Sayari (kwa Kiingereza planet) ni kiolwa kikubwa cha angani linalozunguka jua (au nyota nyingine) na kung'aa kutokana na nuru ya jua iliyoakisiwa, tofauti na nyota na jua zinazong'aa peke yake. Kwa macho inaonekana kama nyota, lakini baada ya kuitazama kwa muda wa mwaka inaonekana inabadilisha mahali pake angani, tofauti na nyota kwa jumla.
Jina
Jina la Kiswahili "sayari" lina asili yake katika neno la Kiarabu كوكب سيار kaukab sayar "nyota inayotembea" [1]. Neno hili la Kiarabu linalingana au ni tafsiri ya neno la Kigiriki πλανήτης planetes (lenye maana ya "yenye kutembea") ambalo ni asili ya jina "planet" kwa Kiingereza na lugha nyingine za Ulaya.
Tangu zamani watazamaji wa anga katika tamaduni mbalimbali walitambua ya kwamba nyota kwa kawaida hukaa mahali pamoja lakini nyota chache zinabadilisha polepole mahali pao kati ya nyota nyingine zikifuata njia zinazorudia kila mwaka. Nyota hizo ziliitwa "nyota zinazotembea".
Ufafanuzi wa sayari
Zamani kulikuwa na sayari 5 tu zilizoonekana angani kwa macho matupu kama nyota zinazobadilisha mahali[2]. Tangu kupatikana kwa mitambo kama darubini miaka 400 iliyopita idadi ya violwa angani vyenye miendo ya pekee imeongezeka sana lakini imeonekana pia kuna tofauti kubwa sana kati ya violwa hivi.
Hivyo wataalamu wa Umoja wa kimataifa wa astronomia (IAU) walikubaliana mwaka 2006 kuhusu ufafanuzi wa sayari. Kiolwa cha angani kinahesabiwa kuwa sayari kama kinatimiza masharti matatu:[3]
(a) kama linazunguka jua kwenye obiti yake
(b) kama masi na graviti yake zinatosha kufikia umbo linalofanana na tufe
(c) kama ni kiolwa tawala cha obiti yake na hivyo limeondoa violwa vingine kwenye obiti kwa graviti yake.
Ufafanuzi huo uliamuliwa kwa kura hata kama wanaastronomia wengine hawakukubali. Azimio hili liliondoa hadhi ya sayari kwa Pluto [4] iliyowahi kutazamwa kuwa sayari katika miaka iliyopita.
Wakati mwingine kuna violwa vingine ambavyo vinavyoitwa pia "sayari" ingawa havitoshelezi masharti yote matatu.
Violwa vya angani katika mfumo wa jua letu yenye umbo la kufanana na tufe yasiyolingana na sharti c) huitwa "sayari kibete" - kwa mfano Pluto.
Violwa vinavyozunguka nyota nyingine nje ya mfumo wa jua letu, kama yana masi ya kutosha, huitwa "sayari za nje" (ing. exoplanet). Hadi Mei 2016 kuna 2125 zilizotambuliwa  [5].
Violwa vyenye masi ya sayari ambazo si sehemu ya mfumo wa jua lolote lakini zinapita angani zinazoweza kuitwa sayari bila nyota (ing. wandering planets, starless planets, siku hizi zaitwa pia "planemo").
Majina ya sayari
Kwa Kiswahili kuna tofauti kuhusu majina ya sayari kati ya vikundi viwili:
sayari zinazoonekana kwa macho matupu ambazo ni Utaridi, Zuhura, Mirihi, Mshtarii na Zohali. Hizi zilijulikana tangu kale na mabaharia hasa walizitumia kwa kukadiria njia wakiwa baharini mbali na bara. Majina haya yamepokelewa na Waswahili wa Kale kutoka kwa lugha ya Kiarabu pamoja na majina mengi ya nyota.[6] Ila sayari ya pili yaani Zuhura ambayo ni sayari inayong'aa kuliko zote pia ina jina la Kibantu ambayo ni Ng'andu ("mwenye kung'aa). Kwa lugha za Ulaya kama Kiingereza, Kifaransa, Kijerumani majina ya sayari za jua letu yanatokana na majina ya miungu ya Roma ya Kale au Ugiriki ya Kale.
sayari zisizoonekana kwa macho kama Uranus na Neptun pamoja na sayari kibete (Pluto) zilitambuliwa tu bada ya kupatikana kwa mitambo ya darubini. Hatua hii ya kiteknolojia ilitokea Ulaya na hivyo wataalamu wa Ulaya waliendelea katika desturi ya kutumia majina yenye asili katika lugha za kale Kigiriki na Kilatini. Elimu ya sayari hizi za nje zilizokuwa geni kwa mataifa yote mengine ya dunia ilisambaa pamoja na majina ya Kiulaya na hivyo lugha nyingi zinatumia majina haya.
Sayari za jua letu

Jua letu lina sayari nane ambazo ni Utaridi (Mercurius), Zuhura (pia: Ng'andu; Venus), Dunia yetu (Earth), Mirihi (Mars), Mshtarii (Jupiter), Zohali (Saturnus), Uranus na Neptun. Toka mwaka 1930 hadi Agosti 2006 Pluto ilikuwa ikitambulika kama sayari hivyo kufanya idadi ya sayari zinazojulikana kuwa tisa. Hata hivyo chama chenye mamlaka juu ya masuala ya sayari na nyota, International Astronomical Union kimetangaza rasmi kuwa Pluto si sayari na kuiita sayari kibete[7]. Vitabu vya shule vilibatilishwa ili kukidhi mabadiliko haya japo bado kuna vitabu katika shule vya toleo la zamani ambazo bado zaonyesha Pluto kuwa sayari kweli.
Sayari tano za Utaridi, Zuhura, Mirihi, Mshtarii na Zohari [8] huonekana kwa macho kama nyota angani. Lakini tangu zamani zilitambuliwa kuwa tofauti kwa sababu hazikai mahali palepale kama nyota ya kawaida bali huhamahama angani. Kutokana na tabia hii zimetazamwa mara nyingi kuwa na nguvu za pekee au hata kuwa miungu. Unajimu umetumia mwendo wa sayari zinazoonekana kwa macho kama msingi muhimu wa makadirio yao.
Sayari nyingine katika mfumo wa jua zimetambuliwa tangu kutokea kwa astronomia ya kisayansi kwa darubini. Hizi ni Uranus na Neptun. Katika lugha ya Kiswahili sayari zinazoonekana kwa macho huwa na majina ya asili ya Kiarabu isipokuwa Zuhura ina jina la Kibantu la Ng'andu pamoja na jina la asili ya Kiarabu. Majina mengine ni ya asili ya Kilatini.
Jumla ya jua, sayari zote 8 pamoja na miezi yao, sayari kibete, vimondo, nyotamkia na asteroidi inaitwa mfumo wa jua.
Aina za sayari
Sayari za jua letu hutofautiana kwa ukubwa na muundo. Mshtarii (Jupiter) ni sayari kubwa na masi yake ni mara 318 masi ya dunia yetu. Sayari ndogo ni Utaridi na masi yake ni takriban nusu ya dunia.
Kutokana na umbali tunatofautisha "sayari za ndani" kuanzia Utaridi (Mercurius) hadi ukanda wa asteroidi, halafu "sayari za nje" kuanzia Mshtarii (Jupiter) hadi Uranus.
Muundo wa sayari ni tofauti; kuna vikundi kulingana na mata inayojenga sayari:
Sayari za mwamba: sayari hizi zina muundo unaofanana na dunia yetu; asilimia kubwa ya masi ni mwamba. Hizi ni sayari za ndani za mfumo wa jua letu. Zote ni ndogo kuliko sayari za nje.
Sayari jitu za gesi: sayari hizi kama Mshtarii (Jupiter) na Zohali (Saturnus) ni kubwa na zimefanywa na hidrojeni na heli. Masi ya Mshtarii ni mara 318 ile ya dunia, Zohali mara 95. Ilhali sayari hizi ni baridi kutokana na umbali mkubwa na jua, hidrojeni inapatikana kwa kiasi kikubwa katika hali mangu na kwenye sehemu za ndani hidrojeni ina tabia kama metali kutokana na shinikizo kubwa.
Sayari jitu za barafu: hizi ni Uranus na Neptun. Ni kubwa kuliko dunia, lakini si kama sayari jitu za gesi; Uranus huwa na masi 14 za dunia, Neptun na masi 17 za dunia. Ganda la nje ni mchanganyiko wa hidrojeni na methani, na sehemu za ndani ni barafu ya maji na methani.
Sayari nje ya mfumo wa jua letu
Wataalamu wa astronomia wamegundua sayari za nje (ing. exoplanets) yaani sayari zilizo nje ya mfumo wa jua letu zinazozunguka nyota mbalimbali. Kutokana na umbali mkubwa na matatizo ya utazamaji kwa muda mrefu hakukuwa na uhakika kama nyota kuwa na sayari ni jambo la kawaida angani au kama sayari ni chache tu. Hadi Mei 2018 kuwepo kwa sayari 3,767 kumethibitishwa na kati ya hizi mifumo ya sayari 628 imetambuliwa ambako kuna zaidi ya sayari moja..[9]
Nyingi kati ya hizo zilikuwa na ukubwa kufanana na Mshtarii au kubwa zaidi. Lakini sayari ndogo zaidi zimetambuliwa pia. [10]
Marejeo

Viungo vya nje

Jamii:Astronomia
Jamii:Kiolwa cha angani
*


Kolo Habib Toure  (alizaliwa mnamo 19 Machi 1981) ni mchezaji kandanda ambaye kwa sasa anaichezea, na ni nahodha wa Manchester City,ambayo ni klabu katika ligi kuu ya Uingereza na huichezea timu ya taifa ya Ivory Coast.  Touré ni mchezaji wa kati wa safu ya ulinzi, yaani difenda, na anajulikana kwa kasi yake, nguvu yake na uanaspoti wake.  Yeye ni kaka mkubwa wa Yaya Toure, mchezaji wa kuingo cha kati katika klabu ya Barcelona na Ibrahim Touré wa klabu ya Al-Ittihad.
Wasifu wa Klabu
Arsenal
Alizaliwa katika sehemu ya Bouaké, na baada ya jaribio wa muda mfupi, Toure alijiunga na Arsenal mnamo Februari 2002 kutoka ASEC Mimosas kwa paundi £ 150,000.  Alipata kibali cha kazi cha Uingereza kutokana na status yake ya kuwa mchezaji wa kimataifa aliyekamilika.  Awali alichezeshwa kama mchezaji wa kiungo cha kati wa kushambulia au kama mshambuliaji.
Msimu wa 2002-03
Toure hakuichezea timu ya kwanza ya Arsenal hadi msimu uliofuata, dhidi ya Liverpool katika FA Community Shield mwezi Agosti mwaka wa 2002.  Awali alijulikana kama mchezaji anayeweza kucheza katika sehemu yoyote ya uwanja. Alianza wasifu wake wa Arsenal kama mchezaji wa kiungo cha kati na vilevile kama mchezaji wa safu ya ulinzi wa kulia.  Alifunga bao lake la kwanza la Arsenal katika uwanja wa Stamford Bridge dhidi ya Chelsea, mechi iliyokamilika kwa sare ya 1-1.  Arsenal ilishindwa kuhifadhi taji lao la Premiership msimu huo, hata hivyo Touré aliweka hatua kubwa katika wasifu wake kwa kushinda kombe la FA Cup.
Msimu wa 2003-04
Msimu wa 2003-04 ulipoanza, Wenger alianza kumtumia Touré katika kati ya safu ya ulinzi sambamba na Sol Campbell.  Wawili hawa walifomu ushirikiano mzuri,na wakawa na msimu mzuri wakati Arsenal ilimaliza msimu mzima bila kushindwa. Yeye, ambaye awali alikuwa mchezaji wa kiungo cha kati wa kushambulia au mshambuliaji, alijitengenezea sifa kwa kuwa mchezaji wa safu ya ulinzi anayeshambulia, na alifunga bao moja na alikuwa na pasi moja iliyosababisha bao; alikuwa na shauku sana kwa mbio zake na kutoka kwa "set-pieces".
Msimu wa 2004-05
Touré alikuwa ndani na nje ya timu ya Arsenal wakati wa msimu wa 2004-05, kwani alikuwa anapigania nafasi katika timu ya kwanza pamoja na Phillipe Senderos na Pascal Cygan ambao pia walitaka kucheza sambamba na Sol Campbell katika safu ulinzi.  Toure alimaliza msimu huo na medali ya kombe la FA na aliicheza Arsenal mechi 50 pamoja na kufunga bao moja.  Bao lake la kipekee la msimu wa 2004-05 lilifungwa dakika ya 90 katika mechi ya raundi ya 16 ya kombe la mabingwa barani Ulaya dhidi ya Bayern Munich ya Ujerumani.  Arsenal ilipoteza mechi hiyo 3-1.
Msimu wa 2005-06
Toure alijiimarisha kwa haraka kama mmoja wa wachezji bora wa safu ya ulinzi katika ligi kuu ya Uingereza.  Alijiimarisha kama mchezaji wa kudumu katika timu ya kwanza ya Arsenal na pia kama mpenzi kwa washabiki.  Katika msimu huu wa 2005-06, aliimarisha ushirikiano wa safu ya ulinzi pamoja na Philippe Senderos.  Wawili hawa walikuwa na fomu Imakulata msimu huo ukielekea kuisha kwani waliisaidia timu ya Arsenal kufika fainali ya kombe la mabingwa barani Ulaya la mwaka wa 2006 baada ya Arsenal kutofungwa bao kwa mechi 10 mfululizo (rekodi ya Ulaya ya ushindani). Baada ya maonyesho yake ya kishujaa katika ligi ya mabingwa barani Ulaya, sifa yake ilipanda maradufu, kwani alikuwa sasa anaonekana kama mmoja wa wachezaji bora wa safu ya ulinzi duniani katika nafasi yake.  Waandishi wa habari wa Kiitaliano hata walimwita Toure " Fabio Cannavaro wa Afrika" wakati Arsenal iliibandua Juventus nje ya shindano hilo.  Toure alionekana kwa upana kama mmoja wa wachezaji wa safu ya ulinzi bora duniani baada ya maonyesho yake na mchezo wake katika kombe la mabingwa barani Ulaya mwaka wa 2006.
Toure alifunga bao lake la pili la Ulaya tarehe 19 Aprili 2006, bao muhimu la ushindi katika nusu fainali ya kwanza ya ligi ya Mabingwa barani Ulaya dhidi ya Villarreal CF. Bao hili lilikuwa bao la mwisho la Ulaya kufungwa katika uwanja wa Highbury na pia lilikuwa bao lililoamua kwa ufanisi nusu fainali hii (Arsenal ilishinda 1-0 kwa jumla), na kuipeleka Arsenal katika fainali yake ya kwanza ya ligi ya Mabingwa barani Ulaya katka mji mkuu wa Paris, Ufaransa.
Msimu wa 2006/07
Toure alipewa jesi la namba 5 kwa msimu wa 2006-07, ambalo halikuwa limetumiwa tangu kuondoka kwa Martin Keown.  Toure alisaini mkataba mpya wa miaka minne na Arsenal ambao thamani yake ilikuwa karibu paundi (£) elfu 70 kwa wiki. Touré alisema "Najiona nikikaa hapa [Arsenal] kwa muda wote wa wasifu wangu" .  "Kwa nini nataka kuondoka?  Naipenda kandanda yangu hapa, familia yangu inaishi hapa, na klabu hii ina lengo   '  Licha ya Arsenal kuwa na kampeni iliyosikitisha, Touré alikuwa thabiti kama kawaida, na alikuwa katika nafasi ya tatu chuma ya Gilberto Silva na Cesc Fabregas katika tuzo la Mchezaji bora wa Arsenal wa msimu.
Msimu wa 2007/08

