Rak prostaty jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów wśród mężczyzn. Jego wczesne wykrycie znacznie zwiększa szanse na skuteczne leczenie, a regularne badania mogą zapobiec chorobie. Jakie są objawy i możliwości leczenia raka prostaty?
Rak prostaty – objawy
Rak prostaty rozwija się w gruczole krokowym, który jest częścią męskiego układu rozrodczego. Rozpoznanie jego objawów we wczesnym stadium jest trudne, ponieważ mogą one być nieobecne lub na tyle subtelne, że łatwo je zignorować. Sprawdź też, kiedy należy zacząć badać prostatę. Jednak istnieją pewne sygnały, które mogą wskazywać na problemy z prostatą oraz wymagają konsultacji medycznej. Jakie?
Trudności z oddawaniem moczu, zwłaszcza z rozpoczęciem i utrzymaniem strumienia moczu, a także uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza.
Ból w okolicach miednicy, dolnej części pleców lub w górnej części ud.
Obecność krwi w moczu lub nasieniu.
Problemy z osiągnięciem lub utrzymaniem erekcji.
Rak prostaty – przyczyny
Rozwój raka prostaty, podobnie jak wielu innych nowotworów, jest złożonym procesem, na który wpływa wiele czynników. Pomimo intensywnych badań precyzyjne przyczyny raka prostaty nie zostały w pełni poznane, ale zidentyfikowano kilka kluczowych czynników ryzyka, takich jak:
wiek – ryzyko zachorowania rośnie wraz z wiekiem, zwłaszcza po 50. roku życia. Większość przypadków raka prostaty diagnozuje się u mężczyzn po 65. roku życia;
historia rodzinnego występowania raka – mężczyźni, u których ojciec lub brat chorowali na raka prostaty, mają wyższe ryzyko zachorowania, zwłaszcza jeśli rak prostaty w rodzinie był diagnozowany w młodszym wieku;
rasa – badania wykazały, że mężczyźni afroamerykańscy są bardziej narażeni na rozwój raka prostaty niż mężczyźni innych ras. Ponadto rozwija się on u nich w bardziej agresywną formę;
dieta i styl życia – dieta wysokotłuszczowa, zwłaszcza bogata w tłuszcze zwierzęce, oraz nadwaga i otyłość mogą nie tylko zwiększać ryzyko rozwoju raka prostaty, ale również wpływać na jego agresywność.
Nowotwór prostaty odpowiada za 20% przypadków złośliwych nowotworów diagnozowanych u mężczyzn w Polsce. W 2020 r. wskaźnik zachorowań na ten typ raka osiągnął poziom 38,7 na 100 000 mężczyzn, co umieściło go na pierwszym miejscu wśród wszystkich złośliwych nowotworów w tej grupie. Natomiast wskaźnik śmiertelności z tego powodu wyniósł 10,6 na 100 000, co plasuje raka prostaty na drugim miejscu wśród najczęstszych przyczyn śmierci spowodowanych nowotworami u mężczyzn. Najczęściej chorobę wykrywa się u panów, którzy przekroczyli 50. rok życia. Rzadko występuje u mężczyzn w młodszym wieku.
Rak prostaty – rokowania
W gabinecie lekarskim pojawia się wiele obaw i wątpliwości, gdy specjalista stawia diagnozę: rak prostaty. Ile się żyje? Odpowiedź na to pytanie zależy od m.in. stadium choroby w momencie diagnozy, ale także wieku pacjenta, ogólnego stanu zdrowia oraz typu i agresywności nowotworu.
W przypadku pacjentów poddanych radykalnemu leczeniu, czyli operacyjnemu usunięciu prostaty, wskaźnik przeżycia po 5 latach oscyluje między 70 a 85%, natomiast wskaźnik przeżycia po 10 latach waha się w przedziale 50–75%.
Pacjenci, którzy nie kwalifikują się do leczenia operacyjnego, doświadczają postępu choroby w różnym czasie po rozpoczęciu terapii hormonalnej, jednak zazwyczaj następuje to po upływie 18 do 36 miesięcy od jej włączenia.
Osoby leczone metodami nieoperacyjnymi z lokalnie zaawansowanym rakiem prostaty mają średni czas przeżycia około 4,5 roku, podczas gdy pacjenci z zaawansowanym stadium raka prostaty z przerzutami żyją średnio od 3 do 5 lat lub nawet dłużej.
Dla pacjentów, u których rak prostaty zostaje wykryty we wczesnym stadium, ograniczony do prostaty, rokowania są zazwyczaj bardzo dobre. W przypadku gdy rak prostaty jest bardziej zaawansowany lub się rozprzestrzenił (np. do węzłów chłonnych, kości lub innych organów), rokowania stają się mniej optymistyczne, ale nadal istnieje wiele opcji leczenia, które mogą przedłużyć życie i poprawić jego jakość.
Sprawdź nowoczesne leczenie raka prostaty.
Rak prostaty – leczenie
Obecnie, medycyna onkologiczna oferuje wiele metod leczenia raka prostaty, ich dobór zależy m.in. od stadium i agresywności choroby i ogólnego stanu zdrowia pacjenta.
Czekanie z aktywnym nadzorem
W przypadku bardzo wolno rosnących nowotworów, które nie powodują objawów i są ograniczone do prostaty, często zaleca się czekanie z aktywnym nadzorem. Oznacza to regularne monitorowanie stanu zdrowia, w tym poziomu PSA, badania palpacyjnego prostaty przez odbytnicę (DRE) i powtarzanych biopsji prostaty, aby śledzić ewentualny rozwój choroby. Ta strategia pozwala uniknąć lub opóźnić skutki uboczne związane z bardziej inwazyjnymi metodami leczenia.
Prostatektomia
Prostatektomia, czyli chirurgiczne usunięcie prostaty, to jedna z głównych metod leczenia raka prostaty. Mimo że jest skuteczna w eliminacji raka, wiąże się również z ryzykiem powikłań, takich jak nietrzymanie moczu i dysfunkcja erekcji.
Radioterapia
Radioterapia wykorzystuje promieniowanie do niszczenia komórek nowotworowych. Może być stosowana zewnętrznie lub wewnętrznie. Radioterapia jest często wybierana przez pacjentów chcących uniknąć skutków ubocznych związanych z operacją, choć może również powodować problemy z moczem i funkcją seksualną.
Terapia hormonalna
Terapia hormonalna, znana również jako terapia antyandrogenna, ma na celu zmniejszenie poziomu męskich hormonów (androgenów), które mogą przyczyniać się do wzrostu komórek rakowych prostaty. Można ją stosować samodzielnie lub w połączeniu z radioterapią albo przed zabiegiem chirurgicznym, aby zmniejszyć rozmiar guza. Terapia hormonalna jest skuteczna w kontrolowaniu rozprzestrzeniania się raka, ale może prowadzić do skutków ubocznych, takich jak przyrost masy ciała, utrata masy mięśniowej, uderzenia gorąca i zmniejszone libido.
Chemioterapia
Chemioterapia może być stosowana w przypadkach zaawansowanego raka prostaty, który rozprzestrzenił się poza prostatę i nie reaguje na terapię hormonalną. Może skutecznie kontrolować chorobę i złagodzić objawy, ale wiąże się z możliwością wystąpienia różnych skutków ubocznych, takich jak nudności, utrata apetytu, utrata włosów, zmęczenie i podatność na infekcje.
Profilaktyka raka prostaty
Profilaktyka raka prostaty koncentruje się na działaniach, które mogą pomóc zmniejszyć ryzyko rozwoju tego nowotworu. Chociaż nie ma pewnej metody zapobiegania rakowi prostaty, istnieje kilka rekomendowanych praktyk zdrowotnych i zmian w stylu życia, które mogą obniżyć ryzyko jego wystąpienia. Są to:
Zdrowa dieta – zwłaszcza spożywanie dużej ilości warzyw i owoców, ograniczenie spożycia czerwonego mięsa i przetworzonych produktów mięsnych, zwiększenie spożycia ryb bogatych w kwasy tłuszczowe omega-3,
Aktywność fizyczna – regularne ćwiczenia i utrzymanie zdrowej wagi,
Ograniczenie alkoholu i unikanie palenia,
Regularne badania przesiewowe.
