Walimwengu ni jina la wimbo uliotoka 2007 kutoka kwa msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania, Nuru the Light. Katika wimbo, Nuru ameangalia sana tabia za kibinadamu ambazo rahisi kutokea. Namna watu wanavyokupenda ukiwa na kitu halafu kukubadilikia ukiwa huna kitu. Hali ambayo inatokea kila siku katika jamii yetu. Hii ni  kazi ya SoulHouse Studio, huku video ikiwa kazi ya Adam Juma kupitia Visual Lab.
Historia ya wimbo
Kikazi, huu ndio wimbo wa kwanza wa Nuru kuimba Kiswahili. Wazo la kuandika wimbo lilimjia akiwa anasafisha ukumbini kwake na punde akawaza sana maisha ya nyumbani Tanzania na namna watu wanavyomchukulia amekulia Ulaya. Wakati huo kabla ya wimbo, alikuwa akija Tanzania anakuja na rundo la mabegi yaliyojawa mazawadi ya kila aina. Kwa tabia hiyo, akagundua kama anapendewa kitu na si utu wake. Tangu hapo akaona sasa isiwe shida heri tu aachane na ubebaji wa mabegi ya zawadi. Fikra hizi za kuwa wewe wa Ulaya au Amerika ukija una mazawadi imetawaliwa na watu wengi sana. Sehemu kubwa ya wanadamu huamini ya kwamba mtu kutoka nchi za nje lazima we na kila cha kumsaidia aliye katika bara la Afrika.
Mawazo ambayo Nuru aliyaona si sawa. Wimbo uko binafsi sana namna ambavyo unaimbwa. Kaimba katika sauti ya huzuni yenye kulalamikia miyenendo mibaya ya raia wenza wenye tabia kama hizi za kudhani waliopo nje ya nchi wakija TZ basi mijihela na mizawadi tu na si kingine. Hali halisi ya wimbo inagusa wengi na imewatokea hasa ukiachia Nuru yeye binafsi kuonelea kutunga wimbo huu. Ndani ya wimbo hakuzungumzia mapenzi bali hali halisi ya maisha ya kitegemezi kwa Waswahili.
Maudhui
Wimbo unaanza na kiitikio kinasema;
“Walimwengu ni wazuri, ukiwa na mali”
“Walimwengu ni wazuri, ukiwa na mali”
“Mali ikiisha, watu wote, huwaoni”
“Mali ikiisha, watu wote, huwaoni”
Ubeti wa kwanza
Baada ya upepo wa pesa kwenda kusi, ndugu na jamaa wamepotea.
Marafiki nao ndio usiseme kabisa. Chambi kwisha kila mtu kaingia mitini. Nuru kabaki peke yake. Kachanganyikiwa kiasi hata hajui kama anaota au la. Maisha kizungumkuti unaowajua wamesepa. Baada ya kilio anarudia tena kiitikio.
Ubeti wa pili
Akirudi katika ubeti wa pili, anajiuliza na maisha yake afanyeje. Njaa kali na maisha msoto. Ngoma ngumu hadi mpenzi wake nae kabwaga manyanga. Walimwengu wazito sana. Pamoja na yote hayo, bado hajakata tamaa anaamini Mungu bado yupo naye. Ya dunia yakupita na si ya kuganda. Wakati mwingine upitie magumu ili heri ije.
Video ya muziki
Video ilifanywa huko mjini Zanzibar. Siku ya kupiga video kulikuwa na bonge la mvua. Hali ambayo ilipelekea kushindikana kufanya video hiyo nje na ilikuwa siku hiyo-hiyo tu kwani siku inayofuata Nuru alikuwa anarudi Sweden. Video ilitengenezwa kwa muda wa masaa yasiyozidi matatu. Vipande vya nje vimepigwa kwa dakika zisizozidi hamsini tu baada ya mvua kukata. Na ilitakiwao ubunifu wa hali ya juu ili kutosha wakati huo na ndio maana katika video ameonekana na mavazi mawili tu na sio zaidi ya hayo na punde baada ya kumaliza imlimbidi awahi boti la kurudi mjini Dar es Salaam.
Tazama pia
Msela
Kwanini
Muhogo Andazi
Chapa Lapa
Supastaa
Nsubiri Usilale
L
Umeniacha
Viungo vya Nje
 on YouTube
Jamii:Nyimbo za Nuru the Light
Jamii:Nyimbo za 2007

Je,mwanamziki Nuru the Light alianza kuimba mwaka upi?


Kieran Trippier (alizaliwa tarehe 19 Septemba mwaka 1990) ni mchezaji wa soka wa Uingereza ambaye anachezea klabu ya  Ligi kuu ya Uingereza iitwayo Tottenham Hotspur na timu ya taifa ya Uingereza.
Trippier alianza kazi yake katika mfumo wa vijana huko Manchester City lakini alishindwa kufanikiwa na timu ya kwanza, akiwa na mikopo miwili katika klabu ya michuano ya Barnsley.
Burnley
Mwaka 2011, alijiunga na klabu ya michuano Burnley kwenye mkopo wa muda mrefu ambao ulifanyika kudumu hadi Januari 2012 kwa ada isiyojulikana. Alipewa jina katika timu ya PFA(wachezaji wa kulipwa) ya michuano ya mwaka kwa misimu miwili mfululizo mwaka 2012-13 na 2013-14. Mwaka mmoja baadaye, alijiunga na Tottenham kwa ada ya £ milioni 3.5.
Kazi ya kimataifa
Trippier pia aliwakilisha Uingereza katika ngazi zote kutoka chini ya 18 hadi chini ya miaka 21, akiwa na michuano ya UEFA ya chini ya 19 UEFA na 2009 kucheza Kombe la Dunia la FIFA chini ya miaka 20.
Alicheza mechi yake ya kwanza ya kimataifa mwezi Juni 2017 na ilikuwa ni timu ambayo ilifikia nusufainali za Kombe la Dunia la FIFA 2018.

Jamii:waliozaliwa 1990
Jamii:watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Uingereza

Kieran Trippier alianza kucheza soka mwaka gani?


Mchungaji Chris Okotie  (aliyezaliwa 16 Juni 1958) amekuwa Mchungaji wakanisa la The Household of God , Lagos, Nigeria tangu Februari 1987. Amegombea kiti cha Rais wa Nchi hiyo mara mbili.
Elimu na wasifu
Okotie alizaliwa na Francis Idje na Cecilia Okotie, katika eneo la Ethiope-West, Delta State (ilichokuwa ikiitwa Bendel State). Alihudhuria shule za upili ya Edo College, Benin City. Mwaka 1984, alifuzu na shahada ya sheria kutoka Chuo Kikuu cha Nigeria katika Nsukka. Okotie aliachana na kazi ya sheria baada ya chuo kikuu na akaanzia kazi ya muziki iliyofana sana. Pamoja na Dizzy K Falola, Jide Obi, na Felix Uhuru aliipa moto kazi ya muziki iliyokuwa imeanza kujitokeza[1]
Wakati kazi yake ya muziki ilikuwa imefana kabisa, alianzia huduma yake ya kidini. Okote alihudhuria shule ya 'Grace Fellowship Bible' na muda mfupi baadaye kuanzisha Kanisa ya 'Household of God'.
Okote ndiye mwanzishi wa tuzo ya Karis, inayofanyika kila mwaka na iliyoanzishwa mwaka 1990 na kanisa lake. Tuzo hili huwatambua na kuwatuza kifedha, mbele ya wajumbe wa serikali, wananchi wa Nigeria ambao wametumikia taifa bila kujipenda.
Kutalakiana kwake na mkewe Tina na baadaye kumwoa Stephanie Henshaw umeleta utata mwingi baina ya Wakristo stadi wa Nigeria wanaoamini kuwa talaka si ya kibibilia.
Ugombeaji wa Urais
Okotie aligombea kiti cha Urais mara ya kwanza akitumia tikiti ya chama cha Justice; lakini alishindwa na Olusegun Obasanjo katika uchaguzi mkuu wa Mei 2003. Alijaribu  tena mwaka 2007 kama mwanachama wa 'Fresh Democratic' lakini alishindwa na Umaru Yar'Adua katika uchaguzi mkuu wa Mei 2007.
Machapisho:
The Last Outcast  (2001)
Marejeo

Viungo vya nje

Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Nigeria
Jamii:Wachungaji wa Nigeria
Jamii:Wachungaji wa Televisheni

Je,Chris Okotie alisomea katika chuo kikuu gani?


Shinikizo la ndani ya fuvu (ICP)  ni shinikizo la ndani ya kichwa na hivyo katika tishu ya ubongo na maji kwenye uti wa mgongo CSF). Mwili una taratibu mbalimbali ambazo zinatibithi shinikizo la fuvu, ambapo shinikmaji ya uti wa ubongo hubadilika kwa karibu mmHg 1 katika watu wazima kupitia mabadiliko katika uzalishaji na unyonyaji wa ngozi wa CSF. Shinikizo la CSF limeonekana kuvutiwa na mabadiliko ya ghafla ya shinikizo la kifua cavity wakati wa kukohoa (shinikizo la tumbo), kutoa pumzi kwa nguvu (maneuver Queckenstedt), na mawasiliano na sehemu ya juu ya ateri na mshipa (mifumo ya mishipa na ateri. ICP hupimwa kwa milimita ya zebaki (mmHg) na kwenye mapumziko, ni baina ya 7-15 mmHg kwa watu wazima waliolala chali, na huwa hasi (wastani -10 mmHg) wakiwa wima.[1] Mabadiliko kwenye ICP yanahusishwa na mabadiliko kwenye uzito wa moja au zaidi ya sehemu zilizomo kwenye fuvu.
Shinikizo la ndani ya kichwa,  fupisho kawaida IH,  ni msisimuko wa shinikizo katika fuvu. ICP kawaida ni 0-10 mm HG, hadi 20-25 mm HG, kiwango cha juu cha kawaida, matibabu na kupunguza ICP yanahitajika.[1]
Dhanio la Monro-Kellie
Uhusiano wa shinikizo-kiasi kati ya ICP, kiasi cha CSF, damu, na tishu ya ubongo, na shinikizo la ubongo (CPP) inajulikana kama mafundisho ya Kellie-Monro au dhanio la Kellie-Monro.[2][3][4]
Dhanio la Monro-Kellie linaarifu kwamba sehemu ya fuvu isiyobanwa, na kiasi ndani ya fuvu ni kiasi imara. Fuvu na mitungo yake (damu, CSF, na tishu ya ubongo) husababisha hali ya msawazo kiasi, hivyo ongezeko lolote kwenye kiasi cha mmojawapo ya mitungo ya fuvu lazima ifidiwe kwa kupungua kwa kiasi cha nyingine.[4]
Vizuizi vikuu vya kiasi zilizoongezeka hujumuisha CSF na, kwa kiasi kidogo, uzito wa damu. Hivi vizuizi hukabiliana na kuongezeka kwa kiasi cha mabaki ya shinikizo. Kwa mfano, ongezeko la kiasi cha tishu iliyoharibika (km limibikizo la damu kati ya fuvu na kifuniko) litafidiwa na upungufu wa CSF na mishipa ya damu.[4] Taratibu hizi za fidia zina uwezo wa kudumisha ICP kawaida kulingana na mabadiliko yoyote ya kiasi chini ya wastani wa 100-120 ml.
Ongezeko la ICP

Mojawapo ya dhara kubwa zaidi ya kiwewe cha ubongo na hali nyingine, inayohusishwa moja kwa moja na matokeo duni, ni muinuko wa shinikizo la fuvu.[5] ICP ina uwezekano wa kusababisha madhara makubwa ikiwa itapanda mno.[6] Shinikizo za juu kichwani zinaweza kusababisha kifo zikiendelea kwa muda mrefu, lakini watoto wanaweza kustahimili shinikizo za juu kwa muda mrefu.[7] Ongezeko la shinikizo, kawaida kutokana na kujeruhiwa kichwa kunakosababisha kuvuja damu ndani ya kichwa au uvimbe wa ubongo, kunaweza kuangamiza tishu za ubongo, kubadilisha mifumo ya ubongo, kuchangia ukusanyaji wa maji kwenye ubongokusababsha ubongo kusongea na pia kuzuia damu kuingia kwa ubongo.[8] Husababisha upungufu wa mpigo wa moyo.
Pathofisiologia
Fuvu na mfereji wa mgongo, pamoja na uti uliofinyika, huunda chombo kigumu, hadi kwamba ongezeko kwa yoyote yaliyomo; ubongo, damu, au CSF, husababisha ICP kuongezeka. Aidha, ongezeko lolote katika moja ya vipengele sharti iwe kwa gharama ya vingine viwili; uhusiano huu hujulikana kama mafundisho Monro-Kellie. Ongezeko kidogo kwa kiasi ya ubongo hakusababishi ongezeko la ICP la ghafla kwa sababu ya uwezo wa CSF kusukumwa kwenye mferei wa mgongo, pamoja na uwezo mdogo wa kunyoosha mundu-kiini kati ya tufe na mfumo wa ubongo kati ya tufe na uthibiti. Hata hivyo, mara tu ICP inapokufika kati ya mmHg 25, kuongezeka kwa ubongo kiasi kidogo kunaweza kusababisha ongezeko la ICP; hii ni kutokana na ukosefu wa kuzingatia matakwa kichwani.
Kiwewe kutokana na ubongo kujeruhiwa ni tatizo kubwa inayosababisha maradhi na vifo vingi. Jeraha la ubongo hutokea wakati wa dhiki awali (jeraha msingi) na hatimaye kutokana na upungufu wa damu kwa ubongo unaoendelea (jeraha fuatilizi). Uvimbe wa ubongo, shinikizo la damu kupanda na kushuka, na hali ya upungufu wa oksijeni kwa ubongo vinatambuliwa vyema kuwa matokeo ya jeraha fuatalizi. Katika chumba cha wagonjwa mahututi, ongezeko la shinikizo la fuvu (shinikizo ndani ya fuvu) huonekana mara kwa mara baada ya kuumia ubongo pakubwa (inayotokea kwenye eneo pana) na husababisha upungufu wa damu kwa ubongo inayohatarisha ubongo kuvimba.
Shinikizo la ubongo uliovimba(CPP), msukumo wa damu inayoingia kwenye ubongo, kawaida huwa tulivu kutokana na kujiongoza vyema, lakini kwa shinikizo kadiri ya chombo kikuu (MAP) au ICP isiyokuwa ya kawaida shinikizo la upungufu wa damu huhesabiwa kwa kupunguza shinikizo la ndani ya kichwa kutoka kwa shinikizo la mshipa kadri: CPP = MAP - ICP [9].[10] Moja ya hatari kubwa ya ICP kuongezeka ni kwamba inaweza kusababisha upungufu wa mzunguko wa damu kwa kupunguza CPP. Mara baada ya ICP kufikia kiwango cha shinikizo la kadiri, upungufu wa damu hushuka. Mabadilliko ya mwili dhidi ya kupunguka kwa CPP ni kuongeza utaratibu shinikizo la damu na kupanuamishipa ya damu. Hii husababisha ongezeko la damu kwenye ubongo, ambayo huongeza ICP, ikipunguza CPP zaidi na kusababisha upungufu unaorudiwa mara kwa mara. Hii husababisha kupunguza kuenea kwa mtiririko wa upungufu wa damu, hatimaye kupelekea kuvimba kwa ubongo. Kuongezeka kwa shinikizo la damu kunaweza pia kufanya damu kuvuja kwenye fuvu kuongezeka, hivyo kuongeza ICP.
ICP iliyoongezeka sana, kama imesababishwa na kidonda kwenye sehemu moja (km kidonda kwa ubongo) inaweza kusababisha kusonga kwa ubongo kutoka katikati, taratibu hatari ambapo ubongo unasonga upande mmoja kutokana na uvimbe mkubwa kwenye tuve ya ubongo. Kuhama kwa ubongo kutoka katikati kunaweza kubana vyumba na kusababisha maji kukusanyika kwenye ubongo.[11] Kisio ni hatari sana kwa wagonjwa walio na ubongo iliyosonga kutoka katikati kuliko wasio nayo. Tokeo jingine la kutisha la kuongezeka ICP ikijumuishwa na njia ya mchakato niubongo kusonga (kawaida ndani kabisa au chini). Katika kusonga ndani, mtindo wa kusonga ndani hubanwa dhidi ya nafasi wazi ya kifuniko cha ubongo, mara nyingi kusababisha shina la ubongo kubanwa. Ikiwa kubanwa kwa shina la ubongo kunahusika, hii inaweza kusababisha matatizo ya kupumua hata kifo. Kusongea huku mara nyingi hujulikana kama "kunyata".
Sababu kubwa ya kuugua kutokana na shinikizo la kichwani ni kutokana na kiharusi na pia kupungua kwa uwezo wa kupumua kutokana na ubongo kusonga.
Shinikizo kichwani
Ongezeko ndogo katika ICP kutokana na utaratibu wa kufidia inajulikana kama hatua ya kwanza ya shinikizo kichwani. Kidonda kinapozidi kuongezeka kupita kiwango cha fidia, ICP haina la ziada, ila kuongezeka. Mabadiliko yoyote kwa kiasi cha zaidi ya 100-120 ml itamaanisha mabadiliko makuu kwenye ICP. Hii ni hatua ya 2 ya shinikizo kichwani. Hatua ya 2 ya shinikizo kichwani inajumuisha mapatano ya oksijeni kwenye ubongo na utaratibu arteriolar vasoconstriction ili kuongeza MAP na CPP. Hatua ya 3 ya shinikizo kichwani ni mfululizo wa ongezeko la ICP, pamoja na mabadiliko makubwa katika ICP na mabadiliko machache kwa kiasi. Katika hatua ya 3, ICP inapokaribia MAP, inakuwa vigumu zaidi kupenyeza damu katika nafasi kichwani. Itiko la mwili kwa upungufu wa CPP ni kuongeza shinikizo la damu na kupanua mishipa ya damu kwenye ubongo. Hii husababisha ongezeko la kiasi cha damu kwa ubongo, ambayo huongeza ICP, kupunguza CPP na kudumisha uovu huu. Hii husababisha upungufu ulioenea katika mbubujiko na uvimbe wa ubongo, hatimaye kupelekea upungufu wa damu na kuganda kwa ubongo. Mabadilliko kwenye ubongo yanayoonekana katika ICP iliongezeka wakati mwingi husababishwa na hypoxia na hypercapnea na ni kama yafuatayo: upungufu kwenye kiwango cha fahamu (LOC), tanafusi za Cheyne-Stokes, kupumua kwa kasi, kupanuka pole kwa mboni ya jicho na shinikizo la kipigo cha mshipa wa damu lililopanuka.
Sababu
Sababu ya ongezeko la shinikizo kichwani zinaweza kupangwa kwa utaratibu ambapo ICP inaongezeka:
vidonda  kama vile uvimbe kwenye ubongo, kiharusi na kuongezeka kwa maji mwilini, chubuo, mkusanyiko wa damu chini ya ngozi inayofunika ubongo au kwenye sehemu kati ya tishu ya ubongo na fuvu, au usaha, ambazo husababisha ubongo jirani kulemaa.
Kuvimba ubongo kwa jumla  kunaweza kutokea kwenye hali ya mizunguko hafifu ya damu, kudhoofika kwa ini, shinikizo kwenye ubongo, uvimbe kwenye ubongo, hewa chafu katika damu, na kuangamia kwa ubongo. Hali hii hupunguza shinikizo la damu kwa ubongo lakini husababisha tishu kusongea kidogo.
Ongezeko la shinikizo juu ya kuta za mishipa ya damu  inaweza kuasababishwa na kiharusi kutokana na tone la damu, moyo kudhoofika, au kizuia mtiririko wa damu kwenye kifua cha kati au mishipa kwenye shina kuu.
CSF kuzuiwa kutanda na/au kuvyonzwa  unaweza kutokea katika kuwa na maji kwenye ubongo (kufungana kwa mishipa mikuu au kufuja damu katika wingo wa ubongo, km, ulemavu waArnold-Chiari), ugonjwa wa ngozi inayofunika ubongo (km, maambukizi, vidonda, maambukizi ya chembe za damu, kutokwa damu zaidi), au kizuizi kutokana na vidonda kwenye ubongo na nyuma ya ubongo (uvyonzi pungufu).

