Afrika ya Mashariki ni sehemu ya bara la Afrika ambayo iko upande wa mashariki, ikipakana na Bahari ya Kihindi.
Kadiri ya Umoja wa Mataifa Afrika ya Mashariki ina nchi 18 zifuatazo:
Burundi (mji mkuu Bujumbura)
Djibouti (mji mkuu Jibuti (mji))
Eritrea (mji mkuu Asmara)
Ethiopia (mji mkuu Addis Abeba)
Kenya (mji mkuu Nairobi)
 Komori (mji mkuu Moroni)
 Madagaska (mji mkuu Antananarivo)
Malawi (mji mkuu Lilongwe)
 Morisi (mji mkuu Port Louis)
Mozambique (mji mkuu Maputo
Rwanda (mji mkuu Kigali)
Zambia (mji mkuu Lusaka)
 Shelisheli (mji mkuu Victoria)
Zimbabwe (mji mkuu Harare)
Somalia (mji mkuu Mogadishu)
 Sudan Kusini (mji mkuu Juba)
Tanzania (mji mkuu Dodoma)
Uganda (mji mkuu Kampala)
Mayotte na Réunion, zilizokuwa makoloni na sasa ni mikoa ya Ufaransa, zinahesabiwa pia katika orodha hii.
Hata hivyo:
Malawi, Zambia na Zimbabwe wakati mwingine zinehesabiwa kuwa sehemu ya Afrika ya Kusini  (zamani zilikuwa pamoja kama Rhodesia ya Kusini, Rhodesia ya Kaskazini na Unyasa katika Shirikisho la Afrika ya Kati)
Komori, Morisi, Shelisheli, Mayotte na Réunion ni visiwa vidogo vya Bahari Hindi vinavyohesabiwa kuwa sehemu za Afrika ya Mashariki.
Historia
Afrika ya Mashariki inatajwa na sayansi kuwa mahali ambako watu wa kwanza duniani walikopatikana.
Majina ya miji ya Afrika ya Mashariki imetajwa mara ya kwanza katika Periplus ya Bahari ya Eritrea (karne ya 1 B.K.).
Tangu uenezaji wa ukoloni wa Kizulnguupande wa Mashariki wa bara ulianza kuitwa Afrika ya Mashariki. Somalia, Eritrea na Ethiopia za leo zilitawaliwa na Italia kama "Afrika ya Mashariki ya Kiitalia" (Africa Orientale Italiana) katika miaka ya 1936 hadi 1941, Kenya ilitwaliwa na Uingereza kwa jina la "Afrika ya Mashariki ya Kiingereza" (East Africa Protectorate au pia British East Africa) hadi 1920, Tanganyika pamoja na Rwanda na Burundi zilijulikana kama "Afrika ya Mashariki ya Kijerumani" (Deutsch Ostafrika) hadi 1919 na Msumbiji iliitwa mara nyingi "Afrika ya Mashariki ya Kireno" (África Oriental Portuguesa) hadi uhuru.
Lugha
Wakazi wengi wa Afrika ya Mashariki ni wasemaji wa lugha za Kibantu; sehemu ya kaskazini wasemaji wa lugha za Kihamiti ni wengi (Waoromo, Wasomalia). Katika Ethiopia kuna wasemaji wengi wa lugha za Kisemiti.
Ushirikiano wa nchi za Afrika ya Mashariki

Nchi mashuhuri zaidi katika sehemu hii ni Kenya, Uganda, Tanzania, Rwanda na Burundi kwa sababu ya kutumia lugha moja katika mawasiliano baina ya wananchi wa sehemu hii, yaani Kiswahili.
Aghalabu nchi za Afrika ya Mashariki zinazungumza lugha ya Kiswahili kama lugha ya mawasiliano kati yao, kwani katika nchi hizi kuna makabila mengi sana na kila kabila lina lugha yake ambayo kawaida inatumika nyumbani baina ya watu wa kabila moja, lakini wakitaka kuwasiliana na makabila mengine, mara nyingi hutumia lugha ya Kiswahili, na hii ni kwa sababu lugha hii ndiyo iliyoenea zaidi na kufahamika zaidi katika eneo hili la dunia.
Nchi za Afrika ya Mashariki, hasa Kenya, Uganda na Tanzania ni nchi ambazo ni karibu tangu zamani. Zimeshirikiana historia, zote zimekaliwa hasa na makabila yanayotumia lugha za Kibantu (Kenya na Uganda wana pia idadi muhimu ya wakazi wasiotumia lugha za Wabantu). Katika nchi zote tatu lugha ya Kiswahili imekuwa lugha muhimu ingawa kwa daraja mbalimbali. Wakati wa ukoloni zilitawaliwa na Uingereza iliyoacha taasisi na taratibu mbalimbali zilizosaidia kuanzishwa kwa Jumuiya ya Afrika ya Mashariki wakati wa uhuru.
Tanzania, Kenya na Uganda zina ukubwa wa eneo la maili za mraba; Tanzania 360,000 ikifuatiwa na Kenya 224,960 na Uganda 93,980 upande wa mashariki nchi hizi zimepakana na bahari ya Hindi na upande wa kaskazini mashariki zimepakana na Somalia, upande wa kaskazini zimepakana na Ethiopia na Sudan Kusini upande wa magharibi ni Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na jamuhuri ya Rwanda na Burundi, kusini ni Zambia, Malawi na Msumbiji.
Nchi hizi zimepitiwa na mstari wa ikweta, umepita Kenya na kusini mwa Uganda. Kenya na Tanzania zina ukanda wa pwani wenye bandari za Mombasa; Tanga; Bagamoyo; Dar es Salaam; Zanzibar; Kilwa na Mtwara.

Jamii:Afrika ya Mashariki

Je ni lugha ngapi zinazungumzwa nchi ya Uganda?


Kundinyota (kwa Kiingereza: star constellation) ni idadi ya nyota zinazoonekana angani kuwa kama kundi moja.
Kusudi la kupanga nyota katika kundinyota
Tangu zamani watu walitazama nyota kama nukta na nyota za jirani kama kundi. Waliwaza kundinyota kuwa picha wakichora mistari kati yake, hivyo kuona picha za watu, wanyama au miungu yao. Kundinyota zinazojulikana sana ni kama vile Jabari (en:Orion), Akarabu (en:Skorpio), Mara (en:Andromeda) au Salibu (en:Southern Cross).
Kujumlisha hivi nyota kwa makundi kulikuwa msaada kwa watu kukumbuka na kutambua nyota.
Hali halisi nyota hizi hazina uhusiano kati yake, zinaonekana tu kama kundi kwa mtazamaji aliye duniani lakini haziko mahali pamoja katika anga ya nje. Zinaweza kuwa mbali sana kutoka nyota nyingine inayoonekana iko ndani ya kundinyota ileile.
Hivyo kundinyota ni tofauti na fungunyota (en:star cluster) ambayo ni idadi kubwa ya nyota zilizopo kweli karibu eneo moja angani. Ila tu kwa jicho tupu fungunyota linaonekana kama nyota moja tu au halionekani kutokana na umbali, zimetambuliwa kwa darubini tu. Kilimia (Pleiades) ni fungunyota la pekee linaloweza kutambuliwa bila msaada wa mitambo na hivyo ni maarufu kama kundinyota pia.
Kwa jumla ulikuwa msaada wa kutofautisha maeneo angani kama nyota ziliweza kutajwa kuwepo katika eneo la kundinyota fulani linalokumbukwa kwa rahisi kutokana na ruwaza ya nyota.
Elimu hii ilikuwa msaada hasa kwa watu waliosafiri wakati wa usiku kama mabaharia na pia wafugaji katika mazingira ya jangwani. Walizoea kutumia nyota kama maelekezo ya njia zao.
Mfano wa Jabari (Orion)
Picha za kundinyota ya Jabari (Orion) katika makala hii zinaonyesha njia kuanzia kutazama nyota angani hadi kufikia wazo la kundinyota.

1. Jabari inaonekana vizuri kwa sababu kwanza, kuna nyota tatu zinazokaa katika mstari. Juu yake upande wa kushoto kidogo ni nyota mbili zinazong'aa sana. Chini ya mstari wa nyota tatu kuna nyota mbili au tatu (inategemea ubora wa macho) za karibu sana. Halafu chini yake tena kuna nyota mbili za mbali kidogo zinazong'aa na kufanana na zile mbili za juu. Kama giza linaongezeka, nyota zaidi zinazoonekana.

2. Watu waliunganisha nyota kwa kuwaza mistari wakaanza kumwona mtu. Nyota tatu za katikati(δ, ε, ζ) ziliitwa ukanda, nyota mbili za kung'aa za juu (α, γ) zikawa mabega ya mtu na nyota mbili za chini (β,κ) miguu yake. Nyota mbili au tatu chini ya "ukanda" (ι, θ) zikatajwa kama upanga unaofungwa kwenye ukanda. Nyota nyingine hafifu zaidi zikaunganishwa katika picha hii: nyota za "π" 1,2,3 zikawa kama ngao; λ kama kichwa.

3. Wasanii walichora picha kama ile ya juu upande wa kushoto (nyota kadhaa zilitiwa rangi katika makala hii kwa kuonekana vizuri zaidi si picha yenyewe). Hivyo katika mawazo ya watu wa kale katika tamaduni mbalimbali anga lilijaa miungu pamoja na mashujaa wa kale.

Historia ya kundinyota
Tamaduni nyingi zilipanga nyota kwa makundi. Kuna mapokeo tofautitofauti hadi leo kati ya mapokeo ya Kimagharibi, ya Kihindi na ya Kichina.
Mpangilio unaotumiwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia (UKIA) uliamuliwa mwaka 1922 kwenye msingi wa elimu ya nyota ya Ugiriki ya Kale jinsi iliyoelezwa wakati wa karne ya 2 BK katika kitabu cha Almagesti cha Klaudio Ptolemaio wa Misri alimotaja kundinyota 48. Ptolemaio aliandika hitimisho ya elimu ya siku zake iliyoandaliwa na wanaastronomia waliomtangulia kama Hipparchos wa Nikaia na Eratosthenes. Wagiriki wenyewe waliendeleza tu elimu ya wataalamu wa Babeli waliowahi kuorodhesha nyota na kuzipanga kwa makundi.
Kitabu cha Ptolemaio kilifasiriwa kwa Kiarabu katika karne ya 9 wakati Waislamu walitawala sehemu kubwa za nchi zenye utamaduni wa Kigiriki na kuwa msingi kwa maendeleo ya astronomia katika ustaarabu wa Kiislamu. Kwa jumla Waislamu walipokea mpangilio wa nyota kutoka kwa Wagiriki na kufasiri majina ya kundinyota. Kuanzia karne ya 12 vitabu vya Kiarabu vilifasiriwa kwa Kilatini nahivyo kupatikana kwa mataifa ya Ulaya ambako vitabu vya Wagiriki wenyewe vilipotea. Hapo majina mengi ya Kiarabu kwa nyota mbalimbali yalipokelewa katika lugha za Ulaya.
Baada ya uenezaji wa mataifa ya Ulaya funiani kupitia wapelelezi kama Kristoforo Kolumbus, Vasco da Gama, Ferdinand Magellan na Pieter Dirkszoon Keyser wanaastronomia wa Ulaya walipokea taarifa na ramani za nyota za nusutufe ya kusini ya dunia na kuongeza kundinyota kwa ajili ya nyota ambazo hazikujulikana kwao bado. Hapo alikuwa hasa Mholanzi Petrus Plancius aliyetangaza kundinyota mpya 12 kwenye globu ya nyota yake.
Mnamo mwaka 1603 Mjerumani Johann Bayer alibuni mfumo wa kutaja nyota ambao kimsingi unaendelea kutumiwa hadi leo[1]. Alipanga nyota zilizoonekana na alizojua kwa kundinyota ambako zimo halafu aliongeza herufi kwa kila nyota ndani ya kundi kufuatana mwangaza. Kwa hiyo nyota angavu zaidi katika kundinyota ilipewa herufi ya Kigiriki Alfa (α), iliyofuata kwa mwangaza Beta (β) na kadhalika. Mfumo huu unajulikana kama majina ya Bayer (ing. Bayer designations)
Bayer hakupanga ufuatano kikamilifu jinsi sisi tunavyoona mwangaza leo hii. Wakati mwingine alipanga nyota zenye mwangaza wa kufanana pamoja na kuzipa herufi kuanzia kushoto kwenda kulia au kutoka juu kwenda chini.
Kama kundinyota ilikuwa na idadi kubwa ya nyota kushinda idadi ya herufi za alfabeti ya Kigiriki aliendelea kutumia herufi za Kilatini kama a-b-c. Mfano mashuhuri ni nyota jirani ya jua letu katika anga la nje, Rijili Kantori (Alfa Centauri) aliyoiona kama nyota angavu zaidi katika nyota kwenye kundinyota ya Kantarusi (en:Centaurus).
.
Mfumo wa Bayer ulionekana kuwa na kasoro hasa tangu kuboreka kwa darubini kwa sababu idadi ya nyota zilizoweza kutambuliwa iliongezeka mara kwa mara. Hapo kulikuwa na mifumo mbadala iliyofuata kwa mfano ule wa namba za Flamsteed.
Matumizi ya kundinyota katika astronomia
Astronomia imeshatambua ya kwamba kundinyota hazipo hali halisi ni namna ya kupanga nyota tu tukitazama kutoka kwetu duniani; hali halisi hazipatikani mahali pamoja au pa karibu katika anga ya nje. Hata hivyo ni msaada wa kutaja eneo fulani kwenye anga tunayoona. Kwa sababu hiyo Umoja wa Kimataifa wa Astronomia umetambua kundinyota 88 zinazokubaliwa kama msaada wa kutaja nyota. Sayansi ya astronomia inatumia kundinyota kama mbinu ya kupata ramani ya nyota jinsi zinavyoonekana angani. Majina ya nyota zinazoonekana hutajwa kufuatana na eneo la kundinyota zinapoonekana halafu kwa kuongeza herufi za kigiriki.
Mfano mashuhuri ni nyota iliyo karibu na jua letu katika anga ya ulimwengu ambayo ni Rijili Kantori hutajwa kama "Alpha Centauri" maana ni nyota iliyohesabiwa kama nyota ya kwanza katika eneo la kundinyota "Centaurus" (swa. Kantarusi).
Wanaastronomia wanatumia zaidi mfumo wa digrii zinazolingana na utaratibu wa latitudo na longitudo hapa duniani wakitaka kutaja mahali kamili pa nyota. Lakini hadi leo kundinyota ni msaada wa kujua eti nyota fulani au nyotamkia inapatikana katika eneo gani kwenye anga ya usiku. Hii ni sawa na kusema "mji fulani uko kaskazini-magharibi ya Afrika" kabla ya kutaja kikamilifu mahali pake kwa longitudo na latitudo.
Kundinyota katika astronomia ya kisasa
Tazama pia makala: Kundinyota zote za UKIA
Mwanzo wa karne ya 20 mpangilio wa kundinyota haukuridhisha kwa sababu sehemu za mipaka kati ya kundinyota hazikueleweka vema. Hivyo mkutano mkuu wa kwanza wa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia (IAU) mwaka 1922 kufafanua idadi ya kundinyota kuwa 88[2]. Mwanaastronomia Eugène Delporte kutoka Ubelgiji alipewa kazi ya kupanga eneo lote la anga kwa makundi na kuchora mipaka kati ya kundinyota. Tokeo la kazi yake lilikubaliwa kwenye mkutano mkuu wa mwaka 1928.
Kundinyota na utabiri katika Unajimu
Kundinyota zimekuwa muhimu kwa ajili ya unajimu. Ni hasa kundinyota 12 za Zodiaki zinazodaiwa kuwa muhimu na kutawala tabia za watu kwenye horoskopi. Waswahili wa kale walirithi kundinyota hizi kutoka elimu ya Waarabu na kuziita buruji za falaki[3]
Hamali (pia: Kondoo) (ing. Aries)
Tauri (pia: Ng'ombe) (ing. Taurus)
Jauza (pia: Mapacha) (ing. Gemini)
Saratani (pia: Kaa) (ing. Cancer)
Asadi (pia: Simba) (ing. Leo)
Nadhifa (pia: Mashuke) (ing. Virgo)
Mizani (ing. Libra)
Akarabu (pia: Nge) (ing. Scorpio)
Kausi (pia: Mshale) (ing. Sagittarius)
Jadi (pia: Mbuzi) (ing. Capricornus)
Dalu (pia: Ndoo) (ing. Aquarius)
Hutu (pia: Samaki) (ing. Pisces)
Katika unajimu wa siku hizi majina mengi ya kimapokeo yamesahauliwa katika unajimu wa Afrika ya Mashariki na badala yake wapiga falaki wanatumia orodha ya majina ambayo mara nyingi ni tafsiri ya majina ya Kiingereza tu au pia namna ya kutaja alama ya kundinyota kwa neno la Kiswahili. Isipokuwa Mizani na Mashuke bado ni majina asilia. Majina katika unajimu wa kisasa jinsi yalivyo kawaida ni yafuatayo:
Kondoo (Aries): Machi 21 – Aprili 19
Ng’ombe (Taurus): Aprili 20 – Mei 21
Mapacha (Gemini ): Mei 22 – Juni 20
Kaa(Cancer): Juni 21 – Julai 22
Simba (Leo): Julai 23 – Agosti 22
Mashuke (Virgo):Agosti 23 – Sept 22
Mizani (Libra): Sept 23 – Okt 22
Nge (Scorpio): Okt 24- Nov 21
Mshale (Sagittarius): Nov 22- Des 21
Mbuzi (Capricorn):Des 22 – Jan 19
Ndoo (Aquarius):Jan 20 – Feb 18
Samaki (Pisces):Feb 19 – Machi 20
Tazama pia
Kundinyota 88 za Ukia
Marejeo

