Wejście Polski do Unii Europejskiej wiąże się z wprowadzeniem nowych przepisów celnych oraz nowego prawa regulującego wymianę handlową między Unią a krajami nie należącymi do Wspólnoty. To kwestie szczególnie ważne dla firm eksportujących swe wyroby i importujących różnego typu dobra.
Wejście Polski do Unii Europejskiej wiąże się z wprowadzeniem nowych przepisów celnych oraz nowego prawa regulującego wymianę handlową między Unią a krajami nie należącymi do Wspólnoty. To kwestie szczególnie ważne dla firm eksportujących swe wyroby i importujących różnego typu dobra.
Wejście Polski do Unii Europejskiej oznacza w praktyce m.in. wprowadzenie wraz z 1 maja 2004 r. nowych stawek celnych względem państw trzecich, zniesienie kontroli granicznej i swobodną wymianę handlową między państwami należącymi do Wspólnoty. Przedsiębiorcy, którzy zajmują się eksportem i/lub importem towarów powinni zatem już teraz przygotować się do zmiany obowiązujących w tej kwestii regulacji prawych.
ZMIANY NA GRANICY. Zniesienie granic pomiędzy państwami należącymi do Unii sprawi, że przedsiębiorcy eksportujący towary do obecnych krajów Unii nie będą zobowiązani do przedstawiania jednolitego dokumentu SAD. Będzie on natomiast obowiązywał w przypadku eksportu do tzw. krajów trzecich, czyli tych, które nie należą do Wspólnoty. W obrocie wewnątrzunijnym zniknie również kontrola graniczna towarów, a firmy przewozowe nie będą musiały przedstawiać towarów do procedury tranzytu. Procedura ta będzie miała natomiast wciąż zastosowanie w przypadku towarów przywożonych i wywożonych z Unii. Jeżeli chodzi o import towarów do Polski z krajów Unii w celu ich dalszego przetworzenia, nie będzie on już dalej traktowany jako procedura uszlachetniania. W związku z czym nie będzie także potrzeby ubiegania się o niezbędne dotychczas pozwolenie na sprowadzanie takiego towaru. VAT przy wymianie towarów między państwami Unii będzie natomiast płacony w kraju przeznaczenia towaru.
Wymagane będą natomiast: deklaracja raportów Intrastat oraz udzielenie informacji EC Sales i EC Purchase Lists.
ŚRODKI OCHRONNE. Wraz z wejściem do Unii zmianie ulegną także stosowane do tej pory względem polskich przedsiębiorstw środki ochronne. To kolejny sygnał dla rodzimych firm, by zorientowały się, czy zmiany te będą dotyczyć akurat sektora ich działalności i odpowiednio wcześniej zadbały o ochronę swoich interesów. Z datą 1 maja 2004 r. wygasną bowiem wszelkie środki ochronne stosowane przez Polskę w celu ochrony własnych towarów względem importu z UE. Obejmą nas za to środki ochronne stosowane przez Unię Europejską, a polskich eksporterów zaczną dotyczyć środki ochronne państw trzecich skierowane wobec towarów importowanych z państw Unii.
Polskie produkty, które do tej pory chronione były cłami antydumpingowymi, podlegać będą takiej samej ochronie po naszym wstąpieniu do Unii.
Powiedzieć jednak należy, że nie wszystkie środki ochronne, którymi objęty zostanie polski rynek po przystąpieniu Polski do Unii, będą zawsze korzystne dla rodzimego przemysłu. Mogą nimi bowiem zostać objęte towary, których w Polsce się nie produkuje lub też produkuje się w niedostatecznej ilości. Rozwiązaniem będzie sprowadzanie tych towarów, np. z krajów trzecich, co automatycznie spowoduje wzrost ich cen.
POZA UNIĄ. Obrót z krajami nie należącymi do Unii nie ulegnie zasadniczej zmianie. Wymagana będzie w dalszym ciągu dokumentacja celna i stosowany będzie VAT z tytułu importu. Między krajami przystępującymi do Wspólnoty a krajami spoza Unii przestaną jednak obowiązywać umowy handlowe przewidujące taryfy preferencyjne. Natomiast umowy UE zawarte z krajami trzecimi obejmą Polskę.
RYNEK WSCHODNI. Warto w związku z tym przyjrzeć się nowym układom handlowym między Polską - jako członkiem Unii Europejskiej a Rosją, Białorusią i Ukrainą.
Do tej pory wymianę handlową między tymi krajami regulowały odpowiednie dokumenty, m.in. między Polską a Rosją: polsko-rosyjski traktat o współpracy gospodarczej i handlowej (traktat regulował całość współpracy handlowej, m.in. wysokość ceł, certyfikaty, wszelkie rejestracje). Wraz z przystąpieniem Polski do Unii umowy te zostaną wypowiedziane. O ile w przypadku Białorusi i Ukrainy kwestie dotyczące wymiany handlowej po wstąpieniu Polski do Unii zostały już uregulowane, to jeżeli chodzi o Rosję na dzień dzisiejszy sprawa pozostaje otwarta. Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej zapowiada, że stawki celne na produkty importowane z tych krajów nie zmienią się. Jednak w sytuacji, w której Rosja nie zgadza się na automatyczne objęcie naszego kraju rosyjsko-unijnym porozumieniem \"o partnerstwie i współpracy\" tak naprawdę nie wiadomo, jakiej wysokości będą te stawki. Krajowa Izba Gospodarcza sygnalizuje, że po 1 maja 2004 r. grozi Polsce luka prawna w stosunkach polsko-rosyjskich regulujących wymianę handlową. W tej sytuacji przestaną obowiązywać klauzule najwyższego uprzywilejowania, a co za tym idzie stawki celne na polskie towary eksportowane do Rosji mogą zostać podwyższone. W takim przypadku średnie stawki na produkty eksportowane z Polski mogą wzrosnąć nawet do 20 proc. (obecnie wynoszą ok. 10 proc.). Sytuacja taka jest wynikiem odmiennej interpretacji Polski i Rosji rosyjsko-unijnego porozumienia. Według Rosji każdy nowy członek Unii nie może automatycznie zacząć podlegać tym samym co reszta państw Wspólnoty prawom regulującym obrót handlowy. Nowe ustalenia powinny być odpowiednio wcześniej ratyfikowane. Obecnie już mówi się o tym, że procesy te prawdopodobnie nie zajdą przed 1 maja 2004 r. Rosja proponuje nowym członkom Unii tzw. umowę przejściową pozwalającą na stosowanie wszystkich praw układu Rosja-UE, ale ona również wymaga ratyfikacji. W najgorszym przypadku, jeżeli kwestie wymiany handlowej między Polską a Rosją do 1 maja 2004 r. nie nabiorą mocy prawnej, polskim producentom grozi wstrzymanie dostaw lub zmaganie się z wysokim cłem, albo też obniżanie cen swoich produktów sprzedawanych do Rosji. Warto podkreślić, że kandydujące do Unii Litwa i Łotwa - traktowane przez Rosję wg tych samych zasad co Polska - kwestie prawne dotyczące wymiany handlowej z Rosją już uregulowały.