kuongeza kwa uzalishaji wa CSF  kunatokea katika ugonjwa wa ngozi inaofunika ubongo, uvujaji wa damu kwenye nafasi zinazofunika ubongo, au vidonda kwenye maji yanayozunguka ubongo na shina.
Mkurupuko au sababisha isiojulikana (mkurupuko wa shinikizo la ubongo)
Uvujaji wa damu kwenye mishipa kisukari nadra
Kudhoofika kwa ini[12]
Dalili
Kwa ujumla, dalili zinaonyesha kuongezeka kwa ICP ikiwa ni pamoja na kuumwa na kichwa, kutapika bila kichefuchefu, kufifia kwa misuli, kiwango cha fahamu kilichobadilika, maumivu ya mgongo na kuvimba kwa nerva ya jicho. Iwapo uvimbe wa nerva ya jicho utaongezeka, unaweza kusababisha shida ya kuona, kudhofika kwa nerva, na hatimaye upofu.
Zaidi ya hayo, iwapo vidonda vimejitokeza na kusababisha tishu za ubongo kusonga, ishara zaidi ni kama msongo uliopanuka, nerva iongozayo misuli ya macho (CrN VI), na badiliko kwa kupumua. Mabadiliko kwa kupumua kunahusisha kuongezeka kwa shinikizo la damu kwenye ateri, shinikizo la kipigo cha mshipa wa damu lililopanuka, mpigo hafifu wa moyo, na upumuaji usio wa kawaida.[13] Kwa watoto, kiwango cha mpigo wa moyo hafifu hasa hukisia ICP ya juu.
Kupumua kusiko kawaida hutokea wakati jeraha kwa sehemu za ubongo ya zinaingiliana na upumuaji. Kupumua kwa msimu, ambapo kupumua kwa haraka ni kwa muda na kisha kukosa kwa muda, husababishwa na jeraha kwa tuve la ubongoau upande mkuu wa ubongo unaounganishe tuve la ubongo.[14] Kupumua kwa kasi kunaweza kutokea wakati shina la ubongo au kifuniko kwenye shina la ubongo limeadhirika.[14]
Kwa kanuni, wagonjwa walio na shinikizo la kawaida la damu, huhifadhi uangalifu bara bara na ICP ya 25-40 mmHg (labda tu tishu ibadilike kwa wakati mmoja). ICP inapozidi 40-50 mmHg ndipo CPP na mtiririko wa damu hupungua kwa kiwango cha kupoteza fahamu. Miinuko yoyote zaidi itasababisha kiharusi na ubongo kufa.
Kwa watoto wachanga na watoto wadogo, athari za ICP hutofautiana kwa sababu miundo ya fuvu haijajifunga. Kwa watoto wachanga, utosi, au sehemu laini juu ya kichwa ambapo mifupa ya fuvu haijashikana bado, huvimba wakati ICP inapopanda.
Kuvimba kwa nerva ya jicho ni ishara kwamba ICP imepanda.
Tiba
Tiba ya IH hutegemea chanzo chake. Mbali na usimamizi wa kimsingi, hatari muhimu katika matibabu ya ongezeko la ICP inahusiana na utulizaji wa kiharusi na kuvuja damu kwenye ubongo.
Katika wagonjwa walio na ICP ya juu ni muhimu kuhakikisha uwazi tosha wa njia ya hewa, kupumua, na utoaji waoksijeni. Upungufu wa kiwango cha oksijeni kwenye damu (upungufu wa oksijeni) au viwango vya kaboni vya juu (ongezeko la kaboni kwenye ubongo) husababisha mishipa ya damu kupanuka, hivyo kuongeza mtiririko wa damu kwa ubongo na kusababisha ICP kuongezeka.[15] Upungufu wa oksijeni pia hulazimisha seli za ubongo kuzalisha nishati kwa kutumia wanga bila oksijeni, ambayo hutoa asidi ya maziwa ambayo hupunguza madini yapH, pia kupanua mishipa ya damu na kuzidisha matatizo.[5] Kinyume, mishipa ya damu hufinyika wakati viwango vya kaboni vimepungua, hivyo kumfanya mgonjwa kupumua kwa kasi na chombo cha kupumua au mfuko wa kungeza mvuke unaweza kupunguza ICP kwa muda. Kupumua kwa kasi kulikuwa sehemu ya utaratibu wa kutibu jeraha za ubongo lakini mbano wa mishipa ya damu huzuia mtiririko wa damu kwa ubongo wakati ambapo ubongo tayari unavuja damu, kwa hivyo haitumiki tena sana.[16] Aidha, ubongo hujirekebisha kwa viwango vipya vya kaboni dioksidi baada ya masaa 48-72 ya kupumua kwa kasi, ambayo inaweza kusababisha mishipa kupanuka haraka viwango vya kaboni vinaporudishwa kawaida ghafla.[16] Kupumua kwa kasi bado kutumika iwapo ICP inashinda njia zingine za udhibiti, au kuna dalili za ubongo kufinyika kwa sababu ya athari zinazosababishwa na kufiniyika ni kuu, hadi kulazimisha kuziba mishipa ya damu, hata kama kufanya hivyo kunapunguza mtiririko wa damu. ICP pia inaweza kupunguzwa kwa kuongeza kichwa cha kitanda, kuboresha mifereji ya damu. Athari za hii ni kwamba inaweza kupunguza shinikizo la damu kwa kichwa, kusababisha kupungua na uwezekano wa ukosefu wa ugavi wa damu kwa ubongo. Uboreshaji wa mifereji ya damu inaweza pia kuzuiliwa kwa vikwazo kama vile vifaa vigumu vya shingo kwa wagonjwa mwenye kiwewe, na hii inaweza pia kuongeza ICP. Mifuko ya mchanga inaweza kutumika kupunguza shingo kusongeka.
Katika hospitali, shinikizo la damu linaweza kupandishwa ili kuongeza CPP, kuongeza upitishaji wa damu, kuzipa tishu oksijeni, kuondoa taka na hivyo kupunguza uvimbe.[16] Kwa vile shinikizo la damu ni njia ya mwili kulazimisha damu katika ubongo, wataalamu wa matibabu kawaida hawaingilii kati wakati ikipatikana katika kichwa cha mjeruhiwa.[14] Ikiwa ni lazima kupunguza tiritiko la damu kwa ubongo, MAP inaweza kupunguzwa kutumia dawa za kawaida za kupunguza shinikizo la damu kama vile vizingiti vya kalsiamu.[5] Kama kuna kikwazo thabiti cha damu kwenye ubongo, sindano zinazotumia dawa iliyochangwa na maji husababisha ufumbuzi viwango vya juu vya chumvi kwenye damu kutoa maji kutoka kwa mishipa. Hii husaidia kupunguza maji ndani ya nafasi za ubongo, hata hivyo, matumizi ya muda mrefu huweza kusababisha kuongezeka kwa ICP.[17]
Mapambano, kutotulia, na mishtuko ya moyo yaweza kuongeza mahitaji na matumizi ya oksijeni, pamoja na kuongeza shinikizo la damu.[18].[15] Dawa za kupunguza maumivu na za kutuliza makali (hasa kabla ya kuenda hospitali, huduma ya kwanza, na huduma ya matibabu ya juu) hutumiwa kupunguza usumbufu na mahitaji ya asidi muhimu kwa ubongo, lakini dawa hizo zinaweza kusababisha shinikizo pole la damu na madhara mengine.[5]. Hivyo, kama utulivu wa juu peke haufanikishwi, wagonjwa wanaweza kupoozwa kwa dawa kama zile za kupumzisha misuli. Kupooza kunaruhusu mishipa ya damu kupitisha damu kwa urahisi zaidi, lakini unaweza kuziba ishara za mshtuko kwenye ubongo, na madawa yanaweza kusababisha madhara mengine.[15] Dawa za kuthoofisha viungo huanzishwa tu iwapo wagonjwa wametulizwa kikamilifu (hii ni sawa kumpa mgonjwa dawa za ujumla za kupoteza fahamu.
Shinikizo la ndani ya ubongo linaweza kupimwa kutumia vifaa vya kupima ubongo wakati wote. Mpira spesheli unaweza kuingizwa kupitia operesheni ndogo katika sehemu moja ya ubongo na kutumika kwa kuzoa CSF (maji kwenye shina) ili kupunguza ICP. Uzoaji wa aina hii hujulikana kama EVD (uzoaji wa nje).[5] Katika hali nadra ambapo kiasi kidogo tu cha CSF kinazolewa ili kupunguza ICP, kuzolewa kwa CSF kupitia kijitundu kwenye uti wa mgongo kunaweza kutumika kama matibabu.
Sehemu ndogo ya fuvu kutolewa kwa kutobolewa kupunguza kufinyika kwa ubongo au kupunguza shinikizo kutoka sehemu za ubongo.[5] Kwa vile ICP iliyoinuka inaweza kusababishwa na kuweko kwa vidonda, kuondolewa kwa sehenu hii kupitia operesheni itapunguza ongezeko la ICP.
Matibabu dharura kwa kuongezeka kwa ICP ni kupunguza fuvu, ambapo sehemu ya fuvu huondolewa na ubongo kupanuliwa kuruhusu ubongo kufura bila kupondwa au kusababisha kusonga.[16] Sehemu ya mfupa ilioondolewa, inaojulikana kama mfupa funiko, inaweza kuhifadhiwa kwenye tumbo la mgonjwa na kurudishwa kukamilisha fuvu mara tukio la ongezeko la ICP likishatibiwa. Matumizi mbadala ya nyenzo zilizoundwa zinaweza kutumika kurudisha kipande cha mfupa ulioondolewa(tazama marekebisho ya ulemavu wa kichwa).
ICP pungufu
Kuna uwezekano kwa shinikizo la damu kichwani kushuka chini ya viwango vya kawaida, ingawa kuongeza shinikizo la damu kichwani ishara inayofahamika zaidi (na kutatanisha). Dalili za hali hizi mbili mara kwa mara hufanana, na wataalamu wengi wa matibabu huamini kuwa ni mabadiliko kwenye shinikizo badala ya shinikizo lenyewe ambayo husababisha hizi dalili.
' Kuumwa ghafla kwa kichwa cha mbele huweza kusababishwa na uvujaji wa maji ya uti wa mgongo kwa sehemu nyingine wazi ya mwili. Kwa kawaida, kupungua kwa ICP ni matokeo ya kudungwa kwenye uti wa mgongo au taratibu zinginezo za matibabu zinazohusika na ubongo au shina. Teknolojia mbalimbali za matibabu ya picha zipo ili kusaidia katika kutambua sababu ya ICP kupungua. Mara nyingi, dalili hujipa vikwazo, hasa iwapo matokeo yanafuata utaratibu wa matibabu. Iwapo kuendelea kuumwa kichwa cha mbele kunasababishwa na kudungwa kwenye uti wa mgongo, ni "kifuniko cha damu" kinaweza kutumika kuziba sehemu ambapo CSF invuja. Tiba tofauti zamependekezwa; ila tu matumizi ya chanjo ya dawa kwenye mishipa au kafeni na dawa za kutibu magonjwa ya kupumua zimeonyesha kuwa muhimu maradufu.[19]
Marejeo

Sehemu nyingine
Gruen P. 2002.  . Kupatikana 4 Januari 2007.
Mwongozo wa kitaifa Clearinghouse. 2005  Firstgov. Kupatikana 4 Januari 2007.


Jamhuri ya Zimbabwe
Republic of Zimbabwe, Africa

(Bendera ya Zimbabwe)(Nembo ya Zimbabwe)Kaulimbiu ya Taifa Unity, Freedom, Work (Kiingereza: Umoja, Uhuru, Kazi) " | Wimbo wa TaifaLugha rasmiKiingereza na 15 nyingineMji MkuuHarareMji mkubwaHarareRaisEmmerson MnangagwaEneo
- Jumla
-Maji
-Eneo kadiriwakm² 390,757
 1%
ya 60 dunianiUmma
- Kadiriwa
- Sensa,
- Msongamano wa watu13,061,239 ya 66 duniani
 (2012)
; 32/km²
; ya  dunianiChumo cha uchumi
- Jumla
- kwa kipimo cha umma$24.99 billion (Orotha ya nchi GDP (kidogo))
$2,100 (Orodha ya nchi kulingana na GDP kwa umma)Uhuru
- Kadirifu
- Barabara(kama Rhodesia) 11 Novemba 1965
(kama Zimbabwe) 18 Aprili 1980FedhaDolar ya Marekani|Saa za EneoUTC +2Intaneti TLD.zwkodi za simu263
Jamhuri ya Zimbabwe (iliyojulikana wakati wa ukoloni kama Rhodesia ya Kusini) ni nchi isiyo na bahari iliyoko upande wa kusini wa Bara la Afrika, kati ya mto Zambezi na mto Limpopo.
Imepakana na Afrika ya Kusini upande wa kusini, Botswana upande wa magharibi, Zambia upande wa kaskazini-mashariki, na Msumbiji upande wa mashariki.
Jina
Jina Zimbabwe linatoka katika jina "dzimba dzamabwe" kumaanisha "nyumba ya mawe" kwa lugha ya Kishona. Nyumba hiyo ya mawe , ambayo imehifadhiwa kama eneo la kihistoria, ilikuwa Milki ya Mwenemtaba ambaye ufalme wake uliongoza eneo hilo miaka ya kale.

