Shinikizo la ndani ya fuvu (ICP)  ni shinikizo la ndani ya kichwa na hivyo katika tishu ya ubongo na maji kwenye uti wa mgongo CSF). Mwili una taratibu mbalimbali ambazo zinatibithi shinikizo la fuvu, ambapo shinikmaji ya uti wa ubongo hubadilika kwa karibu mmHg 1 katika watu wazima kupitia mabadiliko katika uzalishaji na unyonyaji wa ngozi wa CSF. Shinikizo la CSF limeonekana kuvutiwa na mabadiliko ya ghafla ya shinikizo la kifua cavity wakati wa kukohoa (shinikizo la tumbo), kutoa pumzi kwa nguvu (maneuver Queckenstedt), na mawasiliano na sehemu ya juu ya ateri na mshipa (mifumo ya mishipa na ateri. ICP hupimwa kwa milimita ya zebaki (mmHg) na kwenye mapumziko, ni baina ya 7-15 mmHg kwa watu wazima waliolala chali, na huwa hasi (wastani -10 mmHg) wakiwa wima.[1] Mabadiliko kwenye ICP yanahusishwa na mabadiliko kwenye uzito wa moja au zaidi ya sehemu zilizomo kwenye fuvu.
Shinikizo la ndani ya kichwa,  fupisho kawaida IH,  ni msisimuko wa shinikizo katika fuvu. ICP kawaida ni 0-10 mm HG, hadi 20-25 mm HG, kiwango cha juu cha kawaida, matibabu na kupunguza ICP yanahitajika.[1]
Dhanio la Monro-Kellie
Uhusiano wa shinikizo-kiasi kati ya ICP, kiasi cha CSF, damu, na tishu ya ubongo, na shinikizo la ubongo (CPP) inajulikana kama mafundisho ya Kellie-Monro au dhanio la Kellie-Monro.[2][3][4]
Dhanio la Monro-Kellie linaarifu kwamba sehemu ya fuvu isiyobanwa, na kiasi ndani ya fuvu ni kiasi imara. Fuvu na mitungo yake (damu, CSF, na tishu ya ubongo) husababisha hali ya msawazo kiasi, hivyo ongezeko lolote kwenye kiasi cha mmojawapo ya mitungo ya fuvu lazima ifidiwe kwa kupungua kwa kiasi cha nyingine.[4]
Vizuizi vikuu vya kiasi zilizoongezeka hujumuisha CSF na, kwa kiasi kidogo, uzito wa damu. Hivi vizuizi hukabiliana na kuongezeka kwa kiasi cha mabaki ya shinikizo. Kwa mfano, ongezeko la kiasi cha tishu iliyoharibika (km limibikizo la damu kati ya fuvu na kifuniko) litafidiwa na upungufu wa CSF na mishipa ya damu.[4] Taratibu hizi za fidia zina uwezo wa kudumisha ICP kawaida kulingana na mabadiliko yoyote ya kiasi chini ya wastani wa 100-120 ml.
Ongezeko la ICP

Mojawapo ya dhara kubwa zaidi ya kiwewe cha ubongo na hali nyingine, inayohusishwa moja kwa moja na matokeo duni, ni muinuko wa shinikizo la fuvu.[5] ICP ina uwezekano wa kusababisha madhara makubwa ikiwa itapanda mno.[6] Shinikizo za juu kichwani zinaweza kusababisha kifo zikiendelea kwa muda mrefu, lakini watoto wanaweza kustahimili shinikizo za juu kwa muda mrefu.[7] Ongezeko la shinikizo, kawaida kutokana na kujeruhiwa kichwa kunakosababisha kuvuja damu ndani ya kichwa au uvimbe wa ubongo, kunaweza kuangamiza tishu za ubongo, kubadilisha mifumo ya ubongo, kuchangia ukusanyaji wa maji kwenye ubongokusababsha ubongo kusongea na pia kuzuia damu kuingia kwa ubongo.[8] Husababisha upungufu wa mpigo wa moyo.
Pathofisiologia
Fuvu na mfereji wa mgongo, pamoja na uti uliofinyika, huunda chombo kigumu, hadi kwamba ongezeko kwa yoyote yaliyomo; ubongo, damu, au CSF, husababisha ICP kuongezeka. Aidha, ongezeko lolote katika moja ya vipengele sharti iwe kwa gharama ya vingine viwili; uhusiano huu hujulikana kama mafundisho Monro-Kellie. Ongezeko kidogo kwa kiasi ya ubongo hakusababishi ongezeko la ICP la ghafla kwa sababu ya uwezo wa CSF kusukumwa kwenye mferei wa mgongo, pamoja na uwezo mdogo wa kunyoosha mundu-kiini kati ya tufe na mfumo wa ubongo kati ya tufe na uthibiti. Hata hivyo, mara tu ICP inapokufika kati ya mmHg 25, kuongezeka kwa ubongo kiasi kidogo kunaweza kusababisha ongezeko la ICP; hii ni kutokana na ukosefu wa kuzingatia matakwa kichwani.
Kiwewe kutokana na ubongo kujeruhiwa ni tatizo kubwa inayosababisha maradhi na vifo vingi. Jeraha la ubongo hutokea wakati wa dhiki awali (jeraha msingi) na hatimaye kutokana na upungufu wa damu kwa ubongo unaoendelea (jeraha fuatilizi). Uvimbe wa ubongo, shinikizo la damu kupanda na kushuka, na hali ya upungufu wa oksijeni kwa ubongo vinatambuliwa vyema kuwa matokeo ya jeraha fuatalizi. Katika chumba cha wagonjwa mahututi, ongezeko la shinikizo la fuvu (shinikizo ndani ya fuvu) huonekana mara kwa mara baada ya kuumia ubongo pakubwa (inayotokea kwenye eneo pana) na husababisha upungufu wa damu kwa ubongo inayohatarisha ubongo kuvimba.
Shinikizo la ubongo uliovimba(CPP), msukumo wa damu inayoingia kwenye ubongo, kawaida huwa tulivu kutokana na kujiongoza vyema, lakini kwa shinikizo kadiri ya chombo kikuu (MAP) au ICP isiyokuwa ya kawaida shinikizo la upungufu wa damu huhesabiwa kwa kupunguza shinikizo la ndani ya kichwa kutoka kwa shinikizo la mshipa kadri: CPP = MAP - ICP [9].[10] Moja ya hatari kubwa ya ICP kuongezeka ni kwamba inaweza kusababisha upungufu wa mzunguko wa damu kwa kupunguza CPP. Mara baada ya ICP kufikia kiwango cha shinikizo la kadiri, upungufu wa damu hushuka. Mabadilliko ya mwili dhidi ya kupunguka kwa CPP ni kuongeza utaratibu shinikizo la damu na kupanuamishipa ya damu. Hii husababisha ongezeko la damu kwenye ubongo, ambayo huongeza ICP, ikipunguza CPP zaidi na kusababisha upungufu unaorudiwa mara kwa mara. Hii husababisha kupunguza kuenea kwa mtiririko wa upungufu wa damu, hatimaye kupelekea kuvimba kwa ubongo. Kuongezeka kwa shinikizo la damu kunaweza pia kufanya damu kuvuja kwenye fuvu kuongezeka, hivyo kuongeza ICP.
ICP iliyoongezeka sana, kama imesababishwa na kidonda kwenye sehemu moja (km kidonda kwa ubongo) inaweza kusababisha kusonga kwa ubongo kutoka katikati, taratibu hatari ambapo ubongo unasonga upande mmoja kutokana na uvimbe mkubwa kwenye tuve ya ubongo. Kuhama kwa ubongo kutoka katikati kunaweza kubana vyumba na kusababisha maji kukusanyika kwenye ubongo.[11] Kisio ni hatari sana kwa wagonjwa walio na ubongo iliyosonga kutoka katikati kuliko wasio nayo. Tokeo jingine la kutisha la kuongezeka ICP ikijumuishwa na njia ya mchakato niubongo kusonga (kawaida ndani kabisa au chini). Katika kusonga ndani, mtindo wa kusonga ndani hubanwa dhidi ya nafasi wazi ya kifuniko cha ubongo, mara nyingi kusababisha shina la ubongo kubanwa. Ikiwa kubanwa kwa shina la ubongo kunahusika, hii inaweza kusababisha matatizo ya kupumua hata kifo. Kusongea huku mara nyingi hujulikana kama "kunyata".
Sababu kubwa ya kuugua kutokana na shinikizo la kichwani ni kutokana na kiharusi na pia kupungua kwa uwezo wa kupumua kutokana na ubongo kusonga.
Shinikizo kichwani
Ongezeko ndogo katika ICP kutokana na utaratibu wa kufidia inajulikana kama hatua ya kwanza ya shinikizo kichwani. Kidonda kinapozidi kuongezeka kupita kiwango cha fidia, ICP haina la ziada, ila kuongezeka. Mabadiliko yoyote kwa kiasi cha zaidi ya 100-120 ml itamaanisha mabadiliko makuu kwenye ICP. Hii ni hatua ya 2 ya shinikizo kichwani. Hatua ya 2 ya shinikizo kichwani inajumuisha mapatano ya oksijeni kwenye ubongo na utaratibu arteriolar vasoconstriction ili kuongeza MAP na CPP. Hatua ya 3 ya shinikizo kichwani ni mfululizo wa ongezeko la ICP, pamoja na mabadiliko makubwa katika ICP na mabadiliko machache kwa kiasi. Katika hatua ya 3, ICP inapokaribia MAP, inakuwa vigumu zaidi kupenyeza damu katika nafasi kichwani. Itiko la mwili kwa upungufu wa CPP ni kuongeza shinikizo la damu na kupanua mishipa ya damu kwenye ubongo. Hii husababisha ongezeko la kiasi cha damu kwa ubongo, ambayo huongeza ICP, kupunguza CPP na kudumisha uovu huu. Hii husababisha upungufu ulioenea katika mbubujiko na uvimbe wa ubongo, hatimaye kupelekea upungufu wa damu na kuganda kwa ubongo. Mabadilliko kwenye ubongo yanayoonekana katika ICP iliongezeka wakati mwingi husababishwa na hypoxia na hypercapnea na ni kama yafuatayo: upungufu kwenye kiwango cha fahamu (LOC), tanafusi za Cheyne-Stokes, kupumua kwa kasi, kupanuka pole kwa mboni ya jicho na shinikizo la kipigo cha mshipa wa damu lililopanuka.
Sababu
Sababu ya ongezeko la shinikizo kichwani zinaweza kupangwa kwa utaratibu ambapo ICP inaongezeka:
vidonda  kama vile uvimbe kwenye ubongo, kiharusi na kuongezeka kwa maji mwilini, chubuo, mkusanyiko wa damu chini ya ngozi inayofunika ubongo au kwenye sehemu kati ya tishu ya ubongo na fuvu, au usaha, ambazo husababisha ubongo jirani kulemaa.
Kuvimba ubongo kwa jumla  kunaweza kutokea kwenye hali ya mizunguko hafifu ya damu, kudhoofika kwa ini, shinikizo kwenye ubongo, uvimbe kwenye ubongo, hewa chafu katika damu, na kuangamia kwa ubongo. Hali hii hupunguza shinikizo la damu kwa ubongo lakini husababisha tishu kusongea kidogo.
Ongezeko la shinikizo juu ya kuta za mishipa ya damu  inaweza kuasababishwa na kiharusi kutokana na tone la damu, moyo kudhoofika, au kizuia mtiririko wa damu kwenye kifua cha kati au mishipa kwenye shina kuu.
CSF kuzuiwa kutanda na/au kuvyonzwa  unaweza kutokea katika kuwa na maji kwenye ubongo (kufungana kwa mishipa mikuu au kufuja damu katika wingo wa ubongo, km, ulemavu waArnold-Chiari), ugonjwa wa ngozi inayofunika ubongo (km, maambukizi, vidonda, maambukizi ya chembe za damu, kutokwa damu zaidi), au kizuizi kutokana na vidonda kwenye ubongo na nyuma ya ubongo (uvyonzi pungufu).