Jamii:Astronomia
Jamii:Unajimu
*


Kuhusu makao makuu, tazama Meru

Kaunti ya Meru ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.
Jina lake limetokana na Wameru ambao ndio jamii kubwa zaidi katika kaunti hii.
Sehemu kubwa ya Meru ina ardhi ya rutuba na mvua ya kutosha. Ni kaunti inayojulikana kwa ukuzaji wa miraa, kama zao la biashara. Hata hivyo, ukulima wa ndizi, mahindi, majani ya chai na maharagwe hufanywa[1][2].
Makao makuu yako Meru.
Jiografia
Kaunti ya Meru inapakana na Kaunti za Nyeri, Laikipia, Tharaka Nithi, Isiolo na Kitui. Iko katika upande wa mashariki mwa Mlima Kenya. Sehemu ya Mbuga ya Kitaifa ya Mlima Kenya iko katika Meru. Mvua yenye kufaa pamoja na udongo wa volkano huwezesha ukulima. Sehemu za Imenti zilizo karibu na Mlima Kenya huwa ni baridi kidogo na zenye vilima. Sehemu za Tigania hazina hali zenye kufaa ukulima isipokuwa karibu na Vilima vya Nyambene, ambapo huwa baridi kidogo. Mbuga ya Kitaifa ya Meru iko katika sehemu za Igembe, kaskazini mashariki mwa kaunti[3].
Mito, k.v. Mto Kathita hutoka Mlima Kenya na Vilima vya Nyambene hutiririsha maji yake ndani ya Mto Tana[4].
Utawala
Kaunti ya Meru imegawanywa katika maeneo yafuatayo:

Meru ni sehemu ya kati ya uliokuwa Mkoa wa Mashariki nchini Kenya upende wa mashariki-kaskazini wa mlima Kenya.
Eneo la Meru lilijumlishwa hadi 1992 katika wilaya ya Meru iliyogawiwa baadaye kuwa wilaya zifuatazo:
Meru Kati (majimbo ya uchaguzi wa South Imenti, Central Imenti, North Imenti)
Meru Kaskazini iliyogawiwa tena kuwa wilaya za
Tigania
Nyambene (majimbo ya uchaguzi Tigania East, Igembe, Tigania West na Ntonyiri)
Meru Kusini (jimbo la uchaguzi laitwa Nithi)
Tharaka
Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Meru
Marejeo

Jamii:Kaunti ya Meru
Jamii:Kaunti za Kenya


Mbwana Yusuph Kilungi (amezaliwa 3 Oktoba,1991) ni jina la mwimbaji, mtunzi na mwanamuziki maarufu kutoka nchini Tanzania - ambaye anajulikana kwa jina lake la kisanii kama  Mbosso. Umaarufu ulianza kujulikana akiwa na kundi zima la Yamoto Band ambalo ndani yake kuliwa na Aslay, Beka Flavour, Enock Bella na Mbosso. Kwa pamoja walikuwa wanaunda Yamoto Band chini ya Mkubwa Fella na Wanawe. Jina la Mkubwa na Wanawe lilikuwa na hadi sasa bado lipo hivyo hivyo kama Mkubwa na Wanawe. Ndani ya mkubwa na Wanawe kuna vipaji mbalimbali.
Baada ya Yamoto Band kufa, Mbosso aliamua kurudi nyumbani kwao kijijini huko Kibiti. Ambapo alijihusisha na vitendo mbalimbali vya kihalifu hasa kwa kukata tamaa na kuona wenzi wake wakiwa wanapata mafanikio yeye akiwa amebaki tu nyumbani. Jambo hili, lilikuwa tofauti kidogo na kina Aslay na Beka Flavour. Hawa waliendelea kutamba katika muziki hadi hapo Diamond Platnumz alipoona muda huu unafaa sasa kumrudisha Mbosso katika tasnia ya muziki kama alivyomuahidi mnamo mwakwa 2014 ya kwamba atamsaidia na kumuweka kwenye ramani ya muziki wa Bongo Flava. Wimbo wa kwanza wa Mbosso ulitoka mnamo tarehe 28 Januari 2018 na ulikwenda kwa jina la Watakubali.[2]
29 Januari alitambulishwa mbele ya hadhira ya kwamba yeye ni msanii kamili aliyesaini mkataba na WCB.[3]
Hadi sasa Mbosso ametoa wimbo kama vile Watakubali, Nimekuzoea, Alele, Shida, Picha Yake.
Marejeo

Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Wasanii wa WCB


Timu ya taifa ya soka ya Kenya, iitwayo Harambee Stars , ni timu ya taifa ya Kenya na imedhibitiwa na Shirikisho la Soka la Kenya. Haijawahi kuhitimu kucheza katika Kombe la Dunia.
Historia
Kenya imetokea katika mashindano matano ya Kombe la Mataifa ya Africa, na haijawahi kamwe kufika raundi ya pili. Timu iliingia katika majaribio ya kufuzu katika kombe la dunia la FIFA  mwaka 1974. Kufikia mwaka 2006, bado hawajahitimu michuano ya fainali.
Ahirisho la FIFA mwaka 2004
FIFA iliahirisha Kenya kutoka shughuli zote za soka kwa miezi mitatu mwaka 2004, kutokana na kuingiliwa na serikali katika shughuli za soka. Marufuku mara yaliachwa baada ya nchi kuukubali kuunda sheria mpya.[2]
Kupigwa marufuku ya kitaifa na FIFA mwaka 2006
25 Oktoba 2006, Kenya iliahirishwa tena kutoka soka ya kimataifa kwa kushindwa kutimiza mkataba wa Januari 2006 uliobuniwa kutatua matatizo yasioisha katika Shirikisho lao la Soka yao. FIFA ilitangaza kuwa ahirisho hilo lingetimizwa hadi shirikisho lirejee kwenye mikataba ya iliyofikiwa awali.[2][3]
Wachezaji maarufu
Joe Kadenge
Joe Masiga
Jonathan Niva
Mike Origi
Mafanikio ya soka Kenya
Kombe la CECAFA:

Bingwa mara 5 (1975, 1981, 1982, 1983, 2002)
Kumaliza nafasi ya pili mara 4
Kumbukumbu ya kombe la dunia
1930-1970 - hawakuingia
1974-2010 - hawakuhitimu
Rekodi ya Kombe la Mataifa ya Afrika
{
|| valign = "top"

|* 1957 - Hawakuingia
1959 - Hawakuingia
1962 - Hawakuhitimu
1963 - Walijitoa
1965-1970 - Hawakuhitimu
1972 - Zamu ya 1
1974-1982 - Hawakuhitimu
1984 - Hawakuingia
1986 - Hawakuhitimu
|  width="50"|
| valign = "top"

|* 1988 - Zamu ya 1
1990 - Zamu ya 1
1992 - Round 1
1994 - Hawakuhitimu
1996 - aWalijitoa
1998-2002 - Hawakuhitimu
2004 - Zamu ya 1
2006-2010 - Hawakuhitimu
|}
Mameneja

 Ray Bachelor 1961
 Jack Gibbons 1966
 Elijah Lidonde 1967
 Eckhard Krautzun 1971
 Jonathan Niva 1972
 Ray Wood 1975
 Grzegorz Polakow 1979
 Stephen Yongo 1979
 Marshall Mulwa 1980-83
 Bernhard Zgoll 1984
 Reinhard Fabisch 1987
 Christopher Makokha 1988
 Mohammed Kheri 1988-90
 Gerry Saurer 1992
 Mohammed Kheri 1995
 Vojo Gardasevic 1996
 Reinhard Fabisch 1997
 Abdul Majid 1998
 Christian Chukwu 1998
 James Siang'a 1999-00
 Reinhard Fabisch 2001-02
 Joe Kadenge 2002
 Jacob "Ghost" Mulee 2003-04
 Twahir Muhiddin 2004-05
 Mohammed Kheri 2005
 Bernard Lama 2006
 Tom Olaba 2006
 Jacob "Ghost" Mulee 2007-08
 Francis Kimanzi 2008-2009
 Antoine Hey 2009
 Twahir Muhiddin 2009
Marejeo

Jamii:Timu za Taifa za Soka Afrika
Jamii:Kandanda nchini Kenya
Kenya

Timu ya Taifa ya Ujerumani  ya soka inaitwaje?


Howard Winchel Koch (11 Aprili 1916 - 16 Februari 2001) alikuwa mwongozaji na mtayarishaji wa filamu na televisheni kutoka nchini Marekani. Huenda akawa anafahamika zaidi kwa kutayarisha filamu ya Ghost.
Alizaliwa mjini New York City, alihitimua katika shule ya Peddie School mjini Hightstown, New Jersey. Alianza shughuli za filamu akiwa kama mwajiriwa katika ofisi Universal Studios huko mjini New York halafu baadaye akaanza kutengeneza filamu za Hollywood kwa mara ya kwanza mnamo mwaka wa 1947 akiwa kama mwongozaji msaidizi. Alifanya kazi kama mtayarishaji kwa mara ya kwanza mnamo mwaka wa 1953 na mwaka mmoja baadaye akaanza kuongoza filamu kwa mara ya kwanza. Mnamo mwaka wa 1964, Paramount Pictures wakamchagua kuwa kama mkuu wa kitengo cha utayarishaji wa filamu, nafasi ambayo aliishikiria hadi hapo kunako mwaka wa 1966 pale alipoanzisha kampuni yake mwenyewe ya utayarishaji.
Viuno vya Nje
 at Find a Grave
Please use a more specific IMDb template. See the documentation for available templates.

Jamii:Waliozaliwa 1916
Jamii:Waliofariki 2001
Jamii:Waongozaji filamu wa Marekani

Je,Howard Winchel Koch alianza utayarishaji filamu lini?


Guinea (pia: Gine, Gini) ni nchi katika Afrika ya Magharibi. Pengine inatajwa kama Guinea-Conakry ili kuitofautisha na nchi za Guinea-Bissau na Guinea ya Ikweta.
Imepakana na Guinea-Bisau, Senegal na Mali upande wa kaskazini, Côte d'Ivoire, Liberia na Sierra Leone kusini halafu Bahari Atlantiki upande wa magharibi.
Eneo lake ni chanzo ya mito mikubwa ya Niger, Senegal na Gambia.
Jina
Jina la "Guinea" liliwahi kutaja sehemu kubwa ya Afrika ya Magharibi kati ya jangwa la Sahara na Ghuba ya Guinea ya Atlantiki likimaanisha "nchi ya watu weusi" kwa lugha ya Kiberberi.
Watu
Makabila yaliyopo nchini ni 24. Kubwa zaidi ni lile la Wafulani (40%).
Lugha rasmi ni Kifaransa, lakini wakazi wanatumia zaidi lugha asilia kadiri ya makabila, hasa Kipular, Kimaninka, Kisusu, Kikisi, Kikpelle na Kiloma,
Upande wa dini, 85% ni Waislamu (hasa Wasuni), 8% ni Wakristo (hasa Wakatoliki) na 7% ni wafuasi wa dini asilia za Kiafrika.
Tazama pia
Orodha ya lugha za Guinea
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika
Viungo vya nje

Serikali
(in French)
(in French)
Habari
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.
Muziki
 West African music resources
Orodha
 directory category
 directory category
 directory category
 directory category
 directory category

Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Umoja wa Afrika


Meli ni chombo kikubwa cha kusafiria kwenye maji.
Siku hizi meli huwa na bodi ya chuma ikisogezwa kwa nguvu ya injini inayochoma diseli.
Hadi karne ya 19 meli zilijengwa kwa kutumia mbao zikasongezwa hasa kwa nguvu ya upepo kwa kutumia tanga. Jahazi ziko hadi leo.
Meli hutumiwa hasa kwa kubeba mizigo na abiria. Kuna pia meli za kijeshi zinazoitwa manowari.
Kuna njia mbalimbali za kutofautisha ukubwa wa meli: njia ya kawaida imekuwa tani GT inayotaja mjao wa chombo.
Mkuu na kiongozi kwenye meli anaitwa nahodha. Watu wanaofanya kazi kwenye meli kwa jumla ni mabaharia.
Muundo wa meli
Omo ni sehemu ya mbele ya bodi ya meli
Pua la omo linapunguza ukinzani wa maji wakati wa mwendo na kupunguza matumizi ya mafuta ya injini
Nanga hutiwa hadi chini ya maji na kushika meli ikisimama
Bodi ya meli imetengenezwa kwa mabamba ya feleji
Rafadha (au: jembe) ya meli inasogeza chombo mbele ndani ya maji
Tezi (au: shetri) ni sehemu ya nyuma ya meli
Dohani ni faneli au eksosti kwa hewa chafu ya injini
Vyumba juu ya sitaha ni kama makazi kwa ajili ya mabaharia na abiria, huwa pia na dambra ya kutawala meli
Sitaha ni uso wa juu wa meli; ni dari juu ya bodi ya meli; meli kubwa huwa na sitaha mbalimbali chini ya sitaha ya juu
Historia
Vyombo vya kwanza vya kusafiria majini yalikuwa mashua na maboti madogo kama mtumbwi.
Kuanzia mwaka 4000 KK hivi watu wa Misri ya Kale walianza kutengeneza jahazi ndogo.
Wachina wanajulikana walijenga jahazi kuanzia 2000 KK.
Mnamo 1200 KK watu wa Finisia na Ugiriki ya Kale walijenga jahazi kubwa zaidi yenye urefu wa mita 30. Waroma wa Kale walitengeneza meli iliyobeba watu 1,000.
Katika mazingira ya Mediteranea meli hizi za kwanza zilisogezwa kwa kasia pamoja na tanga. Meli kubwa za Kiroma zilikuwa na kasia kubwa zilizopigwa na watumwa wawili au watatu kwa kila kasia.
Jahazi ziliboreshwa hadi kuvuka bahari kuanzia karne ya 15 BK. Wachina na Wareno ni watu wa kwanza waliovuka bahari za mbali. Ila tu Wachina baada ya kutembelea mara kadhaa pwani za Afrika chini ya Zheng He mnamo mwaka 1400 waliamua kuacha upelelezi huu, lakini Wareno waliendelea kuzunguka Afrika na dunia yote na hatimaye kuanzisha kipindi cha ukoloni cha Ulaya.
Katika karne ya 19 injini ya mvuke ilipatikana hata kwa meli. Meli zikawa kubwa zikaendelea kukua wakati injini ya diseli imepatikana katika karne ya 20.
Aina na idadi ya meli
Bila kuangalia maboti madogo, duniani kuna
meli za kibiashara 34,882 zenye ukubwa wa tani GT zaidi ya 1,000; jumla ya meli hizi ni tani bilioni 1.04. (mwaka 2007)
meli hizi zilibeba jumla ya shehena (mzigo) tani bilioni 7.4 (mwaka 2006) na kiasi hiki kimekua asilimia 8 kila mwaka.
37.5% za meli hizi zilibeba shehena ya mafuta
35.8% za meli hizi zilibeba shehena zilizofunguka kama vile madini, makaa mawe, nafaka au simiti
10% zilikuwa meli za kontena
10% ni meli zinazochanganya kila aina ya mizigo
manowari 1,240 bila kuhesabu maboti madogo ya kijeshi (mwaka 2002)
Marekani ilikuwa na tani milioni 3 za manowari, Urusi tani milioni 1.35, Uingereza tani milioni 0.5 na China tani milioni 0.4.
meli za kuvua samaki ni nyingi lakini ziko za kila ukubwa, si rahisi kuzipanga. Kuna vyombo 38,400 zenye tani zaidi ya 100. Nyingi zaidi ni ndogo sana; meli kubwa ya kuvua samaki zafikia tani 3,000 halafu kuna meli za viwanda ambako kundi la meli zinapeleka windo la samaki nao wanakatwa mara moja na kufungwa tayari kwa kuuzwa madukani zikitunzwa katika barafu.