Touré alikuwa makamu mdogo wa nahodha katika msimu wa 2006-07 baada ya makamu wa nahodha wa zamani Gilberto Silva na nahodha wa zamani Thierry Henry.  Alikuwa nahodha wa Arsenal kwa mara ya kwanza tarehe 9 Januari 2007 katika ushindi wa 6-3 dhidi ya Liverpool katika kombe la Carling.  Aliongoza Gunners katika fainali ya shindano hili la kombe la Carling na pia alikuwa nahodha wa Arsenal katika nusu fainali ya kwanza dhidi ya Tottenham Hotspur.  Akawa mwanachama wa sasa aliyeitumikia kikosi cha Arsenal kwa muda mrefu kufuatia kuondoka kwa Jeremie Aliadiere, Thierry Henry na Freddie Ljungberg katika dirisha dogo la uhamisho la wakati wa majira wa mwaka wa 2007. Pia alikuwa nahodha wa Arsenal katika msururu wa michezo mapema katika msimu wa 2007-08 baada ya nahodha William Gallas kujeruhiwa katika mechi dhidi ya Blackburn Rovers. Alikuwa na kampeni nyingine muruwa wa 2007-08, kwani alifomu ushirikiano fanisi na mchezaji mwenzake wa safu ya ulinzi, William Gallas.  Alifunga "free kick" katika mechi dhidi ya Bolton Wanderers, ambapo shoti yake ya risasi ilipita chini ya wachezaji wa Bolton na kumpita mlinda langa wa Bolton, Jussi Jääskeläinen. Hata hivyo, wakati wa Kombe la Mataifa ya Afrika, yeye alipata jeraha na hakucheza vizuri alilporudi rudi. Kisha akajijeruhi tena katika kombe la mabingwa barani Ulaya dhidi ya AC Milan wakati alilikinga shoti la Alexandre Pato kutumia mguu wake, na alitolewa uwanjani ndiposa apate matibabu zaidi. Toure alirejea katika timu ya kwanza dhidi ya Middlesbrough tarehe 15 Machi na alifungia Arsenal bao la kusawazisha katika dakika 10 za mwisho.  Katika robo fainali ya kombe la mabingwa barani Ulaya, alicheza upande wa kulia wa safu ya ulinzi ambao haifahamu vyema, mechi ambayo Arsenal walikuwa wanatoka sare ya 2-2 na Liverpool. Lakini, katika dakika ya 86, Toure ilihukumiwa kwa kumsukuma Ryan Babel katika boksi ya penalti. Arsène Wenger, hata hivyo, alimtetea Touré, kwa kusema kuwa refari alifanya uamuzi mbaya.  Steven Gerrard aliichapa penalti hiyo na kutikisa wavu. Mechi hiyo ilikamilika 4-2, ushindi ukiwa wa Liverpool kutokana na bao la Babel wakati wa muda wa ziada.
Msimu wa 2008/09
Tarehe 1 Januari 2009, Toure alidai kuwa alitaka kuihama Arsenal baada ya ugomvi baina yake na mchezaji mwenzake wa safu ya ulinzi William Gallas.  Iliripotiwa kuwa alitoa ombi la uhamisho ambalo baadaye lilikataliwa na mwenyekiti wa Arsenal, Peter Hill-Wood.  Hata hivyo, Touré alibadilisha uamuzi wake kwa muda mfupi na kuonyesha nia yake ya Gunners angalau hadi msimu ulipokamilika.
Manchester City
Msimu wa 2009/10
Baada ya uvumi mwingi wa uhamisho, ilitangazwa mnamo 28 Julai 2009 kwamba Manchester City ilikubali kumnunua Kolo Toure kwa ada ya paundi (£) milioni 14.  Baada ya kufanikiwa kupita kwa matibabu katika Manchester tarehe 29 Julai 2009, Toure alisaini mkataba wa miaka minne Manchester City ambayo ina chaguo la kuendeleza kwa zaidi ya miaka 5. Manchester City, ambayo ilimaliza katika nafasi ya 9 msimu uliyopita, ilikuwa imewatia saini wachezji wa kiwango cha juu katika maandalizi kwa msimu wa 2009-10, na Touré anatarajia kuisaidia City kuwa katika nafasi moja ya nne za kwanza ya ligi kuu ya Uingereza.  Hivi karibuni aliteuliwa kuwa nahodha wa klabu hiyo na meneja wa hapo awali, Mark Hughes.  Alifunga bao lake la kwanza la Manchester City katika ushinda wa 2-1 dhidi ya Fulham tarehe 23 Septemba 2009 katika mechi ya Kombe la Carling. Alifunga bao lake la kwanza la ligi la Manchester City dhidi ya Burnley tarehe 7 Novemba 2009.
Wasifu wa Kimataifa
Toure ameichezea nchi ya Cote d'Ivoire tangu mwaka wa 2000.  Mechi yake ya kwanza ilikuwa mnamo Aprili 2000 dhidi ya Rwanda. Yeye ni chaguo la kwanza la mchezaji wa kati katika safu ya ulinzi.  Alicheza mechi zote tano za Cote d'Ivoire lakini walibanduliwa nje ya Kombe hilo na wenyeji Misri mnamo Januari 2006.
Alitajwa katika kikosi cha watu 23 kilichochukuliwa na kocha Henri Michel kwenda kushiriki katika kombe la dunia la mwaka wa 2006 na alicheza mechi yake ya kwanza katika Kombe la Dunia tarehe 11 Juni 2006, mechi ambayo Cote d'Ivoire ilipoteza 1-2 dhidi ya Ajentina. Ameifungia Ivory Coast mabao mawili kwa mechi sabini alizozichezea hadi sasa, yote kutumia kichwa dhidi ya Gabon (Nyumbani) na Tajikistan (Ugenini) mtawalia.
Mabao ya kimataifa

Mbinu ya kucheza
Touré anajulikana kwa kasi na nguvu yake, ambazo humwezesha kuwatoa washambulizi dhaifu kutoka kwa mpira na kupambana na washumbilizi wenye mbio. Ana uwezo mzuri wa kumshika mpinzani na makabiliano mengi huwa wa wakati muafaka nah hii imechangia rekodi yake nzuri ya nidhamu.  Ingawa ni mfupi kama mchezaji wa kati wa safu ya ulinzi, yeye huruka juu sana.
Takwimu ya Wasifu
(Correct kama ya 25 Agosti 2009)

(* FA Cup, Kombe la Carling na Community Shield)
Maisha ya Kibinafsi.
Kolo Toure ni Mwislamu. Yeye ni kakaze wa Yaya Toure wa FC Barcelona na Ibrahim Touré ambaye ni mshambuliaji wa Al-Ittihad.
Tuzo
Mimosas
Côte d'Ivoire Premier Division: 2001, 2002
Arsenal
Mshindi
FA Premier League: 2003-04
Kombe la FA: 2007, 2009
FA Community Shield: 2002, 2004
Nafasi ya pili
Ligi kuu ya Mabingwa barani Ulaya: 2005-06
Ligi kuu ya Uingereza: 2002-03, 2004-05
Kombe ya Carling:2003
FA Community Sheld (2): 2003, 2005
Kimataifa
Nafasi ya pili
Kombe la Mataifa ya Afrika: 2006
Marejeo

Viungo vya nje

 saa Arsenal.com
 at Soccerbase
 saa Sporting Heroes

Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Cote d'Ivoire
Jamii:Waislamu
Jamii:Wachezaji wa ASEC Mimosas
Jamii:Wachezaji wa Arsenal FC
Jamii:Wachezaji wa Manchester City FC

Je, Kolo Habib Toure alizaliwa mwaka upi?


Musikari Nazi Kombo  (alizaliwa mnamo 13 Machi 1944 katika wilaya ya Bungoma) ni mwanasiasa kutoka nchi ya Kenya na sasa anahudumu kama Mbunge wa kuteuliwa. Alijiunga na Shule ya Msingi ya Misikhu kwa elimu yake ya msingi, kisha akajiunga na shule ya msingi ya Rakwaro, na hatimaye kuhamia Mumias ambapo yeye alimaliza elimu ya msingi.  Kisha alijiunga Shule ya Upili ya Nyeri High School kwa elimu yake ya sekondari.
Alisomea masomo yake ya shahada ya kwanza katika Chuo Kikuu cha Nairobi na somo lake kuu lilikuwa somo la Kiuchumi.
Awali aliuwa anaiwakilishwa eneo bunge la Webuye, kwanza baada ya kuchaguliwa ofisini mwaka wa 1992.  Pia aliwahi kuhudumu katika Serikali ya Kenya kama naibu waziri wa Mipango na Waziri wa Maendeleo ya Mkoa.  Alichukua ofisi ya Wizara ya serikali ya Mtaa, mwishoni mwa mwaka wa 2003.  Kombo kwa sasa ni Mwenyekiti wa chama cha FORD-Kenya.
Hivi sasa, yeye ni mbunge wa zamani wa Webuye baada ya kupoteza kiti chake kwa mgombea wa Orange Democratic Movement (ODM), Alfred Sambu katika Uchaguzi Mkuu wa Kenya wa mwaka wa 2007.
Anakotoka Kombo
Musikari Kombo anatoka katika jamii ya Kibalunda ambayo ni sehemu ndogo ya kabila ya Kibukusu ambayo pia ni sehemu ndogo ya jamii kubwa ya Waluhya. (ukoo wa Mulunda, unaaminika kuhamia nchini Kongo kutoka Afrika Mashariki).
Yeye ni Katoliki na dini.
Viungo vya nje

Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Kenya

Musikari Nazi Kombo anahudumu kama mbunge wa kuteuliwa katika eneo gani?


