત રજૂ કરી.

તેમણે કહ્યું, "ભારતમાંથી આ અંગે અવાજ ઊઠી રહ્યા છે. ફારુક અબ્દુલ્લાહ સાહેબે કહ્યું કે પાકિસ્તાન પર આરોપ લગાવવો એ સરળ કામ છે."

"તમે એ પણ જુઓ કે આપણી ત્યાં શું થઈ રહ્યું છે? ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં શું થઈ રહ્યું છે?"

"ત્યાં જે માનવઅધિકારોનું ઉલ્લંઘન થઈ રહ્યું છે, અત્યાચાર અને બળાત્કાર થઈ રહ્યા છે. દરરોજ ઠાઠડીઓ નીકળી રહી છે. શું એની પ્રતિક્રિયા સ્વાભાવિક નથી?"

જિઓ ન્યૂઝ સમાચાર ચૅનલના માધ્યમથી કુરૈશીએ કાશ્મીરનો મુદ્દાને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉપાડવાની વાત પણ સ્વીકારી હતી. સાથેસાથે તેમણે આ ઘટના પર શંકા વ્યક્ત કરી હતી.

તેમણે એવું પણ કહ્યું કે તેઓ મૉસ્કોમાં રશિયાના વિદેશ મંત્રીને મળ્યા હતા અને કહ્યું હતું કે એવી શંકા છે કે રાજકીય લાભ માટે ચૂંટણી પહેલાં 'કોઈ ખેલ' થઈ શકે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'મોદી પાસે બે વિકલ્પ'

તેમણે કહ્યું, "ભારતના વડા પ્રધાન પાસે બે વિકલ્પ છે. પહેલો વિકલ્પ છે કે તેઓ એક રાજનેતાની માફક આગામી ચૂંટણી પર નજર રાખીને આ અંગે પોતાનાં નિવેદન આપે અને પોતાની નીતિ સ્પષ્ટ કરે."

"બીજો વિકલ્પ એ છે કે તેઓ દેશની ગરીબી અને વિકાસ અંગે વિચારે. જે શાંતિ અને ક્ષેત્રીય સ્થિરતા બાદ જ થઈ શકે. હવે જોવાનું એ છે કે તેઓ પહેલો વિકલ્પ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પુલવામા સીઆરપીએફના કાફલા પર થયેલા ઉગ્રવાદી હુમલામાં ભારત સરકારે પાકિસ્તાનનો હાથ હોવાનું જણાવ્યું હતું. આ અંગે પાકિસ્તાને સ્પષ્ટતા કરી છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનની જેલમાં બંધ કુલભૂષણ જાધવ અને તેમના પરિવારની મુલાકાત પર ભારતનાં વિદેશ પ્રધાન સુષમા સ્વરાજે સંસંદમાં સંબંધિત નિવેદન આપ્યું છે.

'પાકિસ્તાને ના માત્ર તેમના પત્ની પણ તેમના માતાનો ચાંદલો પણ હટાવડાવ્યો. કુલભૂષણ જાધવના માતા સાથે મેં આ અંગે વાત કરી છે.

કુલભૂષણે આ અવસ્થામાં માતાને જોયા તો પૂછ્યું 'પિતાજીને કેમ છે?' તેમને લાગ્યું કે તેમની ગેરહાજરીમાં કોઈ દુર્ઘટના ઘટી છે.'

ભારતના વિદેશ પ્રધાનના નિવેદન સંબંધે ઉઠાવાયેલા એક પ્રશ્નનો જવાબ આપતાં પાકિસ્તાનના વિદેશ પ્રધાન ખ્વાજા મુહમ્મદ આસિફે ભારતના તમામ આક્ષેપોને ફગાવી દીધા હતા.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

શું કહ્યું સુષમા સ્વરાજે?

કુલભૂષણ જાધવની પત્નીના વારંવાર આગ્રહ છતાં પાકિસ્તાને તેમના બૂટ પરત ના કર્યા. પાકિસ્તાની મીડિયામાં કહેવાઈ રહ્યું છે કે તેમના બૂટમાં કેમેરા કે રેકૉર્ડર હતા.

આનાથી વધુ ખોટી વાત બીજી કોઈ ના હોઈ શકે. તેઓ આ જ બૂટ પહેરી બે ફ્લાઇટ્સમાં સફર કરી ચૂક્યાં હતાં.

આમાં માનવતાવાદી વર્તન જેવું કંઈ જ નહોતું. પરિવારના લોકોનાં માનવાધિકારનું વારંવાર હનન કરવામાં આવ્યું. તેમના માટે ભયનો માહોલ ઊભો કરવામાં આવ્યો.

કુલભૂષણ જાધવના માતા માત્ર સાડી જ પહેરે છે. તેમને સલવાર સુટ પહેરવાની ફરજ પડાઈ.  મા અને પત્ની બન્નેનાં ચાંદલા હટાવાયાં. મંગળસુત્ર પણ ઊતારી દેવાયું.

બન્ને પરિણીત મહિલાઓને વિધવા જેવાં દેખાવા મજબૂર કરવામાં આવ્યાં.

પાકિસ્તાને શું કહ્યું?

પાકિસ્તાનના વિદેશ પ્રધાને કહ્યું કે કમાન્ડર જાધવના પત્ની અને માતાને ઇસ્લામિક પરંપરા તેમજ દયા-કરુણા દાખવતા માનવતાના ધોરણે રૂબરૂ મુલાકાતની પરવાનગી આપવામાં આવી હતી.

પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલય ખાતે આ મુલાકાત 25મી ડિસેમ્બરના રોજ શક્ય બની હતી.

ઘણા બધા અંતરાયો છતાં ઉપરોક્ત મુલાકાત શક્ય બની તે માટે તેને એક્નોલેજ કરવી - અનુમોદન આપવું જરૂરી છે.

ત્રીસ મિનિટ માટે નક્કી થયેલી મુલાકાત વિનંતીને માન્ય રાખી ચાલીસ માટે લંબાવાઈ અને તેને અંતે જાધવના માતાએ પાકિસ્તાન સરકારનો આભાર માન્યો એ જ તેની સફળતા બતાવે છે.

આ મુલાકાત સંદર્ભે ભારતીય માધ્યમોમાં 'જાધવના માતા, પત્નીના કપડાં બદલાવવામાં આવ્યા, તેમના જૂતાં જપ્ત કરી લેવામાં આવ્યા' વિગેરે જેવા જે અહેવાલો પ્રસારિત થયા અને તેની નૈતિકતા સંદર્ભે જે સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા તેનો જવાબ આપતાં પાકિસ્તાની વિદેશ મંત્રીએ જણાવ્યું કે માનવતા દાખવવાની તમામ હકીકતો સામે ભારતે એ ભૂલવું જોઇએ નહીં કે આ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

'એક માની પોતાનાં પુત્ર સાથેની, એક પત્નીની પોતાનાં પતિ સાથેની મુલાકાતને પાકિસ્તાને પ્રૉપગૅન્ડામાં બદલી નાખી.'


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનની ટીમમાં લઘુમતી દાનિશ કનેરિયા સાથે ભેદભાવ થયો હોવાનુ નિવેદન પાકિસ્તાનના પૂર્વ ક્રિકેટર શોએબ અખતરે આપ્યું હતું.

શોએબ અખતરે આપેલા નિવેદન પછી દાનિશ કનેરિયાએ ભેદભાવ થયો હોવાની વાતનો સ્વીકાર કર્યો હતો.

એ મુદ્દે વિવાદ થતાં અનેક ક્રિકેટરોએ ટીકા-ટિપ્પણી કરી હતી. શોએબ અખતરે પણ આ મુદ્દે ખુલાસો આપ્યો હતો.

હવે આ વિવાદમાં દાનિશ કનેરિયાએ પોતાની યૂટ્યૂબ ચેનલના માધ્યમથી સ્પષ્ટ કહ્યું કે ''જો વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાન મને મદદ ન કરી શકતા હોય તો આ ભેદભાવ છે. ''

એ વીડિયોમાં કનેરિયાએ કહ્યું કે ''જે લોકોએ મારો સટ્ટેબાજો સાથે પરિચય કરાવ્યો તે લોકો કોણ હતા?''

દાનિશ કનેરિયાએ શું કહ્યું?

''મીડિયામાં ઘણી વાતો આવી રહી છે કે તમે પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડ પર આરોપ લગાવ્યો. વાત શરૂ થઈ હતી શોએબ અખતરના નિવેદનથી, જેનો મે જવાબ આપ્યો.''

''એના પર સવાલો ઊભા કરાયા કે તમે 10 વર્ષ ભેદભાવ વગર પાકિસ્તાન માટે રમ્યા. મેં સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે હું એ તમામ બાબતોની અવગણના કરીને મહેનત કરીને રમતો રહ્યો. મેં મારું રિપ્લેસમૅન્ટ ન આવવા દીધું. મે સ્પષ્ટ કહ્યું કે મને મારા સિનિયરો અને કૅપ્ટને સહયોગ આપ્યો.''

''એ પણ સવાલ ઊભો કરવામાં આવ્યો કે ફિક્સિંગનો જે કેસ છે તે ઇંગ્લિશ ક્રિકેટ બોર્ડમાં છે નહીં કે પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડમાં. મેં એવું પણ સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે મે પીસીબી (પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડ) પર આરોપ નથી મૂક્યો. તેમ છતાં મીડિયામાં ઘણી વાતો આવી રહી છે.''

''જ્યારે ઇંગ્લૅન્ડમાં મારા પર આરોપ લાગ્યો અને પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો તો મેં વ્યક્તિગત રીતે આઈસીસીને ઇમેલ મોકલ્યો હતો.''

''આઈસીસીએ મને જવાબમાં કહ્યું કે તમે પાકિસ્તાની ક્રિકેટર છો અને તમારી પાસે પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડ છે એટલે એ એમની જવાબદારી છે કે તેઓ તમારી તરફથી વાત રજૂ કરે.''

''આઈસીસીએ મને કહ્યું કે અમારી પાસે કોઈ ખેલાડી વ્યક્તિગત રીતે પોતાના કેસની વાત ન કરી શકે.''

''આ મુદ્દે મેં અનેક વિનંતી કરી પણ મને કોઈ જવાબ ન મળ્યો.''

''જ્યારથી પ્રતિબંધ લાગ્યો અને મેં તેનો સ્વીકાર કર્યો ત્યારથી પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડના અધ્યક્ષ, પૂર્વ પાકિસ્તાની વડા પ્રધાનોને મેં વારંવાર વિનંતી કરી પરંતુ કોઈએ મારા પર ધ્યાન ન આપ્યું. તાજેતરમાં મેં વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનને પણ વિનંતી કરી, અનેક ચેનલો પર જઈને વાત કરી.''