kuongeza kwa uzalishaji wa CSF  kunatokea katika ugonjwa wa ngozi inaofunika ubongo, uvujaji wa damu kwenye nafasi zinazofunika ubongo, au vidonda kwenye maji yanayozunguka ubongo na shina.
Mkurupuko au sababisha isiojulikana (mkurupuko wa shinikizo la ubongo)
Uvujaji wa damu kwenye mishipa kisukari nadra
Kudhoofika kwa ini[12]
Dalili
Kwa ujumla, dalili zinaonyesha kuongezeka kwa ICP ikiwa ni pamoja na kuumwa na kichwa, kutapika bila kichefuchefu, kufifia kwa misuli, kiwango cha fahamu kilichobadilika, maumivu ya mgongo na kuvimba kwa nerva ya jicho. Iwapo uvimbe wa nerva ya jicho utaongezeka, unaweza kusababisha shida ya kuona, kudhofika kwa nerva, na hatimaye upofu.
Zaidi ya hayo, iwapo vidonda vimejitokeza na kusababisha tishu za ubongo kusonga, ishara zaidi ni kama msongo uliopanuka, nerva iongozayo misuli ya macho (CrN VI), na badiliko kwa kupumua. Mabadiliko kwa kupumua kunahusisha kuongezeka kwa shinikizo la damu kwenye ateri, shinikizo la kipigo cha mshipa wa damu lililopanuka, mpigo hafifu wa moyo, na upumuaji usio wa kawaida.[13] Kwa watoto, kiwango cha mpigo wa moyo hafifu hasa hukisia ICP ya juu.
Kupumua kusiko kawaida hutokea wakati jeraha kwa sehemu za ubongo ya zinaingiliana na upumuaji. Kupumua kwa msimu, ambapo kupumua kwa haraka ni kwa muda na kisha kukosa kwa muda, husababishwa na jeraha kwa tuve la ubongoau upande mkuu wa ubongo unaounganishe tuve la ubongo.[14] Kupumua kwa kasi kunaweza kutokea wakati shina la ubongo au kifuniko kwenye shina la ubongo limeadhirika.[14]
Kwa kanuni, wagonjwa walio na shinikizo la kawaida la damu, huhifadhi uangalifu bara bara na ICP ya 25-40 mmHg (labda tu tishu ibadilike kwa wakati mmoja). ICP inapozidi 40-50 mmHg ndipo CPP na mtiririko wa damu hupungua kwa kiwango cha kupoteza fahamu. Miinuko yoyote zaidi itasababisha kiharusi na ubongo kufa.
Kwa watoto wachanga na watoto wadogo, athari za ICP hutofautiana kwa sababu miundo ya fuvu haijajifunga. Kwa watoto wachanga, utosi, au sehemu laini juu ya kichwa ambapo mifupa ya fuvu haijashikana bado, huvimba wakati ICP inapopanda.
Kuvimba kwa nerva ya jicho ni ishara kwamba ICP imepanda.
Tiba
Tiba ya IH hutegemea chanzo chake. Mbali na usimamizi wa kimsingi, hatari muhimu katika matibabu ya ongezeko la ICP inahusiana na utulizaji wa kiharusi na kuvuja damu kwenye ubongo.
Katika wagonjwa walio na ICP ya juu ni muhimu kuhakikisha uwazi tosha wa njia ya hewa, kupumua, na utoaji waoksijeni. Upungufu wa kiwango cha oksijeni kwenye damu (upungufu wa oksijeni) au viwango vya kaboni vya juu (ongezeko la kaboni kwenye ubongo) husababisha mishipa ya damu kupanuka, hivyo kuongeza mtiririko wa damu kwa ubongo na kusababisha ICP kuongezeka.[15] Upungufu wa oksijeni pia hulazimisha seli za ubongo kuzalisha nishati kwa kutumia wanga bila oksijeni, ambayo hutoa asidi ya maziwa ambayo hupunguza madini yapH, pia kupanua mishipa ya damu na kuzidisha matatizo.[5] Kinyume, mishipa ya damu hufinyika wakati viwango vya kaboni vimepungua, hivyo kumfanya mgonjwa kupumua kwa kasi na chombo cha kupumua au mfuko wa kungeza mvuke unaweza kupunguza ICP kwa muda. Kupumua kwa kasi kulikuwa sehemu ya utaratibu wa kutibu jeraha za ubongo lakini mbano wa mishipa ya damu huzuia mtiririko wa damu kwa ubongo wakati ambapo ubongo tayari unavuja damu, kwa hivyo haitumiki tena sana.[16] Aidha, ubongo hujirekebisha kwa viwango vipya vya kaboni dioksidi baada ya masaa 48-72 ya kupumua kwa kasi, ambayo inaweza kusababisha mishipa kupanuka haraka viwango vya kaboni vinaporudishwa kawaida ghafla.[16] Kupumua kwa kasi bado kutumika iwapo ICP inashinda njia zingine za udhibiti, au kuna dalili za ubongo kufinyika kwa sababu ya athari zinazosababishwa na kufiniyika ni kuu, hadi kulazimisha kuziba mishipa ya damu, hata kama kufanya hivyo kunapunguza mtiririko wa damu. ICP pia inaweza kupunguzwa kwa kuongeza kichwa cha kitanda, kuboresha mifereji ya damu. Athari za hii ni kwamba inaweza kupunguza shinikizo la damu kwa kichwa, kusababisha kupungua na uwezekano wa ukosefu wa ugavi wa damu kwa ubongo. Uboreshaji wa mifereji ya damu inaweza pia kuzuiliwa kwa vikwazo kama vile vifaa vigumu vya shingo kwa wagonjwa mwenye kiwewe, na hii inaweza pia kuongeza ICP. Mifuko ya mchanga inaweza kutumika kupunguza shingo kusongeka.
Katika hospitali, shinikizo la damu linaweza kupandishwa ili kuongeza CPP, kuongeza upitishaji wa damu, kuzipa tishu oksijeni, kuondoa taka na hivyo kupunguza uvimbe.[16] Kwa vile shinikizo la damu ni njia ya mwili kulazimisha damu katika ubongo, wataalamu wa matibabu kawaida hawaingilii kati wakati ikipatikana katika kichwa cha mjeruhiwa.[14] Ikiwa ni lazima kupunguza tiritiko la damu kwa ubongo, MAP inaweza kupunguzwa kutumia dawa za kawaida za kupunguza shinikizo la damu kama vile vizingiti vya kalsiamu.[5] Kama kuna kikwazo thabiti cha damu kwenye ubongo, sindano zinazotumia dawa iliyochangwa na maji husababisha ufumbuzi viwango vya juu vya chumvi kwenye damu kutoa maji kutoka kwa mishipa. Hii husaidia kupunguza maji ndani ya nafasi za ubongo, hata hivyo, matumizi ya muda mrefu huweza kusababisha kuongezeka kwa ICP.[17]
Mapambano, kutotulia, na mishtuko ya moyo yaweza kuongeza mahitaji na matumizi ya oksijeni, pamoja na kuongeza shinikizo la damu.[18].[15] Dawa za kupunguza maumivu na za kutuliza makali (hasa kabla ya kuenda hospitali, huduma ya kwanza, na huduma ya matibabu ya juu) hutumiwa kupunguza usumbufu na mahitaji ya asidi muhimu kwa ubongo, lakini dawa hizo zinaweza kusababisha shinikizo pole la damu na madhara mengine.[5]. Hivyo, kama utulivu wa juu peke haufanikishwi, wagonjwa wanaweza kupoozwa kwa dawa kama zile za kupumzisha misuli. Kupooza kunaruhusu mishipa ya damu kupitisha damu kwa urahisi zaidi, lakini unaweza kuziba ishara za mshtuko kwenye ubongo, na madawa yanaweza kusababisha madhara mengine.[15] Dawa za kuthoofisha viungo huanzishwa tu iwapo wagonjwa wametulizwa kikamilifu (hii ni sawa kumpa mgonjwa dawa za ujumla za kupoteza fahamu.
Shinikizo la ndani ya ubongo linaweza kupimwa kutumia vifaa vya kupima ubongo wakati wote. Mpira spesheli unaweza kuingizwa kupitia operesheni ndogo katika sehemu moja ya ubongo na kutumika kwa kuzoa CSF (maji kwenye shina) ili kupunguza ICP. Uzoaji wa aina hii hujulikana kama EVD (uzoaji wa nje).[5] Katika hali nadra ambapo kiasi kidogo tu cha CSF kinazolewa ili kupunguza ICP, kuzolewa kwa CSF kupitia kijitundu kwenye uti wa mgongo kunaweza kutumika kama matibabu.
Sehemu ndogo ya fuvu kutolewa kwa kutobolewa kupunguza kufinyika kwa ubongo au kupunguza shinikizo kutoka sehemu za ubongo.[5] Kwa vile ICP iliyoinuka inaweza kusababishwa na kuweko kwa vidonda, kuondolewa kwa sehenu hii kupitia operesheni itapunguza ongezeko la ICP.
Matibabu dharura kwa kuongezeka kwa ICP ni kupunguza fuvu, ambapo sehemu ya fuvu huondolewa na ubongo kupanuliwa kuruhusu ubongo kufura bila kupondwa au kusababisha kusonga.[16] Sehemu ya mfupa ilioondolewa, inaojulikana kama mfupa funiko, inaweza kuhifadhiwa kwenye tumbo la mgonjwa na kurudishwa kukamilisha fuvu mara tukio la ongezeko la ICP likishatibiwa. Matumizi mbadala ya nyenzo zilizoundwa zinaweza kutumika kurudisha kipande cha mfupa ulioondolewa(tazama marekebisho ya ulemavu wa kichwa).
ICP pungufu
Kuna uwezekano kwa shinikizo la damu kichwani kushuka chini ya viwango vya kawaida, ingawa kuongeza shinikizo la damu kichwani ishara inayofahamika zaidi (na kutatanisha). Dalili za hali hizi mbili mara kwa mara hufanana, na wataalamu wengi wa matibabu huamini kuwa ni mabadiliko kwenye shinikizo badala ya shinikizo lenyewe ambayo husababisha hizi dalili.
' Kuumwa ghafla kwa kichwa cha mbele huweza kusababishwa na uvujaji wa maji ya uti wa mgongo kwa sehemu nyingine wazi ya mwili. Kwa kawaida, kupungua kwa ICP ni matokeo ya kudungwa kwenye uti wa mgongo au taratibu zinginezo za matibabu zinazohusika na ubongo au shina. Teknolojia mbalimbali za matibabu ya picha zipo ili kusaidia katika kutambua sababu ya ICP kupungua. Mara nyingi, dalili hujipa vikwazo, hasa iwapo matokeo yanafuata utaratibu wa matibabu. Iwapo kuendelea kuumwa kichwa cha mbele kunasababishwa na kudungwa kwenye uti wa mgongo, ni "kifuniko cha damu" kinaweza kutumika kuziba sehemu ambapo CSF invuja. Tiba tofauti zamependekezwa; ila tu matumizi ya chanjo ya dawa kwenye mishipa au kafeni na dawa za kutibu magonjwa ya kupumua zimeonyesha kuwa muhimu maradufu.[19]
Marejeo

Sehemu nyingine
Gruen P. 2002.  . Kupatikana 4 Januari 2007.
Mwongozo wa kitaifa Clearinghouse. 2005  Firstgov. Kupatikana 4 Januari 2007.