Jamii:Teknolojia


Irene Sanga ni mmojawapo kati ya wasanii wa muziki nchini Tanzania aliyefahamika kwa utunzi wa wimbo wake uiitwao "Salamu kwa Mjomba" uliyoimbwa na Mrisho Mpoto[1]
Maisha yake ya sanaa
Amekuwa na vipaji mbalimbali katika saanaa kama uchezaji, uandishi , uimbaji, mwandishi wa maishairi,na msimuliaji wa hadithi .Amewahi kutengeneza filamu ambayo inaeleza asili ya mlima unayopatika Mkoa wa Morogoro, mlima huo unaitwa Kolelo hivyo basi aliipatia jina ya hiyo filamu kama Kolelo. Pia anakipaji cha uandishi ameandika kipindi maalumu cha watoto katika runinga kiitwacho kilimani Sesame pia katika uandishi wa filamu kuna filamu iitwayo Chaguo ambayo ndiye yeye aliyeiandika: ilikuwa inahusu kuchagua mpenzi mmoja katika mahusiano kwa kujikinga katika maambukizo ya virusi vya ugonjwa wa UKIMWI.[2]
Mafunzo
Amekuwa akihudhuria mafunzo ya muziki ndani na nje ya Tanzania kama KIFF (KENYA)’’ na ZIFF (ZANZIBAR)’’[3].
Marejeo

jamii: Wasanii wa Tanzania


Orange Democratic Movement (ODM) (jina kamili: Orange Democratic Movement Party of Kenya ni chama cha kisiasa nchini Kenya.  Kilianzishwa mwaka 2006 katika maandalizi ya uchaguzi wa bunge la Kenya wa mwaka 2007, lakini asili yake ni harakati za kura juu ya katiba mpya nchini Kenya ambayo ilianzishwa mwaka 2005 kwa ajili ya kura ya maoni ya katiba ya Kenya.
ODM ilianzishwa na chama cha Uhuru Kenyatta, KANU na chama cha Raila Odinga, LDP, lakini chama cha KANU kiliweza kujiondoa, na waliobaki waligawanyika katika makundi haya mawili yanayoongozwa na Raila Odinga (ODM; ndio wengi zaidi) na Kalonzo Musyoka (ODM-Kenya). Sababu ya farakano ilikuwa suala la nani atakuwa mgombea wa urais upande wa ODM.
Jina
Asili ya jina "chungwa" ni kutoka kadi ya kura katika kura ya maoni, ambapo kura ya kukubaliana ('Yes') iliwakilishwa na ndizi na kura ya kutokubaliana ('No') ilikuwa chungwa. Kwa hivyo wenye kudai chama ni wale ambao hawakuunga mkono maoni wakati huo.
Kambi la machungwa katika kura ya katiba mpya
Chanzo cha ODM ilikuwa kura maalumu ya wananchi ya 2005 kuhusu katiba mpya. Katiba ilipendekezwa na rais Mwai Kibaki na wafuasi wake. Wabunge wa LDP walipinga pendekezo la katiba pamoja na chama cha upinzani cha KANU chini ya Uhuru Kenyatta. Pande mbili katika kura hii zilipewa alama za ndizi (kambi ya "ndiyo") na chungwa (kambi ya "hapana").
LDP na KANU zilishirikiana pamoja na vyama vingine kama NPK ya Charity Ngilu katika kambi ya chungwa. Baada ya katiba kukataliwa na wananchi katika kura maalumu Kibaki aliondoa wafuasi wote wa kambi la chungwa katika serikali yake.
Kura ya maoni juu ya katiba
Kura ya kutokubaliana'No' ambayo chama cha ODM kilifanyia kiampeni ilishida kwa asilimia 58.12%ya Wakenya waliopiga kura na kuweka chini katiba iliyopendekezwa, na kupatia Chungwa ushindi. Baada ya katiba kukataliwa Rais Mwai Kibaki aliwaodoa mawaziri. Wanachanma wa ODM walisema kwamba hii ilikuwa ni hatua katika mwelekeo sahihi, lakini kukawa na wito wa haraka wa uchaguzi mkuu katika serikali nzima Kenya, wakidai kuwa serikali ya Kibaki imepoteza mamlaka yake kwa sababu ya matokeo ya kura ya maoni ambayo serkali hii iliunga mkono. Serkali ya Kibaki ilipinga uchaguzi huu na haukufanyika mpaka wiki ya mwisho ya miaka mitano ya mamlaka aliyopewa Kibaki. Hata hivyo, ODM imeibuka kama chama cha upinzani mkubwa pamoja na KANU, imepanga mikutano kadhaa ya kampeni kota nchini ikidai uchaguzi na katiba mpya miongoni mwa madai mengine. Pia,chama cha ODM kilipinga mawaziri wapya wa rais Kibaki. Chama chaLiberal Democratic Party (LDP), ambacho kilipinga katiba mpya, kilishushwa nje ya mawaziri.
Kuunda chama na farakano
Hapa waliamua kuandaa chama kipya pamoja na KANU kwa ajili ya uchaguzi wa 2007. Chama kiliundwa kwa jina la ODM-Kenya kwa sababu wakili Mugambi Imanyara asiyekuwa na uhusiano wowote na harakati aliwahi mwaka 2005 kuandikisha kisiri chama kwa jina la ODM pamoja na nembo la chungwa. Hatua hii ilitazamiwa kama jaribio la kuzuia kwa kuandikisha chama kipya chenyewe.
KANU ilijiondoa kabla ya uchaguzi na kuhamia upande wa rais Kibaki lakini viongozi kadhaa kama vile Musalia Mudavadi na William Ruto walibaki upande wa machungwa.
Swali la kumteua mgombea wa urais liligawa ODM-Kenya kwa sababu viongozi mbalimbali walitaka kushika nafasi hii. Hii ilileta farakano kati makundi ya Raila Odinga na ya Kalonzo Musyoka.
Matatizo ya majina
Baada ya farakano kutokea suala la jina likajitokeza. Kundi la Raila likawa kubwa zaidi. Lakini ofisi ya Msajili Mkuu wa Kenya ilidai kuwa haijapokea habari za wenye cheo waliochaguliwa hivyo jina la ODM-Kenya likabaki mkononi wa watu waliokuwa upande wa Musyoka. Hapa kundi la Raila likaanza majadiliano na wakili Imanyara aliyekabidhi jina la "ODM" kwao.[1]. Inasemekana ya kwamba kambi la Odinga lililipa mamilioni kadhaa kwa jina hili.[2].
Uchaguzi wa mwaka wa 2007
Baada ya uchaguzi wa mwaka wa 2002 chama cha KANU kilishindwa na kuwa wapinzani, wakati LDP ilikuwa ni mshirika katika muungano tawala wa chama cha NARC, mpaka ilikuwa mateke nje baada ya kura ya maoni ya 2005. Chama cha LDP hakikuwa na kura yoyote katika kura ya maoni, na hivyo kuwa dhidi ya Rais Kibaki.
Kufuatia umoja wao katika kura ya maoni na mjadala wa kukabiliana na tisho kutoka kwa chama kipya cha NARC-Kenya, viongozi wa KANU, LDP na baadhi ya vyama vidogo waliamua kuungana hadi kwa uchaguzi mkuu ujao wa 2007 ,na kutengeneza chama cha Orange Democratic Movement, ambalo jina lake lilitokana na alama ya chungwa iliyowakilisha kutokubaliana "No" katika kura ya maoni ya katiba. Hata hivyo, wakili Mugambi Imanyara aliweza kusajili ODM kama chama kabla ya muungano , na kulazimisha wao kutumia bendera ODM-Kenya.[3]
Katika mwaka wa 2007 muungano huu ulianza kutokuwa imara, ambapo makundi mengine yalijiondoa. Chama cha Uhuru Kenyatta KANU ndicho kwanza, kujiondoa mwezi wa Julai mwaka wa 2007 na kuunga kuchaguliwa tena kwa Rais Kibaki , ingawa baadhi ya wanasiasa binafsi kutoka KANU walibaki katika ODM. kutokana nakutoelewana kati ya Kalonzo Musyoka na Raila Odinga, chama cha ODM kiligawanyika katika makundi mawili katika katikati mwa mwezi wa August2007.[4][5]. Kundi la Raila, ambayo pia ni pamoja naMusalia Mudavadi, William Ruto, Joseph Nyagah na Najib Balala walijiondoa kayika ODM Kenya kuchukua chama cha ODM ambacho kilisajiliwa na Mugambi Imanyara, wakati huo kundi la Kalonzo, likiongozwa na yeye mwenyewe na Dr Julia Ojiambo llibakia katika asili ODM - Kenya.
Makundi mawili yalifanya uchaguzi wamgombea urais siku mfululizo katika jumba la michezo Kasarani mjini Nairobi. Tarehe 31 Agosti 2007, Kalonzo Musyoka alishinda Julia Ojiambo ili kuwaania urais na tiketi ya ODM-Kenya,na tarehe 1 Septemba Raila Odinga alishinda Ruto, Mudavadi, Balala na Nyagah. Kulikuwa na madai kuwa baadhi ya wajumbe walihudhuria na kupiga kura katika uteuzi wa pande zote na kusababisha tatizo la uanachama wa vyama nchini Kenya. Raila na Kalonzo kisha walikabiliana na rais Kibaki katika uchaguzi mkuu. Kibaki alitangazwa kama mshindi wa uchaguzi katika mazingira ambayo yalikuwa yalifafanuliwa kama "questionable" kwa waangalizi mbalimbali. Raila Odinga na wafuasi wake hawakukubali matokeo gombana, na hii yalisababisha mgogoro vurugu kuenea nchini kote, kwa ujumla aidha kati ya wafuasi wa chama.
Katika uchaguzi wa rais Raila Odinga alitangazwa kuwa ameshindwa na rais Kibaki kwa kura 230,000. Lakini watazamaji wengi waliona kasoro katika hesabu ya kura na ODM ilidai kuwa Odinga ni mshindi halali. ODM ilifaulu vizuri upande wa viti vya bunge la Kenya. Ilipata karibu nusu ya wabunge wote yaani 99 kati ya 120 ikawa kubwa katika bunge baada ya uchaguzi wa Desemba 2007 na 99 wajumbe wa bunge na akaenda mbele kwa kushinda 3 nje ya tano kwa-uchaguzi mapema mwaka 2008. Hata hivyo inaonekana kwamba hali ya kupoteza Wabunge bado imekabili chama hili ambapo kumekuwana uchaguzi mara mbili katika majimbo ya wabunge ambao ODM wawili waliuawa katika mwanzo wa mwaka zaidi kuliko wabunge wawili walikufa baada ya kuanguka na ndege.
Sheria ya Vyama vya Siasa na Uchaguzi wa Chama
Kufuatia kupitishwa kwa sheria ya vyama vya siasa. Chama cha ODM, kilifanya uchaguzi wa ndani yake mwishoni mwa Desemba 2008 pamoja na Waziri Mkuu Raila Odinga anayeibukia kama kiongozi wa chama, na Waziri wa viwanda Henry Kosgey kama mwenyekiti wa chama. Hata hivyo kutokana na fadhaa juu ya kikanda na uwakilishi wa jinsia, baadhi ya vyeo vya chama viliundwa si kuhiyo.[6]
Marejeo

Viungo vya nje
 - haijapitiwa kwa muda
 - haijapitiwa baada ya chama cha ODM-Kenya kugawanyika katika sehemu mbili -

Matawi ya kimataifa

Jamii:Vyama vya kisiasa Kenya

Chama cha Liberal Democratic Party kilianzishwa mwaka gani?


kwa makaa yanayotengenezwa kutokana na kuni tazama makaa

Makaa mawe ni aina ya mwamba mashapo au mwamba metamofia na fueli kisukuu muhimu. Ilitokea kutokana na mabaki ya mimea ya kale iliyogeuzwa kuwa aina ya mwamba katika mchakato wa miaka mamilioni.
Kikemia ni hasa kaboni. Kijiolojia inatokea kama kanda pana au nyembamba katikati ya miamba mengine. Huchimbwa mara nyingi katika migodi chini ya ardhi au kama iko karibu na uso wa ardi katika machimbo ya wazi yaliyo kama mashimo makubwa.
Asili ya makaa mawe
Asili ya makaa ni mabaki ya mimea iliyokufa miaka mingi iliyopita. Kama mabaki ya mimea yanafunikwa kwa maji au kuzama katika matope hayaozi jinsi ilivyo katika kutokea kwa mboji. Kinachotokea ni ganda la nyuzi za mimea zinazokauka wakati maji yanapungua tena. Maganda haya ni kitangulizi ya makaa mawe. Mabaki haya yalifunikwa tena na mashapo yaliyokuwa kanda la mawe juu yao. Uzito wao ulileta kanieneo na pia joto na hapo nyuzi za mimea zilikandamizwa kuwa mawe mashapo. Kama maganda ya mashapo juu ya makaa changa yaliongezeka sana kanieneo iliweza kutosha kuubadilisha mwamba kuwa mwamba metamofia.
Hatua ya kwanza ni makaa kahawia ambayo ni mwamba laini. Kama makaa kahawia imekaa muda mrefu zaidi na hasa kama ilifunikwa na maganda mapya ya mashapo hivyo kupata shindikizo kubwa zaidi yalibadilika kuwa makaa meusi. Kama kanieneo iliongezeka metamofia ilianza na kuleta makaa mawe meusi magumu na mazito sana inayoitwa anithrasiti.
Kwa hiyo ubora wa kiuchumi na kiwango cha nishati kilichomo katika makaa unaongezeka kadri ya umri wake na kina cha mahali panapochimbwa.
Matumizi
Kiasi kikubwa cha makaa mawe yanayopatikana duniani huchomwa katika vituo vya umeme; katika nchi za kaskazini kuna pia nyumba nyingi zinazotumia makaa mawe kwa kupasha moto wakati wa baridi. Lakini matumizi haya yamepungua kutokana na machafuko ya vumbi lake na gesi chafu wakati wa kuchoma.
Sehemu kubwa hubadilishwa pia kuwa mkaazimawe kwa kuipasha moto kiwandani; mkaazimawe hutumiwa katika utengenezaji wa chumapua (feleji).
Aina za makaamawe

Mabaki ya mimea yasiyoweza kuuoza yanaendelea hatua kwa hatua kuwa
Nyuzi za mimea zisizooza (en:Peat) zinazopatikana kama maganda manene kwa wingi hasa katika nchi za kaskazini na kutumiwa kiuchumi; katika Afrika kuna maeneo muhimu penye mafuriko ya kimajira kama Botswana au Mali.
Makaa kahawia (en:lignite) ni makaa yenye thamani dogo zaidi huchomwa kwa kuzalisha umeme.
Makaa meusi ni magumu zaidi huchomwa pia katika vituo vya umeme na pia kwenye nyumba za watu. Inawezekana kuibadilisha kuwa mafuta na petroli na mbinu huu ulitumiwa katika chi penye akiba za makaa haya wakati ilikuwa tatizo la kupata mafuta ya petroli kama huko Ujerumani wakati wa vita kuu ya pili ya dunia. Ilitumiwa pia kwa injini za mvuke viwandani na injinitreni zilizoendeshwa kwa mvuke
Anithrasiti ni aina ya makaa meusi yenye kiwangokikubwa cha nisati ndani yake.
Kinywe (en:gaphite) ni kiango cha juu ya makaa hupatikana mahali chache duniani. Haiwaki kirahisi hivyo hutumiwa zaidi kwa penseli au kisagwa ka ulainishaji kwenye mashine.
Jamii:Jiolojia
Jamii:Fueli