Rak prostaty – podsumowanie
Rak prostaty jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów wśród mężczyzn na całym świecie. Na szczęście wczesne wykrycie zwiększa powodzenie leczenia i poprawia rokowania. Istotne jest jednak, aby jak najszybciej wdrożyć zmiany w stylu życia, co może pomóc w skutecznym zapobieganiu rozwojowi raka prostaty. Jak się okazuje, wiedza i świadomość są najważniejszymi narzędziami w walce z tym nowotworem, ponieważ umożliwiają mężczyznom odpowiednio szybką reakcję już na pierwsze objawy choroby.
Bibliografia:
A. Antoniewicz, A. Borkowski, E. Senkus-Konefka i in., Zalecenia dotyczące postępowania w raku gruczołu krokowego — konferencja okrągłego stołu, „Onkologia w Praktyce Klinicznej”, nr 3 (3) 2007.
A. Borówka, R. Sosnowski, Poradnik dla mężczyzn. Choroby gruczołu krokowego, „Przegląd Urologiczny”, nr 5 (39) 2006.
National Cancer Institute of United States, Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej oraz Fundacja Tam i z Powrotem, Co warto wiedzieć. Rak gruczołu krokowego, Warszawa 2014.
https://onkologia.org.pl/pl/nowotwor-gruczolu-krokowego-leczenie [dostęp 6.03.2024 r.]min
Rak prostaty to schorzenie, które dotyka coraz więcej mężczyzn. Jakie są objawy, rokowania i przede wszystkim jak przebiega leczenie?
Częstomocz to potrzeba częstego oddawania moczu, która może prowadzić do znacznego dyskomfortu, zakłócać codzienne funkcjonowanie oraz pogarszać jakość życia. Jakie są jego przyczyny i objawy? Czy da się wyleczyć częstomocz? Wyjaśniamy w naszym artykule!
Co to jest częstomocz i jakie są jego objawy?
Częstomocz, medycznie określany jako poliuria, charakteryzuje się zwiększoną częstotliwością oddawania moczu. Osoby cierpiące na częstomocz mogą odczuwać potrzebę korzystania z toalety znacznie częściej, niż jest to normalne, często bez zwiększonego spożycia płynów. Ten stan może mieć poważny wpływ na codzienne życie, zakłócając rutynowe aktywności, sen oraz obniżając ogólne poczucie komfortu.
Częstomocz – objawy
Objawy częstomoczu mogą się różnić, ale głównym sygnałem jest częste oddawanie moczu:
powyżej 8 razy w ciągu dnia, nawet jeśli ilość wydalanego moczu za każdym razem jest niewielka,
więcej niż 2 przebudzenia w nocy, aby oddać mocz (nykturia),
nagła, niekontrolowana potrzeba oddania moczu (pilność moczowa).
Częstomoczowi mogą towarzyszyć także inne objawy, które zależą od wyjściowego schorzenia, są to m.in.: krew lub zmiana zapachu moczu, gorączka, dreszcze, wymioty, złe samopoczucie, zaczerwienienie okolic intymnych czy ból brzucha i okolicy lędźwiowej. Sprawdź też, jakie mogą być przyczyny bólu miednicy. Co istotne, częstomocz nie jest sam w sobie chorobą, ale raczej symptomem wskazującym na inne, potencjalnie poważne problemy zdrowotne. Dlatego też obserwacja i zgłaszanie tego objawu lekarzowi może pomóc we wczesnym wykryciu i leczeniu podstawowej przyczyny, zanim rozwiną się bardziej poważne dolegliwości.
Częstomocz – przyczyny
Częstomocz może być spowodowany różnymi przyczynami, ale zazwyczaj są to:
zakażenia dróg moczowych,
cukrzyca typu 1 i typu 2,
nadmierne spożycie płynów (zwłaszcza z kofeiną lub alkoholem),
stosowanie leków diuretycznych (moczopędnych),
hiperaktywność pęcherza,
nowotwór pęcherza,
kamica nerkowa,
uszkodzenie rdzenia kręgowego,
niedoczynność przysadki mózgowej,
guzy przydatków lub mięśniaki macicy u kobiet,
ciąża,
problemy z prostatą u mężczyzn (sprawdź tekst o tym, co to jest prostata), zaburzenia endokrynologiczne,
choroby neurologiczne,
czynniki psychologiczne.
Częstomocz – jak leczyć?
Jeśli doświadczamy potrzeby zbyt częstego oddawania moczu, ważnet, aby podjąć odpowiednie kroki w celu zdiagnozowania i leczenia potencjalnej przyczyny tego stanu. Jakie?
Dokumentacja objawów
Zacznijmy od zapisywania swoich objawów, w tym częstotliwości i ilości wydalanego moczu, zmian w jego wyglądzie, odczuwanego bólu lub dyskomfortu podczas mikcji oraz innych dolegliwości, takich jak zmęczenie czy wzmożone pragnienie. Ta dokumentacja będzie pomocna dla lekarza.
Wizyta u lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ)
Kolejnym krokiem powinno być umówienie wizyty u lekarza rodzinnego lub internisty. Lekarz przeprowadza wywiad medyczny, ocenia objawy i może zlecić wstępne badania, aby zdiagnozować prawdziwy powód, który powoduje częstomocz. Jakie badania są potrzebne? Zazwyczaj w przypadku częstomoczu lekarz może zalecić:
badania moczu, krwi, urodynamiczne badanie pęcherza moczowego, USG układu moczowego, cystoskopię, badania neurologiczne czy testy hormonalne.
Skierowanie do specjalisty
W zależności od podejrzewanej przyczyn lekarz POZ może skierować Cię do specjalisty takiego jak urolog (specjalista od układu moczowego), ginekolog (u kobiet, jeśli podejrzewa się przyczyny związane z układem rozrodczym), endokrynolog (w przypadku podejrzenia problemów hormonalnych) lub nefrolog (specjalista od chorób nerek).
Leczenie częstomoczu
Po zdiagnozowaniu przyczyny lekarz przedstawi plan leczenia. Może obejmować zmiany w diecie i stylu życia, farmakoterapię, ćwiczenia fizyczne wzmacniające mięśnie dna miednicy, czy w niektórych przypadkach interwencje chirurgiczne.
Zmiany w stylu życia
W międzyczasie można wprowadzić pewne zmiany w swoim stylu życia, które mogą pomóc w redukcji objawów, takie jak ograniczenie spożycia płynów przed snem, unikanie napojów zawierających kofeinę i alkohol oraz regularne ćwiczenia.
Monitorowanie postępów
Po rozpoczęciu leczenia ważne jest monitorowanie stanu zdrowia i postępów zastosowanego planu leczenia. Jeśli objawy nie ulegają poprawie lub nasilają się, należy ponownie skonsultować się z lekarzem.
Częstomocz na tle nerwowym – jak leczyć?
Częste oddawanie moczu na tle nerwowym zwane także nerwicą pęcherza, zazwyczaj wynika z czynników psychologicznych. Stres, niepokój czy inne zaburzenia emocjonalne mogą wpływać na zbyt częste parcie na pęcherz, co może wymagać szczególnego podejścia terapeutycznego. Leczenie tego typu częstomoczu wymaga zintegrowanego podejścia, skupiającego się zarówno na umyśle, jak i ciele. Jak leczyć częstomocz na tle nerwowym?
Terapia behawioralna i psychologiczna
Zmniejszeniu częstotliwości oddawania moczu może pomóc trening pęcherza, który polega na stopniowym przedłużaniu czasu między wizytami w toalecie oraz nauka technik radzenia sobie ze stresem i niepokojem.
Techniki relaksacyjne
Ćwiczenia oddechowe i relaksacyjne mogą pomóc w zmniejszeniu napięcia nerwowego i ogólnego poziomu stresu oraz poprawić kontrolę nad potrzebą częstego oddawania moczu. Natomiast mindfulness i medytacja pomagają w redukcji stresu i niepokoju, co również może przyczynić się do zmniejszenia częstomoczu.
Leczenie farmakologiczne
W niektórych przypadkach lekarz może zalecić leki przeciwlękowe lub antydepresyjne, powinny być one jednak stosowane pod ścisłą kontrolą specjalisty.
Zmiany w stylu życia
Zaleca się ograniczenie kofeiny i alkoholu oraz unikanie nadmiernego spożycia płynów, szczególnie przed snem, a także regularną aktywność fizyczną, która pomaga w redukcji stresu i poprawia ogólne samopoczucie.
