Magonjwa ya kuku ni maradhi yanayoathiri afya ya kuku na kusumbua wafugaji wengi wa kuku, hasa wafugaji wadogowadogo.
Kuku, kama walivyo viumbehai wengine, hupatwa na magonjwa mbalimbali. Kwa kuwa kuku ni mifugo ya binadamu, hivyo ni jukumu la mfugaji kutatua tatizo linapotokea ambalo hujumuisha afya ya mfugo wake - kuku.
Makala hii inaelezea baadhi ya magonjwa ya kuku yanayowakabili wafugaji wengi na baadhi ya njia za kupunguza au kujilinda na magonjwa haya.
Kinga
Mfugaji wa kuku hana budi ajitahidi kuyazuia magonjwa kuliko kuyaponya kwa kuwalisha kuku chakula bora na cha kutosha. Kama itawezekana chakula chao kichanganywe na dawa zinazotumika kwenye chakula.
Pia usafi wa nyumba ya kuku ni muhimu sana. Sehemu zinazozunguka nyumba pia zisafishwe. Vyombo vya maji, chakula na vitu vinginevyo lazima viwe safi.
Nyumba za kuku zisiruhusiwe wageni kuingia mara kwa mara kwa sababu wanaweza kuingiza magonjwa kutoka sehemu walizotoka. Panya na wadudu wengine wazuiwe kabisa kuingia ndani ya nyumba za kuku. Kwenye milango ya nyumba za kuku ziwekwe dawa za kuua wadudu wanaoeneza magonjwa.
Pamoja na kulinda usafi katika nyumba za kuku, kuna baadhi ya magonjwa ambayo ni ya hatari sana kwa sababu yanapoingia huua kuku wengi kwa mara moja. Baadhi ya magonjwa ni kama ifuatavyo.
Mharo Mweupe (Pullorum au Bacillary White Diarrhoea)
Dalili za ugonjwa huu ni kama ifuatavyo:
Toka siku tatu hadi majuma mbili baada ya kupata vijidudu vya ugonjwa, vifaranga huharisha kinyesi cheupe na vingi hufa.
Kuku wakubwa wanaotaga, hupunguza kutaga mayai ghafla na baadhi yao hufa ghafla.
Mpaka sasa hakuna matibabu ambayo yanafahamika yanayoweza kutibu ugonjwa huu. Kitu ambacho mfugaji anawezaa kufanya ni kuchoma moto kuku wote wanaougua, na kusafisha nyumba nzima kwa dawa. Mfugaji amjulishe haraka bwana mganga wa wanyama aliye karibu naye.
Njia nzuri ya kuzuia magonjwa, kwa mfugaji kununua vifaranga kutoka vituo vyenye sifa nzuri ya kutokuwa na ugonjwa huu, hasa vituo ambavyo hupitisha uchunguzi wa mara kwa mara kutafuta kama ugonjwa huu upo kwenye kutuo chao. Kituo hicho cha kuangua vifaranga lazima kiwe kinatumia dawa za kusafisha mashine za kuangua vifaranga.
Mharo Mwekundu (Coccidiosis au Red Diarrhoea)
Kuku walioathiwa na ugonjwa huu huonyesha dalili zifuatazo. Kati ya majuma manne hadi kumi hivi, baada ya kuambukizwa kuku huharisha damu, Kuku ambao wameshikwa sana na ugonjwa huu, huonekana wemedhoofika sana na huwa kama wemavaa koti, na shingo yao huinama chini.
Kuku hao hawashughuliki kutafuta chakula wala maji, na husinzia mara kwa mara kwenye pembe za nyumba. Vifo hutokea vingi kila siku. Kuku wakubwa ambao hawakufa hukuwa taratibu sana. Utagaji wa mayai hucheleweshwa au hupunguzwa. Wakati mwingine kinyesi cha kuku hao huwa na rangi ya kahawia baadaye kuwa na damu.
Ugonjwa huu hupona haraka kama matibabu yaanza mapema. Mfugaji amwone haraka bwana mganga wa wanyama aliye karibu naye, ili amshauri dawa ambazo zinatumika, kwa sehemu mbalimbali. Uzingatiaji wa masharti ya dawa ni jambo muhimu sana. Kuushinda ugonjwa huu kunategemea usafi wa mfugaji. Mfugaji inampasa ahakikishe kuwa haruhusu unyevunyevu kwenye takataka zinazowekwa ndani ya chumba kwa kulalia kuku, hasa kwenye nyumba ya kulelea vifaranga sehemu ambazo humwagwa sana maji ovyo kuzunguka vyombo vya maji. Sehemu hizi ni lazima zitupiwe macho mara kwa mara. Ikiwezekana vyombo vya maji na chakula viwekwe kwenye chakula au maji.
Vifaranga wasisongamane sana kwenye chumba kidogo. Chakula cha vifaranga kitiwe dawa ya kuzuia ugojwa huu, na hii ndio njia iliyo bora zaidi na yenye uhakika katika kuzuia ugonjwa huu. Dawa huleta matokeo mazuri sana iwapo itaambatana na usafi.
Magonjwa ya Kupumua (Respiratory Diseases)
Haya ni magonjwa ya kooni, nayo hutokana sana katika kuku waliosongamana, na kwenye nyumba zilizojengwa vibaya. Sehemu za joto kama Tanzania magonjwa haya ya kooni yanaweza kuzuiliwa kwa urahisi kwa kujenga nyumba zenye kupitisha hewa ya kutosha, kwa sababu hakuna hofu ya baridi kali.
Kuku wadogo wanaweza kuugua ugonjwa huu kama kuna upepo mkali. Kwa hiyo nyumba za kulelea vifaranga ziwekewe pazia la gunia, au vitamba au makaratasi. Vumbi lipanguswe mara kwa mara kwenye kuta za nyumba za kuku.
Ndui ya Kuku (Fowl Pox)
Hii ni ndui ya kuku. Kuku huonekana na vipele vya rangi ya kijivujivu, kwenye ngozi yake, hasa kwenye upanga wa kichwa. Baada ya muda mfupi vipele hivi huwa vikubwa na kukutana na kufanya majeraha mabichi na yenye kutoa damu. Baada ya siku kumi hadi kumi na nne hivi, majeraha haya hukauka na kufanya makovu meusi. Kuku wanaougua wanaweza kutibiwa lakini mfugaji inampasa atoe taarifa haraka kwa bwana maganga wa wanyama aliye karibu naye ili ampatie dawa zinazofaa. Kuku wanaougua watengwe haraka wanapoonekana ili wasiambukize wazima. Usafi ni muhimu katika kuzuia ugonjwa huu usitokee. Kuku wapewe nafasi ya kutosha na wasisongamane. Ugonjwa huu unaweza kuzuiwa kabisa kwa kuchanja dawa kuku wote mapema.
Sotoka au Ndigana (Newcastle Disease)
Kuku walioshikwa na ugonjwa huu huwa wazembe na hutokwa na hamu ya chakula. Shingo ya kuku hulegea na manyoya hukunjamana. Upanga na ndevu hugeuka na kuwa na rangi ya bluu. Koo la chakula huwa kubwa na hutoa mate yanayotoa harufu mbaya. Kuku huyu hulemewa kuvuta pumzi, na huharisha kinyesi chenye rangi ya kijani. Kichwa cha kuku huinamia nyuma au mbele au pembeni. Kuku wengi, hasa wachanga hufa. Ugonjwa huu haujapata dawa maalum ya kutibu. Mfugaji awatenge kuku haraka na amwarifu mganga wa wanyama aliye karibu naye. Usafi wa nyumba na uwanja wa kuku ni jambo muhimu sana katika uzuiaji wa ugonjwa huu. Kuku wachanjwe dawa mapema. Kuku ambao wamepata ugonjwa huu wachomwe moto au wazikwe kwenye shimo lenye kina kirefu kwenda chini.
Kipindupindu cha Kuku (Fowl Cholera)
Ugonjwa huu unapomjia kuku kwa nguvu, hufa ghafla. Unapomjia taratibu kuku husinzia na manyoya yake huvurugika. Shingo huinamia nyuma. Upanga na ndevu hupanuka. Kuku huishiwa hamu ya kula chakula, na kuharisha kinyesi cheupe. Baadhi ya kuku huvuta pumzi kwa shida na kutoa sauti ya mkwaruzo. Mfugaji amwarifu bwana mganga wa wanyama aliye karibu naye, na atamshauri dawa za kutumia. Usafi wa nyumba na uwanya wa kuku ndiyo msingi wa kuzuia ugonjwa huu. Kuku walioshikwa na ugonjwa huu watengwe haraka na baadaye wachomwe moto. Kuku wachanjwe dawa mapema kwenye sehemu ambazo ugonjwa huu hutokea mara kwa mara.
Homa ya Matumbo ya Kuku (Fowl Typhoid)
Kuku anapojiwa na ugonjwa huu kwa nguvu sana upanga na ndevu zake hukunjamana. Kuku hufa ghafla japokuwa huonekana bado ana afya sana. Ikiwa ugonjwa unamjia kwa taratibu hadi ukakomaa, upanga na ndevu hufifia na kunyauka. Kuku huhara kinyesi cha rangi ya manjano. Hamu ya chakula humtoka, isipokuwa hunywa maji mengi, na kuku huyo huonekana ana wasiwasi sana. Kuna dawa nyingi ambazo zinaweza kusaidia kuponya baadhi ya kuku wakati ugonjwa huu unapoingia. Dawa hizi mara nyingi hutengenezwa ili zitumiwe kwenye chakula au maji. Mfugaji amwone bwana mganga wa wanyama aliye karibu naye ili amshauri dawa ya kutumia. Nyumba za kuku ziwekwe kwenye hali ya usafi, na uwanja usafishwe pia. Vyombo vya maji na chakula visafishwe kwa dawa. Kuku wanaougua wote wachomwe moto. Kuku wazima wachanjwe dawa mapema na ikiwezekana wachunguzwe kila mmoja kuona kama wapo wenye ugonjwa huo.
Wadudu wanaokaa kwenye manyoya
Mfugaji inampasa awachunguze kuku wake mara kwa mara, ili ahakikishe kuwa kuku wake hawana viroboto, chawa, papasi au wadudu wengine ambao ni wadogo sana hata ni vigumu kuwaona kwa urahisi kwa macho. Wadudu hawa huwasumbua kuku na kuwapunguzia uwezo wao wa kutoa mazao mengi ya mayai au nyama. Ni jambo la busara kutumia dawa za wadudu ambazo hutengenezwa katika hali ya unga. Dawa hizi hutumika kwa kuwapaka kuku au kumwagia sakafu, au kwenye masanduku ya kutagia, au kwenye ngazi za kupumzika kuku. Mfugaji amwone maganga wa wanyama aliye karibu naye ili amshauri dawa zinazofaa kwa sehemu yake. Kuna baadhi ya wadudu wa kuku ambao wanakaa kwenye miguu ya kuku na kufanya magamba miguuni. Mfugaji anaweza kutumia mafuta ya taa kwa kupaka miguu mpaka atakapoona kuwa wadudu wote wametoweka.
Wadudu wa tumboni
Kuku hushambuliwa na aina nyingi za minyoo ambayo huishi tumboni na kuwanyonya damu au chakula na kuwadhoofisha, au kuwauwa kabisa. Njia iliyo bora ya kuzuia minyoo hii ni usafi wa nyumba na uwanja wa kuku. Hali ya kuambukiza ya minyoo ikizidi, mfugaji amwarifu bwana mganga wa wanyama aliye karibu naye, ili amshauri dawa za kutumia.
Kudonoana manyoya, vidole, kulana wenyewe kwa wenyewe na kula mayai
Tabia hizi mbaya za kuku hutokana na sababu nyingi mbalimbali. Sabubu mojawapo ni upungufu wa nafasi ambayo hufanya kuku wasongamane sana. Kwa hiyo kuku wapewe nafasi ya kutosha ya chakula maji na ya kupumzika. Kuku wanaweza kuanzisha tabia hizi ikiwa chakula chao hakina aina zote za chakula hasa nyama au chumvi au vitamini. Kwa hiyo njia mojawapo ya kuepukana na tabia hizi mbaya ni kuwapa kuku chakula bora. Wakati mwingine kuku hushawishiwa kula mayai kutokana ukosefu wa kuondoa mayai kwenye nyumba ya kutagia, mara kwa mara. Kwa hiyo mayai ni lazima yaondolewe kwenye nyumba za kutagia mara tatu au zaidi kwa siku.
Uchovu wa kukaa mahali pamoja unaweza kuwafanya kuku waanze baadhi ya tabia hizi mbaya. Wafugaji wengi wenye busara huwazuia kuku wasianze tabia hizi kwa kuwapatia majani mabichi ambayo huwafanya wawe na mchezo wa kupoteza na kusahau kudonoana. Majani hayo hutundikwa kwa kamba. Njia nyingine ambazo hutumika kwa kuzuia tabia hizi mbaya za kuku ni kuwakata midomo kwa kutumia kisu kilichopashwa moto, au chuma cha moto wanachotumia mafundi kuungia. Ubora wa chombo kilichopashwa moto ni kwamba mdomo wa kuku hukatwa na kuzuia damu isitoke. Kwa hiyo jeraha hupona  haraka. Kuku wakubwa na wadogo wanaweza kutumia vyombo hivi, lakini mfugaji inambidi kukata kuku midomo kati ya majuma matatu hadi tano. Mdomo unaokatwa ni wa juu, na ukatwe kuanzia robo hadi nusu ya mdomo. Majogoo ya kupandisha yasikatwe kwa sababu yatashindwa kupanda.
Tazama pia
Kuku
Kuku Mashuhuri Tanzania
Marejeo
Kirumbi, D.M. (1980) Ufugaji wa Kuku  (Dar es Salaam: Tanzania Publishing House)

Viungo vya nje

Jamii:Ufugaji
Jamii:Kuku


Rujewa  ni jina la kata ya Wilaya ya Mbarali katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 29,473 [1] walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53601.
Rujewa iko katika tambarare ya Usangu ambvako maji ya mito kutoka milima ya jirani yanakusanyika na kuwa chanzo cha Mto Ruaha. Hivyo eneo latumiwa kwa kilimo cha umwagiliaji.
Historia ya Rujewa
Jina Rujewa linatokana na mtu mmoja wa kwanza kuishi Rujewa aliyeitwa Mjewa, aliyekuwepo miaka mingi na familia yake wakaitwa Wajewa ndio hata leo hii pakaitwa Rujewa.
Watwala wa jadi
Kwa kuwa wenyeji wa mwanzo hapa Rujewa walikuwa Wasangu walikuwa na mtawala wao wa jadi aliyeitwa Chifu Merere.
Uchumi
Rujewa ni maarufu kwa kilimo cha mpunga hasa ukiangalia Rujewa ndiko yaliko mashamba ya Mbarali Estate na mashamba ya mpunga ya kule Kapunga, lakini pia wenyeji wa Rujewa ni Wasangu, Wabena, Wakinga na hata kuna Waburushi kutoka Pakistan ambao wamekuwa nao ni wenyeji hasa wa Rujewa kwani hufanya shughuli kwa kushilikiana na wenyeji wa Rujewa,
Rujewa inasifika kwa kutoa mchele mzuri kuliko eneo lolote la Tanzania, na baadhi ya mazao ya biashara yanayolimwa Rujewa ni kama alizeti. Pia Rujewa inastawi mazao mengi ya chakula kama vile karanga, mahindi, ulezi nk.

Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbarali
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya


Majeshi ya Ulinzi ya Kenya (kwa Kiingereza: Kenya Defence Forces, kifupi: KDF) ni vikosi vya kijeshi vya Jamhuri ya Kenya: Jeshi la Ardhi la Kenya, Jeshi la Wanamaji la Kenya, na Jeshi la Anga la Kenya huunda vikosi vya ulinzi.
Muundo wa sasa wa majeshi hayo ulifanywa mwaka 2010 na Katiba ya Kenya ya 2010. Aidha, KDF huongozwa na Sheria ya Majeshi ya ulinzi ya Kenya ya mwaka 2012 .[1]
Rais wa Kenya ndiye Amirijeshi mkuu.
Mara kwa mara, vikosi hivyo vimehusika katika ulinzi wa amani duniani. Tume ya Waki, ilipongeza utayari wake na kuvichukulia "kuwa walitimiza wajibu wake vizuri." katika vurugu ya mwaka 2008[2] Hata hivyo, kumekuwa na madai makubwa ya ukiukwaji wa haki za binadamu, kama vile, wakati wa shughuli za kukabiliana na waasi katika eneo la Mlima Elgon[3] na pia katika wilaya ya Mandera ya kati.[4]
Historia
1896 hadi 1900
Kati ya mwaka 1896 hadi 1900, East African Rifles walitumika kutimiza sera za kikoloni za Uingereza. Kwa ushirikiano na Meja Cunningham wa Uganda Rifles, vita vilipangwa dhidi ya Wanandi ambao walikuwa wamepinga vikali ukoloni.
East African Rifles pia ilitumia askari Uganda Rifles kusaidia kukandamiza uasi wa vikosi vya Sudani katika Uganda.
Mwaka 1901, serikali ya Uingereza iliamua kupanga vikosi vyote katika Afrika ya Kati, Afrika ya Mashariki, Uganda na Somalia ya Kiingereza chini ya amri moja. Luteni Kanali Manning, afisa katika India Corps aliteuliwa Mkaguzi Mkuu wa vikosi vyote na kupandishwa katika ngazi ya jenerali.
Baada ya kuunganishwa kwa majeshi yote katika milki za Afrika ya Kati na ya Mashariki za Uingereza, rejimenti iliundwa tarehe 1 Januari 1902 na kuitwa "King's African Rifles". Muundo wa hilo jeshi ulikuwa kama ifuatavyo:
Makampuni 8 ya 1 Central African Rifles yakawa Kikosi 1 cha King's African Rifles.
Makampuni 6 ya 2 Central African Rifles yakawa Kikosi 2 cha King's African Rifles.
Makampuni 7 na kampuni moja ya ngamia ya East African Rifles yakawa Kikosi 3 cha King's African Rifles.
Makampuni 9 ya Uganda Rifles yakawa Kikosi 4 cha King's African Rifles.
Makampuni 4 ya Sanjari ya Uganda Rifles yakawa Kikosi 5 Kings African Rifles.
1902 hadi 1963
Tarehe 1 Aprili 1902, 3 KAR ilihamisha makao makuu kutoka Mombasa hadi Nairobi, na pamoja na 4 KAR na 5 KAR, vilikuwa vikitumiwa na serikali ya kikoloni ya Uingereza katika vita dhidi ya waliokuwa wakipinga utawala wa Uingereza.
Mwaka 1904 5 KAR kilivunjwa kwa sababu ya gharama za utunzaji na pia kwa sababu Waingereza walihisi kuwa upinzani dhidi ya utawala wao ulikuwa umedhibitiwa. Kilirejeshwa tena mwaka 1916 na kuwekwa Meru.
Mwaka 1926, 5 KAR ilivunjwa tena na rangi zao zikakabidhiwa 3 KAR zilindwe. Tarehe 1 Machi 1930 kitengo kilirejeshwa tena upya,n a kurudishiwa rangi zake Nairobi. Baada ya Vita vya pili vya Dunia vikosi vyote vilitumiwa na serikali ya kikoloni dhidi ya uasi wa Mau Mau.
Katika alfajiri ya uhuru wa Kenya, Bunge la Taifa lilipitisha muswada (Miswada ya Kenya, 1963) kufanya marekebisho ya hadhi ya majeshi Kenya.
Vitengo vilivyokuwa vya King's African Rifles vilifanywa kuwa Vikosi vya Jeshi la Kenya na serikali huru ya Kenya ikapewa uwezo wa kuteua majina ya vitengo itakavyo kuanza thenashara alfajiri 12 Disemba 1963. Hivyo 3 KAR, 5 KAR, na 11 KAR vikawa 3 Kenya Rifles, 5 Kenya Rifles, na 11 Kenya Rifles mtawalia. Mabadiliko ya King's African Rifles Kenya Vikosi vya Kijeshi juu ya usiku wa manane wa tarehe hiyo ilikuwa hatua kubwa katika msingi wa leo wa vitengo vya Jeshi la Kenya.
1963 hadi leo
Kati ya mwaka 1963 na mwaka wa 1967, Kenya ilipigana katika Vita vya Shifta vilivyokuwa dhidi ya Wakenya Wasomali waliotaka kuungana na jamaa zao katika Jamhuri ya Somalia.[5]
Jioni ya tarehe 24 Januari 1964, kukosa kujitokeza kwa Waziri Mkuu wa Kenya na kuonekana kwenye televisheni, ambapo wadogo wa wanajeshi wa 11 Kenya Rifles walikuwa wakitarajia hotuba ya televisheni wakiwa na matumaini ya tangazo la kuongezewa mshahara, kulisababisha wanajeshi hao kuasi.[6] Serikali ilifanya vikao viwili vya mahakama ya kijeshi kuwahukumu wanajeshi 43.
Baada ya uasi na kufuatia vikao vya mahakama ya kijeshi, 11 Kenya Rifles kilivunjwa.[7] Kikosi kipya, 1 Kenya Rifles, kiliundwa kutumia wanajeshi 340 kutoka Lanet waliokuwa wamekubaliwa na Idara ya Uchunguzi wa Jinai (CID) kuwa hawakushiriki katika uasi.
Vikosi vya Uingereza vilitoka nchini tarehe 12 Disemba 1964 baada ya makubaliano yaliyofanywa tarehe 3 Juni 1964 kati ya Kenya na Katibu wa Dola kwa Uhusiano wa Jumuia ya Madola. Uingereza ilikuwa isaidie jeshi, iifadhili na itoe mafunzo kwa kikosi kipya cha Jeshi la Anga la Kenya na itengeneze Jeshi la Wanamaji la Kenya. Pia, ilikuwa itoe vitengo vya Jeshi la Kifalme la Hewani na vya Jeshi la Ardhi kuongeza usalama katika eneo la Mashariki Kaskazini. Mikopo muhimu ilikuwa ifutwe, na mali nyingi ikabidhiwe kwa Serikali ya Kenya. Kwa upande wao, ndege kutoka Uingereza zingeweza kupitia Kenya, meli za vikundi vya manowari vya Mashariki ya Mbali na vitengo vingine vya Jeshi la Kifalme la Wanamaji vingeweza kutembelea Mombasa, vifaa vya mawasiliano vingeweza kutumika hadi mwaka 1966, na vikosi vingeweza kufanya mazoezi nchini Kenya mara mbili kwa mwaka.[8] Vikosi vya mafunzo viliendelea kutumwa nchini hadi mwaka 2015, vikisimamiwa na Kitengo cha Jeshi la Mafunzo cha Uingereza Kenya.

Timothy Parsons aliandika katika 2003:[9]'...Kenyatta hakuwa na wasiwasi kuhusu hali ya uaminifu wa kisiasa wa Jeshi la Kenya kwa sababu washauri wataalamu waandamizi Waingereza wa kijeshi waliitendesha kama KAR miaka ya 1960. Kufuatia masomo ya wanajeshi kutoka Lanet, maafisa wa Kiafrika walichukua amri ya uendeshaji wa vitengo vyote vikuu, lakini timu ya mafunzo ya Uingereza  bado ilikuwa ikisimamia Jeshi la Kenya kwa muda mrefu wa mwongo huo. Pia, kwa kiasi kikubwa, utaratibu wa ulinzi usio rasmi uliofanywa pamoja na Uingereza ulihakikisha kwamba Kenyatta angeweza kutegemea msaada wa moja kwa moja kutoka Jeshi la Uingereza kungetokea uasi wa jeshi au jaribio la thaura.' (Imetafsiriwa)Miezi kadhaa baada ya Brigedia Mwingereza A. J. Hardy kumkabidhi amri ya Jeshi la Kenya Brigedia Joseph Ndolo tarehe 1 Desemba 1966, ushawishi wa Uingereza ulidhihirika wakati Meja Jenerali Bernard Penfold aliteuliwa kama Mkuu wa Majenerali, nafasi mpya kama afisa mwandamizi vikosi vyote vya jeshi.[10] Ndolo alichukua nafasi ya Penfold kama Mkuu wa Majenerali mwaka 1969, akastaafu tarehe 24 Juni 1971 baada ya kukisiwa alihusika katika njama za thaura iliyodaiwa kupangwa na Joseph Owino. Baada ya hayo, wakuu wa jeshi walikuwa wakipiga taarifa moja kwa moja kwa Waziri wa Ulinzi, James Gichuru.[11]
Nafasi ya Mkuu wa Majenerali ilijazwa tena miaka saba baadaye wakati Daniel arap Moi alimpandisha hadhi Luteni Jenerali Jackson Mulinge kutoka Kamanda wa Jeshi hadi Mkuu wa Majenerali mwezi Novemba 1978.[12] Mahamoud Mohamed alichukua nafasi ya Mulinge katika mwaka wa 1986, na alikuwa Mkuu wa Majenerali hadi 1996. Nafasi ya Mohamed ilichukuliwa na Jenerali Daudi Tonje, Mkuu wa Majenerali mwaka 1996-2000. (Hornsby 554)

Kutoka miaka ya 1990, Jeshi la Kenya lilijihusisha na operesheni za ulinzi wa amani za Umoja wa Mataifa.[13] Misheni ya kwanza ya ulinzi amani ya Kenya ilikuwa Namibia na UNTAG mwaka 1989 hadi 2001. Vikosi vya Kenya vilihusika katika misheni za UNTAG, UNOSOM, UNPROFOR, UNCRO (Kroasia), UNTAES, UNOMIL, UNPREDEP katika Jamhuri ya Masedonia(1996-1999), MONUA huko Angola (1997-1999) na UNTAET huko Timor ya Mashariki (1999-2001).[14] Mwaka 2000, wanawake walijumuishwa ndani ya vitengo vya kawaida vya jeshi na Kitengo cha Huduma ya Wanawake kuvunjwa.
Katika karne ya 21, Wizara ya Ulinzi ni sehemu ya zana za Urais. Rais huteua na hustaafisha maafisa waandamizi kutumia mamlaka yake kama Amirijeshi Mkuu. Waziri wa Ulinzi husimamia Baraza la Kitaifa la Ulinzi. Mkuu wa Majenerali ni kiongozi mtawala, mtendaji na mtoa mbinu. Kulingana na Katiba ya mwaka 2010, majeshi ya ulinzi hayawezi kutumiwa ndani mwa Kenya bila idhini ya Bunge.
Baada ya matayarisho kati ya maafisa wa kijeshi wa Kenya na Somalia mjini Dhobley mwaka 2011,[15] vitengo vya Jeshi la Kenya vilivuka mpaka kuanzisha Operesheni Linda Nchi dhidi ya Al-Shabaab Kusini mwa Somalia.[16] Misheni iliongozwa na majeshi ya Serikali ya Mpito ya Shirikisho ya Somalia. Mwezi Juni 2012, Majeshi ya Kenya yalijumuishwa ndani ya AMISOM.[17]
Jeshi la Kenya

Wizara ya Ulinzi huorodhesha vitengo na huduma zifuatazo:[18]
Miundo ya Jeshi la Kenya
Wanajeshi wa Miguu wa Jeshi la Kenya
Wanajeshi wa Kuruka wa Jeshi la Kenya
Hifadhi ya Ala za Jeshi la Kenya (hujumuisha Batalioni 78 ya Vifaru, Isiolo)
Vifyatuzi vya Jeshi la Kenya (hujumuisha Batalioni 78 ya Vifyatuzi)
Wahandisi wa Jeshi la Kenya
Batalioni ya Farasi na Hewani ya 50
Huduma za Jeshi la Kenya
Wanajeshi Wahamishaji vifaa wa Jeshi la Kenya
Wanajeshi Wasafirishaji wa Jeshi la Kenya
Uhandisi Mitambo na Umeme
Kenya Corps Jeshi ya Ishara
Jeshi La Polisi
Jeshi la Elimu
Batalioni ya Matibaby
Makonstebo wa Jeshi
Jeshi la Wanahewa na Nevi
Jeshi la Wanahewa la Kenya liliundwa mwaka 1966 na likaasi mwaka 1982.
Maelezo

Viungo vya nje

 ya Usalama wa Kenya-  iliwekwa mnamo tarehe 28 Mei 2007
Ripoti kutoka habari za BBC: , tarehe 31 januari 2003
Ulinzi na Usalama

Kiongozi wa Alshabaab mwaka 2010 anaitwa nani?


Nyumba ni jengo yenye shabaha ya kuwapa watu makazi na nafasi ya kuishi humo. Watu walianza kujenga nyumba tangu miaka mielfu mingi kama kinga dhidi ya hali ya hewa na athari za jua, usimbishaji au baridi. Nyumba ni makazi ya kudumu tofauti na makazi ya muda kama hema.
Kuna nyumba ndogo yenye chumba kimoja tu lakini kuna pia nyumba zenye vyumba mamia. Pale ambako nafasi ya kujenga ni haba kuna nyumba za ghorofa. Kiasili maghorofa yalijengwa pia kwa sababu za usalama.
Sehemu za nyumba
Nyumba huwa na ukuta na paa. Kila nyumba inahitaji mlango; kama nyumba ni ndogo mlango huu unaweza kutosheleza pia mahitaji ya mwanga. Nyumba nyingi huwa pia na madirisha kwa kuingiza nuru na hewa.
Aina za nyumba

Katika nachi za joto nyumba za utamaduni asilia mara nyingi hujengwa nyepesi. Penye joto hakuna sababu ya kuwa na kuta nene za kuzuia baridi. Paa inahitaji kuwapa wenyeji kivuli wakati wa mchana na kinga dhidi ya mvua wakati wa masika.
Vifaa vya ujenzi
Nyumba hutofautiana na mazingira na hali ya hewa, halafu kutokana na vifaa vya ujenzi kama udongo, ubao, matofali, simiti na kadhalika.
Katika utamaduni asilia vifaaa hivi vilichaguliwa na hadi leo huchaguliwa kutokana na vile vinavyopatikana katika mazingira. Penye misitu mingi ujenzi kwa kutumia ubao ni kawaida.
Penye milima na miamba kuna ujenzi kwa mawe yaliyochongwa. Nyumba hizi huwa ni imara sana. Lakini pasipo na miamba ni ghali sana kusafirisha mawe yale kutoka mbali kwa hiyo watu wametumia udongo au ubao au zote mbili kwa pamoja.
Pasipo na mvua nyingi na penye udongo wa kufaa ni rahisi kujenga ukuta kwa kutumia mafimbo yanayopakwa kwa udongo. Katika Afrika ya Kaskazini Waberberi wanajua namna ya kuchanganya aina mbalimbali za udongo na kuuponda kati ya bao za kando. Kwa njia hii wamejenga nyumba za ghorofa nyingi kwa mfano kasbah wakatumia ubao kwa sakafu za ghorofa tu.
Waswahili wa miji ya pwani la Afrika ya Mashariki walitumia vipande vya jiwe la matumbawe liliochangaywa na udongo. Nao hao walijenga nyumba za ghorofa kwa njia hiyo. Upana wa vyumba ulitegemea urefu wa miti ya mikoko iliyopatikana kwa sababu walitumia pia ubao hasa kwa sakafu za kila ghorofa.
Katika nchi nyingi watu wamegundua mbinu wa kujenga nyumba kwa kutumia matofali. Penye hali ya hewa kavu hutumia matofali yaliyokauka tu; lakini penye udongo wa ufinyanzi na ubao wa kutosha waliendelea kuchoma matofali yanayokuwa magumu kama mwamba laini.
Teknolojia ya saruji imebadilisha ujenzi wa nyumba mahali pengi hasa pamoja na upatikanaji wa vyuma kila mahali. Sarufi inaruhusu kujenga kwa nyumba imara kama mwamba lakini haihitaji kazi ya kukata. Penye mawe kwa bei nafuu bado mawe huendelea kutumiwa hasa kwa sababu zinapendeza kwa kuta za nje ila tu hata hapa mara nyingi mihimili ya saruji na chuma zinaingizwa kama kiunzi na kuboresha uimara.

Nyumba zilizoandaliwa kiwandani
Katika nchi zilizoendelea nyumba hutengenezwa kiwandani kisehemu.  Mahali pa nyumba huandaliwa kwa kumwaga saruji ya sakafu na kuweka tayari mabomba ya maji na maji machafu pamoja na umeme na simu mahali panapotakiwa kulingana na mipango.
Baada ya kukauka kwa msingi huu sehemu nyingine zinaweza kuungaishwa juu yake. Kuta za nje na ndani pamoja na milango, madirisha, mabomba na nyaya zinatengenezwa tayari katika kiwanda na kupelekwa mahali pa ujenzi kwa lori. Wafanyakazi wachache wanaunganisha vipande kuwa nyumba kamili kwa msaada wa winchi .
Kuta za ndani hutengenezwa mara nyingi kwa aina za bao zinazotengenezwa kwa kutumia nyuzi pamoja na sarufi au jasi tu. Bao za aina hii ni nyepesi na rahisi.