Oliver N'Goma (23 Machi 1959 – 7 Juni 2010) alikuwa mpiga gitaa na mwimbaji wa muziki wa  Afro-zouk na   reggae kutoka nchini Gabon. Alipewa jina la utani la "Noli," alizaliwa mjini Mayumba huko mjini kusini-mwagharibi mwa nchi ya Gabon mnamo mwaka wa 1959. Alifahamika sana kwa kibao chake cha mwaka wa 1989 Bane, ambacho kilivumishwa sana na Radio Africa N.1 na Gilles Obringer.
Maisha na muziki
N'Goma alivutiwa kimuziki kwa mara ya kwanza na baba yake, mwalimu na mpiga harmoni. Japokuwa amepata masomo yake ya muziki kwa mara ya kwanza wakati ana umri wa miaka nane, ameanza kutumbuiza mbele ya hadhara baada ya kuhamia mjini Libreville kwa ajili ya masomo. Wakati anachukua darasa la uhasibu, amejiunga na Capo Sound, bendi ya shule, ambapo ndipo alipojifunza namna ya kupiga gitaa. Kundi lilikuwa likipiga dansi rasmi na mipira, wamefunza N'Goma sanaaa ya kutumbuiza kwenye jukwaa.
N'Goma alikuwa mwanafunzi maskini kabisa, aliyejizatiti zaidi kwenye muziki na sinema badala ya masomo. Mapenzi yake ya filamu imemwongoza hadi kufanyakazi na TV ya Gabon, ambayo imesafirisha nchini Ufaransa mnamo 1988 ambapo alijifunza kuwa mtu wa kamera.
Wakati anatumia majira ya baridi huko mjini Paris, amemaliza kazi yake ya muziki alioutunga akiwa Gabon. Ametumia pamoja muziki wake na Manu Lima, mtayarishaji wa rekodi mashuhuri kwa muziki wa Kiafrika. Lima alivutiwa sana na kazi bwana mdogo, na kushikilia mwongozo wa rekodi ya kwanza ya N'Goma iliyokwenda kwa jina la Barre.
Albamu ilifurahia mafanikio ya tabu kwa mara ya kwanza, hadi hapo kituo cha redio cha Kiafrika ilipoanza kupiga nyimbo zake. Jina la wimbo huo ilipata ushindi na mafanikio mengi huko Afrika, Ufaransa, na French West Indies, na ulienda kutamba sana katika maeneo hayo. Umefurahia mafanikio sawa tu na yale ya Mario wa Franco au Yeke Yeke wa Mory Kante. Albamu imepata kuwa moja kati ya albamu zilizouza sana katika albamu za Kiafrika hadi sasa.
N'Goma ametoa albamu ya pili, Adia mnamo Desemba 1995, amefanyakazi tena na Manu Lima. Miaka mitano baadaye, albamu yake ya tatu imetoka Seva. Kompilesheni ya vibao vikali, Best of Oliver N'Goma ilitolewa mnamo mwaka wa 2004.
Kifo chake
Oliver N’Goma alikufa kwa tatizo la figo kushindwa kufanyakazi vizuri, ugonjwa ambao alikuwa akipambana nao kwa takriban miaka miwili ya mwisho ya maisha yake, mnamo tar. 7 Juni 2010 kwenye Hospitali ya Omar Bongo huko mjini Libreville, Gabon, N'Goma ameiaga dunia.[1]
Marejeo

Viungo vya nje

Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Waliofariki 2010
Jamii:Waimbaji wa Afrika
Jamii:Wanamuziki wa Gaboni
Jamii:Wanamuziki wa Zouk


Sally McLellan (aliyezaliwa 19 Septemba 1986 huko Sydney, Australia) ni mwanamichezo wa Australia ambaye ni mtaalamu katika mita 100 na mita 100 ya kuruka viunzi. McLellan ndiye anashikilia rekodi ya Australia kwa mita 100 ya kuruka vikwazo na yeye ndiye mwanariadha kasi wa pili wa Australia nzima katika mbio ya 100m. Wakati wa Olimpiki ya 2008, yeye alishinda medali ya fedha katika mbio ya 100m ya vikwazo kwa muda wa sekunde 12.64.
Wasifu
Sally alizaliwa mjini Sydney na wakahamia Gold Coast alipokuwa umri wa miaka 8. Ilikuwa pale, wakati yeye bado alikuwa katika shule ya msingi,ndipo kipaji chake cha riadha ikaonekana na Sharon Hannan ,ambaye ni kocha wake hadi sasa. [10] Sally alipata umaarufu katika mwaka wa 2001,akiwa umri wa miaka 14 tu,akashinda mbio ya 100m ya Australia ya walio chini ya umri wa miaka 20. Baada ya shida za kujeruhiwa katika mwaka wa 2002,alikimbia mbio yake ya kimataifa ya kwanza katika Mbio ya Dunia ya Ubingwa ya Vijana,Sherbrooke,Kanada na akashinda mbio ya 100m kuruka viunzi. Mwezi uliofuata,akiwa umri wa miaka 16 ,aliwakilisha Australia katika ngazi ya Mashindano ya Mabingwa ya Dunia ya 2003,Paris,Ufaransa kama mmola wa wanariadha wa timu ya mbio ya 4x100m. Ilipofika mwaka wa 2004,alishinda medali ya shaba katika mbio ya 100m katika Mbio ya Dunia ya Vijana ya Mabingwa, na akakosa tu kwa kidogo sana medali katika mbio ya 100m ya kuruka viunzi.
Katika Michezo ya Madola ya 2006,Melbourne,Australia,Sally alitegwa na kiunzi na akaanguka katika fainali ya mbio ya 100m ya kuruka viunzi, hii ikamfanya akose medali. Mnamo mwaka wa 2007, yeye aliendelea kushindana katika mbio zote mbili,100m na 100m ya kuruka viunzi, akifika semifainali katika zote mbili katika Mashindano ya Mabingwa ya Dunia ,Osaka,Ujapani. Hata hivyo katika Olimpiki ya 2008,alibadilisha lengo lake na akaamua kufanya bidii katika mbio ya 100m ya kuruka viunzi pekee yake. Uamuzi huo ulikuwa bora na Sally akashinda medali ya fedha katika fainali kubwa ambapo aliyedhaniwa kushinda ,Lolo Jones aliteguka na akaanguka.Mbio hiyo ilihitaji usaidizi wa picha ili kuchagua washindi wa fedha na shaba. Baada ya kutangazwa kwa matokeo rasmi, McLellan alisherehekea sana kwa furaha akiwa mshindi wa medali ya shaba,Priscilla Lopes-Schliep.Mahojiano ya hapo baasaye yalionyesha kuwa alikuwa na furaha na hisia nzuri nyingi ya mbio hiyo.

McLellan alikuwa katika fomu nzuri katika msimu wa Uropa wa 2009,huku akishinda mbio tano kati ya saba na kuvunja rekodi ya Australia na Oceania ya mbio ya 100m ya urukaji viunzi katika mbio za Herculis hapo Julai,akiwa na muda wa sekunde 12.50.Muda huu ulikuwa kasi kwa sekunde 0.03 kuliko ule aliokuwa ameweka mwaka uliokuwa umepita.. Hata hivyo, aliathiriwa na maumivu mgongoni katika matayarisho ya Mbio ya Mabingwa ya Dunia ya Berlin,Ujerumani na kamaliza akiwa #5 katika fainali ya 100m ya kuruka viunzi. [12]
Maisha ya Kibinafsi.
Sally alilelewa na mama pekee yake,aliyefanya kazi mbili ili kupata pesa ya kutosha ya kumsaidia kazi ya bintiye. Mwishoni mwa mwaka wa 2008, aliweka ahadi ya ndoa na Kieran Pearson, hawa wakiwa wamekuwa pamoja tangu mwaka wao wa mwisho wa Shule ya Upili ya Helensvale State,Gold Coast. [14]
Tuzo
Katika Mashindano Mbalimbali

Muda bora(Kibinafsi)
100 m  - 11.14 s (2007)
200 m - 23.36 s (2006), 22.61 s  W/S +2.1 (2009)
100 m ya kuruka viunzi - 12.48 s (2011)
Maelezo

Marejeo

Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Warukaji Viunzi wa Australia
Jamii:Wanariadha wa Australia

Je,Sally McLellan alistaafu kutoka riadha mwaka upi?


Mafuta ni jina la kiowevu kizito chochote kisichochanganyikana na maji lakini ni mumunyifu katika vimumunyisho vya kikaboni[1].
Mafuta yote huwa na asili katika mata ogania, kama vile ya wanyama na mimea.
Aina za mafuta
Mafuta ogania
Mafuta ogania ni kiowevu kilichokolea, kisichomumunyika majini kilicho na misombo yenye harufu tete kutoka katika mimea. Mafuta hayo hayana haja ya kuwa na sifa yoyote maalumu ya kikemikali ya pamoja, zaidi ya kuwasilisha harufu tofauti.
Katika historia, mafuta hayo yalitumiwa na Wagiriki, Waviking n.k. katika vita kwani wao waliamini yaliwafanya kuwa na nguvu zaidi vitani.
Mafuta hayo yanatumika katika manukato, vipodozi na bidhaa za kuogea, kwa kutia harufu katika chakula, vinywaji, uvumba, kaya na bidhaa za usafi.
Mafuta ya madini
Mafuta ya madini, inayopatikana katika miamba inayopitika kwa urahisi chini ya ardhi, yana asili kutoka vyanzo vya kikaboni, kama plankton waliokufa, na kukusanyika chini ya bahari katika nyakati za zamani kijiolojia. Kupitia michakato mbalimbali ya kijiokemikali vitu hivyo viligeuka kuwa mafuta ya madini, au mafuta ya petroli na vipengele vyake, kama vile mafuta ya taa, petroli, dizeli na vingine kama hivi. Haya yanajumuishwa kama mafuta ya madini kwa sababu hayana asili ya kikaboni kwenye nyakati za kuwepo binadamu, bali yanatolewa kutoka katika sehemu za kijiolojia chini ya ardhi, kuanzia miamba, hadi mitego ya chini ya ardhi, na michanga.
Dutu nyingine za kimafuta pia zinaweza kupatikana katika mazingira; inayojulikana zaidi kati ya hizo ni lami inayotokea chini ya ardhi au, kama kuna chungu za uvujaji, katika mashimo ya lami.
Petroli na mafuta mengine ya madini (kemikali za kipetroli) yamekuwa kama rasilimali muhimu ya ustaarabu katika nyakati za sasa na mara nyingi yanatajwa kwa neno "mafuta" yenyewe.
Mafuta ya kikaboni
Mafuta pia hutolewa na mimea, wanyama na viumbe vingine kupitia michakato ya kikaboni, na mafuta hayo ni ya ajabu katika tofauti zake: katika kemia yanaainishwa kama wax (misombo yenye mali kama ya mafuta ambayo ni imara katika joto la kawaida), lehemu na dutu nyingine za mafuta zinazopatikana katika viumbe hai kama vile lipidi.
Lipidi, kuanzia waxes hadi steroidi ni vigumu kuzipa tabia fulani, na zimekutanishwa katika kundi ambalo karibu tu linazingatia ukweli kwamba zote zinarudisha, au zinakataa kufuta, katika maji, na ingawa hivyo zinachanganyika] vyema katika viowevu vingine ambavyo ni lipidi. Pia zina kiwango cha juu cha kaboni na hidrojeni, na kwa vikubwa zinakosa oksijeni ikilinganishwa na misombo na madini mengine ya kikaboni.
Mafuta sintetiki
Mafuta sintetiki ni kiowevu kinachojumuisha misombo ya kemikali yanayotengenezwa (synthesized) kisasa kutoka kwa misombo mingine badala ya mafuta ghafi (petroli). Mafuta sintetiki hutumika kama mbadala wa lubricant iliyosafishwa kutoka kwa mafuta ya petroli, kwa sababu kwa ujumla hutoa mwasho na mali za kikemikali kuu kuliko zile zinazopatikana katika mafuta ya madini ya jadi.
Matumizi

Chakula
Mafuta mengi yanayoweza kulika ya mimea na wanyama hutumiwa katika mapishi na maandalizi ya chakula. Hasa vyakula vingi hukaangwa katika mafuta ya moto kuliko maji yanayochemka. Mafuta pia hutumika kubadilisha harufu na kuongeza ulaini wa baadhi ya vyakula.
Faida za kiafya zinadaiwa kwa idadi ya mafuta maalumu kama mafuta ya omega 3 (mafuta ya samaki, mafuta ya flaxseed, n.k.), mafuta ya evening Primrose na mafuta ya zeituni.
Mafuta ya Trans fats mara nyingi yanayozalishwa kwa kuongeza hidrojeni katika mafuta ya mboga, yanajulikana kuwa na madhara kwa afya.
Nywele
Mafuta hutumika kwenye nywele kuzipa hali ya kung'aa. Husaidia kuzuia ukwaru na kukunjana kwa nywele. Pia husaidia nywele kuwa tulivu na kukua kwa haraka.
Kulowesha ngozi
Mafuta hupakwa katika ngozi ili kuilowesha. Wasichana na akina mama hupenda sana kutumia mafuta ili ngozi yao iwe laini na ing'are kila wakati. Unaponyauka ngozi, inafaa upake mafuta. Kwa walio na ngozi ya kupata chunusi wakichomeka na jua kwa muda mrefu, wanaweza kutumia  ili kufanya ngozi ilainike.
Nishati
Karibu mafuta yote huwaka katika namna ya erosoli na kuzaa joto, ambalo linaweza kutumika moja kwa moja, au kama kiongofu katika aina nyingine ya nishati kwa njia mbalimbali. Mafuta ambayo husukumwa kutoka ardhini husafirishwa kwa matangi ya mafuta hadi kwenye kiwanda cha kusafishia mafuta. Huko, inageuzwa kutoka mafuta ghafi iwe dizeli (petrodiesel), ethane (na alkanes zingine zenye mnyororo mfupi), mafuta ya kutolea nishati, petroli, mafuta ya ndege, mafuta ya taana petroli ya gesi kimiminika.
Uzalishaji wa umeme
Mafuta na aina yoyote ya bidhaa zake iliyosafishwa zaidi mara nyingi hutumiwa kutengeneza umeme. Hii inafanywa kwa njia ya injini ya mvuke. Injini ya mvuke inageuza nishati ya joto iwe mizunguko, ambayo yanaweza kugeuzwa kuwa umeme, kwa njia ya jenereta.
Usafirishaji wa joto
Aina nyingi za mafuta zina viwango vya juu vya mchemko kushinda maji na ni vihami vya umeme, hili linayafanya kuwa ya manufaa katika michakato ya kupoesha viowevu, hasa pale umeme unapotumika.
Lubrication
Kwa kukosa polarity, mafuta hayawezi kuambatana kwa urahisi na dutu nyingine. Hii inafanya mafuta kuwa muhimu kama lubricant katika uhandisi kwa madhumuni mbalimbali. Mafuta ya madini yanafaa zaidi kuliko mafuta ya kibiolojia, ambayo huharibika haraka katika aina nyingi za mazingira.
Upakaji rangi
Sera za rangi zinaweza kuelea kwa urahisi katika mafuta, na kuifanya ifae kama kiowevu cha kusaidia kwa rangi. Mchakato wa kukauka polepole na umumunyifu wa mafuta husaidia hali ya kikweli. Njia hii imekuwa ikitumiwa tangu karne ya 15.
Kemikali za kipetroli
Mafuta ghafi yanaweza kuundwa kuwa mafuta ya petroli; 'kemikali za kipetroli' ni bidhaa za kikemikali zilizotengenezwa kutoka malighafi ya mafuta ya petroli au asili nyingine ya hidrojeni na kikaboni. Yanatumika katika bidhaa kama vile sabuni, mbolea, madawa, rangi, plastiki, nyuzi sintetiki na mpira sintetiki.
Matumizi mengine
Asidi ya sulfuric imeitwa mafuta ya vitriol katika nyakati kabla ya kisayansi, kutokana na kunata kwake. Hata sasa, wakati mwingine inaitwa asidi vitriolic, na haiba caustic wanaitwa "vitriolic". Asidi hiyo si kemikali ya kipetroli, na kisasa, si ya mafuta.
Dini
Mafuta zimetumika katika historia kama manukato ya kidini. Mafuta mara nyingi huonekana kama chombo cha utakaso wa roho.
Yanatumika katika ibada, kama vile krisma ambayo hutumika katika ubatizo, kipaimara na daraja takatifu, na kijadi yametumiwa kutawaza mfalme na malkia, lakini pia kuhani katika Agano la Kale (Biblia ya Kiebrania).
Mafuta ambayo inahusishwa na mtakatifu mmoja au zaidi inajulikana kama "mafuta ya watakatifu" na inaaminiwa na baadhi kuwa na manufaa, kama vile "mafuta ya mashahidi" [2]
Marejeo

Viungo vya nje

Jamii:Mafuta
Jamii:Dini
Jamii:Kemia

Manufaa ya hidrojeni kwa wanyama ni yapi?