Leczenie częstomoczu na tle nerwowym wymaga zintegrowanego podejścia, które obejmuje zarówno interwencje psychologiczne, jak i zmiany w stylu życia. Współpraca z zespołem specjalistów, w tym urologiem, psychologiem i psychiatrą pomaga w skutecznym leczeniu i poprawie jakości życia pacjentów. Ważne, aby pacjenci otwarcie komunikowali się ze swoimi lekarzami na temat swoich objawów i doświadczeń, co umożliwia dostosowanie planu leczenia do ich indywidualnych potrzeb.
Częstomocz – podsumowanie
Zbyt częste oddawanie moczu może znacząco wpływać na jakość życia, wywołując dyskomfort oraz zakłócając codzienne aktywności i sen. Choć jego przyczyny są zróżnicowane i mogą obejmować zarówno problemy zdrowotne, jak i psychologiczne, podejście do diagnozy i leczenia musi być kompleksowe i indywidualnie dostosowane do potrzeb. Nie warto także ignorować objawów, a szukać profesjonalnej pomocy medycznej, która umożliwi wczesne rozpoznanie i pozbycie się tej przykrej dolegliwości.
Bibliografia:
Interna Szczeklika, red. A Szczeklik, P. Gajewski, Kraków 2019.
Urologia. Podręcznik dla studentów medycyny, red. A. Borkowski, Warszawa 2006.
Wytyczne postępowania dotyczące nietrzymania moczu u dorosłych, Polskie Towarzystwo Urologiczne.min
Częstomocz to schorzenie, które może dotykać zarówno mężczyzn jak również kobiety. Czym jest? Jak leczyć i jakie są przyczyny?
Problemy związane z prostatą mają wpływ na zdrowie i jakość życia mężczyzn. Dzięki regularnej diagnostyce można znacząco zmniejszyć ryzyko poważnych konsekwencji zdrowotnych. Jakie badania wykonać, aby skutecznie monitorować stan zdrowia prostaty? Odpowiadamy!
Zdrowa prostata – jakie badania może zarekomendować urolog?
Urolog, czyli specjalista od układu moczowo-płciowego, może zalecić odpowiednie badania diagnostyczne w zależności od indywidualnej sytuacji pacjenta. Wśród najczęstszych objawów wskazujących na konieczność przeprowadzenia badań prostaty znajdują się:
trudności w oddawaniu moczu,
częste oddawanie moczu (zwłaszcza w nocy),
osłabiony strumień moczu,
uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza.
Jak wygląda badanie prostaty? Zazwyczaj pierwszym krokiem jest badanie fizykalne, znane jako badanie per rectum (PR), które pozwala lekarzowi ocenić rozmiar, kształt i konsystencję prostaty. W zależności od wyników tego badania oraz innych czynników, takich jak wiek pacjenta, objawy i historia rodzinnego występowania schorzeń prostaty, lekarz może zarekomendować dalsze badania.
Jakie badania na prostatę najczęściej są zalecane? Mogą to być m.in.:
badania krwi, w tym testy PSA (antygenu swoistego dla prostaty),
ultrasonografia transrektalna (USG),
rezonans magnetyczny (MRI),
biopsja prostaty.
Biopsja gruczołu krokowego
Biopsja gruczołu krokowego polega na pobraniu niewielkich próbek tkanki z prostaty, aby przeprowadzić ich dokładną analizę pod mikroskopem. Zwykle zaleca się ją, gdy inne badania, takie jak badanie per rectum (PR) czy poziom PSA (antygenu swoistego dla prostaty) we krwi, wskazują na potencjalne nieprawidłowości. Po przeprowadzeniu biopsji pobrane próbki są badane przez patologa, który ocenia obecność komórek nowotworowych oraz ich agresywność.
Istnieją różne metody przeprowadzania biopsji prostaty, najczęściej stosowane to:
biopsja przezodbytnicza (transrektalna) – odbywa się przy użyciu cienkiej igły, którą wprowadza się do prostaty przez ścianę odbytnicy. Cały zabieg jest zazwyczaj wykonywany pod kontrolą ultrasonografii, co pozwala na dokładne nakierowanie igły na podejrzane obszary gruczołu. W zależności od potrzeb lekarz może pobrać kilka próbek tkanki z różnych miejsc prostaty,
biopsja przezskórna – w tej metodzie igłę wprowadza się przez skórę w okolicy krocza. Ta technika jest mniej powszechna i zazwyczaj stosowana w specyficznych sytuacjach.
Biopsja prostaty jest ogólnie bezpieczna, jednak jak każda procedura medyczna niesie ze sobą pewne ryzyko. Możliwe powikłania to krwawienie, infekcja, a w rzadkich przypadkach problemy z oddawaniem moczu. Czy badanie prostaty boli? Większość mężczyzn odczuwa dyskomfort lub ból podczas zabiegu, dlatego często stosuje się znieczulenie miejscowe.
Badanie krwi prostaty
Badanie prostaty z krwi odnosi się głównie do pomiaru poziomu PSA (antygenu swoistego dla prostaty), który jest białkiem produkowanym przez komórki gruczołu krokowego. Samo badanie PSA jest proste i szybkie. Polega na pobraniu próbki krwi z żyły, zazwyczaj z ramienia, co zajmuje tylko kilka minut. Następnie próbka została przeanalizowana w laboratorium w celu określenia poziomu PSA.
Czy wymagane jest przygotowanie do badania prostaty z krwi? Zazwyczaj zaleca się unikanie intensywnych ćwiczeń fizycznych oraz aktywności seksualnej, ponieważ mogą one tymczasowo podnieść poziom PSA. Sprawdź jednak na stronie laboratorium, czego jeszcze należy wystrzegać się przed badaniem.
Badania PSA prostaty – interpretacja wyników
PSA jest białkiem wytwarzanym przez komórki gruczołu krokowego, które w normalnych warunkach występuje w niewielkich ilościach we krwi mężczyzn. Znaczący wzrost poziomu PSA może wskazywać na problemy z prostatą, w tym na łagodny przerost, zapalenie, a w szczególnych przypadkach na raka prostaty. Test PSA nie wystarczy jednak do postawienia diagnozy raka prostaty, ponieważ interpretacja wyników wymaga uwzględnienia wielu indywidualnych czynników.
Zazwyczaj poziom PSA poniżej 4 ng/ml uznaje się za normalny, jednak ta granica nie jest absolutna.
Niektórzy mężczyźni z poziomem PSA poniżej 4 ng/ml mogą mieć raka prostaty, podczas gdy inni z wyższym poziomem mogą nie mieć nowotworu.
W ostatnich latach w medycynie pojawiły się nowe podejścia do testowania PSA, takie jak pomiar wolnego PSA (fPSA) oraz stosunek PSA do wolnego PSA, które mogą pomóc w lepszej interpretacji wyników i zredukowaniu liczby niepotrzebnie przeprowadzanych biopsji.
Dlaczego warto badać prostatę? Podsumowanie
Regularne badanie prostaty to istotny element profilaktyki urologicznej. Biopsja gruczołu krokowego, choć jest inwazyjna, stanowi złoty standard w diagnostyce raka prostaty. W połączeniu z badaniami krwi, w tym testem PSA, pozwala na dokładną ocenę stanu zdrowia prostaty i podjęcie właściwych kroków w przypadku wykrycia nieprawidłowości. Jest to szczególnie ważne, ponieważ wczesne wykrycie raka prostaty może znacząco zwiększyć skuteczność leczenia i poprawić rokowania.
Źródła:
https://journals.viamedica.pl/sexual_and_mental_health/article/view/33540 [dostęp: 30.01.2024 r.]
https://pacjent.gov.pl/zapobiegaj/jak-badac-prostate [dostęp: 30.01.2024 r.]min
Problemy związane z prostatą mają wpływ na zdrowie i jakość życia mężczyzn. Zatem jakie badania robić, żeby przedłużyć swoje życie?
Prostata to hasło, wokół którego narosło wiele mitów i niedomówień. Pojawia się głównie w negatywnym kontekście, a tymczasem gruczoł krokowy pełni bardzo ważną rolę w męskim układzie moczowo-płciowym. Co warto wiedzieć o prostacie?
