Antaktiki ni bara lililopo kwenye ncha ya kusini ya dunia, kati ya bahari za Pasifiki, Atlantiki na Bahari Hindi.
Jina "Antaktiki" linatokana na lugha ya Kigiriki likimaanisha "kinyume cha Aktiki", ambapo Aktiki ni eneo karibu na ncha ya kaskazini.
Bara hili lina eneo la kilomita za mraba milioni 14 na eneo hili limefunikwa karibu kabisa, yaani kwa asilimia 98% za eneo na theluji na barafu. Eneo lake ni kubwa kushinda Ulaya lakini hakuna mti hata mmoja. Bara hili linajulikana kama jangwa baridi.
Kwa sababu ya baridi kali katika bara hilo, ni bara pekee ambako binadamu hawaishi kwa namna ya kudumu, isipokuwa kuna watu 5,000, hasa wanasayansi, wanaokaa kwa muda katika vituo vyao.
Uvumbuzi
Bara la Antaktiki halikujulikana hadi karne ya 19, lakini wataalamu wa jiografia waliwahi kuhisi tangu zama za kale ya kwamba eneo kubwa la nchi kavu liko kwenye sehemu ya kusini ya dunia[1].
Kuanzia Aristoteli wataalamu waliamini ya kwamba dunia ilipaswa kuwa na uwiano fulani, hivyo kuwepo kwa bara kubwa ingekuwa lazima kulingana na mabara ya nusutufe ya kaskazini. Nchi hii isiyojulikana kwa muda mrefu ikaitwa kwa jina la Kilatini "terra australis" yaani "nchi ya kusini" na pia kuchorwa kwenye ramani za dunia zilizoanza kutengenezwa tangu safari za wavumbuzi Wareno waliozunguka dunia nzima kwa mara ya kwanza. Ila tu ramani hizi za kwanza zilikuwa kama njozi tu.
Kundi la kwanza la watu kufika kusini kwa kutosha na kuona kona ya barafu ya Antaktiki lilikuwa mwaka 1820 msafara wa kisayansi wa nahodha Fabian von Bellingshausen (Mjerumani Baltiki katika utumishi wa Tsar wa Urusi) akifuatwa mwaka uleule na nahodha Edward Bransfield wa Uingereza na tena Mmarekani Nathaniel Palmer.
Ila tu hakuna uhakika kama wavumbuzi hao walitambua tayari ya kwamba waliona bara jipya[2].
Pamoja na taarifa za mabaharia wengine waliopita kwenye pwani bado haikueleweka kama huko karibu na ncha ya kusini kulikuwa na visiwa mbalimbali au nchi kavu kubwa zaidi.
Ni misafara ya Wafaransa na Wamarekani mnamo mwaka 1840 iliyoweza kuthibitisha ya kwamba ncha ya kusini ilipatikana ndani ya bara jipya. Sasa shauku ya upelelezi ilififia kwa sababu haikueleweka kuna nini katika bara jipya.
Tangu mwaka 1890 Shirika la Kifalme la Jiografia (Royal Geographic Society) nchini Uingereza lilianza upya kusisitiza umuhimu wa utafiti wa Antaktiki iliyokuwa sehemu ya mwisho wa dunia isiyochunguliwa bado kabisa. Hapo misafara mbalimbali kutoka nchi tofauti ilifuatana na kupeleleza Antaktiki:
Mwaka 1907 ncha sumaku ya kusini ilifikiwa na msafara wa Mwingereza Ernest Shackleton
Mwaka 1910 misafara miwili kutoka Norwei na Uingereza ilishindana kufika ncha ya kusini ya kijiografia. Mnorwei Roald Amundsen alikuwa wa kwanza kufika nchani tarehe 14 Disemba 1910 akarudi salama kwa meli yake. Kundi la Mwingereza Robert Scott likachelewa siku 33 likakuta bendera ya Norwei na hema la Amundsen. Kwenye njia ya kurudi Scott alikuta hali ya hewa mbaya akaishiwa chakula chote akafa pamoja na wenzake katika barafu.
Katika miaka iliyofuata idadi ya misafara iliongezeka. Tangu mwaka 1929 eropleni zilitumika pia katika upelelezi. Ni hasa Mmarekani Richard Byrd aliyeongoza misafara kadhaa akitumia ndege akaweza kuweka msingi wa ramani kamili ya Antaktiki.
Jiografia