Makala hii inahusu Kisiwa cha Pemba. Jina linatumika pia kwa ajili ya Pemba katika Msumbiji na Pemba wilaya pamoja na mji huko Zambia.
Pemba ni kisiwa kilichopo takriban 50 km kaskazini ya Unguja katika Bahari Hindi. Visiwa vyote viwili ni sehemu za Jamhuri ya Watu wa Zanzibar katika Tanzania. Umbali na Tanganyika au Tanzania bara ni 50 km.
Pemba pamoja na visiwa vidogo karibu nayo ina wakazi 360,797 katika eneo la 980 km².
Miji muhimu ya Pemba ndiyo Chake Chake, Mkoani na Wete.
Pemba kuna miwili ya mikoa 26 za Tanzania ambayo ni
Mkoa wa Pemba Kaskazini yenye wilaya za Wete na Micheweni.
Mkoa wa Pemba Kusini  yenye wilaya za Mkoani na Chake Chake.
Uchumi wa Pemba ni hasa kilimo pamoja na uvuvi. Mazao ya sokoni hulimwa hasa karafuu.
Katika utamaduni wa Pemba kuna desturi ya kipekee katika Afrika ndiyo mchezo wa ng'ombe iliyorithiwa na Wareno walipokuwa na athari kisiwani karne zilizopita.
Viungo vya nje
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.
Wapicha

View from Chake Chake town center over the mangroves towards the sea
Wharf at Mkoani
The Pemba offices of the Prime Minister of Zanzibar's Revolutionary Government in Chake Chake
Derelict amusement park on the outskirts of Chake-Chake
A family from Pemba
Aircraft at Karume airport Chake-Chake
A rainy day in central Chake Chake
Map of Pemba Island
Fish market, Mkoani
Market building in Wete
The jetty at Chake Chake, surrounded by mangroves
An office of the opposition party CUF (Civic United Front) in Chake Chake

Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi
Jamii:Visiwa vya Tanzania
Jamii:Zanzibar
*
Jamii:Visiwa vya Afrika
Jamii:Waswahili


Kiarabu (ar.: العَرَبِيَّة, al-ʻarabiyyah, kwa kirefu al-luġatu al-ʿarabiyya ) ni lugha ya Kisemiti inayotumiwa na watu milioni 206 kama lugha ya kwanza[1] na milioni 246 wa ziada kama lugha ya pili. Ilhali kuna lahaja nyingi, Kiarabu sanifu (ar. الفصحى fuṣḥā) ni lugha rasmi ya nchi 22 za Jumuiya ya Nchi za Kiarabu na ya Mkutano wa Kilele wa Kiislamu na mojawapo ya lugha rasmi za Umoja wa Mataifa. Kuna pia matumizi kama lugha ya kidini katika Uislamu.
Hivyo Kiarabu ni mojawapo ya lugha muhimu sana duniani ikisomwa kwa viwango tofauti na mamilioni ya waumini Waislamu wakielekea kujifunza na kuelewa kitabu cha Korani. Kama lugha ya kidini ina athari na taathira kubwa juu ya lugha nyingi ulimwenguni na juu ya ustaarabu na utamaduni wa watu na makabila tofautitofauti walio Waislamu.
Kiarabu kwa kawaida huandikwa kwa herufi za Kiarabu.
Ni lugha yenye utajiri mkubwa wa misamiati (maneno), ufasaha mkubwa wa misemo na udhibiti mkubwa wa sarufi na nahau.
Ni lugha iliyokusanya aina nyingi za mithali na mafumbo, na ina utamaduni mkubwa wa nyimbo, mashairi na misemo, nayo inakubaliwa na watu wengi duniani kuwa lugha yenye utamu wa matamshi na uzuri wa lafudhi.
Kwa kuwa Qurani Tukufu na Hadithi za Mtume Muhammad na Mashairi ya zama za Ujahili ndio yenye kudhibiti lugha hii isitetereke wala kubadilika na kupotea kama lugha nyingine nyingi, leo, baada ya miaka zaidi ya elfu, imebaki thabiti kama ilivyokuwa wakati ilipoandikwa Qurani, na mabadiliko yoyote yaliyotokea hayana uhusiano na lugha yenyewe ya Kiarabu, bali yana uhusiano na lahaja na vilugha mbalimbali zinazotumika na Waarabu wa sehemu fulani ya nchi au mji. Ama lugha rasmi ya Kiarabu basi imedhibitika kulingana na Qurani na Sunnah, ili maandishi hayo yaendelee kufahamika milele.
Leo, Kiarabu ni lugha ya sita ulimwenguni kwa wingi wa wanayoitumia kila siku katika maisha yao, baada ya Kichina, Kihindi, Kihispania, Kiingereza na Kibengali.
Umuhimu wa lugha hii unazidi kukua kila siku kwa sababu ya kutumika kwenye maeneo ya katikati ya ulimwengu baina ya mabara ya kale (Afrika, Asia na Ulaya) na mabara mapya ya ulimwengu (Amerika ya Kaskazini na Kusini).

Asili ya lugha ya Kiarabu
Kiarabu, pamoja na lugha ya Kiebrania (ya Uyahudi) na Kiaramu (ya Mashariki ya Kati) na Kiamhari (ya Ethiopia) zinatokana na asili moja ya lugha ya Kisemiti. Kuna lugha nyingi vile vile ambazo zinatokana na asili hii, kama Kiashuri, Kifinisia, Kibabili na kadhalika. Baadhi ya hizi lugha zimekufa au kuwa na wazungumzaji wachache, na kwa hiyo umuhimu wake umekuwa si mkubwa kama ulivyo umuhimu wa lugha ya Kiarabu.
Aina za Kiarabu
Kuna aina tatu kubwa za lugha hii ya Kiarabu:
Kiarabu Fasihi ambacho kilikuwa kikitumika zama za Ujahili kabla ya kuja Uislamu, na kuendelea kutumika baada ya kuja Uislamu katika Qurani na Sunnah za Mtume Muhammad,
Kiarabu Mamboleo ambacho kinatumika katika maandishi na mazungumzo rasmi baina ya Waarabu wote kwa jumla, na
Kiarabu Lahaja ambacho kinatumika na watu maalumu katika sehemu fulani za nchi au vijiji, na ni lugha ya mahali tu, kama vile Kiyemeni au Kimasri au Kishami au Kimaghribi, na lugha hizi au lahaja hizi zinakuwa zinatofautiana sana baina yake katika misamiati na matumizi.
Kiarabu fasihi
Kiarabu ni lugha ya zamani sana (tarehe yake inarudi nyuma zaidi ya miaka 2000), nayo pamoja na lugha nyinginezo za Kisemiti zilikuwa zikitumika katika nchi za Mashariki ya Kati. Kiarabu Fasihi ilianza kuwa na nguvu zaidi baada ya kuteremshwa Qurani kwa lugha hiyo na kuhifadhiwa Hadithi za Mtume Muhammad na kuwa ndio chanzo cha lugha zote nyinginezo za Kiarabu zilizokuweko wakati huo.
Fasihi ya Kiarabu isiyo na tabia ya kidini ilikuwa hasa Ushairi. Washairi kama Abu Nuwas, Omar Khayyam, Hafiz, ibn Qayyim al-Jawziyyah wanakumbukwa hadi leo. Masimulizi kama Alfu Lela U Lela hayakuwa fasihi yenyewe, hata kama yamepata umaarufu katika nchi za Ulaya.
Maandishi mengine ya Kiarabu yaliyokuwa muhimu sana ni maandiko ya falsafa na sayansi. Waarabu walitafsiri maandiko ya Wagiriki wa Kale wakaendeleza ujuzi wao. Katika karne zilizopita Ulaya ilipokea sehemu kubwa ya elimu yake kutoka kwa Waarabu kwa njia hiyo.
Tangu karne ya 19 na katika karne ya 20 fasihi ya Kiarabu imepata uamsho mkuu. Khalil Jibran wa Lebanon yuko kati ya washairi wanaosomwa zaidi kimataifa. Nagib Mahfuz wa Misri ni mwandishi Mwarabu wa kwanza aliyepokea Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka 1988.
Viungo vya nje

*
Jamii:Lugha za Kisemiti
Jamii:Lugha za Algeria
Jamii:Lugha za Iraq
Jamii:Lugha za Libya
Jamii:Lugha za Mauritania
Jamii:Lugha za Misri
Jamii:Lugha za Moroko
Jamii:Lugha za Sudan
Jamii:Lugha za Tunisia
Jamii:Lugha za Syria
Jamii:Lugha za Saudia
Jamii:Lugha za Yemen
Jamii:Lugha za Oman
Jamii:Lugha za Falme za Kiarabu
Jamii:Lugha za Katar
Jamii:Lugha za Bahrain
Jamii:Lugha za Kuwait
Jamii:Lugha za Somalia
Jamii:Lugha za Chad
Jamii:Lugha za Israel
Jamii:Lugha za Palestina
Jamii:Lugha za Komori
Jamii:Lugha za Gambia