Definicja prostaty
Co to jest prostata? Znana również jako gruczoł krokowy lub stercz występuje u każdego mężczyzny i stanowi część układu moczowo-płciowego. Umiejscowiona jest bezpośrednio pod pęcherzem moczowym, otacza cewkę moczową, a z drugiej strony przylega do odbytnicy. Zazwyczaj prostata ma rozmiar porównywalny do orzecha włoskiego, jednak wraz z wiekiem mężczyzny może się powiększać, powodując m.in. problemy z oddawaniem moczu.
Jakie są funkcje prostaty?
Jakie funkcje pełni męski gruczoł krokowy? Najważniejszą z nich jest wsparcie procesu rozrodczego poprzez produkcję płynu, w którym znajdują się plemniki. Kolejna ważna funkcja prostaty u mężczyzn to kontrola przepływu moczu.
Szczegółowe funkcje, które pełni męski gruczoł krokowy
Produkcja płynu prostatycznego: prostata produkuje płyn, który stanowi część nasienia i pomaga w odżywianiu oraz transporcie plemników. Jest on odpowiedzialny za około 30% objętości ejakulatu.
Wsparcie dla funkcji rozrodczej: płyn prostatyczny zawiera substancje, które pomagają plemnikom przetrwać i przemieszczać się. Jest on alkaliczny, co pomaga zneutralizować kwaśne środowisko pochwy, umożliwiając plemnikom dłuższe przetrwanie i zwiększając szanse na zapłodnienie.
Kontrola przepływu moczu: prostata otacza cewkę moczową, która przewodzi mocz z pęcherza na zewnątrz ciała. Gruczoł krokowy może wpływać na przepływ moczu, zwłaszcza u starszych mężczyzn, kiedy dochodzi do powiększenia stercza.
Jakie są powszechne problemy związane z prostatą?
Problemy z prostatą są dość powszechne – szczególnie wśród starszych mężczyzn, choć nie jest to reguła. Gruczoł krokowy zaczyna się powiększać dość wcześnie, a na pierwsze problemy z prostatą po 30. roku życia uskarża się znaczny odsetek panów. O jakich dolegliwościach mowa? Przede wszystkim o bólu przy oddawaniu moczu i trudnościach z całkowitym opróżnieniem pęcherza, a także o zaburzeniach erekcji, bólu krocza w codziennych sytuacjach lub podczas wytrysku.
3 najczęściej spotykane problemy z prostatą
Łagodny rozrost prostaty
Pod tą nazwą kryje się niezłośliwe, fizjologiczne powiększenie prostaty, które najczęściej występuje u mężczyzn po 50. roku życia.
Objawy przerostu prostaty mogą obejmować:
trudności w rozpoczynaniu oddawania moczu,
słaby lub przerywany strumień moczu,
częste oddawanie moczu, w tym w nocy,
nietrzymanie moczu,
uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza.
Leczenie przerostu prostaty może obejmować leki, zmiany w stylu życia, a w niektórych przypadkach zabiegi chirurgiczne.
Zapalenie prostaty
Zapalenie gruczołu krokowego to stan spowodowany najczęściej infekcją bakteryjną, choć miewa też inne podłoże. Może mieć przebieg ostry lub przewlekły. Długo- i krótkotrwałe zapalenie stercza to najczęściej występujące problemy z prostatą w młodym wieku – zwykle dotykają mężczyzn poniżej 50. roku życia.
Charakterystyczne objawy zapalenia prostaty to:
ból w okolicy miednicy, pachwin, prącia, odbytu,
trudności i ból podczas oddawania moczu,
bolesny częstomocz,
pieczenie i ropny wyciek z cewki moczowej,
gorączka,
zaburzenia erekcji i ból podczas wytrysku.
Leczenie zapalenia prostaty zależy od typu i przyczyny wystąpienia dolegliwości. Zwykle obejmuje ono antybiotyki i leki przeciwzapalne.
Rak prostaty
Nowotwór gruczołu krokowego to jedna z najczęstszych form raka u mężczyzn. We wczesnych stadiach często nie daje wyraźnych objawów, a późniejsze symptomy mogą być podobne do tych przy przeroście prostaty. Należą do nich:
częstomocz,
stałe parcie na pęcherz,
ból przy oddawaniu moczu.
Rozpoznanie raka prostaty opiera się na badaniu fizykalnym (badanie per rectum), poziomie PSA (antygenu swoistego dla prostaty) we krwi oraz biopsji. Opcje leczenia obejmują zwykle radioterapię, hormonoterapię, chemioterapię oraz operacje.
Jak leczyć prostatę?
Problemy z prostatą mogą pojawić się u każdego mężczyzny, bez względu na wiek. Dlatego też bardzo ważne jest, aby panowie regularnie poddawali się badaniom profilaktycznym, które pozwolą na wczesnym etapie zdiagnozować dolegliwości, związane z gruczołem krokowym. Jaki lekarz leczy prostatę? Narządem tym, podobnie jak innymi problemami z układem moczowym, zajmuje się urolog. Podczas wizyty specjalista przeprowadza zawsze badanie fizykalne, pyta o dotychczasową historię medyczną, a także o choroby urologiczne w rodzinie, a następnie w razie potrzeby zleca dodatkowe badania. Należą do nich:
USG,
badanie moczu,
badanie krwi – morfologia i poziom antygenu PSA,
cystoskopia,
badania urodynamiczne,
rezonans magnetyczny,
biopsja prostaty.
Więcej o rekomendowanych badaniach prostaty.
Jak się leczy prostatę? Wybór metody jest zawsze dostosowywany do indywidualnych potrzeb pacjenta. Leczenie chorób gruczołu krokowego może obejmować:
Farmakoterapię, czyli przyjmowanie leków takich jak alfa-blokery i inhibitory 5-alfa-reduktazy. W przypadku bakteryjnego zapalenia prostaty są to antybiotyki i leki przeciwzapalne,
Operacje, mające na celu usunięcie fragmentów przerośniętego gruczołu, który uciska cewkę moczową.
W przypadku nowotworu leczenie prostaty polega na:
Hormonoterapii (przyjmowaniu leków hamujących wzrost nowotworu),
Chemioterapii,
Radioterapii.
Podsumowanie
Prostataodgrywa znaczącą rolę w życiu każdego mężczyzny. Zdrowy gruczoł krokowy przyczynia się do skutecznej funkcji rozrodczej, a także do kontroli przepływu moczu. Należy jednak wiedzieć, że wraz z wiekiem rośnie ryzyko wystąpienia problemów z prostatą, takich jak łagodny rozrost prostaty, zapalenie prostaty czy rak prostaty, więc panowie powinni regularnie odwiedzać urologa i kontrolować stan swojego zdrowia.
Źródła:
https://journals.viamedica.pl/choroby_serca_i_naczyn/article/viewFile/12061/9939 [Dostęp: 2.02.2024]min
Prostata to hasło, wokół którego narosło wiele mitów i niedomówień. Co to jest prostata i jakie są z nią problemy?
Kolka nerkowa to jeden z najbardziej nieprzyjemnych rodzajów bólu, którego doświadcza człowiek. Może przytrafić się każdemu niezależnie od wieku i stylu życia. Podpowiadamy, jak jej zapobiegać i efektywnie reagować, gdy wystąpi.
Co to jest kolka nerkowa? Definicja
Kolka nerkowa, znana medycznie jako ból kolkowy nerek, jest rodzajem intensywnego bólu, który pojawia się, gdy kamień nerkowy blokuje drogi moczowe. Często stanowi jeden z objawów wskazujących na poważny problem w układzie moczowym. Nie należy więc ignorować nieprzyjemnego bólu.
Kolka nerkowa – objawy
Głównym i najbardziej rozpoznawalnym objawem kolki nerkowej jest intensywny, nagle pojawiający się ból. Zazwyczaj rozpoczyna się z boku lub w tylnej części tułowia, poniżej żeber i może promieniować w dół brzucha aż do pachwin i genitaliów. Jak boli kolka nerkowa? Ból często opisywany jest jako kłujący lub pulsujący. Jego intensywność może się wahać – od umiarkowanej do tak silnej, że staje się nie do zniesienia. Innymi symptomami są:
nudności i wymioty,
trudności w znalezieniu wygodnej pozycji,
ból podczas oddawania moczu,
częstomocz,
obecność krwi w moczu,
gorączka i dreszcze.