{moyo kushindwa kusambaza damu kwa ghafla{/0} (ADHF) ni sababu ya kawaida na kubwa ya kusababisha kushindwa kupumua kwa ghafla.
visababishi
usugu wa kushindwa kwa uthabiti wa moyo unaweza kiulahisi kusababisha kushindwa kwa usambazaji wa damu. Hii kwa kawaida sana ni matokeo ya ugonjwa ulotokea karibuni (kama vile {)kichomi,{/0} uinifarakti wa maiokaridiali (mshtuko wa moyo), pumu, shinikizo la damu lisilozibitiwa, au mgonjwa kushindwa kudumisha udhibiti wa maji, chakula au dawa. [1] Sababu nyingine ambazo ni vizuri kutambuliwa na zinazochochea ni pamoja na upungufu wa damu na utoaji wa kiwango cha juu cha homoni za koromeo ambazo zinaleta maumivu ya ziada kwenye misuli ya moyo. Utumiaji mwingi wa vimiminika au ulaji wa chumvi, na dawa ambayo husababisha uwekaji wa maji kama vile NSAIDs na thiazolidinedione, pia inaweza kuchochea moyo kushindwa kusambaza damu . [2]
uinifarakti wa maiokardia uliomkali unaweza kuchochea moyo kushindwa kusambaza damu kwa ghafla na itapelekea kuibuka  kwa kurejea kwa mtiririko wa damu katika viungo na damu kushindwa kufunga, kupitisha damu bila kupitia korinari, au kipandikizi cha upenyo wa ariteri ya coronari.
Tiba
katika moyo kushindwa kusambaza damu kwa ghafla, lengo la mara moja ni kuanzisha tena uingizaji damu wa kutosha na upelekaji wa oksijeni kwa viungo vyote vya mwisho. Hii inahusu kuhakikisha kwamba njia ya hewa, upumuaji, na mzunguko wa damu ni wa kutosha.
Oksijeni
oksijeni ya ziada inaweza kutumiwa iwapo kama hypoxemia yaani uwepo wa oksijeni kidogo kwenye moyo upo asasi inayoshuhurikia,Kushindwa kwa moyo ya Marekani, hata hivyo, imependekeza kuwa njia hiyo isitumiwe mara kwa mara. [3]
matibabu ya dawa
Tiba ya awali ya moyo kushindwa kusambaza damu kwa kawaida inajumuisha baadhi ya muunganiko wa vipanuzi vya mishipa ya damu kama vile nitrogiliserine yaani dawa ya maji ya kuzibua mishipa ya damu, au dawa ya kuongeza mkojo kama vile furosemide, na upenyeshaji wa msukumo hasi usioonekana  (NIPPV).o;
Hata kama dalili ya kushindwa kwa Moyohaionekani kwa sasa, dawa inaweza kutumika kwa kutibu dalili ambazo zimezoeleka. Dawa hizo zinakazi ya kudhibiti dalili hizi ikiwa ni pamoja na kutibu matatizo mengine ya afya  ambayo yanaweza kuwepo sasa. Yanaweza kufanya kazi ya kuboresha ubora wa maisha,kushusha  chini  kuendelea kwa kushindwa kwa moyo na kupunguza hatari ya matatizo mengine ambayo yanaweza kutokea kutokana na kushindwa kwa moyo. Ni muhimu sana kutumia madawa sahihi hasa kama yalivyoagizwa na daktari.
Idadi kubwa ya dawa mbalimbali zinahitajika kwa ajili ya watu ambao wanapatwa na hali ya kushindwa kwa moyo. aina ya kawaida ya dawa ambazo zinaagizwa kwa wagonjwa wa kushindwa kwa moyo ni pamoja na dawa za kuzuia ACE, dawa za kupanua mishipa ya damu, dawa za kusaidia mwenendo wa moyo,dawa ya kuyeyusha damu, dawa ya kuvunja mpito wa kalisi, na dawa ya kupunguza kolesto. Kulingana na aina ya uharibifu ambao mgonjwa ameteseka nao na kusababisha msingi wa kushindwa kwa moyo, yeyote ya madaraja ya madawa hayo au mchanganyiko wake unaweza kutumika. Wagonjwa wenye matatizo ya moyo kusukuma damu watatumia mjumuisho wa dawa tofauti na zile wanazotumia wale ambao wanakabiliwa na matatizo ya moyo kujaa. Uwezekano wa hatari ya mwingiliano wa dawa unaweza kutokea wakati dawa tofauti zinapochanganywa pamoja na kufanyakazi dhidi ya kila mmoja. [4] dawa zote zina madhara yake. Nyingi juu-ya-zinazotumika kama dawa zinaweza kusababisha hali ya kushindwa kwa moyo kuwa mbaya zaidi.
Vitanuzi
Nitreti kama vile nitrogiliserini mara nyingi hutumika kama sehemu ya matibabu ya awali kwa ajili ya ADHF.
chaguo jingine ni nesiritidi, ingawa ni lazima tu kuchukuliwa kama matibabu ya kawaida yamekuwa hayana mafanikio au imeonekana kama ni ghali zaidi kuliko nitrogiliserini na haijawahi kuonesha kuwa na faida yoyote ya ziada.
Dawa ya kuongeza mkojo
Kushindwa kwa moyo kwa kawaida kunahusishwa na hali ya  ujazo mkubwa wa kupitiliza. Basi wale walio na ushahidi wa maji kuwa mengi wanatakiwa wapatiwe matibabu ya awali ya kitanzi cha kuzuia kuongezeka mkojo. Kutokana na kukosekana kwa dalili za kiwango cha chini cha msukumo wa damu ndani ya mishipa baruti kari mara nyingi hutumika pamoja na tiba ya kuongeza mkojo kuboresha dalili msongamano. [3]
Hali ya ujazo inatakiwa iendelee kufanyiwa tathmini ya kutosha. Baadhi ya wagonjwa wa ugonjwa wa kushindwa kwa moyo wenye usugu wa dawa ya kuongeza mkojo wanaweza kuwa na ongezeko la mkojo zaidi. Katika matukio ya mtanuko wa moyo pale moyo unapopokea damu kushindwa kufanya kazi yake vizuri pasipo kusinyaa kwa moyo pale unapopeleka damu kwenye mishipa kushindwa kufanya kazi yake vizuri,kimiminika kikirejeshwa katika hali njema inaweza kwa kweli kuboresha mzunguko na kupunguza kiwango cha moyo, ambacho kitawezesha vyumba vya chini vya moyo kuwa na muda zaidi wa kujaza. Hata kama mgonjwa anajawa na maji mengi katikati ya seli za tishu, kimiminika kikilejeshwa katika hali njema inaweza kuwa njia ya kwanza ya matibabu kama mgonjwa ana msukumo mdogo wa damu. mgonjwa huweza kwa ukweli kutumia usambazaji uliopo wa ujazo kutokea ndani ya mishipa ya damu, ingawa endapo msukumo mdogo wa damu ni kutokana na mshtuko au ugonjwa wa moyo, maji ya ziada yanaweza kufanya hali kuwa mbaya. Endapo mgonjwa anamzunguko wa ujazo wa kutosha, lakini kuna mwendelezo wa ushahidi wa kutotosha uingizaji wakimiminika kwenye mwisho wa mishipa ya fahamu, athari ya msinyao wa misuli unaweza kuonekana. Katika hali fulani, kifaa cha kusaidia chumba cha moyo cha kushoto (LVAD) huwa ni lazima.
Mara baada ya mgonjwa kutulia, tahadhari zinaweza kugeuka nakuwa kutibu uvimbe wa mapafu na kuboresha hewa. dawa ya kuchochea mkojo inayowekwa ndani ya mishipa kwa ujumla ni njia ya awali. Hata hivyo, wagonjwa walio kwenye matumizi ya muda mrefu ya mfumo wa dawa za kuongeza mkojo wanaweza kuwa wavumilivu, na lazima dozi kuendelea kuongezeka. Kama viwango vya juu vya dawa inayotumika kuchochea mkojo ni duni,njia ya kuingiza dawa kwa kutumia sindano ndani ya mishipa au kuendelea kuongeza dawa kupunguza majimaji ndani ya mishipa inaweza kuwa sahihi. kitanzi cha dawa ya kuongeza mkojo hizi huweza kuwa pamoja na dawa za kuongeza mkojo zinazochochea mtiririko mkubwa wa maji kama vile metolazone ya kumeza au klorothiazide ya kuweka kwenye mishipa kwa ajili ya athari ya dawa kwenye mishipa. maandalizi ya kuweka dawa ndani ya mishipa yanapendelewa zaidi kwa sababu ya  nanma nyingi za kuchagua zinazotabirika. Wakati mgonjwa amezidiwa sana na maji, yanaweza kuendeleza uvimbe kwenye utumbo pia, ambao unaweza kuathiri ufyonzwaji wa dawa wa ndani.
Matibabu mengine
ACE inayozuia madhara ya kemikali na ARBs
Ufanisi na usalama wa ACE inayozuia madhara ya kemikali na vivunjivu vya kithibiti vipokezi haraka katika ADHF haijawahi kuwa masomo lakini kinadharia zinadhuru. mtu anapaswa kuwa amedhibitiwa kabla ya tiba aidha ya  haya makundi ya dawa kuanza. [5]
vizuizi vya -B
Vizuizi vya-B vikisimamishwa au vikipunguzwa kwa watu wenye shinikizo la chini la damu yaani BP. Hata hivyo muendelezo wa vizuizi vya-B kama shinikizo la damu ni la kutosha vinaweza kuwa sahihi. [6]
Mawakala wa kuathiri misuli
kuathirika kwa misuli inatokea kama msukumo mdogo wa damu (BP <90) upo.
dawa za usingizi
Dawa za usingizi kijadi zinatumiwa katika matibabu ya uvimbe wa mapafu wa ghafla unaotokana na kushindwa kwa moyo kwa ghafla. Mapitio  ya 2006 hata hivyo yalipata  ushahidi kidogo kusaidia hili zoezi. [7]
Uingizaji hewa
Mwendelezo chanya wa msukumo wa njia za hewa unaweza kutumika kwa kutumia barakoa ya uso; hii imeonekana kuboresha dalili kwa haraka zaidi kuliko tiba ya oksijeni peke yake, [8] na ina katika baadhi ya masomo imeonyeshwa kupunguza hatari ya kifo. [9] [10] Hali mbaya yakushindwa kupumua inahitaji matibabu na kuweka neli ndani ya koo na uingizaji hewa kwa kutumia mitambo.{
uchujaji wa hali ya juu
Uchujaji wa hali ya juu unaweza kutumika kuondoa maji maji kwa watu wenye ADHF yanayohusiana na kushindwa kwa figo. Mafunzo yamegundua kuwa huduma za afya zitapungua matumizi kwa siku ya tisini. [11]
Upasuaji
Baadhi ya matukio itahitaji ushauri unaoibuka na upasuaji wa kifua na moyo. Kushindwa kwa moyo kutokana na urudishaji damu ukiwa wa ghafla unatakiwa upasuaji wa dharura uanaohusiana na vifo kwa wingi. Kushindwa kwa Moyo huweza kutokea baada ya kupasuka kwa aneurisimu ya chumba cha moyo[[]]. Hayo huweza kutengenezwa baada ya uinifarakti wa maiokaridiali,utakuwa umesababisha kizuizi cha damu inayoathiri moyo,kama mpasuko katika ukuta huru. Kama mpasuko uko kwenye septamu ya ndani ya chumba cha moyo, inaweza kuunda ulemavu wa septali ya chumba cha moyo. Sababu nyingine za kuzuia damu inayoathiri moyo pia zinahitaji kuingilia kati kwa kutumia upasuaji, ingawa matibabu ya haraka pembeni mwa kitanda yanaweza kutosha. Ni lazima pia kuamua kama mgonjwa alikuwa na historia ya ugonjwa wa moyo tangu kuzaliwa kwa jinsi mara kwa mara anavyopata matatizo ya kuathiriwa kwa ndani kwa umbo la moyo pamoja na tishu hai za bandia na sehemu zinazopitisha damu nje ya mfumo wake ili kuendeleza uharibifu, na hivyo kusababisha  moyo kushindwa kusambaza damu kwa ghafla.
Katika baadhi ya matukio, madaktari hupendekeza upasuaji kutibu tatizo la msingi linalo pelekea kushindwa kwa moyo. [12] Taratibu tofauti zinapatikana kulingana na kiwango cha ulazima na ni pamoja na upasuaji wa ariteri ya kolonali ili kurejesha mfumo wa damu  kutengeneza valvu za moyo  au uingizwaji, au upandikizwaji wa moyo. Wakati wa taratibu hizi, vifaa kama vile pampu za moyo, kiratibisha mapigo ya moyo, au mashine ya kustua moyo inaweza kupandwa. Matibabu ya maradhi ya moyo yanabadilika kwa kasi na hivyo Matibabu mapya kwa ajili ya matibabu ya kushindwa kwa moyo kwa ghafla matibabu yameanzishwa kuokoa maisha zaidi kutokana na mashambulizi hayo mkubwa. [13]
upasuaji wa kurejesha njia ya damu  unafanywa kwa kuondoa mshipa kutoka kwenye mkono, mguu, au kifua na kubadilisha mshipa ulokuwa umefungwa katika moyo. Hii inaruhusu damu kutiririka kwa uhuru zaidi kwa kupitia moyo. Kukarabati valvu ni pale valvu inayosababisha  kushindwa kwa moyo inapofanyiwa matengenezo kwa kuondoa tishu zilizozidi ambazo zinasababisha msongamano mkubwa. Katika baadhi ya matukio, anuloplasiti inatakiwa kuchukua nafasi ya pete inayozunguka valvu. Kama ya marekebisho ya valvu hayawezekani,inabadilishwa na kuweka valvu ya bandia. Hatua ya mwisho ni moyo mbadala. Iwapo hali mbaya sana ya kushindwa kwa  moyo inakuwepo na madawa au taratibu zingine za kutibu moyo si za ufanisi, moyo wenye ugonjwa  unahitaji kubadilishwa.
Utaratibu mwingine wa kawaida unaotumiwa kutibu wagonjwa wa kushindwa kwa moyo ni angioplasiti. Ni utaratibu unaotumika kuboresha dalili za ugonjwa wa ariteri za koronari (CAD), kupunguza uharibifu wa misuli ya moyo baada  ya moyo kushambuliwa, na kupunguza hatari ya kifo kwa wagonjwa wengine. [14] utaratibu huu unafanywa kwa kuweka puto katika moyo ili kufungua ariteri ambayo imefungwa na atherosklerosisi yaani ugonjwa wa ariteri au ujenzi wa plaque juu ya kuta za ariteri. Wagonjwa ambao wanauzoefu wa kushindwa kwa moyo kwa sababu ya CAD au mashambulizi ya hivi karibuni ya moyo, wanaweza kufaidika kutoka utaratibu huu.
kiratibisha mapigo ya moyo   yaani pacemaker ni kifaa kidogo ambacho huwekwa ndani ya kifua au tumbo kusaidia kudhibiti mapigo ya moyo yasiyo sahihi. [15] Vinafanya kazi kwa kupeleka mapigo ya umeme kwenda kwenye moyo kwa kuharakisha moyo kupiga kwa kiwango kitakachoonekana kuwa cha kawaida na zinatumika kutibu wagonjwa wa mapigo ya moyo kutokuwa mazuri yaani arrhythmias. Zinaweza kutumika kutibu moyo ambao uko kwenye kundi la tachikaridia ambao unapiga kwa haraka, au bradikaridia ambao unapiga polepole mno.
Tazama Pia

Ugonjwa wa mshtuko wa moyo
Utaratibu wa Dori
Urudiaji wa undaji wa ventriko
Kuzidiwa kwa kimiminika

Marejeo

Moyo kushindwa kusambaza damu kwa ghafla

Je,ni daktari yupi wa kwanza kufanya upasuaji wa roho nchini Kenya?


"Mutalemwa Jason Mushungusi" (anafahamika zaidi kwa jina la kisanii kama Nash MC; amezaliwa 1 Januari 1985) ni msanii wa muziki wa Hip Hop kutoka nchini Tanzania.
Ni msanii mwenye msimamo wa mrengo wa kushoto. Muundo wa mashairi yake ni kusimamia misingi ya utetezi wa wanyonge wa Tanzania. Tungo za kukemea maovu wanayotendewa wavuja jasho wa Tanzania. Alianza kurap mwishoni mwa miaka ya 1990 na umaarufu alipata 2001 baada ya kutoa "Kisa cha Mwanafunzi" aliomshirikisha Dully Sykes katika kiitikio na Dogo Lecha — kazi iliyotayarishwa kwa Miikka Mwamba wakati huo FM Studio Kinondoni.
Baadaye, kwenye mwaka 2002, wanakutana tena na wasanii wengine na kuanzisha kundi la Bronx Family maeneo ya majumba ya TAZARA bloku B. Ndani ya kundi kulikuwa na wasanii tisa. Ikiwa ni pamoja na Nash MC, Erasto, Willy G, Bernard, Posse, A-One, Michael Kimati (marehemu sasa), Philipo (kwa sasa hali yake kidogo si nzuri kiakili) na Dogo Lecha. Hicho ndicho kikosi kamili cha The Bronx. Kwa pamoja walifanya ngoma moja inaitwa "Mambo Yote" wakimshirikisha marehemu Mez B. Wimbo ulifanywa kwa Mikka Mwamba.
Nash ni kizazi cha wasanii waliowahi kuwa chini ya G-Lover na Far Lover waliokuwa wanaisimamia "New Jack Family" ya Kariakoo. Kupitia mlango huu, wasanii wengi waliweza kutoa nyimbo chungumzima zilizokuwa chini yao. Msanii maarufu wa kwanza kutoka chini ya New Jack Family ni Dully Sykes. Baadaye akina Zahran lakabu "Big Punisher wa Bongo", Abby Skills, Nash na wasanii wengine kibao. Baada ya kutoa kibao cha Kisa cha Mwanafunzi, Nash aliendelea kufanya kazi lakini hazijavuma sana. Akarudi shule hadi kwenye 2003/2004 aliamua kujisomea masuala ya hip-hip ili aweze kumudu vyema katika uwanja huo.
Alipitia mengi yanayohitajika ili kuwa mchanaji hasa. Alipata msaada kutoka kwa wasanii wakongwe wa hip hop ya Tanzania kama akina Lindu Lindulu, Zavara Mponjika, Saigon na wengine wengi tu. Kwenye mwaka wa 2009 alifanya mahojiano ya nguvu na Saigon wakati huo mtangazaji katika kipindi cha "HIP-HOP Base" cha EATV. Mahojiano haya Nash aliongea mengi ya msingi kuhusu uwanja wa hip-hop na alivyorudi katika kuchana alikuwa tofauti na zamani kabisa. Baadaye akaja kutoa "Nani Mkali Kwenye Game" chini ya mtayarishaji Kita ndani Ramo Records huko Magomeni, Dar es Salaam. Hiyo ilikuwa mwaka 2010. Mwaka 2011 anatoa kandamseto ya kwanza "Hazina Sura ya Kwanza" halafu akaendelea kutoa albamu kila mwaka uliofuata hadi 2014. Mwaka wa 2012 "Mzimu wa Shaaban Robert", mwaka wa 2013 "Chizi", mwaka wa 2014 Mchochezi. Albamu zote zimetazamia maisha halisi ya raia wa Tanzania na Afrika kwa ujumla jinsi wanavyopitia magumu yao ya kila siku.[1]
Kwa misimamo yake, ameonakana kukwazana sana na mamlaka nchini Tanzania hasa kwa kufuatia mashairi ya nyimbo zake baadhi zilipigwa marufuku zisipigwe kwenye TV na vyombo vya habari.
Maisha ya awali
Nash amezaliwa na jina la "Mutalemwa Jason Mushungusi." Jina lina maana ya “mpambanaji”, “mpiganaji”. Alizaliwa mnamo tarehe 1 Januari 1985 katika hospitali ya Hindu Mandal, jijini Dar es Salaam. Wakati huo anazaliwa mama yake na baba yake walikuwa wakiishi katika Mtaa wa Pazi, Temeke Dar es Salaam. Baadaye wakahamia mtaa wa Ruvuma karibu na shule ya Madenge, Temeke Kata 14. Maisha yake yote amekuwa akiishi Temeke, na mara kadhaa alisafiri kwenda kijijini Chigugu Masasi ambapo ni nyumbani kwao kwa asili anapotokea mama yake, Bi. Arafa Nashir Adnan. Nyumba yao ya mtaa wa Ruvuma inatazama na shule. Ambayo baadaye aliandikishwa katika shule hiyo hiyo mnamo mwaka wa 1989—shule ya Kata ya 14 CCM. Mutalemwa akiwa mdogo amekuwa mtu wa misukusuko na utundu kupita kiasi. Katika hangai zake za ukorofi, ikatoka akiwa  shuleni amewahi kuvunja mkono mara mbili.  Alisoma hadi 1992 mwishoni. Baadaye kwenye 1993 alianza dara la kwanza na kumaliza 1999. Mwaka wa 2000 anjiunga na shule ya Sekondari ya Benjamin Mkapa zamani City High School na kumaliza 2003.
Kazi ya muziki