''મને વારંવાર એવો અનુભવ થયો કે મારી સાથે ભેદભાવ કરવામાં આવ્યો. પહેલાં જ્યારે મેં વિનંતી કરી તો મને કહેવામાં આવ્યું...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાનના પૂર્વ ક્રિકેટર દાનિશ કનેરિયાએ હિંદુ હોવાને લીધે થયેલા કથિત ભેદભાવના વિવાદમાં કહ્યું છે કે જો "વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાન મને મદદ ન કરી શકતા હોય તો આ ભેદભાવ છે."


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનની દેવાદાર બનવાની સમસ્યા અટકવાનું નામ નથી લેતી. સાઉદી સમર્થિત ઇસ્લામિક ડેવલપમૅન્ટ બૅન્ક પાસેથી પાકિસ્તાન ચાર અબજ ડૉલરનું  દેવું લેવાનું વિચારી રહ્યું છે.

વિદેશી ભંડોળની અછતના પગલે પાકિસ્તાન આ પગલું ભરી રહ્યું છે.

જેદા સ્થિત અધિકારીઓએ ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સને કહ્યું કે ઇમરાન ખાનની નવી સરકારને ઋણ આપવા માટે બૅન્ક પ્રાથમિક રીતે  તૈયાર થઈ ગઈ છે.

ઇસ્લામાબાદ સ્થિત અધિકારીએ ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સને કહ્યું કે ઔપચારિકતા પૂર્ણ થઈ ગઈ છે અને ઇસ્લામિક ડેવલપમેન્ટ બૅન્ક ઇમરાન ખાનની શપથ સમારોહની રાહ જોઈ રહી છે.

અધિકારીઓએ એવું પણ કહ્યું છે કે આ દેવાથી પાકિસ્તાનનું સંકટ સમાપ્ત નહીં થાય.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કારણ કે આ નાણાકીય વર્ષમાં પાકિસ્તાને 25 અબજ ડૉલરની જરૂર છે. જોકે તેમણે કહ્યું કે ચાર અબજ ડૉલર આ મોટી રકમનો મહત્ત્વનો ભાગ છે.

ઇમરાન ખાન સામે સત્તા સંભાળવાની સાથે જ દેશનાં દેવાં ચૂકવવાનો પડકાર હશે.

પાકિસ્તાનમાં આયાત ખૂબ જ વધી રહી છે અને નિકાસમાં સતત ઘટાડો નોંધાઈ રહ્યો છે.

જેના લીધે દેશના વેપારની ખોટની ખાઈ સતત ઊંડી થતી જઈ રહી છે અને વિદેશની મુદ્રાનો ભંડાર ખાલી થવાના આરે છે.

કરજની તાત્કાલિક જરૂરિયાત

આ અઠવાડિયામાં શપથ લેનારી નવી સરકારમાં નાણાં મંત્રી તરીકેની જવાબદારી અસદ ઉમરને સોંપવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.

તેમણે કહ્યું, "પાકિસ્તાનની કેન્દ્રીય બૅન્ક પાસે 10 અબજ ડૉલર છે. અમને ટૂંકા ગાળાની 8થી 10 અબજ ડૉલરની લોન ગમે ત્યાંથી મળી જશે. ત્યાર બાદ પણ અમારી જરૂરિયાત પૂરી થશે નહીં."

પાકિસ્તાનના અધિકારીઓની યોજના આંતરાષ્ટ્રીય મુદ્રા કોષ (આઈએમએફ) પાસેથી લોન લેવાની છે.

પાકિસ્તાન તેમની પાસેથી 12 અબજ ડૉલરની મદદ લેવાનું વિચારી રહ્યું છે.

પરંતુ ત્યાંથી લોન મેળવી પણ સરળ નથી. કારણ કે આઈએમએફ પાકિસ્તાન પાસેથી ખાંડના કરજની વિગતો માંગી શકે છે જે હજુ સુધી ગોપનીય છે.

ચીન નથી ઇચ્છતું કે પાકિસ્તાન ચાઇના-પાકિસ્તાન ઇકૉનૉમિક કૉરીડૉર અંતર્ગત આપવામાં આવેલા કરજને સાર્વજનિક કરે.

વધુમાં અમેરીકાએ આઈએમએફને ચેતવણી આપી છે કે તે પાકિસ્તાનને અમેરીકન ડૉલર ન આપે.

પાકિસ્તાન પાસે વધુ વિકલ્પો નથી. પાકિસ્તાનના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે આ રકમ મોટાભાગે ખનીજ તેલની આયાત માટે ચૂકવાઈ જશે.

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખનીજ તેલની વધતી જતી કિંમતોના લીધે પાકિસ્તાનની સમસ્યામાં વધારો થયો છે.

જોકે તાજેતરમાં પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરબની વચ્ચે નિકટતા વધી છે અને તેના...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ક્રિકેટરથી પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન બનેલા ઇમરાન ખાનને વારસામાં મળેલા દેશનો તેઓ કેટલો ઉદ્ઘાર કરી શકશે? તેમના મનમાં પણ સતત આ સવાલ થઈ રહ્યો હશે કારણ કે તેમને ખબર છે કે પાકિસ્તાનની સરકારી તિજોરીના તળિયાઝાટક થઈ ગયા છે અને દેશની અર્થવ્યવસ્થા અનેક પ્રકારની મુસીબતોમાં અટવાયેલી છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનની સમા ટીવી ચેનલનાં એન્કર કિરન નાઝ

કસૂરમાં રહેતી ઝૈનબ અંસારી પર કરવામાં આવેલા દુષ્કર્મ સંબંધે પાકિસ્તાનનાં અનેક શહેરોમાં વિરોધ પ્રદર્શન થયાં છે.

કેટલાંક સ્થળોએ પરિસ્થિતિ એટલી બગડી હતી કે પોલીસે ગોળીબાર કરવો પડ્યો હતો.

આ દરમ્યાન પાકિસ્તાનની એક ખાનગી ટીવી ચેનલનાં એક એન્કર અલગ રીતે સમાચાર વાંચતાં જોવા મળ્યાં હતાં.

'સમા ટીવી' નામની ચેનલનાં એન્કર કિરન નાઝ ગુરુવારે એક બુલેટિનમાં તેમની દીકરીને લઈને આવ્યાં હતાં.

તેમણે દીકરીને ખોળામાં બેસાડીને તેમણે ઝૈનબ અંસારી સાથેના દુષ્કર્મના સમાચાર વાંચ્યાં હતાં.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

'જનાજો જેટલો નાનો એટલો ભારે'

પોતાની છ મહિનાની દીકરી સાથે કિરન નાઝ

બુલેટિનની શરૂઆત કરતાં કિરન નાઝે કહ્યું હતું, "આજે હું કિરન નાઝ નથી, પણ એક મા છું. એટલે આજે મારી બાળકી સાથે બેઠી છું.

"જનાજો જેટલો નાનો હોય એટલો ભારે હોય છે અને આખો સમાજ તેના ભાર તળે દટાઈ જતો હોય છે."

બીબીસીએ આ સંબંધે કિરન નાઝ સાથે વાત કરી હતી.

દીકરીને ખોળામાં લઈને સમાચાર વાંચવાનું કારણ પૂછવામાં આવ્યું, ત્યારે કિરન નાઝે કહ્યું હતું, "જાતને અંકુશમાં રાખવાનું મારા માટે બહુ મુશ્કેલ હતું.

"હું આખી રાત ઊંઘી શકી ન હતી અને વિચારતી રહી હતી. મારી દીકરીની આંખોમાં ઝૈનબનો ચહેરો દેખાતો હતો."

કિરન નાઝે કહ્યું હતું, "બીજા દિવસે હું ઓફિસમાં ગઈ હતી અને એ શો કર્યો, ત્યારે ઝૈનબની માતા તેનો ઉમરા (મક્કાની યાત્રા) કરીને પાછી ફરી હતી."

'મેં પીડા અનુભવી હતી'

કિરન નાઝ

નાઝે ઉમેર્યું, "તેમની હાલત જોઈને હું એ વિચારતી થઈ ગઈ હતી કે ભગવાન ન કરે, પણ મારી સાથે આવું થાય તો?

ઝૈનબનાં માતા તો ચાલી શકતાં હતાં, વાત કરી શકતાં હતાં. હું કદાચ કંઈ કરી શકતી ન હોત."

'તેમ છતાં દીકરીને ખોળામાં બેસાડીને સમાચાર વાંચવાનું કારણ શું?'

તેના જવાબમાં કિરને કહ્યું હતું, "મેં પીડા અનુભવી હતી, એટલે હું મારી દીકરીને લાવી હતી.

"હું એ દર્શાવવા ઇચ્છતી હતી કે મારી દીકરી મારો ગર્વ છે. દુનિયામાં બધાં માતા-પિતા માટે તેમની દીકરીઓ તેમનો ગર્વ હોય છે."

કિરન નાઝે સવાલ કર્યો હતો, "તમે અમારા ગર્વ સાથે દુષ્કર્મ કરશો? તેને કચરામાં ફેંકશો?

"આપણે જંગલમાં નથી રહેતા. આપણે માણસ છીએ અને આ આપણાં સંતાનો છે.

"ઝૈનબ માટે અવાજ ઉઠાવવા હું મારી દીકરીને, મારા ગર્વને લઈને સમાચાર વાંચવા બેઠી હતી."

'મને સફળતા મળી'

દીકરીને ખોળામાં બેસાડીને સમાચાર વાંચવાનું પરિણામ શું આવ્યું?

આ સવાલના...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાનમાં છ વર્ષની બાળકી પર દુષ્કર્મ થવાને કારણે આખા દેશમાં વ્યાપક રોષ ફેલાયો છે. પાકિસ્તાનીઓ રસ્તાથી માંડીને સોશિઅલ મીડિયા સુધી ન્યાયની માગણી કરી રહ્યા છે, ગુસ્સો પ્રદર્શિત કરી રહ્યા છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનની સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી જાહેર કરાયેલી એક પ્રેસ રિલીઝ અનુસાર પાકિસ્તાન હિંદુ કાઉન્સિલના ચીફ પૅટ્રન રમેશકુમારે આ મામલે ચીફ જસ્ટિસ ગુલઝાર અહમદ સાથે વાત કરી હતી.

પ્રેસ રિલીઝમાં કહેવાયું, "પાકિસ્તાનના મુખ્ય ન્યાયાધીસ આ મામલે ચિંતિત છે અને તેઓએ સંસદને જણાવી દીધું છે કે તેઓ આ મામલે સ્વયં ધ્યાન રાખી રહ્યા છે. આ મામલાને પાંચ જાન્યુઆરી, 2021માં ઇસ્લામાબાદમાં સાંભળવામાં આવશે."

સુપ્રીમ કોર્ટે અલ્પસંખ્યકો માટે બનેલા એક વ્યક્તિના કમિશન "કેપીકે"ના ચીફ સેક્રેટરી અને આઈજીપીને ઘટનાસ્થળની મુલાકાત કરીને ચાર જાન્યુઆરી સુધી રિપોર્ટ દાખલ કરવાનું કહ્યું છે.