Objawy kolki nerkowej mogą różnić się intensywnością i charakterem w zależności od wielkości, rodzaju i lokalizacji kamienia, a także indywidualnych cech pacjenta. Niektórzy doświadczają tylko lekkiego dyskomfortu, podczas gdy inni będą cierpieć na ekstremalny ból. Trzeba przy tym pamiętać, że symptomy kolki nerkowej mogą być podobne do innych poważnych schorzeń, takich jak zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalenie pęcherzyka żółciowego czy nawet zawał serca, dlatego istotna jest niezwłoczna konsultacja medyczna.
Jakie są rodzaje kolki nerkowej?
Kolka nerkowa, chociaż ogólnie rozumiana jako jeden stan, może przyjmować różne formy w zależności od przyczyny i lokalizacji problemu w układzie moczowym. Określenie rodzaju kolki nerkowej wpływa na efekty leczenia, ponieważ każdy typ może wymagać innej interwencji. Na przykład w przypadku kolki spowodowanej kamieniami moczowymi leczenie często skupia się na rozdrobnieniu kamieni i ich usunięciu, natomiast w przypadku kolki infekcyjnej kluczowa może być antybiotykoterapia.
Rodzaje kolki nerkowej:
kolka nerkowa spowodowana kamieniami moczowymi tworzącymi się w nerkach;
kolka nerkowa bez kamieni, występująca z powodu skurczu mięśni gładkich dróg moczowych, zwężenia moczowodu lub innych anomalii anatomicznych;
kolka nerkowa infekcyjna powstająca w wyniku infekcji dróg moczowych, często towarzyszy jej zakażenie i ból;
kolka nerkowa urazowa spowodowana uszkodzeniem nerek lub dróg moczowych w wyniku urazu.
Jakie są przyczyny powstawania kolki nerkowej?
Główną przyczyną kolki nerkowej są kamienie nerkowe, czyli twarde masy mineralne, które formują się w nerkach z substancji znajdujących się w moczu. Kiedy zaczynają się poruszać wzdłuż dróg moczowych, mogą powodować blokady, prowadząc do wzrostu ciśnienia w nerkach i intensywnego bólu. Dolegliwość może być jednak manifestacją innych chorób.
Kolka nerkowa – przyczyny
Wśród pozostałych powodów pojawienia się kolki nerkowej wymienia się:
zwężenie moczowodu,
infekcje dróg moczowych,
choroby układu moczowego – torbiele nerkowe, nowotwory nerek czy kamica pęcherzowa,
czynniki żywieniowe (dieta bogata w sól, białko zwierzęce i pokarmy bogatoszczawianowe, np. szpinak, buraki),
otyłość,
cukrzycę typu 2,
czynniki genetyczne,
leki, suplementy (zwłaszcza zawierające wapń), środki przeczyszczające.
Kiedy koniecznie trzeba udać się do szpitala?
Kolka nerkowa często wymaga natychmiastowej pomocy medycznej. Specjaliści dzięki wykonaniu odpowiednich badań diagnostycznych mogą ustalić przyczynę bólu i zdecydować o najlepszym sposobie leczenia. Interwencja medyczna jest niezbędna, gdy wystąpią:
intensywny i długotrwały ból,
obecność krwi w moczu,
wysoka gorączka i dreszcze,
nudności i wymioty,
niezdolność do oddawania moczu,
nieustępujące objawy pomimo leczenia domowego.
Leczenie kolki nerkowej
Podstawowym elementem w leczeniu kolki nerkowej jest zastosowanie leków przeciwbólowych i rozkurczowych. W niektórych przypadkach, gdy kamienie nerkowe są zbyt duże, aby same przeszły przez drogi moczowe, konieczne może być leczenie interwencyjne.
Podsumowanie
Kolka nerkowa może znacząco wpływać na jakość życia, powodując intensywny ból i dyskomfort. Można ją jednak efektywnie leczyć, a nawet zapobiegać jej wystąpieniu poprzez odpowiednie działania. Profilaktyka w kolce nerkowej opiera się głównie na zdrowym stylu życia i diecie, czyli odpowiednim nawodnieniu, ograniczeniu spożycia soli i białka zwierzęcego, a także utrzymaniu zdrowej wagi. Trzeba jednak pamiętać, że w przypadku wystąpienia objawów takich jak intensywny ból, krew w moczu, gorączka, czy problemy z oddawaniem moczu, konieczna jest szybka konsultacja medyczna.
Źródła:
https://www.mp.pl/pacjent/objawy/51914,kolka-nerkowa [dostęp: 17.01.2024]
https://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-ukladu-wydalniczego,kolka-nerkowa—przyczyny–objawy-i-leczenie,artykul,1576888.html [dostęp: 17.01.2024]
https://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/choroby/chorobyudoroslych/51945,kamica-nerkowa [dostęp: 17.01.2024]
https://wylecz.to/uklad-moczowo-plciowy/kolka-nerkowa/ [dostęp: 17.01.2024]
http://www.przeglad-urologiczny.pl/artykul.php?2341 [dostęp: 17.01.2024]min
Kolka nerkowa to nagły, silny ból w dolnej części pleców lub boku, spowodowany przesuwaniem się kamieni nerkowych. Poznaj przyczyny, objawy i sposoby leczenia.
Kamienie nerkowe to złogi różnych związków chemicznych, gromadzące się w różnych częściach układu moczowego – głównie w nerkach, ale też w moczowodzie i pęcherzu moczowym. Jak jednak powstają, czym się od siebie różnią i co sprzyja ich osadzaniu?
Powody powstawania poprzez identyfikację rodzajów kamieni nerkowych
Kamienie nerkowe to jedno z najbardziej bolesnych schorzeń układu moczowego. Powstają w wyniku skupiania się nadmiaru minerałów i soli w nerkach lub drogach moczowych. Kiedy wspomnianych substancji w moczu jest zbyt wiele, nerki nie są w stanie ich wyfiltrować i nie zostają w sposób naturalny wydalone z organizmu. Zamiast tego tworzą się niewielkie kryształki, które z czasem łączą się i nawarstwiają, przyjmując postać piasku, a następnie kamieni. Czasem proces trwa latami, bywa jednak, że zajmuje tylko kilka tygodni.
Co jednak istotne, istnieją różne rodzaje kamieni nerkowych, a przyczyny ich powstawania mogą się różnić w zależności od ich składu. Najczęściej spotykane są:
kamienie szczawianowo-wapniowe,
kamienie fosforanowo-wapniowe,
kamienie moczanowe,
kamienia cystynowe.
W większości przypadków nadmiar tych składników w moczu spowodowany jest niewłaściwą dietą, jednak czasem są wynikiem innych chorób lub czynników genetycznych.
Dowiedz się więcej, skąd się biorą kamienie nerkowe
Kamienie szczawianowo-wapniowe
Kamienie szczawianowo-wapniowe charakteryzują się dużą zawartością wapnia i szczawianów. Zwykle mają gładką powierzchnię i ciemną barwę – brunatną, szarą lub czarną. Przyczyną powstawania kamieni szczawianowo-wapniowych często jest stosowanie diety bogatej w białko pochodzenia zwierzęcego i wapń (w tym nadmierne spożywanie takich produktów jak mięso, mleko i sery), a także w produkty zawierające szczawiany (szpinak, szczaw, botwinka, mocna herbata). Ponadto kamienie szczawianowo-wapniowe mogą być skutkiem dziedzicznych predyspozycji genetycznych, a także stanowić pokłosie innych chorób, np. cukrzycy.
Kamienie fosforanowo-wapniowe
Kamienie fosforanowo-wapniowe to złogi, których powstawanie często wiąże się z przewlekłymi infekcjami układu moczowego, prowadzącymi do zmiany pH moczu. Sprzyja to osadzaniu się fosforanów i wapnia tworzących kamienie. Kamienie fosforanowo-wapniowe mogą być również spowodowane przez zaburzenia metaboliczne. Specyficznym rodzajem kamieni fosforanowych są kamienie struwitowe, które tworzy fosforan magnezowo-amonowy. Mają żółtą barwę i są bardzo kruche, a występują głównie u osób z przewlekłymi chorobami nerek.