Eneo
Zimbabwe imegawiwa katika mikoa 8 na miji miwili ikiwa na hadhi ya Mikoa. Imegawiwa zaidi katika wilaya 59 na manispaa 1,200.
Mikoa ya Zimbabwe ni:
Bulawayo (mji),
Harare (mji),
Manicaland,
Mashonaland ya kati,
Mashonaland Mashariki,
Mashonaland Magharibi,
Masvingo,
Matabeleland Kaskazini,
Matabeleland Kusini na
Eneo ya Kati (midlands).
Miji minne mikubwa ya Zimbabwe ni:
Bulawayo, mji wa pili kwa ukubwa
Harare, mji mkuu
Masvingo
Mutare

Historia
Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani.
Katika karne za kwanza BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi.
Tangu karne ya 11, Zimbabwe ya leo imekuwa na falme imara kwenye njia muhimu ya biashara.
Kampuni ya British South Africa ya Cecil Rhodes iliweka mipaka ya sasa katika miaka ya 1890.
Koloni la Uingereza lilianzishwa mwaka 1923 kwa jina la Southern Rhodesia.
Mwaka 1965, serikali ya walowezi Wazungu ilijitangazia uhuru kwa jina la Rhodesia tu.
Baada ya miaka 14 ya kutengwa kimataifa na kupigana na raia Waafrika katika miaka ya 1970, mapatano ya mwaka 1979 yalikubali wakazi wote wawe na haki ya kupiga kura na nchi ikawa huru kweli kwa jina la Zimbabwe mwaka 1980.
Rais Robert Mugabe alipata umaarufu katika siasa kama mpiganaji dhidi ya ukoloni lakini pia kama aina ya dikteta aliyerudisha nyuma uchumi wa nchi.
Baada ya yeye kulazimishwa na wanajeshi kujiuzulu, tarehe 24 Novemba 2017 Emmerson Mnangagwa amekuwa rais mpya wa Zimbabwe.
Watu
Wakazi wengi (82%) ni wa kabila la Washona, 14% ni Wandebele, 2% ni wa makabila mengine ya Kiafrika, 1% ni machotara, Wahindi, Wazungu n.k.
Kwa sasa lugha rasmi ni 16. Lugha kubwa ni Kishona (70%) na Kindebele (20%). Kiingereza ni lugha ya kwanza ya asilimia 2.5% za wakazi.
Upande wa dini, 80% ni Wakristo (hasa Waanglikana, Wakatoliki 17%, Wasabato na Wamethodisti). Waliobaki ni wafuasi wa dini asilia za Kiafrika (11%), hawana dini (7%) au ni Waislamu (1%).
Mawasiliano
Mawasiliano ya simu na mitambo yake yanaendeshwa na Tel-One0, kampuni ya serikali.
Kuna kampuni 3 za simu za mikononi: Econet Wireless, Net*One na Telecel.
Uhuru
The Interpreter kiswa(mfasiri), filamu ya mwaka 2005 ambayo yaonyesha kiongozi chuku wa nchi za Afrika, ambaye ya muadhiri Robert Mugabe, akitafuta kuepuka mahakama ya kimataifa ilioamrishwa na baraza ya kimataifa ya kuhifadhi amani ili kumhukumu kwa hatia dhidi ya haki za kibinadamu.
Katika orodha ya uhuru kwa waandishi wa habari mwaka 2004 Zimbabwe ilishika nafasi ya 155 kati ya nchi 167.
Tazama pia
Wilaya za Zimbabwe
Manispaa za Zimbabwe
Orodha ya miji Zimbabwe
Mawasiliano Zimbabwe
Utamaduni wa Zimbabwe
Orodha ya lugha za Zimbabwe
Muziki wa Zimbabwe
Waandishi wa Zimbabwe
Mambo ya kigeni Zimbabwe
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika
Tanbihi

Viungo via nje

Serikali
 Tovuti rasmi ya Bunge la Zimbabwe
 Tovuti rasmi ya serikali
Habari
-BBC usanifu wa utekelezaji wa arthi.
 Zimbabwe destruction: (hadithi ya mtu mmoja)
 UK-Based independent daily newspaper
 news headline links
 press freedom violations
 weekly newspaper
 weekly newspaper
 UK-based independent weekly newspaper (gazeti ya wiingereza)
 State-owned daily newspaper
 A comprehensive collection of news stories concerning Zimbabwe from different sources
 Taarifa ya habari Zimbabwe
Wanamgambo

Mielekezo
 maelekezo ya WWW-VL
 maelekezo
 maelekezo
 maelekezo
Utalii

Nyingine

-(haki za kibinadamu)
 (viungo via taarifa)

 Habari za kuazua zilizo chapishwa wakati wa kura mnamo 2000.
 Miziki ya Zimbabwe kila mwaka, Marekani kaskazini.
 lango la taarifa Zimbabwe
 Lango la habari Zimbabwe
 (Maelezo ya maedeleo ya uchumi) kupoteza haki ya mali Zimbabwe na udhoofu wa uchumi.
 Kifungu cha kuanguka kwa nchi ya Zimbabwe
 (senta ya maedeleo ya dunia) garama na mwanzo wa misukosuko Zimbabwe.

Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Umoja wa Afrika
Jamii:Nchi ambazo ni mazingira ya bara
Jamii:Jamii ya Maendeleo ya Afrika Kusini
Jamii:Nchi zinazoongea Kiingereza


Mfumo wa mzunguko wa damu (ing. circulatory system) ni jumla ya mishipa ya damu mwilini pamoja na moyo. Ni sehemu muhimu ya uhai wa viumbe wengi (lakini si wanyama wote).
Kazi ya mzunguko wa damu
Mzunguko wa damu unafikisha mwilini mwote virutubishi, oksijeni, homoni na seli za damu ili kulisha, kukinga dhidi ya maradhi, pamoja na kudhibiti halijoto na uwiano kwa jumla.
Damu ni chombo cha kusafirisha mahitaji ya seli kama vile virutubishi na oksijeni pale panapohitajika, halafu inapokea dutu zisizohitajika tena kutoka seli na kuzipeleka kwa viungo zinapoondolewa mwilini.
Ateri, vena, kapilari
Moyo ni ogani inayosukuma damu katika mishipa yake ambayo husafirisha damu kwenda sehemu zote za mwili ili ziweze kutenda kazi.
Ateri ni mishipa inayopeleka damu kutoka moyoni kwenda mwilini.
Vena ni mishipa inayopeleka damu kuingia moyoni kutoka mwilini.
Ateri huwa nyembamba zaidi kadri zisivyofika mbali na moyo. Mwishoni ni nyembamba sana huitwa aterioli na kuingia katika kapilari ambazo ni vyombo vya damu vyembamba mno zinazolisha seli za mwili moja kwa moja.
Vivyo hivyo vena zinaanza kwa umbo neymbamba upande wa kinyume cha kapilari zikiitwa venuli. Zinaongezeka unene kadri zinavyokuwa karibu zaidi na moyo.
Kwa hiyo mwendo au mzunguko wa damu ni moyo - ateri - aterioli - kapilari - venuli - vena - moyo.
Mizunguko miwili

Kwa mamalia pamoja na binadamu mfumo wa mzunguko wa damu kwa jumla huwa na pande mbili:
mzunguko wa damu wa mwili wote ("systemic circulation")
mzunguko wa damu wa mapafu ("pulmonary circulation") unaopitisha damu kwenye mapafu wa kusudi la kuondoa hewa chafu na kuingiza oksijeni.
Pande hizi mbili za mzunguko zinashughulikiwa na pande mbili za moyo:
damu iliyoishia oksijeni inarudi moyoni kupitia vena. Inaingia nusu ya kulia ya moyo na kutoka hapa inasukumwa kwenda mapafu. Ndani ya mapafu gesi ya CO2 inaondolewa katika damu na oksijeni kuongezeka.
damu inarudi na kuingia katika moyo upande wa kushoto. Kutoka hapa damu yenye oksijeni inasukumwa katika ateri za kuipeleka kote mwilini.
Viungo vya nje

Reiber C. L. & McGaw I. J. (2009). "A Review of the "Open" and "Closed" Circulatory Systems: New Terminology for Complex Invertebrate Circulatory Systems in Light of Current Findings". International Journal of Zoology 2009: 8 pages. doi:.
Patwardhan K. . Adv Physiol Educ. 2012 Jun;36(2):77–82.
 Study on the Manuscript of Paris by Servetus (1546 description of the Pulmonary Circulation)

Jamii:Mwili
Jamii:Damu

Je,filamu ya Tatu Chafu ina dakika ngapi?


Hii ni tafsiri ya  ya Februari 2008.
Bado haikutafsiriwa yote!
Wasifu
Waigizaji
| Brigitte Bardot
| Sarah Bernhardt
| Marlon Brando
| Charlie Chaplin
| Marlene Dietrich
| Marx Brothers
| Marilyn Monroe
Wasanii
| Pieter Brueghel Mzee
| Le Corbusier
| Leonardo da Vinci
| Salvador Dalí
| Donatello
| Albrecht Dürer
| Vincent van Gogh
| Francisco Goya
| Frida Kahlo
| Henri Matisse
| Michelangelo
| I. M. Pei
| Pablo Picasso
| Raphael
| Rembrandt
| Peter Paul Rubens
| Diego Velázquez
| Andy Warhol
| Frank Lloyd Wright
Waandishi
| Abu Nuwas
| Matsuo Bashō
| Jorge Luis Borges
| George Byron
| Luís de Camões
| Miguel de Cervantes
| Geoffrey Chaucer
| Anton Chekhov
| Arnaut Daniel
| Dante Alighieri
| Rubén Darío
| Charles Dickens
| Fyodor Dostoyevsky
| Firdusi
| Fuzulî
| Gabriel Garcia Marquez
| Johann Wolfgang von Goethe
| Homer
| Horatius
| Victor Hugo
| Henrik Ibsen
| James Joyce
| Franz Kafka
| Kālidāsa
| Omar Khayyam
| Li Bai
| Naguib Mahfouz
| Molière
| Vladimir Nabokov
| Ovid
| Munshi Premchand
| Marcel Proust
| Alexander Pushkin
| Arthur Rimbaud
| Shota Rustaveli
| Jose Saramago
| Sappho
| William Shakespeare
| Isaac Bashevis Singer
| Sophokles
| Snorri Sturluson
| Leo Tolstoy
| Mark Twain
| Virgil
| William Wordsworth
| Wu Cheng'en
Wanamuziki
| Johann Sebastian Bach
| The Beatles
| Ludwig van Beethoven
| Hector Berlioz
| Anton Bruckner
| Johannes Brahms
| Frédéric Chopin
| Antonín Dvořák
| Georg Friederich Händel
| Jimi Hendrix
| Gustav Mahler
| Wolfgang Amadeus Mozart
| Giacomo Puccini
| Elvis Presley
| The Rolling Stones
| Franz Schubert
| Jean Sibelius
| Bedřich Smetana
| Robert Schumann
| Igor Stravinsky
| Pyotr Ilyich Tchaikovsky
| Giuseppe Verdi
| Antonio Vivaldi
| Richard Wagner
Wapelelezi
| Roald Amundsen
| Neil Armstrong
| Jacques Cartier
| Christopher Columbus
| James Cook
| Hernán Cortés
| Yuri Gagarin
| Vasco da Gama
| Ferdinand Magellan
| Marco Polo
| Zheng He
| Alexander von Humboldt
Waongozaji wa filamu na waandishi wa muswaada andishi
| Ingmar Bergman
| Walt Disney
| Federico Fellini
| Alfred Hitchcock
| Stanley Kubrick
| Akira Kurosawa
| George Lucas
| Steven Spielberg
Wanasayansi, wavumbuzi
| Archimedes
| Lee
| Tycho Brahe
| Nicolaus Copernicus
| Marie Curie
| Charles Darwin
| Thomas Edison
| Albert Einstein
| Euclid
| Leonard Euler
| Michael Faraday
| Enrico Fermi
| Fibonacci
| Henry Ford
| Joseph Fourier
| Galileo Galilei
| Carl Friedrich Gauss
| Johann Gutenberg
| Ernst Haeckel
| James Prescott Joule
| Johannes Kepler
| John Maynard Keynes
| Khwarizmi
| Gottfried Leibniz
| Carolus Linnaeus
| James Clerk Maxwell
| Dmitri Mendeleev
| John von Neumann
| Isaac Newton
| Blaise Pascal
| Louis Pasteur
| Max Planck
| Pythagoras
| Ernest Rutherford
| Erwin Schrödinger
| Richard Stallman
| Nikola Tesla
| Alan Turing
| James Watt
Wataalamu wa kijamii –wanafalsafa, wanahistoria, wanauchumi
| Thomas Aquinas
| Aristoteles
| Agostino wa Hippo
| Avicenna
| Giordano Bruno
| Simone de Beauvoir
| Noam Chomsky
| René Descartes
| Émile Durkheim
| Fransisko wa Asizi
| Sigmund Freud
| Georg Wilhelm Friedrich Hegel
| Herodotus
| Hippokrates
| Immanuel Kant
| John Locke
| Martin Luther
| Rosa Luxemburg
| Niccolò Machiavelli
| Karl Marx
| Friedrich Nietzsche
| Paulo wa Tarso
| Plato
| Pythagoras
| Jacques Rousseau
| Paul Sartre
| Adam Smith
| Sokrates
| Sun Tzu
| Voltaire
| Max Weber
| Ludwig Wittgenstein
Wanasiasa, Viongozi, Makabaila
| Akbar
| Alexander Mkuu
| Kemal Atatürk
| Augustus
| David Ben Gurion
| Otto von Bismarck
| Simón Bolívar
| Napoleon Bonaparte
| George W. Bush
| Julius Caesar
| Charlemagne
| Winston Churchill
| Malkia Cixi
| Kleopatra
| Konstantino Mkuu
| Charles de Gaulle
| Indira Gandhi
| Elizabeth I wa Uingereza
| Genghis Khan
| Haile Selassie
| Hirohito
| Adolf Hitler
| Vladimir Lenin
| Louis XIV wa Ufaransa
| Nelson Mandela
| Mao Zedong
| Benito Mussolini
| Kwame Nkrumah
| Peter I wa Urusi
| Qin Shi Huang
| Salah ad Din
| Joseph Stalin
| Margaret Thatcher
| Victoria wa Uingereza
| George Washington
Watu wa dini
| Abrahamu
| Musa
| Yesu
| Muhammad
| Buddha
wanamapinduzi, wanaharakati
| Mahatma Gandhi
| Emma Goldman
| Joan of Arc
| Helen Keller
| Martin Luther King, Jr.
| Mama Teresa
| Florence Nightingale
| Che Guevara