Edward Moss (amezaliwa tar. 11 Julai 1977) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa kuigiza na kucheza kama hayati Michael Jackson kwenye filamu na vipindi vya TV.[1][2] Awali alikuwa anafanya katika kampuni ya McDonald's mwanzoni mwa miaka ya 1990, ambapo wafanyakazi wenzake walikuwa wakimwambia kama anafanana sana na mwimbaji Michael Jackson; hivyo basi Moss akaingia katika shindano la kutafuta watu wenye vipaji na kubahatika kushinda, na kadiri muda unavyokwenda, ameamua kujitafutia riziki yake kwa kujifanya kama Jackson.
Marejeo

Viungo vya Nje
 on IMDb


Kalenda inayotumika katika nchi ya Ethiopia iliandikwa na nani?


Joachim Kimario (Master Jay) ni muandaaji wa muziki nchini Tanzania Master Jay alizaliwa Tar. 8 Agosti mwaka 1973 akiwa mtoto pili katika familia ya marehemu Mzee Sylvan Kimario na mama yake Scholastica Kimario ambaye kwa sasa ni afisa wa UNDP nchini Lesotho ambapo dada yake Catherine Kimario yeye anaishi nchini Kossovo akiwa kama mfanyakazi wa Umoja wa Mataifa (UN) nchini humo.
Master ambaye pia  amewahi kupata tuzo ya Kili Music Awards mara mbili, mwaka 2004 na 2007. Master Jay ana uwezo mkubwa sana wa utengenezaji wa muziki. Anamiliki studio tatu tofauti, moja ya muziki wa Kwaya, moja ya Bongo Flava na nyingine ya muziki wa Dansi.
Elimu
Master Jay alipata elimu ya msingi  katika shule ya msingi Upanga lakini aliishia darasa la tano na kuhamishiwa Botswana baada ya familia yake kuhamishiwa nchini huko kikazi.
Ilivyofika mwaka 1989 alipata digrii ya electronics katika chuo kimoja kilichopo bara Ulaya mbali na shughuli za kimuziki.
Muziki na Vikwazo vya Kifamilia
Baada ya kupata dirii yake alirudi nyumbani na kuendelea na shughuli zake za kawaida pamoja na muziki, baba yake hakutaka kabisa mwanae ajishughulishe na muziki kiasi kufikia kutaka kumuachia radhi.
Pamoja na Vikwazo alivyopewa na baba yake mzazi, Master Jay hakuacha muziki kwa kudai kuwa  mzuki upo ndani ya damu yake.
Studio Rasmi
Mnamo mwaka 1996 Master Jay aliamua kujishulisha kabisa na maswala ya Utengezaji wa muziki kwa kuamua kuanzisha rasmi studio yake aliyoipa jina lake la "Mj Production" japokuwa babake alikuwa haja ridhia hilo.
Baadae akatoa wimbo wa kundi la Kwanza Unit na baada ya muda kidogo tena  akatoa nyimbo ya kundi la 4 Crews Flavour, baada ya hapo ndipo mzee wake alipoanza kuoynesha  moyo na kuanza kukubali Anachofanya na hii ilinipa moyo wa kufanya kazi kwa bidii zaidi.

Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Waandaaji wa Muziki Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Watu walio hai

Je,Joachim Kimario alianza muziki mwaka upi?


Salawe ni kata ya Wilaya ya Shinyanga Vijijini katika Mkoa wa Shinyanga, Tanzania yenye msimbo wa posta 37214[1]. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,247 waishio humo.[2]
Kata ya Salawe inapakana na Mkoa wa Mwanza.
Shughuli za kilimo
Shughuli kuu wanzofanya katika kata hii ni kilimo , na zao kuu ambayo wanayategemea ni mpunga na mahindi.
Wakazi wa kata ya Salawe wanajishughulisha na kilimo cha jembe la mkono ambapo wakazi wa kata hiyo hulima mazao kama vile mpunga, mahindi,nyanya, viazi vitamu na ndengu pamoja na mbonga za majani kama vile msusa na mboga nyingine za majani. Mboga hizi za majani hupatika na kwa njia ya umwagiliaji. Wakati wa uvunaji wa mazao jamii ya watu wa kata ya salawe hujuuika kwa pamoja na mara nyingi muhusika mwenye mazao huandaa chula kwa ajiri ya shughuli hiyo wakati wa uvunaji wa mazao hayo.
Shughuli za kibiashara
Katika kata ya salawe biashara inayo shika kasi kwa kiasi kikubwa ni biashara ya nyanya ambapo wakazi wengi hujishughulisha na zao hilo kibiashara katika kuwaingizia kipato cha kila siku. Shughuli nyingine ni kama vile biashara za wanyama kama vile ng'ombe kondoo, mbuzi pamoja na ndege kama vile kuku pamoja na biashara nyingine wanazofanya wanadamu.
Shughuli za kijamii
Katika shughuli za kijamii kama vile ndoa mwanaume hutoa mahari kubwa kama vile ng'ombe ishilini hususani mwanamke anapokuwa na rangi nyeupe au mweupe, mara nyingi ndoa nyingi hufanyika kipindi cha kilimo ambapo watu huweza kuwa na chakula cha kutosha kwa ajili ya tukio la harusi. Mahari hutolewa mara nyingi na baba wa mtoto anazeoa hususani mtoto wa kiume. Mara nyingi kinapo tokea kitu katika kata hii kama vile msiba watu wote hujumuika kwa pamoja.
Marejeo

Jamii:Mkoa wa Shinyanga
Jamii:Wilaya ya Shinyanga Vijijini

Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?


Kwa matumizi mengine ya jina hili tazama Kilwa

Kilwa Kisiwani ni jina la kijiji kikubwa kwenye Kisiwa cha Kilwa karibu na mji wa Kilwa Masoko katika Mkoa wa Lindi, Tanzania.
Ndipo mahali pa mji wa Kilwa ya kihistoria iliyokuwa mji mkubwa kabisa kati ya miji ya Waswahili katika pwani ya Afrika ya Mashariki wakati wa karne ya 14 hadi karne ya 16 BK.
Mji muhimu zaidi wa Uswahilini
Kuanzia karne ya 11 Kilwa ilikuwa kituo muhimu cha biashara. Kuanzia karne ya 13 na 14 Kilwa ikawa muhimu kuliko Mombasa. Biashara yake ilikuwa dhahabu kutoka Dola la Mwene Mtapa (Zimbabwe), pembe za ndovu, chuma, nazi pamoja na kununua bidhaa kutoka Bara Hindi na Uchina. Sarafu ya dhahabu kutoka Kilwa imepatikana huko Zimbabwe Kuu.
Katika karne ya 14 - kati ya 1330 na 1340 BK - mji ulitembelewa na msafiri Mwarabu Ibn Battuta aliyeacha taarifa ya kwanza ya kimaandishi kuhusu mji huo.
Majengo makubwa yalijengwa yakiwa magofu yao yamesimama hadi leo kama vile msikiti mkuu, nyumba ya kifalme ya Husuni Kubwa na mengine mengi.
Kuja kwa Wareno
Kuja kwa Wareno katika karne ya 16 ilivuruga biashara ya Waswahili. Kilwa ikarudi nyuma. Katika karne ya 18 na ya 19 ikapata upya nguvu ya kiuchumi kutokana na biashara ya watumwa. Mwisho wa biashara hiyo ulimaliza utajiri wa Kilwa.
Kilwa leo
Leo hii Kilwa Kisiwani ipo katika eneo la Tanzania lisilotembelewa kwa urahisi.
Hata hivyo kisiwa ni kati ya Hifadhi za Kiutamaduni muhimu sana za Tanzania, hata imeandikishwa katika orodha ya UNESCO ya "Urithi wa Dunia" (World Heritage).
Katika wilaya hiyo kuna mahali pengine pa urithi wa dunia, Selous.
Marejeo
. Volume 1: History and archaeology; Volume 2: The finds.
. First published in 1986, ISBN 0-520-05771-6.
Viungo vya nje

Jamii:Miji ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Lindi
Jamii:Waswahili
Jamii:Visiwa vya Afrika
Jamii:Visiwa vya Tanzania
Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi
Jamii:Mahali pa Urithi wa Dunia katika Tanzania

Sarafu ya dola ilitengenezwa mwaka gani?


JE au je ni kifupi cha:
Kodi
Kodi ya IATA ya Manx Airlines, Ufalme wa Muungano
Kodi ya ISO 3166-1 ya nchi ya Jersey
Sayansi na teknolojia
Mahali
Mashirika na makampuni
Michezo
Watu

Jamii:Kifupi


Isaac Méndez ni jina la kutaja uhusika wa katika tamthilia ya Heroes ambayo inarushwa hewani na televisheni ya NBC. Uhusika umechezwa na Santiago Cabrera, ana uwezo wa kuchora matukio ya baadaye.
Muhtasari wa uhusika
Genesis
Hadithi ya Isaac Méndez inaanza katika sehemu ya kwanza, ambapo anajitafutia, na msanii mwenye mateso aishiye huko kwa tabu huko mjini New York City. Mpenzi na mnunuzi wake mkuu ni Simone Deveaux. Mendez ametawaliwa na heroini, na alifanikiwa kiasi kuacha matumizi haya mabaya kabisa, anaweka mkazo juu ya mahusiano yake na Simone. Mkazo huu umeharibika wakati Isaac anagundua kwamba anaweza kuona na kuchora matukio ya baadaye—lakini akiwa katika hali ya ulevi wa heroini tu. Hapo awali, Isaac anafikiri michoro ile kuwa ni "ushetani" na hata kujaribu kuziangamiza, lakini Simone anaziona kama ni mvuto wa kisaniii. Karibia na mwishoni mwa sehemu ya kwanza, Isaac anajidunga dawa kupita kiasi. Simone analeta msaada wa mwuguzi ambaye ni Peter Petrelli, ambaye anagundua kwamba Isaac amechora picha ya Peter bila hata ya kuonana naye hapo awali. Kwa msaada wa Peter, Isaac ananusurika katika kujikita dawa kupita kiasi.
Marejeo

Jamii:Wahusika wa Heroes

Je,wahusika wakuu ni wangapi katika tamthilia ya Heroes?


Ufugaji wa kuku ni aina ya uzalishaji wa kale sana.
Kuku ni viumbehai aina ya ndege wasioweza kupaa kama baadhi ya ndege wengine.
Kuku wana faida kubwa katika maisha ya mwanadamu yeyote yule: kwanza wao na mayai yao ni chakula kwetu, pia wanaweza kutumika katika shughuli mbalimbali za biashara na kutupatia faida.
Kuku huhitaji joto la kawaida ili kuweza kukua vizuri, la sivyo ukuaji wao utakuwa mbovu na hata kuja kufa.
Wafugaji wa kuku wanatakiwa kuwa makini katika kuwapatia viumbe hawa huduma za msingi ili wasidhurike.

Vifaranga ni vitoto vya tetea. Ufugaji wa vifaranga unaweza kuwa na faida au hasara. Humu tutaelezea njia za kupata vifaranga wazuri .
Kwa nini kuwa na vifaranga wengi wa umri mmoja?
1. Kutunza kuku kitaalam kwa urahisi.
2. Kupata mayai mengi kwa wakati mmoja.
3. Kuuza kuku wengi kwa wakati mmoja n.k.
Sifa za tetea wa kutamia
1. Kuku mwenye umbo kubwa
2. Mwenye historia nzuri ya kuhatamia na hatimaye kutotoa vifaranga.
Sifa za mayai ya kuhatamisha
1. Yasiwe machafu wala yasiwe na nyufa.
2. Yasiwe makubwa sana au ya duara, yasiwe na uvimbe.
Chumba cha kuhatamia
1. Kuku wanaohatamia watengwe katika chumba ili kuondoa tatizo la kutagiana.
2. Mlango na dirisha yawekwe wavu ili muda wa mchana mwanga na hewa viweze kuingia ndani.
3. Chumba kiwe na nafasi ya kutosha ya kuweka viota, chakula na maji
Chakula na maji
Kuku wanaohatamia wapewe chakula cha kuku wakubwa wanaotaga  cha kutosha muda wote kiwemo kwa kuwa kuku hawa hutoka wakati tofauti pia majani, mboga-mboga na maji ya kunywa ni muhimu sana. Vyote hivi viwekwe kwenye chumba ambacho kuku wanahatamia ili kumfanya kuku asiende umbali mrefu kutafuta chakula pia kuyaacha mayai kwa muda mrefu.
Changamoto za kuku wanaotamia
1. Huhitaji sehemu kubwa kwa sababu, ili upate vifaranga wengi, unahitaji kuku wengi wanaotamia.
2. Kuwepo kwa wadudu kama utitiri na kutopatikana kwa chakula cha kutosha husababisha kuku kutoka toka nje na kwenda mbali na kusababisha mayai kuharibika.
3. Kuku kupata magonjwa wakati wanapotamia.
4. Kutokuwa na kipimo cha kupimia mayai yaliyo na mbegu.
Ukizingatia mambo haya utapata vifaranga wazuri wa kufuga na hata wa kuuza.

Jamii:Uchumi
Jamii:Ufugaji
Jamii:Kuku


Kisiwa cha Msumbiji au kwa lugha ya Kireno "Ilha de Moçambique" ni kisiwa kidogo na pia mji kilichopo 3 km mbele ya mwambao wa Msumbiji ya kaskazini. Urefu ni 3 km na upana kati ya 500 hadi 200 m. Kisiwa ni sehemu ya mkoa wa Nampula. Mji huu ni chanzo cha koloni ya Kireno ya Msumbiji ilikuwa mji mkuu wa nchi kwa karne kadhaa.
Leo hii mji umepanuka kote kisiwani. Kuna wakazi 60,000 wanoishi katika mji mwenye sehemu mbili: mji wa mawe upande wa kaskazini na mji wa makuti upande wa kusini. Kisiwa kilikuwa mji mkuu wa Msumbiji wakati wa ukoloni wa Ureno hadi mwaka 1898 BK.
Historia
Habari za kwanza za Kisiwa cha Msubiji zimetokana na Wareno. Alipofika Vasco da Gama mwaka mwaka 1498 BK kisiwa kilikuwa mji wa Waswahili na Waarabu na kituo muhimu cha biashara ya kimataifa katika Bahari Hindi.
Mwaka 1507 Wareno walijenga kituo cha kijeshi. Jengo la kale kisiwani ni kanisa dogo la Nossa Senhora de Baluarte lililojengwa mwaka 1522 BK. Tangu mwaka 1558 hadi 1620 Wareno walijenga boma kubwa la Mtakatifu Sebastiano kwa gharama kubwa. Mawe yote yalichukuliwa kwa meli kutoka Ureno, Goa (Uhindi) na pia pwani la Msumbiji penyewe. Umuhimu wa Msumbiji machoni pa Wareno ulikuwa nafasi ya kituo chenye usalama cha safari nedu kati ya Ureno na Bara Hindi.
Kisiwa kilikua kituo kikuu cha Wareno katika Afrika ya mashariki hasa baada ya kupotea Boma la Yesu huko Mombasa. Waholanzi pia Wafaransa walishambulia kisiwa lakini walishindwa kuteka boma lenyewe.
Mwanzoni Msumbiji ilitawaliwa kama sehemu ya Uhindi ya Kireno kutoka mji mkuu wa Goa. Mwaka 1720 Msumbiji ilikuwa kama jimbo la pekee na kisiwa cha Msumbiji kikawa mji mkuu. Kisiwa kilikuwa bandari muhimu katika biashara ya watumwa kwa visiwa vya Bahari Hindi na pia hadi Brazil ya Kireno.
Mwaka 1898 mji mkuu ulihamishwa kwenda Lourenco Marques (leo Maputo). Kisiwa kilianza kurudi nyuma. Katika miaka ya 1960 daraja lilijengwa kati ya kisiwa na bara.
Idadi ya watu kisiwani imezidi. Walio wengi wanaishi bila maji au choo. Nafasi ya kila mtu ni 27,6 m² pekee.
Urithi wa dunia
Kabla ya kuhamishwa kwa mji mkuu kisiwa kilikuwa makao ya Gavana Mkuu wa Msumbiji, wa askofu, wa balozi za nchi kadhaa na wanfanyabiashara kutoka India, Ujerumani, Usiwsi, Ufaransa na Uingereza. Mabaki yao ni majengo ya kihistoria ambayo ni mfano wa pekee wa mji wa kikoloni hasa kwa sababu ujenzi mpya haukutokea baada ya kuondoka kwa makao ya serikali. UNESCO iliandikisha mji wa mawe katika orodha ya Urithi wa Dunia
Viungo vya nje
en:
Jamii:Visiwa vya Msumbiji
Jamii:Miji ya Msumbiji
Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi
Jamii:Mahali pa Urithi wa Dunia katika Afrika

Kisiwa cha Msumbiji kiligunduliwa mwaka gani?