Kamienie moczanowe
Kamienie moczanowe powstają w sytuacji, gdy w moczu znajduje się zbyt duże stężenie kwasu moczowego. Mają barwę ciemnobrunatną i posiadają gładką powierzchnię. Przeważnie dotykają osoby, w których diecie dominują produkty pochodzenia zwierzęcego. Do czynników ryzyka powstawania kamieni moczanowych należy również picie zbyt małej ilości płynów i związanej z tym małej objętości moczu, niedobór magnezu, a także występowanie niektórych chorób. Należą do nich między innymi: zespół Lescha i Nyhana, choroby przerostowe układu krwiotwórczego, pierwotna dna moczanowa czy przewlekłe biegunki.
Kamienie cystynowe
Kamienie cystynowe powstają na skutek gromadzenia się w moczu cystyny, czyli aminokwasu wchodzącego w skład budujących nasz organizm białek. Do takiej sytuacji dochodzi zwykle, gdy pH moczu jest zbyt niskie – cystyna lepiej rozpuszcza się bowiem w środowisku zasadowym. Kamienie cystynowe charakteryzuje heksagonalny kształt, żółty kolor i miękka struktura. Tego typu złogi mają zazwyczaj podłoże genetyczne, choć ryzyko tworzenia się kamieni cystynowych wzrasta również u osób przebywających przez długi czas w suchym i gorącym klimacie.
Potencjalnie zaniedbania prowadzące do kamicy moczowej
Zaniedbanie tematu kamieni nerkowych i brak reakcji na ich pojawienie się, czyli niepodjęcie właściwego, przyczynowego leczenia może przynieść szereg nieprzyjemnych konsekwencji. Najbardziej dokuczliwe i nieprzyjemne to:
ataki kolki nerkowej (link – Czym jest kolka nerkowa?), spowodowanej zablokowaniem przez kamień moczowodu,
uporczywy ból,
trudności w oddawaniu moczu (skąpomocz, bezmocz, krwiomocz).
W krytycznych przypadkach pojawić się może także sepsa i trwałe uszkodzenie nerek.
Dowiedz się więcej na temat objawów kamicy nerkowej (link)
Podsumowanie
Kamienie nerkowe i powodowana przez nie kamica moczowa to schorzenie niezwykle uciążliwe i bolesne. Mając jednak na uwadze sposoby powstawania różnych rodzajów złogów, można zawczasu wprowadzić w swoim życiu zmiany, zapobiegające pojawieniu się kamieni nerkowych. Mowa przede wszystkim o przestrzeganiu zdrowej diety, piciu dużej ilości płynów i optymalnej suplementacji.
Źródła:
https://openin.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=149:vademecum-kamieni-nerkowych&catid=35:postepy-farmacji&Itemid=213. [dostęp: 11.01.2024]
http://www.urologiapolska.pl/artykul.php?2935. [dostęp: 11.01.2024]
https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/012/284/original/36-47.pdf?1473160897. [dostęp: 11.01.2024]min
Jak powstają kamienie nerkowe - małe, ale bolesne ciała obce, które mogą wpłynąć na nasze zdrowie. Poznaj przyczyny ich powstawania i jak możesz im zapobiegać.
Kamica nerkowa to przypadłość dotykająca dużą część społeczeństwa – dotyka ok. 10% mężczyzn i 5% kobiet, głównie w wieku 30-40 lat. Jest to więc problem bardzo powszechny i jeszcze bardziej dokuczliwy. Jej głównymi objawami są kolka nerkowa i ból przy oddawaniu moczu, ale lista symptomów na tym się nie kończy. Czym są kamienie nerkowe, jak powstają i jak im zapobiec?
Czym są kamienie nerkowe?
Kamienie nerkowe, inaczej zwane złogami, powstają z minerałów obecnych w moczu każdego człowieka. Jeśli tych substancji jest zbyt wiele, to roztwór staje się przesycony i nie są one w stanie całkowicie się rozpuścić. W efekcie tworzą się mikroskopijne kryształki, które później łączą się ze sobą, powiększając się do coraz większych rozmiarów. Takie złogi są bardzo trudne do wydalenia, dlatego zalegają w nerkach (zazwyczaj w kielichach lub miedniczce nerkowej) i stopniowo się nawarstwiają. Powodują liczne dolegliwości, w tym silny ból i kolkę nerkową. Zdarza się również, że kamienie nerkowe przemieszczają się do dalszych odcinków układu moczowego – moczowodu lub pęcherza, gdzie mogą utknąć i wymagać usunięcia drogą chirurgiczną.
Co powoduje powstawanie kamieni w nerkach?
Kamienie w nerkach powstają z naturalnie występujących w moczu substancji, głównie związków wapnia, szczawianu, kwasu moczanowego lub fosforanów. U zdrowego człowieka zwykle ich stężenie jest na tyle optymalne, że składniki są w naturalny sposób wydalane i nie tworzą złogów. Kiedy jednak styl życia i codzienne menu odbiegają od ideału, praca układu moczowego może zostać zaburzona i prowadzić właśnie do powstawania kamieni nerkowych.
Biorąc pod uwagę względy typowo medyczne, kamienie w nerkach mogą powstawać, gdy występuje u nas m.in.:
zbyt niskie lub zbyt wysokie pH moczu,
duże stężenie w moczu substancji kamicorodnych, np.: wapń, kwas moczowy, kwas szczawiowy, cystyna,
duża gęstość względna moczu,
małe stężenie substancji o działaniu ochronnym, np. magnezu.
Wskazane wyżej przyczyny kamicy nerkowej mogą mieć różne podłoże, choć najczęściej dolegliwość ta spowodowana jest przez niezdrowe nawyki żywieniowe. Mowa tutaj o spożywaniu dużych ilości produktów pochodzenia zwierzęcego (głównie czerwonego mięsa), piciu zbyt małej ilości płynów czy diecie bogatej w szczawiany (szpinak, szczaw, mocna herbata, botwina).
Bywa jednak, że kamienie nerkowe pojawiają się również u osób prowadzących odpowiedzialny tryb życia. Wówczas przyczyn należy szukać głębiej, bo kamica nerkowa może być pokłosiem dziedzicznych chorób układu moczowego, infekcji bakteryjnych, nadczynności przytarczycy, a nawet gruźlicy i osteoporozy. Do czynników ryzyka powstawania kamieni w nerkach należy także przyjmowanie niektórych suplementów diety (np. dużych dawek wapnia, witaminy D i C) oraz długie przebywanie w gorącym klimacie.
Jakie dolegliwości towarzyszą kamicy nerkowej?
Osoby zmagające się z kamieniami nerkowymi najczęściej skarżą się na:
kolkę nerkową, czyli bardzo intensywny ból, zlokalizowany w okolicach lędźwiowych i promieniujący w kierunku pęcherza, spojenia łonowego i ud,
bezmocz lub skąpomocz,
ból i pieczenie przy oddawaniu moczu.
Kamica nerkowamoże dawać również inne, mniej oczywiste objawy, na pierwszy rzut oka przypominające klasyczną infekcję wirusową lub bakteryjną. Do takich symptomów należą nudności i wymioty, bladość skóry, zimny pot i gorączka.
Co zrobić, żeby nie nabawić się kamicy nerkowej?
Kamienie w nerkach to dolegliwość, która jest nie tylko bardzo nieprzyjemna, ale również ma tendencje do nawracania. Prawdopodobieństwo ponownego ataku kamicy nerkowej w ciągu 10 lat od jej pierwszego wynosi nawet 50%, dlatego też niezwykle ważna jest odpowiednia profilaktyka. Jakie zatem kroki podjąć, aby zmniejszyć ryzyko pojawienia się kamieni nerkowych? Najważniejsze z nich to:
dbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu,
rezygnacja z picia wody wysokozmineralizowanej,
stosowanie diety niskobiałkowej i ubogiej w szczawiany,
ograniczenie spożycia soli,
optymalna suplementacja wapnia, witamin, magnezu,
regularne wykonywanie badań moczu.
Podsumowanie
Kamienie nerkowe tworzą się z substancji, naturalnie występujących w moczu i pojawić się mogą u każdego (więcej na ten temat we wpisie “Jak powstają kamienie nerkowe?”). Na kamicę nerkową i towarzyszącą jej kolkę, ból czy skąpomocz, szczególnie narażone są na nie jednak osoby, które piją zbyt mało płynów i nieprawidłowo się odżywiają. Warto więc zadbać o swoje nawyki, dietę i nawodnienie, aby kamienie w nerkach stały się dla nas mniejszym zagrożeniem.