Bara la Antaktiki lina takriban umbo la duara isiyo kamili ikizunguka ncha ya kusini. Pande zote inapakana na bahari: ni mahali ambako maji ya kusini ya Pasifiki, Atlantiki na Bahari Hindi yanakutana. Kwa namna nyingine inawezekana kusema inazungukwa na Bahari ya Kusini.
Eneo lake ni zaidi ya kilomita za mraba milioni 14, hivyo ni bara la tano duniani kwa ukubwa.
Umbali kutoka pwani hadi pwani uko baina ya kilomita 4,500 na 5,600.[3] Pwani ina urefu wa kilomita 17,968.
Sehemu za Antaktiki
Safu ya Milima ya kuvukia Antaktiki (kwa Kiingereza Transantarctic Mountains) inagawa bara katika sehemu mbili za Antaktiki Magharibi na Antaktiki Mashariki. Mpaka huu unalingana takriban na longitudo ya 180.
Antaktiki Magharibi ni upande mdogo zaidi. Ndani yake inagawiwa kwa rasi kadhaa kwa hiyo ina athira ya tabianchi kutoka bahari. Hata kama sehemu kubwa inafunikwa na barafu halijoto haishuki chini mno jinsi ilivyo upande wa mashariki. Rasi kubwa ni Rasi ya Antaktiki (ing. Antarctic Peninsula)
Antaktiki Mashariki inafanana zaidi na nusutufe, hakuna rasi au hori kubwa. Kwa hiyo tabianchi ni zaidi ya kibara. Uso unafunikwa na ganda la barafu lenye unene wa kilomita 1.6  au zaidi. Halijoto ya duni inayojulikana ilipimika mwaka 1983 kuwa sentigredi 89,4 chini ya sifuri.
Visiwa

Visiwa kadhaa vinahesabiwa kuwa sehemu za Antaktiki. Baadhi ya visiwa hivyo viko ndani ya maji ya bahari. Vingine vinafunikwa na barafu ya kudumu na hivyo haionekani mara moja ya kwamba kuna kisiwa, maana sehemu nyingi ngao nene ya barafu ya kudumu inaingia baharini nje ya pwani.
Visiwa hivi ni pamoja na
Kisiwa cha Alexander ambacho ni kisiwa kikubwa cha  Antaktiki; kina upana wa kilomita 200, urefu wa kilomita 378 na eneo la km² 49,070. Kinatengwa na bara kwa mfereji wa bahari mwenye upana wa kilomita 24-60, lakini yote inafunikwa kwa barafu ya kudumu ila tu sehemu ya pwani inaiongia katika maji ya bahari.
Kisiwa cha Berkner ambacho ni kisiwa kikubwa cha pili chenye urefu wa 320 km, upana wa 135 km na eneo la km² 43,873. Kinafunikwa kabisa na ngao ya barafu, hakionekani hata kutoka baharini.
Visiwa vya Joinville, Roosevelt, Ross na kadhalika.
Milima

Milima mingi ni sehemu ya Safu ya Milima ya kuvukia Antaktiki (au: milima transaktiki) ambayo ni safu ndefu yenye urefu wa kilomita 3,500 na kufikia kimo cha mita 4500 na zaidi. Ncha za milima yake mirefu zinaonekana juu ya uso wa ngao ya barafu inayofunika bara lote. Mlima mrefu katika safu hii ni Mlima Kirkpatrick wenye urefu wa mita 4528 juu ya UB.
Pale ambako Rasi ya Antaktiki inaanza kuna safu ya milima ya Ellsworth na huko uko mlima mrefu kabisa wa bara: ni Mlima Vinson wenye mita 4,892 juu ya UB.
Kuna pia volkeno kadhaa, nyingine zimelala, nyingine ziko hai. Volkeno hai ndefu inayotema moto barani ni Mlima Erebus wenye kimo cha mita 3,794: iko kwenye kisiwa cha Ross.
Ngao ya barafu ya kudumu