Asidi amino ni molekyuli zilizo na kikundi cha amaini, kikundi cha asidi ya kaboksili na mnyororo wa upande ambao unatofautiana katika asidi amino mbalimbali. Molekyuli hizi zina vipengele muhimu vya kaboni, hidrojeni, oksijeni na nitrojeni. Molekyuli hizi ni muhimu sana hasa katika biokemia, ambapo neno hili kwa kawaida huashiria asidi amino alfa zilizo na fomula ya jumla H2NCHRCOOH, ambapo R ni kibadala cha kiogani.[1] Katika asidi amino alfa, kikundi cha amino kimeunganishwa na atomu ya kaboni kinachopakana na kikundi cha kaboksili (kaboni ya α), lakini kumbuka kwamba aina nyingine za asidi amino huwepo wakati kikundi cha amino kimeunganishwa kwa atomu nyingine ya kaboni (kwa mfano, katika asidi za amino za gama kama vile asidi amino butireti ya gama atomu ya kaboni ambapo kikundi cha amino hujiunga hujitenga kutoka kwa kikundi cha kaboksili na atomu zingine mbili). Amino asisi za alfa zinatofautiana katika upande ambao mnyororo (kikundi R) unapounganishwa na kaboni yao ya alfa na hizi zinaweza kutofautiana kwa ukubwa kutoka kwa atomu moja tu hidrojeni katika glaisini au kikundi cha methili katika alanini, hadi kwa kundi kubwa la heterosaikliki katika triptofani.
Asidi amino ni muhimu kwa uhai, na huwa na majukumu mengi katika umetaboli. Kazi muhimu hasa ni kutumika kama miundo msingi ya ujenzi wa protini, ambayo ni minyororo tu ya asidi amino. Kila protini hufafanuliwa kikemikali kwa mpangilio wa mabaki ya asidi amino, muundo msingi na hii, kwa upande wake, huamua muundo wao wa sekondari (kwa mfano sifa zilizoelezewa vizuri kama vile helisi alfa au karatasi beta za mkunjo), mfumo wa tatu (umbo la protini binafsi, kwa mfano umbo la tufe kama katika kimeng'enya au kama safu katika kolajeni) au muundo wa nne (sura jumla ya changamano ya protini iwapo monoma zimepangwa kwa pamoja, kama katika mchangamo wahimoglobini, ambayo inajumuisha monoma nne ambazo zimeshikiliwa pamoja na vifungo vya hidrojeni ambavyo vina uwezo wa  kuja pamoja wakati moja au zaidi yazo inapoifunga molekuli nyingine kwa mfano oksijeni ). Kama vile herufi za alfabeti zinaweza kuwekwa pamoja na kuunda orodha isyo  na mwisho ya maneno, asidi amino inaweza kuunganishwa pamoja kwa utaratibu tofauti na kuunda aina nyingi ya protini.[2] Asidi amino ni muhimu pia katika molekuli nyingine nyingi za bayolojia , kwa mfano huwa na majukumu muhimu katika vimeng'enya mwenza kama vile S adenosilmethionini. Kutokana na majukumu yao muhimu katika biokemi, asidi amino ni muhimu sana katika lishe na ni kawaida kutumiwa katika teknolojia ya chakula  na viwanda. Kwa mfano, monosodiamu glutamati ni kiimarisha ladha cha kawaida  ambacho hupatia vyakula ladha iitwayo umami.  Pia hutumika katika sekta ya viwanda ambapo matumizi ni pamoja na uzalishaji wa plastiki bayochungulika, madawa ya kulevya na vichocheo vya chirali.
Historia
Asidi amino za kwanza ziligunduliwa mapema miaka ya 1800. Katika 1806, na wanakemia wa Kifaransa Louis-Nicolas Vauquelin na Pierre Jean Robiquet waliutenga mchanganyiko katika asparaga ambayo ilipatikana kuwa asparagini, na kuwa asidi amino ya kwanza  kugunduliwa.[3][4] Asidi amino  nyingine iliyogunduliwa mapema karne ya 19 ilikuwa sistini, katika 1810,[5] ingawa monoma yake, sisteini, ilikuja kugunduliwa miaka mingi baadaye, katika 1884.[4][6] Leucine Glycine na pia ziligunduliwa katika wakati huu, katika 1820.[7] Matumizi ya neno "amino acid"  katika lugha ya Kiingereza ni kutoka 1898[8].
Muundo jumla

Katika muundo ulioonyeshwa katika sehemu ya juu ya ukurasa, R  inawakilisha upande wa mnyororo maalum kwa kila asidi amino. Atomu ya kaboni karibu na kikundi cha kabonili  inaitwa α-kaboni na asidi amino na mnyororo upande bonded na dioksidi hii inajulikana kama asidi amino alpha.  Hii ndio miundo inayopatikana sana katika maumbile. Katika asidi amino ya alfa, kaboni-α ni atomu ya kaboni chirali , isipokuwa ile ya glaisini.[9] Katika asidi amino ambazo zina mnyororo wa kaboni iliyoshikana na kaboni-α (kama vile laisini, imeonyesha kulia) kaboni zimepewa majina yafuatavyo α, β, γ; δ, na kadhalika.[10] Katika asidi amino fulani, kikundi cha amino kimeshikana na β au γ-kaboni, na hizi kwa hiyo zinajulikana kama asidi amino za beta  au gamma .
Asidi amino ni kwa kawaida zimegawanishwa kwa asili mnyororo yao ya upande katika makundi manne. Mnyororo wa upande unaweza kufanya asidi amino iwe asidi dhaifu au besi dhaifu, na iwe hidrofili kama mnyororo wa upande ni ncha au hidrofobi kama si ncha.[9] Mifumo ya kemikali ishirini na mbili za asidi amino za kawaida, pamoja na sifa zao za kemikali, zimeelezewa zaidi katika makala ya  asidi amino za proteinojeniki.
Maneno ya "asidi amino yenye matawi" au BCAA yanahusu asidi amino yenye  minyororo upande alifatiki usio kwenye laini , hizi ni liusini, isolusini, na valini. Prolini ni asidi amino ya proteinojeniki tu ambayo kundi lake la kando  limeungana na kikundi cha amino-α, hivyo, pia ni asidi amino ya proteinojeniki ambayo ina amino ya pili katika nafasi hii.[9] Kemikali, proline basi ni asidi imino kwani inakosa kikundi cha amino ya msingi,[11] ingawa bado inaorodhwashwa kama asidi amino utaratibu wa majina wa sasa, [12] na pia inaweza kuitwa "asidi amino alfa yenye alikali-N".[13]

Waisoma
Kwa asidi amino-α za kawaida, zote ila glaisini zinaweza kuwepo kwa aidha ya isoma zionekanazo mbili, ziitwazo asidi amino L au D , ambazo ni zinafanana kama shilingi kwa ya pili (tazama pia Chirality).  Wakati asidi L-amino zinawakilisha asidi amino zote zinazopatikana kwa protini ya wakati wa tafsiri ya ribosomu, asidi amino D ni protini ambazo hupatikana katika baadhi ya protini zilizotayarishwa na vimeng'enya wakati baada ya kutafsiriwa kimuundo baada ya kutafsiriwa na kuchukuliwa na hadi kwa endoplasmu retikulamu kama katika viumbe wa baharini wa kipekee kama vile konokono koni.[14] Pia ni sehemu nyingi za ukuta wa seli wa peptidoglikani za bakteria.[15] na serini-D huweza kutendakazi kama nyurotransmita katika ubongo.[16] Mpangilio wa L na D kwa muundo wa asidi amino hairejelei jinsi asidi inavyoonekana, bali kwa kuzunguka kwa macho kwa aisoma ya gliseralidehidi ambayo asidi amino ambayo inaweza kinadharia kutengezwa kutoka kwayo(gliseraldehidi-D ni deksitrorotari, L - glyceraldehidi ni levorotari).
Vinginevyo, viashiria vya (S)  na R) (hutumiwa  kuonyesha  stereokemia kamili. Takriban asidi amino zote  katika protini ni (S)  katika kaboni α, huku sistini ikiwa (R)  na glisini siyo chirali.[17] Sistini si ya kawaida kwani ina chembe ya sulfuri katika nafasi ya kwanza katika mnyororo wake wa upande, ambayo ina uzani mkubwa wa atomia  kuliko makundi yaliyoshikana na kaboni α katika asidi nyingine, hivyo (R)  badala ya (S ).

Zwiterioni
Asidi amino inaamaini naasidi ya kaboksili vikundi vya kazi na kwa hiyo wote ni asidi na besi  wakati huo huo.[9] Katika baadhi ya pH inayojulikana kama ncha ya isoelektriki na asidi kwa ujumla haina chaji, kwa vile idadi ya vikundi vya amonia vilivyo na protoni  (chaji chanya) na vikundi vya kaboksili zisizo na protoni(bila chaji chanya) ni sawa.[18] Asidi amino zote zina ncha tofauti za ki-isoelektriki. Ayoni zinazozalishwa katika ncha ya isoelektriki huwa na chaji chanya na  chaji hasi na hujulikana kama zwitterioni,  ambayo huja kutoka neno la Kijerumani Zwitter  maana "huntha" au "mchanganyiko".[19] Asidi amino inaweza kupatikana kama zwiterioni katika mango na ufumbuzi kama vile maji, lakini si katika awamu ya gesi.[20] Zwiterioni huwa na umumunyifu mdogo katika ncha yake ya kielektriki na  asidi amino na inawezakutengwa kwa kutumia kutuama kutoka kwa maji kwa kubadilisha PH yake hadi kwa ncha yake hasa ya elektriki.
Matukio na kazi katika bayokemia

Asidi amino za kawaida
Asidi amino ni viungo msingi vya kutengeneza protini. Hujiunga pamoja na kuunda minyororo mifupi ya polima ziitwazo  peptidi au minyororo mirefu iitwayo aidha polipeptidi au protini. Polima hizi ni zenye matawi na za mistari, na kila asidi amino ndani ya mnyororo imeshikana na asidi amino mbili jirani. Mchakato wa kutengeneza protini huitwa tafsiri  na unahusu kuongezwa hatua kwa hatua kwa aidha asidi amino kwa mnyororo unaokuwa wa protini  na ribozaimu iitwayo ribosomu.[21] Utaratibu ambao asidi amino zinaongezwa nao unasomwa kutoka kwa programu ya maumbile kutoka kwa programu ya jeni ya mRNA, ambayo ni nakala ya RNA ya jeni ya moja ya kiumbe.
Asidi amino ishirini na mbili kiasili zimejumuishwa katika polipeptidi na huitwa proteinojeniki au asidi amino za kawaida.[9] Kati ya hizi 22 ishirini, ishirini zimejumuishwa moja kwa moja na kanuni kuu ya maumbile. Zilizosalia mbili, selenosistini na pirolisini, hujumuishwa katika protini kwa utaratibu kusanisi wa kipekee. Selenosistini hujumuishwa wakati mRNA inapokuwa ikitafsiriwa ikiwa na kipengele SECIS, ambayo husababisha kodoni ya UGA kuweka Selenosistini badala ya kodoni ya kusimama.[22] Pirolisini hutumiwa na baadhi methanojeni echea katika vimeng'enya vinavyotumika kuzalisha methani. Imewekwa kwa kanuni pamoja na kodoni ya UAG, ambayo kwa kawaida huwa ni kodoni ya kusimama katika viumbe wengine.[23]

Asidi amino zisizo za kawaida
Mbali na asidi amino za msingi ishirini na mbili, kuna idadi kubwa ya "asidi amino zisizo za kawaida". Hizi asidi amino zisizo za kawaida zinazopatikana kwa protini huundwa kwa mabadiliko baada ya kutafsiriwa, ambayo ni kubadilishwa baada ya tafsiri katika protini ya awali. Mabadiliko haya mara nyingi ni muhimu kwa ajili ya utendajikazi au udhibiti wa protini, kwa mfano, ukabsilishaji wa glutamati unaruhusu kushikilia vizuri kwa kashoni za kalsiamu,[24] na hidroksilesheni ya prolini ni muhimu kwa ajili ya kudumisha tishu zilizoshikana.[25] Mfano mwingine ni uundaji wa hipusini katika kuanzishwa kwa kipengele tafsiri cha  EIF5A, kwa kubadilishwa kwa mabaki ya laisini.[26] Mabadiliko kama hayo yanaweza pia kuamua ujanibishaji wa protini, kwa mfano,  nyongeza ya makundi marefu ya kukwepamaji kunaweza kusababisha protini kujifunga kwa utando wa fosfolidi.[27]

Mifano ya asidi amino zisizo za kawaida na hazipatikani kwa protini ni pamoja na lanthionini,asidi-aminoisobutiri 2 , dehidroalanini na nyurotransmita asidi ya gama-aminobutiriki. Asidi amino zisizo za kawaida mara nyingi hutokea baina ya njia za metaboli kwa asidi amino za kawaida- kwa mfano orinithini na sitrulini hutokea katika mzunguko wa urea, sehemu ya ukataboli wa asidi amino  (angalia hapo chini).[28] Tofauti ya nadra kwa kutawala kwa asidi amino α katika biolojia ni asidi amino β beta alanini (asidi aminopropanu 3), ambayo hutumiwa na mimea na vidubini katika uundaji wa asidi pantotheni (vitamini B 5), sehemu ya kimeng'enya pacha A.[29]
Katika lishe ya binadamu
Baada ya kupelekwa katika mwili wa binadamu kutoka kwa chakula, aina 22 za asidi amino hutumiwa kutengeza protini na bayomolekuli nyingine au huoksidishwa na kuwa urea na kaboni dioksidi kama chanzo cha nishati.[30] Njia ya uoksidishaji huanza na kuondolewa kwa kikundi cha amino na transaminasi, kundi la amino basi huongezwa katika mzunguko wa urea. Bidhaa nyingine za transamidesheni ni asidi keto ambayo inaingia mzunguko wa asidi sitriki.[31] Asidi amino Glukojeniki pia inaweza kugeuzwa kuwa glukosi, kupitia glukoneojenesi.[32]
Pirolisini bainishi iko kwa vijiumbe maradhi kadhaa, na kiumbe kimoja tu kina  Pyl na Sec. Kati ya asidi amino ishirini na mbili, nane huitwa asidi amino muhimu kwa sababu mwili wa binadamu hauwezi kuzitengeza kutoka misombo mingine katika ngazi inayohitajika kwa ajili ya ukuaji wa kawaida, hivyo ni lazima zipatikane kutoka kwa vyakula.[33] Hata hivyo, hali ni ya kuchanganya kwani sistini, taurini, tirosini, histidini na arginini ni asidi amino muhimu kiasi kwa watoto, kwa sababu njia za metaboli za kutengeza asidi amino hizi hazijaumbika kikamilifu.[34][35] Kiasi kinachohitajika pia hutegemea umri na afya ya mtu binafsi, hivyo ni vigumu kutoa taarifa ya jumla kuhusu mahitaji ya malazi ya baadhi ya asidi amino.