Jumba
Jumba ni jina la nyumba kubwa sana kwa mtu au familia moja. Nyumba za wafalme zaitwa mara nyingi "jumba". Kuna pia matajiri wanaojenga majumba.
Kati ya majumba yanayojulikana sana duniani ni Jumba la Kifalme la Versailles au majumba ya Mji Haramu wa Beijing. Jumba linalotajwa mara nyingi kwenye habari ni Jumba la Kifalme la Buckingham Palace mjini London kwa sababu wafalme na malkia wamepokea wageni rasmi huko tangu miaka mingi.

Jamii:Ujenzi
Jamii:Makazi

Mwanzilishi wa Nyumba ya Sanaa ana umri gani?


"Mutalemwa Jason Mushungusi" (anafahamika zaidi kwa jina la kisanii kama Nash MC; amezaliwa 1 Januari 1985) ni msanii wa muziki wa Hip Hop kutoka nchini Tanzania.
Ni msanii mwenye msimamo wa mrengo wa kushoto. Muundo wa mashairi yake ni kusimamia misingi ya utetezi wa wanyonge wa Tanzania. Tungo za kukemea maovu wanayotendewa wavuja jasho wa Tanzania. Alianza kurap mwishoni mwa miaka ya 1990 na umaarufu alipata 2001 baada ya kutoa "Kisa cha Mwanafunzi" aliomshirikisha Dully Sykes katika kiitikio na Dogo Lecha — kazi iliyotayarishwa kwa Miikka Mwamba wakati huo FM Studio Kinondoni.
Baadaye, kwenye mwaka 2002, wanakutana tena na wasanii wengine na kuanzisha kundi la Bronx Family maeneo ya majumba ya TAZARA bloku B. Ndani ya kundi kulikuwa na wasanii tisa. Ikiwa ni pamoja na Nash MC, Erasto, Willy G, Bernard, Posse, A-One, Michael Kimati (marehemu sasa), Philipo (kwa sasa hali yake kidogo si nzuri kiakili) na Dogo Lecha. Hicho ndicho kikosi kamili cha The Bronx. Kwa pamoja walifanya ngoma moja inaitwa "Mambo Yote" wakimshirikisha marehemu Mez B. Wimbo ulifanywa kwa Mikka Mwamba.
Nash ni kizazi cha wasanii waliowahi kuwa chini ya G-Lover na Far Lover waliokuwa wanaisimamia "New Jack Family" ya Kariakoo. Kupitia mlango huu, wasanii wengi waliweza kutoa nyimbo chungumzima zilizokuwa chini yao. Msanii maarufu wa kwanza kutoka chini ya New Jack Family ni Dully Sykes. Baadaye akina Zahran lakabu "Big Punisher wa Bongo", Abby Skills, Nash na wasanii wengine kibao. Baada ya kutoa kibao cha Kisa cha Mwanafunzi, Nash aliendelea kufanya kazi lakini hazijavuma sana. Akarudi shule hadi kwenye 2003/2004 aliamua kujisomea masuala ya hip-hip ili aweze kumudu vyema katika uwanja huo.
Alipitia mengi yanayohitajika ili kuwa mchanaji hasa. Alipata msaada kutoka kwa wasanii wakongwe wa hip hop ya Tanzania kama akina Lindu Lindulu, Zavara Mponjika, Saigon na wengine wengi tu. Kwenye mwaka wa 2009 alifanya mahojiano ya nguvu na Saigon wakati huo mtangazaji katika kipindi cha "HIP-HOP Base" cha EATV. Mahojiano haya Nash aliongea mengi ya msingi kuhusu uwanja wa hip-hop na alivyorudi katika kuchana alikuwa tofauti na zamani kabisa. Baadaye akaja kutoa "Nani Mkali Kwenye Game" chini ya mtayarishaji Kita ndani Ramo Records huko Magomeni, Dar es Salaam. Hiyo ilikuwa mwaka 2010. Mwaka 2011 anatoa kandamseto ya kwanza "Hazina Sura ya Kwanza" halafu akaendelea kutoa albamu kila mwaka uliofuata hadi 2014. Mwaka wa 2012 "Mzimu wa Shaaban Robert", mwaka wa 2013 "Chizi", mwaka wa 2014 Mchochezi. Albamu zote zimetazamia maisha halisi ya raia wa Tanzania na Afrika kwa ujumla jinsi wanavyopitia magumu yao ya kila siku.[1]
Kwa misimamo yake, ameonakana kukwazana sana na mamlaka nchini Tanzania hasa kwa kufuatia mashairi ya nyimbo zake baadhi zilipigwa marufuku zisipigwe kwenye TV na vyombo vya habari.
Maisha ya awali
Nash amezaliwa na jina la "Mutalemwa Jason Mushungusi." Jina lina maana ya “mpambanaji”, “mpiganaji”. Alizaliwa mnamo tarehe 1 Januari 1985 katika hospitali ya Hindu Mandal, jijini Dar es Salaam. Wakati huo anazaliwa mama yake na baba yake walikuwa wakiishi katika Mtaa wa Pazi, Temeke Dar es Salaam. Baadaye wakahamia mtaa wa Ruvuma karibu na shule ya Madenge, Temeke Kata 14. Maisha yake yote amekuwa akiishi Temeke, na mara kadhaa alisafiri kwenda kijijini Chigugu Masasi ambapo ni nyumbani kwao kwa asili anapotokea mama yake, Bi. Arafa Nashir Adnan. Nyumba yao ya mtaa wa Ruvuma inatazama na shule. Ambayo baadaye aliandikishwa katika shule hiyo hiyo mnamo mwaka wa 1989—shule ya Kata ya 14 CCM. Mutalemwa akiwa mdogo amekuwa mtu wa misukusuko na utundu kupita kiasi. Katika hangai zake za ukorofi, ikatoka akiwa  shuleni amewahi kuvunja mkono mara mbili.  Alisoma hadi 1992 mwishoni. Baadaye kwenye 1993 alianza dara la kwanza na kumaliza 1999. Mwaka wa 2000 anjiunga na shule ya Sekondari ya Benjamin Mkapa zamani City High School na kumaliza 2003.
Kazi ya muziki

Nash MC alianza kazi ya sanaa mnamo mwaka wa 1999. Hapa ndipo alipoanza hamasa ya kutaka kuwa MC. Vuguvugu hili liliendelea hadi kufikia kuwa huyu Nash wa leo. Miaka hii ya mwanzoni, alikuwa na washirika wenzake katika kazi. Washirika hao ni pamoja na Goodluck na Mlolwa. Hawa baadaye walisimama kuchana. Wakabaki katika kitengo cha kuandika mashairi. Kuandika mashairi kwa maana ya kwamba, Nash anachana, wao wanaandika. Ili kupunguza kazi ya mmoja. Yote hiyo lengo ilikuwa kutoa ngoma. Vilevile aliwachukulia kama marafiki zake wa karibu. Mwaka wa 2000, anaingia kidato cha kwanza pale City High School kabla ya kubadilishwa jina na kuitwa Benjamin William Mkapa High School. Akiwa anasoma hapa, aliweza kukutana na marafiki zake akina Pingu na Deso. Jina la zamani walijiita Gorilla Killer. Ili kutoa ngoma, Nash anaona amcheki "First Soldier" (Deso), anampa habari ya kwamba anataka atoe dude. Deso anatoa wazo kama vipi twenzetu kwa Henrico.
Wanaingia kwa Henrico wakiwa na mistari yao tayari kwa mashambulizi, wanafanikisha, licha ya kupata changamoto mbalimbali ikiwa ni pamoja na kutimuliwa na Henrico kutokana na mazoezi hafifu. Zama hizi, vyombo ya kidijitali vilikuwa hakuna. Kulikuwa na ulazima kwanza wa kuushika wimbo wote ndipo uweze kuingia studio. Hali haikuwa ya mchezomchezo. Iko tofauti sana na sasa. Kazi hii ya kwanza iligharimu kiasi cha shilingi za Kitanzania 37,000.
Wimbo huu haujafanya vyema sana na ulibahatika kupigwa Classic FM tu. Alifanya nayo tamasha moja kisha ikapotea. Hili linathibtisha ng’ombe wa maskini hazai. CD hii alimpa mwanawe wa karibu kipindi hiko Kaboka Mchizi wa Kiwalani. Kifupi wimbo huu haijafanya maajabu sana. Mwaka wa 2001, alijichanga tena na kupata fedha ya kwenda kwa Miikka Mwamba kuandaa dude jipya. Safari hii karudi na Dogo Lecha katika Kisa cha Mwanafunzi. Yeye, Dully na Dogo Lecha wakaingia zao kwa Mikka na kurekodi wimbo wa “Kisa cha Mwanafunzi”. Wakati huu wote alikuwa chini ya ulezi wa New Jack Family watoto wa Kariakoo.
Baada ya ngoma kutoka zikaanza harakati ya kuipeleka ngoma maredioni. Kazi hiyo ilifanywa na DJ G Lover. Wa kwanza kupiga ngoma hii alikuwa DJ Venture saa saba mchana Clouds FM. Wakati ngoma inapigwa, alikuwa hajui. Mtaani kwao kulikuwa na wauza mkaa wakamhabarisha ya kwamba ngoma yako inapigwa. Zama hizi aliitwa “NASH Y”. Ikawa "oyaa Nash Y, ngoma yako inapigwa huku". Usiku kucha hajala alikuwa akifikiria kazi yake imepigwa redioni. Hii ndio safari sasa ya muziki ya Nash ilipoanza. Aliona bora aendelee maana uraibu wa muziki ulishaingia mwilini. Katika kazi ya muziki wa Nash, G Lover ana mchango mkubwa sana katika maisha yake.
Achilia hayo, pale New Jack Family kulikuwa na G Lover na Far Lover. Huyu Far Lover alikuwa anae anatoa sapoti kubwa sana kwa wasanii wa New Jack. Wasanii wengi wamesaidiwa na huyu, ila tu habari zake zipo kimya sio wengi wanaofahamu. Wimbo wa Kisa cha Mwanafunzi uliendelea kutoboa mbele zaidi, hali ambayo ilipelekea watu wengine wajue uwepo wake.
Akawa anapata maonyesho kibao. Umaarufu ulitamba sana, akawa anajiunga kundi la wasanii maarufu wenzie katika vijiwe vyao, hasa kwa kipindi kile ilikuwa Zero Brain, kule Posta Mpya. Wimbo ulipasua anga ukaja kuingizwa kwenye kanda yenye nyimbo mchanganyiko ya DJ John Dillinger wakati huo ilijulikana kama “Bongo Explosion Vol. 1”, ndani yake kulikuwa na ngoma kibao moja wapo ikiwa “Friday Night” ya Mr. Nice wakati huo, Mwanamkiwa wa K-Salu na ngoma nyengine za kina Bambo wakati huo.
Zama hizo ilikuwa kawaida sana kwa Ma-DJ wakubwa kutoa tepu zao zenye nyimbo mchanganyiko. Wimbo huo wa Kisa cha Mwanafunzi uliuzwa kwa kiasi cha 100,000. Kilikuwa kiasi kikubwa sana kwa wakati huo. Hata hivyo, kwa sababu mbalimbali utamaduni huo umekufa sasa. Miaka inaenda wakati unasogea na mwaka wa 2002, wanakutana tena na wasanii wengine na kuanzisha kundi la the Bronx Family maeneo ya fleti za TAZARA bloku B. Ndani ya kundi kulikuwa na wasanii tisa. Ikiwa ni pamoja na Nash MC, Erasto, Willy G, Bernard, Posse?, A-One, Michael Kimati (marehemu sasa), Philipo (sasa kidogo hali yake si nzuri kiakili) na Dogo Lecha. Hicho ndicho kikosi kamili cha The Bronx. Kwa pamoja walifanya ngoma moja inaitwa “Mambo Yote” wakimshirikisha marehemu Mez B. Wimbo ulifanywa kwa Mikka Mwamba. Pamoja na kufanya ngoma hii na the Bronx Family, bado alikuwa chini ya “New Jack Family”. Wakati huu hamasa ya muziki wa hip hop ilizidi kumjia juu.
Wakati unaenda, the Bronx inabaki, Nash anaulizana na mwanawe wa faida kitambo, Dogo Lecha katika suala zima la kukaza buti katika sanaa. Si ajabu sana katika makundi mengi ya muziki, Bronx Family wanagombana. Nash na Dogo Lecha wanabaki wana, wanachama wengine wakaenda kurekodi wimbo mwengine. Nash anaamua kutoka mazima kundini. Tangu akiwa humo kundini, yeye alikuwa ndiye mwandishi wa mashairi ya wasanii wengi tu.
Bosi wa kundi wakati huo alikuwa jamaa mmoja anayekwenda kwa jina la “Agu Fulani”. Huyu jamaa naye alikuwa anakaa maeneo yaleyale ya TAZARA. Baadaye kundi likarudi tena, wakarekodi kwa Effector, safari hii walimshirikisha Banana Zoro. Hata suala la kumtafuta Mez B katika ngoma ya kwanza ya Bronx Family ilikuwa juhudi binafsi kutoka kwa Nash. Wakati huo, Nash ndiye alikuwa msanii pekee mwenye jina. Wimbo huu wa mara ya pili haujafanya vizuri. Licha ya wakati wanarekodi zilikuwa zama za Effector.
Kipindi hiki chote bado aliendelea kujihusisha na New Jack Family. Baadaye Nash anaona sasa kuna ulazima wa kuomba wimbo wa Abby Skillz aliyofanya na msichana mmoja kipindi hiko alijulikana kwa jina la Mwamvua. Huyu binti alikuwa na uwezo wa juu sana katika suala zima la kuimba. Wakati huo wote walikuwa New Jack, hata Abby Skillz nae alikuwapo. Wimbo huu aliununua kwa kiasi cha 15,000 na kuingizia maneno, lakini haukufika popote pale. Kipindi hiki chote kilikuwa cha mwaka wa 2002.
Hakufanya jitihada zozote katika kuupaisha wimbo huu. Mwaka wa 2003, ndio mwaka aliomaliza elimu ya sekondari. Hapa alisimama kwa kiasi kikubwa na kujishughulisha na masuala ya muziki. Maisha yake yalikuwa yakudundadunda tu, mara hiki mara kile. Mwaka wa 2004 anajisogeza huko mjini Zanzibar. Huu sasa ulikuwa mwaliko kutoka kwa Dully Sykes. Dully aliambiwa aje na Nash Y katika onyesho atakayofanya huko Zanzibar.
Kutwa nzima alizungushwa katika Datsun kutwa nzima kwa wimbo wake uleule tu wa “Kisa cha Mwanafunzi”. Huko Zanzibar thamani yake ilikuwa juu sana. Lazima ieleweke kupitia wimbo wa “Kisa cha Mwanafunzi” ndipo Dully alipoanza  kutumia jina la Prince Dully Sykes hadi hapo baadaye alipokuja kujiongezea neno la “Misifa” na kujiita “Mr. Misifa”.
Pamoja na safari hii, Nash aliambulia patupu alidhulumiwa na promota wake hukohuko Zanzibar. Ilimbidi aondoke usiku-usiku na boti ya bei rahisi wakati huo ilikuwa 4,000. Safari ya Zanzibar ilimuwia vigumu mno. Alipata tabu sana. Ilibidi aombe ufadhili kutoka kwa rafiki yake wa karibu wakati huo wa kuitwa Shaka Zulu ili aweze kumsitiri kwa usiku mmoja.
Kurudi upya na hip-hop ya Kiunaharakati