સુપ્રીમ કોર્ટની સામે પ્રદર્શન

પાકિસ્તાન હિંદુ કાઉન્સિલ આ ઘટના પર રોષ પ્રગટ કરીને સુપ્રીમ કોર્ટ સામે પ્રદર્શન માટે ઊતરી હતી.

ડૉ. રમેશકુમાર વાકવાનીએ કહ્યું, "આ મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર 2014માં પાકિસ્તાન સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય બાદ કરાયો હતો. એ સમયે પણ મૌલાના શરીફના નેતૃત્વમાં લોકો આ મામલે કોઈ ઉકેલ લાવવા માટે ગંભીર નહોતા, પણ તેમને સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય માનવો પડ્યો હતો."

તેઓએ આરોપ લગાવ્યો કે કેટલાક સ્થાનિક ચરમપંથીઓએ 27 ડિસેમ્બરે જ હુમલાનો પ્લાન કરી લીધો હતો.

તેઓએ આરોપ લગાવ્યો કે પ્રાંતની સરકાર અગાઉ પણ મંદિર બનાવવા દેવા માગતી નથી અને ફરી એક વાર તે સ્થિતિને કાબૂમાં લેવામાં નિષ્ફળ રહી છે.

ડૉક્ટર વાકવાનીનું કહેવું છે કે પાકિસ્તાન પહેલેથી જ આંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરે ધાર્મિક આઝાદી અને અલ્પસંખ્યકોના અધિકારોને લઈને દબાણ વેઠી રહ્યું છે. આથી આ જરૂરી છે કે આવી અતિવાદી ગતિવિધિઓને કોઈ પણ કિંમતે રોકવામાં આવે.

મંત્રીઓએ નિંદા કરી

આ ઘટનાની નિંદા પાકિસ્તાનનાં માનવાધિકારમંત્રીએ પણ કરી છે.

મંત્રી ડૉક્ટર શિરીન મઝારીએ ટ્વીટ કરીને ખૈબર પખ્તુનખ્વાહ સરકાર પાસે કાવતરાખોરોને સજા આપવાની માગ કરી છે.

તેઓએ કહ્યું કે તેમનું માનવાધિકારી મંત્રાલય આ મામલાને જોઈ રહ્યું છે.

તેઓએ ટ્વીટમાં લખ્યું, "સરકાર હોવાને લીધે અમારી જવાબદારી છે કે આપણે બધા નાગરિકો અને તેમના પૂજાસ્થાનની રક્ષા કરીએ."

આ સિવાય અન્ય એક કેન્દ્રીયમંત્રી ચૌધરી ફવ્વાદ ચૌધરીએ પણ આ મામલાની નિંદા કરી છે.

તેઓએ ટ્વિટર પર લખ્યું, "કરકમાં હિંદુ સમાધિને સળગાવવી એ અલ્પસંખ્યકો સામે વિરોધની વિચારધારાનું કામ છે. સમસ્યા એ છે કે સેના આતંકીઓથી લડી શકે છે, પણ ચરમપંથીઓ સામે લડવું એ સિવિલ સૉસાયટીનું કામ છે. આપણી સ્કૂલથી લઈને સામાજિક સંમેલનો સુધી ક્યાંક કંઈ કરાતું...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાનના ખૈબર પખ્તુનખ્વાહ પ્રાંતના કરક જિલ્લામાં હિંદુ સંતની સમાધિ તોડવા પર સુપ્રીમ કોર્ટે સંજ્ઞાન લઈને તેના પર સુનાવણી કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. મંગળવારે પાંચ જાન્યુઆરીએ તેની સુનાવણી હાથ ધરાશે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનમાં અત્યાર સુધી 30,000થી વધારે કેસો સામે આવ્યા છે અને 660 લોકોનાં મૃત્યુ થયા છે.

ગત અઠવાડિયે પાકિસ્તાને મસ્જિદો ખોલવા ઉપરાંત કેટલીક રાહતો આપવામાં આવી હતી. આ અઠવાડિયામાં જ 200 લોકોનાં મૃત્યુ થયા અને 10,000 નવા કેસો સામે આવ્યા.

ઉલ્લેખનીય છે કે ડૉક્ટરોની ચેતવણી છતાં બલૂચિસ્તાનમાં સરકારે બજાર, શોપિંગ મૉલ વગેરે ખોલવાની પરવાનગી આપી અને સિંધ પ્રાંતમાં પણ અઠવાડિયામાં 4 દિવસ દુકાનો ખોલવાની પરવાનગી આપી.

ચીનમાં ફરી શરૂ થયો કોરોના, શુલાન શહેર લૉકડાઉન કરાયું

દુનિયાભરમાં કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિત લોકોની સંખ્યા 40 લાખને પાર કરી ગઈ છે. કોવિડ-19ને લીધે રવિવાર સુધીમાં 277,092 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

ભારતમાં કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિત દર્દીઓની સંખ્યા વધીને 67,152 થઈ છે. દેશમાં અત્યાર સુધીમાં કુલ 2206 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે. મહારાષ્ટ્રમાં સૌથી વધુ 22,171 કેસ છે અને અહીં 832 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

આ દરમિયાન ચીનમાં કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના 17 નવા કેસો સામે આવ્યા છે. 17 પૈકી 5 નવા કેસો ફરીથી જ્યાંથી વાઇરસની શરૂઆત થઈ તે વુહાન શહેરમાં છે. સંક્રમણના અન્ય કેસો શુલાન શહેરમાંથઈ આવ્યા છે અને ત્યાં લૉકડાઉન જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. શુલાન શહેરમાં 11 નવા કેસ છે.

કોરોના સંક્રમણને લીધે આફ્રિકામાં 83000થી એક લાખ 90 હજાર લોકોનાં એક વર્ષમાં મૃત્યુ થવાની આશંકા વ્યક્ત કરાઈ છે.

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠનનું કહેવું છે કે જો સંક્રમણને નહીં રોકવામાં આવે તો એક વર્ષમાં અહીં અંદાજે ત્રણ કરોડથી સાડા ચાર કરોડ લોકો સંક્રમિત થઈ શકે છે.

અમેરિકામાં અંદાજે 80 લોકોનાં કોરોનાને કારણે મૃત્યુ થયાં છે, સૌથી વધુ મૃત્યુ ન્યૂયૉર્કમાં થયાં છે.

રશિયામાં છેલ્લા 24 કલાકમાં કોરોના સંક્રમણના રેકર્ડ 11,012 કેસ નોંધાયા છે. સાથે જ આખા દેશમાં સંક્રમણના કેસ 209,688 થઈ ગયા છે.

બ્રિટનના વડા પ્રધાન બોરિસ જૉન્સને કહ્યું કે હાલમાં લૉકડાઉન નહીં હઠે અને તેઓએ લોકોને સાવધ રહેવાની અપીલ કરી છે.

જર્મનીમાં કોરોના વાઇરસને રોકવા લગાવેલા પ્રતિબંધોમાં છૂટ અપાતાં સંક્રમણના નવા કેસની સંખ્યા વધવા લાગી છે. એવી પણ ચિંતા વ્યક્ત કરાઈ છે કે સ્થિતિ ફરી બેકાબૂ થઈ શકે છે.

દક્ષિણ કોરિયાએ સંક્રમણના નવા કેસમાં આવેલી તેજીને જોતાં કોરોના વાઇરસની બીજી લહેરને લઈને ચેતવણી આપી છે. જ્યારે દેશમાં લૉકડાઉનમાં છૂટ આપવાની શરૂઆત થઈ છે એવા સમયે આ ચેતવણી આપવામાં આવી છે.

ઑસ્ટ્રેલિયાના ન્યૂ સાઉથ વેલ્સમાં પ્રશાસને...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ભારતના પડોશી દેશ પાકિસ્તાનમાં લૉકડાઉનમાં ઢીલ આપ્યા પછી કોરોના વાઇરસ સંક્રમણના 10,000 નવા કેસો સામે આવ્યા છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનમાં ઇશ્વર નિંદાના આરોપ હેઠળ મૃત્યુદંડની સજાની જોગવાઈ છે.

એક યુનિવર્સિટી સ્ટુડન્ટની આ વર્ષના આરંભમાં હત્યા કરવામાં આવી પછી સત્તાવાળાઓ કાયદાકીય પ્રક્રિયા શરૂ કરશે તેવી આશા બંધાઈ હતી, પણ છ મહિના બાદ તેમાં ખાસ કોઇ પ્રગતિ થઈ નથી.

બીબીસીનાં શુમૈલા જાફરી પાકિસ્તાનના ધર્મનિંદાના બે બહુ ગાજેલા કેસની વાત જણાવે છે.

ઈસ્લામાબાદની ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં આવેલા નાનકડા હરિપુર ગામે હું તાજેતરમાં ઈકબાલ ખાનને મળવા ગઈ હતી.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે

તેમના દીકરા મશાલ પર ધર્મનિંદાનો આરોપ મૂકીને એક ટોળાએ એપ્રિલમાં તેના યુનિવર્સિટી કેમ્પસમાં મશાલની હત્યા કરી હતી.

મશાલના પિતા સાથે મારી એ પહેલી મુલાકાત હતી.

ભયાનક અને પીડાદાયક અનુભવમાંથી પસાર થયેલા એક પિતાને મળવા માટે હું ભારોભાર સહાનુભૂતિ અને માનવતા સાથે ગઇ હતી.

દીકરા પર મૂકાયેલા આરોપ સામે પિતાની લડત

પાકિસ્તાનમાં એક યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થી મશાલ ખાનની ઇશ્વર નિંદાના આરોપસર હત્યા કરી નાખવામાં આવી હતી

હું એ પણ જાણતી હતી કે ઈકબાલ ખાન અસાધારણ હિંમત ધરાવતી વ્યક્તિ છે.

તેમના તેજસ્વી પુત્રની હત્યા થઈ એ દિવસે એક સેકન્ડ માટે પણ તેમણે હિંમત છોડી ન હતી કે ગુસ્સે થયા ન હતા.

એ દિવસે મીડિયા સાથે વાત કરતી વખતે તેમણે એક પણ આંસુ પાડ્યા વિના જે સ્વસ્થતા જાળવી હતી તેનાથી હું કેટલી પ્રભાવિત થઈ હતી એ મને આજે પણ યાદ છે.

હું ઈકબાલ ખાનને હરિપુર જેલની બહાર મળી હતી.

મશાલ ખાનની હત્યાના કેસમાં કાયદાકિય લડાઈ લડી રહેલા તેના પિતા ઇકબાલ ખાન

તેઓ ત્યાં તેમના પુત્રની હત્યાના કેસની છ મહિના પછી પહેલી વખત થઇ રહેલી સુનાવણીમાં હાજરી આપવા આવ્યા હતા.