Nash MC alianza kazi ya sanaa mnamo mwaka wa 1999. Hapa ndipo alipoanza hamasa ya kutaka kuwa MC. Vuguvugu hili liliendelea hadi kufikia kuwa huyu Nash wa leo. Miaka hii ya mwanzoni, alikuwa na washirika wenzake katika kazi. Washirika hao ni pamoja na Goodluck na Mlolwa. Hawa baadaye walisimama kuchana. Wakabaki katika kitengo cha kuandika mashairi. Kuandika mashairi kwa maana ya kwamba, Nash anachana, wao wanaandika. Ili kupunguza kazi ya mmoja. Yote hiyo lengo ilikuwa kutoa ngoma. Vilevile aliwachukulia kama marafiki zake wa karibu. Mwaka wa 2000, anaingia kidato cha kwanza pale City High School kabla ya kubadilishwa jina na kuitwa Benjamin William Mkapa High School. Akiwa anasoma hapa, aliweza kukutana na marafiki zake akina Pingu na Deso. Jina la zamani walijiita Gorilla Killer. Ili kutoa ngoma, Nash anaona amcheki "First Soldier" (Deso), anampa habari ya kwamba anataka atoe dude. Deso anatoa wazo kama vipi twenzetu kwa Henrico.
Wanaingia kwa Henrico wakiwa na mistari yao tayari kwa mashambulizi, wanafanikisha, licha ya kupata changamoto mbalimbali ikiwa ni pamoja na kutimuliwa na Henrico kutokana na mazoezi hafifu. Zama hizi, vyombo ya kidijitali vilikuwa hakuna. Kulikuwa na ulazima kwanza wa kuushika wimbo wote ndipo uweze kuingia studio. Hali haikuwa ya mchezomchezo. Iko tofauti sana na sasa. Kazi hii ya kwanza iligharimu kiasi cha shilingi za Kitanzania 37,000.
Wimbo huu haujafanya vyema sana na ulibahatika kupigwa Classic FM tu. Alifanya nayo tamasha moja kisha ikapotea. Hili linathibtisha ng’ombe wa maskini hazai. CD hii alimpa mwanawe wa karibu kipindi hiko Kaboka Mchizi wa Kiwalani. Kifupi wimbo huu haijafanya maajabu sana. Mwaka wa 2001, alijichanga tena na kupata fedha ya kwenda kwa Miikka Mwamba kuandaa dude jipya. Safari hii karudi na Dogo Lecha katika Kisa cha Mwanafunzi. Yeye, Dully na Dogo Lecha wakaingia zao kwa Mikka na kurekodi wimbo wa “Kisa cha Mwanafunzi”. Wakati huu wote alikuwa chini ya ulezi wa New Jack Family watoto wa Kariakoo.
Baada ya ngoma kutoka zikaanza harakati ya kuipeleka ngoma maredioni. Kazi hiyo ilifanywa na DJ G Lover. Wa kwanza kupiga ngoma hii alikuwa DJ Venture saa saba mchana Clouds FM. Wakati ngoma inapigwa, alikuwa hajui. Mtaani kwao kulikuwa na wauza mkaa wakamhabarisha ya kwamba ngoma yako inapigwa. Zama hizi aliitwa “NASH Y”. Ikawa "oyaa Nash Y, ngoma yako inapigwa huku". Usiku kucha hajala alikuwa akifikiria kazi yake imepigwa redioni. Hii ndio safari sasa ya muziki ya Nash ilipoanza. Aliona bora aendelee maana uraibu wa muziki ulishaingia mwilini. Katika kazi ya muziki wa Nash, G Lover ana mchango mkubwa sana katika maisha yake.
Achilia hayo, pale New Jack Family kulikuwa na G Lover na Far Lover. Huyu Far Lover alikuwa anae anatoa sapoti kubwa sana kwa wasanii wa New Jack. Wasanii wengi wamesaidiwa na huyu, ila tu habari zake zipo kimya sio wengi wanaofahamu. Wimbo wa Kisa cha Mwanafunzi uliendelea kutoboa mbele zaidi, hali ambayo ilipelekea watu wengine wajue uwepo wake.
Akawa anapata maonyesho kibao. Umaarufu ulitamba sana, akawa anajiunga kundi la wasanii maarufu wenzie katika vijiwe vyao, hasa kwa kipindi kile ilikuwa Zero Brain, kule Posta Mpya. Wimbo ulipasua anga ukaja kuingizwa kwenye kanda yenye nyimbo mchanganyiko ya DJ John Dillinger wakati huo ilijulikana kama “Bongo Explosion Vol. 1”, ndani yake kulikuwa na ngoma kibao moja wapo ikiwa “Friday Night” ya Mr. Nice wakati huo, Mwanamkiwa wa K-Salu na ngoma nyengine za kina Bambo wakati huo.
Zama hizo ilikuwa kawaida sana kwa Ma-DJ wakubwa kutoa tepu zao zenye nyimbo mchanganyiko. Wimbo huo wa Kisa cha Mwanafunzi uliuzwa kwa kiasi cha 100,000. Kilikuwa kiasi kikubwa sana kwa wakati huo. Hata hivyo, kwa sababu mbalimbali utamaduni huo umekufa sasa. Miaka inaenda wakati unasogea na mwaka wa 2002, wanakutana tena na wasanii wengine na kuanzisha kundi la the Bronx Family maeneo ya fleti za TAZARA bloku B. Ndani ya kundi kulikuwa na wasanii tisa. Ikiwa ni pamoja na Nash MC, Erasto, Willy G, Bernard, Posse?, A-One, Michael Kimati (marehemu sasa), Philipo (sasa kidogo hali yake si nzuri kiakili) na Dogo Lecha. Hicho ndicho kikosi kamili cha The Bronx. Kwa pamoja walifanya ngoma moja inaitwa “Mambo Yote” wakimshirikisha marehemu Mez B. Wimbo ulifanywa kwa Mikka Mwamba. Pamoja na kufanya ngoma hii na the Bronx Family, bado alikuwa chini ya “New Jack Family”. Wakati huu hamasa ya muziki wa hip hop ilizidi kumjia juu.
Wakati unaenda, the Bronx inabaki, Nash anaulizana na mwanawe wa faida kitambo, Dogo Lecha katika suala zima la kukaza buti katika sanaa. Si ajabu sana katika makundi mengi ya muziki, Bronx Family wanagombana. Nash na Dogo Lecha wanabaki wana, wanachama wengine wakaenda kurekodi wimbo mwengine. Nash anaamua kutoka mazima kundini. Tangu akiwa humo kundini, yeye alikuwa ndiye mwandishi wa mashairi ya wasanii wengi tu.
Bosi wa kundi wakati huo alikuwa jamaa mmoja anayekwenda kwa jina la “Agu Fulani”. Huyu jamaa naye alikuwa anakaa maeneo yaleyale ya TAZARA. Baadaye kundi likarudi tena, wakarekodi kwa Effector, safari hii walimshirikisha Banana Zoro. Hata suala la kumtafuta Mez B katika ngoma ya kwanza ya Bronx Family ilikuwa juhudi binafsi kutoka kwa Nash. Wakati huo, Nash ndiye alikuwa msanii pekee mwenye jina. Wimbo huu wa mara ya pili haujafanya vizuri. Licha ya wakati wanarekodi zilikuwa zama za Effector.
Kipindi hiki chote bado aliendelea kujihusisha na New Jack Family. Baadaye Nash anaona sasa kuna ulazima wa kuomba wimbo wa Abby Skillz aliyofanya na msichana mmoja kipindi hiko alijulikana kwa jina la Mwamvua. Huyu binti alikuwa na uwezo wa juu sana katika suala zima la kuimba. Wakati huo wote walikuwa New Jack, hata Abby Skillz nae alikuwapo. Wimbo huu aliununua kwa kiasi cha 15,000 na kuingizia maneno, lakini haukufika popote pale. Kipindi hiki chote kilikuwa cha mwaka wa 2002.
Hakufanya jitihada zozote katika kuupaisha wimbo huu. Mwaka wa 2003, ndio mwaka aliomaliza elimu ya sekondari. Hapa alisimama kwa kiasi kikubwa na kujishughulisha na masuala ya muziki. Maisha yake yalikuwa yakudundadunda tu, mara hiki mara kile. Mwaka wa 2004 anajisogeza huko mjini Zanzibar. Huu sasa ulikuwa mwaliko kutoka kwa Dully Sykes. Dully aliambiwa aje na Nash Y katika onyesho atakayofanya huko Zanzibar.
Kutwa nzima alizungushwa katika Datsun kutwa nzima kwa wimbo wake uleule tu wa “Kisa cha Mwanafunzi”. Huko Zanzibar thamani yake ilikuwa juu sana. Lazima ieleweke kupitia wimbo wa “Kisa cha Mwanafunzi” ndipo Dully alipoanza  kutumia jina la Prince Dully Sykes hadi hapo baadaye alipokuja kujiongezea neno la “Misifa” na kujiita “Mr. Misifa”.
Pamoja na safari hii, Nash aliambulia patupu alidhulumiwa na promota wake hukohuko Zanzibar. Ilimbidi aondoke usiku-usiku na boti ya bei rahisi wakati huo ilikuwa 4,000. Safari ya Zanzibar ilimuwia vigumu mno. Alipata tabu sana. Ilibidi aombe ufadhili kutoka kwa rafiki yake wa karibu wakati huo wa kuitwa Shaka Zulu ili aweze kumsitiri kwa usiku mmoja.
Kurudi upya na hip-hop ya Kiunaharakati

Mwaka wa 2005 aliamua kukaa chini na kuanza kuusoma muziki wa hip hop nje ndani ili aujue unatakaje na upoje. Alisoma vitabu mbalimbali vinavyoelezea na kuchambua muziki wa hip hop. Kilichomfanya atake kujua ni kwamba, alifahamu kiasi tu, labda baadhi ya albamu. Lakini miiko ya hip hop na misingi yake alikuwa haifahamu. Mwaka wa 2006 alikuwa ameanza kwiva sasa.
Anakutana na kina mkubwa Zavara wa KU Crew, mtayarishaji Lindu kwa pamoja walimweka chini mdogo wao na kumpa madini ya hatari katika kufanikisha suala zima la kuzama ndani ya maisha ya hip hop. Lindu amegonga ngoma kibao ikiwa ni pamoja na Kimbia ya Babuu wa Kitaa, Wakati Ndio Huu, Natubu ya Chidi Benz na ngoma nyengine kibao.
Watu hawa walimjenga Nash katika misingi imara ya hip hop aliyonayo leo. Walimpa miradi mbalimbali kwa ajili ya kuboresha uwezo wake. Walimshirikisha na wasanii mbalimbali wa nje na, hasa walimtaka atumie Kiswahili kama nguzo kuu. Yale mambo ya zamani kutia maneno ya Kiingereza kwenye wimbo yasiwe sehemu ya ujio huu mpya. Uhusiano na wasanii hawa wakongwe ulipelekea kumpa taarifa juu ya tamasha la “WAPI” (Words And Pictures)” lililoandaliwa na British Council. Jukwaa hili lilikuwa chini ya usimamizi wa Zavara Mponjika. Jukwaa hili lilikuwa na faida kubwa kwa Nash. Aliweza kupata ufahamu mwingi sana.
Tamasha hili MC wa shughuli hii alikuwa Evans Bukuku, ndugu wa marehemu Roy Bukuku wa G Records. Akiwa hapa, anajenga ukaribu mkubwa sana na msanii mpya P the MC] kwa wakati huo, baada ya kuwa mbali kiasi na Dogo Lecha kwa sababu mbalimbali za kimaisha na kadhalika. Huyu P the MC aliletwa na jamaa mmoja wa kuitwa Eddy. Kwa lengo la kuungana na msanii mwengine ili wafanye kazi ote kama washirika.
Pamoja na P walifanya mengi ya kupendeza, walipanda wote kwenye majukwaa mbalimbali. Kipindi cha tamasha la wapi ilikuwa kati ya 2009/2010. Mwaka wa 2009 alifanya mahojiano na Saigon wa kipindi hiko alikuwa anaendesha show ya Hip Hop Base. Alifunguka mambo mengi sana yaliyongeza ujulikanaji wa uwepo wa Nash katika mazingira ya Watanzania. Aliielezea hip hop katika misingi yake na namna ya kuishi katika utamaduni wa hip hop.
Madini haya aliyotema kwa Saigon ilikuwa gumzo. Ikawa kama vile Nash katoa ngoma au albamu vile, kumbe ilikuwa mahojiano tu ya kawaida. Wakati anafanya mahojiano haya, pembeni alikuwa na marafiki zake wa karibu, wana wa faida, kina “Dullah the Black Death” na “D Theory”.
Mahojiano haya yaliyofana, bahati mbaya hayapatikani popote pale tangu kufanywa kwakwe. Wakati unaenda, dawa imeingia baada ya kukutana na wakongwe hao,  na mwaka wa 2010 akitumia muundo mpya wa kuchana anatoa ngoma inaitwa “Nani Mkali Kwenye Game” chini ya mtayarishaji Kita ndani Ramo Records huko Magomeni, Dar es Salaam. Wimbo huu ulipelekwa Clouds ukakataliwa kwa madai ya kwamba uchangaji mbovu. Ajabu iliyoje redio nyengine zote ulikuwa unapigwa. Wimbo huu ulileta sasa sura mpya ya Nash MC katika muziki.
Shukrani za dhati zimwendee DJ Jeff Jay aliyethubutu kuipiga ngoma hiyo kwa kadiri alivyoweza katika redio ya Kiss FM. Aliupigwa mara chungumzima bila hesabu kamili. Wimbo huu ilisafisha njia vizuri sana kwa kazi ya Nash kati ya 2009-2010. Mwaka wa 2010, anakutana na mtayarishaji Palla, mtayarishaji ambaye alikuja kutayarisha ngoma kibao za Nash MC. Wimbo wa kwanza kufanya na Nash ni rudio la “Homa Imenizidia” iliyotandikwa katika mahadhi ya kihip-hop.
Hii ni asili ya tangu enzi na enzi kwa muziki wa hip hop kuchukua sampuli ya nyimbo aidha za dance, pop, classic ballad na nyenginezo na kuzitumia katika muziki wa hip hop. Muungano huu wa Nash na Palla, unazua balaa kubwa katika tasnia. Wimbo ulipotoka ulileta sura mpya kwa wasikilizaji wa hip hop ya Tanzania. Nash anapata mahojiano rasmi ya kwanza na DJ Fetty wa Clouds FM. Mwaliko huo uliokuwa gumzo kituoni hapo kwa Nash kuongelea kwa kina dhima na nia ya hip hop katika jamii ya watu wa Tanzania kwa mapana yake.
DJ Fetty ilibidi anyamaze kimya akimwachia Nash aungurume katika kipindi. Hali hii ilikuja kuzua taharuki hadi kwa wakurugenzi wa usimamizi wa vipindi na utayarishaji ya kwamba, inakuwaje mgeni mwalikwa kaja kuhojiwa anakuwa ana hodhi kipindi? Huu umekuwa utaratibu wa kawaida sana kwa NASH MC kutoa maneno mazito na hoja za msingi akiwa amepewa fursa ajielezee au aelezee jambo fulani. Muda huu ilikuwa kati ya 2011-2012 ndio wimbo wa “Homa Imenizidia” umetoka. Wimbo huo ulimpeleka katika tamasha la Fiesta 2012.
Safari hii inatoka mbali tangu kipinhdi hicho katika maonesho ya malipo ya ujiria wa kiasi cha shilingi elfu moja—elfu moja yaliyokuwa yanaandaliwa na maporomota mbalimbali ikiwa ni pamoja na kina King Sapeto. Wakati unaenda, anatoa ngoma nyengine iliyokwenda kwa jina la “Kwako Nash MC”. Baadaye akatoa kandamseto ya “Hazina Sura ya Kwanza”. Kanda hii alienda kuiuza sehemu mbalimbali za nchi na hasa alienda Chuo Kikuu cha Dodoma na kuunza kanda hizi kwa wanafunzi. Yaani, mwanzo mwisho utamaduni wa handakini unavyotaka. Hiyo ilikuwa mwaka 2011. Tangu ameanza kujihusisha na muziki hajawahi kuimba zaidi ya kughani tu. Tangu 2011, ilikuwa kawaida sasa kutoa albamu kila mwaka, 2012 "Mzimu wa Shaaban Robert", 2013 "Chizi" na 2014 "Mchochezi".
Nash na Tamaduni Muzik
Tamaduni ni lebo ambayo NASH alifanya nayo kazi kwa mafanikio makubwa sana. Kupitia Tamaduni Muzik waliweza kubadilisha na kutimiza nguzo karibia zote za hip hop zinavyotaka. Maoni ya NASH kuhusu Tamaduni Muzik ni kwamba ndio wao waliobadilisha mtazamo na mwelekeo mzimaa wa muziki wa hip hop ya Tanzania. Kupitia wao, tuliweza kuona kutolewa kwa albamu kwa sana hata kwa wasanii wachanga, kutoa kandamseto, kurudisha maonesho ya hip hop kukusanya wasanii “Kilingeni” huko Msasani Club.
Tamaduni Muzik laiti kama wangelikuwa wamesajiliwa au kutoa mikataba kwa wasanii, leo hii ingekuwa moja ya taasisi kubwa sana katika muziki wa Tanzania. Uzuri uliopo mahali ambapo shughuli za Tamaduni Muzik zilizokuwa zinafanyika ni karibu kabisa na ubalozi wa Marekani. Matukio yote walikuwa wanayaona, ila hila, urasimu na ubinafsi ulipo miongoni mwetu umepelekea kutopata msaada wowote kwa Tamaduni Muzik. Kifupi Tamaduni Muzik imehakikisha sanaa ya muziki wa hip hop inapata nafasi kubwa katika jamii ya Watanzania. Wameutetea mno muziki huu.
Diskografia

Hii ni orodha ya albamu za Nash MC.

Tazama pia
P the MC
Tamaduni Muzik
Marejeo

Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Hip hop

Vita vya Xenophobia vilianza mwaka gani Afrika Kusini?


