Sitna stareje.
Stareje chutčej, čym idzie čas.
Bačyš tryccacihadovych chłopcaŭ, što ad harełki, cyharetaŭ, ciažkoje pracy j bieznadziejnaści vydajuć na pensijaneraŭ; dvaccacipiacihadovych dziaŭčat, užo pa-starečamu zhorblenych dy zmorščanych, ź miaškami pad vačyma j nieviduščym pozirkam — i mižvoli zhadvaješ, nakolki imkliva nastupajuć na viosku tutejšyja mohiłki.
U cichim sonnym Sitnie ŭsplosk śviežaści dy zvonkaści adznačajeca tolki dvojčy ŭ dzień pa budniach: dzieci iduć u škołu dy viartajucca. Nievialikimi hurmami, z takim niespadziavanym dla vioski śmiecham, takimi žyvymi vačyma, u takich niazvykła strakatych vopratkach dy z takimi zaplečnikami, byccam desantavanyja na nieviadomuju planetu kasmanaŭty, jany projduć paŭz internat, i adrazu zrazumieješ, što jany žyvuć užo ŭ zusim inšym śviecie.
Vučacca, dziakujučy biełarusizacyi 1990-ch, na rodnaj movie; karystajucca internetam dy DVD; jašče nie sapsavanyja navakolnaj apatyjaj, «maksimkam» dy ŭsieahulnaj chłuśnioj…
Šeraje Sitna j hetyja fantastyčnyja chłopčyki-dziaŭčatki niesumiaščalnyja nastolki, što nie daje spakoju pytańnie: niaŭžo ŭ vioski stanie nudy dy mlavaści pahłynuć hetkuju zvonkaść-śviežaść? Abo: niaŭžo ŭ hetych junych stvareńniaŭ stanie mocy źmianić zmročnaje navakolle pavodle svaich ujaŭleńniaŭ, svajho ładu, svaich maraŭ?
Jakraz hety kantrast adrazu pryhadvajecca, kali čuju pra sud nad piaćciu maładafrontaŭcami ŭ Miensku. Voś užo ceły hod režym usioj svajoj machinaj — KDB, MUS, prakuratura, AMAP — navalvajecca na niezarehistravany Małady front. I čym bolš maładafrontaŭcaŭ prachodzić praz represii — tym macniej adčuvańnie biaśsilla ahromnistaje systemy pierad trapiatkim, jarkim dy dziorzkim junactvam.
Pasadzili Artura Fińkieviča — MF družna vyjšaŭ uviesnu 2006 h. na płošču Kalinoŭskaha. Dapytali sto maładych u kryminalnych spravach pa ŭsioj krainie — uźnikła bolš tuzinu novych strukturaŭ pa Biełarusi, a dziasiatki chłopcaŭ dy dziaŭčat padchapili estafetnuju haładoŭku pratestu. Zapratoryli na paŭtara hodu ŭ «zonu» Źmitra Daškieviča — i ciapier Daškievič hladzić sa ścienaŭ budynkaŭ usich bujnych haradoŭ. Abvinavacili Paŭła Krasoŭskaha ŭ zabojstvach, zhvałtavańniach dy teraryźmie — i ciapier na sajcie Maładoha frontu štodnia pa 300 naviednikaŭ. Uziali šturmam Centralnuju radu z tryccaćciu rehijanalnymi kiraŭnikami — firmovy maładafrontaŭski Dzień śviatoha Valancina prajšoŭ «na ŭra!». Novyja dopyty j aryšty pierad 25 Sakavika — a tysiačy maładych znoŭ na vulicach na Dzień Voli.
Voś jany, hieroi strašnych snoŭ režymu: 19-hadovy evanhielski chryścijanin Źmicier Chviedaruk; jahony raŭnaletak, dy-džej Adradžeńnia i viernik, jaki kinuŭ prahramu Kalinoŭskaha, kab być razam ź siabrami, Barys Harecki; hetki ž dzieviatnaccacihadovy prahrammajstar, student-filolah Alaksiej Janušeŭski; 22-hadovy rabočy Aleh Korban i — 16-hadovaja pieramožca školnych alimpijadaŭ Nasta Pałažanka.
