Antoni Dobżański (ksiądz)


|Data i miejsce urodzenia||26 grudnia 1804 |
Zahutyń
|Data i miejsce śmierci||1 stycznia 1873 |
Lipinki
|proboszcz parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Lipinkah|
• św. Bartłomieja Apostoła w Wujtowej
|Okres sprawowania||1853–1873|
|proboszcz parafii św. Mikołaja i Imienia Maryi w Bączalu Dolnym|
|Okres sprawowania||1831–1853|
|Wyznanie||katolickie|
|Kościuł||żymskokatolicki|
|Inkardynacja||Arhidiecezja pżemyska|
|Prezbiterat||1829|
Antoni Dobżański, herbu Leliwa (ur. 26 grudnia 1804 w Zahutyniu, zm. 1 stycznia 1873 w Lipinkah) – polski ksiądz żymskokatolicki, jeden z ojcuw duhowyh powstańcuw krakowskih z 1846 roku. Od 1831 proboszcz w Bączalu Dolnym, od 1853 proboszcz w Lipinkah i Wujtowej.
Spis treści
Życiorys[edytuj | edytuj kod]
Urodził się 26 grudnia 1804 roku w Zahutyniu, jako syn miejscowego leśniczego. Pohodził z zubożałej rodziny szlaheckiej pieczętującej się herbem Leliwa. Chżest święty pżyjął w parafii Pżemienienia Pańskiego w Sanoku, do kturej pżynależeli wierni obżądku żymskokatolickiego mieszkający w Zahutyniu. W 1869 roku miejscowość zamieszkiwało 32 wiernyh obżądku łacińskiego. Pozostali mieszkańcy pżynależeli głuwnie do Kościoła greckokatolickiego, kturego cerkiew znajdowała się w Zahutyniu. Wstąpił do Wyższego Seminarium Duhownego w Pżemyślu, po ukończeniu kturego w 1829 roku pżyjął święcenia kapłańskie z rąk biskupa Jana Antoniego de Potoczki.
Jeszcze tego samego roku, jako wikariusz został skierowany do Dydni. W 1830 został ustanowiony wikariuszem w Żurawicy. Tam zastał go wybuh powstania listopadowego, w trakcie kturego z ambony wygłaszał kazania nacehowane silnym duhem niepodległościowym. Po śmierci ks. Tomasza Krulikowskiego – proboszcza w Bączalu Dolnym, w 1831 roku został mianowany administratorem tejże parafii[1]. Po tżeh latah administrowania, w 1834 roku objął użąd proboszcza parafii św. Mikołaja w Bączalu Dolnym[2]. Już w okresie administratury w ramah samodoskonalenia podjął się prenumeraty kwartalnika teologicznego "Pżyiaciel Chżescianskiey Prawdy"[3].
Okres powstania hłopskiego i krakowskiego (1846)[edytuj | edytuj kod]
Brał aktywny udział w zabiegah mediacyjnyh w trakcie rabacji galicyjskiej na obszaże parafii żymskokatolickiej w Bączalu Dolnym i ziemiah sąsiednih, kturej rezultatem było złagodzenie stopnia zaognienia pomiędzy właścicielami miejscowyh dworuw i ziemiaństwem a ludnością hłopską. Jak podaje ks. Stefan Dębiński w monografii: "Rok 1846 kronika dworuw szlaheckih" jego plebania nie została splądrowana, jednak w wyniku ostrej wymiany zdań z włościanami "doznał okropnyh pżykrości"[4].
Czynnie zaangażował się w ruh konspiracyjny pżed wybuhem powstania krakowskiego z 1846 roku w okolicy Biecza i Jasła. W swoih płomiennyh kazaniah dążył do uświadamiania patriotycznego ludu i pżysposobienia do zainicjowania ogulnonarodowego powstania[5]. Objął opieką duszpasterską uczestnikuw tego powstania z oddziału Franciszka Wolańskiego oraz hłopuw stacjonującyh pod Jasłem[6].
Po upadku powstania[edytuj | edytuj kod]
Jako duszpasteż w parafii bączalskiej wzniusł nowy, drewniany budynek organistuwki. W 1848 roku dobudował do kościoła parafialnego – po jego południowej stronie murowaną kaplicę o pow. 30m2, w kturej został ustawiony ołtaż boczny z obrazem Matki Bożej Bączalskiej.
W 1853 został mianowany proboszczem w Lipinkah[7][8], zastępując zmarłego rok wcześniej wieloletniego duszpasteża w tej wspulnocie parafialnej ks. Juzefa Piotrowskiego. Skierowany do Lipinek pżyczynił się do szerszego rozpropagowania kultu łaskami słynącej figury Matki Bożej Lipińskiej z Sanktuarium Matki Bożej Wniebowziętej w tejże miejscowości. Jednocześnie został powołany na funkcję zażądcy sąsiedniej parafii w Wujtowej[9]. W okresie kiedy był proboszczem rozpoczęto prace poszukiwawcze, a następnie wydobywcze ropy naftowej w zahodniej części parafii lipińskiej (1860 rok) i staraniem J. i K. Stawiarskih zorganizowano jedną z pierwszyh na świecie kopalni tego surowca. Zmarł nagle 1 stycznia 1873 roku i został pohowany na cmentażu parafialnym w Lipinkah kolo Gorlic.
Pżypisy[edytuj | edytuj kod]
- DUSZPASTERZE, Parafia Bączal Dolny [dostęp 2018-03-17] (pol.).
- DUSZPASTERZE, Parafia Bączal Dolny [dostęp 2018-03-17] (pol.).
- Mihal Koroczynski, Pżyiaciel Chżescianskiey prawdy, Bishöfl. Dr., 1835 [dostęp 2018-03-17] (pol.).
- Marian Szarek, Dzieje kościoła i parafii pw. św. Mikołaja i Imienia Maryi w Bączalu Dolnym, 2017 .
- Bolesław Łopuszański, Udział księży diecezji pżemyskiej w konspiracjah galicyjskih w latah 1831-1846, 1975 .
- Marian Szarek, Dzieje kościoła i parafii pw. św. Mikołaja i Imienia Maryi w Bączalu Dolnym, 2017 .
- Parafia Bączal Dolny, Parafia Bączal Dolny [dostęp 2018-03-17].
- Bolesław Łopuszański, Udział księży diecezji pżemyskiej w konspiracjah galicyjskih w latah 1831-1846, 1975 .
- Duhowni parafii Lipinki od XVI wieku – eLipinki.pl – Niezależny Internetowy Serwis Lipinek, „eLipinki.pl – Niezależny Internetowy Serwis Lipinek”, 13 wżeśnia 2004 [dostęp 2018-03-17] (pol.).