Tabia ya pekee ya Antaktiki ni ngao ya barafu inayofunika karibu uso wote wa nchi yake pamoja na sehemu za bahari ya karibu. Ngao ya barafu hii ni mkusanyiko mkubwa wa barafu duniani. Unene wake (yaani kimo juu ya ardhi) unafikia hadi mita 4,500.
Ngao ya barafu inajumlisha
asilimia 90 ya barafu yote duniani
asilimia 70 ya maji matamu yote duniani
Ni asilimia 2-3 za eneo lote la bara zisizofunikwa na barafu, yaani km² 280,000 tu.
Ngao hiyo ilianza kutokea miaka milioni kadhaa iliyopita. Uzito wake ni mkubwa na inaaminiwa ya kwamba bara lote lilishuka chini kiasi na kama siku moja ngao ya barafu itapotea litapanda tena juu mita kadhaa.
Barafu hii inashika maji mengi kiasi kwamba kama barafu yote itayeyuka siku moja uwiano wa bahari duniani kote itapanda juu takriban mita 61.
Mito, maziwa na barafuto

Tabia ya pekee ya Antaktiki ni pia uhaba wa mito. Mito yote inayotokea ni ya maji ya barafu ya kuyeyuka wakati wa "majira ya joto" katika miezi ya Februari na Machi. Katika sehemu nyingine ya mwaka mito yote inaonekana kama kanda la barafu. Mto mkubwa ni Onyx unaofikia urefu wa kilomita 30 ukiishia katika Ziwa Vanda.
Mito haina samaki, lakini katika ile mikubwa zaidi kuna mikrobi na algae.
Kuna maziwa kadhaa chini ya ngao ya barafu. Hata kama jotoridi yake ni chini ya sentigredi 0 baadhi yanaweza kuwa na maji ya kiowevu kwa sababu shinikizo kubwa ya ngao ya barafu linashusha halijoto ya kugandisha maji, hasa kama maji ni ya chumvi.
Barafu ya ngao haikai kimyakimya lakini yote ina mwendo ikifuata mtelemko wa uso wa nchi. Katika sehemu kadhaa barafu ina mwendo wa haraka zaidi na sehemu hizi zinaitwa "mito ya barafu" na ni aina ya barafuto. Mito ya barafu hii iko yenye urefu hadi kilomita mia kadhaa, upana wa 50 km na unene wa kilomita 2. Mwendo unafikia hadi mita 1.000 kwa mwaka. Pale inafikia kwenye ufuko wa bahari inajenga ulimi wa barafu inayosukumwa katika maji.
Hali ya kisiasa

Antaktiki si nchi wala dola na hakuna wenyeji au wananchi. Lakini madola mbalimbali yalitangaza madai ya kutawala sehemu za eneo lake. Madai haya hayalingani na mara kadhaa kuna mataifa mbalimbali yanayodai sehemu ileile.
Mataifa yanayodai kutawala sehemu za Antaktiki ni pamoja na Argentina, Australia, Chile, Ufaransa, New Zealand, Norwei na Ufalme wa Maungano.
Tangu mwaka 1961 kuna Mkataba wa Kimataifa kuhusu Antaktiki unaosimamisha madai yote ya utawala bila kuyafuta. Mataifa yote yana haki ya kuwa na vituo vya kisayansi. Mapatano ya kando yaliweka masharti makali kwa shughuli za kiuchumi na hadi sasa imewezekana kuzuia migodi na uchimbaji wa madini.
Mengineyo
Mtoto wa kwanza kuzaliwa barani huko alizaliwa mwaka 1984. Kwa sasa kuna shule kadhaa na kanisa moja la Waorthodoksi Warusi.
Marejeo

Viungo vya nje

 at Curlie

, de facto government

 from the Library of Congress
 (Landsat Image Mosaic of Antarctica) ()
 (Online newspaper of the U.S. Antarctic Program)

– slideshow by The New York Times
Listen to Ernest Shackleton describing his 1908
The recording describing Shackleton's 1908 South Pole Expedition was added to the National Film and Sound Archive's Sounds of Australia registry in 2007