આ કેસમાં 57 લોકોને આરોપી ગણાવવામાં આવ્યા છે, પણ કેસનો ચૂકાદો આવવામાં વર્ષો લાગી જશે. ઈકબાલ ખાન તેમના પુત્રને કોઇ પણ ભોગે ન્યાય અપાવવા પ્રતિબદ્ધ છે.

તેમણે કહ્યું હતું કે ''આ દેશના ઈતિહાસમાં કોઈને ક્યારેય ન્યાય મળ્યો નથી. ન્યાયની મશાલની માફક હત્યા થવી ન જોઇએ એ હવે હું સુનિશ્ચિત કરવા ઈચ્છું છું. સરકાર અને કોર્ટ માટે આ એક ટેસ્ટ કેસ છે.''

તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ''આ વખતે ન્યાય તોળવામાં આવશે તો એનાથી નવો દાખલો બેસશે. તેનાથી દેશની છાપ નિશ્ચિત રીતે સુધરશે.''

આઘાતજનક આંકડાઓ

પાકિસ્તાનના સિંધના સંખ્યાબંધ સમાજસેવી સંગઠનોએ મશાલ ખાનની હત્યાના વિરોધમાં પ્રદર્શનો કર્યા હતા

1991માં મૃત્યુદંડની સજાની જોગવાઇ કરવામાં આવી ત્યારથી પાકિસ્તાનમાં ધર્મનિંદા સંબંધી હિંસામાં...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાનમાં ધર્મનિંદા સંબંધી કાયદાનો ઉપયોગ અંગત વેર વાળવા માટે થતો હોવાનું તેની ટીકા કરતા લોકો કહે છે ત્યારે આ કાયદામાં ક્યારેય સુધારા થશે ખરા?


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનમાં કેમ આટલી મોંઘી વેચાઈ રહી છે ખાંડ?

હજુ પણ દેશના કેટલાક વિસ્તારોમાં ખાંડની કિંમત 95થી 100 રૂપિયા સુધી બોલાઈ રહી છે. જે ગત વર્ષે નવેમ્બર અને ડિસેમ્બર માસમાં 80 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામે મળતી હતી.

ગૃહમામલાઓ પર વડા પ્રધાનના સલાહકાર શહેજાદ અકબરે એક પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં ખાંડની વધતી કિંમતોને 'સટ્ટાબાજોનું કામ' ગણાવ્યું છે અને કહ્યું છે કે સટ્ટાબાજો કૃત્રિમપણે ખાંડની કિંમત વધારી રહ્યા છે.

તેમણે કહ્યું કે સંઘીય તપાસ એજન્સી (FIA)એ આ સટ્ટાબાજો વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરી છે. કાર્યવાહીમાં મળેલા દસ્તાવેજોથી ખબર પડી છે કે સટોડિયાઓએ ખાંડની કિંમત કૃત્રિમપણે વધારી છે.

ખાદ્ય પદાર્થના ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા લોકો અને વિશેષજ્ઞોએ ખાંડના વેપારમાં સટોડિયાઓના સામેલ હોવાની વાતની પુષ્ટિ કરી છે. તેમણે કહ્યું છે કે ખાંડનો પુરવઠો, માગ અને કિંમતોમાં ઉતાર-ચઢાવ, સટ્ટાબાજીના કારણે થાય છે.

તેમણે કહ્યું કે તેમાં બે પ્રકારની બજારની તાકાતો ભૂમિકા ભજવે છે. એક માર્કેટ ફૉર્સ કે જે પુરવઠો અને માંગના આધારે કામ કરે છે.

બીજા પ્રકારની તાકાતો કૃત્રિમ સંકટ પેદા કરે છે, જે અનુમાનો અને અફવાઓના આધારે કૃત્રિમ સ્વરૂપે કિંમતોમાં વધારો કરીને અનુચિત લાભ કમાય છે.

ખાંડના વેપારમાં સટ્ટો કેવી રીતે રમાય છે?

વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે સટ્ટાબાજો અટકળબાજીથી ખાંડના ભાવોને કૃત્રિમપણે વધારે છે. આ સટ્ટાબાજો નક્કી કરે છે કે જો આજે ખાંડની કિંમત 80 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામ છે, તો આવતા મહિને તેને 90 રૂપિયા સુધી લઈ જવાની છે, જે માટે તેઓ કૃત્રિમ સંકટ પેદા કરે છે.

ચીનના વેપાર સાથે જોડાયેલા વહીદ મેમણે કહ્યું કે સટ્ટો બે પ્રકારે રમવામાં આવે છે. પ્રથમ રીતે એ છે જેમાં સટ્ટાબાજ સુગર મિલ સાથે એ નક્કી કરીને બાનું  આપે છે કે તેઓ આવનારા સમયમાં ડિલિવરી ઉઠાવી લેશે.

બીજી રીત એ છે જેમાં ખાંડના વેપારી અંદરોઅંદર નક્કી કરીને ખાંડનો સોદો કરી લે છે, જેમાં ન બાનું સામેલ હોય છે ન ખાંડની કોઈ ફિઝિકલ ડિલિવરી કરવામાં આવે છે.

વહીદે કહ્યું કે જો બજારમાં ખાંડની હાલની કિંમત 90 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામ છે, તો સટ્ટાબાજો ઊંચી કિંમતે ભવિષ્યના સોદા કરવાનું શરૂ કરી દેતા હોય છે. ખાંડની મિલો પણ વધારે કિંમત પર આવા સોદા કરે છે, પરંતુ તેમાં ખાંડની ફિઝિકલી ડિલિવરી સામેલ હોતી નથી.

આ વિશે ખાદ્ય પદાર્થ વિભાગના વિશેષજ્ઞ શમ્સ-ઉલ-ઇસ્લામે કહ્યું કે સટ્ટાના કારોબારમાં ખાંડ ખરીદવામાં આવે છે અને તેનો ડિલિવરી ઑર્ડર પણ...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

હાલના મહિનાઓમાં પાકિસ્તાનમાં ખાંડની કિંમત વધીને 100 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રમને પાર કરી ગઈ છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનમાં દિવાળીની ઉજવણી કરી રહેલાં મહિલા

ત્રણ પડોશી દેશોના બિન-મુસ્લિમ લઘુમતીઓને નાગરિકતા આપવા માટેનો વિવાદાસ્પદ ખરડો ભારત સરકારે સંસદમાં પસાર કર્યો છે.

ભારતમાં ગેરકાયદે રીતે પ્રવેશેલા હિંદુ, શીખ, બૌદ્ધ, જૈન, પારસી અને ખ્રિસ્તીઓ જો સાબિત કરે કે તેઓ પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને અફઘાનિસ્તાનમાંથી આવ્યા છે, તો તેમને નાગરિકતા મળી શકે છે.

સરકારનો દાવો છે કે આ દેશોમાં લઘુમતીઓની સંખ્યા સતત ઘટી રહી છે અને ધર્મના કારણે તેમણે ભેદભાવ અને જુલમનો સામનો કરવો પડે છે.

નાગરિકતા આપવામાં અન્ય લઘુમતીઓની આ ખરડામાં અવગણના કરવામાં આવી છે તે મુદ્દે ભારે વિરોધ થયો છે.

સવાલ એ છે કે આ ત્રણેય પડોશી દેશોમાં બિન-મુસ્લિમોની હાલત કેવી છે?

બિન-મુસ્લિમોની વસતિ કેટલી છે?

ભારતના ગૃહમંત્રી અમિત શાહ કહે છે કે પાકિસ્તાનમાં બિન-મુસ્લિમોની વસતિ વર્ષ 1951 પછી નાટકીય રીતે ઘટી છે.

1947માં ભાગલા પડ્યા તે પછી પાકિસ્તાનમાંથી બિન-મુસ્લિમોની અને ભારતમાંથી મુસ્લિમોની સામૂહિક હિજરત થઈ હતી.

અમિત શાહે જણાવ્યું કે વર્ષ 1951માં પાકિસ્તાનમાં લઘુમતીની વસતિ 23 ટકા હતી, જેમાં દાયકાઓ દરમિયાન સતામણીના કારણે સતત ઘટાડો થતો રહ્યો છે.

જોકે અમિત શાહે આપેલા આંકડાને પડકારવા પડે એમ છે, કેમ કે તેમણે અયોગ્ય રીતે પાકિસ્તાન તથા બાંગ્લાદેશ (તે વખતે પૂર્વ પાકિસ્તાન)નાં આંકડા ભેગા કરીને આપેલા છે.

વસતિના આંકડા દર્શાવે છે કે પાકિસ્તાન (તે વખતે પશ્ચિમ પાકિસ્તાન)માં વર્ષ 1951માં હિંદુઓની વસતિ દોઢથી બે ટકા હતી, તેમાં ખાસ ફરક પડ્યો નથી.

વસતિગણતરી પરથી ખ્યાલ આવે છે કે બાંગ્લાદેશમાં બિન-મુસ્લિમોની સંખ્યા 22થી 23 ટકા હતી, તે 2011માં ઘટીને 8% જેટલી થઈ છે.

અમદાવાદમાં CABનો વિરોધ કરી રહેલા મુસ્લિમો

તેનો અર્થ એ થયો કે બાંગ્લાદેશમાં બિન-મુસ્લિમોની વસતિ બહુ ઘટી ગઈ છે, જ્યારે પાકિસ્તાનમાં લઘુમતીની વસતિ ઓછી હતી તે જળવાઈ રહી છે.

પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશમાં ખ્રિસ્તી, બૌદ્ધ, શીખ, પારસી લઘુમતીની પણ વસતિ છે.

પાકિસ્તાનમાં અહમદિયા પણ વસે છે, જેમને 1970ના દાયકામાં 'બિન-મુસ્લિમ' જાહેર કરાયા હતા. અહમદિયાની વસતિ 40 લાખ જેટલી હોવાનો અંદાજ છે. તે રીતે અહમદિયા પાકિસ્તાનની સૌથી મોટી ધાર્મિક લઘુમતી છે.

અફઘાનિસ્તાનમાં બિન-મુસ્લિમ વર્ગમાં હિંદુ, શીખ, બહાઈ અને ખ્રિસ્તીનો સમાવેશ થાય છે, જેનું પ્રમાણ કુલ વસતિમાં 0.3% કરતાં પણ ઓછું છે. અમેરિકાના વિદેશવિભાગના અહેવાલ અનુસાર યુદ્ધ જેવી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

શું પાકિસ્તાન, અફઘાનિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશમાં બિન-મુસ્લિમ સમુદાયની હાલત વિશે ભારત સરકારે કરેલા દાવા સાચા છે ખરા? દાવા પાછળના સત્યને ચકાસતી બીબીસી રિયાલિટી ચેકની ટીમે આ દાવાઓની ચકાસણી કરી છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનમાં પણ ભારતના કોરોના વાયરસની સ્થિતિને લઈને ચર્ચાઓ ઝડપી છે.