Mwaka wa 2005 aliamua kukaa chini na kuanza kuusoma muziki wa hip hop nje ndani ili aujue unatakaje na upoje. Alisoma vitabu mbalimbali vinavyoelezea na kuchambua muziki wa hip hop. Kilichomfanya atake kujua ni kwamba, alifahamu kiasi tu, labda baadhi ya albamu. Lakini miiko ya hip hop na misingi yake alikuwa haifahamu. Mwaka wa 2006 alikuwa ameanza kwiva sasa.
Anakutana na kina mkubwa Zavara wa KU Crew, mtayarishaji Lindu kwa pamoja walimweka chini mdogo wao na kumpa madini ya hatari katika kufanikisha suala zima la kuzama ndani ya maisha ya hip hop. Lindu amegonga ngoma kibao ikiwa ni pamoja na Kimbia ya Babuu wa Kitaa, Wakati Ndio Huu, Natubu ya Chidi Benz na ngoma nyengine kibao.
Watu hawa walimjenga Nash katika misingi imara ya hip hop aliyonayo leo. Walimpa miradi mbalimbali kwa ajili ya kuboresha uwezo wake. Walimshirikisha na wasanii mbalimbali wa nje na, hasa walimtaka atumie Kiswahili kama nguzo kuu. Yale mambo ya zamani kutia maneno ya Kiingereza kwenye wimbo yasiwe sehemu ya ujio huu mpya. Uhusiano na wasanii hawa wakongwe ulipelekea kumpa taarifa juu ya tamasha la “WAPI” (Words And Pictures)” lililoandaliwa na British Council. Jukwaa hili lilikuwa chini ya usimamizi wa Zavara Mponjika. Jukwaa hili lilikuwa na faida kubwa kwa Nash. Aliweza kupata ufahamu mwingi sana.
Tamasha hili MC wa shughuli hii alikuwa Evans Bukuku, ndugu wa marehemu Roy Bukuku wa G Records. Akiwa hapa, anajenga ukaribu mkubwa sana na msanii mpya P the MC] kwa wakati huo, baada ya kuwa mbali kiasi na Dogo Lecha kwa sababu mbalimbali za kimaisha na kadhalika. Huyu P the MC aliletwa na jamaa mmoja wa kuitwa Eddy. Kwa lengo la kuungana na msanii mwengine ili wafanye kazi ote kama washirika.
Pamoja na P walifanya mengi ya kupendeza, walipanda wote kwenye majukwaa mbalimbali. Kipindi cha tamasha la wapi ilikuwa kati ya 2009/2010. Mwaka wa 2009 alifanya mahojiano na Saigon wa kipindi hiko alikuwa anaendesha show ya Hip Hop Base. Alifunguka mambo mengi sana yaliyongeza ujulikanaji wa uwepo wa Nash katika mazingira ya Watanzania. Aliielezea hip hop katika misingi yake na namna ya kuishi katika utamaduni wa hip hop.
Madini haya aliyotema kwa Saigon ilikuwa gumzo. Ikawa kama vile Nash katoa ngoma au albamu vile, kumbe ilikuwa mahojiano tu ya kawaida. Wakati anafanya mahojiano haya, pembeni alikuwa na marafiki zake wa karibu, wana wa faida, kina “Dullah the Black Death” na “D Theory”.
Mahojiano haya yaliyofana, bahati mbaya hayapatikani popote pale tangu kufanywa kwakwe. Wakati unaenda, dawa imeingia baada ya kukutana na wakongwe hao,  na mwaka wa 2010 akitumia muundo mpya wa kuchana anatoa ngoma inaitwa “Nani Mkali Kwenye Game” chini ya mtayarishaji Kita ndani Ramo Records huko Magomeni, Dar es Salaam. Wimbo huu ulipelekwa Clouds ukakataliwa kwa madai ya kwamba uchangaji mbovu. Ajabu iliyoje redio nyengine zote ulikuwa unapigwa. Wimbo huu ulileta sasa sura mpya ya Nash MC katika muziki.
Shukrani za dhati zimwendee DJ Jeff Jay aliyethubutu kuipiga ngoma hiyo kwa kadiri alivyoweza katika redio ya Kiss FM. Aliupigwa mara chungumzima bila hesabu kamili. Wimbo huu ilisafisha njia vizuri sana kwa kazi ya Nash kati ya 2009-2010. Mwaka wa 2010, anakutana na mtayarishaji Palla, mtayarishaji ambaye alikuja kutayarisha ngoma kibao za Nash MC. Wimbo wa kwanza kufanya na Nash ni rudio la “Homa Imenizidia” iliyotandikwa katika mahadhi ya kihip-hop.
Hii ni asili ya tangu enzi na enzi kwa muziki wa hip hop kuchukua sampuli ya nyimbo aidha za dance, pop, classic ballad na nyenginezo na kuzitumia katika muziki wa hip hop. Muungano huu wa Nash na Palla, unazua balaa kubwa katika tasnia. Wimbo ulipotoka ulileta sura mpya kwa wasikilizaji wa hip hop ya Tanzania. Nash anapata mahojiano rasmi ya kwanza na DJ Fetty wa Clouds FM. Mwaliko huo uliokuwa gumzo kituoni hapo kwa Nash kuongelea kwa kina dhima na nia ya hip hop katika jamii ya watu wa Tanzania kwa mapana yake.
DJ Fetty ilibidi anyamaze kimya akimwachia Nash aungurume katika kipindi. Hali hii ilikuja kuzua taharuki hadi kwa wakurugenzi wa usimamizi wa vipindi na utayarishaji ya kwamba, inakuwaje mgeni mwalikwa kaja kuhojiwa anakuwa ana hodhi kipindi? Huu umekuwa utaratibu wa kawaida sana kwa NASH MC kutoa maneno mazito na hoja za msingi akiwa amepewa fursa ajielezee au aelezee jambo fulani. Muda huu ilikuwa kati ya 2011-2012 ndio wimbo wa “Homa Imenizidia” umetoka. Wimbo huo ulimpeleka katika tamasha la Fiesta 2012.
Safari hii inatoka mbali tangu kipinhdi hicho katika maonesho ya malipo ya ujiria wa kiasi cha shilingi elfu moja—elfu moja yaliyokuwa yanaandaliwa na maporomota mbalimbali ikiwa ni pamoja na kina King Sapeto. Wakati unaenda, anatoa ngoma nyengine iliyokwenda kwa jina la “Kwako Nash MC”. Baadaye akatoa kandamseto ya “Hazina Sura ya Kwanza”. Kanda hii alienda kuiuza sehemu mbalimbali za nchi na hasa alienda Chuo Kikuu cha Dodoma na kuunza kanda hizi kwa wanafunzi. Yaani, mwanzo mwisho utamaduni wa handakini unavyotaka. Hiyo ilikuwa mwaka 2011. Tangu ameanza kujihusisha na muziki hajawahi kuimba zaidi ya kughani tu. Tangu 2011, ilikuwa kawaida sasa kutoa albamu kila mwaka, 2012 "Mzimu wa Shaaban Robert", 2013 "Chizi" na 2014 "Mchochezi".
Nash na Tamaduni Muzik
Tamaduni ni lebo ambayo NASH alifanya nayo kazi kwa mafanikio makubwa sana. Kupitia Tamaduni Muzik waliweza kubadilisha na kutimiza nguzo karibia zote za hip hop zinavyotaka. Maoni ya NASH kuhusu Tamaduni Muzik ni kwamba ndio wao waliobadilisha mtazamo na mwelekeo mzimaa wa muziki wa hip hop ya Tanzania. Kupitia wao, tuliweza kuona kutolewa kwa albamu kwa sana hata kwa wasanii wachanga, kutoa kandamseto, kurudisha maonesho ya hip hop kukusanya wasanii “Kilingeni” huko Msasani Club.
Tamaduni Muzik laiti kama wangelikuwa wamesajiliwa au kutoa mikataba kwa wasanii, leo hii ingekuwa moja ya taasisi kubwa sana katika muziki wa Tanzania. Uzuri uliopo mahali ambapo shughuli za Tamaduni Muzik zilizokuwa zinafanyika ni karibu kabisa na ubalozi wa Marekani. Matukio yote walikuwa wanayaona, ila hila, urasimu na ubinafsi ulipo miongoni mwetu umepelekea kutopata msaada wowote kwa Tamaduni Muzik. Kifupi Tamaduni Muzik imehakikisha sanaa ya muziki wa hip hop inapata nafasi kubwa katika jamii ya Watanzania. Wameutetea mno muziki huu.
Diskografia

Hii ni orodha ya albamu za Nash MC.

Tazama pia
P the MC
Tamaduni Muzik
Marejeo

Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Hip hop


Injili ya Marko ni kitabu cha pili katika orodha ya Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo. Huhesabiwa kati ya Injili Ndugu pamoja na Mathayo na Luka.
Kama vitabu vingine vyote vya Biblia, hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa historia ya wokovu ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya ufunuo wa Mungu kwa binadamu.
Yaliyomo yake ni habari za Yesu Kristo tangu kubatizwa kwake na Yohane Mbatizaji hadi ufufuko wake.
Mwandishi na wakati wa kuandikwa
Injili yenyewe haimtaji mwandishi wake.
Papias (mnamo mwaka 130) aliandika ya kwamba Yohane Marko alikuwa mwandishi wa taarifa hii. Huyu Yohane Marko anatajwa katika kitabu cha Matendo ya Mitume kuwa mwenyeji wa Yerusalemu aliyemsindikiza Barnaba na Mtume Paulo kwenye safari yao ya kwanza. Papias alisema pia alikuwa mfasiri wa Mtume Petro aliyesikia jinsi Petro alivyosimulia habari za Yesu.
Baadhi ya wataalamu wa leo wana shaka juu ya huyu Marko kuwa mwandishi kwa sababu Injili yenyewe yaonyesha mwandishi wake hakujua vizuri sana habari za Uyahudi.
Kwa upande mwingine kuna pia mapokeo kuwa Marko huyu hakuwa mwenyeji wa Yerusalemu bali mtu mwenye asili ya Afrika ya Kaskazini aliyehamia Palestina baadaye.
Inaonekana ya kwamba Injili iliandikwa kabla ya maangamizi ya Yerusalemu mwaka 70 kwa sababu hakuna dalili ya kwamba mwandishi alikuwa na habari hii.
Inakubaliwa na wengi kwamba iliandikwa mjini Roma au walau nchini Italia baada tu ya dhuluma za Kaisari Nero dhidi ya Wakristo kuanza.
Yaliyomo
Ufunguzi wa Injili (1:1-13)
Yohane Mbatizaji (1:2-8)
Ubatizo wa Yesu (1:9-11)
Kujaribiwa kwa Yesu (1:12-13)
Kazi ya Yesu katika Galilaya (1:14-9:50)
Kazi ya Yesu katika Yudaea na safari ya kwenda Yerusalemu (10)
Kazi ya Yesu katika Yerusalemu na ziara ya  Bethania (11 - 13)
Kesi dhidi ya Yesu na mauti yake (14 - 15)
Ufufuo wake (16)
Marejeo

CS1 maint: ASIN uses ISBN (link)

Viungo vya nje

Tafsiri ya Kiswahili
 Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili.
Vitabu vingine

 at The Text This Week
 by Wieland Willker, including detailed text-critical discussion of the 300 most important variants of the Greek text (PDF, 411 pages) and the variant endings (PDF, 17 pages).
 Gospel of Mark, Author Dr. Mary Healy

Marko
Jamii:Ukristo


Dkt John Garang de Mabior  (23 Juni 1945 - 30 Julai 2005) alikuwa Makamu wa Kwanza wa Rais wa Sudan na kiongozi wa zamani wa waasi wa Sudan People's Liberation Army.
Miaka ya Awali
Kutoka kabila la Dinka Garang alizaliwa katika familia maskini katika kijiji cha Wanglei huko Bor, Sudan, katika ukanda wa upper Nile ya Sudan (kwa sasa Jonglei State). Kwa kuachwa yatima akiwa na umri wa miaka kumi, alilipiwa karo ya shule na mmoja wa jamaa zake, na kwenda shule Wau na kisha Rumbek. Mwaka wa 1962 alijiunga na vita vya kwanza vya wenyewe kwa wenyewe Sudan lakini kwa sababu alikuwa mchanga sana, viongozi walimshauri yeye na wenzake kutafutilia elimu. Kwa sababu ya mapigano yaliyokuwa yakiendelea, Garang alilazimishwa kuhudhuria elimu yake ya Sekondari nchini Tanzania. Baada ya kushinda udhamini, aliendelea na kuweza kupata shahada ya BA katika uchumi mwaka wa 1969 kutoka Grinnell College, Iowa, USA. Huko alijulikana sana kwa kupenda vitabu kwake. Alipewa udhamini mwingine kufanyaa masomo hitimu katika Chuo Kikuu cha California, Berkeley, lakini akachagua kurudi Tanzania na kusomea Uchumi wa kilimo katika Afrika Mashariki kama Thomas J. Watson Fellow katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM). Akiwa UDSM, alikuwa mwanachama wa University Students' African Revolutionary Front. Hata hivyo, punde Garang aliamua kurejea Sudan na kujiunga na waasi. Kuna ripoti nyingi za makosa zinazodai kwamba Garang alikutana na kufanya urafiki na Yoweri Museveni, rais wa baadaye wa Uganda, wakati huu; ingawaje Garang na Museveni walikuwa wanafunzi wa UDSM katika miaka ya 1960, hawakuhudhuria wakati mmoja[1].
Vita vya wenyewe kwa wenyewe vilimalizika baada ya Mkataba wa Addis Ababa wa 1972 na Garang, kama waasi wengine, aliwekwa katika jeshi la Sudan. Kwa miaka kumi na moja, alifanya kazi kama askari na kupanda kutoka safu ya Kapteni hadi Kanali baada ya kufanya Infantry Officers Advanced Course katika Fort Benning, Georgia. Katika kipindi hiki alichukua ruhusa ya kimasomo ya miaka minne na akapata Shahada ya Masters katika Uchumi wa Kilimo na Ph.D. katika uchumi kutoka Iowa State University, baada ya kuandika Thesis juu ya maendeleo ya kilimo ya Sudan Kusini. Kufikia 1983, Knl Garang alikuwa akitumika kama mwalimu mwandamizi katika Shule ya jeshi iliyokuwa Wadi Sayedna kilomita 21 kutoka kitovu cha (Omdurman) ambapo aliwaelekeza makadeti kwa zaidi ya miaka 4 na baadaye yeye akateuliwa kutumika katika idara ya kijeshi katika idara ya utafiti wa kijeshi katika Makao Makuu ya Jeshi mjini Khartoum.
Kiongozi wa waasi
Mwaka wa 1983, Garang alikwenda Bor, kwa minajili ya kupatanisha askari wa serikali ya kusini wapatao 500 katika Battalion 105 ambao walikuwa wakipinga kuwekwa doria katika vituo vya kaskazini. Hata hivyo, Garang tayari alikuwa mmoja wa baadhi ya maafisa waliokuwa na njama katika amri ya Kusini kwa ajili ya kupanga kuhama Battalion 105 na kuunga mkono waasi waliopinga serikali. Wakati serikali iliposhambulia Bor mwezi wa Mei, Battalion ilijitoa nje, Garang akaenda kwa njia nyingine na kujiunga nao katika ngome ya waasi nchini Ethiopia. Kufikia mwisho wa Julai, Garang alileta askari waasi zaidi ya 3000 chini ya utawala wake kupitia vuguvugu mpya la Sudan People's Liberation Army / Movement (SPLA / M), ambalo lilikuwa linapinga utawala wa kijeshi na kutwaliwa kwa sehemu kubwa ya nchi na Uislamu, na kuzihimiza ngome nyingine za jeshi kuasi dhidi ya sheria ya Kiislamu juu ya nchi na serikali[2]. Hatua hii ilikuwa ndio mwanzo unaokubaliana wa Vita Kuu vya Pili vya weneyewe kwa wenyewe vya Sudan, ambavyo vilisababisha vifo milioni mmoja na nusu katika kipindi cha miaka ishirini ya migogoro. Ingawa Garang alikuwa Mkristo na eneo kubwa la kusini mwa Sudan sio la Waislamu (wengii ni animist), mwanzoni hakuzingatia masuala ya kidini ya vita.
SPLA ilipata msaada wa Libya, Uganda na Ethiopia. Garang na jeshi lake walidhibiti sehemu kubwa ya mikoa ya kusini mwa nchi, iliyoitwa Sudan Mpya . Yeye alidai kuwa 'ujasiri wa askari wake kutoka kwa "uthibitisho kwamba sisi tunapambana vita vya haki. Hilo ni jambo ambalo Sudan Kaskazini na watu wake hawana. " Wakosoaji walipendekeza motisha za fedha kwa uasi wake, wakibainisha kuwa kiasi kikubwa cha mafuta ya Sudan kiko katika kusini mwa nchi.