Jamii:Antaktika
Jamii:Bara


Saida Karoli (amezaliwa mkoani Kagera tarehe 4 Aprili 1976) ni mwanamuziki wa nyimbo za asili ya Kihaya nchini Tanzania.
 Saida alipata elimu ya msingi mwisho darasa la tano tu, ambapo ilibidi aache shule kutokana na kukosa msaada kutoka kwa baba yake ambaye hakuwa anaitazama sana elimu ya mtoto wake, hivyo hakuweza kuendelezwa.
Maisha ya Mwanzo
Saida alikulia katika kijiji cha Rwongwe mkoani Kagera na kutokana na mila za ukoo wake wasichana walikuwa hawaruhusiwi kushiriki katika shughuli za kimuziki.
Hata hivyo kwa vile mama yake alikuwa na kipaji cha muziki alimpa moyo na kumfundisha masuala mbalimbali ya kimuziki.
Akiwa na miaka 20 mama yake mzazi alifariki dunia lakini Saida aliendelea kujijengea kipaji chake cha uimbaji na upigaji ngoma.
Maisha ya Muziki
Kukua kwake kimuziki
Kipaji cha usanii wa muziki kwa Saida kilijitokeza ghafla baada ya kujikuta akichukuliwa na kudhaminiwa na FM Productions Ltd waliokuwa mkoani Kagera wakitafuta wasanii wenye vipaji kwa ajili ya kuwaendeleza.

FM ilimchukua Karoli wiki tatu tu kurekodi nyimbo yake ya kwanza ilotoka na kuishitua Dar es Salaam mzima pamoja na nchi za jirani za Afrika Mashariki.

Albamu yake ya kwanza ilizinduliwa tarehe 2 Septemba mwaka 2001.

Albamu hiyo ilipata mafanikio makubwa na kupata umaarufu mkubwa sana kwakuwa albamu hiyo ilikuwa na vionjo vingi vya kabila la Kihaya.
Albamu hiyo ilijulikana kama Maria Salome. Japokuwa mashabiki wake waliibatiza jina la Chambua kama Karanga kutokana na maneno aliokuwa anaimba katika nyimbo ya Maria Salome nyimbo iliobeba jina la Albamu.
Albamu hiyo ilifuatiwa na ziara kubwa alizokuwa anafanya katika nchi za jirani kama vile Burundi, Rwanda, Uganda na Kenya ambapo alipata mafanikio makubwa na Saida kujikuta akibatizwa na kupewa jina la malkia wa nyimbo za asili.
Mafanikio katika Muziki

Mara tu Saida kutoa albamu yake, wimbo wa Maria Salome ulipanda chati katika Kumi bora za Maredio kadha wa kadha nchini Tanzania na kufikia namba moja ikishikilia nafasi hiyo kwa wiki sita mfululizo.

Nyimbo zingine zilizotamba katika albamu hiyo ni pamoja na Kaisiki na Ndombolo.
Baada ya miezi mitatu tu tangu kutoa albamu hiyo, Karoli alipata mwaliko wa kuimba Uganda akialikwa na Kabaka wa Buganda katika sherehe ya kiutamaduni kama mmojawapo wa mwanamuziki aliyefanikiwa Afrika na kujulikana sana nchini Uganda na pia kumfanya kuwa mwanamuziki wa mwaka katika sherehe ile nchini Uganda.
Umaarufu wake nchini Uganda
Kujulikana kwake kwa kasi nchini Uganda kulisababishwa na matumizi ya lugha ya Kihaya, lugha inayofanana zaidi na lugha ya Kiganda inayotumika na Waganda wengi, sauti nyororo na ya kuvutia na vionjo kibao vya kuvutia vya kijadi katika nyimbo zake.

Mnamo mwezi Juni mwaka 2003 Saida akatoa albamu nyingine nzuri iliyokwenda kwa jina la Mapenzi Kizunguzungu na kuweza kuteka soko la muziki tena kwa mara ya pili kutokana na vionjo kama vya awali vya kijadi.

Hata hivyo Saida Karoli ametoa shukrani zake za dhati kwa Mkurugenzi Mkuu wa FM Productions LTD bwana Felician Mutta kwa kuona kipaji chake na kumpandisha chati kama mojawapo wa wanamuziki maarufu chini Tanzania.
 Mutta amesema nia yake kwa msanii huyo ni kuona Saida anajulikana na kushika cha katika bara zima la Afrika na kuweza kufanya ziara za kimuziki nchi nyingi tu duniani.
Uwezo wa Kimuziki
Kutokana na uwezo alionao na kipaji katika masuala ya muziki ni rahisi kugundua kuwa mwanamuziki huyo ana kiwango cha kuweza kupata mashabiki wa muziki wake mbali na Tanzania na Afrika ya Mashariki tu, bali hata nje ya Afrika.
Nyimbo Maarufu
Maria Salome
Kaisiki
Ndombolo
Mimi Nakupenda
Urithi
Mnamo tarehe  18 Septemba, 2016, mwimbaji maarufu wa Bongo Flava Diamond Platnumz aliutoa upya wa Mariam Salome kwa jina la Salome ambamo ndani yake amebadili kidogo na kuufanya kuwa wa kizazi kipya.[1]
Marejeo

Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Muziki wa Tanzania

Je,menega wa mwanamziki wa Tanzania Diamond anaitwa nani?