Historia
| Historia
Dunia ya kale (hadi 500 BK)
| Historia ya awali
| Zama za Mawe
| Zama za Shaba
| Zama za Chuma
| Mesopotamia
| Misri ya Kale
| Ugiriki ya Kale
| Dola la Roma
Enzi ya Kati | mwanzo wa Kisasa
| Zama za Mwangaza
| Azteki
| Milki ya Bizanti
| Vita za Misalaba
| Dola Takatifu la Kiroma
| Vita ya miaka 100
| Enzi ya Kati
| Milki ya Wamongolia
| Nasaba ya Ming
| Milki ya Osmani
| Matengenezo ya Kiprotestanti
| Renaissance
| Vita ya miaka 30
| Viking
Kisasa
| Vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Marekani
| Apartheid
| Dola la Uingereza
| Vita baridi
| Mapinduzi ya Ufaransa
| Mdororo Mkuu
| Maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya
| Mapinduzi ya viwandani
| Vita ya Korea
| Dola la Tatu
| Mapinduzi ya Urusi ya 1917
| Nasaba ya Qing
| Vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Hispania
| Mkataba wa Versailles
| Vita ya Vietnam
| Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia
| Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Jiografia
| Jiografia
| mji mkuu
| jiji
| bara
| nchi
| jangwa
| Earth science
| ramani
| ncha ya kaskazini
| bahari
| msitu wa mvua
| mto
| ziwa
| ncha ya kusini
Bara na kanda
| Afrika
| Antaktiki
| Asia
| Ulaya
| Amerika ya Kilatini
| Mashariki ya Kati
| Amerika ya Kaskazini
| Australia na Pasifiki
| Amerika ya Kusini
nchi
| Afghanistan
| Algeria
| Argentina
| Australia
| Austria
| Bangladesh
| Ubelgiji
| Brazil
| Kanada
| Jamhuri ya Watu wa China
| Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
| Kuba
| Misri
| Ethiopia
| Ufaransa
| Ujerumani
| Ugiriki
| India
| Indonesia
| Iran
| Iraq
| Ueire
| Israel
| Italia
| Japani
| Mexico
| Uholanzi
| New Zealand
| Pakistan
| Poland
| Urusi
| Ureno
| Uarabuni wa Saudia
| Singapur
| Afrika Kusini
| Korea ya Kusini
| Hispania
| Sudan
| Uswisi
| Tanzania
| Uthai
| Uturuki
| Ukraine
| Falme za Kiarabu
| Ufalme wa Maungano
| Marekani
| Vatikan
| Vietnam
miji
| Amsterdam
| Athens
| Baghdad
| Bangkok
| Beijing
| Beirut
| Berlin
| Brisbane
| Brussels
| Buenos Aires
| Kairo
| Canberra
| Cape Town
| Dameski
| Dar es Salaam
| Dublin
| Edinburgh
| Firenze
| Hong Kong
| Istanbul
| Jakarta
| Jerusalem
| Karachi
| Kyoto
| Los Angeles
| London
| Mecca
| Melbourne
| Mexico City
| Milano
| Moscow
| Mumbai
| Nairobi
| Napoli
| New Delhi
| New York City
| Paris
| Rio de Janeiro
| Roma
| Sankt Peterburg
| Seoul
| Shanghai
| Singapur
| Sydney
| Tehran
| Tel Aviv
| Tokyo
| Venezia
| Vienna
| Washington D.C.
magimba ya maji (Bahari, maziwa, mito)
| Amazonas
| Ziwa Aral
| Bahari ya Aktiki
| Atlantiki
| Baltiki
| Bahari Nyeusi
| Bahari ya Karibi
| Bahari ya Kaspi
| Kongo (mto)
| Danubi (mto)
| Bahari ya Chumvi
| Ganga (mto)
| Great Barrier Reef
| Maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini
| Bahari Hindi
| Indus (mto)
| Baikal (ziwa)
| Tanganyika (ziwa)
| Viktoria Nyanza
| Mediteranea
| Mississippi (mto)
| Maporomoko ya Niagara
| Niger (mto)
| Nile
| Bahari ya Kaskazini
| Pasifiki
| Mfereji wa Panama
| Rhine (mto)
| Mfereji wa Suez
| Bahari ya Kusini
| Volga (mto)
| Yangtze (mto)
Milima, mabonde, jangwa
| Alpi
| Andes
| Himalaya
| Mlima Kilimanjaro
| Mount Everest
| Rocky Mountains
| Sahara
Jamii
| Jamii
| Ustaarabu
| Elimu
Familia na ndugu
| Familia
| Mtoto
| Mume
| Ndoa
| Mke
Dhana, fikra, hisia
| Mwenendo
| Hisia
| Upendo
| Fikra
Siasa
| Siasa
| Uanakisti
| Ukoloni
| Ukomunisti
| Conservatism
| Demokrasia
| Udikteta
| Diplomasia
| Ufashisti
| Globalization
| Serikali
| Itikadi
| Imperialism
| Liberalism
| Umarx
| Ufalme
| Uzalendo
| Unazi
| Jamhuri
| Ujamaa
| Dola
| chama cha kisiasa
| Propaganda
| ugaidi
Uchumi na biashara
| uchumi
| kilimo
| Capital (economics)
| ubepari
| pesa
| Euro
| Yen
| Dolar
| Industry
| fedha za kigeni
| kodi
Sheria
| sheria
| katiba
Shirika za kimataifa
| Umoja wa Afrika
| Jumuiya ya Nchi za Kiarabu
| Association of Southeast Asian Nations
| Commonwealth of Independent States
| Jumuiya ya Madola
| Umoja wa Ulaya
| Shirika za msalaba mwekundu na hilali nyekundu
| NATO
| Tuzo ya Nobel
| OPEC
| Umoja wa Mataifa
| International Atomic Energy Agency
| Mahakama Kuu ya Kimataifa  (International Court Of Justice)==
| Shirika la Fedha la Kimataifa
| UNESCO
| Universal Declaration of Human Rights
| Shirika la Afya Duniani (WHO)==
| Benki ya Dunia
| World Trade Organization
Vita na jeshi
| Vita ya wenyewe kwa wenyewe
| Jeshi
| Amani
| Vita
Mambo ya kijamii
| Kutoa mimba
| adhabu ya mauti
| Haki za binadamu
| Ubaguzi wa kimbari
| Utumwa
| Utamaduni
Utamaduni
| Utamaduni
| Sanaa
| Katuni
| Uchoraji
| Upigaji picha
| Uchongaji
| Ufinyanzi
| Ngoma
| Fashion
| Theatre
| Sherehe ya Filamu ya Cannes
Lugha na fasihi
| Lugha
| Alfabeti
| Mwandiko wa Kichina
| Alfabeti ya Kikirili
| alfabeti ya Kigiriki
| alfabeti ya Kilatini
| Herufi
| Sarufi
| Nomino
| Kitenzi
| Isimu
| Literacy
| Fasihi
| Nathari
| Bunilizi
| Riwaya
| Alfu Lela U Lela
| Ushairi
| Utenzi wa Gilgamesh
| Ilias
| Mahabharata
| Ramayana
| Matamshi
Lugha mbalimbali
| Kiarabu
| Kibengali
| Kichina
| Kiingereza
| Kiesperanto
| Kifaransa
| Kijerumani
| Kigiriki
| Kiebrania
| Kihindi
| Kiitalia
| Kijapani
| Kilatini
| Kiajemi
| Kirusi
| Kisanskrit
| Kihispania
| Kitamil
| Kituruki
| Neno
| mwandiko
Usanifu na uhandisi
| Usanifu
| Arch
| Daraja
| mfereji
| lambo
| Kuba (jengo)
| nyumba
Majengo maalumu
| Lambo la Aswan
| Burj Dubai
| Koloseo
| Ukuta wa China
| Mnara wa Eiffel
| Empire State Building
| Hagia Sophia
| Mount Rushmore
| Parthenon
| Piramidi za Giza
| Kanisa Kuu la Mt. Petro
| Statue of Liberty
| Taj Mahal
| Pyramidi
| mnara
Filamu, redio na TV
| Filamu
| Katuni
| Redio
| Televisheni
Muziki
| Muziki
| Wimbo

| Blues
| Muziki wa Klasiki
| Opera
| Simphoni
| Muziki wa Umeme
| Muziki wa Asili
| Jazz
| Reggae
| Rhythm and blues
| Muziki wa Rock
| Muziki wa Kizazi Kipya

| Ngoma
| Filimbi
| Gitaa
| Kinanda
| Talumbeta
| Zeze==
Michezo
| Game
| Backgammon
| Chess
| Go (board game)
| Playing card
| Gambling
| Martial arts
| Judo
| Karate
| Michezo ya Olympiki
| michezo
| Athletics (track and field)
| Auto racing
| Baseball
| Basketball
| Cricket
| Fencing
| mpira wa miguu
| Golf
| Horse racing
| Ice hockey
| Tennis
| Wrestling
| Toy
Dhana juu ya dunia na dini
| Deity
| Mungu
| Mythology
Mielekeo ya kifalsafa
| Atheism
| Fundamentalism
| Materialism
| Monotheism
| Polytheism
| nafsi
| dini
Dini mbalimbali
| Bahá'í Faith
| Ubuddha
| Ukristo
| Kanisa katoliki
| Ukonfusio
| Uhindu
| Uislamu
| Ujain
| Uyahudi
| Ushinto
| Kalasinga
| Utao
| Voodoo
| Uzoroaster
| Spirituality
Falsafa
| Falsafa
| Beauty
| Dialectic
| Ethics
| Epistemology
| Feminism
| Free will
| Knowledge
| Logic
| Mind
| Morality
| Reality
| Truth
Sayansi
| Sayansi
Falaki
| Falaki
| Asteroidi
| Big Bang
| Black hole
| Kometi
| Galaksi
| Milky Way
| Mwaka wa nuru
| mwezi (gimba la angani)
| sayari
| dunia
| Mshtarii
| Mirihi
| Utaridi
| Neptun
| Zohali
| Uranus
| Zuhura
| Mfumo wa jua
| Nyota
| jua
| ulimwengu
Biolojia
| Biolojia
| DNA
| Enzyme
| Protein
| Botany
| Mauti
| Suicide
| Ecology
| Endangered species
| Domestication
| uhai
| Uainishaji wa kisayansi
| Spishi
Michakato ya kibiolojia
| Metabolism
| Digestion
| Photosynthesis
| Respiration (physiology)
| Evolution
| Biological reproduction
| Pregnancy
| Sex
| Female
| Dume
Anatomia
| Anatomy
| Cell
| Circulatory system
| damu
| moyo
| Endocrine system
| Gastrointestinal tract
| Colon (anatomy)
| Small intestine
| Liver
| Integumentary system
| Breast
| Skin
| Muscle
| Nervous system
| Brain
| Sensory system
| Ear
| pua
| jicho
| Reproductive system
| Respiratory system
| mapafu
| Kiunzi cha mifupa
Tiba na dawa
| Tiba
| Uraibu
| Alzheimer's disease
| Kansa
| Cholera
| Common cold
| Dentistry
| Disability
| Blindness
| Hearing impairment
| Mental illness
| Disease
| Medication
| Ethanol
| Nikotini
| Tumbako
| Drugs
| Health
| Headache
| Myocardial infarction
| Heart disease
| Malaria
| Malnutrition
| Obesity
| Pandemic
| Penicillin
| Pneumonia
| Poliomyelitis
| Sexually transmitted disease
| AIDS
| Stroke
| Tuberculosis
| Diabetes
| Virus
| Influenza
| Smallpox
Viumbehai
| Organism
| mnyama
| Arthropod
| mdudu
| sisimizi
| nyuki
| kipepeo
| Arachnid
| Chordate
| Amphibian
| chura
| ndege
| kuku
| hua
| samaki
| papa (samaki)
| Mammal
| Ape
| ngamia
| paka
| ng'ombe
| mbwa
| Dolphin
| tembo
| farasi
| binadamu
| kondoo
| simba
| nguruwe
| nyangumi
| Reptile
| Sauri
| nyola
| Archaea
| Bacteria
| Fungus
| mmea
| ua
| mti
| Protist
Kemia
| Kemia
| Biokemia
| Kampaundi
| Asidi
| Besi (kemia)
| Chumvi
| Elementi ya kikemia
| Mfumo radidia
| Alumini
| Kaboni
| Kupri
| Auri
| Heli
| Hidrojeni
| Chuma
| Neoni
| Nitrojeni
| Oksijeni
| Fedha
| Stani
| Zinki
| Metali
| Aloi
| Feleji
| Kemia mahuluku
| Alikoholi
| Hidrati kabonia
| Hormoni
Phase (matter)
| Hali maada
| Gesi
| Kiowevu
| utegili (fizikia)
| Mango
Hali ya hewa, jiolojia
| Banguko
| Tabianchi
| El Nino
| Global warming
| Tetemeko la ardhi
| Jiolojia
| Madini
| Almasi
| Gandunia
| Mwamba (jiolojia)
| Maafa asilia
| Volkeno
| Hali ya hewa
| Wingu
| Mafuriko
| Tsunami
| Mvua
| Mvua asidia
| Theluji
| Tufani
| Kimbunga
Fizikia
| Fizikia
| Mchapuo
| Atomi
| nishati
| Hifadhi ya nishati
| mnururisho sumakuumeme
| Mwali gama
| inforedi
| harakatiredio
| urujuanimno
| taswirangi onekani
| rangi
| kani
| sumakuumeme
| uvutano
| nuru
| sumaku
| uga sumaku
| Masi
| Molekuli
| umakanika kwanta
| sauti
| kasi
| Kasi ya nuru
| Kasi ya sauti
| Nadharia ya uhusianifu
| wakati
| velositi
| uzani
| urefu
Wakati na Kalenda
| Anno Domini
| kalenda
| Kalenda ya Gregori
| Karne
| Siku
| Dakika
| Milenia
| Mwezi (wakati)
| Ukanda wa wakati

| Wiki
| Mwaka
Teknolojia
| Teknolojia
| Biotechnology
| mavazi
| pamba
| uhandisi
| wenzo
| roda
| sukurubu
| Wedge (mechanics)
| Wheel
| umwagiliaji
| Plau
| ufuaji metali
| teknolojia
Mawasiliano
| Mawasiliano
| kitabu
| habari
| Kamusi elezo
| uandishi wa habari
| gazeti
| vyombo vya habari
| uchapishaji
| reli
| simu
elektronikia
| elektronikia
| mkondo wa umeme
| Frequency
| Capacitor
| Inductor
| Transistor
| Diode
| Resistor
| Transformer
Kompyuta na tovuti
| kompyuta
| diski kuu
| CPU
| RAM
| Artificial Intelligence
| Information technology
| Algorithm
| tovuti
| mail
| World Wide Web
| Operating system
| Programming language
| Software
| User interface
Nishati na mafuta
| Energy (technology)
| Renewable energy
| Electricity
| Nuclear power
| Fossil fuel
| Internal combustion engine
| injini ya mvuke
| moto
malighafi
| kioo
| karatasi
| Plastiki
| ubao
usafiri
| usafiri
| ndege (uanahewa)
| motokaa
| baisikeli
| Boti
| meli
| Treni
silaha
| silaha
| kilipukaji
| baruti
| bunduki
| bombomu
| Silaha ya nyuklia
| upanga
| kifaru (jeshi)
Vyakula
| chakula
| mkate
| nafaka
| shayiri
| mhindi
| oti
| mpunga
| ngano nyekundu
| mtama
| ngano
| jibini
| chokoleti
| asali
| tunda
| tofaa
| ndizi
| zabibu
| jamii kunde
| soya
| limau
| jozi
| nyama
| sukari
| mboga za majani
| kiazi
vinywaji
| Bia
| Divai
| Kahawa
| Maziwa
| Chai
| Maji
| Maji ya matunda
Hisabati
| Hisabati
| Algebra
| Arithmetic
| Axiom
| Calculus
| Jiometria
| Duara
| Pi
| mraba
| pembetatu
| Group theory
| Mathematical proof
| Namba
| Complex number
| Integer
| namba asilia
| namba tasa
| Rational number
| Infinity
| Set theory
| Statistics
| [[Trigonometry==
Vipimo
| upimaji
| Joule
| Kilogramu
| Lita
| Mita
| Newton
| SI
| Volt
| Watt
| Sekunde
| Kelvini

Makala za msingi - orodha ya meta Feb 2008

Je,mume wa Kleopatra wa mwisho wa Misri aliitwa nani?


Huu ni ukurasa wa muda kwa warsha ya Machi 2015
Wakati wa kusahihisha idadi ya wakazi katika makala ya kila kata unahitaji kusahihisha pia marejeo yake, maana kwa kawaia rejeo ni bado sensa ya 2002. Hapo unahitaji kuweka rejeo kwa sensa ya 2012. Utumie kiungo hiki kama marejeo:
<ref>http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf JINA WILAYA - JINA MKOA</ref>
Nakili maandishi koze na kuibandika katika nafasi ya "cite - marejeo". Futa marejeo ya awali, halafu bofya "Hariri - cite - marejeo". Badala ya maandishi mabichi andika kifupi jina la wilaya na la mkoa  (k.m. Kinondoni - Dar es Salaam, au: Temeke - Dar es Salaam).