આખી દુનિયાનું મીડિયા અને સોશિયલ મીડિયા પર ભારતમાં કોરોના વાઇરસની સ્થિતિ વિશે ચર્ચાઓ થઈ રહી છે, જેમાં ખાસ કરીને ઑક્સિજન અને બેડની ઘટ વિશે સૌથી વધુ ચર્ચા થઈ રહી છે.

આ જ ક્રમમાં, પાડોશી દેશ પાકિસ્તાનમાં પણ ભારતના કોરોના વાઇરસની સ્થિતિને લઈને ચર્ચાઓ ઝડપી છે.

પાકિસ્તાનમાં ટ્વિટર પર #WeCantBreathe, #IndiaNeedsOxygen અને #IndianLivesMatter જેવી હેશટેગ્સ ટ્રેન્ડ થઈ રહ્યા હતા.

 #IndiaNeedsOxygen હેશટેગથી લાખો ટ્વિટ કરવામાં આવ્યા છે જ્યારે #WeCantBreathe હેશટેગ દ્વારા કરવામાં આવેલ ટ્વીટ્સની સંખ્યા હજારો થઈ ગઈ છે.

રસપ્રદ વાત એ છે કે બંને દેશો વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધો ગમે તેટલા તણાવપૂર્ણ હોય પરતું ત્યાંના લોકો માગ કરી રહ્યા છે કે ભારતની મદદ કરવામાં આવે.

'ઈમરાન ખાન ભારતની મદદ કરો'

પત્રકાર વજાહત કાઝમીએ #IndiaNeedsOxygen હેશટેગથી સાથે ટ્વીટ કરીને કહ્યું છે કે ભારતની હાલત કાળજું કપાંવનારું છે. દરેક વ્યક્તિ કોરોના વાઇરસથી સાજો થઈ જાય. ભારત માટે પ્રાથર્ના.

ઉસ્માન ખિલજી નામના પખ્તુન સમાજસેવકે ટ્વિટ કરીને પાકિસ્તાની વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનને ભારતને મદદ કરવા માટે અપીલ કરી છે.

તેમણે ટ્વીટ કર્યું, "હું હજારો પાકિસ્તાની નાગરિકો સાથે સરકારને અપીલ કરું છું કે તેઓ ભારતની હૉસ્પિટલોમાં ઑક્સિજનના મામલામાં મદદ કરે પાકિસ્તાનના ટોપ ટ્રેન્ડમાં #IndiaNeedsOxygen અને #IndianLivesMatterને જોઈને આનંદ થાય છે. આ બતાવે છે કે લોકોનાં હૃદય યોગ્ય જગ્યાએ છે."

ડી કમલ નામના ટ્વિટર હેન્ડલે ટ્વિટ કર્યું છે કે, "હું આશા રાખું છું કે પાકિસ્તાન પોતાના મતભેદનો બાજુએ મૂકીને જીવન બચાવવા માટે જે પુરવઠો જોઈએ છે તે માટે સામે ચાલીને ભારતની મદદ કરશે. ફોટા અને અહેવાલો હૃદયસ્પર્શી છે. માનવતા પહેલા છે."

સલમાન હૈદરે ટ્વીટ કર્યું છે કે ભારત દુશ્મન નહીં પણ પાડોશી છે.

બંને દેશોને પણ સલાહ

અમ્મર હાશ્મીએ ટ્વિટર હેન્ડલ #WeCantBreathe હેશટેગનો ઉપયોગ કરીને ટ્વીટ કર્યું છે અને લખ્યું છે કે જો બંને દેશોએ સેનાની જગ્યાએ આરોગ્ય પર પૈસા ખર્ચ કર્યા હોત તો પરિસ્થિતિ અલગ હોત.

ઉસ્માન મહેબૂબે ટ્વીટ કર્યું છે કે 'આપણે રાજકીય અથવા ઐતિહાસિક મતભેદોને બાજુ પર મૂકીને ભારતની મદદ કરવી જોઈએ, નહીં તો આપણે કહીશું કે માનવતા આજે મરી ગઈ છે'.

આ જ સમયે, ઘણા લોકો ભારતની પરિસ્થિતિમાંથી બોધપાઠ લઈને પાકિસ્તાનને પોતાના ત્યાં વ્યવસ્થા...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ભારતમાં કોરોના વાઇરસની સ્થિતિ દિવસને-દિવસે ગંભીર બની રહી. છેલ્લા 2 દિવસથી 24 કલાકમાં 3 લાખ કરતાં વધુ નવા કેસ સામે આવી રહ્યા છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનમાં ફસાયેલા ભારતીય નાગરિકો

ખેડૂત પરિવાર સાથે સંબંધ ધરાવતા ઇશાકભાઈ બોકડા પાકિસ્તાનના કરાચીમાં એક લગ્નપ્રસંગમાં સામેલ થવા માટે 11 માર્ચે ભારતથી ગયા હતા.

તેમનું કહેવું છે કે માર્ચમાં જ તેમને ત્યાંથી પરત આવવાનું હતું, પરંતુ લૉકડાઉનને કારણે 26 લોકો ત્યાં ફસાઈ ગયા છે.

ઇશાકભાઈ અને તેમની સાથેના અન્ય ભારતીય નાગરિકો પણ ભારત પરત આવવા માગે છે અને એ માટે તેમણે ભારત સરકારની મદદ પણ માગી છે.

તેમણે બીબીસી સાથે વાતચીતમાં કહ્યું કે અમે ઇસ્લામાબાદમાં ભારતીય હાઈકમિશનને અરજી કરી છે, પરંતુ હજી સુધી કોઈ ઠોસ માહિતી નથી મળી.

બીબીસીએ આ અંગે વાત કરવા માટે ભારતીય વિદેશમંત્રાલયનો સંપર્ક કર્યો હતો, પરંતુ આ લખાઈ રહ્યું છે ત્યાં સુધી કોઈ જવાબ મળી શક્યો નથી.

ઇશાકભાઈ કહે છે કે અમૃતસરથી ગુજરાત આવવા માટે તેમણે ચાર જૂનની ટ્રેનની ટિકિટનું બુકિંગ પણ કરાવી લીધું છે અને અન્ય તમામ વ્યવસ્થા થઈ ગઈ છે, પરંતુ પાકિસ્તાનથી ભારત આવવા માટે અટારી-વાઘા સરહદ પાર કરવાની પરવાનગી મળી શકી નથી.

ગોધરાના આ પરિવારે રમઝાન અને ઈદ પણ પાકિસ્તાનમાં ઊજવી છે.

ઇશાકભાઈ જણાવે છે કે "રમઝાન અને ઈદ પણ અમે પરિવારથી દૂર અહીં પાકિસ્તાનમાં ઊજવી છે, પણ હવે ઘરે જવું છે."

ઇશાકભાઈ પોતાનાં પત્ની, પુત્રી, ભાણેજ અને અન્ય બે લોકો સાથે પાકિસ્તાનના કરાચીમાં છે.

તેમણે કહ્યું, "ગોધરાથી વરરાજા સાથે 26 લોકો બારાતમાં પાકિસ્તાનના કરાચી ગયા હતા. નિકાહ માર્ચની 14 તારીખે પઢવામાં આવ્યા હતા. દુલ્હા અને દુલ્હનને જરૂરી દસ્તાવેજ તૈયાર કરીને થોડો સમય પાકિસ્તાનમાં રોકાવાનું હતું, પરંતુ બાકીના લોકો જે નિકાહમાં સામેલ થવા માટે ભારતથી ગયા હતા તેમને પાછું આવવાનું હતું."

તેઓ જણાવે છે કે 22 માર્ચે જનતા કર્ફ્યુ જાહેર થયા પછી બૉર્ડર બંધ કરવામાં આવી હતી એટલે તેઓ પાછા ફરી ન શક્યા.

ઇશાકભાઈ વધુમાં કહે છે કે પાકિસ્તાનમાં નવવિવાહિત દંપતી તો સાથે છે, પરંતુ તેમની બારાતમાં આવેલા નવયુવાનોના પરિવારો ભારતમાં તેમની રાહ જોઈ રહ્યા છે.

'અબ્બુ ક્યારે ઘરે આવશો?'

પાકિસ્તાનમાં ફસાયેલા ભારતીય નાગરિકો

તો ગોધરામાં દરજીકામ કરતા ઇમરાનભાઈનું કહે છે, "વતન તો વતન છે, બાળકો ઘરે રાહ જોઈ રહ્યાં છે."

ઇમરાનભાઈ તેમનાં પત્ની આયેશા અને સાસુ મેહરુનિસ્સા સાથે કરાચીમાં એક નિકાહમાં સામેલ થવા માટે ફેબ્રુઆરીની 28 તારીખે ગયા હતા.

તેમણે બીબીસીને જણાવ્યું કે તેઓ કરાચીમાં પોતાનાં ફોઈનાં પુત્રીનાં નિકાહમાં ગયા હતા. 19 માર્ચે પાછું...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ગુજરાતના ગોધરાના ઇશાકભાઈ બોકડા અઢી મહિનાથી પાકિસ્તાનમાં ફસાયેલા છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનમાં ભારત વિરોધી પ્રદર્શન

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કૅબિનેટની બેઠકમાં તે અંગે નિર્ણય લેવાયો જેના અંગે ગૃહમંત્રી અમિત શાહે સંસદમાં ઘોષણા કરી હતી.

આ આદેશ પર રાષ્ટ્રપતિએ પણ હસ્તાક્ષર કરી દીધા છે.

આ અંગે બીબીસીએ બંધારણના નિષ્ણાત એ. જી. નૂરાની સાથે વાતચીત કરી.

કલમ 370ને નાબૂદ થવા અંગે એ. જી. નૂરાનીએ પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું, "આ એક ગેરકાયદેસર નિર્ણય છે. એક રીતે જોવા જઈએ તો આ દગાખોરી છે."

"બે અઠવાડિયાંથી તમે સાંભળી રહ્યા હતા કે પાકિસ્તાન તરફથી કાશ્મીરમાં હુમલો કરવા અંગે યોજના ઘડવામાં આવી રહી છે અને એ માટે સુરક્ષા વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે."

"પરંતુ એ સમજાતું નથી કે જો પાકિસ્તાન તરફથી હુમલો થવાની આશંકા હતી તો અમરનાથ યાત્રીઓને કેમ હટાવવામાં આવી રહ્યા હતા."

"શું તમારી અંદર એટલી ક્ષમતા નથી કે પાકિસ્તાન તરફથી થનારા હુમલાને રોકી ન શકો. આ એ જ થયું જે શેખ અબ્દુલ્લાહ (જમ્મુ-કાશ્મીરના પહેલા મુખ્ય મંત્રી, તે સમયે તેમને વડા પ્રધાન તરીકે ઓળખવામાં આવતા હતા) સાથે થયું હતું. તેમની 8 ઑગસ્ટ 1953ના રોજ ધરપકડ થઈ હતી."