Kitabu cha Esta (jina lake huandikwa pia Ester na "Esther") ni kitabu cha Biblia ya Kiebrania, na hivyo pia cha Agano la Kale, ambalo ni sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo. Kiliandikwa kwanza kwa Kiebrania.
Tafsiri ya kitabu cha Esta inavyopatikana katika Septuaginta imeongezewa sana; nyongeza hizo za Kigiriki zinahesabiwa na Kanisa Katoliki na wengineo kuwa sehemu za kitabu yenye uvuvio wa Roho Mtakatifu ingawa si sehemu za hadithi asili. Ni katika nyongeza hizo tu kwamba Mungu anatajwa na mtazamo wa imani unajitokeza.
Kama vitabu vingine vyote vya Biblia, hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa historia ya wokovu ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya ufunuo wa Mungu kwa binadamu.
Wakati wa kuandikwa
Mwandishi wake hajulikani, lakini kufuatana na mapokeo ya Wayahudi, kitabu kiliandikwa takriban mwaka wa 400 KK, muda usio mrefu baada ya matukio kinayoyasimulia. Sababu za mwelekeo huo ni zifuatazo: Sherehe ya Purim ilikuwa husherehekewa kila mwaka wakati wa kuandikwa kwa kitabu, lakini Mfalme Ahasuero hutajwa kama mfalme aliyepita. Ukamilifu wa maelezo kuhusu mila na desturi za dola la Waajemi unadokeza kuwa kitabu kimeandikwa kabla dola hilo halijavamiwa na kuangamizwa na Iskanda Mkuu takriban mwaka wa 330 KK.
Yaliyomo
Kitabu cha Esta kinahusika na wakati wa taifa la Israeli unaojulikana kama wakati wa baada ya Uhamisho wa Babeli. Kinasimulia Wayahudi walivyoishi katika dola la Waajemi. Wayahudi hao walibaki uhamishoni badala ya kurudi kwao hata baada ya Waajemi kuangamiza utawala wa Babuloni mwaka 539 KK, ambapo Mfalme Koreshi alishinda na kuteka Babeli.
Ingawa Koreshi aliwaruhusu Wayahudi waliofungwa warudi katika nchi yao, wengi wao waliamua kubaki Babeli au Uajemi. Wao walihakikishiwa usalama na uhuru fulani katika nchi ya kifungo chao, kwa hiyo hawakutaka kukabiliana na wasiwasi na ugumu wa maisha mapya huko Yerusalemu. Pamoja na watoto wao waliendelea kuongeza mafanikio ya namna mbalimbali, lakini hawakuonyesha nia ya kuimarisha upya dini yao iwe nguvu ya kiroho katika maisha yao ya kitaifa. Hata hivyo, kadiri Wayahudi walivyoendelea kufuata sheria zao za kidini walisumbuliwa sana na wenyeji. Lakini Mungu alikuwa akiendelea bado kuwalinda watu wake, wawe wamemkubali au sivyo, asiruhusu waangamizwe.
Hivyo kitabu kinaeleza hasa jinsi Hamani, waziri mkuu wa mfalme Artashasta, alivyopanga kuwaangamiza Wayahudi wote. Wakati huohuo, malkia wa Uajemi alikuwa Esta, Myahudi. Pamoja na Mordekai, baba mlezi wake, Esta alifaulu kuzuia mipango ya Hamani. Ushindi huo wa Wayahudi ulianzisha sherehe ya Purim ambayo imekuwa sikukuu maarufu ya Wayahudi ikiadhimishwa kabla ya Pasaka.
Wataalamu wengi wanakubaliana kusema hii ni hadithi tu, si habari ilivyotokea katika historia.
Muhtasari wa sehemu ya Kiebrania
1:1-2:23	Kuinuliwa kwa Esta kuwa malkia
3:1-7:10	Mikakati ya kuwaangamiza Wayahudi
8:1-10:3	Shangwe ya Wayahudi
Viungo vya nje
Biblia ya Kiebrania) katika tafsiri ya Kiswahili (Union Version)

Jamii:Vitabu vya Agano la Kale

Je, kitabu cha ufunuo kiliandikwa na nani?


Biashara ya watumwa ni biashara inayohusu watumwa yaani watu wasio huru wakitazamwa kuwa mali ya binadamu wengine.
Historia
Katika historia ilitokea mara nyingi.
Uchumi wa Roma ya Kale ulitegemea watumwa waliokamatwa na kusafirishwa kutoka pande zote za mazingira ya Bahari Mediteranea.
Milki za makhalifa wa Uislamu ziliendelea kutegemea watumwa. Waosmani walichukua watoto wa Kikristo, hasa kutoka nchi za Balkani, na kuwapeleka kama watumwa katika sehemu za kusini za milki yao kama Misri walipofanya kazi kama wanajeshi.
Biashara ya Waarabu kuhusu watumwa ilidumu miaka 1,300, na kupeleka mamilioni ya Waafrika, hasa wanawake, upande wa Asia.
Mahitaji ya uchumi wa kimataifa tangu karne ya 15 yalisababisha kuongezeka kwa biashara ya watumwa hasa kutoka Afrika; mamilioni walikamatwa na watawala wa milki kwenye pwani za Afrika au Waarabu na kuuzwa kwa wafanyabiashara Wazungu waliowapeleka Amerika walipohitajika kwa kazi kwenye mashamba makubwa ya miwa na pamba.
Wareno na Wahispania waliunda utawala wao kule Amerika Kusini hasa katika karne ya 16. Walitafuta madini ya nchi hizo wakaanzisha mashamba makubwa. Lakini wakaona ugumu wa kutumia Wahindi wekundu kama wafanyakazi.
Watu hao waliishi miaka elfu kadhaa bila mawasiliano na watu wengine. Magonjwa yaliyokuwa kawaida Ulaya, Afrika na Asia (kwa sababu watu wa kule waliwahi kuambukizana tangu karne nyingi) yaliua wenyeji wengi wakiishi pamoja na Wazungu. Tena walowezi Wazungu walikuwa wakatili mno. Wahindi wekundu waliofanywa watumwa wakafa kwa mamilioni.
Hapo wazo jipya lilijitokeza: kuchukua watumwa kutoka Afrika ili wafanye kazi Amerika! Waliopendekeza wazo hili walisema Waafrika wana nguvu na afya kuliko wenyeji wa Amerika. Ndivyo ilivyotokea. Msingi wa maendeleo ya Ulaya uliwekwa kwa malighafi za Amerika zilizochimbwa na kulimwa na watumwa Waafrika.
Kwa karne tatu biashara ya watumwa ilikua na kuongezeka kwenye pwani za Afrika. Katika karne ya 16 Wareno walikuwa mstari wa mbele katika biashara hii ya aibu, halafu Waingereza wakashika nafasi ya kwanza kabisa wakauza watumwa popote.
Makanisa makubwa yalinyamaza au kufumba macho mbele ya maovu hayo. Wakristo wa madhehebu madogo ya Kiprotestanti katika Uingereza (kama "Makweka" au "Marafiki" na Wamethodisti, baadaye pia sehemu ya wafuasi wa makanisa makubwa) ndio walioanza kupinga utumwa hasa tangu mwisho wa karne ya 18. Walifaulu kupata hukumu ya mahakama iliyosema si halali kuwa na watumwa nchini Uingereza. Lakini bado utumwa uliendelea katika makoloni.
Wakristo walimtumia Mbunge Wilberforce pamoja na wahubiri kanisani kukaza kampeni kote nchini. Mwaka 1807 walifaulu kupata sheria bungeni iliyopiga marufuku biashara ya watumwa kwa Waingereza na katika makoloni ya Uingereza (lakini watumwa waliokuwepo walibaki hivihivi).
Waliendelea kudai matumizi ya meli za kijeshi za Uingereza dhidi ya biashara ya mataifa mengine kama vile Wafaransa, Wareno na Waarabu. Baada ya mapambano marefu walipata sheria iliyoweka huru watumwa wote katika makoloni yote ya Uingereza. Lakini bado nchi nyingine ziliendelea na utumwa wa ndani.
Mkutano wa Vienna (1814-1815) ulikuwa mapatano ya kwanza ya kimataifa yaliyolenga kukataza biashara ya watumwa kutoka Afrika.
Mskoti David Livingstone (1813-1873) ndiye aliyetumia nguvu zake zote kupeleleza habari za biashara ya utumwa na kuzipeleka Uingereza. Alikuwa mmisionari na daktari aliyezunguka nchi zote za Kusini mwa Afrika hadi Ujiji (leo katika Mkoa wa Kigoma) kwenye ziwa Tanganyika. Akafa mwaka 1873, moyo wake ukazikwa Chitambo (Zambia). Alifaulu kuamsha watu wengi dhidi ya biashara ya watumwa.
Hata hivyo biashara hiyo haramu iliendelea kwa miaka kadhaa hasa upande wa bahari Hindi ambako wanafayabiashara Waislamu kama Tippu Tip waliendelea kukamata watumwa na kuwapeleka pwani na Zanzibar kulikokuwa na soko la watumwa kubwa kuliko yote.
Afrika Mashariki biashara ya watumwa iliendelea hata baada ya Waingereza kumlazimisha Sultani wa Zanzibar kufunga soko la watumwa mjini mwaka 1874.
Biashara ilikomeshwa tu baada ya kuundwa kwa utawala wa kikoloni. Lakini watu walishikwa kama watumwa mpaka mwanzo wa karne ya 20, serikali za kikoloni zilipofanya taratibu za kuwaweka huru.
Kule Marekani suala hilo lilisababisha farakano la majimbo ya kusini na vita vya wenyewe kwa wenyewe (1861-1865). Majimbo ya kaskazini yalishinda na kuwaweka huru watumwa. Kule Brazil utumwa uliendelea karibu mpaka mwisho wa karne ya 19.
Katika kampeni hizo Wakristo ndio waliosukuma serikali zao na kuonyesha aibu kubwa juu ya mataifa ya Kikristo ya Ulaya kushiriki biashara ya watumwa katika karne zilizopita, karibu sawa na walivyofanya Waarabu Waislamu.
Ukoloni ulimaliza kwa kiasi kikubwa biashara hiyo Afrika pia, ingawa Mauritania ilifanya utumwa kuwa kosa la jinai mwaka 2007 tu.
Tangu karne ya 20 utumwa na pia biashara ya watumwa zimepigwa marufuku katika mapatano ya kimataifa chini ya usimamizi wa Umoja wa Mataifa.
Lakini miaka ya hivi karibuni imeona biashara mpya inayotumia nafasi za usairi wa kisasa; hata kama duniani hakuna utumwa kisheria tena, ni hasa wanawake na mabinti wanaouzwa kwa kazi haramu ya ukahaba kati ya nchi na nchi (53%).
Watumwa wamekadiriwa na ofisi za UM kuwa milioni 21 na kuzalisha $ 32,000,000,000 kwa mwaka.
Tazama pia
Biashara ya ng'ambo ya Sahara
Biashara ya utumwa kupitia Atlantiki
Biashara ya masafa marefu ya Afrika Mashariki
Biashara ya utumwa kupitia Bahari ya Hindi
Ukomeshaji wa Biashara ya Watumwa
Yosefina Bakhita
Jamii:Utumwa
Jamii:Biashara

Ukomeshaji wa biashara ya watumwa uliongozwa na nani?


Prajasakti ni gazeti la lugha ya Kitelugu linalochapishwa kutoka Andhra Pradesh, Uhindi. Lilianza kama gazeti la kila siku katika mwaka wa 1981 , Vijayawada ikiwa makao lake. Hivi sasa, linachapishwa katika vituo 9 ( au matoleo) haswa Hyderabad, Vijayawada, Visakhapatnam, Tirupati (mji), Khammam, Kurnool, Rajahmundry, Srikakulam na Karimnaga. Liko na mtandao mpana wa kupata habari wa zaidi ya vituo 100 vya kukusanya habari katika jiimbo. Prajasakti limekua haraka sana na ,hivi sasa, ndilo gazeti la kila siku la Telugu linalosambazwa kabisa kuliko magazeti mengine ya Telugu. Katika mwaka wa 20 wa gazeti la Prajasakti,lilianzisha tovuti yao kwenye mtandao wa tarakilishi na kulifanya gazeti hili kuweza kufikia watu wote duniani.
Historia
Prajasakti lilianzishwa kama matunda ya mapambano ya uhuru. Lilianzishwa katika mwaka wa 1942 na likachapishwa kama gazeti la kila siku kutoka mwaka wa 1945. Baada ya kuanza tu, lilikandamizwa na Waingereza na likapigwa marufuku katika mwaka wa 1948. Lilianza kazi tena kama jarida la kila wiki katika mwaka wa 1969 na likakuwa gazeti la kila siku tangu mwaka wa 1981 huku Vijayawada ikifanywa kuwa kituo cha uhariri. Gazeti hili lilikuwa haraka sana katika miongo iliyofuata na likavutia nyoyo za raia , wafanyikazi na watu wa uwezo wastani wa kiuchumi. Prajasakti liliendelea mbele katika nyakati ambazo maendeleo na dhana ya demokrasia ilikuwa ikipingana na ubeberu. Toleo la pili lilianza katika mwaka wa 1997 katika Hyderbad, toleo la pili likaanzishwa pia katika mwaka wa 1997 katika Visakhapatnam, la nne katika mwaka wa 2001 katika Tirupati, la tano mnamo Julai 2003 katika Khammam, na la sita katika Kurnool mnamo Novemba 2003, la saba mnamo Mei 2005 katika Rajahmundry , la nane katika Karimnagar mnamo Septemba 2005 na la tisa katika Srikakulam katika mwaka wa 2006.
Dhamira
Prajasakti hulenga kufanya huru watu waliokandamizwa. Kutoka mwanzo wake wa 1981, lilikuwa azimio na mapambano ya wakulima. Prajasakti limeongoza daima katika kupigania sera za maendeleo na maadili mema katika jamii. Hupigania maadiili ya kidemokrasia, haki za wananchi wanaofanya kazi na huhimiza mapambano ya demokrasia dhidi ya sera za kibeberu zinazotumika duniani kote. Hufanya uchambuzi wa kisayansi katika masuala ya kisasa ,kimataifa na kitaifa. Prajasakti huunga mkono maadili ya haki na hupigania ,bila kuchoka,sera za kunyanyasa watu, ufisadi na masuala mengine mengi yanayofanya maisha ya maskini kuwa ngumu zaidi.
Wachapishaji na wafanyikazi
Prajasakti ni sehemu ya Prajasakti Sahithee Samastha ambayo ina makao yake makuu katika Hyderabad. Lina timu imara linalofanya kazi na mamia ya waandishi na wataalamu katika idara za matangazo, usambazaji, ufundi za teknolojia na bodi ya uhariri. Timu inaongozwa na S. Vinay Kumar akiwa mhariri na V. Krishnaiah akiwa meneja mkuu. Prajasakti lina chapishwa katika mitambo ya kuchapisha ya Prajasakti. Gazeti la Prajasakti hupeana msaada kwa kampuni za Prajasakti Book House na Prajasakti Publishing House ambazo ni vituo vya kuendeleza fasihi katika Andhra Pradesh.
Virejeleo

Viungo vya nje

Jamii:Magazeti ya Telugu
Jamii:Magazeti ya Uhindi

Gazeti la  Prajasakti lina kurasa ngapi?