Part of a series on theHistory of Tanzania
Timeline
History of Zanzibar
Colonial period
Scramble for Africa
German East Africa
Heligoland–Zanzibar Treaty
Maji Maji Rebellion
East African Campaign
British East Africa
Modern history
Zanzibar Revolution
Tanganyika
Ujamaa
 Tanzaniaportalvt
Ujamaa ni siasa iliyoanzishwa kwa misingi ya sera za Julius Nyerere za maendeleo ya kijamii na ya kiuchumi  katika Tanzania punde tu baada ya Tanganyika kupata uhuru kutoka Uingereza mwaka 1961.
Mwaka 1967 Rais Nyerere alichapisha mwongozo wa maendeleo yake, ambao uliitwa Azimio la Arusha, ambapo alionyesha haja ya kuwa na mtindo wa Kiafrika wa maendeleo; huo ukawa msingi wa Usoshalisti wa Afrika.
Maana
Ujamaa linatokana na neno la Kiswahili linalomaanisha familia au jamii na hujulikana kwa sifa kadhaa muhimu, yaani mtu anakuwa mtu kwa kupitia watu au jamii.
Nyerere alitumia Ujamaa kama msingi wa mradi wa maendeleo ya taifa. Aliitafsiri dhana ya Ujamaa kuwa mfumo wa usimamizi wa kisiasa na wa kiuchumi kwa namna mbalimbali:
Kuweko kwa mfumo wa chama kimoja chini ya uongozi wa Chama Cha Mapinduzi (CCM) ili kusaidia katika kuimarisha mshikamano wa kujitegemea kwa Tanzania iliyokuwa tu imejipatia uhuru.
Ustawishaji wa usawa kijamii, kiuchumi na kisiasa kwa kuweko kwa demokrasia kuu; kukomesha ubaguzi kwa misingi ya hali ya mtu; na kuzifanya sekta muhimu za uchumi kufikia taifa zima[1].
Kupeleka uzalishaji katika vijiji, ambapo ilifanya uwezo wa uzalishaji wa aina zote kufanyika kwa pamoja.
Kukuza kujitegemea kwa Tanzania kwa njia mbili: mabadiliko ya kiuchumi na mitazamo ya kiutamaduni. Kiuchumi, kila mtu angekifanyia kikundi chote kazi na kujifanyia yeye mwenyewe; kiutamaduni, ni lazima Watanzania wajifunze kujikomboa kutoka kwa utegemezi wa nchi za Ulaya. Kwake Nyerere, hii ilijumuisha Watanzania kujifunza kujifanyia mambo wao wenyewe na kujifunza kuridhika na kile ambacho wangeweza kufikia kama nchi huru.
Utekelezaji wa elimu bila malipo na ya lazima kwa Watanzania wote ili kuwahamasisha wananchi kuhusu kanuni za Ujamaa[1].
Utekelezaji
Uongozi wa Julius Nyerere uliivutia Tanzania macho na heshima ya kimataifa kutokana na msisitizo wake wa maadili kama msingi wa maamuzi ya siasa. Chini ya Nyerere Tanzania ilipiga hatua kubwa katika vipengele mbalimbali vya maendeleo: vifo vya watoto vilipungua kutoka 138 kwa 1000 waliozaliwa hai mwaka 1965 hadi 110 mwaka 1985; tarajio la kuishi lilipanda kutoka miaka 37 (1960) hadi 52 (1984); uandikishaji wa wanafunzi katika shule ya msingi ulipanda kutoka 25% (16% tu kwa watoto wa kike) mwaka 1960 hadi 72% (85% kwa watoto wa kike) mwaka 1985 (ingawa idadi ya wananchi ilikuwa inaongezeka kwa kasi); asilimia ya watu wazima waliojua kusoma na kuandika ilipanda kutoka 17% mwaka 1960 hadi 63% mwaka 1975 (juu sana kuliko nchi nyingine za Afrika) ikaendelea kupanda.[2]
Hata hivyo Ujamaa (kama vile mipango mingine ya uzalishaji wa pamoja) ulipunguza uzalishaji hata kutia shaka juu ya uwezo wake wa kustawisha uchumi.[3]
Hatimaye sababu mbalimbali zilifanya Ujamaa uonekane umeshindikana kiuchumi. Kati ya hizo, tatizo la kimataifa la mafuta miaka ya 1970, anguko la bei ya bidhaa zilizozalishwa nchini (hasa kahawa na katani), utovu wa uwekezaji kutoka nje ya nchi na vita vya Uganda-Tanzania miaka 1978-1979 vilivyofyonza sana mtaji muhimu, na miaka miwili mfululizo ya ukame.
Kufikia mwaka 1985 ilikuwa wazi kwamba Ujamaa ulishindwa kutoa Tanzania nje ya ufukara wake; Nyerere alitangaza kuwa atang'atuka asigombee tena urais katika uchaguzi wa mwaka huohuo.
Ujamaa ulivunjwa (ingawa si kinadharia) mwaka 1985 wakati Nyerere alipomwachia mamlaka Ali Hassan Mwinyi aliyeingiza nchi katika taratibu za soko huria[4].
Hoja dhidi yake
Nyerere alitumia Sheria ya Kuzuia Kutiwa Nguvuni bila sababu kukandamiza vyama vya wafanyakazi na kuwakamata wapinzani kikatili kupindukia; walioathiriwa huhesabiwa kuwa maelfu.
Mashirika ya Kimataifa ya kutetea haki za binadamu kama Amnesty International yalipiga kampeni dhidi ya ukiukwaji wa haki za binadamu nchini Tanzania[5].
Vyombo vya habari nchini vilidhibitiwa kwa kunyimwa usajili rasmi.
Serikali iliwalazimishwa watu kuhamia mashamba ya pamoja, jambo ambalo lilitatiza shughuli za kilimo na uzalishaji.
Wengine walilazimishwa, kwa mfano, kwa kuchoma vijiji vyao. Nyumba ziliteketezwa kwa moto au kubomolewa, wakati mwingine pamoja na mali ambayo familia hizo zilikuwa nayo kabla ya Ujamaa[6].
Watu walipoteza heshima kwa utamaduni na maeneo kama vile makaburi ya mababu zao[6].
Polisi na wanajeshi waliojihami kwa silaha walitumika katika uhamisho wa watu[6].
Tanzania iligeuka kutoka taifa la wakulima waliojitahidi kukidhi mahitaji yao na kuwa taifa la wakulima walioangamia kwa njaa kwa pamoja.
Taifa lilinusurika kwa kutegemea msaada ya kigeni ya chakula ambacho walipewa tu watu waliokubali kujiunga na Ujamaa[6].
Serikali iliwapa ahadi ambazo baadaye ziligeuka kuwa uongo.
Uchumi ulianguka. Kiasi kikubwa cha utajiri wa nchi aina ya mijengo na kuboresha miundo ya ardhi (mashamba, miti ya matunda, nyua) iliharibiwa au kutelekezwa kwa lazima [6].
Mifugo waliibwa, kupotea, kupata magonjwa, au kufa[6].
Suleman Sumra aligundua kuwa mavuno katika mashamba ya Ujamaa kwa pamoja yalikuwa chini kwa asilimia 33-85 kuliko yale ya mashamba yaliyomilikiwa kibinafsi. Kwa wastani yalikuwa chini kwa asilimia 60. Wakulima wa pamoja hawakuwa na motisha za kufanya kazi[6].
Hali ya nchi ilienea haraka na kuathiri karibu kila sekta. Mwaka 1967, ustawishaji wa taifa ulibadilisha serikali na kuifanya mwajiri mkubwa zaidi katika nchi. Ilihusika katika kila kitu, kuanzia kufanya mauzo ya rejareja hadi biashara ya kuuza na kuagiza bidhaa kutoka ng'ambo na hata uokaji, na kuleta mazingira muafaka kwa ufisadi[7].
Ukiritimba na taratibu zisizoeleweka ziliongezeka na viwango vya juu vya kodi kuwekwa[7].
Fedha za umma zilitumika vibaya na kuweka kwa matumizi yasiyo na faida[7]. Uwezo wa kununua ulipungua kwa kiwango kikubwa mno na hata bidhaa muhimu zikawa hazipatikani[7].
Mfumo wa kutoa vibali uliwaruhu maafisa wakuu kuchukua rushwa kubwa ili kutoa vibali[7].
Msingi wa mfumo wa ufisadi ukawa umewekwa[7].
Barabara ziliharibika na kuwa kati ya barabara mbovu zaidi barani Afrika.
Sekta ya viwanda ikadidimia. Kampuni ya mgodi iliyomilikiwa na serikali ikaonekana kushindwa[8].
Benki ya Dunia pia imekosolewa kwa kuchangia mpango huo: "Nchini Tanzania, kwa mfano, Benki hii ilitoa fedha kwa kampeni ya udikteta wa Julius Nyerere unaoitwa Ujamaa, ni mfano wa mfumo wa vijiji wa Mengistu. Wakulima walipoteza uhuru wao, na nchi ilichukua ardhi yao na kudai mazao yao, yote haya kwa msaada na baraka za Benki ya Dunia. Katika miaka michache tu, Nyerere aligeuza nchi yake kuwa gofu, taifa la waombaji. Lakini Benki hii haijawahi kukubali makosa haya[9].
Katika muziki
Muziki wa hip hop nchini Tanzania ulipata msukumo kutokana na mawazo na mandhari ya Ujamaa. Mwaka 1967, baada ya Rais Nyerere kuanzisha itikadi mpya ya siasa, ambayo aliahidi itawakomboa Watanzania kutoka ubeberu wa kimataifa, ilitelekezwa na wanasiasa wa Tanzania, kanuni za Ujamaa zilifufuliwa tena kupitia "njia isiyotarajiwa: Wanamuziki wa Rap na wasanii wa hip hop katika mitaa ya Tanzania[10].
Kama jawabu kwa miaka ya viongozi wafisadi wa serikali na wanasiasa baada ya Nyerere, dhana za umoja na familia na usawa zilikuwa ndio ujumbe uliotumwa katika muziki uliokuwa unatayarishwa. Hii ilikuwa kama mwitikio wa darasa la wafanyakazi katika mtazamo fulani ilikuwa upinzani.[11]Kanuni za uchumi wa ushirika -"wananchi wa kawaida kushirikiana ili kujipatia mahitaji muhimu ya maisha" - [12] ni maneno yanayoweza kuonekana katika nyimbo nyingi za hip hop za wasanii wa Tanzania. Zinapigia upatu ukuzaji wa biashara na kujitegemea katika jitihada za kuinua mioyo ya vijana na kuhamasisha mabadiliko katika jamii.
Tanbihi

Azimio la Arusha
TANU, Dar es Salaam. (1967). The Arusha Declaration and TANU’s Policy on Socialism and Self Reliance. Dar es Salaam:Tanzania. Published by the Publicity Section, TANU, Dar es Salaam.
Machapisho ya mwl. Julius K. Nyerere kuhusu siasa
Freedom and Unity (Uhuru na Umoja): Mkusanyiko wa maandiko na hotuba, 1952–1965  (Oxford University Press, 1967)
Freedom and Socialism (Uhuru na Ujamaa). Mkusanyiko wa maandiko na hotuba, 1965-1967 (1968)
Ndamo zimo: "The Arusha Declaration"; "Education for self-reliance"; "The varied paths to socialism"; "The purpose is man"; and "Socialism and development."
Freedom & Development (Uhuru na Maendeleo). Mkusanyiko wa maandiko na hotuba, 1968-73 (Oxford University Press, 1974)
Ndani zimo mada za elimu kwa watu wazima; uhuru na maendeleo; kujitegemea; na miaka kumi ya uhuru.
Ujamaa - Essays on Socialism' (1977)
Crusade for Liberation (1979)
Marejeo
Paul Collier: Labour and Poverty in Rural Tanzania. Ujamaa and Rural Development in the United Republic of Tanzania. New York: Oxford University Press, 1991, ISBN 0-19-828315-6.
Viungo vya nje
, nathanielturner.com
Ibhawoh, Bonny na JI Dibua,  katika African Journal of Political Science  Vol.8 No 1, 2003: 59-83
Lawrence Cockcroft na Gerald Belkin, Ralph Ibbott: Who conceived / led the way to Ujamaa? katika  Issue 92 Januari 2009

Mfumo wa utawala huria ulianzia nchi gani?


Ufalme wa Uarabuni wa Saudia (المملكة العربية السعودية, al-mamlaka al-'arabiyya as-sa'audiyya ) ni nchi kubwa kati ya nchi za Bara Arabu.
Imepakana na Yordani, Iraq, Kuwait, Qatar, Bahrain, Falme za Kiarabu, Oman na Yemen.
Kuna pwani ya Ghuba la Uajemi upande wa kaskazini-mashariki na Bahari ya Shamu upande wa magharibi.
Historia
Jina la nchi limetoka kwa familia ya watawala, yaani familia ya aliyeianzisha, Chifu Ibn Saud wa Riyad. Yeye, baada ya kuondoka kwa jeshi la Waturuki Waosmani waliotawala Arabia kwa karne kadha, alishinda vita baina ya makabila ya Uarabuni ya kati akaweza kuvamia na kutawala maeneo ya Najd na Hejaz na mwaka 1932 alitangaza Ufalme wa Uarabuni wa Saudia
Watu
Ukiacha wahamiaji, wenyeji ni Waarabu (90%) na machotara Waarabu-Waafrika (10%)
Lugha rasmi na ya kawaida ni Kiarabu, lakini wahamiaji wanatumia pia lugha zao.
Mara nyingi Saudia inaitwa "al-haramain", yaani nchi ya mahali patakatifu pawili, kwa kumaanisha miji ya Makka na Madina ambayo ni miji mitakatifu zaidi katika Uislamu.
Ukweli huu unatumika kuzuia waumini wa dini nyingine zote, ambao ni wahamiaji (21% za wakazi wote), wasiweze kujenga maabadi wala kufanya ibada za pamoja, hata kama ni ndani ya nyumba zao.