Kata za Wilaya ya Ilala | Wilaya ya Kinondoni | Wilaya ya Temeke

Kata za Wilaya ya Kinondoni
Bunju | Goba | Hananasif | Kawe | Kibamba | Kigogo | Kijitonyama | Kimara | Kinondoni | Kunduchi | Kwembe | Mabibo | Mabwepande | Magomeni | Makongo | Makuburi | Makumbusho | Makurumla | Manzese | Mbezi | Mbezi juu | Mburahati | Mbweni | Mikocheni | Msasani | Msigani | Mwananyamala | Mzimuni | Ndugumbi | Saranga | Sinza | Tandale | Ubungo | Wazo

Kata za Wilaya ya Ilala
Buguruni | Chanika | Gerezani | Gongo la Mboto | Ilala | Jangwani | Kariakoo | Kimanga | Kinyerezi | Kipawa | Kisutu | Kitunda | Kivukoni | Kivule | Kiwalani | Majohe | Mchafukoge | Mchikichini | Msongola | Pugu | Segerea | Tabata | Ukonga | Upanga Magharibi | Upanga Mashariki | Vingunguti

Kata za Wilaya ya Temeke
[Azimio]] | Buza | Chamazi | Chang'ombe | Charambe | Keko | Kibada | Kiburugwa | Kigamboni | Kijichi | Kilakala | Kimbiji | Kisarawe II | Kurasini | Makangarawe | Mbagala | Mbagala Kuu | Mianzini | Miburani | Mjimwema | Mtoni | Pembamnazi | Sandali | Somangila | Tandika | Temeke | Toangoma | Tungi | Vijibweni | Yombo Vituka

(namba za maeneo zinafuata orodha ya sensa ya 2012. Jedwali hii inapanga kata kwa a-b-c)
jamii:Jumuiya


Pakistani ni nchi ya Asia ya Kusini. Imepakana na Ghuba ya Uarabuni upande wa kusini, Afuganistani na Uajemi upande wa magharibi, Uhindi upande wa mashariki na Uchina kaskazini-mashariki.
Mipaka yake na Uhindi na Uchina haitambuliki kimataifa. Pakistan na Uhindi zote mbili zinadai eneo la Kashmir zikitawala kila moja sehemu za eneo hili.
Jina la Pākistān lina maana ya "nchi ya watu safi" kwa Kiurdu.
Pakistani ina nafasi ya sita kati ya nchi duniani zenye watu wengi.
Ni nchi yenye Waislamu wengi duniani baada ya Indonesia.
Historia
Wakati wa ukoloni
Pakistani ilikuwa sehemu ya Uhindi wa Kiingereza hadi 1947.
Mwaka 1857 Wahindi walipinga utawala wa Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi wa Mashariki. Matokeo yake utawala ulishikwa na serikali yenyewe ya Uingereza kama koloni (1858).
Mwisho wa karne ya 19 harakati za Wahindi kutafuta uhuru zilianza upya. Mwaka 1885 chama cha INC (Indian National Congress) kiliundwa na Wahindu na Waislamu pamoja waliodai uhuru.
Mwaka 1906 viongozi Waislamu walitoka katika INC na kuunda "Shirikisho la Waislamu".
Mwaka 1917 Uingereza ulitamka ya kwamba ulitaka kuelekea polepole hali ya kujitawala kwa Wahindi. Viongozi wa wenyeji hawakuridhika na mkasi wa mabadiliko. Chini ya uongozi wa Mahatma Ghandi mwendo wa kupigania uhuru bila mabavu ulipata nguvu. Ghandi alipigania hasa umoja wa Wahindu na Waislamu lakini alipingwa na viongozi wenye itikadi kali wa pande zote mbili.
Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia Waingereza walikubali kujiondoa katika Uhindi. Swali kubwa lilikuwa kama nchi itabaki kama nchi moja au kama maeneo ya Waislamu yatajitenga.
Baada ya uhuru
Tarehe 14/15 Agosti 1947 utawala wa Uingereza ulikwisha. Bara Hindi iligawanywa katika nchi mbili za Uhindi na Pakistan. Mgawanyo wa Uhindi ulikuja na vita na kumwaga kwa damu nyingi.
Tarehe 30 Januari 1948 Ghandi mwenyewe aliuawa na Hindu mkali aliyemchukia kwa sababu alitaka usawa wa Waislamu na Wahindu.
Wakati ule ilikuwa nchi moja pamoja na Bangla Desh ya leo, lakini mwaka 1971 hizo pande mbili zilitengana baada ya vita kati yao.
Utawala
Kuna majimbo manne ya Punjab, Sindh, Jimbo la mpaka wa kaskazini-magharibi na Baluchistan.
Watu
Lugha rasmi nchini Pakistan ni Kiurdu na Kiingereza. Lugha nyingine ni zaidi ya 60, lakini ni ndogo, zenye wasemaji wachache; karibu zote ni lugha za Kihindi-Kiulaya (angalia orodha ya lugha za Pakistan). Robo tatu za wakazi wanaelewa Kiurdu.
96.4% za wakazi ni Waislamu, hasa Wasuni. Ndiyo dini rasmi. Wahindu ni 1.6% na Wakristo vilevile.

Tazama pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Marejeo

Viungo vya nje
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.

 from UCB Libraries GovPubs
 at Curlie
 from the BBC News
 at Encyclopædia Britannica
Wikimedia Atlas of Pakistan
 from International Futures

Jamii:Nchi za Asia
Jamii:Jumuiya ya Madola

Je,idadi ya watu nchini Pakistani ni ngapi?


Part of a series on theHistory of Tanzania
Timeline
History of Zanzibar
Colonial period
Scramble for Africa
German East Africa
Heligoland–Zanzibar Treaty
Maji Maji Rebellion
East African Campaign
British East Africa
Modern history
Zanzibar Revolution
Tanganyika
Ujamaa
Uganda–Tanzania War
 Tanzaniaportalvt
Tanganyika ni jina la kihistoria la sehemu kubwa ya Tanzania ya leo, yaani ile yote isiyo chini ya serikali ya Zanzibar.
Kwa sababu za kisiasa, mara nyingi huitwa "Tanzania bara" ingawa ina visiwa pia, hasa Mafia na Kilwa.
Tanganyika ilikuwa sehemu kubwa ya koloni ya Ujerumani hadi vita kuu ya kwanza ya Dunia. Baada ya 1916 ilivamiwa na Uingereza na Ubelgiji.  Kuanzia 1922 Tanganyika ilikuwa eneo la kudhaminiwa kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa lililokuwa chini ya Uingereza na nchi huru kati ya 1961 hadi 1964, mwaka wa kwanza kama ufalme, halafu kama jamhuri.
Mwaka 1964 iliungana na Zanzibar na kuwa sehemu ya Jamhuri ya Muungano ya Tanzania.
Chanzo katika koloni la Kijerumani
Maeneo yaliyoitwa baadaye (1920) "Tanganyika" yaliunganishwa mara ya kwanza tangu mwaka 1886 kama koloni ya Ujerumani iliyoitwa Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Kabla ya kufika kwa ukoloni kulikuwa na madola madogo mbalimbali na maeneo madogo ya kikabila.
Kanda la pwani pamoja na njia za misafara kuelekea Ziwa Tanganyika vilikuwa chini ya athira ya Usultani wa Zanzibar.
Tangu mwaka 1885 Karl Peters, kwa niaba ya Shirika la Ukoloni wa Kijerumani (Gesellschaft für Deutsche Kolonisation) alianza kufanya mikataba na watawala wenyeji katika maeneo ya Usagara, Nguru, Useguha na Ukami iliyoweka msingi wa madai yake ya kuchukua utawala mkuu wa maeneo hayo. Mikataba hii ilikuwa ya udanganyifu maana Peters aliwahamasisha machifu kutia sahihi kwenye matini za Kijerumani ambazo hawakuelewa.
Uenezeaji wa Wajerumani uliendelea hasa baada ya kushinda upinzani katika vita ya Abushiri na vita dhidi ya Wahehe.
Koloni ile la Kijerumani ilikuwa kubwa kuliko Tanganyika ya baadaye, maana ilijumlisha pia maeneo ya Rwanda na Burundi pamoja na sehemu ndogo ya Msumbiji.
Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia (1914 - 1918) koloni ya Kijerumani ilitekwa na majeshi ya Uingereza na Ubelgiji.
Mkataba wa Versailles wa mwaka 1919 ulikuwa na kanuni za kuchukua makoloni yote ya Ujerumani na kuzikabidhi kwa mataifa washindi wa vita. Sehemu kubwa ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani iliwekwa chini ya utawala wa Uingereza, kasoro maeneo ya Rwanda na Burundi yaliyokabidhiwa mikononi mwa Ubelgiji.
Tanganyika Territory ya Kiingereza baada ya kuondoka kwa Wajerumani
Mwaka 1919 sehemu kubwa ya koloni la Kijerumani ilikabidhiwa rasmi mikononi mwa Uingereza kama eneo la kudhaminiwa chini ya mamlaka ya Shirikisho la Mataifa kulingana na kifungo 22 cha mkataba wa Versailles.
Mwaka 1922 Shirikisho la Mataifa lilithibitisha hatua hiyo na kuamua masharti ya kukabidhi.
Waingereza walihitaji jina jipya kwa ajili ya koloni hilo na tangu Januari 1920 wakaamua kuliita "Tanganyika Territory" kwa kutumia jina la ziwa kubwa upande wa mashariki ya eneo. [1]
Katika Vita vikuu vya pili, wananchi 100,000 hivi waliungana na jeshi la Uingereza[2] wakiwa kati ya Waafrika 375,000.[3] Watanganyika walipiga vita katika vikosi vya King's African Rifles huko Somalia, Uhabeshi, Madagascar na Burma.[3] Pia Tanganyika ilikuwa chanzo kikubwa cha chakula[2] Jambo hilo lilisababisha mfumuko wa bei usio wa kawaida.[4]
Uhuru na Muungano na Zanzibar
Tanganyika ilipata uhuru wake tarehe 9 Desemba 1961 (taz.: Historia ya Tanzania).
Mwaka 1964 imeunganika na Zanzibar kuwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.
Leo hii neno "Tanganyika" latumiwa wakati mwingine kutaja sehemu ya Tanzania isiyo Zanzibar, hasa na watu ambao hawapendi muundo wa serikali mbili tu (ile kuu na ile ya Zanzibar) ndani ya muungano na wanadai kuwa na serikali ya tatu, yaani ile ya Tanganyika.
Marejeo

Jamii:Historia ya Tanzania
Jamii:Nchi za kihistoria za Afrika


Hii ni orodha ya wapiga gitaa maarufu barani Afrika.
Kialfabeti
Barthelemy Attisso - mpigaji gitaa kiongozi wa bendi ya Orchestre Baobab, huko nchini Senegal.
Omara "Bombino" Moctar - mpigaji maarufu, mwimbaji na mtunzi kutoka mjini Agadez, Niger.
Alick Macheso - mpigaji gitaa mkuu wa bendi ya Orchestra Mberikwazvo, nchini  Zimbabwe.
Oliver De Coque - wa Ogene Sound Super of Africa
Mamadou Diop (pia anajulikana kama Modou Diop) - mpiga rizim gitaa wa kutoka Senegal, lakini kwa sasa yupo nchini Marekani
Afel Bocoum - Mpiga gitaa marufu kutoka nchini Mali, Ali Farka Touré ndiye mwalimu wake
Henri Bowane - Ni mtu mkubwa katika masuala mazima ya uanzishwaji wa rumba la Kikongo, wanafunzi wa awali wa Franco.
Diblo Dibala -  Mwanamuziki wa Kikongo ambaye maarufu kwa mtindo wa soukous, anafahamika kama "Machine Gun" kwa kasi na maarifa yke ya juu katika upigaji mzima wa gitaa.
Nico Kasanda (aka "Dr. Nico") - mmoja kati ya waanzilishi wa muziki wa soukous.
François Luambo Makiadi (aka "Franco") - Mwanamuziki wa Kikongo, mwanzilishi wa kundi zima la muziki wa Jazz maarufu OK Jazz.
Nico Mbarga - mpigaji gitaa mkuu na mtunzi maarufu wa wimbo maarufu wa "Sweet Mother."
Oliver Mtukudzi - Mpigaji gitaa kutoka nchini Zimbabwe na kiongozi wa 'Black Spirits'
Jean-Bosco Mwenda - Mwanzilishi wa mtindo wa Kiafrika maarufu "mtindo wa kidole" katika miaka ya 1950, Kongo
Ray Phiri- Mpigaji gitaa marufu kutoka mjini Mpumalanga, Afrika Kusini
Jonah Sithole Mpigaji gitaa kutoka nchini Zimbabwe, anapiga na Thomas Mapfumo
Djelimady Tounkara, mpiga gitaa maarufu wa bendi ya Super Rail Band kutoka mjini Bamako, Mali.
Ali Farka Touré - mwimbaji na mpiga gitaa kutoka nchini Mali.
Vieux Farka Touré - mtoto wa Ali Farka Touré, anachipukia kutoka nchini Mali.
Sir Victor Uwaifo- Mpigaji gitaa kutoka kwa watu wanaongea Kibini/Kiedo, yupo mjini Benin, Jimbo la  Edo, Nigeria.
Dr Sir Warrior - Mwimbaji na Mpigaji gitaa wa bendi ya Oriental Brothers International Band
Jonah Sithole - Mpiga mbira na gitaa marehemu ambaye awali alikuwa anapiga na Thomas Mapfumo
Joshua Dube - Mpigaji gitaa hayati ambaye awali alikuwa akipiga na Thomas Mapfumo
Habib Koité - mwimbaji na mpigaji gitaa kutoka nchini Senegal
piga gitaa
piga gitaa
Jamii:Orodha za Afrika

Nani alitengeneza kifaa cha mziki ya gita?


Utalii nchini Kenya ni sekta iliyo chanzo kikuu cha mapato ya fedha za kigeni baada ya kilimo.[1]
Kenya ni kati ya nchi zilizo na mazingira murua zaidi ulimwenguni na bila shaka watalii hufurahia mno kuzuru eneo hili. Kama wahenga walivyosema kuwa kutembea kwingi ni kuyaona mengi, Rabuka ametunukia Kenya hidaya kochokocho kwa kuipatia wanyama wengi, misitu na maskani rembo kupindukia.
Vivutio vikuu vya utalii ni safari za picha kupitia mbuga za kitaifa na michezo ya uhifadhi ambayo idadi yao ni 19. Vivutio vingine ni pamoja na misikiti katika jiji la Mombasa; mandhari inayojulikana ya Bonde la Ufa; shamba la kahawa mjini Thika; mtazamo wa Mlima Kilimanjaro, ukivuka mpaka kuingia Tanzania;[2] na fukwe zake kando ya Bahari ya Hindi. Hata hivyo kuna mapato mengi ya kitalii nchini Kenya .
Historia
Lee Jolliffe, katika kitabu chake anasema utalii wa Kenya uliendelea kwa kuhifadhi maliasili, ingawa "utalii wa fukwe, utalii ya eco, utalii wa utamaduni na utalii wa michezo zote zinafomu sehemu moja." [3]
Katika miaka ya 1990, idadi ya watalii waliokuwa wakisafiri nchini Kenya ilipungua kwa sababu ya mauaji ya watalii.[4] Hata hivyo, utalii nchini Kenya umekuwa chanzo kinachoongoza cha mapato ya fedha za kigeni tangu mwaka 1997, wakati uliupita kahawa, na mwenendo uliendelea, isipokuwa miaka 1997-1998.[3]
Mgogoro wa Kenya wa 2007-2008
Kufuatia uchaguzi wa urais wa mwaka wa 2007 na mgogoro wa Kenya 2007-2008 uliofuata, mapato ya utalii ulitimazi kutoka asilimia 54 mwaka 2007 katika robo ya kwanza ya 2008.[1] Mapato yalishuka hadi shilingi bilioni 8.08 (dola milioni 130.5 za Amerika) kutoka shilingi bilioni 17.5 katika miezi ya Januari hadi Machi 2007 [1] na jumla ya watalii 130,585 waliwasili nchini Kenya ikilinganishwa na watalii 273,000 na mwaka huo.[5] Mapato ya Watalii kutoka Uchina, hata hivyo, ilishuka aslimia 10.7, ikilinganishwa na zaidi ya asilimia 50 kutoka mapato ya jadi ambao ni Marekani na Ulaya.[1] Utalii wa ndani pia uliboreshwa kwa asilimia 45, kuichuma sekta ya utalii shilingi bilioni 3.65 juu ya bilioni 8.08  kwa kipindi ambacho kilikuwa kinapitiwa.[5]
Utalii wa Mkutano ulisambaratika wakati wa robo ya kwanza kwa kuanguka kwa asilimia 87.4 ikilinganishwa na ongezeko lililoshuhudiwa mwaka wa 2007.[5] Watu 974  waliowasili nchini Kenya katika kipindi hicho kwa ajili ya mikutano waligundua kuwa mikutano hiyo ilikuwa imefutiliwa mbali.[5] Biashara ya Kusafiri ilipungua kwa asilimia 21 wakati wa kipindi hicho na wasafiri 35,914 walikuja nchini ikilinganishwa na 45,338 katika kipindi kama hicho mwaka kabla.[5]
Licha ya hayo, Kenya ilishinda tuzo la Best Leisure Destination katika ramsa ya World Travel mjini Shanghai, China, mwezi Aprili 2008.[6] Katibu Mkuu wa Wizara ya Utalii nchini Kenya, Rebecca Nabutola, alisema kwamba "tuzo hili ni ushuhuda kwamba Kenya ina bidhaa ya kipekee ulimwenguni ambayo ni utalii. Kutambuliwa kwa Kenya bila shaka kutainua utalii wa Kenya na kuongeza utambulisho wake kama sehemu inayoongoza ya kitalii.[6]
Vivutio vya wageni
Mbuga za Kitaifa