Toje, što napisana na sakołkach u hetych maładzionaŭ, kali jany vychodziać na Płošču ci pratestujuć la sudoŭ, pałochaje ŭładu najbolš: «Małady front nie spynić!»
Dziesiać hadoŭ tamu sprabavali spynić paŭtarahadovaj adsiedkaj maładafrontaŭca Alaksieja Šydłoŭskaha. I što? Proźvišča Alaksieja Šydłoŭskaha rehularna źjaŭlajecca ŭ śpisach zatrymanych za hrafici, ulotki dy ŭdzieł u akcyjach. Sfabrykavali žudasnyja abvinavačańni, až da pahrozy śmierci, suprać Paŭła Krasoŭskaha. Vynik? Krasoŭski znoŭ u pieršych šerahach. Kolki ŭžo razoŭ spyniali 16-hadovaha Ivana Šyłu — a salihorski Małady front abudžaje horad i ciapier. Zapchnuli ŭ varjatniu Kryścinu Šacikavu, jakaja padčas sudu nad Daškievičam na znak salidarnaści dałučyłasia da MF — i ciapier nia viedajuć, kudy dzieć vočy ad hańby sami.
…Kali vyniać ź sicienskaha byćcia školny špacyr, zastaniecca adčuvańnie poŭnaje parazy. Movaju Halivudu — tak suhučny tutuejšym łužynam tatalny «lose». Piačatka parazy na ŭsim: na niedahledžanych, zachłamlenych chatach, na dabitym abstalavańni lespramhasu, što nie abnaŭlałasia z 1961 h, i, što samaje strašnaje, paraza čytajecca ŭ vačoch.
Treba padYchać usiaho niekalki dzion sicienskim pavietram, kab zrabiłasia jasna, čamu aficyjnaja prapahanda tak starajecca raźdźmuć mit pra pieramohu. Dzień Pieramohi. Praspekt Pieramožcaŭ. Spartovyja pieramohi. Adnak navat tut aficyjoz vymušany abapiracca na moładź.
Ksiuša Sitnik dy Andrej Kuniec nievypadkova zajmajuć pieršyja miescy na dziciačaj «Eŭravizii», tymčasam jak «darosłyja» cierpiać krach. Nia treba ździŭlacca, što ŭ finale maładziovaha futbolnaha čempijanatu Eŭropy biełarusy — siarod lideraŭ, a Siarhiej Lachovič zmahajecca za suśvietnaje čempijonstva ŭ boksie. Zusim niezdarma hieroi našaha času — junaki dy dziaŭčaty. U Biełarusi padymajecca pakaleńnie, narodžanaje pieramahać.
Nasamreč u biełaruskaj pieramohi — pilnyja vočy Źmitra Chviedaruka, mocnyja ruki Barysa Hareckaha, vysoki łob Aleha Korbana, volevaje padbarodździe Alaksieja Janušeŭskaha j miłaje, ale patrabavalnaje abličča Nasty Pałažanki. Nieŭzabavie my ŭbačym ich na tryjumfalnaj manifestacyi, dzie abvieściać Novuju Biełaruś.
Pakul zatrymańni, pieratrusy, kryminalnyja spravy. Ściahi, ulotki dy malitvy. Hierojaŭ hartuje zmahańnie.
Ale jany vierać — a značyć, mohuć i pieramohuć.
«Bo kožny, narodžany ad Boha, pieramahaje śviet, i hetaja pieramoha, jakaja pieramahła śviet, — viera našaja» (I Jana 5:4).
Takich — nie raźbić, nie spynić, nie strymać.
Pryjdzicie na sud — i vy ŭbačycie pieramožnaje pakaleńnie nacyjanalnaha abudžeńnia.