Tazama pia
Mikoa ya Saudia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Viungo vya nje

Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.
 official government website

 at Curlie
 from the BBC News
Wikimedia Atlas of Saudi Arabia
 from International Futures

Jamii:Nchi za Asia
Jamii:Maeneo ya Biblia
Jamii:Mashariki ya Kati

Je,mfalme wa kwanza wa Saudia aliitwa nani?


"Mutalemwa Jason Mushungusi" (anafahamika zaidi kwa jina la kisanii kama Nash MC; amezaliwa 1 Januari 1985) ni msanii wa muziki wa Hip Hop kutoka nchini Tanzania.
Ni msanii mwenye msimamo wa mrengo wa kushoto. Muundo wa mashairi yake ni kusimamia misingi ya utetezi wa wanyonge wa Tanzania. Tungo za kukemea maovu wanayotendewa wavuja jasho wa Tanzania. Alianza kurap mwishoni mwa miaka ya 1990 na umaarufu alipata 2001 baada ya kutoa "Kisa cha Mwanafunzi" aliomshirikisha Dully Sykes katika kiitikio na Dogo Lecha — kazi iliyotayarishwa kwa Miikka Mwamba wakati huo FM Studio Kinondoni.
Baadaye, kwenye mwaka 2002, wanakutana tena na wasanii wengine na kuanzisha kundi la Bronx Family maeneo ya majumba ya TAZARA bloku B. Ndani ya kundi kulikuwa na wasanii tisa. Ikiwa ni pamoja na Nash MC, Erasto, Willy G, Bernard, Posse, A-One, Michael Kimati (marehemu sasa), Philipo (kwa sasa hali yake kidogo si nzuri kiakili) na Dogo Lecha. Hicho ndicho kikosi kamili cha The Bronx. Kwa pamoja walifanya ngoma moja inaitwa "Mambo Yote" wakimshirikisha marehemu Mez B. Wimbo ulifanywa kwa Mikka Mwamba.
Nash ni kizazi cha wasanii waliowahi kuwa chini ya G-Lover na Far Lover waliokuwa wanaisimamia "New Jack Family" ya Kariakoo. Kupitia mlango huu, wasanii wengi waliweza kutoa nyimbo chungumzima zilizokuwa chini yao. Msanii maarufu wa kwanza kutoka chini ya New Jack Family ni Dully Sykes. Baadaye akina Zahran lakabu "Big Punisher wa Bongo", Abby Skills, Nash na wasanii wengine kibao. Baada ya kutoa kibao cha Kisa cha Mwanafunzi, Nash aliendelea kufanya kazi lakini hazijavuma sana. Akarudi shule hadi kwenye 2003/2004 aliamua kujisomea masuala ya hip-hip ili aweze kumudu vyema katika uwanja huo.
Alipitia mengi yanayohitajika ili kuwa mchanaji hasa. Alipata msaada kutoka kwa wasanii wakongwe wa hip hop ya Tanzania kama akina Lindu Lindulu, Zavara Mponjika, Saigon na wengine wengi tu. Kwenye mwaka wa 2009 alifanya mahojiano ya nguvu na Saigon wakati huo mtangazaji katika kipindi cha "HIP-HOP Base" cha EATV. Mahojiano haya Nash aliongea mengi ya msingi kuhusu uwanja wa hip-hop na alivyorudi katika kuchana alikuwa tofauti na zamani kabisa. Baadaye akaja kutoa "Nani Mkali Kwenye Game" chini ya mtayarishaji Kita ndani Ramo Records huko Magomeni, Dar es Salaam. Hiyo ilikuwa mwaka 2010. Mwaka 2011 anatoa kandamseto ya kwanza "Hazina Sura ya Kwanza" halafu akaendelea kutoa albamu kila mwaka uliofuata hadi 2014. Mwaka wa 2012 "Mzimu wa Shaaban Robert", mwaka wa 2013 "Chizi", mwaka wa 2014 Mchochezi. Albamu zote zimetazamia maisha halisi ya raia wa Tanzania na Afrika kwa ujumla jinsi wanavyopitia magumu yao ya kila siku.[1]
Kwa misimamo yake, ameonakana kukwazana sana na mamlaka nchini Tanzania hasa kwa kufuatia mashairi ya nyimbo zake baadhi zilipigwa marufuku zisipigwe kwenye TV na vyombo vya habari.
Maisha ya awali
Nash amezaliwa na jina la "Mutalemwa Jason Mushungusi." Jina lina maana ya “mpambanaji”, “mpiganaji”. Alizaliwa mnamo tarehe 1 Januari 1985 katika hospitali ya Hindu Mandal, jijini Dar es Salaam. Wakati huo anazaliwa mama yake na baba yake walikuwa wakiishi katika Mtaa wa Pazi, Temeke Dar es Salaam. Baadaye wakahamia mtaa wa Ruvuma karibu na shule ya Madenge, Temeke Kata 14. Maisha yake yote amekuwa akiishi Temeke, na mara kadhaa alisafiri kwenda kijijini Chigugu Masasi ambapo ni nyumbani kwao kwa asili anapotokea mama yake, Bi. Arafa Nashir Adnan. Nyumba yao ya mtaa wa Ruvuma inatazama na shule. Ambayo baadaye aliandikishwa katika shule hiyo hiyo mnamo mwaka wa 1989—shule ya Kata ya 14 CCM. Mutalemwa akiwa mdogo amekuwa mtu wa misukusuko na utundu kupita kiasi. Katika hangai zake za ukorofi, ikatoka akiwa  shuleni amewahi kuvunja mkono mara mbili.  Alisoma hadi 1992 mwishoni. Baadaye kwenye 1993 alianza dara la kwanza na kumaliza 1999. Mwaka wa 2000 anjiunga na shule ya Sekondari ya Benjamin Mkapa zamani City High School na kumaliza 2003.
Kazi ya muziki

Nash MC alianza kazi ya sanaa mnamo mwaka wa 1999. Hapa ndipo alipoanza hamasa ya kutaka kuwa MC. Vuguvugu hili liliendelea hadi kufikia kuwa huyu Nash wa leo. Miaka hii ya mwanzoni, alikuwa na washirika wenzake katika kazi. Washirika hao ni pamoja na Goodluck na Mlolwa. Hawa baadaye walisimama kuchana. Wakabaki katika kitengo cha kuandika mashairi. Kuandika mashairi kwa maana ya kwamba, Nash anachana, wao wanaandika. Ili kupunguza kazi ya mmoja. Yote hiyo lengo ilikuwa kutoa ngoma. Vilevile aliwachukulia kama marafiki zake wa karibu. Mwaka wa 2000, anaingia kidato cha kwanza pale City High School kabla ya kubadilishwa jina na kuitwa Benjamin William Mkapa High School. Akiwa anasoma hapa, aliweza kukutana na marafiki zake akina Pingu na Deso. Jina la zamani walijiita Gorilla Killer. Ili kutoa ngoma, Nash anaona amcheki "First Soldier" (Deso), anampa habari ya kwamba anataka atoe dude. Deso anatoa wazo kama vipi twenzetu kwa Henrico.
Wanaingia kwa Henrico wakiwa na mistari yao tayari kwa mashambulizi, wanafanikisha, licha ya kupata changamoto mbalimbali ikiwa ni pamoja na kutimuliwa na Henrico kutokana na mazoezi hafifu. Zama hizi, vyombo ya kidijitali vilikuwa hakuna. Kulikuwa na ulazima kwanza wa kuushika wimbo wote ndipo uweze kuingia studio. Hali haikuwa ya mchezomchezo. Iko tofauti sana na sasa. Kazi hii ya kwanza iligharimu kiasi cha shilingi za Kitanzania 37,000.
Wimbo huu haujafanya vyema sana na ulibahatika kupigwa Classic FM tu. Alifanya nayo tamasha moja kisha ikapotea. Hili linathibtisha ng’ombe wa maskini hazai. CD hii alimpa mwanawe wa karibu kipindi hiko Kaboka Mchizi wa Kiwalani. Kifupi wimbo huu haijafanya maajabu sana. Mwaka wa 2001, alijichanga tena na kupata fedha ya kwenda kwa Miikka Mwamba kuandaa dude jipya. Safari hii karudi na Dogo Lecha katika Kisa cha Mwanafunzi. Yeye, Dully na Dogo Lecha wakaingia zao kwa Mikka na kurekodi wimbo wa “Kisa cha Mwanafunzi”. Wakati huu wote alikuwa chini ya ulezi wa New Jack Family watoto wa Kariakoo.
Baada ya ngoma kutoka zikaanza harakati ya kuipeleka ngoma maredioni. Kazi hiyo ilifanywa na DJ G Lover. Wa kwanza kupiga ngoma hii alikuwa DJ Venture saa saba mchana Clouds FM. Wakati ngoma inapigwa, alikuwa hajui. Mtaani kwao kulikuwa na wauza mkaa wakamhabarisha ya kwamba ngoma yako inapigwa. Zama hizi aliitwa “NASH Y”. Ikawa "oyaa Nash Y, ngoma yako inapigwa huku". Usiku kucha hajala alikuwa akifikiria kazi yake imepigwa redioni. Hii ndio safari sasa ya muziki ya Nash ilipoanza. Aliona bora aendelee maana uraibu wa muziki ulishaingia mwilini. Katika kazi ya muziki wa Nash, G Lover ana mchango mkubwa sana katika maisha yake.
Achilia hayo, pale New Jack Family kulikuwa na G Lover na Far Lover. Huyu Far Lover alikuwa anae anatoa sapoti kubwa sana kwa wasanii wa New Jack. Wasanii wengi wamesaidiwa na huyu, ila tu habari zake zipo kimya sio wengi wanaofahamu. Wimbo wa Kisa cha Mwanafunzi uliendelea kutoboa mbele zaidi, hali ambayo ilipelekea watu wengine wajue uwepo wake.
Akawa anapata maonyesho kibao. Umaarufu ulitamba sana, akawa anajiunga kundi la wasanii maarufu wenzie katika vijiwe vyao, hasa kwa kipindi kile ilikuwa Zero Brain, kule Posta Mpya. Wimbo ulipasua anga ukaja kuingizwa kwenye kanda yenye nyimbo mchanganyiko ya DJ John Dillinger wakati huo ilijulikana kama “Bongo Explosion Vol. 1”, ndani yake kulikuwa na ngoma kibao moja wapo ikiwa “Friday Night” ya Mr. Nice wakati huo, Mwanamkiwa wa K-Salu na ngoma nyengine za kina Bambo wakati huo.
Zama hizo ilikuwa kawaida sana kwa Ma-DJ wakubwa kutoa tepu zao zenye nyimbo mchanganyiko. Wimbo huo wa Kisa cha Mwanafunzi uliuzwa kwa kiasi cha 100,000. Kilikuwa kiasi kikubwa sana kwa wakati huo. Hata hivyo, kwa sababu mbalimbali utamaduni huo umekufa sasa. Miaka inaenda wakati unasogea na mwaka wa 2002, wanakutana tena na wasanii wengine na kuanzisha kundi la the Bronx Family maeneo ya fleti za TAZARA bloku B. Ndani ya kundi kulikuwa na wasanii tisa. Ikiwa ni pamoja na Nash MC, Erasto, Willy G, Bernard, Posse?, A-One, Michael Kimati (marehemu sasa), Philipo (sasa kidogo hali yake si nzuri kiakili) na Dogo Lecha. Hicho ndicho kikosi kamili cha The Bronx. Kwa pamoja walifanya ngoma moja inaitwa “Mambo Yote” wakimshirikisha marehemu Mez B. Wimbo ulifanywa kwa Mikka Mwamba. Pamoja na kufanya ngoma hii na the Bronx Family, bado alikuwa chini ya “New Jack Family”. Wakati huu hamasa ya muziki wa hip hop ilizidi kumjia juu.
Wakati unaenda, the Bronx inabaki, Nash anaulizana na mwanawe wa faida kitambo, Dogo Lecha katika suala zima la kukaza buti katika sanaa. Si ajabu sana katika makundi mengi ya muziki, Bronx Family wanagombana. Nash na Dogo Lecha wanabaki wana, wanachama wengine wakaenda kurekodi wimbo mwengine. Nash anaamua kutoka mazima kundini. Tangu akiwa humo kundini, yeye alikuwa ndiye mwandishi wa mashairi ya wasanii wengi tu.
Bosi wa kundi wakati huo alikuwa jamaa mmoja anayekwenda kwa jina la “Agu Fulani”. Huyu jamaa naye alikuwa anakaa maeneo yaleyale ya TAZARA. Baadaye kundi likarudi tena, wakarekodi kwa Effector, safari hii walimshirikisha Banana Zoro. Hata suala la kumtafuta Mez B katika ngoma ya kwanza ya Bronx Family ilikuwa juhudi binafsi kutoka kwa Nash. Wakati huo, Nash ndiye alikuwa msanii pekee mwenye jina. Wimbo huu wa mara ya pili haujafanya vizuri. Licha ya wakati wanarekodi zilikuwa zama za Effector.
Kipindi hiki chote bado aliendelea kujihusisha na New Jack Family. Baadaye Nash anaona sasa kuna ulazima wa kuomba wimbo wa Abby Skillz aliyofanya na msichana mmoja kipindi hiko alijulikana kwa jina la Mwamvua. Huyu binti alikuwa na uwezo wa juu sana katika suala zima la kuimba. Wakati huo wote walikuwa New Jack, hata Abby Skillz nae alikuwapo. Wimbo huu aliununua kwa kiasi cha 15,000 na kuingizia maneno, lakini haukufika popote pale. Kipindi hiki chote kilikuwa cha mwaka wa 2002.
Hakufanya jitihada zozote katika kuupaisha wimbo huu. Mwaka wa 2003, ndio mwaka aliomaliza elimu ya sekondari. Hapa alisimama kwa kiasi kikubwa na kujishughulisha na masuala ya muziki. Maisha yake yalikuwa yakudundadunda tu, mara hiki mara kile. Mwaka wa 2004 anajisogeza huko mjini Zanzibar. Huu sasa ulikuwa mwaliko kutoka kwa Dully Sykes. Dully aliambiwa aje na Nash Y katika onyesho atakayofanya huko Zanzibar.
Kutwa nzima alizungushwa katika Datsun kutwa nzima kwa wimbo wake uleule tu wa “Kisa cha Mwanafunzi”. Huko Zanzibar thamani yake ilikuwa juu sana. Lazima ieleweke kupitia wimbo wa “Kisa cha Mwanafunzi” ndipo Dully alipoanza  kutumia jina la Prince Dully Sykes hadi hapo baadaye alipokuja kujiongezea neno la “Misifa” na kujiita “Mr. Misifa”.
Pamoja na safari hii, Nash aliambulia patupu alidhulumiwa na promota wake hukohuko Zanzibar. Ilimbidi aondoke usiku-usiku na boti ya bei rahisi wakati huo ilikuwa 4,000. Safari ya Zanzibar ilimuwia vigumu mno. Alipata tabu sana. Ilibidi aombe ufadhili kutoka kwa rafiki yake wa karibu wakati huo wa kuitwa Shaka Zulu ili aweze kumsitiri kwa usiku mmoja.
Kurudi upya na hip-hop ya Kiunaharakati