(*) Muhimu katika kesi fulani tu.[36][37]
Kazi zisizo za protini
Kwa binadamu, asidi amino zisizo protini pia zina majukumu muhimu kama viungo vya kati vya metaboli, kama vile katika biosanisi ya nyeurotransmita ya asidi gama aminobutiriki. Asidi amino nyingi hutumiwa katika usanisi wa molekuli nyingine, kwa mfano:
Triptofani ni mtangulizi wa nyeurotransmita serotonini.[38]
Glisini ni mtangulizi wa porifirini kama vile heme.[39]
Arginini ni mtangulizi wa oksidi nitriki.[40]
Ornithini na S-adenosilmethionini ni tangulizi kwa poliamini.[41]
Aspartate, glisini na glutamini ni tangulizi kwa nukleotidi.[42]
Fenilalanini ni mtangulizi wa Fenipropanoidi  mbalimbali ambayo ni muhimu katika metaboli ya mimea.
Hata hivyo, si kazi zote za asidi amino nyingi zisizo za kawaida zinajulikana, kwa mfano taurini ni asidi amino kubwa  katika misuli na tishu ya ubongo, lakini ingawa kazi nyingi zimependekezwa, wajibu wake hasa katika mwili bado haujatambuliwa.[43]
Baadhi ya asidi amino zisizo za kawaida hutumika katika mimea kama kinga dhidi ya wanyama walao mimea.[44] Kwa mfano kanavanini ni mfano wa argininiambayo hupatikana katika mimea ya jamii ya kunde,[45] na kwa kiasi kikubwa hasa katika Kanavalia gladiata  (maharage upanga ).[46] Hii asidi amino hulinda mimea kutoka waporaji kama vile wadudu na inaweza kusababisha ugonjwa kwa watu kama aina fulani ya kunde ni kuliwa bila ya usindikaji.[47] Asidi amino isiyo protini  mimosini hupatikana katika aina nyingine ya kunde, hasa Leucaena leucocephala. [48] Mchanganyiko huu ni mfano wa tairosini na inaweza kuwa sumu kwa wanyama wanaolishwa na mimea hiyo.
Matumizi katika teknolojia
Asidi amino hutumika kwa njia nyingi tofauti viwandani lakini matumizi yao makuu ni kama viziada vyachakula cha mifugo. Hii ni muhimu kwani sehemu kuu ya vyakula hivi, kama vile soya, aidha ina viwango vya chini au hukosa baadhi ya asidi amino muhimu: lisini, methionini, threonini, na triptofani ni muhimu katika uzalishaji wa vyakula hivi.[49] Sekta ya chakula pia ni mtumizi mkubwa wa asidi amino, hasa asidi glutamiki, ambayo hutumiwa kama kiongeza ladha,[50] na Aspartami (aspartili-fanilalanini-1-methili esta) kama kiongeza tamu bandia cha kalori kidogo.[51] Uzalishaji uliosalia wa asidi amino hutumika katika usanisi wa madawa na vipodozi.[49]

Maumbile jeni yaliyopanuliwa
Tangu mwaka wa 2001, asidi amino 40 zisizo za kiasili zimeongezwa kwa protini kwa kujenga kodoni ya kipekee (kubadilisha) na uhamisho unaombatana wa jozi ya RNA: aminoacyl - tRNA-sinthetesi jozi kwa usimbaji wa mwili na kemikali tofauti na tabia ya kibayolojia ili kutumika kama chombo cha kuchunguza mfumo wa protini na kazi au kutengeneza mkusanyiko wa protini zilzoimarishwa.[55][56]
Miundo msingi ya kemikali
Asidi amino ni muhimu kama viambajengo vya gharama ya chini. Misombo hii inatumika katika bwawa la chirali  husaidia kujenga miundo mbinu yenye molekuli zenye chirali.[57]
Asidi amino zimechunguzwa kama kitangulizi cha kichocheo chirali, kwa mfano kwa mrundikano wa atomu zisopacha katika hidrojenesheni, ingawa hakuna matumizi yaliyomo kwa sasa.[58]
Plastiki zinazoweza kuvundishwa
Asidi amino zinaundwa kama sehemu ya polima nyingi zinazoweza kuvundishwa. Vifaa na maombi kama zisizo na madhara ya ufungaji wa mazingira na madawa katika utoaji wa madawa na ujenzi wa uwekaji wa viungo bandia. Polima hizi ni pamoja na polipeptidi poliamidi, poliesta, polisulfuri na polietheni amabzo zina asidi asidi amino kama sehemu ya minyororo yao kuu au imeshikana kama minyororo ya upande. Mabadiliko haya hugeuza maumbile ya polima hizi pamoja na mrundikano wao wa atomu.[59] Mfano mzuri wa nyenzo hizi ni poliaspartati, polima ambayo inaweza kuyeyuka kwa maji na pia inaweza kuvundishwa na bakteria na inaweza kutumika  katika utengezaji wa nepi za kutupwa na kilimo.[60] Kutokana na umumunyifu wake na uwezo wa kushikana na molekuli zaidi ya moja za metali, poliaspartati pia hutumika kama ajenti  inayoweza kuvundishwa na ya kuzuia ubambuzi.[61][62] Aidha, asidi amino ya kunukia tirosini inaundwa kama iweze kuwa badala ya kwa fenoli zenye sumu kama vile bisfenoli A katika utengenezaji wa polikaboni.[63]
Miitikio
Kwa kuwa asidi amino ina kikundi cha msingi cha kaboksili na amino, hizi kemikali zinaweza kuwa na athari zinazohusiana na makundi hayo. Hizi ni pamoja na kuongeza nukleofiliki, kutengeza kiunganishi cha amaidi na kutengezwa kwa imini kwa kikundi cha amaini na uundaji wa esterasi, uundaji wa kiunganishi cha amaidi na udikaboksishaji kwa kikundi cha asidi ya kaboksili.[64] Minyororo mingi ya upande ya asidi amino inaweza pia kuwa na miitikio ya kemikali.[65] Aina ya hizi athari huamuliwa na kwa makundi haya kwenye minyororo ya upande na kwa hivyo ni tofauti kati ya aina mbalimbali za asidi amino.

Usanisi wa kemikali
Mbinu kadhaa zipo za kusanisi asidi amino. Moja ya mbinu kongwe, huanza na kuongezwa kwa bromidikatika kaboni-α ya asidi ya kaboksili. Kubadilisha niuklofili na amonia nayo hubadilisha alkili bromidi kuwa asidi amino.[66] Vinginevyo, usanisi wa asidi amino Strecker unahusisha matibabu ya alidehaidi na potasiamu sianidi na amonia, hii hutoa amino nitrili α kama cha kati. Hidrolisisi ya nitrili katika asidi hutoa asidi amino α.[67] Kutumia amonia au chumvi za amonia katika mmenyuko huu inatoa asidi amino ambazo hazikubadilishana, wakati kubadilisha amini za msingi na upili kutatoa asidi amino zilizobadilishwa.[68] Kadhalika, kutumia ketoni, badala ya aldehidi, inatoa α,  asidi amino α zilizobadilishwa.[69] Usanisi wa awali unatoa mchanganyiko rasimu wa asidi amino α kama mavuno, lakini taratibu kadhaa mbadala kwa kutumia mbinu saidizi zisopacha [70] au vichocheo visopacha [71][72]vimeundwa.[73]
Kwa sasa njia inayotumika sana ni usanisi kwa kutumia mashine iliyo na nguzo imara (km shanga za polistirini), kwa kutumia makundi ya kulinda  la (kwa mfano, t-Boc) na Fmoc na vikundi viamilishaji (mfano DCC na DIC).
Kuundwa kwa kiunganishi cha Peptidi

Kwa kuwa vikundi vyote viwili vya asidi ya kaboksili na amaini vya asidi amino vinaweza kuathiriwa na kuunda viunganishi vya amaidi, molekuli moja ya asidi amino inaweza kuathiriwa na nyingine na kujiunga nayo na kuunda muungano wa amaidi. Huu upolimishaji wa asidi amino ni ndio unaounda protini. Huu mtonesho wa kutonesha unazaa kiunganishi cha peptidi  na molekuli ya maji. Katika seli, mwitikio huu hautokei moja kwa moja, badala yake asidi amino kwanza  huchochewa kwa kufungiliwa kwa molekuli hamishi yaRNA   kupitia kwa kiunganishi cha esta. Hii aminoasili tRNA huzalishwa katika mwitikio unaotegemea ATP unaofanywa na asidi amino tRNA sanisifu.[74] Aminoasili-tRNA hii huwa tena ni sabstreti ya ribosomu, ambayo huchochea ya mashambulizi ya kundi la amino la kurefusha mnyororo wa protini kwa kiunganishi cha esta.[75] Kutokana na utaratibu huu, protini zote zinazotengezwa na ribosomu husanisiwa kuanzia kituo chao cha N na kusonga kuelekea kituo chao cha C.
Hata hivyo, si viunganishi vyote hutengenezwa kwa njia hii. Katika kesi chache, peptidi husanisiwa na vimeng'enya maalum. Kwa mfano, glutathioni tripeptidi ni sehemu muhimu ya ulinzi wa seli dhidi ya dhiki ya uoksidishaji. Peptidi huundwa kutoka katika asidi amino huru kwa hatua mbili.[76] Katika hatua ya kwanza gamma-glutamilisistini sinthetesi  hutonesha sistini na asidi ya glutamiki  kupitia kwa kiunganishi cha peptidi kilichoundwa kati ya mnyororo wa upande wa kaboksili wa glutameti(kaboni ya gama ya mnyororo huu) na kundi la amino la sistini. Dipeptidi hii basi hutoneshwa na glisini na sinthetesi glutathioni kuunda glutathioni.[77]
Katika kemia, peptidi husanisiwa kupitia m mbalimbali. Moja kati ya sanisi za peptidi  za awamu-mango zinazotumika sana, ambayo inatumia vitu vinavyotokana na oksime ya kunukia ya asidi amino kama vipande vilivyooamilishwa. Hizi huongezwa kwa mlolongo unaokua kwenye mnyororo wa peptidi, ambayo imeshikanishwa na utomvu imara.[78] Uwezo wa kusanisi idadi kubwa ya peptidi tofauti kwa kubadilisha aina tofauti na utaratibu wa asidi amino (kutumia kemia ya kuunganisha) imefanya usanisi wa peptidi kuwa muhimu katika kujenga maktaba ya peptidi kwa matumizi ya ugunduzi wa madawa kwa njia ya uchunguzi hali ya juu.[79]
Biosanisi na ukataboli
Katika mimea, nitrojeni kwanza hulishizwa kwenda kwa misombo ya kikaboni  katika mfumo wa glutemeti, hutengenezwa kutoka kwa alfa-ketoglutareti na amonia katika mitokondria. Ili kuunda asidi amino nyingine, mmea hutumia transaminasi kusongesha kikundi cha amino kwenda kwa asidi alfa-keto kaboksili nyingine. Kwa mfano, aminotransferasi aspartati hubadilisha glutameti na oksaloasetati kuwa alfa-ketoglutareti na asparteti.[80] Viumbe wengine hutumia transaminasi kwa usanisi wa asidi amino pia. Transaminasi pia hushiriki katika kuvunja asidi amino. Udhalilishaji wa asidi amino mara nyingi unahusisha kusongesha kundi lake la amino kwenda kwa alfa-ketoglutareti na kutengeneza glutameti. Katika wanyama wenye uti wa mgongo wengi, kikundi cha amino  kisha huondolewa kwa njia ya mzunguko wa urea na kisha kuondolewa mwlilini kwa fomu ya urea. Hata hivyo, uharibifu wa asidi amino unaweza kutoa asidi mkojo au amonia badala yake. Kwa mfano, kiondoa-oksijeni serini hubadilisha serini kuwa piruvati na amonia.[81]
Asidi amino zisizo za kawaida hutengenezwa kwa kubadilishwa kwa asidi amino za kawaida. Kwa mfano, homosisteini hutengezwa kwa kusongeshwa njia ya sulfuri kwa njia ya kutolewa kwa methili kutoka kwa methionini kupitia kwa kimetaboli kati S-adenosili methionini,[43] wakati hidroksiprolini hutengezwa na kubadilishwa kwa proline baada ya kutafsiriwa ya [82]
Vidubini na mimea inaweza kusanisi asidi amino nyingi zisizo za kawaida. Kwa mfano, baadhi ya vijiumbe maradhi hutengeza asidi amino sobutiriki-2  na lanthionini, ambayo imetokana na sulfidi ya alanini. Asidi amino hizi zote mbili zinapatikana katika lantibiotiki peptidi kama vile alamethisini.[83] Ilihali katika mimea, asidi amino saiklopropani-1-kaboksili ni asidi ndogo iliyobadilishwa ya asidi amino ya mzunguko, ambayo ni muhimu katika uzalishaji   homoni kati  ya mmea ya ethilini.[84]
Sifa za kemikali za asidi amino
Asidi amino 20 zinazopatikana kiasili zinaweza kugawanywa katika makundi mbalimbali kulingana na sifa zao. Sababu muhimu ni chaji, kiwango cha kupenda maji au kukwepa maji, ukubwa na vikundi vya kazi [9] . Hizi sifa ni muhimu kwa mfumo wa protini mwingiliano wa protini na  protini. Protini mumunyifu kwa maji zinaelekea kuwa na mabaki yao ya kukwepamaji (Leu, Ile, Val, Phe na Trp) kuzikwa katikati ya protini, ilhali minyororo ya kupendamaji hufunuliwa kwa kiyeyusho cha majimaji. Utando wa muhimu wa protini mara nyingi huwa na pete za asidi amino za kukwepamaji iliyoonyeshwa wazi ambazo huzitia nanga katika rusu mbili ya lipidi ya. Katika sehemu ya kesi kati ya njia mbili tofauti sana, baadhi ya tando za  protini za pembeni huwa na kiraka cha asidi amino za kukwepamaji juu ya uso wao ambacho hushikilia kwa utando. Vile vile, protini ambazo hufaa kushikilia kwa molekuli zenye chaji chanya huwa na asidi amino zenye chaji hasi kwenye nyuso zao kama vile glutameti na aspartati, wakati protini zinazofaa kushikilia kwa molekuli zenye chaji hasi huwa na nyuso zenye minyororo chaji chanya kama vile lisini na ajinini. Kuna mizani tofauti ya kukwepamaji ya mabaki ya asidi amino.[85]
Baadhi ya asidi amino huwa na sifa za kipekee kama vile seistini, ambayo huweza kutengeneza kiunganishi chenye kugawanyika cha sulfudi na mabaki mengine ya seistini, prolini ambayo inaunda mzunguko kwa uti wa mgongo wa polipeptidi, na glisini ambayo ni rahisi kubadilika zaidi kuliko asidi amino nyingine.
Protini nyingi hupitia mabadliko mengi ya muundo  baada ya kutafsiriwa, wakati makundi ya ziada ya kemikali yanaposhikanishwa na asidi amino katika protini. Baadhi ya mabadiliko yanaweza kuzalisha lipoprotini za kukwepamaji,[86] au glikoprotini za kupendamaji.[87] Mabadiliko ya aina hii yaruhusu kulenga kunakoweza kurejeshwa kwa protini kwa utando. Kwa mfano, kuongezwa na kuondolewa kwa asidi yenye mafuta ya asidi ya kiganja kwa mabaki ya seistini katika protini fulani za kuashiria husababisha protini kujiambatanisha na kisha kujitenga kutoka katika utando wa seli.[88]
Orodha ya vifupisho na sifa za asidi amino za kawaida

Zaidi ya hayo, kuna asidi amino mbili za ziada ambazo zinajumuishwa kwa kutotilia manaani kodoni za kuacha:

Mbali na mfumo maalum za asidi amino, vishikilia sehemu hutumika katika kesi ambapo uchambuzi wa kemikali au  wa chembechembe za peptidi au wa protini hauwezi kuamua kikamilifu utambulisho wa mabaki.