Garang alikataa kushiriki katika serikali ya mpito mwaka wa 1985 au uchaguzi wa 1986, na kubaki akiwa kiongozi wa waasi. Hata hivyo, SPLA na serikali zilitia saini mkataba wa amani tarehe 9 Januari 2005 mjini Nairobi, Kenya. Tarehe 9 Julai 2005, aliapishwa kama makamu wa rais, cheo cha pili kwa ukuu katika nchi, kufuatia sherehe ambapo yeye na Rais Omar al-Bashir walitia saini katiba ya kugawana madaraka. Yeye pia alikuwa kiongozi wa utawala wa kusini mwa Sudan yenye uhuru mdogo kwa miaka sita kabla ya kufanyika kwa kura ya maoni ya uwezekano wa Kuganywa. Hakuna Mkristo au mtu kutoka kusini aliwahi kushikilia cheo cha juu kama hicho serikalini. Akizungumza baada ya sherehe, Garang alisema, "Mimi nawapongeza watu wa Sudan, hii si amani yangu au amani ya al-Bashir, ni amani ya watu wa Sudan."
Kama kiongozi, sifa za kidemokrasia za John Garang zilitiliwa mashaka mara nyingi. Kwa mfano, kulingana na Gill Lusk "John Garang hakuvumilia upinzani na mtu yeyote aliyehitilafiana naye aidha alifungwa jela au kuuawa"[3].. Chini ya uongozi wake, SPLA ilishutumiwa kwa ukiukwaji wa haki za binadamu[3].
Itikadi za SPLA zilikuwa za uvuli kama Bw Garang mwenyewe.
Aligeuka kutoka kwa mrengo wa Marxism hadi kupata msaada kutoka kwa Wakristo wenye siasa kali kutoka Marekani[3].
Idara ya Taifa ya Marekani ilisema kuwa kuwepo kwa Garang katika serikali kungesaidia kutatua Mgogoro wa Darfur magharibi mwa Sudan, lakini wengine waliona madai haya kuwa "matumaini kupita kiasi". [4]
Kifo
Mwishoni mwa Julai 2005, Garang alikufa baada ya ndege ya  rais wa Uganda aina ya helikopta Mi-172   aliyokuwa akisafiria kuanguka. Alikuwa anarudi kutoka mkutano wa Rwakitura na mshirika wake wa muda mrefu Rais Yoweri Museveni wa Uganda. Hakuiambia serikali ya Sudan kwamba alikuwa anaenda mkutano huu na hivyo basi hakuchukua ndege ya rais. Shirika la televisheni la kitaifa kwanza lilisema kuwa ndege iliyombeba Garang ilikuwa imetua salama, lakini Abdel Basset Sabdarat, Waziri wa Habari wa nchi, alikwenda kwenye televisheni masaa kadhaa baadaye kukataa ripoti hiyo. Kwa kweli, ilikuwa ni Yasir Arman, msemaji wa SPLA / M  ndiye aliiambia serikali kuwa ndege iliyombeba Garang iliwasili salama ili kuokoa muda kwa ajili ya mipangilio ya ndani katika SPLA kabla ya kifo chake kujulikana.Ndege ya Garang ilianguka siku ya Ijumaa na hivyo ilibakia kuwa iliyotoweka hadi Jumamosi iliyofuata na wakati huu wote serikali ilidhani bado alikuwa Sudan Kusini. Mapema baadaye, taarifa iliyotolewa na ofisi ya Rais wa Sudan Omar el-Bashir alithibitisha kuwa helikopta ya rais wa Uganda ilianguka katika "mojawapo ya mlima iliyoko kusini mwa Sudan kwa sababu ya kutoona vizuri na kusababisha kifo cha Dkt John Garang De Mabior, wenzake sita na wafanyikazi saba wa ndege hiyo ya Uganda." Mwili wake ulibebwa kwa ndege hadi New Site, makazi yaliyoko kusini mwa Sudan karibu na eneo la ajali, ambamo wapiganaji waasi wa zamani na wafuasi raia walikusanyika kutoa heshima zao kwa Garang. Mazishi ya Garang yalifanyika tarehe 3 Agosti mjini Juba.[5] Mjane wake, Nyandeng Rebecca De Mabior, aliahidi kuendelea na kazi yake akisema "Katika utamaduni wetu sisi husema, ukimuua simba dume, utaona atakachofanya simba wa kike." [6]
Maswali kuhusu kifo

Serikali ya Sudan na kiongozi wa SPLA walilaumu hali ya hewa kwa ajali hiyo. Hata hivyo, kuna tashwishi katika ukweli wa jambo hili, hasa miongoni mwa safu-na-faili za SPLA. Yoweri Museveni, rais wa Uganda, anadai kwamba uwezekano wa "sababu za nje" kuhusika  usingeweza kuondolewa.
Athari kwa amani
Akionekana kuchangia pakubwa katika kumaliza vita vya wenyewe kwa wenyewe, madhara ya kifo cha Garang kwa mpango wa amani yalikuwa wazi. Serikali ilitangaza siku tatu za maombolezo ya kitaifa, ambayo hayakuzuia vurugu kubwa mjini Khartoum na vifo vya angalau vijana 24 hivi kutoka Sudan Kusini waliowashambuliwa watu kutoka Sudan kaskazini na kupigana na vikosi vya usalama. Baada ya siku tatu za ghasia, vifo viliongezeka hadi kufikia 84  Migogoro pia iliripotiwa katika maeneo mengine ya nchi. Viongozi wakuu wa SPLM, pamoja na Halifa wa Garang Salva Kiir Mayardit, walisema kwamba mchakato wa kutafuta amani ungeendelea. Wachambuzi walipendekeza kwamba kifo kingeleta aidha demokrasia mpya ya uwazi katika SPLA, ambayo baadhi ya watu walikosoa kwa kuongozwa sana na Garang, au kuzuka kwa vita vya wazi kati ya makundi mbalimbali ya kusini yaliyokuwa yameletwa pamoja na Garang.
Baadhi ya machapisho yake
Garang, John, 1987 John Speaks . M. Khalid, ed. London: Kegan Paul International.
Tazama Pia
Vita vya kwanza vya wenyewe kwa wenyewe vya Sudan
Vita vya pili vya wenyewe kwa wenyewe vya Sudan
Sudan People's Liberation Army
Marejeo
Aufstand in der Dreistadt  na Thomas Schimidinger katika Jungle World  Nr.32: 10 Agosti 2005; ISSN 1613-0766

Viungo vya nje
 John Garang: A Conversation on Sudan
 ya Sudan People's Liberation Army
 of information before Januari 2001
, BBC, 9 Julai 2005
, BBC
, Reuters, 1 Agosti 2005
, makala ya maoni katika The Daily Star, Lebanon 19 Julai 2005 - habari  juu ya maisha yake ya awali
, William Eagle, Sauti ya Amerika , 9 Agosti 2005

Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Waliofariki 2005
Jamii:Wakristo wa Sudan
Jamii:Wanasiasa wa Sudan
Jamii:Makamu wa Rais wa Sudan
Jamii:Watu wa Grinnell College
Jamii:Iowa State University
Jamii:Waasi
Jamii:Waathirika wa ajali au matukio ya helikopta
Jamii:Vita vya pili vya wenyewe kwa wenyewe vya Sudan
Jamii:Iowa State University Alumni
Jamii:Watson Fellows
Jamii:Waathirika wa ajali au matukio ya anga ya Sudan
Jamii:Watawala wa Karne ya 21 wa majimbo au maeneo yasiyotambuliwa katika Afrika
Jamii:Marais wa Karne ya 21 wa majimbo yasiyotambuliwa
Jamii:Watu wa Dinka

Dkt John Garang de Mabior alikuwa Makamu wa Kwanza wa Rais wa Sudan chini ya uongozi wa rais yupi?


Willian Borges da Silva (kwa kawaida anajulikana kama Willian; alizaliwa tarehe 9 Agosti 1988) ni mchezaji wa soka wa Brazil ambaye anacheza kama kiungo mshambuliaji katika klabu ya Chelsea na timu ya taifa ya Brazil.
Willian alianza kucheza katika timu ya Brazil mwaka 2011 na aliliwakilisha taifa lake katika Kombe la Dunia la FIFA ya 2014, Copa America ya 2015 na Copa America Centenario.
Anzhi Makhachkala
Mnamo tarehe 31 Januari 2013, Willian alihamia Anzhi Makhachkala. Awali alichagua kuvaa namba 10, hata hivyo kutokana na vikwazo vya UEFA ambavyo inasema mchezaji lazima avae nambari inayotumiwa katika Ligi ya Mabingwa, alilazimika kuvaa namba 88 aliyoichagua akiwa Shakhtar.
Baada ya kuhamia Urusi, Willian alisema alifurahi kujiunga na Anzhi na aliitakia Shakhtar Donetsk mafanikio makubwa katika siku zijazo. Kwa mara ya kwanza, Willian alishambulia Newcastle United katika Ligi ya Europa.Pia alifunga bao lake la Anzhi pekee mnamo 14 Aprili 2013 katika ushindi wa 3-0 dhidi ya Volga Nizhny Novgorod.
Chelsea

Mnamo tarehe 25 Agosti 2013, klabu ya Uingereza ya Ligi Kuu ya Chelsea ilikubali kusainiwa kwa Willian. Mpango huo ulifanyika rasmi tarehe 28 Agosti 2013 na Willian alijiunga kwa mkataba wa miaka mitano, akipokea shati namba 22 mgongoni.
Willian alianza kucheza rasmi katika klabu ya Chelsea mnamo tarehe 18 Septemba dhidi ya Basel katika Ligi ya Mabingwa. Baada ya kushinda dhidi ya Swindon Town na Steaua Bucureşti katika Kombe la Ligi ya Mabingwa,Chelsea ilicheza mechi dhidi ya Norwich City mnamo terehe 6 Oktoba na kushinda 3-1.Pia aliisaidia Chelsea kushinda 2-0 dhidi ya Liverpool.

Jamii:Wachezaji mpira wa Brazil

Je,mke wa Willian Borges da Silva anaitwa nani?


Morogoro ni jina la mji, wilaya na mkoa wa Tanzania.
Mkoa wa Morogoro ni kati ya mikoa 31 ya Tanzania wenye Postikodi namba 67000. Umepakana na mikoa ya Tanga, Pwani, Lindi, Ruvuma, Iringa, Dodoma na Arusha.
Eneo lake ni km² 72 939, ambapo kuna wakazi 2,218,492 (mwaka 2012). Hivyo Morogoro ni kati ya mikoa mikubwa zaidi ya Tanzania.
Utawala
Mkoa ulikuwa na wilaya sita ambazo ndizo (idadi ya wakazi kwa mabano):
Kilosa (489,513), Kilombero (322,779), Morogoro Vijijini (263,920), Morogoro Mjini (228,863), Mvomero (260,525), Ulanga (194,209). Mwaka 2012 imeongezwa wilaya mpya ya Gairo.
Wakazi walio wengi hukalia wilaya za kaskazini. Robo yao huishi katika miji ya mkoa.

Eneo
Eneo la Mkoa wa Morogoro liko katikati ya mikoa ya pwani ya Bahari Hindi na Nyanda za Juu.
Kuna tambarare za chini kama vile Ifakara / Kilombero, pia milima ya juu kama Uluguru penye mlima wa Kimhandu wenye 2646 m juu ya UB.
Mito mikubwa ni Wami na Ruvu inayoanza kwenye milima ya Uluguru. Ruvu ndiyo mto wa kutoa maji ya Daressalaam.
Karibu nusu ya eneo la Mkoa wa Morogoro ni hifadhi za wanyama za Mikumi na Udzungwa na sehemu ya eneo la kuwinda wanyama la Selous.
Wakazi
Kabila kubwa ni la Waluguru waliotoa jina kwa mji wa Morogoro pamoja na milima ya Uluguru.
Makabila mengine makubwa zaidi ni Wangulu, Wakagulu, Wasagala, Wapogolo, Wandamba, Wabena, Wambungu, Wakutu na Wavidunda.
Upande wa dini, karibu nusu ni Waislamu na nusu ni Wakristo.
Mawasiliano
Barabara Kuu za lami za Dar es Salaam - Morogoro - Mbeya - Zambia/Malawi na Daressalaam - Morogoro - Dodoma hupita eneo la mkoa pamoja na reli ya kati Dar es Salaam - Morogoro - Dodoma - Kigoma / Mwanza. Reli ya TAZARA hupita wilaya ya Kilombero.
Uchumi
Ardhi ya Morogoro ina takribani rutuba ya kufaa kwa mazao mengi. Lakini kilimo kinategemea hali ya mvua.
Karibu nusu ya eneo la mashamba  yote hulimwa mahindi.
Mazao ya sokoni hulimwa milimani.
Mkoa wa Morogoro ni eneo lililojaliwa na Mungu kwa uzalishaji wa sukari kwa wingi. Hasa Wilaya ya Kilombero ina mashamba makubwa ya miwa.
Hifadhi za mkoa
Inabidi zitunzwe hifadhi mbalimbali zinazopatikana katika mkoa wa Morogoro kwa sababu kutunzwa kwa hifadhi hizo kunaweza kukaleta faida mbalimbali kama vile: pesa za kigeni na pia maendeleo katika lugha mbalimbali.
Majimbo ya bunge
Wakati wa uchaguzi mkuu wa Tanzania mwaka 2015 mkoa huu ulikuwa na majimbo ya uchaguzi yafuatayo:
Gairo	:	mbunge ni 	Ahmed Shabiby	(CCM)
Kilombero	:	mbunge ni 	Peter Lijualikali	(Chadema)
Kilosa	:	mbunge ni 	Baraka Bawazir	(CCM)
Mikumi	:	mbunge ni 	Joseph Haule	(Chadema)
Mlimba	:	mbunge ni 	Suzan Kiwanga	(Chadema)
Morogoro Kusini	:	mbunge ni 	Prosper Joseph Mbena	(CCM)
Morogoro Kusini Mashariki	:	mbunge ni 	Omar Tibweta Mgumba	(CCM)
Morogoro Mjini	:	mbunge ni 	Abood Mohamed Abdul Aziz	(CCM)
Mvomero	:	mbunge ni 	Ahmed Sadiq Murad	(CCM)
Ulanga Magharibi/ Malinyi	:	mbunge ni 	Dk.  Hadji Mponda	(CCM)
Ulanga Mashariki	:	mbunge ni 	Goodluck Mlinga (CCM)
Tazama pia
Kata za Mkoa wa Morogoro
Orodha ya milima ya mkoa wa Morogoro
Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro
Viungo vya nje

M

Wilaya ya Kilombero iko na idadi ngapi ya watu?


Kutoka Wikipedia, ensaiklopidia huru
Kipanya hupatikana katika oda ya wagugunaji (Rodentia). Spishi inayofahamika sana ni kipanya-nyumbani (Mus musculus). Pia ni mfugo maalum. Kwenye maeneo mengine, vipanya huwa maarufu. Wagugunaji hawa huliwa na ndege wakubwa kama vile vipanga na kozi. Wanafahamika kwa kuhamia makazi ya watu kutafuta chakula na makazi yao.
Japo wakifugwa vipanya hawa huweza kuishi kwa miaka miwili na nusu, kwa kawaida vipanya huishi kwa wastani wa miezi minne huko porini, kumpakakana na kuwinda mara kwa mara. Jamii za paka, mbwa-mwitu, bweha, ndege mbua, nyoka na hata jamii fulani za artropoda huwawinda sana vipanya. Hata hivyo humpakakana uwezo wao mkubwa wa kuishi mazingira mbalimbali, vipanya huonwa kuwa ndio jamii ya pili kuishi duniani yenye uwezo mkubwa wa kudumu mazingira baada ya binadamu.
Vipanya huweza kuwa waharibifu, kwa kula na kuharibu mazao, kusababisha uharifu wa vifaa na kusambaza magonjwa kupitia vijidudu vyao na kinyesi chao.
Kimsingi vipanya ni wanyama wa usiku na hufidia uwezo wao wa kuona kidogo kwa uwezo wao maridadi wa kunusa na kusikia vizuri katika kupata chakula na kuwatambua maadui zao.  Vipanya na wenzao panya ndio hasa chachu ya kuanza kufugwa kwa paka ambao kusudi lao ni kuwinda panya hao.