Mwaka wa 2005 aliamua kukaa chini na kuanza kuusoma muziki wa hip hop nje ndani ili aujue unatakaje na upoje. Alisoma vitabu mbalimbali vinavyoelezea na kuchambua muziki wa hip hop. Kilichomfanya atake kujua ni kwamba, alifahamu kiasi tu, labda baadhi ya albamu. Lakini miiko ya hip hop na misingi yake alikuwa haifahamu. Mwaka wa 2006 alikuwa ameanza kwiva sasa.
Anakutana na kina mkubwa Zavara wa KU Crew, mtayarishaji Lindu kwa pamoja walimweka chini mdogo wao na kumpa madini ya hatari katika kufanikisha suala zima la kuzama ndani ya maisha ya hip hop. Lindu amegonga ngoma kibao ikiwa ni pamoja na Kimbia ya Babuu wa Kitaa, Wakati Ndio Huu, Natubu ya Chidi Benz na ngoma nyengine kibao.
Watu hawa walimjenga Nash katika misingi imara ya hip hop aliyonayo leo. Walimpa miradi mbalimbali kwa ajili ya kuboresha uwezo wake. Walimshirikisha na wasanii mbalimbali wa nje na, hasa walimtaka atumie Kiswahili kama nguzo kuu. Yale mambo ya zamani kutia maneno ya Kiingereza kwenye wimbo yasiwe sehemu ya ujio huu mpya. Uhusiano na wasanii hawa wakongwe ulipelekea kumpa taarifa juu ya tamasha la “WAPI” (Words And Pictures)” lililoandaliwa na British Council. Jukwaa hili lilikuwa chini ya usimamizi wa Zavara Mponjika. Jukwaa hili lilikuwa na faida kubwa kwa Nash. Aliweza kupata ufahamu mwingi sana.
Tamasha hili MC wa shughuli hii alikuwa Evans Bukuku, ndugu wa marehemu Roy Bukuku wa G Records. Akiwa hapa, anajenga ukaribu mkubwa sana na msanii mpya P the MC] kwa wakati huo, baada ya kuwa mbali kiasi na Dogo Lecha kwa sababu mbalimbali za kimaisha na kadhalika. Huyu P the MC aliletwa na jamaa mmoja wa kuitwa Eddy. Kwa lengo la kuungana na msanii mwengine ili wafanye kazi ote kama washirika.
Pamoja na P walifanya mengi ya kupendeza, walipanda wote kwenye majukwaa mbalimbali. Kipindi cha tamasha la wapi ilikuwa kati ya 2009/2010. Mwaka wa 2009 alifanya mahojiano na Saigon wa kipindi hiko alikuwa anaendesha show ya Hip Hop Base. Alifunguka mambo mengi sana yaliyongeza ujulikanaji wa uwepo wa Nash katika mazingira ya Watanzania. Aliielezea hip hop katika misingi yake na namna ya kuishi katika utamaduni wa hip hop.
Madini haya aliyotema kwa Saigon ilikuwa gumzo. Ikawa kama vile Nash katoa ngoma au albamu vile, kumbe ilikuwa mahojiano tu ya kawaida. Wakati anafanya mahojiano haya, pembeni alikuwa na marafiki zake wa karibu, wana wa faida, kina “Dullah the Black Death” na “D Theory”.
Mahojiano haya yaliyofana, bahati mbaya hayapatikani popote pale tangu kufanywa kwakwe. Wakati unaenda, dawa imeingia baada ya kukutana na wakongwe hao,  na mwaka wa 2010 akitumia muundo mpya wa kuchana anatoa ngoma inaitwa “Nani Mkali Kwenye Game” chini ya mtayarishaji Kita ndani Ramo Records huko Magomeni, Dar es Salaam. Wimbo huu ulipelekwa Clouds ukakataliwa kwa madai ya kwamba uchangaji mbovu. Ajabu iliyoje redio nyengine zote ulikuwa unapigwa. Wimbo huu ulileta sasa sura mpya ya Nash MC katika muziki.
Shukrani za dhati zimwendee DJ Jeff Jay aliyethubutu kuipiga ngoma hiyo kwa kadiri alivyoweza katika redio ya Kiss FM. Aliupigwa mara chungumzima bila hesabu kamili. Wimbo huu ilisafisha njia vizuri sana kwa kazi ya Nash kati ya 2009-2010. Mwaka wa 2010, anakutana na mtayarishaji Palla, mtayarishaji ambaye alikuja kutayarisha ngoma kibao za Nash MC. Wimbo wa kwanza kufanya na Nash ni rudio la “Homa Imenizidia” iliyotandikwa katika mahadhi ya kihip-hop.
Hii ni asili ya tangu enzi na enzi kwa muziki wa hip hop kuchukua sampuli ya nyimbo aidha za dance, pop, classic ballad na nyenginezo na kuzitumia katika muziki wa hip hop. Muungano huu wa Nash na Palla, unazua balaa kubwa katika tasnia. Wimbo ulipotoka ulileta sura mpya kwa wasikilizaji wa hip hop ya Tanzania. Nash anapata mahojiano rasmi ya kwanza na DJ Fetty wa Clouds FM. Mwaliko huo uliokuwa gumzo kituoni hapo kwa Nash kuongelea kwa kina dhima na nia ya hip hop katika jamii ya watu wa Tanzania kwa mapana yake.
DJ Fetty ilibidi anyamaze kimya akimwachia Nash aungurume katika kipindi. Hali hii ilikuja kuzua taharuki hadi kwa wakurugenzi wa usimamizi wa vipindi na utayarishaji ya kwamba, inakuwaje mgeni mwalikwa kaja kuhojiwa anakuwa ana hodhi kipindi? Huu umekuwa utaratibu wa kawaida sana kwa NASH MC kutoa maneno mazito na hoja za msingi akiwa amepewa fursa ajielezee au aelezee jambo fulani. Muda huu ilikuwa kati ya 2011-2012 ndio wimbo wa “Homa Imenizidia” umetoka. Wimbo huo ulimpeleka katika tamasha la Fiesta 2012.
Safari hii inatoka mbali tangu kipinhdi hicho katika maonesho ya malipo ya ujiria wa kiasi cha shilingi elfu moja—elfu moja yaliyokuwa yanaandaliwa na maporomota mbalimbali ikiwa ni pamoja na kina King Sapeto. Wakati unaenda, anatoa ngoma nyengine iliyokwenda kwa jina la “Kwako Nash MC”. Baadaye akatoa kandamseto ya “Hazina Sura ya Kwanza”. Kanda hii alienda kuiuza sehemu mbalimbali za nchi na hasa alienda Chuo Kikuu cha Dodoma na kuunza kanda hizi kwa wanafunzi. Yaani, mwanzo mwisho utamaduni wa handakini unavyotaka. Hiyo ilikuwa mwaka 2011. Tangu ameanza kujihusisha na muziki hajawahi kuimba zaidi ya kughani tu. Tangu 2011, ilikuwa kawaida sasa kutoa albamu kila mwaka, 2012 "Mzimu wa Shaaban Robert", 2013 "Chizi" na 2014 "Mchochezi".
Nash na Tamaduni Muzik
Tamaduni ni lebo ambayo NASH alifanya nayo kazi kwa mafanikio makubwa sana. Kupitia Tamaduni Muzik waliweza kubadilisha na kutimiza nguzo karibia zote za hip hop zinavyotaka. Maoni ya NASH kuhusu Tamaduni Muzik ni kwamba ndio wao waliobadilisha mtazamo na mwelekeo mzimaa wa muziki wa hip hop ya Tanzania. Kupitia wao, tuliweza kuona kutolewa kwa albamu kwa sana hata kwa wasanii wachanga, kutoa kandamseto, kurudisha maonesho ya hip hop kukusanya wasanii “Kilingeni” huko Msasani Club.
Tamaduni Muzik laiti kama wangelikuwa wamesajiliwa au kutoa mikataba kwa wasanii, leo hii ingekuwa moja ya taasisi kubwa sana katika muziki wa Tanzania. Uzuri uliopo mahali ambapo shughuli za Tamaduni Muzik zilizokuwa zinafanyika ni karibu kabisa na ubalozi wa Marekani. Matukio yote walikuwa wanayaona, ila hila, urasimu na ubinafsi ulipo miongoni mwetu umepelekea kutopata msaada wowote kwa Tamaduni Muzik. Kifupi Tamaduni Muzik imehakikisha sanaa ya muziki wa hip hop inapata nafasi kubwa katika jamii ya Watanzania. Wameutetea mno muziki huu.
Diskografia

Hii ni orodha ya albamu za Nash MC.