Kenya imeorodheshwa miongoni mwa nchi zinazoongoza katika sekta ya wanyamapori zaidi ya miaka arobaini na inajulikana kote ulimwengu kwa ajili yake. Kuna hifadhi za taifa, mapori ya akiba na ya wanyama na kuonekana wakati mwingine havina uhai kimya na hata hivyo kuna wanyamapori wengi mno. Mashimo ya maji na mabwawa ni muhimu ambapo wanyama wanaweza kunywa maji ili kukata kiu.
Hifadhi ya taifa ya Amboseli

Hifadhi ya Taifa ya Amboseli, ambayo zamani ilikuwa inaitwa hifadhi ya wanyama ya Maasai Amboseli, iko katika Wilaya ya Kajiado, Mkoa wa Bonde la Ufa, nchini Kenya. Mbuga hii ina ukubwa wa eneo wa kilomita 390 katika msingi wa eneo la kilomita 8,000 na inaenea mpakani mwa Kenya na Tanzania.
Wenyeji wa sehemu hii ni Wamasai, lakini watu kutoka maeneo mengine ya nchi wanakaa huko kwani walivutiwa na uchumi uliofanikiwa na ambao ulisababishwa na utalii na kilimo kabambe kandokando ya mifumo wa mabwawa ambayo yanaifanya eneo hili lenye mvua kidogo (wastani wa milimita 350 kwa mwaka) kuwa mojawapo ya sehemu bora duniani kuwatazama wanyamapori. Mbuga hii hulinda mabwawa mawili kwa matano ambayo yako, na inahusisha ziwa lililokauka la Pleistocene na mimea yenye nusu-ukame.
Mbuga ya kitaifa ya Kora

Mbuga ya kimataifa ya Kora iko Mkoani Pwani, Kenya. Mbuga hii ina upana wa eneo a eneo wa kilomita 1787. Mbuga hii imejasisiwa kilomita 125 mashariki mwa Mlima Kenya. Awali mbuga hii ilijaridiwa kama hifadhi ya kiasili mwaka wa 1973. Ilijaridiwa kama mbuga ya kitaifa mwaka wa 1990, kufuatia mauaji ya George Adamson na wawindaji wanyama.
Mbuga ya kitaifa ya Ziwa Nakuru

Mbuga ya wanyama ya kitaifa ya Ziwa Nakuru, lililoanzishwa mwaka wa 1961 karibu na Ziwa Nakuru, liko karibu na mji wa Nakuru. Inajulikana sana kwa maelfu, na wakati mwingine mamilioni ya ndege wa aina ya flamingo wanaokusanyika ufuoni mwa ziwa Nakuru. Wajihi wa ukame wa ziwa hili ni vigumu kujulikana kwa sababu ya flamingo wengi. Idadi ya flamingo katika ziwa hutegemea maji na hali ya chakula. Pahali bora kuwatazama ndege hawa ni juu ya mwinuko unaoitwa Baboon Cliff.
Kivutio kingine ni eneo la kilomita 188 lililo kandokando ya ziwa hilo na limezingirwa na ukuta kuwalinda wanyama walio katika hatari ya kukoma kama twiga wa Rothschild na vifaru weusi.
Mbuga ya Taifa ya Mlima Kenya

Mbuga ya taifa ya Mlima Kenya , iliyoanzisha mwaka wa 1949, hulinda kanda inayozunguka Mlima Kenya. Awali ilikuwa ni hifadhi ya misitu kabla ya kutangazwa kama mbuga ya kitaifa. Hivi sasa ni mbuga ya taifa ndani ya hifadhi ya misitu ambayo imeizunguka.[7]Mnamo Aprili mwaka wa 1978 eneo hilo lilifanywa hifadhi la Biosphere la UNESCO. [8] Mbuga ya taifa na hifadhi ya misitu ziliunganishwa zikawa katika orodha ya Urithi wa Dunia wa UNESCO mwaka wa 1997.[9]
Mbuga ya Taifa ya Nairobi

Hifadhi ya taifa ya Nairobi ilikuwa mbuga ya kwanza nchini Kenya ilipoanzishwa mwaka wa 1946. Iko takriban kilomita 7 kusini mwa katikati ya Nairobi, mji mkuu wa Kenya, na ni ndogo ikilinganishwa na mbuga nyingine za wanyama barani Afrika. Majumba marefu jijini Nairobi yaweza kuonekana kutoka kwenye mbuga.
Mbuga hii ina wanyamapori wengi tofauti.[10] Ni ugo tu unaotenganisha mbuga hii ya wanyama kutoka mji mkuu.[11] Wanyama walao mimea hujaa sana katika mbuga hii wakati wa kiangazi. Ni mojawapo kati ya makimbilio ya vifaru yaliyofanikiwa sana nchini Kenya.
Kwamba mbuga hii ipo karibu na jiji la Nairobi husababisha mgogoro baina ya wanyama na wananchi na pia hutishia uhamaji wa wanyama.
Hifadhi ya Taifa ya Aberdare

Hifadhi ya Taifa ya Aberdare ina latitudo ya mita 1829 hadi 4001 juu ya usawa wa bahari na iko katika ardhi kati ya kusini-magharibi kwa Mlima Kenya.
Ilianzishwa rasmi mnamo Mei 1950 kama hifadhi ya misitu ya nchi. Hifadhi ina hewa njema iliyo tulivu na yenye mazingira murua na mvua kubwa inayonyesha mwaka nenda mwaka rudi.
Mbuga ya Masai Mara
Hifadhi ya Masai Mara ni mojawapo kati ya maskani bora zaidi ambapo wanyamapori wengi wamehifadhiwa. Hapa ndipo wanapoishi zaidi wanyama wenye kutambulika kama ‘watano wakubwa’: simba, chui, ndovu, nyati na kiboko. Hapa watalii hasa watoto hufurahishwa sana na mazingira na maajabu mengi wanayoyaona.
Hifadhi ya Taifa ya Meru

Hifadhi hii imekuwa yenye shughuli kabambe na yenye watalii chungu nzima waliofurika furifuri ili kujionea maajabu ya Mlima Kenya. Huku kuna wanyama si haba ambao hutokea misitu iliyokaribia Mlima Kenya. Hapa watalii huzuru ili kuikwea milima na kuipata hewa safi.
Mbuga ya Samburu

Samburu ni "nchi huru" ambapo Joy Adamson alikasirishwa mno na simba. Hii imeifanya mbuga hii kuwa maarufu sana na kuwafanya watalii wengi kutaka kuizuru.
Watalii pia huvutiwa mno na tamaduni za Wasamburu ambao mavazi na mienendo yao huvutia sana.
Mbuga ya Tsavo Mashariki

Tsavo Mashariki hujumlisha eneo la kilometamraba 13,747 Mashariki Kusini mwa Kenya. Mazingira murua ndiyo yanayowavutia watu zaidi kuzuru mbuga hii.
Baadhi ya mambo yanayopendeza ni Mto Tana, ufuko wa bahari, makazi ya viboko, hifadhi ya tembo, joto na hali ya anga yenye kupendeza na sehemu nyingine mbalimbali.
Fukwe
Kenya na Tanzania zina ukanda wa pwani nzuri na mwanga wa jua kwa njia ya nje ya mwaka hata wakati wa mvua. Wengi wa wenyeji kwa kuchukua hiyo fukwe ni tupu isipokuwa kwa mapumziko ya kitaifa katika nchi zote mbili. Hivyo unaweza kutumia muda katika pwani ya umma na kujisikia kama ni saa ya kipekee pwani. Ni pwani ya Kenya na hoteli kadhaa kwamba mtu anaweza kuchagua.
Matembezi nchini Kenya
Matembezi nchini Kenya ni ya kufana kwa na huwavutia watalii chungu nzima kila mwaka. Matembezi hayo yapo katika mji wa Nairobi njia ya Lang’ata karibu na malazi ya wanyama ya Nairobi. Katika matembezi hayo utaweza kujionea mengi kwani kutembea kwingi ni kuona mengi, pia utaweza kuushuhudia utamaduni wa Wakenya ulionata kama gundi na kuyaona mazingira mema yenye kufana.
Utamaduni wa Wakenya
Jamii ya Wamasai ni baadhi ya makabila zinazofuata mno tamaduni na asili zao za jadi. Mabadiliko ya kizazi na pengo katika utamaduni bado zinaathiri mitindo ya maisha. Hata hivyo jamii ya Wamasai imejua bayana kwamba mwacha mila ni mtumwa na hivyo kuhifadhi tamaduni zao kupitia mavazi ambayo ni vikoi na leso na viatu vya jadi, maisha yao ambayo ni ya ufugaji wa ng’ombe na lugha yao ya Kimasai.
Wakikuyu nao hawajaachwa nyuma katika kuhifadhi na kukumbatia tamaduni zao ambapo siku baada ya nyingine wao hunywa mvinyo wao wa jadi aina ya karubu, huwatafutia binti zao wachumba na kuwatahiri vijana wao kwa karamu zenye raha na bashasha tele.
Hoteli
Kuna hoteli mbalimbali za kufana mno ambazo huwa na hali tofauti katika mazingira na hata kwenye fulusi utakazotumia kugharamia ada yako. Baadhi ya hoteli zenye sifa tele ni Intecontinental, Hilton, Winsor, Safari Park na Norfolk zilizo katika mji wa Nairobi. Hapa maliponi ya kiasi cha juu lakini huduma yao ni ya hali ya juu sana
Nakuru na Mombasa pia kuna hoteli za kufana ambapo vyakula vya asili na vile vya kisasa pia hupikwa. Watalii wengi hufurahia sana kukaa huku kwa sababu ya bahari na maziwa yaliyoko katika maeneo haya.
Habari ya Watalii
Watalii katika nchi nyingi wanahitajika kuwa na pasipoti na visa. Watalii hawa hushauriwa kupata chanjo dhidi ya malaria na homa ya manjano.[2]
Bodi ya Utalii ya Kenya, au KTB, ni shirika la serikali ambao hutafutia soko kwa watalii wanaosafiria nchi ya Kenya.[3] Maoni ya sekta ya kibinafsi zinachapishwa na Wizara ya Utalii, ambayo inafanya kazi unyounyo na KNB.[3] Wizara ya Utalii lina jukumu la kushauri KNB na kufungua bodi katika wizara zinazohusiana na aina maalum za utalii.[3]
Takwimu
Mwaka wa 1995, kulikuwa na vitanda 34,211 vya hoteli na kiwango cha kujaza vitanda hivi kilikuwa asilimia 44. Wageni 1,036,628 waliwasili nchini Kenya mwaka wa 2000 risiti za utalii kwa ujumla zilikuwa dola milioni 257. Mwaka huo, serikali ya Marekani ilikadiria wastani wa gharama ya kuishi mjini Nairobi kuwa dola 202 kwa siku, ikilinganishwa na dola 94 hadi dola 144 kwa siku mjini Mombasa, kutegemea na wakati wa mwaka.
[2]
Marejeo

Masomo zaidi

Viungo vya nje

Serikali ya Wizara na mashirika

Jamii:Utalii wa Kenya
Jamii:Usafiri wa Kenya
Jamii:Uchumi wa Kenya

Bodi ya utalii nchini Namibia ilianzishwa mwaka gani?


Hekaya za Abunuwasi ni mkusanyo wa hadithi fupi zinazosimulia habari za Abunuwas. Hadithi hizi hazina uhusiano na Abu Nuwas, mshairi Mwarabu aliyeishi Baghdad mnamo mwaka 800 BK.
Abunuwasi wa hekaya ni mjanja anayeshindana mara kwa mara na tabia mbaya za watu wenzake kama vile walafi, matajiri wasio na huruma, akiwadanganya kwa kutumia mbinu zao wenyewe. Mara nyingi hadithi zilezile zinasimuliwa pia katika nchi nyingine za Waislamu kwa majina kama hekaya za Nasreddin, Guha au "hekaya za Mullah".[1]
Mchoraji Mtanzania Godfrey Mwampembwa (anayejulikana kwa jina la Gado) alitunga kitabu cha vibonzo kwa jina la Abunuwasi kinachosimulia tatu za hekaya zake.[2] The book was published by Sasa Sema Publications in 1996.[3]
Mfano 1
Kuna wakati, Abunuwasi aliamua kuwa mfuga mbuzi. Alinunua mbuzi wa kufuga huku  akiwa na lengo la kujiongezea kipato chake pindi mbuzi huyo atapoanza kuzaa, ili awafuge ndama wawe wengi na kumuwezesha kuwa tajiri kuliko wote waliokuwepo katika mji ule..
Siku moja Abunuwasi akipokuwa anampeleka mbuzi wake malishoni, alikuta kiatu kimoja kizuri sana katikati ya njia. Alisimama na kukiangalia. Kiatu kilipendeza machoni mwake ila akasema "kiatu hiki ni kizuri lakini mbona kipo kimoja tu?" Alitafuta kiatu cha pili pembezoni mwa njia ila hakukiona. Alipoona hawezi kuvaa kiatu kimoja, aliamua kukiacha palepale. .
Abunuasi akachukuwa mbuzi wake na mbele kidogo akaona kile kiatu cha mguu wa pili. Abunuwas alishangaa na akaona bora angelikichukua kile cha mwanzo kwa sababu cha pili kimepatikana.
Aliporudi pale mwanzo kukitafuta alichokiacha awali lakini hakukikuta tena, alijaribu kukitafuta lakini hakukiona. Basi akadhani kuna mtu amekiokota. Akarudi haraka alipomfunga mbuzi wake nako pia hakumkuta mbuzi wala kile kiatu kimoja. Mwisho akawa amemkosa mbuzi na viatu, Ndoto zote za Abunuwasi kupata utajiri zikaruka na akabaki na umasikini wake kwa sababu ya tamaa yake.
Marejeo

Mwandishi wa hadithi za hekaya za Abunwasi ana watoto wangapi?