Part of a series on theHistory of Tanzania
Timeline
History of Zanzibar
Colonial period
Scramble for Africa
German East Africa
Heligoland–Zanzibar Treaty
Maji Maji Rebellion
East African Campaign
British East Africa
Modern history
Zanzibar Revolution
Tanganyika
Ujamaa
 Tanzaniaportalvt
Ujamaa ni siasa iliyoanzishwa kwa misingi ya sera za Julius Nyerere za maendeleo ya kijamii na ya kiuchumi  katika Tanzania punde tu baada ya Tanganyika kupata uhuru kutoka Uingereza mwaka 1961.
Mwaka 1967 Rais Nyerere alichapisha mwongozo wa maendeleo yake, ambao uliitwa Azimio la Arusha, ambapo alionyesha haja ya kuwa na mtindo wa Kiafrika wa maendeleo; huo ukawa msingi wa Usoshalisti wa Afrika.
Maana
Ujamaa linatokana na neno la Kiswahili linalomaanisha familia au jamii na hujulikana kwa sifa kadhaa muhimu, yaani mtu anakuwa mtu kwa kupitia watu au jamii.
Nyerere alitumia Ujamaa kama msingi wa mradi wa maendeleo ya taifa. Aliitafsiri dhana ya Ujamaa kuwa mfumo wa usimamizi wa kisiasa na wa kiuchumi kwa namna mbalimbali:
Kuweko kwa mfumo wa chama kimoja chini ya uongozi wa Chama Cha Mapinduzi (CCM) ili kusaidia katika kuimarisha mshikamano wa kujitegemea kwa Tanzania iliyokuwa tu imejipatia uhuru.
Ustawishaji wa usawa kijamii, kiuchumi na kisiasa kwa kuweko kwa demokrasia kuu; kukomesha ubaguzi kwa misingi ya hali ya mtu; na kuzifanya sekta muhimu za uchumi kufikia taifa zima[1].
Kupeleka uzalishaji katika vijiji, ambapo ilifanya uwezo wa uzalishaji wa aina zote kufanyika kwa pamoja.
Kukuza kujitegemea kwa Tanzania kwa njia mbili: mabadiliko ya kiuchumi na mitazamo ya kiutamaduni. Kiuchumi, kila mtu angekifanyia kikundi chote kazi na kujifanyia yeye mwenyewe; kiutamaduni, ni lazima Watanzania wajifunze kujikomboa kutoka kwa utegemezi wa nchi za Ulaya. Kwake Nyerere, hii ilijumuisha Watanzania kujifunza kujifanyia mambo wao wenyewe na kujifunza kuridhika na kile ambacho wangeweza kufikia kama nchi huru.
Utekelezaji wa elimu bila malipo na ya lazima kwa Watanzania wote ili kuwahamasisha wananchi kuhusu kanuni za Ujamaa[1].
Utekelezaji
Uongozi wa Julius Nyerere uliivutia Tanzania macho na heshima ya kimataifa kutokana na msisitizo wake wa maadili kama msingi wa maamuzi ya siasa. Chini ya Nyerere Tanzania ilipiga hatua kubwa katika vipengele mbalimbali vya maendeleo: vifo vya watoto vilipungua kutoka 138 kwa 1000 waliozaliwa hai mwaka 1965 hadi 110 mwaka 1985; tarajio la kuishi lilipanda kutoka miaka 37 (1960) hadi 52 (1984); uandikishaji wa wanafunzi katika shule ya msingi ulipanda kutoka 25% (16% tu kwa watoto wa kike) mwaka 1960 hadi 72% (85% kwa watoto wa kike) mwaka 1985 (ingawa idadi ya wananchi ilikuwa inaongezeka kwa kasi); asilimia ya watu wazima waliojua kusoma na kuandika ilipanda kutoka 17% mwaka 1960 hadi 63% mwaka 1975 (juu sana kuliko nchi nyingine za Afrika) ikaendelea kupanda.[2]
Hata hivyo Ujamaa (kama vile mipango mingine ya uzalishaji wa pamoja) ulipunguza uzalishaji hata kutia shaka juu ya uwezo wake wa kustawisha uchumi.[3]
Hatimaye sababu mbalimbali zilifanya Ujamaa uonekane umeshindikana kiuchumi. Kati ya hizo, tatizo la kimataifa la mafuta miaka ya 1970, anguko la bei ya bidhaa zilizozalishwa nchini (hasa kahawa na katani), utovu wa uwekezaji kutoka nje ya nchi na vita vya Uganda-Tanzania miaka 1978-1979 vilivyofyonza sana mtaji muhimu, na miaka miwili mfululizo ya ukame.
Kufikia mwaka 1985 ilikuwa wazi kwamba Ujamaa ulishindwa kutoa Tanzania nje ya ufukara wake; Nyerere alitangaza kuwa atang'atuka asigombee tena urais katika uchaguzi wa mwaka huohuo.
Ujamaa ulivunjwa (ingawa si kinadharia) mwaka 1985 wakati Nyerere alipomwachia mamlaka Ali Hassan Mwinyi aliyeingiza nchi katika taratibu za soko huria[4].
Hoja dhidi yake
Nyerere alitumia Sheria ya Kuzuia Kutiwa Nguvuni bila sababu kukandamiza vyama vya wafanyakazi na kuwakamata wapinzani kikatili kupindukia; walioathiriwa huhesabiwa kuwa maelfu.
Mashirika ya Kimataifa ya kutetea haki za binadamu kama Amnesty International yalipiga kampeni dhidi ya ukiukwaji wa haki za binadamu nchini Tanzania[5].
Vyombo vya habari nchini vilidhibitiwa kwa kunyimwa usajili rasmi.
Serikali iliwalazimishwa watu kuhamia mashamba ya pamoja, jambo ambalo lilitatiza shughuli za kilimo na uzalishaji.
Wengine walilazimishwa, kwa mfano, kwa kuchoma vijiji vyao. Nyumba ziliteketezwa kwa moto au kubomolewa, wakati mwingine pamoja na mali ambayo familia hizo zilikuwa nayo kabla ya Ujamaa[6].
Watu walipoteza heshima kwa utamaduni na maeneo kama vile makaburi ya mababu zao[6].
Polisi na wanajeshi waliojihami kwa silaha walitumika katika uhamisho wa watu[6].
Tanzania iligeuka kutoka taifa la wakulima waliojitahidi kukidhi mahitaji yao na kuwa taifa la wakulima walioangamia kwa njaa kwa pamoja.
Taifa lilinusurika kwa kutegemea msaada ya kigeni ya chakula ambacho walipewa tu watu waliokubali kujiunga na Ujamaa[6].
Serikali iliwapa ahadi ambazo baadaye ziligeuka kuwa uongo.
Uchumi ulianguka. Kiasi kikubwa cha utajiri wa nchi aina ya mijengo na kuboresha miundo ya ardhi (mashamba, miti ya matunda, nyua) iliharibiwa au kutelekezwa kwa lazima [6].
Mifugo waliibwa, kupotea, kupata magonjwa, au kufa[6].
Suleman Sumra aligundua kuwa mavuno katika mashamba ya Ujamaa kwa pamoja yalikuwa chini kwa asilimia 33-85 kuliko yale ya mashamba yaliyomilikiwa kibinafsi. Kwa wastani yalikuwa chini kwa asilimia 60. Wakulima wa pamoja hawakuwa na motisha za kufanya kazi[6].
Hali ya nchi ilienea haraka na kuathiri karibu kila sekta. Mwaka 1967, ustawishaji wa taifa ulibadilisha serikali na kuifanya mwajiri mkubwa zaidi katika nchi. Ilihusika katika kila kitu, kuanzia kufanya mauzo ya rejareja hadi biashara ya kuuza na kuagiza bidhaa kutoka ng'ambo na hata uokaji, na kuleta mazingira muafaka kwa ufisadi[7].
Ukiritimba na taratibu zisizoeleweka ziliongezeka na viwango vya juu vya kodi kuwekwa[7].
Fedha za umma zilitumika vibaya na kuweka kwa matumizi yasiyo na faida[7]. Uwezo wa kununua ulipungua kwa kiwango kikubwa mno na hata bidhaa muhimu zikawa hazipatikani[7].
Mfumo wa kutoa vibali uliwaruhu maafisa wakuu kuchukua rushwa kubwa ili kutoa vibali[7].
Msingi wa mfumo wa ufisadi ukawa umewekwa[7].
Barabara ziliharibika na kuwa kati ya barabara mbovu zaidi barani Afrika.
Sekta ya viwanda ikadidimia. Kampuni ya mgodi iliyomilikiwa na serikali ikaonekana kushindwa[8].
Benki ya Dunia pia imekosolewa kwa kuchangia mpango huo: "Nchini Tanzania, kwa mfano, Benki hii ilitoa fedha kwa kampeni ya udikteta wa Julius Nyerere unaoitwa Ujamaa, ni mfano wa mfumo wa vijiji wa Mengistu. Wakulima walipoteza uhuru wao, na nchi ilichukua ardhi yao na kudai mazao yao, yote haya kwa msaada na baraka za Benki ya Dunia. Katika miaka michache tu, Nyerere aligeuza nchi yake kuwa gofu, taifa la waombaji. Lakini Benki hii haijawahi kukubali makosa haya[9].
Katika muziki
Muziki wa hip hop nchini Tanzania ulipata msukumo kutokana na mawazo na mandhari ya Ujamaa. Mwaka 1967, baada ya Rais Nyerere kuanzisha itikadi mpya ya siasa, ambayo aliahidi itawakomboa Watanzania kutoka ubeberu wa kimataifa, ilitelekezwa na wanasiasa wa Tanzania, kanuni za Ujamaa zilifufuliwa tena kupitia "njia isiyotarajiwa: Wanamuziki wa Rap na wasanii wa hip hop katika mitaa ya Tanzania[10].
Kama jawabu kwa miaka ya viongozi wafisadi wa serikali na wanasiasa baada ya Nyerere, dhana za umoja na familia na usawa zilikuwa ndio ujumbe uliotumwa katika muziki uliokuwa unatayarishwa. Hii ilikuwa kama mwitikio wa darasa la wafanyakazi katika mtazamo fulani ilikuwa upinzani.[11]Kanuni za uchumi wa ushirika -"wananchi wa kawaida kushirikiana ili kujipatia mahitaji muhimu ya maisha" - [12] ni maneno yanayoweza kuonekana katika nyimbo nyingi za hip hop za wasanii wa Tanzania. Zinapigia upatu ukuzaji wa biashara na kujitegemea katika jitihada za kuinua mioyo ya vijana na kuhamasisha mabadiliko katika jamii.
Tanbihi

Azimio la Arusha
TANU, Dar es Salaam. (1967). The Arusha Declaration and TANU’s Policy on Socialism and Self Reliance. Dar es Salaam:Tanzania. Published by the Publicity Section, TANU, Dar es Salaam.
Machapisho ya mwl. Julius K. Nyerere kuhusu siasa
Freedom and Unity (Uhuru na Umoja): Mkusanyiko wa maandiko na hotuba, 1952–1965  (Oxford University Press, 1967)
Freedom and Socialism (Uhuru na Ujamaa). Mkusanyiko wa maandiko na hotuba, 1965-1967 (1968)
Ndamo zimo: "The Arusha Declaration"; "Education for self-reliance"; "The varied paths to socialism"; "The purpose is man"; and "Socialism and development."
Freedom & Development (Uhuru na Maendeleo). Mkusanyiko wa maandiko na hotuba, 1968-73 (Oxford University Press, 1974)
Ndani zimo mada za elimu kwa watu wazima; uhuru na maendeleo; kujitegemea; na miaka kumi ya uhuru.
Ujamaa - Essays on Socialism' (1977)
Crusade for Liberation (1979)
Marejeo
Paul Collier: Labour and Poverty in Rural Tanzania. Ujamaa and Rural Development in the United Republic of Tanzania. New York: Oxford University Press, 1991, ISBN 0-19-828315-6.
Viungo vya nje
, nathanielturner.com
Ibhawoh, Bonny na JI Dibua,  katika African Journal of Political Science  Vol.8 No 1, 2003: 59-83
Lawrence Cockcroft na Gerald Belkin, Ralph Ibbott: Who conceived / led the way to Ujamaa? katika  Issue 92 Januari 2009

Mwanamchezo wa gofu Vijay Singh anatoka nchi gani?


Ufalme wa Uarabuni wa Saudia (المملكة العربية السعودية, al-mamlaka al-'arabiyya as-sa'audiyya ) ni nchi kubwa kati ya nchi za Bara Arabu.
Imepakana na Yordani, Iraq, Kuwait, Qatar, Bahrain, Falme za Kiarabu, Oman na Yemen.
Kuna pwani ya Ghuba la Uajemi upande wa kaskazini-mashariki na Bahari ya Shamu upande wa magharibi.
Historia
Jina la nchi limetoka kwa familia ya watawala, yaani familia ya aliyeianzisha, Chifu Ibn Saud wa Riyad. Yeye, baada ya kuondoka kwa jeshi la Waturuki Waosmani waliotawala Arabia kwa karne kadha, alishinda vita baina ya makabila ya Uarabuni ya kati akaweza kuvamia na kutawala maeneo ya Najd na Hejaz na mwaka 1932 alitangaza Ufalme wa Uarabuni wa Saudia
Watu
Ukiacha wahamiaji, wenyeji ni Waarabu (90%) na machotara Waarabu-Waafrika (10%)
Lugha rasmi na ya kawaida ni Kiarabu, lakini wahamiaji wanatumia pia lugha zao.
Mara nyingi Saudia inaitwa "al-haramain", yaani nchi ya mahali patakatifu pawili, kwa kumaanisha miji ya Makka na Madina ambayo ni miji mitakatifu zaidi katika Uislamu.
Ukweli huu unatumika kuzuia waumini wa dini nyingine zote, ambao ni wahamiaji (21% za wakazi wote), wasiweze kujenga maabadi wala kufanya ibada za pamoja, hata kama ni ndani ya nyumba zao.

Tazama pia
Mikoa ya Saudia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Viungo vya nje

Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.
 official government website

 at Curlie
 from the BBC News
Wikimedia Atlas of Saudi Arabia
 from International Futures

Jamii:Nchi za Asia
Jamii:Maeneo ya Biblia
Jamii:Mashariki ya Kati

Je,mji wa Riyad ina idadi ya watu wangapi?


kwa maana mbalimbali ya jina "Washington" tazama Washington (maana)

Washington D.C. ni mji mkuu wa Marekani mwenye wakazi 553,523. Kifupi "D.C." baada ya jina chamaanisha "District of Colombia" ambayo ni mkoa wa shirikisho yaani eneo lililotengwa moja kwa moja kwa vyombo vya shirikisho la Marekani kwa sababu maeneo mengine ya Marekani yako chini ya majimbo mbalimbali yanayojitawala.
Jina la mji mkuu limechaguliwa kwa heshima ya kiongozi wa uhuru na rais wa kwanza George Washington. Jina la "District of Colombia" likachaguliwa kwa heshima ya Kristoforo Kolumbus mpelelezi wa Amerika.
Mji wa Washington uko kando la mto Potomac kati ya majimbo ya Maryland na Virginia. Uko karibu na pwani la mashariki la Marekani. Hori ya Chesapeake ya Atlantiki iko 35km kutoka mji. Anwani ya kijiografia ni 38°53'42"N na 77°2'12"W.
Washington D.C. ni tofauti na jimbo la Washington lililopo upande wa magahribi wa Marekani.
Hapa ni makao rasmi ya Bunge la Marekani, ya Rais pamoja na serikali yake na makao ya mahakama kuu. Kuna pia majengo ya kihistoria hata kama Marekani haina historia ndefu pamoja na makumbusho mazuri.
Historia
Makao ya kwanza ya serikali ya Marekani ilikuwa New York. Rais George Washington mwenyewe alichagua eneo la mji mpya kando la mto Potomac mwaka 1790. Ujenzi wa ikulu la Nyumba Nyeupe ulianza 1792. Mpango wa mji ulifuata mfano wa mji wa Karlsruhe (Ujerumani).
11. Juni 1800 Washington ikawa mji mkuu wa Marekani. Wakati wa vita ya Uingereza na Marekani ya 1814 mji ulivamiwa na kuchomwa na Waingereza.
Hadi vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Marekani Washington ilikuwa mji mdogo usiozidi wakazi 75,000 lakini ilikua baada ya vita kwa sababu serikali iliongezeka idara na wafanyakazi.
Tangu 1878 mji wa Washington na mkoa wa shirikisho ("D.C.") viliunganishwa. Mji kama mkoa ulitawaliwa moja kwa moja na bunge. Tangu 1973 mji umempata meya na serikali ya kimanisipaa. Kwenye bunge lenyewe hakuna mbunge wa wakazi wa Washington. Kuna mwakilishi wao mle lakini hana kura.
Viungo vya nje

Jamii:Miji Mikuu Amerika
Jamii:Maryland (jimbo)
Jamii:Virginia (jimbo)
Jamii:Mto Potomac