Tazama pia
P the MC
Tamaduni Muzik
Marejeo

Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Hip hop


Wincatherine Nyambura Ndereba [1] (alizaliwa 21 Julai 1972) ni mwanariadha maarufu ulimwenguni Mkenya . Alishinda Mbio refu za Boston mara nne na medali ya fedha katika Olimpiki ya mwaka 2004 na 2008. Ndereba akaivunja rekodi ya wanawake duniani mwaka 2001, kukimbia 2:18:47 katika mbio za Chicago . Mwaka 2008, Ndereba alielezwa na mtangazaji wa spoti Chicago Tribunekama wanawake wa mbio refu shupavu zaidi wakati wote.[2]
Historia na mchimbuko wake
Ndereba ametoka Gatunganga katika Wilaya ya Nyeri, akaenda Shule ya Sekondari Ngorano ambapo yeye zilizofuatwa mbio yake kimuziki. Mwaka 1994, aliajiriwa katika mpango wake wa ukimbiaji na baraza la majela la Kenya[3] Ndereba ilipatiwa mwaka 2004 na 2005 Kenya, tuzo ya mwanamke wa spotibora wa Mwaka  Alipatiwa  dhahabu ya shujaa  na rais Mwai Kibaki mwaka 2005 [4]
Alimaliza #7 mwaka 2009 Mbio refu za London , akiifikia rekodi ya Katrin Dorre ya masaa 21 sub-2: 30 katika  mbio [5]
Ameshinda Mbio za Filadelfia za Umbali nusu kina mara saba, hivi karibuni mwaka 2009 [6]
Ndereba, ambaye pia anajulikana kama 'Catherine Mkuu', sasa anaishi mjini Nairobi, Kenya, na mume wake Anthony Maina  na binti Jane. Samuel Ndereba kaka yake na dada Anastasia Ndereba pia ni wakimbiaji.
Majalio
1995
Kuwakilishwa Kenya kimataifa kwa mara ya kwanza katika mbio za wanawake rilay katika Seoul, Korea.
Kuweka rekodi 10k ya kibinafsi, 31:35, katika Richard S. Caliguiri / jiji la Pittsburgh Great Race.
1996
aliingia nafasi za mbio 18 , alishinda 13.
Alitambulika kama nambari 2Marekani katika mbio za kiwanjani na kuaminika kama mkimbiz\i wa baraste wa mwaka na gazeti la Times
Kumaliza wa tatu katika Richard S. Caliguiri / jiji la Pittsburgh Great Race.
1997
Hakukimbia
Amejifungua binti, Jane.
1998
Aliitwa Mkimbizi baraste wa Mwaka kwa Ulimwengu wa wakimbizi  na Mkimbizi baraste wa Mwaka kwa Nyakati za Wakimbizi.
Alishinda shaba kibinafsi na timu dhahabu mbioni nusu kinaa katika Palermo, Italy.
Mbio kwa kasi zaidi duniani nyakati saa 5K (15:09), 15K (48:52), 12K (38:37) na 10 maili (53:07).
Mkimbizi wa  kwanza, kumaliza saa sita katika 2:28:27 Boston.
Hatimaye alishinda Richard S. Caliguiri / jiji la Pittsburgh Great Race kwa muda wa 32:11, aliposhinda Libbie  Hickman katika mstari wa kumalizia.
2000
mshindi katika mbio za kinamjini Boston
mshindi wa kina jijini chicago
Tuza la mwanamichezo wa Mwaka ulimwenguni naAIMS [7]
2001
mshindi katika City-Pier-City Loop (nusu kina)  [8]
mshindi katika mbio za kinamjini Boston
mshindi wa kina jijini chicago(aliweka rekodi mpya)
2002
Kumaliza wa pili katika mbio za  Boston za kina. Pia  wa pili katika mbio za Chicago .
2003
Mabingwa wa dunia wa medali ya dhahabu
Sapporomshindi nusu-kina .
Pili katika mbio za kina za New York na London .
2004
2004 Olimpki za kiangazi , Aten - mshindi wa medali ya fedha katika mbio za kina.
mshindi katika mbio za kinamjini Boston
mwaka wa(2005).
mshindi katika mbio za kinamjini Boston(mwanamke wa kwanza kushinda mara nne)
Mabingwa wa dunia wa medali ya fedha
2006
Mshindi wa mbio za kina-Osaka
Bogota- mshindi wa mbio za kina(nusu)
2007
Mabingwa wa dunia medali ya dhahabu
2008
2008 Olimpki za kiangazi, Beijing - mshindi wa fedha katika mbio za kina.
Makala ya Waandishi
Catherine Ndereba: The Malkia wa mbio za kina,  kwa Ng'ang'a Mbugua. Imechapishwa na Sasa Sema , 2008 [4]
Marejeo
 at IAAF
Watu maarufu kutoka Kenya

Viungo vya nje
 n ° 38 '  orodha ya nyakati "wanaolimpiki mashuhuri 100"

Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wakenya wanaokimbia umbali mrefu
Jamii:Wanariadha katika Olimpiki ya 2008
Jamii:Wanariadha wa Olimpiki wa Kenya
Jamii:Wakenya waliopata fedha katika olimpiki