Uzazi

Kuzaliana
Uwezo wao wa kuzaaa huwaza pale wanapokuwa na siku 50, japo kipanya jike huweza kuanza kupata hedhi yao ya kwanza wakiwa na siku 25 hadi 40. Vipanya huzaliana mwaka mzima huku mayai yao yakiwepo muda wote. Siku za mzunguko wa mayai huwa ni 4 mpaka 5 na hedhi hudumu kwa masaaa 12 kuanzia jioni. Harufu za uke wao hutambua kusaidia hatua ya mzungoko wa uzazi alionao jike hivyo kujua muda sahihi wa kujamiiana. Vipanya hupandana usiku na hudhibitishwa/ huwezekana kwa kushikwa shahawa kwenye uke kwa saa 24 kwa ujumla. Uwepo kwa manii kwenye uke pia ni alama mojawapo ya kujamiiana.
Vipanya hubeba mimba kwa muda wa siku 20. Huzaa wampakampaka takribani 10 - 12 kwa uwezo wa kawaida wenye uzimpaka wa kilogramu 0.5- 1.5, walio na nywele huku masiiona. Macho yao yakiwa yamefunga wampakampaka huachishwa kunyonya baada ya majuma 3, na baada ya siku 2-5, jike hurudia mzunguko wake wa uzazi.
Vipanya wa maabara

Vipanya hutumika sana kwenye tafiti za maabara sababu zao ni mamalia na wanamahusiano makubwa sana na binadamu kuliko hata panya wakawaida. Vipanya hutumika sana kama kifani cha binadamu.
Sababu nyingine inayowafanya panya hawa watumike maabara ni udogo wao, hawana gharama na ni rahisi kuwatunza huku pia wakizaliana kwa kasi. Vipanya huwa wasikivu sana hasa pale wanapokuzwa na kufuzwa tangu wakiwa wadogo na kama wanapewa sana uangalizi mkubwa wa binadamu, japo baadhi yao wanaonekana kuwa ni wakorofi sana. Panya wa kawaida na vipanya wana kila ogani sawa isipokuwa tu zinampakafautiana kwa ukubwa.
Spishi za Afrika
Mus (Mus) musculus, Kipanya-nyumbani - wamewasilishwa kila mahali
Mus (Mus) spretus, Kipanya wa Moroko (Ufaransa ya kusini, Rasi ya Iberia, Visiwa vya Baleari, Moroko mpaka Tunisia)
Mus (Nannomys) baoulei, Kipanya wa Baule (Kodivaa mpaka Gine)
Mus (Nannomys) bufo, Kipanya Chura (Milima ya Uganda, Rwanda, Burundi na sehemu za jirani za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo)
Mus (Nannomys) callewaerti, Kipanya wa Callewaert (Angola na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo)
Mus (Nannomys) goundae, Kipanya wa Gunda (Jamhuri ya Afrika ya Kati)
Mus (Nannomys) haussa, Kipanya Hausa (Senegali mpaka Nijeria ya kaskazini)
Mus (Nannomys) indutus, Kipanya-jangwa (Angola ya kusini mpaka Zimbabwe ya magharibi na Afrika Kusini ya kaskazini)
Mus (Nannomys) mahomet, Kipanya Mahomet (Eritrea na Uhabeshi)
Mus (Nannomys) mattheyi, Kipanya wa Ghana (Ghana)
Mus (Nannomys) minutoides, Kipanya Kibete (Zimbabwe, Msumbiji ya kusini, Afrika Kusini)
Mus (Nannomys) musculoides, Kipanya wa Temminck (Afrika kusini mwa Sahara, isipokuwa eneo la usambazaji la M. minutoides)
Mus (Nannomys) neavei, Kipanya wa Neave (Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ya mashariki mpaka Afrika Kusini ya kaskazini mashariki)
Mus (Nannomys) orangiae, Kipanya Kusi (Afrika Kusini)
Mus (Nannomys) oubanguii, Kipanya wa Ubangi (Jamhuri ya Afrika ya Kati)
Mus (Nannomys) setulosus, Kipanya wa Peter (Senegali mpaka Uhabeshi na Kenya ya magharibi)
Mus (Nannomys) setzeri (Namibia ya kaskazini mashariki, Botswana na Zambia ya magharibi)
Mus (Nannomys) sorella, Kipanya wa Thomas (Kameruni mpaka Tanzania ya magharibi)
Mus (Nannomys) tenellus, (Sudani mpaka Somalia na Tanzania ya kati)
Mus (Nannomys) triton, (Uhabeshi ya kusini mpaka Angola ya kati na Malawi)
Spishi za mabara mengine
Mus (Coelomys) crociduroides (Western Sumatra)
Mus (Coelomys) mayori (Sri Lanka)
Mus (Coelomys) pahari (Northeastern India mpaka southwestern Cambodia na northern Vietnam)
Mus (Coelomys) vulcani (Western Java)
Mus (Mus) booduga (Pakistan, India, Sri Lanka, Bangladesh, southern Nepal, central Myanmar)
Mus (Mus) caroli (Ryukyu islnas, Taiwan na southern China mpaka Thailna; Malaysia na western Indonesia)
Mus (Mus) cervicolor (Northern India mpaka Vietnam; mpaka Sumatra na Java)
Mus (Mus) cookii (Southern na northeastern India na Nepal mpaka Vietnam)
Mus (Mus) cypriacus (Cyprus)
Mus (Mus) majorius (Athens, Greece)
Mus (Mus) famulus (Southwestern India)
Mus (Mus) fragilicauda (Thailand na Laos)
Mus (Mus) macedonicus (Balkans mpaka Israel na Iran)
Mus (Mus) musculus (introduced worldwide)
Mus (Mus) nitidulus (Central Myanmar)
Mus (Mus) spicilegus (Austria mpaka southern Ukraine na Greece)
Mus (Mus) terricolor (India, Nepal, Bangladesh, Pakistan; introduced mpaka Sumatra)
Mus (Pyromys) fernnaoni (Sri Lanka)
Mus (Pyromys) phillipsi (Southwestern India)
Mus (Pyromys) platythrix (India)
Mus (Pyromys) saxicola (Southern Pakistan, southern Nepal, na India)
Mus (Pyromys) shortridgei (Myanmar mpaka southwestern Cambodia na northwestern Vietnam)
Kama mfugo wa nyumbani

Watu wengi hununua vipanya kama mfugo wa nyumbani. Wanaweza kucheza, kupendwa na kukua huku ukiwamudu. Hatahivyo hawapaswi kuachwa bila maangalizi sababu wana maadui wengi wa asili, tukijumuisha paka, ndege na mbwa n.k. Kipanya dume huwa na harufu kali kuliko jike. Wakiangaliwa vizuri, huweza kuwa mifugo ya ndani ya nyumba nzuri kwelikweli.
Chakula
Kwa kawaida vipanya ni wala majani (hebivora), wakila aina yeyote ya matunda au nafaka.. Kutokana na hii vipanya wanafahamika sana kwa kufanikiwa kuishi kwenye mazingira ya watu kwa kula kwa wastani mabaki yeyote ya chakula. Wakifunzwa, hulishwa kwa chakula chao maalum. Vipanya hula chakula chenye uzito mpaka wa gramu 15 kwa gramu 100 za uzito wao kwa siku.
kama chakula

Vipanya aina ya "Pinkie" wakiuzwa kama chakula cha reptilian
Vipanya huliwa sana na wanyama wengi wala nyama,tangu hapo zamani na mpaka sasa panyapori wamekuwa wakitumiwa kama kimpakaweo.mashariki mwa Zambia na kaskazini mwa Malawi, kama vile huko asia ingawa kwa sasa hawatumiwi sana na binadamu.walikuwa ni chanzo kizuri sana cha protini.
Katika nchi kadhaa vipanya wanatumika kama chakula cha mifugo mingine kama vile nyoka, mijusi, chura, na ndege kadhaa. Baadhi ya nchi kama vile Ujerumani, Uingereza n.k. wamepiga marufuku kitendo hiki kwa kuona kimaadili hakifai kwani hujumuisha ukatili.
Jamii:Panya na jamaa
Jamii:Wanyama wa Afrika


Historia ya Rwanda inahusu eneo la Afrika Mashariki ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Rwanda.
Historia ya kale
Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani.
Katika karne za kwanza BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi.
Rwanda ilikuwa eneo penye utawala wa kifalme tangu karne nyingi kabla ya kufika kwa ukoloni. Mwanzo wake ni katika eneo la Ziwa la Muhazi. Watawala wenye cheo cha "mwami" kutoka kikundi cha wafugaji (Watutsi) walisambaza eneo lao tangu miaka ya karne ya 16 BK hadi kufika eneo la leo. Wafugaji wa ng'ombe Watutsi walikalia nchi pamoja na wakulima wa Kihutu na wavindaji Watwaa.
Ukoloni wa Kijerumani
Ukoloni ulichelewa kufika Rwanda; mwaka 1890 Ujerumani na Uingereza walipatana ya kuwa Rwanda na Burundi ni sehemu ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Lakini ilikuwa mwaka 1908 tu ya kwamba Wajerumani walimtuma afisa wa kudumu aliyekaa Rwanda kama mwakilishi wa serikali ya Ujerumani. Mwaka 1916 Ubelgiji na Uingereza walivamia Rwanda katika Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Baadaye ikawa chini ya Ubelgiji pamoja na Burundi kama "Rwanda-Urundi" katika hali ya eneo la kudhaminiwa kutokana na azimio la Shirikisho la Mataifa.
Ukoloni wa Ubelgiji
Utawala wa Wabelgiji ilikuwa ya moja-kwa moja na kali zaidi kuliko Wajerumani. Wabelgiji walijaribu kutoa faida ya kiuchumi wakilazimisha wenyeji kupanda mikahawa na kutekeleza kazi za serikali ya kikoloni. Katika utawala wao Wabelgiji walitumia zaidi Watutsi wakiwapa nafasi za elimu na kuwatumia katika shughuli za serikali. Wataalamu wengine huamini ya kwamba siasa hii ilisababisha kukua kwa chuki dhidi ya Watutsi kwa upande wa wakulima Wahutu iliyoleta kumwaga kwa damu baadaye.
Katika miaka ya 1950 ilionekana ya kwamba ukoloni unaelekea mwisho wake. Uhusiano kati ya Wahutu na Watutsi ukawa vigumu kwa sababu Wabelgiji walibadilisha siasa yao yakupendelea Watutsi wakidai haki zaidi kwa ajili ya Wahutu wliokuwa wengi. Ni hasa wamisionari wa katoliki Mapadre Weupe waliosimama upande wa Wahutu wakiona ndio wagandamizwa.
Mwami Mutara Rudahigwa aliyejiita pia Charles alijaribu kuleta upatanishi kati ya vikundi katika nchi. Mwaka 1954 aligawa nchi ya kifalme kati ya Wahutu na Watutsi. Lakini alikuwa na wapinzani Watutsi waliomwua mwaka 1959.
Mtoto wake Mwami Kigeri V aliwekwa kwenye kiti chake. Tendo hili lilisababisha ghasia na vurugu nchini kwa sababu Wahutu walidai kuwa na neno katika mabadiliko ya serikali. Mwezi wa Novemba 1959 Mwami Kigeri V. alilazimishwa kuondoka nchini akikimbilia Uganda. Watutsi wenye siasa kali walijaribu kumwua kiongozi wa Mouvement Democratique Republicain (MDR) chama kikubwa cha Wahutu. Wahutu walijibu kwa kuwashambulia na kuua Watutsi. Wabelgiji walitumia wanajeshi wao kupoza hali nchini. Katika uchaguzi wa kwanza wa halmashauri ya tarafa na miji kabla ya uhuru ndicho chama cha Parmehutu kilichopata kura nyingi. Viongozi wa Parmehutu walitangaza serikali mpya mwaka 1961. Uchaguzi wa Bunge ulileta kura ya 77% kwa ajili ya chama cha Parmehutu kilichomchagua kiongozi wake Grégoire Kayibanda kuwa Rais.
Uhuru
Tarehe 1 Julai 1962 Rwanda ilipata uhuru wake wa kisiasa. Wakati huu zaidi ya Watutsi 350,000 wameshakuwa wakikimbilia nchi jirani. Mwaka uliofuata vikundi vya Watutsi kutoka nchi hizi za jirani walijaribu kushambulia utaratibu mpya. Iliyofuata ilikuwa uangamizaji wa kwanza wa Watutsi; zaidi ya 100,000 waliuawa na Wahutu. Hata katika miaka iliyofuata mauaji dhidi ya Watutsi iliendelea. Wanasiasa Wahutu walizoea kuita Watusi ndio "Wadudu". Kila kitu kilichokuwa si sawa kilielezwa ni kosa la Watutsi waliokuwa raia bila haki. Idadi kubwa ya Watutsi walikimbia Burundi, Uganda na Tanzania.
Mwaka 1973 Generali Habariyama alimpindua rais Kayibanda na kuanzisha serikali ya kijeshi akijaribu kupatanisha vikundi ndani ya taifa. Lakini hata mwaka uliofuata 1974 mauaji ya Watutsi yalitokea tena.
Mnamo 1990 ilikuwa wazi ya kwamba Rwanda ilikuwa na hali ngumu. Kwa upande moja nchi za nje zilisukuma serikali za Afrika kuruhusu kura huru za kisiasa; katika Rwanda ongezeko la wakazi lilileta msongamano mkubwa na uhaba wa ardhi ya kilimo. Uchumi ilikuwa duni. Wakati huohuo wapinzani Wahutu walikusanyika nje ya nchi ny kudai demokrasia. Na kati ya watoto wa Watutsi waliokuwa walitoka nchini sauti zikasikika zilizodai warudi tena.
Habyarimana alijaribu kutafuta suluhisho akanza kujadiliana na Watutsi wa nje lakini alikuta pia upinzani kwa upande wa Wahutu wakali waliochukia uelewano wa Watutsi.
RPF inajaribu kurudi Rwanda kutoka Uganda
Mnamo Oktoba 1990 Watutsi waliokaa Uganda walianzisha chama cha RPF (Rwanda Patriotic Front) wakiwa na wafuasi wahutu wachache wakavamia Rwanda kwa silaha. Kiongozi wao alikuwa Paul Kagame aliyeondoka Rwanda akiwa mtoto wa miaka minne. Alikuwa amejiunga na  jeshi la Yoweri Museveni na kupanda ngazi katika jeshi la Uganda hadi kuwa mkuu wa huduma ya usalama ya kijeshi ya Uganda. Walitaka kulazimisha serikali ibadilishe hali ya Watutsi kuwa raia bila haki. Lakini uvamizi huu ulisababisha kuongezeka kwa ukali dhidi ya Watutsi ndani ya Rwanda na siasa kali kwa upande wa viongozi Wahutu. Kikundi cha kihutu cha Interahamwe na kupewa silaha. Maelfu ya Watutsi Warwanda waliuawa.
Vita kati ya wapinzani kutoka Uganda na jeshi la serikali iliendelea mpakani hadi pande zote mbili zilikutana huko Arusha na kupatana koma kwa vita 1992 chini ya uangalizi wa Umoja wa Mataifa na Umoja wa Afrika.
Sehemu ya viongozi Warwanda walijiandaa kutafuta utaratibu mpya lakini wengine walifanya mipango ya kumaliza swali la Watutsi  kabisa wakipanga kuua Watutsi wote nchini.
Kifo cha Habariyama na mauaji ya kizazi ya milioni moja

Tarehe 6 Aprili 1994 rais Habariyama alirudi nchini kutoka safari ya Tanzania. Ndege yake ilipigwa risasi kabla ya kutelemka ikaanguka chini akafa. Haipingiki kwamba  Watutsi wakali waliomwua (RPF).
Tendo hili lilikuwa mwanzo wa mauaji ambayo hayakuwahi kutokea Afrika. Viongozi wa Interahamwe, wa jeshi la kitaifa na vikundi vikali vya Kihutu walitekeleza mipango ya kukusanya Watutsi kila mahali na kuwaua. Haiwezekani kuwa na idadi kamili lakini makadirio ya chini yanataja Watutsi 750.000 na Wahutu wasio wakali zaidi ya 600000 waliuawa na Interahamwe na wanajeshi wa serikali ya Kihutu. Watu walikimbilia na kutafuta hifadhi makanisani lakini hata huko walichinjwa bila neema. Wahutu waliokataa kushiriki katika mauaji waliuawa pia.
RPF chini ya uongozi wa Paul Kagame iliamua kutumia nguvu zote kwa kulipiza kisasi kwa kuwaua Wahutu wenye msimamo mkali na wengine  wengi kufungwa maisha katika jela zenye hali mbaya sana,akilenga kulipiza kisasi cha  mauaji. Kwa miezi miwili mauaji na vita zilienda sambamba hadi RPF ilishinda Julai 1994 na kuchukua madaraka ya serikali.
Jeshi, Waparmehutu na serikali ya kihutu walikimbilia Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo wakiwalazimisha wakazi wengi kuongozana nao hali iliyosababisha kutokea kwa makambi ya wakimbizi makubwa sana katika Kongo ya mashariki yaliyokuwa na idadi ya wahutu milioni mbili. Walio wengi wamerudi baada ya kuimarika kwa serikali mpya.
Rwanda mpya
Tangu ushindi wa kijeshi mwaka 1994 RPF walianzisha serikali ya umoja wa kitaifa. Rais alikuwa Pasteur Bizimungu mwanasiasa Mhutu aliyeshikamana na RPF, Kagame akiwa makamu wake. Baada ya kupinduliwa kwa Bizimungu mwaka 2000 Kagame akawa Rais.
Mwaka 2003 palitokea uchaguzi wa kwanza.
Jeshi la Rwanda limeendelea kuwa na vita ndani ya Kongo ikipigana na mabaki ya Interahamwe walioshambulia Rwanda mara kwa mara kutoka Kongo.
Ndani ya Rwanda mahakama za vijijini zinazoitwa "gachacha" zimejaribu kutoa hukumu juu ya wauaji wa mwaka 1994.
Rais D. Gasangwa wa EACU alisisitiza kwamba "Sometime in April (2004)" movie, ilikuwa "ETHNIC CLEASING", si HOLOCOSTI! kama irivyoandikwa na  Wazungu wa Magazeti ya Ulaya. Watu  karibu 600,000 wariwawa Rwanda, na  hapo Mkoa wa Kivu, Congo.
Afrika ina ujuzi sasa; kama ujuzi wa Kiarabu, Kiswahili, Kilingala, Kiwolof, Kiamharic. Utengamano wa siasa mpya lazima utatupa nafasi ya kujenga nchi mpya kama EACU na Rwanda Kazembe.