Utawala wa Kijiji ni miongoni mwa tawala katika serikali za mitaa za Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Huu ni utawala wa chini kabisa kimuundo ukitanguliwa na utawala wa Kitongoji.
Kuwa utawala wa chini haimaanishi kuwa na umuhimu mdogo; isipokuwa ni kupitia utawala huu ndiko ambako mambo mengi yanayoamuriwa au kupangwa na tawala za juu kama serikali, hutekelezwa.
Utawala wa kijiji huelekeza wananchi katika kutumia madaraka yao ya kidemokrasia kuamua juu ya mambo yanayowahusu kama wanakijiji moja kwa moja bila kupitia mlolongo au urasimu mrefu.
Mambo yanayohusiana na tawala za serikali za mitaa yanaratibiwa na Ofisi ya Waziri Mkuu.
Utangulizi
Kila mwananchi wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ana wajibu wa kupinga na kukataa kila aina ya uovu katika jamii vikiwemo rushwa, uonevu, wizi, ubadhirifu wa mali za umma na ya watu binafsi.
Pia ana jukumu la kudai na kupigania haki zake na za wananchi wengine, kutoa malalamiko na kuuliza maswali juu ya mambo mbalimbali yanayoendelea kijijini au kwenye mtaa kupitia vyombo mbalimbali vya kijamii na kiserikali.
Wananchi wanashiriki katika serikali za mitaa kupitia vikao au mikutano mbalimbali ambapo hujadili na kutoa mapendekezo yao kuhusu mipango na matatizo yanayowakabili kwa namna moja au nyingine ili kuweza kupatiwa ufumbuzi na kurahisisha uboreshaji wa huduma za kijamii katika maeneo yao wanamoishi.
Mkutano Mkuu wa Kijiji
Muundo wa Mkutano Mkuu wa Kijiji
Hiki ni chombo kikuu kabisa cha utawala wa kijiji. Kijiji kipo kwa mujibu wa sheria. Wajumbe wa mkutano wa kijijii ni wanakijiji wote waliofikia umri usiopungua miaka 18. Hakuna  akidi maalum, kila kijiji hujiwekea akidi yake; inayofaa ni kati ya 20% hadi 33%. Kwa kawaida mkutano hukutana kila baada ya miezi mitatu, kikao cha dharura kinaweza kuitishwa kukiwa na haja na kufanya hivyo, hata hivyo sheria haisemi nani anaita kikao cha dharura. Taarifa ya kuitisha Mkutano Mkuu wa kijiji/mtaa hutolewa kwa siku saba.
Kila baada ya miaka mitano kinakuwa na Mkutano Mkuu Maalum wa uchaguzi wa Mwenyekiti na wajumbe wa halmshauri ya Kijiji. Mkazi wa kijiji anayegombea nafasi ya uongozi kwenye halmashauri ya kijiji au uenyekiti wa kijiji lazima awe na umri usiopungua miaka 21. Mwenyekiti wa Mkutano Mkuu ni Mwenyekiti wa kijiji akisaidiwa na Afisa Mtendaji wa Kijiji (VEO). Mwenyekiti na Afisa Mtendaji wa Kijiji (VEO) hupanga ratiba za vikao, kuandaa na kuitisha vikao vya Mkutano Mkuu wa Kijiji.
Madaraka na Majukumu ya Mkutano Mkuu wa Kijiji
Kusimamia na kuwajibisha watendaji.
Kuweka taratibu za namna ya kuitisha vikao vya dharura.
Kupitia Mkutano Mkuu Maalum wa uchaguzi kuwachagua Mwenyekiti wa kijiji na wajumbe wa halmashauri ya Kijiji.
Kujaza nafasi za viongozi wa halmashauri ya Kijiji zilizo wazi.
Kujadili na kupokea au kukataa taarifa za utekelezaji wa shughuli za kijiji kutoka halmashauri ya kijiji.
Kupokea, kujadili na kupitisha au kukataa taarifa ya mapato na matumizi ya fedha za kijiji.
Kupokea, kujadili na kupitisha au kukataa mapendekezo ya kodi, ushuru na vyanzo vingine vya mapato ya kijiji.
Kupokea na kujadili taarifa ya makusanyo ya fedha za kodi, ushuru na mapato mengine ya kijiji.
Kupokea, kujadili na kufanyia maamuzi mapendekezo ya serikali ya kijiji ya kutunga sheria ndogondogo.
Kupokeam kujadili na kuyafanyia maamuzi masuala kuhusu ugawaji wa ardhi na matumizi ya rasilimali zingine za kijiji.