"તત્કાલીન વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુએ એક આર્મી ઑપરેશન અંતર્ગત તેમને હટાવીને તેમની ધરપકડ કરી હતી."

"તેમની જગ્યાએ બખ્શી ગુલામ મોહમ્મદને રાજ્યના નવા વડા પ્રધાન બનાવવામાં આવ્યા હતા."

"આ વખતે પણ એવું જ થયું એટલે કાશ્મીરના બધા નેતાઓની ધરપકડ કરી લેવામાં આવી હતી."

"એ પણ ભારતના સમર્થક નેતાઓને જેમણે ભાગલાવાદી નેતાઓથી વિપરીત હંમેશાં ભારતનો સાથ આપ્યો છે."

હવે સવાલ થાય છે કે શું મોદી સરકારના નિર્ણય બાદ કલમ 370 ખતમ થઈ ગઈ છે?

આ સવાલના જવાબમાં એ. જી. નૂરાની કહે છે, "આ એક ગેરકાયદેસર અને ગેર-બંધારણીય નિર્ણય છે."

"કલમ 370નો મામલો સ્પષ્ટ છે. તેને કોઈ નાબૂદ કરી શકે તેમ નથી. તેને માત્ર બંધારણ સભાના માધ્યમથી નાબૂદ કરી શકાય છે પરંતુ બંધારણ સભા તો 1956માં જ ભંગ કરી દેવાઈ હતી."

"હવે મોદી સરકાર તેને જબરદસ્તી ખતમ કરવા પ્રયાસ કરી રહી છે. તેનું વધું એક પાસું છે."

"બે પૂર્વ મંત્રીઓએ સ્પષ્ટ કહ્યું હતું કે જો તમે કલમ 370ને ખતમ કરશો તો તમે ભારત અને કાશ્મીર વચ્ચેની લિંકને જ ખતમ કરી નાખશો."

"તેમને આશા છે કે સુપ્રીમ કોર્ટ તેને ગેરકાયદેસર નહીં માને. સુપ્રીમ કોર્ટ શું નિર્ણય લેશે તે તો ખબર નથી."

"તેમણે કાશ્મીરને તોડ્યું છે કે જે શ્યામા પ્રસાદ મુખર્જી (જનસંઘના સંસ્થાપક)નો હંમેશાંથી ઉદ્દેશ હતો."

જમ્મુ કાશ્મીરમાં...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ભારત સરકારે જમ્મુ-કાશ્મીરને વિશેષ રાજ્યનો દરજ્જો આપતી કલમ 370માં ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનમાં રહેતાં હજારો ઇસાઇ, હિંદુ અને શીખ મહિલાઓને આવી સ્થિતિનો સામનો કરવો પડે છે.

25 જૂને ફરાહ ફૈસલાબાદના તેમના ઘરમાં તેમના દાદા સાથે હતાં, ઘરમાં તેમના ત્રણ ભાઈ અને બે બહેનો હતાં. એ વખતે જ દરવાજે ટકોરા પડ્યા.

ફરાહને યાદ છે કે તેમના દાદા દરવાજો ખોલવા માટે ગયા હતા અને ત્રણ લોકો તેમને બળજબરીપૂર્વક ઉઠાવીને વૅનમાં લઈ ગયા હતા.

આ ઘટના વસતીની દૃષ્ટિએ પાકિસ્તાનના ત્રીજા સૌથી મોટા શહેર ફૈસલાબાદમાં ઘટી હતી.

એ વખતે ફરાહના પિતા આસિફ કામે ગયા હતા.

આસિફ યાદ કરે છે, "એ લોકોએ ધમકી આપી હતી કે જો અમે તેને પરત મેળવવાની કોશિશ કરી તો અંજામ સારો નહીં હોય."

આસિફ નજીકના પોલીસસ્ટેશને ગયા અને આ ગુના અંગે જાણ કરી દીધી. તેમને એક અપહરકર્તાનું નામ પણ આપ્યું હતું, જેની ઓળખ ફરાહના દાદાએ આપી હતી.

આસિફનું કહેવું છે કે એ વખતે પોલીસ અધિકારીઓએ તેમના કેસમાં કોઈ રસ ન દાખવ્યો, "તેઓ બિલકુલ સહયોગ નહોતા કરતા. તેમણે કેસ દાખલ કરવાનો ઇનકાર કરી દીધો. મને ધક્કો માર્યો અને ગાળો દીધી."

ઘટનાના ત્રણ મહિના બાદ અનેક ફરિયાદોના પરિણામે પોલીસે ફરિયાદ તો નોંધી પણ કાર્યવાહી ન કરી.

આ દરમિયાન 12 વર્ષનાં ફરાહને 110 કિલોમિટર દૂર હાફિઝાબાદ લઈ જવામાં આવ્યાં, ત્યાં તેમને એક ઘરમાં બાંધીને રાખવામાં આવ્યાં અને તેમની સાથે રેપ કરવામાં આવ્યો.

તેઓ કહે છે કે તેમને એક ગુલામની જેમ રાખવામાં આવ્યાં હતાં, "મને બાંધીને રાખવામાં આવી હતી. મારી પાસે ઘર સાફ કરાવતા હતા અને જાનવરોનું પણ ધ્યાન રખાવાતું હતું."

ફરાહ યાદ કરતાં કહે છે, "તેમણે મારા પગમાં સાંકળ બાંધી દીધી હતી અને મને દોરડાથી બાંધી હતી. મેં અનેક વાર દોરડા અને સાંકળ ખોળવાના પ્રયાસ કર્યા પણ હું નાકામ રહી. હું રાત્રે ઇશ્વરને મદદ માટે આજીજી કરતી રહેતી."

પાકિસ્તાનની અંતિમ વસતીગણતરી પ્રમાણે દેશમાં અંદાજે વીસ લાખ ઈસાઈ રહે છે, જેઓ કુલ વસતીના એક ટકા જેટલા છે.

માનવાધિકાર સંગઠનો પ્રમાણે પાકિસ્તાનમાં દર વર્ષે અંદાજે એક હજાર હિંદુ, ઇસાઇ અને શીખ મહિલાઓનાં અપહરણ થાય છે. જેમાંથી અનેકને ઇસ્લામ ધર્મ સ્વીકારવા માટે મજબૂર કરવામાં આવે છે.

પાકિસ્તાનમાં મનાય છે કે છોકરો અને છોકરી 16 વર્ષથી ઓછી વયના હોય અને મુસલમાન હોય તો શરિયા કાનૂન અંતર્ગત તેમનાં લગ્ન શક્ય છે.

ફરાહના કેસમાં પણ આવું જ થયું, તેમને ઇસ્લામ અપનાવવા માટે મજબૂર કરવામાં આવ્યાં અને પછી અપહરણકર્તા સાથે લગ્ન કરાવી દેવાયાં.

નેશનલ કાઉન્સિલ ઑફ ચર્ચીસ ઇન પાકિસ્તાનના પ્રમાણે દેશમાં...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાનનાં 12 વર્ષનાં ઇસાઈઇકિશોરી ફરાહનું કહેવું છે કે ગયા વર્ષે ઉનાળામાં તેમનું ઘરેથી અપહરણ કરાયું અને બળજબરીપૂર્વક મુસલમાન બનાવીને અપહરણકાર સાથે લગ્ન કરવા માટે મજબૂર કરવામાં આવ્યાં હતાં.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનમાં રહેતાં હિંદુઓ કહે છે તમારે બાળપણ તથા યુવાનીમાં વર્ષો સુધી એવી પીડામાંથી પસાર થવું પડે કે જેમાં તમને તમારા હિન્દુ હોવાનો અફસોસ દરરોજ થાય.

જોકે, તમારું નામ કિશોર, મુકેશ કે આકાશ હોય તો એ જણાવવાનું કદાચ મુશ્કેલ હોઈ શકે છે. ખબર નહીં કોઈ, ક્યારે પૂછી લે કે તમે ભારતથી ક્યારે પાકિસ્તાન આવ્યા?

તમને 14 ઑગસ્ટને બદલે 15 ઑગસ્ટે સ્વાતંત્ર્યદિવસ ઊજવવાની સલાહ પણ આપવામાં આવી શકે.

બીજું કંઈ નહીં તો ભારત-પાકિસ્તાનની ટીમો વચ્ચેની ક્રિકેટ મૅચમાં ભારતીય ટીમ સારું પ્રદર્શન કરે ત્યારે તમારા દોસ્તો, "તારી ટીમ જીતી રહી છે" એવી મશ્કરી કરે એ શક્ય છે.

એ ઉપરાંત તમારે બાળપણ તથા યુવાનીમાં વર્ષો સુધી એવી પીડામાંથી પસાર થવું પડે કે જેમાં તમને તમારા હિંદુ હોવાનો દરરોજ અફસોસ થાય.

આ બધાના સંભવિત પરિણામ સ્વરૂપે તમે ધીમે-ધીમે ખુદને હીન, અસહાય અને મજબૂર માનવા લાગો એવું પણ બની શકે.

તમે સ્કૂલ, કૉલેજ કે યુનિવર્સિટીમાં સામાજિક વિજ્ઞાન કે પાકિસ્તાન સ્ટડીઝનાં પાઠ્યપુસ્તકો વાંચવાનું શરૂ કરો ત્યારે આવું થઈ શકે, પણ હિંદુઓ માટે અપમાનજનક હોય એવું આ પુસ્તકોમાં શું હોઈ શકે?

આવો, આ અનુભવની કથા પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રાંતના કેટલાક હિંદુ તથા મુસ્લિમ વિદ્યાર્થીઓ પાસેથી સાંભળીએ. આ લોકો વિદ્યાર્થી હતા ત્યારે તેમણે ઉપરોક્ત પાઠ્યપુસ્તકો વાચ્યાં હતાં.

'અત્યાચારી હિંદુ'

ડૉ. રાજેશ કુમાર

અમે 25થી 45 વર્ષના કેટલાક યુવાનો અને યુવતીઓની મુલાકાત લીધી હતી. અમે તેમને પૂછ્યું હતું કે સ્કૂલ અને કૉલેજના પાઠ્યપુસ્તકોમાં એવી કઈ બાબત હતી જેનાથી તેમને દુઃખ થતું હતું?

આ સવાલના જવાબમાં તેમણે કેટલાક પાઠ્યપુસ્તકોના અંશોની વાત કરી હતી. જેમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે "ઇતિહાસમાં હિંદુઓ એ મુસલમાનો પર બહુ અત્યાચાર કર્યો હતો."

"કાફિરનો અર્થ થાય છે પૂતળાં અથવા મૂર્તિઓની પૂજા કરનાર."

"અગાઉના સમયમાં હિંદુઓ, તેમને ત્યાં દીકરીનો જન્મ થતો ત્યારે તેને જીવતી દાટી દેતા હતા."