Jamii:Rwanda
Jamii:Historia ya Afrika


King'amuzi rada (pia: Ditekta ya rada kutoka jina "Radar Detector" kwa lugha ya Kiingereza) ni kifaa cha teknolojia ya juu kinachotambua iwapo mwendo wa gari unafwatiliwa na polisi au walinda sheria wakitumia tochi ya kutambua mwendo (radar gun).[1]
Kifaa hicho cha umeme hutumiwa sanasana na dereva wa gari  kuchunguza kama kasi ya magari yao inatazamwa kwa kutumia bunduki ya rada na askari wa usalama wa barabarani au maofisa wengine wa usalama. Wakitambua maeneo ambayo maafisa wa kudhibiti mwendo walipo wanapunguza kasi ya gari kabla ya kusimamishwa na kupewa faini au kutiwa mashakani.
Sheria
Hata hivyo umiliki na matumizi ya King'amuzi rada ni kinyume cha sheria katika nchi nyingi duniani na huchukuliwa kama uvunjaji sheria. Chombo hiki ni kinyume cha sheria kwenye nchi kama vile Australia, Ubelgiji, Brazili na Ufaransa, wakati katika nchi za Japani, Kazakistani, Pakistani na Ufilipino ni halali.
Marekani ni mojawapo kati ya nchi ambako ni kinyume cha sheria kutumia king'amuzi rada bila leseni maalum.[2] Katika baadhi ya nchi, polisi hutumia ditekta ya ditekta ya rada ili kutambua madereva wanaotumia chombo hiki.
Kutumia au kuwa na ditekta ya rada ni kinyume cha sheria katika nchi mbalimbali ambapo ukikutwa nacho unaadhibiwa kwa faini na kunyang'anywa chombo hiki. Nchi hizi huamini kuwa madereva wanaotumia chombo hivi wanahatarisha maisha ya watumiaji wa barabara kuliko madereva wasiotumia.
Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje

Jamii:Vifaa

Jina King'amuzi rada linatokana na nini?


Mfumo wa chama kimoja ni utaratibu wa kisiasa unaoruhusu chama cha kisiasa kimoja tu.
Mara nyingi mfumo huo umeanzishwa kwa kupiga marufuku vyama vyote vingine. Kuna pia nchi ambako vyama mbalimbali viko, lakini havina nafasi ya kushiriki katika uchaguzi au vinazuiwa kushindana na chama tawala.
Kihistoria mifumo hii ilitokea katika mazingira ya Ukomunisti, Ujamaa au Ufashisti. Mfumo huu ni karibu na udikteta.
Mfumo wa chama kimoja katika Afrika
Afrika ilikuwa na kipindi kirefu cha utawala wa chama kimoja baada ya mwisho wa ukoloni. Nchi nyingi zilizorithi katiba za vyama vingi vilibadilisha katiba na kuwa na mfumo wa chama kimoja.
Sababu yake ilikuwa hasa ya kwamba vyama vya kisiasa vilikuwa vya kikabila, si ya kitaifa. Athira ya mfano wa Umoja wa Kisovyeti na China ilikuwa muhimu pia.
Tangu miaka ya 1990 ilionekana ya kwamba kwa jumla nchi zilizofuata mfumo huu zilibaki nyuma na karibu nchi zote za Afrika - isipokuwa Eritrea - ziliruhusu tena vyama vya upinzani angalau kwa jina.
Nchi za Afrika ya Mashariki zilizokuwa na mfumo wa chama kimoja
Ethiopia (Chama cha Wafanyakazi cha Ethiopia) 1987-1991
Kenya (Kenya African National Union) 1982-1990
Malawi (Malawi Congress Party) 1966-1993
Somalia (Chama cha kimapinduzi ya kijamii ya Kisomali) 1976-1991
Tanzania (Tanganyika African National Union) 1965-1975; Zanzibar (Afro-Shirazi Party 1965-1992; TANU na ASP zikaungana kuwa (Chama Cha Mapinduzi) 1975-1992
Uganda (National Resistance Movement/Party) 1987-2005
Zambia (United National Independence Party) 1972-1990
Viungo vya nje

Jamii:Siasa
Jamii:Serikali

Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi kilianzishwa mwaka upi?


Hii ni tafsiri ya  ya Februari 2008.
Bado haikutafsiriwa yote!
Wasifu
Waigizaji
| Brigitte Bardot
| Sarah Bernhardt
| Marlon Brando
| Charlie Chaplin
| Marlene Dietrich
| Marx Brothers
| Marilyn Monroe
Wasanii
| Pieter Brueghel Mzee
| Le Corbusier
| Leonardo da Vinci
| Salvador Dalí
| Donatello
| Albrecht Dürer
| Vincent van Gogh
| Francisco Goya
| Frida Kahlo
| Henri Matisse
| Michelangelo
| I. M. Pei
| Pablo Picasso
| Raphael
| Rembrandt
| Peter Paul Rubens
| Diego Velázquez
| Andy Warhol
| Frank Lloyd Wright
Waandishi
| Abu Nuwas
| Matsuo Bashō
| Jorge Luis Borges
| George Byron
| Luís de Camões
| Miguel de Cervantes
| Geoffrey Chaucer
| Anton Chekhov
| Arnaut Daniel
| Dante Alighieri
| Rubén Darío
| Charles Dickens
| Fyodor Dostoyevsky
| Firdusi
| Fuzulî
| Gabriel Garcia Marquez
| Johann Wolfgang von Goethe
| Homer
| Horatius
| Victor Hugo
| Henrik Ibsen
| James Joyce
| Franz Kafka
| Kālidāsa
| Omar Khayyam
| Li Bai
| Naguib Mahfouz
| Molière
| Vladimir Nabokov
| Ovid
| Munshi Premchand
| Marcel Proust
| Alexander Pushkin
| Arthur Rimbaud
| Shota Rustaveli
| Jose Saramago
| Sappho
| William Shakespeare
| Isaac Bashevis Singer
| Sophokles
| Snorri Sturluson
| Leo Tolstoy
| Mark Twain
| Virgil
| William Wordsworth
| Wu Cheng'en
Wanamuziki
| Johann Sebastian Bach
| The Beatles
| Ludwig van Beethoven
| Hector Berlioz
| Anton Bruckner
| Johannes Brahms
| Frédéric Chopin
| Antonín Dvořák
| Georg Friederich Händel
| Jimi Hendrix
| Gustav Mahler
| Wolfgang Amadeus Mozart
| Giacomo Puccini
| Elvis Presley
| The Rolling Stones
| Franz Schubert
| Jean Sibelius
| Bedřich Smetana
| Robert Schumann
| Igor Stravinsky
| Pyotr Ilyich Tchaikovsky
| Giuseppe Verdi
| Antonio Vivaldi
| Richard Wagner
Wapelelezi
| Roald Amundsen
| Neil Armstrong
| Jacques Cartier
| Christopher Columbus
| James Cook
| Hernán Cortés
| Yuri Gagarin
| Vasco da Gama
| Ferdinand Magellan
| Marco Polo
| Zheng He
| Alexander von Humboldt
Waongozaji wa filamu na waandishi wa muswaada andishi
| Ingmar Bergman
| Walt Disney
| Federico Fellini
| Alfred Hitchcock
| Stanley Kubrick
| Akira Kurosawa
| George Lucas
| Steven Spielberg
Wanasayansi, wavumbuzi
| Archimedes
| Lee
| Tycho Brahe
| Nicolaus Copernicus
| Marie Curie
| Charles Darwin
| Thomas Edison
| Albert Einstein
| Euclid
| Leonard Euler
| Michael Faraday
| Enrico Fermi
| Fibonacci
| Henry Ford
| Joseph Fourier
| Galileo Galilei
| Carl Friedrich Gauss
| Johann Gutenberg
| Ernst Haeckel
| James Prescott Joule
| Johannes Kepler
| John Maynard Keynes
| Khwarizmi
| Gottfried Leibniz
| Carolus Linnaeus
| James Clerk Maxwell
| Dmitri Mendeleev
| John von Neumann
| Isaac Newton
| Blaise Pascal
| Louis Pasteur
| Max Planck
| Pythagoras
| Ernest Rutherford
| Erwin Schrödinger
| Richard Stallman
| Nikola Tesla
| Alan Turing
| James Watt
Wataalamu wa kijamii –wanafalsafa, wanahistoria, wanauchumi
| Thomas Aquinas
| Aristoteles
| Agostino wa Hippo
| Avicenna
| Giordano Bruno
| Simone de Beauvoir
| Noam Chomsky
| René Descartes
| Émile Durkheim
| Fransisko wa Asizi
| Sigmund Freud
| Georg Wilhelm Friedrich Hegel
| Herodotus
| Hippokrates
| Immanuel Kant
| John Locke
| Martin Luther
| Rosa Luxemburg
| Niccolò Machiavelli
| Karl Marx
| Friedrich Nietzsche
| Paulo wa Tarso
| Plato
| Pythagoras
| Jacques Rousseau
| Paul Sartre
| Adam Smith
| Sokrates
| Sun Tzu
| Voltaire
| Max Weber
| Ludwig Wittgenstein
Wanasiasa, Viongozi, Makabaila
| Akbar
| Alexander Mkuu
| Kemal Atatürk
| Augustus
| David Ben Gurion
| Otto von Bismarck
| Simón Bolívar
| Napoleon Bonaparte
| George W. Bush
| Julius Caesar
| Charlemagne
| Winston Churchill
| Malkia Cixi
| Kleopatra
| Konstantino Mkuu
| Charles de Gaulle
| Indira Gandhi
| Elizabeth I wa Uingereza
| Genghis Khan
| Haile Selassie
| Hirohito
| Adolf Hitler
| Vladimir Lenin
| Louis XIV wa Ufaransa
| Nelson Mandela
| Mao Zedong
| Benito Mussolini
| Kwame Nkrumah
| Peter I wa Urusi
| Qin Shi Huang
| Salah ad Din
| Joseph Stalin
| Margaret Thatcher
| Victoria wa Uingereza
| George Washington
Watu wa dini
| Abrahamu
| Musa
| Yesu
| Muhammad
| Buddha
wanamapinduzi, wanaharakati
| Mahatma Gandhi
| Emma Goldman
| Joan of Arc
| Helen Keller
| Martin Luther King, Jr.
| Mama Teresa
| Florence Nightingale
| Che Guevara

Historia
| Historia
Dunia ya kale (hadi 500 BK)
| Historia ya awali
| Zama za Mawe
| Zama za Shaba
| Zama za Chuma
| Mesopotamia
| Misri ya Kale
| Ugiriki ya Kale
| Dola la Roma
Enzi ya Kati | mwanzo wa Kisasa
| Zama za Mwangaza
| Azteki
| Milki ya Bizanti
| Vita za Misalaba
| Dola Takatifu la Kiroma
| Vita ya miaka 100
| Enzi ya Kati
| Milki ya Wamongolia
| Nasaba ya Ming
| Milki ya Osmani
| Matengenezo ya Kiprotestanti
| Renaissance
| Vita ya miaka 30
| Viking
Kisasa
| Vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Marekani
| Apartheid
| Dola la Uingereza
| Vita baridi
| Mapinduzi ya Ufaransa
| Mdororo Mkuu
| Maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya
| Mapinduzi ya viwandani
| Vita ya Korea
| Dola la Tatu
| Mapinduzi ya Urusi ya 1917
| Nasaba ya Qing
| Vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Hispania
| Mkataba wa Versailles
| Vita ya Vietnam
| Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia
| Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Jiografia
| Jiografia
| mji mkuu
| jiji
| bara
| nchi
| jangwa
| Earth science
| ramani
| ncha ya kaskazini
| bahari
| msitu wa mvua
| mto
| ziwa
| ncha ya kusini
Bara na kanda
| Afrika
| Antaktiki
| Asia
| Ulaya
| Amerika ya Kilatini
| Mashariki ya Kati
| Amerika ya Kaskazini
| Australia na Pasifiki
| Amerika ya Kusini
nchi
| Afghanistan
| Algeria
| Argentina
| Australia
| Austria
| Bangladesh
| Ubelgiji
| Brazil
| Kanada
| Jamhuri ya Watu wa China
| Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
| Kuba
| Misri
| Ethiopia
| Ufaransa
| Ujerumani
| Ugiriki
| India
| Indonesia
| Iran
| Iraq
| Ueire
| Israel
| Italia
| Japani
| Mexico
| Uholanzi
| New Zealand
| Pakistan
| Poland
| Urusi
| Ureno
| Uarabuni wa Saudia
| Singapur
| Afrika Kusini
| Korea ya Kusini
| Hispania
| Sudan
| Uswisi
| Tanzania
| Uthai
| Uturuki
| Ukraine
| Falme za Kiarabu
| Ufalme wa Maungano
| Marekani
| Vatikan
| Vietnam
miji
| Amsterdam
| Athens
| Baghdad
| Bangkok
| Beijing
| Beirut
| Berlin
| Brisbane
| Brussels
| Buenos Aires
| Kairo
| Canberra
| Cape Town
| Dameski
| Dar es Salaam
| Dublin
| Edinburgh
| Firenze
| Hong Kong
| Istanbul
| Jakarta
| Jerusalem
| Karachi
| Kyoto
| Los Angeles
| London
| Mecca
| Melbourne
| Mexico City
| Milano
| Moscow
| Mumbai
| Nairobi
| Napoli
| New Delhi
| New York City
| Paris
| Rio de Janeiro
| Roma
| Sankt Peterburg
| Seoul
| Shanghai
| Singapur
| Sydney
| Tehran
| Tel Aviv
| Tokyo
| Venezia
| Vienna
| Washington D.C.
magimba ya maji (Bahari, maziwa, mito)
| Amazonas
| Ziwa Aral
| Bahari ya Aktiki
| Atlantiki
| Baltiki
| Bahari Nyeusi
| Bahari ya Karibi
| Bahari ya Kaspi
| Kongo (mto)
| Danubi (mto)
| Bahari ya Chumvi
| Ganga (mto)
| Great Barrier Reef
| Maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini
| Bahari Hindi
| Indus (mto)
| Baikal (ziwa)
| Tanganyika (ziwa)
| Viktoria Nyanza
| Mediteranea
| Mississippi (mto)
| Maporomoko ya Niagara
| Niger (mto)
| Nile
| Bahari ya Kaskazini
| Pasifiki
| Mfereji wa Panama
| Rhine (mto)
| Mfereji wa Suez
| Bahari ya Kusini
| Volga (mto)
| Yangtze (mto)
Milima, mabonde, jangwa
| Alpi
| Andes
| Himalaya
| Mlima Kilimanjaro
| Mount Everest
| Rocky Mountains
| Sahara
Jamii
| Jamii
| Ustaarabu
| Elimu
Familia na ndugu
| Familia
| Mtoto
| Mume
| Ndoa
| Mke
Dhana, fikra, hisia
| Mwenendo
| Hisia
| Upendo
| Fikra
Siasa
| Siasa
| Uanakisti
| Ukoloni
| Ukomunisti
| Conservatism
| Demokrasia
| Udikteta
| Diplomasia
| Ufashisti
| Globalization
| Serikali
| Itikadi
| Imperialism
| Liberalism
| Umarx
| Ufalme
| Uzalendo
| Unazi
| Jamhuri
| Ujamaa
| Dola
| chama cha kisiasa
| Propaganda
| ugaidi
Uchumi na biashara
| uchumi
| kilimo
| Capital (economics)
| ubepari
| pesa
| Euro
| Yen
| Dolar
| Industry
| fedha za kigeni
| kodi
Sheria
| sheria
| katiba
Shirika za kimataifa
| Umoja wa Afrika
| Jumuiya ya Nchi za Kiarabu
| Association of Southeast Asian Nations
| Commonwealth of Independent States
| Jumuiya ya Madola
| Umoja wa Ulaya
| Shirika za msalaba mwekundu na hilali nyekundu
| NATO
| Tuzo ya Nobel
| OPEC
| Umoja wa Mataifa
| International Atomic Energy Agency
| Mahakama Kuu ya Kimataifa  (International Court Of Justice)==
| Shirika la Fedha la Kimataifa
| UNESCO
| Universal Declaration of Human Rights
| Shirika la Afya Duniani (WHO)==
| Benki ya Dunia
| World Trade Organization
Vita na jeshi
| Vita ya wenyewe kwa wenyewe
| Jeshi
| Amani
| Vita
Mambo ya kijamii
| Kutoa mimba
| adhabu ya mauti
| Haki za binadamu
| Ubaguzi wa kimbari
| Utumwa
| Utamaduni
Utamaduni
| Utamaduni
| Sanaa
| Katuni
| Uchoraji
| Upigaji picha
| Uchongaji
| Ufinyanzi
| Ngoma
| Fashion
| Theatre
| Sherehe ya Filamu ya Cannes
Lugha na fasihi
| Lugha
| Alfabeti
| Mwandiko wa Kichina
| Alfabeti ya Kikirili
| alfabeti ya Kigiriki
| alfabeti ya Kilatini
| Herufi
| Sarufi
| Nomino
| Kitenzi
| Isimu
| Literacy
| Fasihi
| Nathari
| Bunilizi
| Riwaya
| Alfu Lela U Lela
| Ushairi
| Utenzi wa Gilgamesh
| Ilias
| Mahabharata
| Ramayana
| Matamshi
Lugha mbalimbali
| Kiarabu
| Kibengali
| Kichina
| Kiingereza
| Kiesperanto
| Kifaransa
| Kijerumani
| Kigiriki
| Kiebrania
| Kihindi
| Kiitalia
| Kijapani
| Kilatini
| Kiajemi
| Kirusi
| Kisanskrit
| Kihispania
| Kitamil
| Kituruki
| Neno
| mwandiko
Usanifu na uhandisi
| Usanifu
| Arch
| Daraja
| mfereji
| lambo
| Kuba (jengo)
| nyumba
Majengo maalumu
| Lambo la Aswan
| Burj Dubai
| Koloseo
| Ukuta wa China
| Mnara wa Eiffel
| Empire State Building
| Hagia Sophia
| Mount Rushmore
| Parthenon
| Piramidi za Giza
| Kanisa Kuu la Mt. Petro
| Statue of Liberty
| Taj Mahal
| Pyramidi
| mnara
Filamu, redio na TV
| Filamu
| Katuni
| Redio
| Televisheni
Muziki
| Muziki
| Wimbo