Kuhoji, kudadisi, kukosoa, kukubali au kukataa taarifa na mapendekezo ya serikali ya kijiji.
Kuondoa madaraka serikali ya kijiji au mjumbe yeyote kabla ya muda wao.
Kupitisha azimio la kukaripia rasmi mjumbe yoyote wa halmashauri au halmashauri kwa ujumla kwa utendaji mbovu.
Halmashauri ya Kijiji
Muundo wa Halmashauri ya Kijiji
Halmashauri ya kijiji ni chombo kikuu cha utendaji katika utawala wa kijiji. Hukutana mara moja kila mwezi, mikutano ya dharura inaweza kuitishwa. Akidi (qorum) ya vikao vya halmshauri ya kijiji ni nusu ya wajumbe wote wa halmashauri ya kijiji. Wakati Mkutano Mkuu ni kama Bunge, halmshauri ya kijiji ni kama serikali. Huchaguliwa na Mkutano Mkuu wa Kijiji.
Uchaguzi wa halmashauri wa kijiji husimamiwa na Mkurugenzi wa halmshauri ya Wilaya. Mkazi wa kijiji mwenye umri usiopungua miaka 21 ana sifa za kuchaguliwa kwenye halmshauri ya kijiji. Wajumbe wa halmashauri ya kijiji wanatakiwa wasizidi 25 na wasiopungua 15. Mkutano Mkuu kwa kushirikiana na Msimamizi wa uchaguzi idadi ya wajumbe wanayotaka kutokana na mazingira yao kutegemea na wingi wa wakazi na ukubwa wa eneo lao (idadi ya vitongoji).
Wajumbe wa halmashauri  ya kijiji ni Mwenyekiti wa kijiji, wenyeviti wa vitongoji, wanawake ambao watakuwa theluthi moja ya wajumbe wote na wajumbe wengine. Mwenyekiti wa kijiji ni mwenyekiti wa halmshauri ya kijiji na mwenyekiti wa Mkutano Mkuu. Wenyeviti wa vitongoji huchaguliwa na wakazi wa vitongoji huingia kwenye halmashauri ya kijiji kwa mujibu wa nyadhifa zao.
Mamlaka na Majukumu ya Halmashauri ya Kijiji
Kutafakari maamuzi, mapendekezo na maazimio ya mkutano Mkuu wa kijiji na kubuni mbinu na njia za kutekeleza.
Wajumbe wa halmshauri wenyewe wakiwa hawaridhiki kabisa na utendaji wa Mwenyekiti wa kijiji wana haki ya kumwondoa kwa kura theluthi mbili ya wajumbe wote na kuitisha Mkutano Mkuu wa kijiji ili kuchagua mwenyekiti mwingine.
Kupokea taarifa za mikutano ya vitongoji na kamati zake kufanyia kazi na kupeleka  Mkutano Mkuu wa kijiji.
Kupokea, kutafakari na kufanyia kazi maagizo na mapendekezo kutoka kamati ya maendeleo ya kata (WDC) na halmshari ya wilaya.
Kubuni na kuendekeza sera na mwelekeo wa kijiji kwa mkutano mkuu wa kijiji.
Kuandaa na kupendekeza mipango ya maendeleo ya muda mrefu kwa Mkutano Mkuu wa kijiji.
Kutunga sheria ndogondogo kwa kushauriana na Mkutano Mkuu wa kijiji.
Kuwaalika wataalamu panapokuwa na haja ya kufanya hivyo ila hawatakuwa na haki ya kupiga kura.
Kupokea, kutafakari na kupendekeza kwa Mkutano Mkuu wa kijiji maombi ya ugawaji wa ardhi zaidi ya ekari 100 hadi 500 rasilimali zingine kwa maamuzi.
Kupokea, kutafakari na kuamua ugawaji wa ardhi chini ya ekari 100.
Kutoa taarifa za utendaji kwa Mkutano Mkuu wa Kijiji.
Kumiliki mali na kuingia mikataba kwa niaba ya kijiji.
Hitimisho
Ushiriki wa wananchi ni jambo la msingi sana katika kujiletea maendeleo yao katika vijiji na mitaa. Mahali ambapo wananchi hawashiri wala hawashirikishwi kunakuwa na lawama na mizozo mingi kwa viongozi hasa pale ambapo maamuzi yaliyopitishwa yanawaumiza wananchi. Hapa ndipo wengi huona umuhimu wa kushiriki unapojitokeza zaidi.
Marejeo
Ofisi ya Waziri Mkuu-Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa (OWM-TAMISEMI)(2008). Utawala bora kijijini: Ushiriki wa Wananchi katika serikali za Mitaa (Vitongoji, Vijiji na Mitaa)
Viungo vya Nje