Elizabeth Michael (Lulu) (amezaliwa 16 Aprili, 1995) maarufu kama Lulu ni mwigizaji wa filamu kutoka Tanzania. Mwaka wa 2013 alishinda tuzo ya Zanzibar International Film Festival kama msanii bora wa kike kupitia filamu "Woman Of Principles".Mwaka 2017 Alitajwa na Tuzo za Vijana Afrika zifanyikazo nchini Ghana kama miongoni mwa vijana 100 wa Afrika wenye ushawishi mkubwa.
Maisha
Maisha Ya Awali
Elizabeth alizaliwa katika hospitali ya taifa ya Muhimbili jijini Dar Es Salaam Tanzania. Ni mtoto wa Lucrecia Kalugira na Michael Kimemeta.
Baade alijiunga na elimu ya msingi katika shule ya Remnant Academy ambapo alimaliza elimu yake ya msingi hapo.Alipata kusoma Perfect Vision High School,St Mary's High School kwa ajili ya elimu Yake ya sekondari  . Baadae alijiunga katika Chuo Cha Utumishi Wa Umma Tanzania (TPSC) akisomea kozi Ya Stashahada Ya Rasilimali watu na utawala (Diploma In Human Resources Management).
Kazi
Uigizaji
Alianza kuigiza Akiwa na Umri wa miaka mitano mnamo mwaka 2000.Baadae Alijiunga na kikundi cha Sanaa Kaole Group ambapo alikuwa pamoja na Steven Kanumba,Vincent Kigosi ,Mwanaidi Suka na wengine wengi ambapo aliigiza tamthliya nyingi za runinga kama vile Gharika,Taswira,Zizimo  na mengine mengi ambapo alikuwa akitumia jina la Lulu ambalo limekuwa maarufu mpaka leo.
Baadae alianza kuigiza filamu akiwa bado na Umri mdogo,ambapo filamu yake Ya kwanza ilikuwa Misukosuko akishirikiana na Jimmy Mponda.. Mnamo mwaka 2006 aliigiza filamu iitwayo wema iliyoandaliwa na Game 1st Quality na badae filamu nyingine nyingi kama Family Tears,Ripple Of Tears,Passion,Dangerous Girl na nyingine nyingi.Mpaka sasa amepata kuigiza filamu zaidi ya thelathini
Pia amepata kufanya Igizo la redioni lililoitwa Wahapahapa Akitumia jina la Mainda. lililoandaliwa na Media For Development International wakishirikiana na Ubalozi wa Marekani,Wizara Ya Afya na Ustawi wa Jamii pamoja na  chuo cha Johns Hopkins University Center For Communication Programs cha Marekani Igizo hilo liliongozwa na mmarekani afanyaye shughuli zake Afrika Bwana Jordan Riber.
Pia Katika mradi huohuo wa Wahapahapa alipata kuigiza katika Video mbili za wasanii Lady Jay Dee iitwayo Shamba na Ya Enika iitwayo Changanya .Mradi wa Wahapahapa ulikuwa na lengo la kuelimisha jamii juu Ya malezi bora Ya mtoto katika kipindi cha ukuaji.
Mnamo August 2013 Lulu alizindua filamu Yake Iitwayo Foolish Age ambayo Ni filamu Yake ya kwanza kuitaarisha mwenyewe.Ilizinduliwa katika ukumbi wa Mlimani City uliopo Dar Es Salaam Na kuhudhuriwa Na mamia ya Watu.Foolish Age ilifanya vizuri sokoni Na ilipata kuonyeshwa katika Tamasha Kubwa La Kimataifa La Filamu Zanzibar (Zanzibar International Film Festival) ,na baadae kuteuliwa kuwania Filamu Inayopendwa na Lulu alishinda Muigizaji wa Filamu Wa Kike Anaependwa kupitia filamu hio katika Tuzo za Watu 2014.
Mnamo Mwaka 2015 Alizindua Filamu Yake ya pili Kama mtayarishaji iitwayo Mapenzi Ya Mungu .Filamu Hio ilionyeshwa katika Tamasha La Filamu La Kimataifa La Zanzibar (ZIFF) na mwaka 2016 ilishinda Filamu Bora Afrika Mashariki katika Tuzo Za Africa Magic Viewers Choice Awards zilizofanyika Lagos Nigeria.
Utangazaji
Amewahi Kuwa mtangazaji wa kipindi cha   runinga kiitwacho watoto wetu Kinachorushwa na Runinga Ya ITV Tanzania Akiwa na umri mdogo mnamo mwaka 2004-2007
Pia mnamo mwaka 2014 na 2015 alikuwa mtangazaji wa mashindano Ya kutafuta vipaji vya uigizaji Tanzania yaitwayo Tanzania Movie Talents
Ubalozi na Matangazo
2013/14 Alichaguliwa Kuwa balozi wa tamasha la filamu liitwalo Dar Film Festival liliofanyika Dar Es Salaam
2015 Alifanya kazi na kampuni Ya simu  Ya Airtel Tanzania kama mtangazaji wa kipindi cha Airtel Yatosha Tv Show.
Pia ni balozi wa kampuni Ya Paisha Tanzania ,ijushughulishayo na ufanyaji wa biashara mitandaoni
Pia Aliteuliwa na  kampuni Ya  Hengan Baby Products and Sanitary co ltd Kuwa balozi wa freestyle napkins bidhaa za wanawake kwa miaka miwili
Pia Ni balozi wa Sinema Zetu International Film Festival tamasha la filamu linaloandaliwa Na chaneli ya Sinema Zetu ya kampuni ya Azam
Filamografia
Tamthilia

Igizo la radio

Filamu

Kama mtayarishaji
Foolish Age
Mapenzi Ya Mungu
Ni Noma
Tuzo Alizoshinda
2013 Zanzibar International Film Festival- Mwigizaji Bora wa Kike
2014 Tuzo za watu - Mwigizaji wa Kike Anayependwa
2016 Africa Magic Viewers Choice Awards- Filamu Bora Afrika Mashariki (Mapenzi Ya Mungu)
2016 Swahili Fashion Week Awards - Style Icon Of The Year
Marejeo

Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania


Mbwana Yusuph Kilungi (amezaliwa 3 Oktoba,1991) ni jina la mwimbaji, mtunzi na mwanamuziki maarufu kutoka nchini Tanzania - ambaye anajulikana kwa jina lake la kisanii kama  Mbosso. Umaarufu ulianza kujulikana akiwa na kundi zima la Yamoto Band ambalo ndani yake kuliwa na Aslay, Beka Flavour, Enock Bella na Mbosso. Kwa pamoja walikuwa wanaunda Yamoto Band chini ya Mkubwa Fella na Wanawe. Jina la Mkubwa na Wanawe lilikuwa na hadi sasa bado lipo hivyo hivyo kama Mkubwa na Wanawe. Ndani ya mkubwa na Wanawe kuna vipaji mbalimbali.
Baada ya Yamoto Band kufa, Mbosso aliamua kurudi nyumbani kwao kijijini huko Kibiti. Ambapo alijihusisha na vitendo mbalimbali vya kihalifu hasa kwa kukata tamaa na kuona wenzi wake wakiwa wanapata mafanikio yeye akiwa amebaki tu nyumbani. Jambo hili, lilikuwa tofauti kidogo na kina Aslay na Beka Flavour. Hawa waliendelea kutamba katika muziki hadi hapo Diamond Platnumz alipoona muda huu unafaa sasa kumrudisha Mbosso katika tasnia ya muziki kama alivyomuahidi mnamo mwakwa 2014 ya kwamba atamsaidia na kumuweka kwenye ramani ya muziki wa Bongo Flava. Wimbo wa kwanza wa Mbosso ulitoka mnamo tarehe 28 Januari 2018 na ulikwenda kwa jina la Watakubali.[2]
29 Januari alitambulishwa mbele ya hadhira ya kwamba yeye ni msanii kamili aliyesaini mkataba na WCB.[3]
Hadi sasa Mbosso ametoa wimbo kama vile Watakubali, Nimekuzoea, Alele, Shida, Picha Yake.
Marejeo

Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Wasanii wa WCB


Jean Bedel Bokassa (* 22 Februari 1921 - † 3 Novemba 1996) alikuwa rais na baadaye Kaisari wa Jamhuri ya Afrika ya Kati au baadaye Milki ya Afrika ya Kati hadi kupinduliwa tar. 21 Septemba 1979.
Mwanajeshi
Bokassa alizaliwa Bobangi akajiunga na jeshi la kikoloni la Ufaransa. Hadi mwisho wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia alipanda ngazi akafikia cheo cha afande. Hadi 1961 akawa kepteni. 1964 alitoka katika jeshi la Ufaransa akaingia katika jeshi la jamhuri changa ya Afrika ya Kati. Akiwa ndugu wa rais David Dacko akaendelea kupanda ngazi hadi kuwa mkuu wa jeshi.
Rais na dikteta
Tar. 1 Januari 1966 Bokassa akampindua rais Dacko akajitangaza kuwa rais mpya akafuta katiba ya nchi.
Bokassa alisaidiwa mara kadhaa na Ufaransa. Mwaka 1967 aliomba na kupata msaada wa wanajeshi Wafaransa ili apate kuimarisha utawala wake.
1972 Bokassa akajitangaza kuwa rais wa maisha. Aliona majaribio mbalimbali ya kumpindua au kumwua lakini kwa jumla ni wapinzani wake waliopaswa kuaga dunia.
Katikia miaka ya 1970 Bokassa alitafuta usaidizi wa Libya akasilimu baada ya kumtembelea Rais Gadhaffi akajiita Salah Eddine Ahmed Bokassa.
Kaisari
Septemba 1976 Bokassa aliachicha serikali yake akaanzisha "Halmashauri ya Mapinduzi ya Afrika ya Kati": 4 Desemba 1976 akatangaza jamhuri kuwa milki na weyewe kuwa Kaisari kwa mfano wa Napoleoni. Bokassa alirudi katika kanisa katoliki, akawaalika wageni wengi na katika sherehe iliyogharamia dollar milioni 30 akajiwekea taji la Kaisari "Bokassa I".
Serikali yake iliendelea kuwa ya kidikteta. Wapinzani waliuawa hovyo au kupotea magerezani.
Ufaransa iliendelea kumsaidia.
Mapinduzi
Wakati wa Januara na Aprili 1979 wanafunzi waliandamana. Upinzani huu ulikandamizwa kwa msaada wa jeshi la Kongo. Wanafunzi wengi walikamatwa wengine kupigwa sana na kuuawa. Kwa jumla ni wanafunzi na watoto zaidi ya 100 waliuawa.
Katika hali hii Bokassa alisafiri tena kwenda Libya. Wapinzani walichukua nafasi ya kumpindua Bokassa wakiongozwa na aliyewahi kuwa raisi David Dacko tar. 21 Septemba 1979. Milki ilifutwa na Jmahuri kurudishwa.
Mwisho gerezani
Bokassa alipewa hukumu ya mauti lakini hakuhudhuria kesi. Aliporudi mwaka 1986 alikamatwa na kuhukumiwa tena afe. Adhabu ilipunguzwa baadaye kuuwa miaka 20.
1993 aliachishwa gerezani na rais André Kolingba akaishi miaka kadhaa akafa 3 Novemba 1996 huko Bangui. Bokassa aliacha wake 17 na watoto 50.
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Afrika ya Kati
Jamii:Jamhuri ya Afrika ya Kati

Je,Jean Bedel Bokassa alizaliwa mwaka upi?


Shawn Corey Carter (amezaliwa tar. 4 Desemba 1969[1]) ni msanii wa hip hop na mfanyabiashara kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Jay-Z. Huyu ni Ofisa Mkuu wa zamani wa Def Jam Recordings[2] na  Roc-A-Fella Records.
Pia ni mmoja kati ya wanaomiliki klabu ya The 40/40 Club na New Jersey Nets. Huyu ni mmoja kati ya wasanii na mjasiriamali wa hip hop wa Marekani wenye mafanikio makubwa kabisa,[3] kwa kuuza nakala zaidi ya milioni 26 nchini Marekani na kupokea Tuzo za Grammy kadhaa kwa kazi zake za kimuziki.[4]
Pamoja na kuwa na mafanikio yake makubwa ya kimuziki, Jay-Z anafahamika zaidi kwa kujihusisha na masuala ya ugomvi na baadhi ya wasanii wengine wa soko zima la rap,  moiongoni mwa ugomvi mkubwa uliokuwa unajulikana na watu wengi duniani ni ule wa yeye na rapa mwenziwe wa mjini New York Bw. Nas, ambao ulikuja kusuluishwa mnamo mwaka wa 2005.
Jay-Z alitoa albamu yake ya kwanza iliitwa Reasonable Doubt, ilipewa sifa na  Rolling Stone kama albamu #248 ikiwa kama "Albamu Kali 500 za Karne". Albamu yake iliyompa sifa zaidi ni ile ya The Blueprint, iliandikwa kwa siku mbili tu, basi.[5]
Baada ya kujitangaza kwamba anastaafu muziki mnamo mwaka wa 2003, alirejea tena kazini mwishoni mwa mwaka wa 2006 na albamu yake ya Kingdom Come, ambayo iliuza kopi 680,000 katika wiki ya kwanza, na kuifanya iwe albamu ya Jay-Z iliofanya mauzo ya juu katika kipindi cha wiki ya kwanza.[6]
MTV wamemwita kama msanii wa kwanza katika orodha ya Ma-MC wao wa karne. Mnamo mwezi wa Aprili 2008, Jay-Z ameripotiwa kwenye verge kwamba ameingia ubia na Live Nation kwa kaisi cha Dola za Kimarekani zipatazo milioni 150—ambapo  ni miongoni mwa mikataba mikubwa sana na ghari kwa wasanii wambo waliowahi kuungana nao.[7]
Carter amemwoa Bi. Beyoncé Knowles mnamo tar. 4 Aprili 2008.[8]
Wasifu
Maisha ya awali
Discografia

Solo albamu
Reasonable Doubt (1996)
In My Lifetime, Vol. 1 (1997)
Vol. 2... Hard Knock Life (1998)
Vol. 3... Life and Times of S. Carter (1999)
The Dynasty: Roc La Familia (2000)
The Blueprint (2001)
The Blueprint²: The Gift & the Curse (2002)
The Black Album (2003)
Kingdom Come (2006)
American Gangster (2007)
The Blueprint³ (2009)
Albamu za Kolabo
Streets Is Watching (1998)
The Best of Both Worlds (2002) – akiwa na R. Kelly
Unfinished Business (2004) – with R. Kelly
Collision Course (2004) – akiwa na Linkin Park
Kompilesheni albamu
Jay-Z: Unplugged (2001)
Chapter One: Greatest Hits (2002)
The Blueprint 2.1 (2003)
Bring It On: The Best of Jay-Z (2003)
Greatest Hits (2006)
Tuzo

Filmografia

Marejeo

Viungo vya Nje

 on IMDb

Jamii:Waliozaliwa 1969
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:New York City


Reli za garimoshi ni nondo au pau za feleji zenye umbo maalumu. Zinalazwa mbili-mbili juu ya boriti imara na kuunda njia ya reli ambako treni zinatembea.
Zamani kulikuwa pia na reli hizi za ubao, baadaye chuma udongo au chuma mfuo. Reli za kisasa hutengezewa kwa feleji pekee zinazotengenezwa kiwandani kuwa na umbopande maalumu.

Umbopande wa reli huwa na sehemu tatu ambazo ni
kichwa
katikati
mguu.
Kichwa ni pana na ubora wake unasababisha mwendo barabara ya treni juu reli. Katikati ni nyembamba kwa kusudi la kupunza uzito na gharama. Mguu unaweza kuwa pana au nyembamba zaidi na hii inategemea aina ya kiti kinachobeba reli yenyewe juu ya boriti za chini. Kila kampuni ya reli inatumia maumbo yaliyosanifishwa kwa eneo lake.
Kwa usafiri wa kisasa reli ni lazima kutengenezwa kwa kutumia feleji bora maana inapaswa kubeba mzigo mkubwa mara nyingi kila siku. Feleji ianyofaa kwa ujenzi haufai tena kwa reli za garimoshi maana ilichoka mapema na kuvunjika ni hatari kwa maisha ya abiria na gharama kubwa kwa kampuni ya reli na umma.
Kwa jumla inawezekana kusema kiasi reli hizi ni nzito pamoja na boriti na msingi chini ya boriti ni pia treni nzito na haraka zaidi zinazoweza kuzitumia.
Picha za reli ya garimoshi
(gusa picha kwa puko kwa maelezo)

Reli yenye mwatuko uliobanwa kwa muda
Reli inayoonyesha madhara kichwani
Mchoro inaonyesha jinsi gani gurudumu ya treni (1) inatembea juu ya reli (2) inayoshikwa na kiti chake (3) juu ya boriti (4)

Jamii:reli

Je,ni nchi ngapi Afrika inatumia Treni ya umeme kwa usafiri?


Amsterdam ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Uholanzi. Inajulikana kama mji wa mifereji mingi wenye wakazi 800,000, vyuo vikuu viwili na uwanja wa ndege wa kimataifa mkubwa wa "Schiphol".
Kujisomea vitabu kufuatana na wakati wa kutolewa
Vitabu vya karne ya 17-18

Vitabu vya karne ya 19

Vitabu vya karne ya 20

Vitabu vya karne ya 21

Viungo vya nje

(in Dutch)
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.

Jamii:Miji ya Olimpiki
Jamii:Miji Mikuu Ulaya


Jahazi Modern Taarab ni bendi ya muziki wa taarab kutoka nchini Tanzania. Bendi ilianzishwa mwishoni mwa mwaka wa 2006, jijini Dar es Salaam. Jahazi Modern Taarab, ndiyo kundi linaloongoza kwa sasa katika miondoko ya taarab kwa nchi ya Tanzania, na ndiyo kundi pekee lenye washabiki wengi kuliko.
Kundi limeweza kujipatia mafanikio makubwa kabisa katika medani ya muziki wa taarab. Mzee Yusuf, ndiyo kiongozi na mmiliki wa kundi, ambaye pia ndiyo mwanamuziki mgunduzi wa mtindo wa taarab za kisasa (yaani “modern taarab”).
Mzee aliungana na dada yake Bi. Khadija Yusuf, ambaye pia ni mwimbaji mashuhuri wa muziki wa taarab kwa nchi ya Tanzania. Wote wawili walianza kujipatia umaarufu na heshima kubwa kimataifa wakiwa na kundi walilokuwa zamani la muziki wa taarab la Zanzibar Stars Modern Taarab. [1]
Muziki
Albamu
Twon in One
Nyimbo zao zilizomaarufu
Mkuki kwa Nguruwe
Maneno ya Mkosaji
Two in one
V.I.P.
Kazi ya Mungu
Nakula kwa Nakshinakshi
Hayanifiki
Marejeo

Viungo vya nje

Je,nani mwanzilishi wa nyimbo ya taarab nchini Kenya?