| Blues
| Muziki wa Klasiki
| Opera
| Simphoni
| Muziki wa Umeme
| Muziki wa Asili
| Jazz
| Reggae
| Rhythm and blues
| Muziki wa Rock
| Muziki wa Kizazi Kipya

| Ngoma
| Filimbi
| Gitaa
| Kinanda
| Talumbeta
| Zeze==
Michezo
| Game
| Backgammon
| Chess
| Go (board game)
| Playing card
| Gambling
| Martial arts
| Judo
| Karate
| Michezo ya Olympiki
| michezo
| Athletics (track and field)
| Auto racing
| Baseball
| Basketball
| Cricket
| Fencing
| mpira wa miguu
| Golf
| Horse racing
| Ice hockey
| Tennis
| Wrestling
| Toy
Dhana juu ya dunia na dini
| Deity
| Mungu
| Mythology
Mielekeo ya kifalsafa
| Atheism
| Fundamentalism
| Materialism
| Monotheism
| Polytheism
| nafsi
| dini
Dini mbalimbali
| Bahá'í Faith
| Ubuddha
| Ukristo
| Kanisa katoliki
| Ukonfusio
| Uhindu
| Uislamu
| Ujain
| Uyahudi
| Ushinto
| Kalasinga
| Utao
| Voodoo
| Uzoroaster
| Spirituality
Falsafa
| Falsafa
| Beauty
| Dialectic
| Ethics
| Epistemology
| Feminism
| Free will
| Knowledge
| Logic
| Mind
| Morality
| Reality
| Truth
Sayansi
| Sayansi
Falaki
| Falaki
| Asteroidi
| Big Bang
| Black hole
| Kometi
| Galaksi
| Milky Way
| Mwaka wa nuru
| mwezi (gimba la angani)
| sayari
| dunia
| Mshtarii
| Mirihi
| Utaridi
| Neptun
| Zohali
| Uranus
| Zuhura
| Mfumo wa jua
| Nyota
| jua
| ulimwengu
Biolojia
| Biolojia
| DNA
| Enzyme
| Protein
| Botany
| Mauti
| Suicide
| Ecology
| Endangered species
| Domestication
| uhai
| Uainishaji wa kisayansi
| Spishi
Michakato ya kibiolojia
| Metabolism
| Digestion
| Photosynthesis
| Respiration (physiology)
| Evolution
| Biological reproduction
| Pregnancy
| Sex
| Female
| Dume
Anatomia
| Anatomy
| Cell
| Circulatory system
| damu
| moyo
| Endocrine system
| Gastrointestinal tract
| Colon (anatomy)
| Small intestine
| Liver
| Integumentary system
| Breast
| Skin
| Muscle
| Nervous system
| Brain
| Sensory system
| Ear
| pua
| jicho
| Reproductive system
| Respiratory system
| mapafu
| Kiunzi cha mifupa
Tiba na dawa
| Tiba
| Uraibu
| Alzheimer's disease
| Kansa
| Cholera
| Common cold
| Dentistry
| Disability
| Blindness
| Hearing impairment
| Mental illness
| Disease
| Medication
| Ethanol
| Nikotini
| Tumbako
| Drugs
| Health
| Headache
| Myocardial infarction
| Heart disease
| Malaria
| Malnutrition
| Obesity
| Pandemic
| Penicillin
| Pneumonia
| Poliomyelitis
| Sexually transmitted disease
| AIDS
| Stroke
| Tuberculosis
| Diabetes
| Virus
| Influenza
| Smallpox
Viumbehai
| Organism
| mnyama
| Arthropod
| mdudu
| sisimizi
| nyuki
| kipepeo
| Arachnid
| Chordate
| Amphibian
| chura
| ndege
| kuku
| hua
| samaki
| papa (samaki)
| Mammal
| Ape
| ngamia
| paka
| ng'ombe
| mbwa
| Dolphin
| tembo
| farasi
| binadamu
| kondoo
| simba
| nguruwe
| nyangumi
| Reptile
| Sauri
| nyola
| Archaea
| Bacteria
| Fungus
| mmea
| ua
| mti
| Protist
Kemia
| Kemia
| Biokemia
| Kampaundi
| Asidi
| Besi (kemia)
| Chumvi
| Elementi ya kikemia
| Mfumo radidia
| Alumini
| Kaboni
| Kupri
| Auri
| Heli
| Hidrojeni
| Chuma
| Neoni
| Nitrojeni
| Oksijeni
| Fedha
| Stani
| Zinki
| Metali
| Aloi
| Feleji
| Kemia mahuluku
| Alikoholi
| Hidrati kabonia
| Hormoni
Phase (matter)
| Hali maada
| Gesi
| Kiowevu
| utegili (fizikia)
| Mango
Hali ya hewa, jiolojia
| Banguko
| Tabianchi
| El Nino
| Global warming
| Tetemeko la ardhi
| Jiolojia
| Madini
| Almasi
| Gandunia
| Mwamba (jiolojia)
| Maafa asilia
| Volkeno
| Hali ya hewa
| Wingu
| Mafuriko
| Tsunami
| Mvua
| Mvua asidia
| Theluji
| Tufani
| Kimbunga
Fizikia
| Fizikia
| Mchapuo
| Atomi
| nishati
| Hifadhi ya nishati
| mnururisho sumakuumeme
| Mwali gama
| inforedi
| harakatiredio
| urujuanimno
| taswirangi onekani
| rangi
| kani
| sumakuumeme
| uvutano
| nuru
| sumaku
| uga sumaku
| Masi
| Molekuli
| umakanika kwanta
| sauti
| kasi
| Kasi ya nuru
| Kasi ya sauti
| Nadharia ya uhusianifu
| wakati
| velositi
| uzani
| urefu
Wakati na Kalenda
| Anno Domini
| kalenda
| Kalenda ya Gregori
| Karne
| Siku
| Dakika
| Milenia
| Mwezi (wakati)
| Ukanda wa wakati

| Wiki
| Mwaka
Teknolojia
| Teknolojia
| Biotechnology
| mavazi
| pamba
| uhandisi
| wenzo
| roda
| sukurubu
| Wedge (mechanics)
| Wheel
| umwagiliaji
| Plau
| ufuaji metali
| teknolojia
Mawasiliano
| Mawasiliano
| kitabu
| habari
| Kamusi elezo
| uandishi wa habari
| gazeti
| vyombo vya habari
| uchapishaji
| reli
| simu
elektronikia
| elektronikia
| mkondo wa umeme
| Frequency
| Capacitor
| Inductor
| Transistor
| Diode
| Resistor
| Transformer
Kompyuta na tovuti
| kompyuta
| diski kuu
| CPU
| RAM
| Artificial Intelligence
| Information technology
| Algorithm
| tovuti
| mail
| World Wide Web
| Operating system
| Programming language
| Software
| User interface
Nishati na mafuta
| Energy (technology)
| Renewable energy
| Electricity
| Nuclear power
| Fossil fuel
| Internal combustion engine
| injini ya mvuke
| moto
malighafi
| kioo
| karatasi
| Plastiki
| ubao
usafiri
| usafiri
| ndege (uanahewa)
| motokaa
| baisikeli
| Boti
| meli
| Treni
silaha
| silaha
| kilipukaji
| baruti
| bunduki
| bombomu
| Silaha ya nyuklia
| upanga
| kifaru (jeshi)
Vyakula
| chakula
| mkate
| nafaka
| shayiri
| mhindi
| oti
| mpunga
| ngano nyekundu
| mtama
| ngano
| jibini
| chokoleti
| asali
| tunda
| tofaa
| ndizi
| zabibu
| jamii kunde
| soya
| limau
| jozi
| nyama
| sukari
| mboga za majani
| kiazi
vinywaji
| Bia
| Divai
| Kahawa
| Maziwa
| Chai
| Maji
| Maji ya matunda
Hisabati
| Hisabati
| Algebra
| Arithmetic
| Axiom
| Calculus
| Jiometria
| Duara
| Pi
| mraba
| pembetatu
| Group theory
| Mathematical proof
| Namba
| Complex number
| Integer
| namba asilia
| namba tasa
| Rational number
| Infinity
| Set theory
| Statistics
| [[Trigonometry==
Vipimo
| upimaji
| Joule
| Kilogramu
| Lita
| Mita
| Newton
| SI
| Volt
| Watt
| Sekunde
| Kelvini

Makala za msingi - orodha ya meta Feb 2008

Je,Leonardo da Vinci alizaliwa katika jiji gani?


Michael Wamalwa Kijana (25 Novemba 1944 - 23 Agosti 2003) alikuwa mwanasiasa nchini Kenya na wakati wa mauti yake, alikuwa Makamu wa Rais wa Kenya.
Maisha ya utotoni
Christopher Michael Kijana Wamalwa alizaliwa Sosio, kijiji kilichoko karibu na Kimilili, katika wilaya ya Bungoma nchini Kenya. Alikuwa mwana wa mbunge mashuhuri, William Wamalwa.
Alikuwa kiranja mkuu mvulana na mshirika mijadala ya shule shupavu alipokuwa shule ya sekondari.
Alishinda mashindano ya kitaifa ya insha na aliwakilisha Kenya katika jukwaa la wanafunzi la Umoja wa Kimataifa.
Alitunukiwa udhamini wa masomo wa Jumuiya za Kimadola kusomea sheria King's College, Cambridge mwaka wa 1965,na kufuzu mwaka wa 1968 kabla ya kwenda kwenye London School of Economics. Aliitimu kwenye sheria katika Lincoln's Inn, mwaka wa 1970.
Alirejea Kenya mwaka huohuo na kuanza kufundisha sheria katika Chuo Kikuu cha Nairobi. Baadhi ya wanafunzi aliofundisha walikuja wakawa washirika na wapinzani wake wa kisiasa  baadaye. Katika kipindi hiki, alisimamia mashamba ya familia katika eneo  la Kitale na vilevile kushikilia nyadhifa kadhaa maarufu serikalini ikiwa ni pamoja na meneja mkuu wa Kenya Stone Mining Company na mkurugenzi wa Kenya-Japan Association.
Siasa
Kuingia kwake siasa nchini Kenya kulikuja  katika uchaguzi wa ubunge wa 1974. Akiwa tu na umri wa miaka 30, wapinzani wake walimpuzilia  yeye kama kijana na pia kutoka familia ya kitajiri mno ili kuwakilisha eneo bunge lake vyema. Kampeni yake ilikuwa ya kifahari: ilijumuisha matumizi ya ndege na mikutano ya kampeni za umma iliyoja ufujaji wa pesa. Hatimaye alishinda kiti cha mwaka 1979, kwa kushirikiana na Masinde Muliro.
Katika pilikapilika za uchaguzi wa kwanza wa vyama vingi katika Kenya huru wa  mwaka wa 1992, Wamalwa alijitambulisha na FORD-Kenya, chama ambacho kilijiondoa kwenye muungano wa upinzani wa FORD. Alichaguliwa kuwa mbunge wa eneo bunge la Saboti na vilevile  Makamu Mwenyekiti kwanza wa chama chake. Mnamo Januari 1994, akawa mwenyekiti wa FORD-Kenya kufuatia kifo cha Oginga Odinga. Aligombea uchaguzi wa Kenya wa mwaka wa 1997 kama kiongozi wa upinzani lakini hakufanya vyema na alikuja wa nne katika idadi ya kura za kitaifa.
Maisha ya kisiasa
Sambamba na Tom Mboya, Ronald Ngala na PLO Lumumba, alikuwa na kipawa cha unenaji.
Alijitolea utajiri wake kuwasaidia maskini na wahitaji kwa kulipia karo za shule na kusaidia katika kuinua ubora wa maisha ya maskini. Alianzisha shirika la usaidizi la Touch Afrika kwa msingi na lengo la kuwawezesha vijana na masikini ili kutimiza ndoto zao.
Alikuwa mbunge wa eneo bunge la Saboti katika wilaya ya Trans-Nzoia, mkoa wa Rift Valley. Mji wake wa nyumbani ulikuwa Kitale.
Labda ni yeye wa kipekee katika historia ya Kenya aliyeweza kupata kura bila misingi ya kikabila.
Ailidhaniwa kuwa  mwandamizi wa moja kwa moja wa  Rais Mwai Kibaki.
Kura za mwaka wa 2002
Katika pilkapilka za uchaguzi wa mwaka 2002, walianzisha muungano wa kisiasa na Mwai Kibaki na Charity Ngilu ili kuja na  upande wa kushinda. Baadaye Kalonzo Musyoka na Raila Odinga,walipogundua  upande wao wa KANU ulikuwa umeelekea kupoteza, walibadili mrengo na kujiunga nao ili kufaidi na hali na watu kwa sasa kutoa changamoto kwa chama cha aliyekuwa rais  wakati huo Daniel arap Moi, Kenya African National Union, Kenya African National Union (KANU). Muungano huu uliitwa National Rainbow Coalition (NARC), na ulipata ushinda mkubwa katika uchaguzi huo na Mwai Kibaki kama Rais. Wamalwa aliteuliwa makamu wa rais.
Kudidimia kwa afya

Mwisho mwisho wa mwaka wa 2002, wakati wa kampeni za uchaguzi, Mwai Kibaki  alijeruhiwa vibaya sana katika ajali ya gari na alipelekwa London kwa matibabu. Aki huko,alitembelewa na Wamalwa ambaye pia aliugua na ilibidi atibiwe kwa matatizo ya figo. Hii ilikuwa dalili ya ugonjwa zaidi kwani alikuwa mgonjwa tena katikati ya mwaka wa 2003 na kwa mara nyingine tena, alitibiwa London. Alipata nafuu kidogo na alirejea Kenya kuoa Yvonne Nambia, katika sherehe kuu.Ilisemekana kuwa yeye alioposa kwa Kiingereza cha siku za Shakespea  na aliwasili kanisa katika Vintage Ford akiwa amevalia kanzu.
Miezi miwili tu baada ya harusi, Wamalwa alirudi katika hospitali ya Royal Free Hospital kwa uchunguzi  na kupelekea kuenea uvumi kwamba afya yake ilikuwa mbaya zaidi kuliko madaktari walivokuwa wakidhani.
Hakuwahi pona. Alifariki asubuhi ya 23 Agosti 2003, [1] na baadaye kupewa mazishi ya katfika kwenye shamba lake, Kitale.
Tanbihi

Marejeo
Simiyu Wandiiba. Masinde muliro: A Biography (Nairobi: EAEP, 1996)
Wekesa, Bob. The Road Not Taken: A Biography of Michael Wamalwa Kijana. (Nairobi: Oakland, 2004).
Viungo vya nje

Michael Wamalwa Kijana alifariki mwaka gani?