Źródła:
https://journals.viamedica.pl/renal_disease_and_transplant/article/view/10432. [dostęp: 11.01.2024]
https://openin.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=149:vademecum-kamieni-nerkowych&catid=35:postepy-farmacji&Itemid=213. [dostęp: 11.01.2024]
https://www.proquest.com/openview/1ece74eb387ef665d3a9d526db559eb9/1?pq-origsite=gscholar&cbl=5221235. [dostęp: 11.01.2024]min
Odkryj, jak powstają kamienie nerkowe: od czynników ryzyka po mechanizmy ich tworzenia. Zrozum, by lepiej zapobiegać i podjąć leczenie.
Mężczyźni w średnim wieku mogą mieć, w różnym stopniu, nasilające się trudności z oddawaniem moczu. Najczęstszą przyczyną tych dolegliwości jest łagodny rozrost stercza. Choroby dotyczące gruczołu krokowego są narastającym problemem dla coraz liczniejszej, starzejącej się populacji mężczyzn.
Łagodny rozrost stercza – czym jest?
Gruczoł krokowy, czyli stercz (łac. prostata) jest elementem męskich narządów płciowych. Jest to nieparzysty, mięśniowo – gruczołowy organ rozmiaru kasztana, którego podstawa przylega do dna pęcherza moczowego. Jego budowa anatomiczna sprawia, że objawem większości chorób prostaty są dolegliwości ze strony dolnych dróg moczowych.
Łagodny rozrost gruczołu krokowego polega na powiększeniu tego gruczołu. Wśród objawów klinicznych wskazujących, że mamy do czynienia z tym schorzeniem są: przeszkoda w odpływie moczu z pęcherza, uczucie niecałkowitego opróżnienia pęcherza lub częste oddawanie moczu. Istotą schorzenia jest zwiększenie się liczby i wielkości komórek strefy przejściowej gruczołu krokowego, bezpośrednio przylegającej do cewki moczowej.
Zmiany te są wynikiem zaburzenia równowagi pomiędzy proliferacją a apoptozą komórek gruczołowych. Nie zawsze jednak powiększenie prostaty jest równoznaczne z zaistnieniem przeszkody podpęcherzowej. Jest to spowodowane różną konfiguracją gruczkolaka względem cewki moczowej, co stanowi bardzo istotny fakt dla diagnostyki.
Etiologia i patogeneza łagodnego powiększenia prostaty nie zostały całkowicie wyjaśnione. Głównych przyczyn upatruje się wśród zaburzeń hormonalnych, roli czynników wzrostu i oddziaływania zrębu na cześć gruczołową stercza.
Łagodny rozrost stercza – jaka grupa wiekowa jest najbardziej narażona?
Pośród licznych czynników ryzyka wystąpienia łagodnego rozrostu gruczołu krokowego, za naturalną i jedną z najistotniejszych uznaje się wiek. Na przestrzeni ostatnich dekad odnotowuje się stopniowe starzenie się populacji, szczególnie europejskiej. Wpływa to na wzrost liczby mężczyzn w wieku średnim i senioralnym i zwiększa liczbę osób borykających się z powiększeniem prostaty. Szacuje się, że niedługo większość mężczyzn będzie osiągać wiek, w którym występują te problemy. Łagodny rozrost gruczołu krokowego jest często postrzegany jako naturalna konsekwencja procesów starzenia się organizmu.
Już po 40 roku życia stercz zaczyna się powiększać na skutek zmian hormonalnych zachodzących w organizmie człowieka. Badania epidemiologiczne dowodzą, że łagodny rozrost stercza występuje u:
20% mężczyzn po 40 roku życia,
40% mężczyzn między 50 a 60 rokiem życia,
70% mężczyzn między 60 a 80 rokiem życia,
80% mężczyzn po 80 roku życia.
Istnieje związek pomiędzy stylem życia a zachorowalnością na łagodny rozrost stercza. Osoby prowadzące siedzący tryb życia chorują częściej. Również mieszkańcy dużych miast są w grupie zwiększonego ryzyka. Negatywnym czynnikiem jest także nieprawidłowa dieta, cechującą się nadmiarem produktów pochodzenia zwierzęcego, niewielką ilość warzyw, nadmiarem alkoholu i leków. Ryzyko zwiększa również palenie papierosów.
Łagodny rozrost stercza – od jakiego wieku powinno się badać?
Łagodny rozrost gruczołu krokowego to schorzenie, którego ryzyko rośnie wraz z wiekiem. Profilaktyka jest bardzo ważna, dlatego w przypadku rozrostu stercza należy traktować ją jak rutynową wizytę u lekarza. Badanie prostaty zwykle przeprowadza się, gdy pacjent skarży się na specyficzne dolegliwości wskazujące na łagodny rozrost gruczołu krokowego. Jednakże mężczyźni powyżej 50 roku życia powinni wykonywać profilaktyczne badania co najmniej raz w roku. Również osoby młodsze, w wieku od 20 do 49 lat, powinny poddać się badaniom raz na dwa lata.
Łagodny rozrost gruczołu krokowego nie zawsze jest łatwy do rozpoznania. Wiele innych chorób objawia się symptomami przeszkodowymi i podrażnieniami. Rozrost stercza wymaga kilku obligatoryjnych badań diagnostycznych: dokładnego wywiadu, badania klinicznego, ultrasonografii przez -brzusznego, określenia przepływu cewkowego i badań laboratoryjnych.
Zaniechanie badań profilaktycznych prostaty może skutkować poważnymi konsekwencjami. Rozrost gruczołu krokowego dotyczy zazwyczaj prawidłowych komórek, natomiast bez dokładnej diagnostyki, nie jest możliwe wykluczenie zmian nowotworowych.
Łagodny rozrost stercza – jak wygląda diagnostyka i leczenie?
Podstawowe postępowanie w łagodnym rozroście stercza, jego diagnostyce i leczeniu obejmuje następujące obowiązkowe czynności diagnostyczne: wywiad, badanie kliniczne, badanie przepływu cewkowego, badanie USG i badanie laboratoryjne.
Dokładny wywiad, w tym opis subiektywnych objawów, jest fundamentem prawidłowego rozpoznania. Badanie przedmiotowe jest również nieodzowną częścią diagnostyki mężczyzn po 40 roku życia. Badanie rektalne jest natomiast ściśle związane z diagnostyką i leczeniem łagodnego rozrostu stercza.
Ultrasonografia pozwala ocenić rozmiar i strukturę stercza. Zadaniem uroflowmetrii jest określenie szybkości przepływu moczu przez cewkę. Badania laboratoryjne, oprócz oceny ogólnego stanu pacjenta, pozwalają również na oznaczenie stężenia swoistego antygenu sterczowego (PSA).
Diagnostyka i leczenie łagodnego rozrostu stercza często nastręczają trudności. W takim przypadku pomocne mogą się okazać: badania urodynamiczne, biopsja stercza, urografia i urethocystoskopia.
Podsumowanie
Pomimo licznych badań łagodny rozrost gruczołu krokowego nadal jest schorzeniem o niejasnej etiologii i patogenezie. Choroba często rozwija się bezobjawowo i powoli, a zmiany pojawiają się już u mężczyzn powyżej 40 roku życia. Około 25% chorych ma objawy powoli narastające, dlatego bagatelizowanie nawet najmniejszych symptomów i unikanie działań profilaktycznych może doprowadzić do niebezpiecznych powikłań.
Polski system ochrony zdrowia nakłada na lekarza rodzinnego szczególny obowiązek odpowiedzialności za chorego, gdyż porady, również urologiczne, udzielane przez lekarza pierwszego kontaktu, mają zdecydowaną przewagę nad poradami specjalistycznymi. Każdy mężczyzna, szczególnie w wieku 40+, powinien, nie tylko wykonać rutynowe badania urologiczne, ale także regularnie konsultować swój stan zdrowia z lekarzem rodzinnym.