Zanzibar ilhali ni sehemu ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ilipata tena bendera ya pekee tangu Januari 2005. Inaunganisha bendera ya Tanzania na ile ya Jamhuri ya Watu wa Zanzibar ya mwaka 1964 iliyotumika kati ya mapinduzi ya Januari na muungano ya Zanzibar na Tanganyika wa tarehe 26 Aprili 1964.
Historia
Zanzibar ilikuwa na bendera yake tangu kuhamia kwa Sultani wa Omani kutoka Maskat kuja Zanzibar. Bendera nyekundu ilikuwa sawa na ile ya Sharifa wa Maka.
Baada ya kupata uhuru mwaka 1963 usultani uliongeza alama ya karafuu katika bendera yake.
Viungo vya nje

Z
Jamii:Tanzania
Jamii:Zanzibar


Jokofu (pia: jirafu, tena friji kutoka neno la Kiingereza "fridge", kifupisho cha "refrigerator" kilichotumika tangu karne ya 17) ni chombo chenye umbo la kabati au sanduku kinachotumika mara nyingi kuhifadhi vinywaji, vyakula na vitu vingine kama hivyo ili viweze kudumu kwa muda mrefu zaidi ya siku zile ambazo zingedumu bila kuhifadhiwa humo.
Pia jokofu hutumika kwenye kugandisha vitu kama vinywaji, vyakula n.k. au hutumika kuvipa ubaridi.
Historia

Jokofu ni kifaa kilichotengenezwa na Wazungu kuanzia katikati ya karne ya 18, na hasa mwanzoni mwa karne ya 19.
Kabla ya uvumbuzi wa friji, barafu zilitumiwa kutoa hifadhi ya baridi kwa zaidi ya mwaka mzima. Njia ya asili bado hutumiwa wakati wa kula chakula cha leo. Kwenye milima au kwenye mchanga wa theluji ndiyo njia rahisi iliyotumiwa kufanya vinywaji kuwa baridi, na wakati wa majira ya baridi mtu anaweza kuweka maziwa safi kwa muda mrefu tu kwa kuiweka nje.
Marejeo
Rees, Jonathan. Refrigeration Nation: A History of Ice, Appliances, and Enterprise in America (Johns Hopkins University Press; 2013) 256 pages
Viungo vya nje

 Article by HowStuffWorks
, Canada Science and Technology Museum
 (video)

Jamii:Vifaa
Jamii:Teknolojia


Historia ya uandishi wa Qurani, kwa mujibu wa Uislamu, imeteremshwa na Mwenyezi Mungu kupitia Jibrili mmojawapo wa Malaika wakubwa wenye heshima kubwa huko mbinguni. Qurani iliteremka kwa njia ya Wahyi au Ufunuo katika muda wa miaka 23 ya utume wa Muhammad.
Maneno yote yaliyomo ndani ya Qurani yanadaiwa na Waislamu kuwa ni ya Mwenyezi Mungu na kuwa Muhammad hakuwa akisema maneno haya kwa mujibu wa matamanio yake.
Qurani ilikuwa ikiteremshwa kidogokidogo katika muda huO wa miaka 23 kulingana na munasaba mbalimbali wa maisha ya Waislamu wa wakati huo ili kuwafahamisha namna bora ya kuishi ulimwenguni kwa wema na hisani na uhusiano wao baina yao wenyewe kwa wenyewe na baina yao na wasiokuwa Waislamu katika wao.
Aidha, Qurani ilikuwa ikigusia masuala mbalimbali ya maisha na mifano ya umma zilizopita ambazo hazikukubali tume za Mwenyezi Mungu kwao zikaangamizwa kwa kupinga na kwenda kinyume na Mitume na Manabii wao.
Zama za Mtume Muhammad
Qurani ilipoteremka kwanza iliandikwa, kwa amri ya Mtume Muhammad, kwenye vitambaa, ngozi, mifupa na majiwe. Muhammad alikuwa akiwaelekeza waandishi wake waandike kwa mujibu wa mpango na utaratibu fulani ambao unatokana na Mwenyezi Mungu mwenyewe.
Wakati wa Mtume Muhammad Qurani ilikuwa zaidi katika nyoyo za Masahaba ambao wengi wao walikuwa wameihifadhi Qurani nzima, na wengi wao walikuwa wakiiandika kwa njia mbalimbali lakini si katika msahafu mmoja.
Zama za Abubakar Siddiq
Abubakar Siddiq, Khalifa wa Mtume wa kwanza baada ya kufa kwake, alimtuma Zayd bin Thabit kuikusanya Qurani yote katika kitabu kimoja.
Umar bin Al-Khattab, Khalifa wa pili ndiye aliyemshauri Abubakar kuikusanya Qurani na ijapokuwa mwanzo aliona taabu kufanya jambo ambalo Mtume mwenyewe hakulifanya.
Hatimaye, Abubakar alikubali rai yake na Qurani ikakusanywa katika kitabu kimoja.
Zama za Uthman bin Affan
Baada ya Qurani kuandikwa kamili katika msahafu mmoja na kuwekwa katika nyumba ya Hafsa binti Umar, mmoja katika wake wa Mtume Muhammad, ulipofika wakati wa kutawala Uthman bin Affan, Khalifa wa tatu wa Mtume Muhammad, aliamrisha waandishi fulani kuuchukua huo msahafu na kunukulu nakala nyingine kwa ajili ya kupeleka sehemu mbali mbali za ulimwengu wa kiislamu ambao kwa wakati huo ulikuwa mkubwa sana na kufikia nchi nyingi za Afrika, Asia na Ulaya.
Waandishi wa Qurani Tukufu=
Uthman bin Uffan aliwaamuru waandishi wafuatao kuandika Qurani kutokana na msahafu wa Hafsa na kutawanya nakala hizi katika sehemu mbalimbali za ulimwengu wa kiislamu:
Zayd Ibn Thabit.
Abdullah Ibn Al-Zubair.
Said Ibn Al-`As.
Abdul-Rahman Ibn Al-Harith Ibn Hisham.
Uthman aliweka nuskha moja Madina na kupeleka nyinginezo sehemu nyinginezo za ulimwengu wa kiislamu.
Marejeo


Hii orodha ya makabila ya Tanzania inaweza kuwa na matatizo kwenye majina kadhaa, kwa sababu mbalimbali.
Orodha hii inatokana na orodha ya lugha za Tanzania inayopatikana katika , pamoja na .
Inawezekana kwamba baadhi ya majina ya makabila ni majina ya lugha au lahaja tu, badala ya makabila, na labda majina mengine yaliandikwa vibaya.
Juu ya hiyo, hakuna ufafanuzi wa wazi kusema kikundi fulani ni kabila au siyo. Vikundi kadhaa katika orodha hii vina wenyeji mamia tu, lakini vikundi vingine vina mamilioni ya watu; labda kila kikundi kinaitwa "kabila," lakini ni jamii za aina tofauti kabisa. Vikundi katika ukurasa huu vimeorodheshwa kuwa vikundi tofauti kutokana na ushahidi kutoka Ethnologue kutofautisha lugha zao.
Hii ni orodha ya makabila ya watu ambao wamekuwa wanaishi tangu zamani katika eneo ambalo sasa linaitwa Tanzania, pamoja na makabila yaliyogawiwa na mipaka baina ya Tanzania na nchi za jirani.
Orodha hii haizingatii makabila yanayoishi katika Tanzania kama wakimbizi tu, hasa kutokana na vita katika nchi za jirani. Vilevile ukurasa huu hauorodheshi vikundi vya wahamiaji kutoka nchi za kigeni, kama wahamiaji au wazao wao kutoka Uarabuni au Uhindi.
Waakie
Waakiek
Waalagwa (pia wanaitwa Wasi)
Waarusha
Waassa
Wabarabaig (pia wanaitwa Wamang'ati)
Wabembe
Wabena
Wabende
Wabondei
Wabungu (au Wawungu)
Waburunge
Wachagga
Wadatoga
Wadhaiso
Wadigo
Wadoe
Wafipa
Wagogo
Wagoma
Wagorowa (pia wanaitwa Wafiome)
Wagweno
Waha
Wahadzabe (pia wanaitwa Wahadza na Watindiga)
Wahangaza
Wahaya
Wahehe
Wahinda
Wahutu
Waikizu
Waikoma
Wairaqw (pia wanaitwa Wambulu)
Waisanzu
Waissenye
Wajaluo
Wajiji
Wajita
Wakabwa
Wakaguru
Wakahe
Wakami
Wakara (pia wanaitwa Waregi)
Wakerewe
Wakimbu
Wakinga
Wakisankasa
Wakisi
Wakonongo
Wakuria
Wakutu
Wakw'adza
Wakwavi
Wakwaya
Wakwere (pia wanaitwa Wanghwele)
Wakwifa
Walambya
Waluguru
Walungu
Wamachinga
Wamagoma
Wamahanji
Wamakonde
Wamakua (au Wamakhuwa)
Wamakwe (pia wanaitwa Wamaraba)
Wamalila
Wamambwe
Wamanda
Wamanyema
Wamasai
Wamatengo
Wamatumbi
Wamaviha
Wambugwe
Wambunga
Wameru
Wamosiro
Wampoto
Wamwera
Wandali
Wandamba
Wandendeule
Wandengereko
Wandonde
Wanena
Wangasa
Wangindo
Wangoni
Wangulu
Wangurimi (au Wangoreme)
Wanilamba (au Wanyiramba)
Wanindi
Wanyakyusa
Wanyambo
Wanyamwanga
Wanyamwezi
Wanyanyembe
Wanyasa
Wanyaturu (pia wanaitwa Warimi)
Wanyiha
Waokiek
Wapangwa
Wapare (pia wanaitwa Wasu)
Wapimbwe
Wapogolo
Warangi (au Walangi)
Warufiji
Warungi
Warungu (au Walungu)
Warungwa
Warwa
Wasafwa
Wasagara
Wasandawe
Wasangu (Tanzania)
Wasegeju
Washambaa
Washirazi
Washubi
Wasizaki
Wasuba
Wasukuma
Wasumbwa
Waswahili
Wataveta
Watemi (pia wanaitwa Wasonjo)
Watongwe
Watumbuka
Wavidunda
Wavinza
Wawanda
Wawanji
Waware (inaaminika lugha yao imekufa)
Wayao
Wazanaki
Wazaramo
Wazigula
Wazinza
Wazyoba

*
Makabila ya Tanzania

Kuna idadi ngapi ya watu wa kabila la Wanilamba?


Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inahusu eneo la Afrika ya Kati, hasa katika beseni ya mto Kongo, ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Historia ya kale
Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani na ya Wabilikimo.
Katika karne za BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi.
Jina la Kongo lahusiana na mto Kongo unaopitia nchi yote na pia Ufalme wa Kongo uliopatikana zamani katika sehemu za magharibi za Angola na Kongo ya leo.
Mnamo karne ya 15, wakati wapelelezi wa kwanza Wareno walipofika kwenye pwani za Afrika, milki kubwa katika nchi ya Kongo ya magharibi pamoja na Angola ya kaskazini ilikuwa Ufalme wa Kongo. Wakati wa uenezaji mkuu ufalme huu ulianza kwenye mwambao wa Atlantiki na kuendelea hadi mto Kwango kwenye mashariki, halafu maeneo kutoka Pointe-Noire (leo: Jamhuri ya Kongo, upande wa kaskazini ya Cabinda) upande wa kaskazini hadi mto Loje (leo: mji wa Ambriz) katika kusini.
Mtawala alikuwa na cheo cha Manikongo na ufalme uligawiwa kwa majimbo sita. Baada ya kufika kwa Wareno wafalme na matabaka ya juu walikuwa Wakristo. Ufalme uliporomoka kutokana na vita vilivyosababishwa na biashara ya watumwa na kuingilia kwa wafanyabiashara ya watumwa katika siasa ya ndani. Hata hivyo, nasaba za watawala waliotumia cheo cha "Awenekongo" waliendelea kukaa katika mji mkuu wa kale M'banza-Kongo (iliyobadilishwa jina kuitwa San Salvador) hadi mwaka 1914 ambako Wareno walifuta mabaki ya uhuru na kufanya eneo lililobaki sehemu kamili ya koloni lao la Angola.
Upande wa kusini, kuanzia karne ya 17, kulikuwa na ufalme ulioitwa Dola la Kazembe.
Koloni binafsi la mfalme kuwa koloni la Ubelgiji

Nchi jinsi ilivyo ilianzishwa kama Dola huru la Kongo likiwa mali binafsi ya mfalme Leopold II wa Ubelgiji. Historia yake ni ya aibu na ya ukatili kupindukia.
Utawala wa mfalme ulionekana kuwa wa kinyama na upinzani dhidi yake ulikua katika nchi nyingi za dunia.
Hatimaye alipaswa kukabidhi koloni lake binafsi mikononi mwa serikali ya Ubelgiji iliyomlipa fidia kwa mali aliyoacha.
Kati ya mwaka 1908 hadi 1960 ilikuwa koloni la Ubelgiji baada ya kuhamishiwa mikononi mwa serikali ya Ubelgiji.
Katika miaka 1925 hadi 1946 maeneo ya Rwanda na Burundi yalitawaliwa kama sehemu za Kongo ya Kibelgiji.
Siasa ya wakoloni
Wabelgiji walijitahidi kuboresha hali ya maisha ya wenyeji baada ya miaka mibaya ya Leopold II. Nia ilichelewa kuonekana hali halisi kwa sababu utaratibu wa kulazimisha Waafrika kufanyia kazi kampuni na shirika kubwa iliendelea hata bila idhini ya serikali mpya ukadai vifo vingi.
Kwenye uwanja wa elimu, matibabu na mawasiliano jitihada za siasa mpya zilionekana zaidi. Kongo ilikuwa kati ya nchi chache ambako lugha za kienyeji zilifundishwa shuleni kwa sababu shule nyingi ziliendshwa na wamisionari.
Kwa upande mwingine ubaguzi wa rangi uliwaruhusu Waafrika wachache sana kufikia ngazi za juu za elimu.
Makampuni makubwa ya migodi kama vile "Société Générale" na "Union Minière du Haut Katanga" yalichimba madini hasa katika jimbo la Katanga. Makampuni haya yalikuwa na athira kubwa.
Katanga ilikuwa maarufu kwa shaba iliyochimbwa huko. halafu pia kwa uranium iliyotumiwa kwa mabomu ya kwanza ya kinyuklia ya Marekani mwaka 1945.
Upinzani
Baada ya unyama wa miaka ya Leopold II upinzani dhidi ya utawala wa kikoloni ulikuwa hafifu. Kuanzia miaka ya 1920 Wakongo wengi walionyesha upinzani huo katika mahudhurio katika madhehebu mapya ya wafuasi wa Simon Kimbangu yaliyopigwa marufuku na Wabelgiji kuanzia mwaka 1926.
Tangu mwaka 1950 upinzani uliongezeka na kuonyesha pia uso wa kisiasa.
Wabelgiji ambao hawakujiandaa kwa madai hayo yalipaswa kukubali uchaguzi wa halmashauri za vijiji na miji mwaka 1957.
Mwaka 1958 vyama vya kisiasa vilikubaliwa. Harakati mbili muhimu kati ya hivi zilikuwa Abako (Alliance de Bakongo) chini ya Joseph Kasavubu na MNC (Mouvement National Congolais) chini ya Patrice Lumumba.
Mwaka 1959 mkutano wa wanasiasa Wakongo ulidai uhuru wa nchi.
Mwisho wa koloni na uhuru
Wabelgiji walijaribu kuchelewesha harakati hizo lakini baada ya kutambua matatizo serikali ya Ubelgiji ilitangaza mnamo Januari 1960 kuwa uchaguzi utaendeshwa haraka na baada ya miezi sita Wabelgiji watakabidhi nchi kwa wenyeji.
Chama cha Patrice Lumumba kilishinda kwa kura nyingi naye akawa kiongozi wa kwanza wa nchi huru kama waziri mkuu.
Koloni la Kongo ya Kibelgiji lilipata uhuru tarehe 30 Juni 1960.
Kati ya 27 Oktoba 1971 na 17 Mei 1997, chini ya utawala wa dikteta Mobutu, nchi ilijulikana kwa jina la "Zaire".
Leo hii ni Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

Jamii:Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:Historia ya Afrika

Rais wa Kongo mwaka wa 1971 alikuwa nani?