Karl Peters au Carl Peters (27 Septemba 1856 – 10 Septemba 1918) alikuwa mpelelezi na mwanasiasa Mjerumani aliyeanzisha koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani.
Utoto na masomo
Peters alizaliwa mwaka 1856 Neuhaus de Elb, ndani ya ngome ya Hannover, katika Ujerumani ya Kaskazini kama mtoto wa nane wa mchungaji wa Kilutheri.
Baada ya kumaliza shule ya sekondari, alisoma historia na falsafa kwenye vyuo vikuu vya Göttingen, Tübingen na Berlin. Akiwa chuoni alivutwa na mafundisho ya Udarwini wa Kijamii yanayotangaza kwamba ni haki na halali kama wenye nguvu duniani wanatawala na kukandamiza watu dhaifu.
Baada ya masomo yake ya historia alifanya kazi London (Uingereza) mnamo 1882/1883. Alijifunza mengi kuhusu himaya ya kikoloni ya Uingereza na utawala wake juu ya nchi nyingi.
Itikadi ya ukoloni
Peters alisikitika kuwa Ujerumani haikuwa na koloni hadi wakati ule. Aliamini kwamba koloni huongeza utajiri na enzi ya nchi yenye koloni jinsi ilivyoonekana katika mfano wa utawala wa Kiingereza juu ya India. Alitaka kuwapatia Wajerumani nafasi waliyostahili machoni pake kati ya mataifa ya Ulaya.
Aliporudi Ujerumani mwaka 1883 alijishughulisha na siasa ya kudai koloni kwa Ujerumani. Peters alikuwa amejifunza habari za Afrika ya Mashariki alipokaa Uingereza. Hadi wakati ule hakukuwa na koloni la Wazungu upande huo wa Afrika, isipokuwa pwani ya Msumbiji iliyotawaliwa na Ureno, lakini nchi za Ulaya zilikuwa zinaandaa mkutano wa Berlin wa 1885 ili kugawana Afrika. Aliamini ya kwamba watu weusi ni dhaifu, hivyo wanapaswa kutawaliwa na wale weupe wenye nguvu.
Kuanzisha Afrika ya Mashariki ya Kijerumani

Part of a series on theHistory of Tanzania
Timeline
History of Zanzibar
Colonial period
Scramble for Africa
German East Africa
Heligoland–Zanzibar Treaty
Maji Maji Rebellion
East African Campaign
British East Africa
Modern history
Zanzibar Revolution
Tanganyika
Ujamaa
Uganda–Tanzania War
 Tanzaniaportalvt
Machi 1884 Peters aliunda "Shirika la Ukoloni wa Kijerumani" (Gesellschaft für Deutsche Kolonisation). Wakati huo himaya pekee iliyotambuliwa kimataifa ilikuwa Usultani wa Zanzibar. Kamati kuu ya shirika ilimpa wito wa kupata maeneo katika Afrika ya Mashariki kwa imani ya kuwa utawala wa Zanzibar ni wa pwani tu.
Peters alipoandaa safari yake mataifa ya Ulaya yalikuwa yakiandaa mkutano wa Berlin kuhusu masuala ya Kongo. Mkutano huo, ulioanza Desemba 1884, ulisababishwa na mipango ya mfalme Leopold II wa Ubelgiji kujijengea himaya ya binafsi katika beseni ya Kongo akigongana na shabaha za Ureno na Uingereza.
Safari ya Usagara
Tarehe 10 Novemba 1884 Peters alifika Unguja pamoja na wanakamati wawili ili aendelee kuzunguka kwenye Tanganyika. Serikali ya Kijerumani ya Chansella Bismarck haikukubali mipango yake kwa sababu iliogopa vurugu kwenye mkutano ulioitishwa tayari. Hivyo Peters alipofika kwenye ubalozi wa Ujerumani mjini Zanzibar alipokewa kwa barua kutoka Berlin iliyosema ya kwamba hawezi kutegemea msaada wowote kwani juhudi zake ziko nje ya siasa ya nchi.
Peters akimwogopa Sultani pamoja na Waingereza alivuka kwa siri kutoka Unguja kwenda bara. Alifaulu kutembelea masultani au machifu kadhaa waliotia aina ya sahihi kwenye karatasi walizoonyeshwa na Peters. Karatasi hizo ziliandikwa kwa lugha ya Kijerumani zikisema ya kwamba chifu fulani aliweka eneo lake chini ya mamlaka ya shirika la Kijerumani pamoja na kulipatia shirika hilo haki ya kutumia maeneo na malighafi yote.
Kuna hakika ya kwamba machifu hawakuelewa walichofanya kwa kuchora alama zao kwenye karatasi hizo; walifikiri kwamba wameahidiwa ulinzi kutoka kwa mtawala wa mbali ambaye labda siku moja atakuwa na faida kwao, lakini hawakuelewa kwamba walitoa kibali kwa wageni kutawala nchi.
Peters mwenyewe alisimulia jinsi alivyowapa machifu pombe kali hadi wakawa tayari kuchora alama zao kwenye karatasi walizoonyeshwa bila kuelewa maana yake.
Kwa njia hiyo katika muda mfupi kati ya tarehe 23 Novemba na 17 Desemba 1884 Peters alipata hati kutoka machifu wa Usagara, Nguru, Useguha na Ukami kwa ajili ya shirika lake, jumla eneo la km² 140,000.
Kukubaliwa na serikali ya Ujerumani
Peters alirudi Ujerumani mnamo Februari 1885 katika siku za mwisho za Mkutano wa Berlin. Aliomba barua ya ulinzi kutoka serikali kwa ajili ya maeneo aliyodai kuwa chini ya shirika la ukoloni. Chansella Mjerumani Bismarck aliendelea kumkatalia. Hati za Peters aliziita karatasi zenye michoro bila thamani ya watu weusi.
Lakini Peters alimtishia kuweka maeneo hayo chini ya ulinzi wa mfalme Leopold II wa Ubelgiji aliyekuwa tayari kupanua himaya yake ya Kongo iliyotambuliwa na serikali za Ulaya wakati wa mkutano. Kutokana na tishio hilo Bismarck alikubali, na Peters akapewa hati rasmi ya kifalme iliyoweka maeneo ya shirika la koloni chini ya ulinzi wa Dola la Ujerumani.
Shirika la Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki
Sultani wa Zanzibar hakufurahishwa na habari hizo, akapinga kwa telegramu aliyotumia Berlin akidai kuwa Peters aliingia bila kibali na kufanya mikataba na machifu waliokuwa chini ya Zanzibar. Lakini baada ya kutoa barua za ulinzi Berlin iliona haja ya kusimama imara ikapeleka manowari 8 huko Zanzibar chini ya admeri Knorr. Sultani alikosa uwezo wa kushindana na jeshi hilo akakubali mikataba ya Peters na kwamba Wajerumani watumie bandari ya Daressalaam.
Wakati huo Peters mwenyewe alibaki Ujerumani na kuandaa upanuzi wa himaya ya shirika lake. Aliunda kampuni jipya la "Shirika la Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki" lililochukua nafasi ya shirika la awali. Shirika lilituma maafisa kwa misafara mipya na kuongeza mikataba na machifu, na hivyo kuongeza eneo lililodaiwa na shirika.
Mwaka 1887 Karl Peters alirudi Afrika kama mkurugenzi wa utawala wa kampuni. Aliingia katika majadiliano na Sultani Barghash ibn Sa'id kuhusu utawala wa pwani.
Baada ya kifo cha Bargash mwaka 1888 Peters alifaulu kumshawishi Sultani mpya Khalifa ibn Sa'id kulikodisha eneo lote la pwani kwa Shirika la Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki.
Msafara wa Emin Pasha na kulenga Uganda
Peters alirudi Ujerumani alipoombwa kuongoza msafara mpya wa kumtafuta Emin Pasha katika eneo kati ya Uganda na Sudan. Emin Pasha alikuwa Mjerumani kwa jina la Dr. Eduard Schnitzer ambaye aliingia katika utumishi wa serikali ya Misri, kuwa Mwislamu na gavana wa jimbo la Ikweta katika Sudan ya Kimisri. Baada ya mapinduzi ya Mahdi mwaka 1885 mawasiliano kati ya Emin Pasha na serikali ya Misri ilikatwa; kamati mbalimbali ziliundwa Ulaya kwa shabaha ya kumwokoa.
Peters alifika tena Afrika ya Mashariki mwaka 1889 akaanza msafara wake mnamo Juni 1889 kutoka Witu kwenye pwani ya Kenya iliyokuwa eneo lindwa chini ya Ujerumani. Bila ya Peters wala watu wengine kujua, Emin Pasha hakuwa na haja yoyote ya kuokolewa, lakini kwa hiari yake alikuwa tayari safarini kuelekea Bagamoyo pamoja na mpelelezi Mwingereza Henry Morton Stanley. Lakini Peters, mbali ya kumtafuta Emin Pasha, alikuwa na shabaha yake mwenyewe: kupanua eneo la shirika lake. Kote alikopita alifanya mikataba mipya na machifu na masultani wa kikabila, kwa mfano na chifu wa Kavirondo (Kisumu) tarehe 1 Februari 1890.
Hayo yote aliyafanya ingawa alijua kwamba serikali za Ujerumani na Uingereza ziliwahi kupatana kuhusu maeneo ya Afrika ya Mashariki zilipolenga kutafuta masilahi yao bila kuingiliana. Msafara wa Peters ulipita kabisa katika eneo lililoahidiwa kwa Uingereza. Lakini kufuatana na mapatano ya mkutano wa Berlin wa 1885 utawala wa nchi ya Ulaya katika Afrika ulitambuliwa mradi nchi iweze kuonyesha utawala wake halisi. Kumbe Waingereza hadi kupita kwa Peters walikuwa hawajachukua hatua zozote za kujenga utawala wao katika sehemu za Kenya.
Mkataba na Buganda
Kilele cha juhudi za Peters kilikuwa mapatano na Kabaka Mwanga II wa Buganda ya Machi 1890. Mwanga hakupendezwa na wamisionari Waingereza na Wafaransa walioshindana kati yao ili kuwa na athari kubwa huko Buganda. Labda kwa matumaini ya kwamba huyu mfalme wa Ujerumani asiyejulikana kwake atakuwa msaada dhidi ya siasa za Waingereza lakini atakuwa mbali mno asiweze kuleta hasara, Kabaka alitia sahihi kwenye mapatano ya urafiki na ulinzi kati ya Ujerumani na Buganda. Tendo hilo lilitekelezwa na Karl Peters bila kibali wala ujuzi wa serikali yake nyumbani.
Peters alirudi kutoka Buganda kuelekea pwani. Tarehe 20 Juni 1890 huko Mpwapwa alikutana na Emin Pascha aliyekuwa tayari njiani kurudi kwake Ikweta. Mwezi Julai 1890 Peters alifika Bagamoyo.
Jinsi alivyowatenda Waafrika
Katika msafara huo tabia za Peters zilionyesha jinsi alivyodharau Waafrika. Aliamini na kuandika kwamba Mwafrika hutawaliwa kwa kiboko tu. Kwake Mwafrika hakuwa mtu kamili. Akijiona mwenyewe ni bwana ambaye wenyeji wanapaswa kumtumikia, aliwadharau.
Alipopitia Ugogo alimkasirikia Mgogo aliyecheka alipomtazama akinyoa ndevu zake, akaamuru apigwe kiboko. Tendo hilo liliwasababisha Wagogo kuchukua silaha, ikawa vita ambapo watu wakauawa kwa wingi.
Watu waliosafiri naye na kumjua walisimulia jinsi alivyowapiga mara nyingi mahamali au watumishi wake, hata akapewa nao jina “mkono damu”.
Mwisho wa himaya ya Peters na shirika la ukoloni
Uasi kwenye pwani dhidi ya utawala wa shirika
Wiki chache tu baada ya Peters kuanzisha safari yake ya kumtafuta Emin Pasha, utawala wa shirika lake uliporomoka vibaya. Shirika la Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki lilianza kutekeleza mapatano na Sultani wa Zanzibar kuhusu utawala wa pwani mnamo Agosti 1889.
Kushushwa kwa bendera ya Sultani na kupandishwa kwa bendera ya shirika kulishtusha wenyeji wengi. Maafisa Wajerumani wa shirika walionyesha ukali wakidai utawala juu ya bandari. Hayo yote yalisababisha mara moja ghasia. Wenyeji wakaongozwa na watu kama Abushiri na Bwana Heri. Uasi ulianza Pangani na kuenea kote pwani na kuwa vita kabisa. Shirika lilishindwa kupambana na upinzani huo wa wenyeji.
Hapo serikali ya chansella Bismarck iliingilia kati na kutuma manowari pamoja na wanajeshi waliokomesha upinzani wote. Maeneo ya shirika yaliwekwa chini ya serikali ya Ujerumani kama koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Utawala wa shirika la Peters ulikwisha.
Mkataba wa Helgoland-Zanzibar kuingilia kati
Karl Peters aliporudi pwani mwezi Julai 1890 alipokea habari hizo pamoja na habari za Mkataba wa Helgoland-Zanzibar wa tarehe 1 Julai 1890 kati ya serikali za Uingereza na Ujerumani zilimoelewana juu ya mipaka ya maeneo yao katika Afrika. Waingereza walikuwa wameshtushwa na matendo ya Peters ya kulenga Uganda. Serikali mpya ya Ujerumani ya chansella Caprivi iliona kuwa uhusiano mzuri na Uingereza ni muhimu kuliko kuongeza makoloni yaliyotazamwa na sehemu ya wanasiasa Ujerumani kwa mashaka.
Katika mkataba huo Wajerumani walikubali kuwa maeneo ya Uganda, Zanzibar na nchi kaskazini kwa mstari kati ya Ziwa Viktoria (Nyanza) na mlima Kilimanjaro pamoja na Witu yawe chini ya athira ya Uingereza. Waingereza waliahidi kwamba watamshawishi Sultani wa Zanzibar kuwapatia Wajerumani pwani ya sehemu iliyoitwa baadaye "Tanganyika". Mapatano mengine yalihusu mipaka kati ya maeneo ya Waingereza na Wajerumani huko Afrika ya Magharibi na kisiwa cha Helgoland katika Bahari ya Kaskazini.
Peters aliona safari yake ilikuwa bure kabisa. Alisikitika na kufoka dhidi ya wanasiasa huko Berlin. Aliporudi Ujerumani tena alijiunga na wengine waliodai siasa kali ya ukoloni akawa mmojawapo wa waanzilishi wa "Jumuiya ya Wajerumani Wote" (Alldeutscher Verband). Jumuiya hiyo ilitangaza utaifa mkali, chuki dhidi ya mataifa majirani na Wayahudi, dhaurau dhidi ya watu wenye rangi tofauti na madai ya kuwa Ujerumani ilistahili maeneo makubwa zaidi katika Ulaya na katika mabara mengine.
Unyama wa Peters Kilimanjaro na kufukuzwa kwake
Kamishna wa Kaisari
Baada ya Peters kurudi Berlin sehemu ya wanasiasa na magazeti walimshangilia na kumsheherekea kama shujaa wa kitaifa aliyezuiwa na waoga serikalini waliothamini uhusiano na watu wa nje kama Waingereza kuliko masilahi ya taifa.
Mwaka 1891 serikali iliamua kutumia maarifa ya Peters kwa kumpa cheo cha "Kamishma wa Kaisari katika eneo la Kilimanjaro". Kazi yake kuu ilikuwa kuelewana na Waingereza kuhusu mpaka kamili kati ya sehemu za Wajerumani na Waingereza. Pia alikuwa mkuu wa utawala wa kikoloni wa eneo hilo.
Mapenzi na mauti
Akiwa mwakilishi wa Ujerumani Kilimajaro, Peters alikuwa na mabinti wenyeji aliowatumia kama wapenzi wake. Usiku wa tarehe 18 Oktoba 1891 Peters alimkuta binti Yagodja akilala pamoja na Mabruk, mtumishi wa kiume. Peters alikasirika mno akaita mara moja kamati ya mahakama akiwa yeye mwenyewe mwenyekiti. Mabruk alihukumiwa anyongwe. Yagodja alikimbia lakini akakamatwa mnamo Januari 1892 akapigwa viboko na kunyongwa naye.
Katika hasira yake Peters aliamuru hata kijiji cha binti huyo katika eneo la Rombo kichomwe moto. Wachagga wa Rombo walichukua silaha na kujihami. Hasira ya Peters ilisababisha vita vya miezi kadhaa, vijiji vingi viliharibika na watu kufa.
Kesi dhidi yake
Mnamo Aprili 1892 gavana Mjerumani von Soden mjini Daressalaam alipokea barua kutoka kwa mmisionari Mwingereza Smythies alimoandika sababu za vita Kilimanjaro kuwa ni unyama wa Peters. Von Soden alifanya utafiti akatuma taarifa juu ya matendo ya Peters kwenda Berlin. Gavana aliandika ya kwamba kwa maoni yake adhabu za kifo hazikuwa za haki, kwa sababu Peters alitumia madaraka yake vibaya kwa kiburi na kisasi cha binafsi.
Awali serikali ya Berlin ilipendelea kutochukua hatua dhidi ya Peters. Gavana von Soden aliona aibu ya kuwa Peters alitenda maovu hayo wakati ana wajibu kwa ajili ya koloni, lakini hakuwa na uwezo wa kumwondoa madarakani kwa sababu ya cheo chake Peters. Von Soden alimsisitizia kuacha cheo chake hadi mwishoni Peters akajiuzulu mwaka 1893.
Mambo yalibadilika baada ya wabunge wa upinzani katika "Reichstag" kupata habari za Peters na kuuliza maswali bungeni. Peters aliitwa arudi Berlin akapewa kazi wizarani. Kamati ya nidhamu ilifungua kesi dhidi yake na kumfanyia utafiti.
Peters alipoona mambo yanaweza kwenda vibaya aliomba kupumzika, akahamia London. Kamati ya nidhamu iliamua tarehe 24 Aprili 1897 kuwa Peters alikosa. Alifutwa katika utumishi wa serikali pamoja na kupoteza haki za pensheni (malipo ya uzeeni). Mahakama kuu ya nidhamu ilirudia tamko hilo vikali zaidi Peters alipokata rufaa.
Maisha yake baada ya kuondolewa katika utumishi wa serikali
Alipokaa tena London Peters aliunda makampuni ya kutafuta dhahabu Kusini mwa Afrika kwa jina la Dr. Carl Peters Estates and Exploration Co. na South East Africa Ltd. akasafiri mara sita kwenda Zimbabwe, Msumbiji na Afrika Kusini.
Mwaka 1905 Kaisari Wilhelm II, aliyekuwa mshabiki wa Peters, alimpa haki ya kutumia tena kwa heshima yake cheo cha “Kamishna wa Kaisari”.
Mwanzoni mwa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia alirudi Ujerumani kwa sababu makampuni yake katika himaya ya Uingereza yalinyimwa nafasi kama mali ya adui. Kaisari alimsaidia tena kwa kumpa pensheni kutoka makisio yake binafsi.
Karl Peters aliaga dunia kabla ya mwisho wa vita tarehe 10 Septemba 1918. Hakukumbukwa sana isipokuwa na vikundi kadhaa vilivyodai Ujerumani irudishiwe makoloni yake iliyonyang’anywa baada ya vita.
Tangu mwaka 1933 serikali ya Adolf Hitler ilimkumbuka na kumheshimu ikimtambua kama mtangulizi wa itikadi yake. Barabara na viwanja katika miji mbalimbali vikapewa jina lake.
Mwaka 1936 Adolf Hitler alitamka kwa amri ya pekee kuwa hukumu dhidi ya Peters ifutwe na mjane wake apewe pensheni yake.
Baadaye barabara zilizoitwa kwa jina la Peters zilibadilishiwa jina kwa sababu miji kadhaa iliona ni aibu kutunza kumbukumbu yake kwa njia hiyo.