"હિંદુઓ માનવતાના દુશ્મન છે"

ડૉ. રાજવંતી કુમારી

વિવિધ ક્ષેત્રો સાથે સંકળાયેલા આ યુવાઓએ આંખ ખોલીને વાસ્તવિકતા જોઈ ત્યારે તેમને તેમની ચારે તરફ સહિષ્ણુતા તથા ભાઈચારાનો માહોલ જોવા મળ્યો હતો.

દોસ્તી હોય કે પાડોશીઓ હોય કે પછી ઈદ, હોળી કે દિવાળીનો તહેવાર હોય, કમ સે કમ વ્યક્તિગત રીતે તો તેમણે હિંદુઓ તથા મુસલમાનો વચ્ચે કોઈ અંતર અનુભવ્યું ન હતું.

અલબત, આ વિદ્યાર્થીઓ સ્કૂલ તથા કૉલેજમાં આવ્યા ત્યારે તેમને પહેલીવાર...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ધારો કે તમારું નામ ઈમરાન, અબ્દુલ કે આમિર છે અને તમે પાકિસ્તાનમાં રહો છો. અજાણ્યા લોકો સાથેની પહેલી મુલાકાતમાં ખુદનો પરિચય આપતી વખતે, સામેની વ્યક્તિ તમારું નામ સાંભળીને શું પ્રતિભાવ આપશે એવો સવાલ તમારા મનમાં ન થયો હોય કે તમે એવું ક્યારેય વિચાર્યું ન હોય એવું ક્યારેય બન્યું નહીં હોય.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનમાં વર્ષ 1990માં જ જળસંકટે ટકોરા મારી દીધા હતા અને 2005 આવતાં-આવતાં આ સંકટ ખતરા તરફ આગળ વધી ગયું અને સતત વધી રહ્યું છે. એટલે કે પાકિસ્તાન જળ સંકટની સમસ્યા સાથે બાથ ભીડી રહ્યું છે.

કહેવાય છે કે પાકિસ્તાન આ સમસ્યાને મુદ્દે નિર્ણાયક પગલાં નહીં લે તો 2025માં તે જળસંકટના બિહામણા દુષ્ચક્રમાં ફસાઈ જશે.

પાકિસ્તાન પાસે હવે જળ સંકટને પહોંચી વળવા માટે પૂરતો સમય પણ બચ્યો નથી.

પાકિસ્તાનમાં પ્રતિ વ્યક્તિ પાણીની ઓછી થઈ રહેલી ખપત સંકટના આગમનનો સંદેશ છે.

કહેવાય છે કે અગાઉની સરકારોએ પાણીની સમસ્યાને સાવ કિનારે જ રાખી અને હવે આ સમસ્યા વિકરાળ બની ગઈ છે.

હવે આ સમસ્યાને પહોંચી વળવા માટે પાકિસ્તાનના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સાકિબ નિસારે ડૅમના નિર્માણ માટે ફંડ એકઠું કરવાની પહેલ કરી છે.

હકીકતમાં, પાકિસ્તાનની સુપ્રીમ કોર્ટે પીસીઆરડબલ્યૂઆરનાં પાકિસ્તાનમાં પાણીની અછતવાળા અહેવાલની સ્વયં નોંધ લીધી હતી.

આ સાથે જ સુપ્રીમ કોર્ટમાં કાલાબાગ બંધને મુદ્દે એક અરજી પણ દાખલ કરવામાં આવી હતી.

આ બંને મુદ્દે સુનાવણી કરતા સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે પાકિસ્તાનમાં છેલ્લાં 48 વર્ષોમાં એક પણ નવો બંધ બનાવવામાં આવ્યો નથી.

પાકિસ્તાનના સુપ્રીમ કોર્ટના ચીફ જસ્ટિસ મિયાં સાકિબ નિસાર

સુપ્રીમ કોર્ટે સરકારને કહ્યું કે સરકાર તત્કાળ નવા બંધોનું નિર્માણ કરે. સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશે કહ્યું કે દીઅમેર-ભાશા અને મોહમંડ બંધોનું નિર્માણ શક્ય હોય એટલી ઝડપે કરવામાં આવે જેથી જળસંકટ સામે લડવામાં મદદ મળે.

દીઅમેર-ભાશા બંધનું નિર્માણ ખૈબર-પખ્તુનખા અને ગિલગીટ-બાલ્ટિસ્તાનમાં અને મોહમંડ બંધનું નિર્માણ માંડા વિસ્તારની સ્વાત નદી ઉપર થનાર છે.

પાકિસ્તાન-ચીન વચ્ચે ભલે સદાબહાર દોસ્તીના સંબંધો રહ્યા હોય, પરંતુ સિલ્ક રોડને મુદ્દે બંને દેશોની દોસ્તી જટિલ દોરમાંથી પસાર થઇ રહી છે.

ઉપનિવેશક કાળની અરબ સાગરથી હિંદુકુશ તળેટીની વચ્ચેની રેલ્વે લાઈનના પુનઃ નિર્માણ માટે 8 અરબ 20 કરોડ ડૉલરની પરિયોજનામાં સતત વિલંબ થઈ રહ્યો છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સમાચાર એજન્સી રૉઇટર્સના અનુસાર આ વિલંબને કારણે પાકિસ્તાન એક વાર ફરી ચીનની સિલ્ક રોડ પરિયોજનાને મુદ્દે અસ્વસ્થ છે. રૉઇટર્સનું કેહવું છે કે પાકિસ્તાનને લાગે છે કે તે દેવાના દુષ્ચક્રમાં ફસાઈ શકે તેમ છે.

આ રેલ પરિયોજનાથી કરાચી અને પેશાવરને જોડવામાં આવશે અને આ ચીનના વન બેલ્ટ વન રોડ પ્રોજેક્ટનો મહત્વનો ભાગ છે. રૉઇટર્સનું કહેવું છે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર વિકાસ કાર્યક્રમ (યુએનડીપી) અને પાકિસ્તાન કાઉન્સિલ ઑફ રિસર્ચ ઇન વૉટર રિસોર્સીઝ (પીસીઆરડબલ્યૂઆર) અનુસાર પાકિસ્તાન 2025થી સંપૂર્ણપણે દુકાળની ઝપેટમાં આવી જશે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનમાં વિજેતા થયેલા મહિલાઓ

ક્રિકેટરથી રાજનેતા બનેલા ઇમરાન ખાન પાકિસ્તાનના નવા વડા પ્રધાન બનવાની તૈયારીમાં છે.

રાજનૈતિક ગલીઓમાં થઈ રહેલી આ અદલા-બદલી વચ્ચે પાકિસ્તાનની ચૂંટણીમાં અન્ય એક કારણ પણ ચર્ચામાં રહ્યું હતું .

આ કારણ છે પાકિસ્તાની ચૂંટણીમાં મહિલાઓની ભાગીદારી.

આ ચૂંટણીમાં પાકિસ્તાનના ચૂંટણી અધિનિયમ 2017ની કલમ 206 મુજબ દરેક પક્ષે  મહિલાઓને 5 ટકા ટિકિટ આપવી ફરજિયાત હતી.

આ જ કારણ છે કે નેશનલ ઍસેમ્બ્લીની કુલ 272 સીટો પર અલગ અલગ દળોએ 171 મહિલા ઉમેદવારોને ટિકિટ આપી હતી.

આ ચૂંટણીમાં પાકિસ્તાન પીપલ્સ પાર્ટી (પીપીપી)એ સૌથી વધુ 19 મહિલાઓને ટિકિટ આપી હતી.

ત્યાર બાદ દક્ષિણપંથી દળ મુત્તાહિદા મજલિસ-એ-અમલ (એમએમએ)એ 14 મહિલાઓને ટિકિટ આપી હતી.

જ્યારે પાકિસ્તાનની સત્તા નજીક પહોચેલી પીટીઆઇએ 11 મહિલાઓને ટિકિટ આપી હતી.

આ સાથે જમાત-ઉદ-દાવાની અલ્લાહ-ઓ-અકબર પાર્ટીએ પણ ત્રણ મહિલાઓને ટિકિટ આપી હતી

પાકિસ્તાનમાં પહેલી વાર 171 મહિલા ઉમેદવારો

ઇમરાન ખાન

પાકિસ્તાનની રાજનીતિના ઇતિહાસમાં પહેલી વાર આટલી મોટી સંખ્યામાં મહિલાઓ ચૂંટણીના મેદાનમાં હતી.

વર્ષ 2013ની ચૂંટણીમાં 135 મહિલા ઉમેદવારોએ ચૂંટણી લડી હતી. જ્યારે આ ચૂંટણીમાં તમામ દળોમાંથી કુલ 171 મહિલા ઉમેદવારોએ ચૂંટણી લડી.

આ મહિલા ઉમેદવારોમાં એક નામ અલી બેગમનું પણ છે. જે પુરુષ પ્રધાન કબાયલી વિસ્તારમાંથી ચૂંટણી લડનારાં પ્રથમ મહિલા ઉમેદવાર છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જોકે, પાકિસ્તાન ચૂંટણીપંચનો એક નિયમ એવો પણ છે કે જો કોઈ પણ ચૂંટણી ક્ષેત્રમાં 10 ટકાથી ઓછી મહિલાઓની ભાગીદારી હોય તો સમગ્ર ચૂંટણી પ્રક્રિયા રદ થઈ જશે.

ચૂંટણીપંચની આ શરતો  હોવા છતાં તમામ પાર્ટીઓએ મહિલાઓને ટિકિટ તો આપી પરંતુ મહિલા સંગઠનો દ્વ્રારા એવો આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો કે મહિલાઓને નબળી બેઠકો પરથી ચૂંટણી લડાવવામાં આવી હતી.

આવી પરિસ્થિતિ હોવા છતાં પણ એવા કેટલાક મહિલા ચહેરાઓ છે જેમણે પાકિસ્તાનની ચૂંટણીમાં જીત મેળવી.

જુગનૂ મોહસિન

જુગનુ મોહસિન

જુગનૂ મોહસિનએ પંજાબ પ્રાંતથી વિજય મેળવ્યો છે. તે અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે મેદાનમાં હતાં.

જુગનૂ મોહસિન નઝમ સેઠીના પત્ની છે. તેઓ પંજાબના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી હતા. વર્તમાન સમયમાં નઝમ સેઠી પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બૉર્ડના ચેરમેન છે.

રાજનીતિ સિવાય જુગનૂ પત્રકારત્વમાં પણ સક્રિય રહ્યાં છે. તેઓ 'ધી ફ્રાઇડે ટાઇમ્સ'ના સહ સંસ્થાપક છે.

વર્ષ 1999માં તેમના પતિ નઝમ  સેઠીની નવાઝ શરીફ સરકારે...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાનની સંસદમાં નવા ચહેરા સામેલ થવા તૈયાર છે. બુધવારે થયેલી ચૂંટણીઓ બાદ પરિણામ આવી ગયું છે. આ પરિણામ બાદ ઇમરાન ખાનના નેતૃત્વ વાળી પાકિસ્તાન તહરીક-એ-ઇન્સાફ સૌથી વધુ બેઠકો પર વિજય મેળવીને સત્તા માટે દાવેદારી નોંધાવી રહ્યો છે.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનમાં સરકાર ઉપરાંત સેનાની ટીકા કરવી સામાન્ય નાગરિકને ખૂબ ભારે પડી શકે છે.