Pijini na Krioli ni aina za lugha mpya ambazo zinajitokeza katika mazingira ya pekee. Yafuatayo ni maelezo juu ya tofauti na mahusiano kati ya aina hizo mbili katika asili na matumizi.
Utangulizi
Pijini ni lugha ambayo hutokea pale ambapo wazungumzaji wa lugha mbili tofauti hukutana; hapo, ili kukidhi haja yao ya kuwasiliana, inawalazimu kuibua au kutumia lugha moja ambayo itawawezesha kuelewana katika nyanja za mawasiliano.
Pijini ni lugha ambayo huzuka pale ambapo makundi mawili ya watu wenye lugha mbalimbali yanapokutana na haja ya mazungumzo hutokea. Mara nyingi ni lugha za biashara hasa. Pijini kadhaa zinazoonekana leo zilianza wakati wa ukoloni ambako watu waliotawaliwa na mataifa ya Ulaya kwa hiari yao au kwa kulazimishwa walianza kutumia lugha za Kizungu katika maisha ya kila siku.
Pijini ni lugha ya kijuujuu ambapo jamii mbili au zaidi za waongeaji wa lugha tofauti zinazirahisisha ili kuungana katika lugha yenye maneno pamoja na sheria za 'moja kwa moja' kisarufi. Yaani pijini ni matokeo ya mchanganyiko wa lugha ambao muundo na msamiati wake umerahisishwa sana. Lugha ya aina hii basi huwa haizungumzwi na mtu yeyote kama lugha ya kwanza.
Mfano wa Pijini ni ule wa Pijini ya Kiingereza au Kiingereza cha Kipijini kinachotumiwa sana Afrika Magharibi. Izingatiwe pia kuwa kwa kawaida sehemu kubwa ya msamiati pamoja na muundo wa pijini huwa na misingi katika lugha moja tu kati ya lugha zilizoizaa.
Wakati unapofika wa watu kujifunza pijini kama lugha yao ya kwanza, 1ugha hiyo wanayojifunza na kuiongea kienyeji hujulikana kama Krioli.
Krioli ni lugha inayotokana na wakati jamii ya wazungumzaji inapoanza kutegemea Pijini kwa kila hali na kuipokeza kwa watoto wake.
Kwa hiyo Pijini ni lugha ya kijuujuu inayotokana na kuengaengwa na lugha zinazojitegemea baada ya kuazimwa msamiati na miundo rahisi ya msamiati. Lugha ya aina hiyo inapoanza kuimarika na kupata waongeaji wake yenyewe, inakuwa Krio1i.
Mahusiano baina ya lugha za Pijini na lugha za Krioli
Ingawa lugha za Pijini huzitangulia lugha za Krioli katika kuzuka, lugha hizi zote huzuka katika jamii kwa sababu za kimawasiliano ambapo watu wanaozungumza lugha mbalimbali wamekutana na hapana lugha ya kuwaelewanisha kimawasiliano.
Lugha zote mbili, Pijini na Krioli, ni lingua franka. Lugha za Pijini na Krioli huzuka ili kuwaunganisha watu wanaozungumza lugha mbalimbali ili waweze kuelewana. Lugha kama hizo, ambazo huwaunganisha watu wa makabila au mataifa mbalimbali, huitwa lingua franka, lugha sambazi, lugha za mawasiliano mapana, lugha za mahusiano na maingiliano, lugha unganishi na hata lugha za biashara. Kwa misingi hii basi, lugha za Pijini na Kirioli ni lingua franka ambazo hutokana na watu wa lugha mbalimbali kukutana na kuwepo kwa hitaji la mawasiliano baina yao.
Katika lugha hizo mbili, Pijini hupatikana au kuzalika kwanza. Pijini ikiendelea kuwepo na kutumika kama chombo cha mawasiliano huzalisha ile lugha ya Krioli. Kwa hiyo, Pijini ndiyo inayokua na kuzaa Krioli. Hivyo basi lugha hizo mbili zina msingi mmoja, ingawa Krioli huwa imekolea na kupiga hatua zaidi kama lugha kamili. Kwa kifupi, Krioli hutokana na Pijini na hapawezi kamwe kuwepo kwa lugha ya Krioli bila kwanza kutanguliwa na lugha ya Pijini. Kwa msingi huu, lugha ya Pijini na ile ya Krioli ni kama pande mbili za shilingi.
Pijini na Krioli zina uhusiano mkubwa kwa kuwa zote ni lugha kama zilivyo lugha nyinginezo. Pijini na Kirioli ni kama lugha nyingine zozote zile, kwa sababu hutumika katika mawasiliano na pia bila kujali zinapopatikana ulimwenguni. Pijini na Krioli zinazo sifa na sura za kilimwengu ambazo huzifananisha na kuzitofautisha na lugha nyinginezo. Sarufi za lugha hizo mbili zinafanana kote ulimwenguni zinapoongelewa.
Msamiati wa lugha za Pijini na Kirioli huwa sawa na hufanana kote zinapoongewa. Pijini hutumika katika shughuli za kijamii kana kwamba ni lugha ya kwanza (asili), msamiati wake huongezeka kwa kiasi kikubwa ili kuweza kutosheleza mahitaji ya kila siku ya kimawasiliano ya watumizi wake. Katika hali kama hizo, lugha hizi huwa si Pijini hasa, bali hugeuka na kuwa Pijini pana. Kama lugha, Pijini pana huendelea kupanuka kwa kubadilika kimuundo kiasi cha kufikia hatua inayoipa hadhi ya kuwa lugha ya Krioli. Ile hatua ya kubadilika Pijini pana hadi kuwa Krioli hutokana na kupatikana kwa kizazi kinachozungumza lugha hiyo kama lugha asili. Mbali na kupata wazungumzaji asilia, Krioli huwa na msamiati wake mpana na miundo changamano ya kisarufi na maana. Ingawa Krioli ina msamiati mpana kuliko Pijini, la msingi ni kuwa Pijini ndiyo huzaa Krioli.
Lugha za Pijini na Krioli huangaliwa na baadhi ya watu kama zisizo muhimu kutokana na asili zake na pia hali za umaskini ambazo wengi wa wale wanaozizungumza hujikita kwamo. Lugha za Pijini na Krioli zinapatikana hasa katika mataifa ya Ulimwengu wa Tatu.
Kihistoria, lugha za Pijini na Krioli zimekuwa zikibezwa kwa muda mrefu kutokana na ukweli kuwa lugha hizo zimezuka hivi karibuni tu. Kwa hiyo lugha za Pijini na Krioli hazina historia ndefu kwa sababu zilijitokeza kama zao la ukoloni pamoja na watawala na wafanyabiashara walioingiliana na wenyeji.
Pia, msingi wa lugha zote huathiriwa na msamiati kutoka lugha anzishi husika japo kuwa huwepo lugha moja inayojitokeza kama msingi wa Pijini husika. Madhara hayo ya Pijini kutawaliwa na lugha moja baina ya lugha iliyokopa msamiati kutoka kwake, hukopwa pia na Krioli inayokuzwa. Ikiwa msingi wa Pijini husika utajikita sana katika lugha moja, kwa mfano lugha ya Kifaransa, Krioli itakayozalika nayo vilevile itakuwa na misingi katika hicho Kifaransa, si katika Kiingereza au Kijerumani.
Tofauti zilizopo baina ya Pijini na Krioli
Ingawa Pijini ndiyo huizaa Krioli, pana tofauti za kutosha zinazopinga mahusiano baina ya lugha hizO mbili na kupinga hoja kuwa pana mahusiano baina ya lugha ya Pijini na Krioli. Japo lugha za Pijini na Krioli zinao uingiliano mwingi, zipo tofauti za hapa na pale. Tofauti hizO ni kama zifuatavyo:
Lugha ya Pijini huwa haina wazungumzaji asilia na kwa hali hii, Pijini haiwezi kudaiwa na yeyote yule kuwa ni lugha yake ya kwanza ilihali Krioli hupatikana kutokana na kuwepo kwa kizazi kinachozungumza Pijini kama lugha asilia na Pijini hiyo huwa pana kutokana na kuwa na msamiati mpana. Lugha za Pijini huwa hazina wazawa wanaoweza kuzidai kuwa ni lugha zao za zilizowazaa na kuwalea ingawa kinyume na lugha za Krioli zilizo na wazawa asili.
Kiulinganishi, muundo wa lugha za Krioli huwa imara kuliko lugha za Pijini. Hii ni kwa sababu lugha za Krioli huangaliwa kama lugha za kawaida na kwa hivyo zaweza kufanyiwa juhudi za kupangwa. Juhudi hizo za kupangwa kwa lugha za Kirioli huzifanya kupewa hadhi ya kutumiwa kama lugha za taifa au hata lugha rasmi.
Pijini huwa ni zao la maingiliano ya watu walio na lugha tofauti lakini ambao wangependa kuwasiliana. Kutokana na hali hiyo, Pijini huwa na muundo sahili kusudi mawasiliano yaweze kusahilishwa bila ugumu mkubwa. Hivyo basi, lugha za Pijini huwa na muundo wa vokali ulio na vokali tano za msingi ambazo ni a, e, i, o, u. Maumbo ya maneno mara nyingi hujikita katika yale ya lugha-msingi ya Pijini husika. Pijini huwa na msamiati finyu. Muundo wa sentensi za lugha za Pijini huwa sahili na wakati mwingine usio wa sentensi zisizokamilika kisarufi.
Lugha za Pijini huwa na mawanda finyu ya matumizi kwa sababu mara nyingi Pijini hujikita katika shughuli iliyosababisha kuzuka kwake. Yaani, Pijini ikiwa imezuka kwa sababu za kibiashara au za kivita, msamiati wake utajikita katika sajili hiyo fulani. Krioli hujitokeza kuwa tofauti kabisa na Pijini katika kitengo cha msamiati na miundo wa kisarufi. Krioli huwa na na msamiati mpana na miundo changamano ya kisarufi na maana.
Lugha ya Pijini hutokana na maingiliano ya watu. Hivi ni kusema kuwa Pijini ni zao la hali ya wingilugha katika jamii. Huzuka tu baina ya wazungumzaji wa lugha tofauti wanaohitaji lugha moja ya dharura ya mawasiliano. Krioli ni lugha ambayo wazungumzaji wake hujifunza kama lugha yao ya kwanza wanapozaliwa.
Hadhi ya Krioli huwa juu kuliko ya Pijini ambayo hadhi yake huwa ya kiwango cha chini. Hali hiyo hutokea pale ambapo lugha ya Krioli hupangwa na muundo wake wa kisarufi kuimarishwa na kubainishwa. Jambo hilo huchangia hadhi ya lugha za Krioli kupanda na kuwa tofauti na ile ipewayo lugha za Pijini na mawanda ya matumizi ya lugha za Krioli hupanuka ili kukidhi mahitaji ya kimawasiliano ya watumizi wake wote.
Tofauti nyingine baina ya lugha ya Pijini na Kirioli ni kuwa, wakati mwingine Pijini hukosa kukua na kuimarika hadi kufikia kiwango cha Krioli. Jambo hilo hutokana na kuwa shughuli iliyopelekea kuzuka kwa Pijini fulani kukosa umuhimu na hivyo kupelekea Pijini husika kudidimia na kujifia mbali. Jambo hilo huwa halitokei katika lugha ya Krioli.
Jamii:Isimujamii

Pijini na Krioli ni lugha za kutoka nchi gani?


Mark X Japanese: トヨタ・マークX gari yenye ukubwa wa kawaida iliyotengenezwa na Toyota kwa soko la Kijapani. Mark X ilianzishwa mwaka wa 2004 na inaundiwa katika Kanegasaki, Iwate, Ujapani. Pia huuzwa katika Uchina kama Reiz,  ni inapatikana kwa aidha katika lita 253 horsepower (189kW) 3.0 L au 212 horsepower (158kW) 2.5 L mlolongo wa GR ingini ya V6  ingini zote mbili huwa VVT-i mara mbili na Utiririkaji wa petroli moja kwa moja ( mifano Kijapanitu). toleo za kusonga kwa miguu ya nyuma ina gia ya kujiendesha ya mbio sita kama kama mfumo rasmi, na inyosonga kwa gurudumu zote ina gia ya kujiendesha ya mbio 5.

Mark X ni Halifa ya Mark II ambayo ilianzishwa mara ya kwanza mwaka wa1968,ilijulikana katika soko la Amerika ya Kaskazini kama Corona Mark II kwanzia mwaka wa 1972 na Cressida 1977-1992 na ilitangulia uwanzilishi wa Lexus. Ingawa gari hii ina umbo la ndani la kuvutia na ubora ambao unaweza jumuishwa kama gari ngogo ya anasa , lengo lake ni la soko ya katikati . Mark X  haitamkwi kama "Marko Kumi" lakini "Marko Ex", ingawa Mark II  ni "Mark mbili".

Kizazi cha kwanza (2004-2009)

Toyota ilizindua Mark X , Halifa ya Mark II ambayo imekuwa katika soko tangu mwishoni mwa miaka ya 1960. Badala ya kuundiwa chassi maalum, Marko X inatumia muundo sawa na Toyota Crown wenzake Lexus GS na kizazi cha 2 cha IS spoti. Mabadiliko makubwa katika jamii ya Mark ni injini na kazi ya magurudumu. Toyota walikomesha sitainjini hasa katika jamii ya JZ jamii ya G motor na kuelekea katika jamii mpya ya GR motor . Aidha 2.5L 4GR-FSE au 3.0L 3GR-FSE inapatikana,zote mbili katika ga ya kujiendesha ya spidi 6. Hakuna toleo la gia ya kuongozwa .

Ya kwanza katika darasa lake ni pamoja na jumuishi la bampa ya nyuma ikiwa na nafasi ya pipe la moshi, ambayo baadaye ilipata njia yake katika kizazi cha LS mpya na Crown mpya. Mwanga mpya katika dari unaotoka mbele ya gari hadi nyuma na kujenga hali ya mfumo wa mwangaza. Mfumo wa mwanga huu pia umetumika katika kibadilishi gia na eneo la funguo la kuwashia gari.

Mabadiliko madogo yalifanywa mwaka 2006. Vioo vya kuangalia nyuma ambavyo vina mataa ya kuashiria yamechukua nafasi ya mataa ya ishara ya zamani. Mark X weusi ndani kwote ulifutilia mbali trimu ya mbao na kupendelea trimu alumini brashi. Kuanzishwa rasmi kwa "fungu la S " ambayo ilikuwa na usukani wa 3-spoke na mabadiliko upande wa nje.

Kwa miundo ya mwaka wa 2007katika mifano ya Japani tu, G-BOKA, huduma kujiandikisha huwa kama chaguo.
Mark X iliyo na nguvu zaidi
Toleo la Marko X yenye nguvu zaidi linatumia ingini ya3GR-FSE na nguvu iliyoongezwa. [1] Nguvu inatotolewa ni 316 horsepower (236kW) 6200 rpm 42.0 kilogram metres (412N⋅m; 304lbf⋅ft)na 3200 rpm, katika auto ya spidi 6 .

Kizazi cha Pili (2009)

Marko X iliyoboreshwa ilitolewa tarehe 19 Oktoba 2009. Chaguo la Injini ni 2.5L 4GR-FSE V6 na 3.5L 2GR-FSE V6 inayopatikana katika Crown, GS 350 na IS 350. Mifumo ya kawaida inayokubalika ni (350G, 250G, 250G NNE), Premium na Michezo (350S, 250G S). 250G pia ina toleo la kusonga kwa magurudumu yote kama chaguo (250G NNe). [2] [3] [4]

Mabadiliko kutoka kizazi cha X120 ni pamoja na uondoaji wa nafasi ya bomba la moshi, gia ya kujiendesha ya mbio siota kwa mitindo ya AWD kurudikwa mtindo wa Hinge badala ya kuinua msaada.

Kama kizazi cha mwisho cha Marko X, Kampuni ya Toyota ya kubadilisha miundo Modellista iliweka kidhibitishi nguvu kwenye 3.5L 2GR-FSE motor na kuunda Marko X + M yeneye nguvu zaidi.  Nguvu inayotoa ni 360ps na 50.8 kilo-m.
[1]

Modellista pia iliunda toleo la Marko X ambalo haina vidhibiti nguvu litwalo Vertiga. [5]

Mark X ZiO

Mark X ZiO  Wagon ina jina tu na Marko X .

Marejeo

Viungo vya nje

Jamii:Magari ya Toyota
Jamii:Mgari Anasa
Jamii:Magari ya kiuungo cha Kati
Jamii:Magari yenye kusonga na magurudumu ya Nyuma
Jamii:Magari yanayosonga kwa magurudumu yote
Jamii:Sedans
Jamii:Magari ya 2000

Kampuni ya gari ya Toyota ilianza mwaka upi?