Źródła:
1. https://www.termedia.pl/Postepy-w-diagnostyce-i-terapii-w-urologii-8211-farmakologiczne-leczenie-lagodnego-rozrostu-stercza,8,14348,0,0.html
2. https://www.termedia.pl/Aktualne-zasady-postepowania-i-leczenia-lagodnego-rozrostu-stercza,8,11089,0,0.html
3.https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/245836/szopinski_chlosta_et-al_leczenie_farmakologiczne_lagodnego_rozrostu_stercza_2012.pdf?sequence=1&isAllowed=y
4. https://www.researchgate.net/profile/Regina-Sierzantowicz/publication/294259896_Ocena_wiedzy_pacjentow_na_temat_lagodnego_rozrostu_gruczolu_krokowego/links/56bf5af808ae44da37fa5dbd/Ocena-wiedzy-pacjentow-na-temat-lagodnego-rozrostu-gruczolu-krokowego.pdf
5.http://www.urologiapolska.pl/artykul.php?3330min
Mężczyźni w średnim wieku mogą mieć, w różnym stopniu, nasilające się trudności z oddawaniem moczu. Najczęstszą przyczyną tych dolegliwości jest łagodny rozrost stercza. Choroby dotyczące gruczołu krokowego są narastającym problemem dla coraz liczniejszej, starzejącej się populacji mężczyzn.
Łagodna postać przerostu stercza dotyka niemal co drugiego mężczyznę po ukończeniu 55 roku życia. Większa świadomość występowania schorzenia oraz dostęp do usług medycznych przekłada się na wzrost profilaktycznych badań wśród mężczyzn. Nie ma jednej konkretnej metody leczenia (porównując terapię farmakologiczną i leczenie zabiegowe), która jest najlepsza, zatem jakie są różnice i dlaczego stosowanie obu dróg leczenia przyczyni się do poprawy jakości naszego życia?
Łagodny przerost gruczołu krokowego – leczenie farmakologiczne
W przypadku leczenia łagodnego rozrostu prostaty zazwyczaj sięga się po środki farmakologiczne. Głównym celem terapii jest poprawa jakości życia pacjenta poprzez zmniejszenie lub nawet wyeliminowanie niepożądanych objawów. Regularne przyjmowanie leków powoduje lepszy odpływ moczu z pęcherza i w znaczący sposób zmniejsza ilość moczu zalegającego w pęcherzu po mikcji (procesie oddawania moczu).
Leczenie farmakologiczne rozrostu stercza zazwyczaj stosuje się w początkowym etapie schorzenia przy występowaniu małego i średniego nasilenia objawów. Obejmuje ono od dłuższego czasu kilka preparatów medycznych, które działają niemal na tej samej zasadzie. Główną grupę leków stanowią antagoniści receptora α1, inhibitory 5–α-reduktazy steroidowej, cholinolityki Leczenie farmakologiczne poprzedzone jest wizytą u specjalisty, oraz badaniami, które umożliwiają postawienie trafnej diagnozy.
Łagodny rozrost stercza – leczenie zabiegowe
Podstawowym wskazaniem do leczenia zabiegowego rozrostu stercza są przede wszystkim nasilone objawy, które są dla pacjenta uciążliwe lub efekty leczenia nie dają zadowalających efektów.
Wśród wskazań bezwzględnych wymienia się:
przeszkodę podpęcherzową,
powracające infekcje układu moczowego,
nawracający krwiomocz,
kamicę pęcherza moczowego,
obustronne wodonercze i podwyższoną kreatyninę,
całkowite zatrzymanie moczu.
Leczenie zabiegowe łagodnego rozrostu stercza ma na celu przywrócenie prawidłowego odpływu moczu z pęcherza moczowego i zazwyczaj obejmuje usunięcie nadmiaru gruczołu prostaty z jego centralnej części.
Jednym z minimalnie inwazyjnych zabiegów jest holmowa enukleacja gruczolaka stercza, inaczej HoLEP. Jest to zabieg, w trakcie którego usuwa się nadmierną tkankę gruczołu hamującą przepływ moczu. Do wykonania procedury wykorzystuje się laser holmowy, który pozwala lekarzowi bezboleśnie usunąć przerost.
Zabieg wykonywany metodą HoLEP pozwala zachować usuniętą tkankę, przez co można ją zbadać i określić jej charakter. W porównaniu do starszych metod leczenia HoLEP umożliwia szybką rekonwalescencję oraz pozwala w pełni usunąć przerost gruczołu. Ryzyko powikłań jest minimalne, co sprawia, że metoda jest bezpieczna.
Jakie są wady i zalety leczenia farmakologicznego oraz zabiegowego?
Sposób leczenia łagodnego przerostu stercza dobiera się na podstawie pozyskanych informacji o danym pacjencie. W trakcie wywiadu pacjent dopytywany jest o występujące objawy, które są klasyfikowane według uciążliwości oraz wpływu na codzienne funkcjonowanie.
Jedną z wielu zalet leczenia zabiegowego jest szybka skuteczność względem leczenia farmakologicznego. Natomiast leczeniem farmakologiczne jest całkowicie nieinwazyjne względem leczenia zabiegowego. Warto jednak wspomnieć, że leczenie farmakologiczne może nieść ze sobą negatywne skutki w postaci spadku libido, a nawet zahamowania wytrysku.
Należy pamiętać, że wymienione powyżej metody nie dają gwarancji całkowitego wyleczenia. W przypadku zabiegu HoLEP, który jest wykonywany w naszym szpitalu, lekarze są w stanie usunąć przerośniętą tkankę.
Jednak po pewnym czasie od wykonania zabiegu może zajść konieczność jego powtórzenia. Wynika to z faktu, że przerost po pewnym czasie może nawrócić. Natomiast leczenie farmakologiczne umożliwia jedynie zmniejszenie przerostu. Dlatego tak ważna jest profilaktyka, która pozwala nam reagować w przypadku nawrotu schorzenia i w następstwie podjąć kolejne kroki w kierunku jego zatrzymania.
Najważniejsza jest diagnostyka i wczesne leczenie
Najważniejszym krokiem jest profilaktyka i podjęcie leczenia łagodnego przerostu stercza na jak najwcześniejszym etapie. Dlatego też tak ważne są coroczne wizyty kontrolne u urologa, który skieruje na odpowiednie badania. Wstyd to tylko wymówka.
W ramach walki ze schorzeniami prostaty organizowane są akcje informacyjne i nawołujące do działania jak np. Movember czy Mosznowładcy. Dotyczą one co prawda profilaktyki raka prostaty, ale zachęcamy do uwzględnienia wizyt urologicznych w swoim rocznym kalendarzu profilaktyki zdrowotnej.
Odpowiednio postawiona diagnoza pozwala na dobór optymalnej formy leczenia. Pacjent z łagodnym rozrostem stercza zawsze powinien być pod opieką lekarza specjalisty i ściśle stosować się do proponowanych zaleceń. Przede wszystkim nie wolno przerywać rozpoczętego leczenia, nawet po nastąpieniu poprawy i regularnie badać prostatę u urologa.
Podsumowanie
Problem, który dotyka co drugiego mężczyznę, nie powinien być tematem tabu. Regularne wizyty lekarskie, badania i podjęcie leczenia łagodnego przerostu stercza w znaczący sposób mogą poprawić komfort życia. Dlatego jeśli pojawiają się jakiekolwiek niepokojące objawy podczas oddawania moczu, należy jak najszybciej zgłosić się do urologa.
Źródła:
http://www.urologiapolska.pl/artykul.php?1916
https://journals.viamedica.pl/choroby_serca_i_naczyn/article/viewFile/12061/9939
https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/245836/szopinski_chlosta_et-al_leczenie_farmakologiczne_lagodnego_rozrostu_stercza_2012.pdf?sequence=1&isAllowed=y
https://www.termedia.pl/Lagodny-rozrost-stercza-8211-diagnostyka-i-leczenie,8,8864,0,0.htmlmin
Łagodna postać przerostu stercza dotyka niemal co drugiego mężczyznę po ukończeniu 55 roku życia. Większa świadomość występowania schorzenia oraz dostęp do usług medycznych przekłada się na wzrost profilaktycznych badań wśród mężczyzn. Nie ma jednej konkretnej metody leczenia (porównując terapię farmakologiczną i leczenie zabiegowe), która jest najlepsza, zatem jakie są różnice i dlaczego stosowanie obu dróg leczenia przyczyni się do poprawy jakości naszego życia?