Jamii:Waliozaliwa 1856
Jamii:Waliofariki 1918
Jamii:Historia ya Tanzania
Jamii:Afrika ya Mashariki ya Kijerumani

Kaisari Wilhelm II alifariki mwaka gani?


Ayatollah Ruhollah Musawi Khomeini (Kifarsi: آیت الله روح الله موسوی خمینی) (* 24 Septemba 1902 mjini Khomein; 3 Juni 1989 Tehran) alikuwa kiongozi wa mapinduzi ya Uajemi ya 1979 na baadaye kiongozi wa kiroho wa Jamhuri ya Kiislamu ya Uajemi hadi kifo chake.
Masomo
Alizaliwa mnamo 1902 mjini Khomein katika Uajemi wa Kati katika familia ya Masayyid. Baada ya shule ya msingi aliendelea kusoma mafunzo ya kidini huko Qom kuanzia mwaka 1922 akawa mujtahid 1936 pamoja na cheo cha kidini cha Hodjatolislam. 1943 aliandika kitabu cha "Kašf al-asrār" (ufunuo wa siri) alikoeleza mafundisho yake juu ya serikali ya kiislamu na kudai kufutwa kwa ufalme wa Uajemi. Aliendelea kufundisha sharia ya Kiislamu kwenye chuo cha Qom.
Uasi dhidi ya Shah
Khomeini aligongana na serikali ya shah (mfalme) mara ya kwanza 1963. Katika mahubiri kwenye nafasi ya sikukuu ya Ashura aliwaita wasikilizaji wake waanzishe mapinduzi na jihad dhidi ya "utawala wa wakosaji" akimaanisha familia ya kifalme bila kuwataja waziwazi. Alikamatwa na kufungwa jela kwa muda fupi, baadaye kufungwa kwake nyumbani. 1964 alifukuzwa nchini akahamia Irak alikokaa Najaf na kufundisha kwenye chuo cha Kishia. Sifa zake huko Uajemi zilikua na mahubiri yake yalisambazwa kwa njia ya kaseti.
Mwanzo wa mapinduzi 1978
Mwanzo wa mapinduzi ya Uajemi ulitokea 1978. Jeshi na polisi walivunja maandamano ya wanafunzi mjini Qom waliopinga makala dhidi ya Khomeini katika gazeti ya serikali. Vifo vya wanafunzi 80 vikaanzisha ufuatano wa maandaano mapya kwa sababu katika kawaida ya Shia kuna ibada za kukumbuka marehemu baada ya siku 40. Hivyo mazishi ya watu waliouawa yalifuatwa na maandamano siku 40 baadaye yaliyosambaa kote nchini. Kwenye maandamano haya vifo vipya vikatokea tena vilivyosababisha maandamano mapya yaliyoendelea kukua na kuvuta watu wengi walioonyesha upinzani wao kwa jumla dhidi ya serikali ya Shah. Haya yote yalisaidia kueneza jina la Khomeini kati ya Wajemi.

Katika Oktoba 1978 Khomeini alifukuzwa katika Irak kwa sababu wakati ule Saddam Hussein alitafuta uhusiano mwema na jirani yake Uajemi. Kwa miezi minne Khomeini alipata kimbilio katika Ufaransa alikotembelewa mara kwa mara na wanahabari wa magazeti na TV ya magharibi walioeneza habari zake kote duniani.
Kurudi Uajemi na Jamhuri ya Kiislamu
16 Januari 1979 Shah mgonjwa aliondoka Uajemi iliyokuwa katika hali ya uasi na Khomeini alirudi nchini 1 Februari. Alipokelewa na mamilioni ya watu. Serikali ya mwisho wa Shah ikajiuzulu na katika muda wa mwaka moja Khomeini alibadilisha Uajemi kuwa Jamhuri ya Kiislamu alikokuwa na mamlaka ya juu kupitia halmashauri ya mapinduzi iliyoendesha shughuli za kusimamia serikali mpya na kufanya mabadiliko katika jeshi, polisi na mahakamani.
Khomeini alikaa mbali na taasisi kama serikali au bunge lakini aliongoza kupitia watu wengine na mara kwa mara kwa kuwahotubia wananchi. Aliishi katika nyumba ya binti yake mjini Qom na hakuondoka humo kila mtu alipaswa kumtembelea huko.
Wakati wa kutwaliwa kwa ubalozi wa Marekani katika Teheran na wanafunzi Waislamu pia baadaye wakati wa vita kati ya Irak na Uajemi Khomeini alifanya maazimio mengi yaliyofuatwa na serikali hata kama yeye mwenyewe hakuwa na madaraka rasmi.
Tarehe 14 Februari 1989 Khomeini alitoa fatwa yenye hukumu ya mauti dhidi ya Mwingereza Salman Rushdie mwandishi wa riwaya "Ayat ya kishetani" kwa sababu aliona kitabu hiki kukashifu imani ya Kiislamu.
Kifo na urithi wake
Khomeini aliaga dunia 3 Juni 1989 baada ya upasuaji katika hospitali ya Teheran.
Aliacha nchi iliyobadilika sana. Maskini wa Uajemi walimpenda na kumheshimu karibu sawa na maimamu wa imani ya Kishia. Tabaka za juu na katikati walikimbia nchini kwa jumla ni mamilioni ya watu waliondoka Uajemi kwa sababu ya mapinduzi ya Khomeini. Wataalamu na wenye elimu waliondoka pia kwa sababu uhuru wa vyuo ulibanwa sana. Haki za wakinamama zilibanwa walipaswa kuvaa nguo za hijabi wakazuiliwa katika nafasi mbalimbali walipoweza kufanya kazi wakati wa shah. Wapinzani wengi waliuawa au kufungwa jela.

Jamii:Waliozaliwa 1902
Jamii:Waliofariki 1989
Jamii:Uislamu
Jamii:Uajemi

Ayatollah Ruhollah Musawi Khomeini aliaga dunia mwaka upi?


Emil von Zelewski (13 Machi 1854 - 1891) alikuwa afisa wa jeshi la Ujerumani. Alipokuwa kamanda ya kwanza wa jeshi la ulinzi la kikoloni katika Afrika ya Mashariki ya Kijerumani aliongoza jeshi hilo katika vita dhidi ya Wahehe alipouawa.
Luteni wa jeshi la Prussia
Von Zelewski alizaliwa katika jimbo la Prussia ya Magharibi (wakati ule: Ujerumani; leo: Poland) akajiunga na jeshi la Prussia akasoma shule ya kijeshi akafikia cheo cha luteni.
Afisa wa Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki mjini Pangani
Mwaka 1886 aliondoka katika jeshi akajiunga na Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki alipoona nafasi ya kuendelea haraka zaidi.
Mwezi Agosti 1888 alitumwa kama mwakilishi wa kampuni kwenda mji wa Pangani kwenye mwambao wa Bahari Hindi. Watu wa Pangani walimpa jina la "Nyundo"[1]. Pangani ilikuwa sehemu ya kanda la barani la Usultani wa Zanzibar lililokodishwa na Zanzibar kwa Kampuni ya Kijerumani. Hapa alisababisha kwa ukali wake uasi wa wenyeji uliokuwa chanzo cha vita ya Abushiri yaani jaribio la watu wa pwani kuwafukuza Wajerumani.
Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki ilifaulu mwaka 1887 kuingia katika mkataba na sultani wa Zanzibar aliyewapa haki ya kutawala kanda la pwani lililokuwa barani chini ya Zanzibar kwa niaba ya Sultani na kukusanya ushuru kwenye bandari zake. Kwa msingi wa haki hiyo kampuni ilitakiwa kulipa kodi kwa sultani. Mkataba huo ulipingwa na viongozi wa wenyeji waliojisikia wameachwa na sultani wakamtazama sasa kama msaliti. Wawakilishi wa kampuni walitakiwa kutekeleza wajibu wao kwa ushirikiano na maliwali wa sultani kila mji wakionyesha bendera ya Zanzibar pamoja na bendera ya kampuni.
Uasi wa Pangani
Zelewski tangu mwanzo alionyesha ukali mkubwa mno pamoja na dharau dhidi ya wenyeji. Alisimamisha bendera ya kampuni pekee mbele ya nyumba yake bila bendera ya sultani; alijaribu kumtumia liwali wa sultani kama mtumishi wake bila kumwonyesha heshima.
Konsuli wa Austria aliandika katika taarifa yake kwa serikali ya Vienna wakati ule: "Mwakilishi wa Kampuni ya Kijerumani alifanya kosa la kumtafuta liwali wa Pangani ndani ya msikiti na kwa bahati mbaya hapa nchini majengo ya aina hii hayaruhusiwi kwa wasio Waislamu. Kwa bahati mbaya tena mwakilishi alifuatwa na mbwa wake waliomfuata hadi ndani ya msikiti..."  Taarifa ilionyesha pia ya kwamba hakuvua viatu wakati wa kuingia msikitini. Tukio hili likatokea siku ya Idd el Hajj yaani mnamo 18 Agosti 1888.[2]
Matendo hayo yalisababisha viongozi wa Pangani kukutana wakaamua kuchukua hatua dhidi yake. Tarehe 3 Septemba Zelewski alikataza kutolewa kwa mzigo wa baruti kutoka kwenye jahazi katika bandari. Hapo umati wa wananachi walimfunga Zelewski ndani ya nyumba yake na bendera ya kampuni ilichomwa. Aliachishwa na wanajeshi wa Sultani wa Zanzibar. Baada ya siku kadhaa alikombolewa na kikosi cha wanajeshi Wajerumani kutoka manowari. Uasi wa Pangani ulikuwa mwanzo wa harakati kubwa ya upinzani dhidi ya Wajerumani iliyoenea kote kwenye pwani na kuendelea kuwa vita ya Abushiri. Utawala wa kampuni ya Kijerumani iliyokosa jeshi lake uliporomoka haraka; serikali ya Berlin iliamua kuingia kati na kumtuma meja Hermann von Wissmann aliyepewa pesa ya kuajiri wanajeshi wa kukodiwa hasa kutoka Sudan na Afrika Kusini pamoja na maafisa Wajerumani.
Emil von Zelewski alijiunga na jeshi la von Wissmann mwaka 1889 akaongoza mwanzoni vikosi vidogo akashiriki kubomoa boma la Abushiri na kutwaa miji ya Pangani na Saadani.
Baada ya vita alikuwa mkuu wa jeshi huko Kilwa.
Kamanda wa Jeshi la Ulinzi ka Koloni
Mwaka 1891 serikali ya Ujerumani ilibadilisha hali ya eneo la kampuni kuwa koloni kamili la Dola la Ujerumani. Machi 1891 jeshi la Wissmann lilipewa cheo cha kuwa sehemu rasmi ya jeshi la Ujerumani kwa jina la "Schutztruppe" yaani jeshi la ulinzi la koloni. Wissmann alipoitwa kuwa gavana wa kwanza wa Ujerumani katika Afrika ya Mashariki Zelewski alikuwa kamanda wa jeshi la ulinzi.
Shabaha ya Wajerumani ilikuwa upanuzi wa utawala wao ndani ya maeneo ya Tanganyika barani. Mwanzoni waliona umuhimu kuangalia njia ya misafara iliyoelekea kutoka pwani kwenda Ujiji kando ya Ziwa Tanganyika. Hapo mipango ya Wajerumani iligongana na uenezi wa Wahehe waliowahi kupanuka katika Nyanda za Juu za Kusini chini ya watemi Munyigumba Muyinga na Mkwawa. Vikosi vya Wahehe walizunguka hadi kufikia njia ya misafara wakashambulia pia makabila waliyowahi kukubali utawala wa Wajerumani.
Hapa serikali ya koloni iliamua kuvunja uwezo wa Wahehe na Zelewski alipewa amri ya "kuwaadhibu" yaani kumshambulia ma kumnyamazisha Mkwawa.
Ushinde wa Lugalo
Kazi ya kwanza ya Zelewski kama kamanda wa Schutztruppe ilikuwa pia kazi yake ya mwisho. Mwezi wa Julai 1891 aliondoka Dar es Salaam akiongoza kikundi cha kombania 3, jumla maafisa na maafande 13 Wajerumani, askari wa kukodiwa Waafrika 320 na wapagazi 170 waliobeba mizinga miepesi na bunduki za mtombo.
Walipokaribia Uhehe Zelewski alianza kuangamiza vijiji kadhaa akitumia silaha zake za kisasa. Tarehe 30 Julai aliandika katika taarifa yake "tuliangamiza kijiji chenye ukuta kwa ramia 20 za mzinga na risasi 850 za mtombo". Tarehe 5 Agosti na 6 Agosti alichoma nyumba 25, tarehe 15 Agosti na 16 Agosti tena nyumba 50.[3]
Wakati huohuo Mkwawa alikusanya jeshi lake akasubiri Wajerumani kufika mahali palipofaa kwa maoteo. Zelewski alijisikia salama akisadiki silaha zake na kudharau Wahehe kama maadui, hivyo aliendelea bila kutanguliza wapelelezi. Tarehe 17 Agosti Zelewski aliongoza kikundi chake moja kwa moja ndani ya jeshi la Wahehe waliomsubiri karibu na kijiji cha Lugalo wakijificha ndani ya manyasi marefu pande zote mbili za njia nyembamba iliyotumiwa na Wajerumani. Kutokana na njia nyembamba Wajerumani walipaswa kutembea kwa umbo la msafa, kwa hiyo kila mahali walikuwa wachache waliposhambuliwa na Wahehe 3,000. Baada ya dakika kumi Zelewski mwenyewe pamoja na idadi kubwa ya watu wake waliuawa tayari.
Sehemu ya kombania ya nyuma iliyoongozwa na maluteni 2 na maafande 2 Wajerumani, maefendi 2 pamoja na askari 62 na wapagazi 74 waliweza kukutana pamoja kwenye kilima walipojitetea kwa bunduki ya mtombo na kujiokoa.[4]
Wenyeji wa Lugalo wanamkumbuka Zelewski kwa jina la "Nyundo".
Mengineyo
Kati ya watoto wa mdogo wake Zelewski alikuwepo Erich von dem Bach-Zelewski. Huyu alipanda ngazi nchini Ujerumani wakati wa utawala wa Adolf Hitler akawa jenerali wa jeshi la "SS silaha" akisimamia miradi mbalimbali ya kuwaua Wayahudi na raia nchini Urusi. Mwaka 1944 aliongoza kampeni ya kukandamiza jaribio la upinzani la wakazi wa Warszawa dhidi ya Wajerumani. Wataalamu walioandika juu ya Bach-Zelewski walitoa hoja ya kwamba maisha ya mjomba Emil von Zelewski aliyeshindwa na Waafrika yalikuwa aibu kwa familia na aibu hii ilikuwa sababu moja kwa ukali wa Erich aliyekuwa tayari ya kutekeleza matendo ya kinyama.
Maelezo

Viungo vya nje
 – Makala juu ya msafara wa Baumann na ndani yake habari nyingi juu ya vita ya Abushiri (Kijerumani)(Wiener Geschichtsblätter 53 (1998/1) 1–25 – Wien 1998)

 (PDF-Kiingereza; 78 kB)

Oscar Baumann: In Deutsch-Ostafrika während des Aufstandes, Reise der Dr. Hans Meyer'schen Expedition in Usambara, Wien und Olmütz 1890,

Jamii:Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Jamii:Waliozaliwa 1854
Jamii:Waliofariki 1891

Emil von Zelewski aliuawa katika vita gani?