પાકિસ્તાનમાં સેનાની ટીકા કરનાર લોકોની બળજબરી અટકાયતના કે એમને ગંભીર ઈજા પહોંચાડવાના તથા એમના પરિવારની હેરાનગતિના સમાચારો બનતા રહે છે.

જોકે, પાકિસ્તાન સરકાર માનવહકોના ઉલ્લંઘનનો આરોપ ફગાવી દે છે અને દેશમાં વાણી સ્વાતંત્ર્ય હોવાની વાત કરે છે.

જુઓ પાકિસ્તાનમાં સેના વિરુદ્ધ બોલી પ્રતાડનાનો ભોગ બનેલા લોકોની કહાણી વીડિયોમાં.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

ભારતમાં સરકારની ટીકા કરનારની હેરાનગતિ કાયમ ચર્ચાતી હોય છે પણ પડોશી દેશ પાકિસ્તાનની હાલત પણ કંઈ અલગ નથી.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનમાં હવે કોવિડ-19ના સંક્રમણના કેસીસ ધીમે-ધીમે વધી રહ્યા છે. ગત સપ્તાહે અહીં વિક્રમસર્જક સંખ્યામાં કેસીસ નોંધાયા હતા.

લાહોરમાં રહેતાં 35 વર્ષનાં મહેવિશે બીબીસી સાથે ફોન પર વાત કરતાં કહ્યું હતું, "હું બહુ હતાશ હતી અને ગભરાતી હતી. મારાં મમ્મી કોરોના વૅક્સિનના બીજા ડોઝની રાહ જોઈ રહ્યાં છે."

"મને એમ થયું કે મારો નંબર ક્યારેય નહીં આવે. મેં મારી જાતને કહ્યું કે બજારમાં જે વૅક્સિન ઉપલબ્ધ છે, તેનો ડોઝ લઈ લેવો સારો."

મહેવિશની નોકરી તાજેતરમાં જ છૂટી ગઈ હતી. તેમણે બચાવેલા પૈસામાંથી 12,000 રૂપિયાનો ખર્ચ કરીને રશિયાએ બનાવેલી સ્પુતનિક-V કોરોના રસી ખરીદી હતી.

મહેવિશે કહ્યું હતું કે "વૅક્સિન તો મેં લઈ લીધી, પણ એ કામ મેં બચાવેલા પૈસા સંદર્ભે આંચકારૂપ સાબિત થયું છે."

અલબત્ત વૅક્સિન લેવાનો નિર્ણય અત્યાર સુધીના તમામ નિર્ણયોમાં સૌથી વધુ સમજદારીભર્યો સાબિત થાય એ શક્ય છે, એવું પણ મહેવિશે જણાવ્યું હતું.

ભારતમાં કોરોના વાઇરસની સ્થિતિ વિશ્વના વૈજ્ઞાનિકો માટે ચિંતાનો વિષય કેમ?

પાકિસ્તાનમાં એક મહિનામાં 3,000થી વધારે મૃત્યુ

મહેવિશની નોકરી છૂટી ગઈ છે, તેમને બચતમાંથી 12 હજાર રૂપિયા ખર્ચીને રસી લીધી.

મહેવિશનો સમાવેશ પાકિસ્તાનમાં જેમણે વૅક્સિન લઈ લીધી છે, એવા બે ટકા લોકોમાં થાય છે.

તેમને સરકારી વૅક્સિન માટે લાંબો સમય રાહ જોવાને બદલે જાતે પૈસા ખર્ચીને વૅક્સિન લઈ લેવાનું વધારે યોગ્ય લાગ્યું હતું.

પાકિસ્તાનમાં હવે કોવિડ-19ના સંક્રમણના કેસ ધીમે-ધીમે વધી રહ્યા છે, ગત સપ્તાહે અહીં વિક્રમી સંખ્યામાં કેસ નોંધાયા હતા.

પાકિસ્તાનના પાડોશી દેશ ભારતમાં કોવિડ-19 જે ઝડપથી પ્રસરી રહ્યો છે તે એ વાતનો સંકેત આપે છે કે આ મહામારી કેટલું ભયાનક સ્વરૂપ લઈ શકે છે.

ભારતમાં ગત દિવસોમાં અનેક ઠેકાણે ઓક્સિજનની અછતને કારણે દર્દીઓના મૃત્યુના તથા સ્મશાનોમાં મૃતદેહોને અગ્નિદાહ આપવા માટે જગ્યા ઓછી પડી રહી હોવાના સમાચાર મળી રહ્યા છે.

પાકિસ્તાનમાં માર્ચના પહેલા સપ્તાહમાં કોવિડ-19ના 16,000 ઍક્ટિવ કેસ નોંધાયેલા હતા, પણ એપ્રિલમાં એવા કેસની સંખ્યા આઠ ગણાથી વધુ થઈ ગઈ હતી.

એપ્રિલમાં કોવિડ-19ના ઍક્ટિવ કેસની કુલ સંખ્યા 1,40,000 સુધી પહોંચી ગઈ હતી. પાકિસ્તાનમાં માત્ર એક જ મહિનામાં 3,000થી વધુ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા.

મહામારીની શરૂઆતથી અત્યાર સુધીમાં કોવિડ-19ને કારણે એક મહિનામાં આટલો મોટા મૃત્યુઆંક ક્યારેય નોંધાયો નથી.

સત્તાવાર આંકડા મુજબ, 28 એપ્રિલે લાહોરની મોટી...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

કોવિડ-19 વાઇરસથી બચવા માટે મહેવિશ ભટ્ટીએ એક ખાનગી લૅબોરેટરીમાં જઈને વૅક્સિન લીધી હતી, તેમની પાસે એ છેલ્લો વિકલ્પ હતો.


સારાંશ માટે દસ્તાવેજ: પાકિસ્તાનમાં હિંદુ યુવતીઓના રક્ષણ માટે કોર્ટે આદેશ આપ્યા છે

સિંધની વિધાનસભામાં તાજેતરમાં જ આવાં કથિત અપહરણો અને બળજબરીપૂર્વક ધર્મપરિવર્ત મામલે ઠરાવ પસાર કરવામાં આવ્યો અને સ્પીકરે ધાર્મિક બાબતોની સમિતિને આ મામલે જ સંસદીય સમિતિની તત્કાલ રચના કરવા આદેશ આપ્યો.

સિંધની વિધાનસભામાં પસાર કરાયેલો ઠરાવ પ્રાંતના ગવર્નરને મોકલવામાં આવ્યો પણ તેમણે આ મામલે કેટલાંક સૂચનો આપી ઠરાવ વિધાનસભાને પરત કરી દીધો.

આમ સિંધમાં આ મામલે ઠરાવ પસાર ન થઈ શક્યો જોકે, ગૃહ દ્વારા ફરીથી આ મામલે ઠરાવ પસાર કરાયો.

ગવર્નરે આપેલાં સૂચનો મામલે સિંધની સંસદમાં મુસ્લિમ લિગ-ફંકશનલ ઍસેમ્બલીના લઘુમતી સભ્ય નિર્મળ કુમાર ગોકલાણીએ સુધારા કર્યા.

આ અંગેના ઠરાવમાં 'હિંદુ યુવતીઓ' શબ્દ હઢાવી માત્ર 'યુવતીઓ' શબ્દ જ લખવામાં આવ્યો.

'પાકિસ્તાની હિંદુઓ પણ મુસ્લિમ જેટલા જ દેશપ્રેમી'

ગોકલાણીએ જણાવ્યું છે કે પાકિસ્તાની હિંદુઓ પણ મુસ્લિમ જેટલા જ દેશપ્રેમી છે.

તેમણે કહ્યું, "અમે ક્યારેય વધારાના હકો નથી માગ્યા. અમે લઘુમતી ક્વૉટા અંતર્ગત બેઠકો નથી માગતા. અમે માત્ર જીવતા રહેવા માગીએ છીએ. ધર્મના નામે અમારી દીકરીઓનું અપહરણ ન કરો. તેમના પર બળાત્કાર ન ગુજારો."

આ મામલે ગોકલાણીએ સાત મહિનામાં અપહરણ કરાયેલી 41 યુવતીઓની યાદી પણ રજૂ કરી.

આ યાદી અનુસાર કરાચી, હૈદરાબાદ, તાંદો અલ્લાહયાર, તાંદો મુહમ્મદ ખાન, જામપથી, બાદીમ, મિરપુર ખાસ, સંઘર, સુક્કુર, શાદકોટ, ઘોટકી, થટ્ટા, ખૈરપુર, દાદુ અને જામશોરો જિલ્લામાંથી આ યુવતીઓનું અપહરણ કરવામાં આવ્યું છે.

વર્ષ 2017ની વસ્તીગણતરી અનુસાર પાકિસ્તાનની કુલ વસ્તીમાં 3.53 ટકા લોકો લઘુમતી સમુદાયના છે.

વર્ષ 1998માં હાથ ધરાયેલી વસ્તીગણતરી અનુસાર આ આંક 3.72 ટકા હતો.

આનો અર્થ એવો થાય કે હાલની વસ્તીગણતરી અનુસાર પાકિસ્તાનમાં લઘુમતી સમુદાયની વસ્તીમાં 0.19 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે.

લઘુમતી સાંસદ મંગલા શર્માનું કહેવું છે કે દીકરીઓનાં અપહરણ અને તેમના ધર્મપરિવર્તનની ઘટનાઓને પગલે પાકિસ્તાનમાં હિંદુઓ ભયમાં જીવી રહ્યા છે.

પહેલાંથી જ કાયદો અમલમાં

અહીં નોંધનીય છે કે નવેમ્બર 2013માં સિંધની વિધાનસભાએ 'પ્રૉટેક્શન ઑફ માઇનોરિટીઝ બિલ'ને પસાર કર્યું હતું.

જે અંતર્ગત બળજબરીપૂર્વક ધર્મ પરિવર્તન કરાવવા કે આ કૃત્યમાં મદદ કરવા બદલ ત્રણથી પાંચ વર્ષ સુધીની સજાની જોગવાઈ છે.

આ બિલના મુસદાના પ્રારંભમાં જ બળજબરી ધર્મપરિવર્તનને અધમ કૃત્ય ગણાવાયું છે.

આ બિલમાં...\nદસ્તાવેજની સમાન ભાષામાં સારાંશ:

પાકિસ્તાનમાં હિંદુ યુવતીઓનાં અપહરણની ઘટનાઓમાં ફરીથી વધારો થયો છે અને આ મામલે વિધાનસભા અને રાષ્ટ્રની સંસદમાં લઘુમતી સમુદાયે ધા નાખી છે.