Unk wakati mwingine hutumiwa badala ya Xaa, lakini si kawaida.
Zaidi ya hayo, nyingi zisizo za kawa asidi amino kuwa na mfumo maalum. Kwa mfano, dawa kadhaa za peptidi, kama vile Bortezomibi au MG132 ni zimesanisiwa kibandia na uhifadhi vikundi vyao vya kulinda, ambavyo vina mfumo maalum. Bortezomibi ni Pyz-Phe-boroLeu na MG132 ni Z-Leu-Leu-Leu-al. Zaidi ya hayo, ili kusaidia katika uchambuzi wa mfumo wa protini, mifano ya kuunganisha kwa asidi amino inapatikana. Hizi ni pamoja na fotoleusini (pLeu) na fotomethionini (pMet). [92]
Tanbihi

Marejeo
Doolittle, RF (1989) Vitu visivyohitajika katika Utaratibu wa protini. Katika utabiri wa Muundo wa protini na Kanuni za kuwiana kwa protini  (Fasman, G.D ed) Plenum Press, New York, uk 599-623.
David L. Nelson na Michael M. Cox, Kanuni za Biokemia chake Lehninger ,  toleo la 3, 2000, Worth Publishers, ISBN 1-57259-153-6
Meierhenrich, UJ: Asidi amino na kutokuwa pacha kwa maisha,  Springer-Verlag, Berlin, New York, 2008. ISBN 978-3-540-76885-2
Morelli, Robert J. "Mafunzo ya kufyonzwa kwa asidi amino kutoka utumbo mdogo. " San Francisco: Morelli, 1952.
Viungo vya nje
 sifa za kimaumbile-kemia , miundo ya 3D, nk
 Orodha ya undani ya PDF ya asidi amino za kawaida (ikiwa ni pamoja na picha za 3D)
 IUPAC-IUB Tume ya Pamoja ya majina ya Bayokeia (JCBN)
 - Ina taarifa za kina na picha za darubini za asidi amino.
 - Sifa za asidi amino (chombo kinachowalenga wanasayansi wa jeni za molekuli wanaojaribu kuelewa maana ya mabadiliko)

Jamii:Kemia


Moroko (pia Maroko, kwa Kiarabu المغرب), au kirefu Ufalme wa Moroko (المملكة المغربية al-mamlaka al-maghribiya yaani "ufalme wa magharibi") ni nchi ya Afrika ya Kaskazini-Magharibi.
Imepakana na bahari za Atlantiki na Mediteranea; upande wa bara imepakana na Algeria na Mauretania.
Maeneo ya Kihispania ya Ceuta na Melilla yamezungukwa na Moroko kwenye pwani ya Mediteranea.
Mpaka wa kusini haueleweki vizuri kwa sababu Moroko inadai ya kwamba Sahara ya Magharibi ni sehemu ya eneo lake, hali isiyokubaliwa na jumuiya ya kimataifa tangu Moroko ilipovamia Sahara ya Kusini mwaka 1975.
Jina
Jina la "Moroko" limetokana na mji mkuu wa kale Marakesh.
Jiografia

Eneo la Moroko ni km² 446,550. Sehemu kubwa ni jangwa la Sahara. Watu walio wengi huishi kwenye sehemu za rutuba karibu na pwani.
Kuna milima inayofunika maeneo makubwa. Milima ya Rif inaongozana na pwani ya Mediteranea yenye mwelekeo kutoka kaskazini-magharibi kwenda kaskazini-mashariki. Milima ya Atlas iko katikati ya nchi kutoka kusini-magharibi kwenda kaskazini-mashariki.
Miji mikubwa
Mji mkuu ni Rabat wenye wakazi milioni 1.2. Mji mkubwa ni Casablanca (kwa Kiarabu: الدار البيضاء dar al-baiDa = nyumba nyeupe). Miji yote miwili mikubwa ni miji ya bandari.

Miji mitano mikubwa ni kama ifuatavyo (namba za sensa ya mwaka 2004):
1. Casablanca: wakazi 2.933.684
2. Rabat: wakazi 1.622.860
3. Fes: wakazi 946.815
4. Marakesh: wakazi 823.154
5. Agadir: wakazi 678.596
Historia
Makala: Historia ya Moroko
Moroko ya Kale
Habari za kimaandishi za kwanza ni kutoka karne za kwanza KK. Wafinisia walijenga miji yao pwani lakini eneo la ndani lilibaki nchi ya Waberber waliounda ufalme wa Mauretania ya Kale (usiuchanganye na nchi ya kisasa Mauretania) uliounganisha sehemu kubwa ya Moroko ya kaskazini.
Wamauretania wa kale walishirikiana na Dola la Roma hadi kuwa jimbo la dola hili kwa jina la "Mauretania Tingitana".
Wakati wa kudhoofika kwa Dola la Roma kuanzia mwaka 400 BK kukawa na uvamizi wa Wavandali.
Uvamizi wa Kiarabu
Karne ya 7 BK ilileta uvamizi wa Waarabu walioteka nchi na kusababisha polepole Waberber (waliokuwa Wayahudi, Wakristo au wafuasi wa dini za jadi) kuwa Waislamu.
Mwanzoni Moroko ilikuwa sehemu ya milki ya khalifa ya Waomawiyya waliotawala Dameski (Siria). Baada ya kupinduliwa kwa Waomawiyya na Waabasiya wa Baghdad (Iraq) mkimbizi Mwarabu Idris ibn Abdallah (788-791) alikusanya makabila ya Waberber na kuunda milki ya kujitegemea. Hii ilikuwa mwanzo wa Moroko kuwa milki ya Kiislamu inayojitawala.
Watawala wa kienyeji
Vipindi vya historia husebabiwa kufuatana na familia zilizofuatana za wafalme Waarabu au Waberber.

Moroko ilitawaliwa na familia za (miaka BK)
Waidrisi (788-974)
Wamaghrawa (987-1070)
Wamurabitun (Almoravi)(1073-1147)
Wamuwahidun (Almohad) (1125-1269)
Wamarini (1258-1420)
Wawattasi (1420-1547)
Wasaadi (1509-1659)
Waalawi (1631 hadi leo)
Murabitun na Muwahidun
Wafalme wa Wamurabitun (Almoravi) (1073-1147) na wa Wamuwahidun (Almohad) (1147-1269) walieneza utawala wao hadi Afrika ya Magharibi (Mauretania, Senegal na Mali ya leo) na sehemu kubwa ya Andalusia (Hispania ya Kiislamu), tena hadi mipaka ya Misri.
Wamuwahidun waliendelea kupanuka kuelekea Misri lakini baadaye walidhoofika wakapaswa kuwaachia Wahispania Wakristo sehemu za Andalusia. Athira ya milki ya Moroko ilipungua baadaye hadi Hispania yote ikarudishwa kwa watawala Wakristo mwaka 1492; pia utawala kusini kwa Sahara haukuendelea.
Wareno wa Wahispania waliendelea kuteka miji kwenye pwani za Moroko. Utawala wa Hispania juu ya Ceuta na Melilla leo ni mabaki ya nyakati zile.
Sehemu za nchi zilianza kujitawala bila kukubali tena mamlaka wa juu, kwa mfano makabila ya Waberber milimani au miji ya Rabat na Sale iliyounda dola dogo la Jamhuri ya Bou Regreg katika karne ya 17 na kujishughulisha na uharamia.
Waalawi (1666 hadi leo)
Katika karne ya 17 familia ya Waalawi walishika mamlaka wakaendelea nayo hadi leo. Waliweza kutunza uhuru wa nchi hadi mwanzo wa karne ya 20. Lakini mwanzo wa karne ya 20 Ufaransa na Hispania walimlazimisha mfalme Mulay Abdelaziz kukubali mkataba uliofanya Moroko kuwa kama koloni chini ya nchi hizo mbili.
Vita Kuu ya Pili ya Dunia ilidhoofisha Ufaransa pamoja na kuingia kwa wanajeshi Waamerika na Waingereza na ahadi zao za kuleta uhuru tokeo lililohamasisha wazalendo wa Maroko kupigania upya uhuru wa nchi.
Baada ya vita Wafaransa walijaribu kukandamiza mwendo huo wakamwondoa Sultani Mohammed V nchini 1953. Ghasia zikaongezeka, Sultani akarudi na nchi ikapewa uhuru mwaka 1956.
Utawala wa mwanae Hassan II kuanzia mwaka 1961 uliitwa "miaka ya risasi" kwa sababu mfalme alikataa kukubali utaratibu wa kidemokrasia. Chaguzi zilikuwa za uwongo, wapinzani wakatupwa jela au kuuawa. Hassan II alishinda majaribio mbalimbali ya kumpindua. Siasa ya kushikamana na Marekani ilimsaidia mfalme kimataifa lakini baada ya mwisho wa "vita baridi" alilazimishwa na Wamarekani kulegeza utawala wake.
Mtoto wake Muhamad VI akawa mfalme kijana mwaka 1999 akaanza mageuzi ya kisiasa ya wazi zaidi.
Watu
Mnamo 60 % (Januari 2005) za wakazi milioni 32.7 huishi mijini.
Kiasili wakazi wengi ni Waberber na Waarabu, pamoja na watu wa asili ya Andalusia (Hispania) na wa Afrika kusini kwa Sahara. Waberber ndio wenyeji asilia.
Kaskazini mwa nchi ambako kitovu chake ni Fes kuna zaidi tabia ya Kiarabu, wakatu kusini ambako kitovu chake ni Marakesh kuna tabia ya Kiberber zaidi.
Lugha
Lugha rasmi ya nchi ni Kiarabu na Kiberberi. Waberber wengi, hasa kaskazini, wameacha lugha yao na kutumia Kiarabu lakini walileta maneno yao katika lahaja ya Kiarabu cha Kimaroko. Hata Kifaransa kinatumika sana.
Dini
Uislamu ndio dini rasmi na ndio unaofuatwa na wakazi wengi sana (98.9%), hasa Wasunni. Wengine ni Wakristo (0.9%) na Wayahudi (0.2%). Wakristo karibu wote ni wa asili ya Ulaya. Wayahudi waliwahi kuwa wengi kidogo, lakini idadi yao imepungua katika miaka ya nyuma kutokana na uhamaji hata kama hali yao katika taifa ni nzuri kulingana na nchi nyingine za Kiarabu.
Tazama pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika
Viungo vya nje

 at Curlie
 from the BBC News

Wikimedia Atlas of Morocco

 from International Futures

Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Umoja wa Afrika
Jamii:Nchi za Kiarabu
Jamii:Nchi za Waberber
Jamii:Afrika ya Kaskazini


Main Page
Traveler ni tamthiliya iliyodumu kwa muda mfupi ya kimarekani iliyoanza kuruka hewani Mei 10, 2007 hadi Julai 18, 2007 kupitia ABC, Marekani. Traveler ilitayarishwa na Warner Bros. Television.
Traveler ilisimamishwa rasmi baada ya episodi nane za kwanza, 18 Julai 2007. Mashabiki walijaribu kuinusuru tamthilia bila mafanikio. David DiGilio, mtunzi, ili kujibu maswali, 28 Septemba 2007, aliandaa "blogu"[1] ambayo ilithibitisha kusimimamishwa rasmi kwa Traveler.
Muhtasari
Tamthiliya inaanzia kwa Jay Burchell na Tylor Fog, wahitimu wa Yale University waliojikuta wakituhumiwa kuhusika na ulipuaji wa makumbusho ya Drexler, New York. Inaonekana rafiki yao, Will Traveler (p.a.k Daniel Taft) amewachezea shere waonekana ni magaidi waliohusika na ulipuaji. Baada ya mlipuko, Traveler anatoweka na hakuna ushahidi wowote unaodhihirisha uwepo wake duniani.
Jay na Tyler wanawakimbia FBI, sababu inayopelekea waonekane kuwa magaidi wazalendo. Wanamkimbilia baba wa Tyler, Carlton, lakini anawashauri watokomee. Wakiwa nje ya mji wao, Jay na Tyler wanachunguza maisha ya nyuma ya Will Traveler wakitumai kuambulia chochote kusafisha majina yao.
Muda huohuo, Traveler, akiwa hai na mwenye afya tele, naye pia anatafuta ukweli. inkuja kujuliakana kuwa Traveler ni askari akikitumikia kitengo cha Usalama wa Taifa la Marekani kiitwacho Fourth Branch, na taratibu siri nzito inafichuka.
Jay na Tyler wanaungana na Will katika sehemu ya saba, msimu wa kwanza wa tamthiliya, na kwa pamoja wanajaribu kuwafikisha katika mkondo wa sheria wale wanaohusika na matatizo yao. Wanafanikiwa kumteka nyara Jack Freed, muongozaji wa Fourth Branch, lakini kabla ya kumtumia kusafisha majina yao, gari alimokuwemo Freed linalipuka.
Wahusika
Kwa ujumla Traveler inaangaza hasa juhudi za Jay Burchell (Matthew Bomer) na Tyler Fog (Logan Marshall-Green), wahitimu wenye jukumu la kuhakikisha wanasafisha majina yao katika jamii baada ya kupakaziwa tuhuma za kulipua makumbusho na rafiki yao Will Traveler (Aaron Stanford).
Jay na Tyler wanagundua kuhusika kwa Jack Freed (Neal McDonough) kutoka usalama wa taifa na pia Carlton Fog (William Sadler), baba wa Tyler na mfanyabiashara mwenye mafanikio makubwa. The Porter (Billy Mayo) anwaisaidia Tyler na Jay. Kim Doherty (Pascale Hutton), mchumba wa Jay, inamlazimu akubaliane na maisha ya kusumbuliwa na FBI pamoja na hadhara.
Baadaye katika sehemu ya New Haven, inadhihirika kuwa Will Traveler yu hai. Sonja Bennett amecheza kama Maya (mchumba wa Will).
Marejeo

Viungo vyanje
 on IMDb
 at TV.com
Jamii:Filamu za Marekani
Jamii:Televisheni ya kimataifa

Tamthilia ya  Traveler ina wahusika wakuu wangapi?


Chama cha  Orange Democratic Movement Party of Kenya kilianzishwa na nani?


Monique Séka (amezaliwa 22 Novemba 1965; jina la utani la malkia wa muziki wa Afro-zouk) ni mwimbaji kutoka Ivory Coast. Kwa muziki mchanganyiko ambao anautengeneza, muziki wa Afro-zouk wa Monique Seka ni maarufu sana huko nchini kwake - Ivory Coast, Afrika, Caribbean na Bahari ya Hindi.[1][2]
Maisha na muziki
Séka alianza kuonesha kuwa na shauku ya kupenda muziki tangu akiwa mtoto. Anawakilisha kizazi cha tatu cha ya muziki nasaba ya Ivory Coast. Monique Seka ni binti wa Seka Okoi - mwimbaji wa Kivory Coast ambaye alikuwa maarufu katika miaka ya 1970. Monique Seka alifundishwa na baba yake kabla ya kujiunga na bendi ya  RTI Orchestra. Wakati huo alikuwa anajaribu kuchanganya midundo miwili tofauti ili kuunda Afro Zouk, mchanganyiko ambao ulileta mshangao na kuwavutia wapenzi wengi wa muziki wa wakati huo huo. Katika miaka ya 1980, muziki wa Kikaribi ulivamia masoko ya dunia. Monique alijiingiza katika mzunguko huu na kuthubutu kutoa albamu yake ya kwanza iliyootwa  "Tantie Affoué" mnamo mwaka wa 1985. Katika mwaka wa 1989, alisaini mkataba na mpigaji kinanda na mtayarishaji maarufu wa kutoka Cape Verde Manu Lima na kutoa albamu yake ya "Missounwa". Hii mchanganyiko wa zouk na midundo ya Afrika alisafiri nje ya mipaka ya Afrika kwa lengo kujitangaza katika vyombo vya habari vya ndani na nje. Wakati wa mwisho wa mwaka 1992, likutana Dominique Richard, mwanachama mwanzilishi wa Radio Sun, redio ya kwanza ywa watu weusi wa Kikaribi iliyoanzishwa mwezi Julai 1993. Dominique akawa mtayarishaji na msimamizi wake.  Mnamo tarehe 31 Machi, 1995, wawili hawa wamefunga ndoa na baada ya kufanikiwa kutoa albamu kadhaa hatimaye wakapata binti aitwaye  Carolyn Richard, alizaliwa Februari 9, 1998. Mwaka wa 1994, anamwendea hewani tena  Manu Lima kwa ajili ya mipango ya albamu yake mpya na kurudi nchini kwao kwa ajili ya albamu ya "Okaman". Albamu zake za baadaye  "Adéba" mwaka 1997, "Yélélé" mwaka 1999  na nyengine kibao zilizokuja na majina mapya: "Anthology" mwaka 1999, mwaka 2003 katoa "15 Years of Success", 2005 katoa "Obligada", na nyengine nyingi tu. Mafanikio yake yamempatia kuungwa mkono na wasanii wengine wa muziki mmoja wapo ni  "Yaye Demin", walifanya ote wimbo wa Meiway.[3][4]
Marejeo

Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai

Je,jina la utani wa Monique Séka ni ipi?