jamii:Tanzania
Jamii:Ugawaji wa nchi

Kitongoji kubwa kikubwa nchini Tanzania kinaitwaje?


Sensa ni utaratibu wa kupata na kutunza habari kuhusu idadi ya watu fulanifulani. Pia ni utaratibu wa mara kwa mara na hesabu rasmi ya idadi ya watu hao. [1] [2] Msamiati hutumiwa zaidi kuhusiana na idadi ya kitaifa na sensa ya mlango kwa mlango (kuchukuliwa kila miaka 10 kulingana na mapendekezo ya Umoja wa Mataifa), na ile ya kilimo na biashara.
Msamiati huu umetoholewa kutoka lugha ya Kiingereza (census), lakini una asili ya Kilatini: wakati wa Jamhuri ya Kirumi sensa ilikuwa ni orodha iliyowekwa ili kufuatilia wanaume wenye uwezo wa kufaa kutoa huduma za kijeshi.
Sensa hutofautiana na njia ya sampuli ambapo habari zinapatikana kutoka sehemu ndogo tu ya idadi ya watu, wakati mwingine kama Makisio ya Kisensa. Takwimu za sensa kwa kawaida hutumiwa kwa utafiti, biashara ya masoko, na mipango kama njia bora kwa msingi wa utafiti wa sampuli. Katika baadhi ya nchi, takwimu za sensa hutumiwa kwa kugawanya uwakilishi katika bunge la taifa (wakati mwingine kiutata - tazama mfano Utah v. Evans).
Inatambulika sana kwamba idadi ya watu na makazi ni muhimu kwa ajili ya mipango ya jamii yoyote. Njia za jadi za sensa, hata hivyo, zimekuwa ghali zaidi.
Sheria muhimu kuhusu gharama ya sensa katika nchi zinazoendelea imekuwa dola 1 kwa mtu. Takwimu za msingi zaidi leo ni karibu dola 3. Makadirio haya sharti yachukuliwe kwa uangalifu sana ikizingatiwa kuwa idadi ya shughuli hutofautiana baina ya mataifa mbalimbali yanayojumuishwa (mfano mwanasensa anaweza kukodishwa ama akawa mfanyakazi wa umma).
Gharama katika nchi zilizoendelea ni ya juu zaidi. Gharama kwa sensa ya 2000 nchini Marekani ilikadiriwa kuwa dola bilioni 4.5, zaidi ya dola 15 kwa mtu. Njia mbadala za kupata takwimu zingali zinachunguzwa. Nchi za Skandinavia za Denmark, Finland na Norway zimekuwa zikitumia rejista za kiutawala kwa miaka kadhaa sasa. Sensa nusu na Sampuli zinatumika Ufaransa na Ujerumani.
Sensa na faragha
Wakati sensa hutoa njia muhimu ya kupata taarifa za takwimu kuhusu idadi ya watu, habari hii wakati mwingine husababisha dhuluma za kisiasa au ninginezo, ikiwezeshwa kwa kuunganisha utambulisho wa binafsi na takwimu za faragha. [3] Hii ni ya kutiliwa maanani hususan mtu binafsi anapotoa majibu kwa fomu ya vijiswali ya sensa, ingawaje hata habari za kiwastani zawezakupelekea kuvunja faragha wakati wanakadiria sehemu ndogo ya watu.
Kwa mfano, wakati wa kuarifu takwimu kutoka mji kubwa, huenda ikawa sahihi kutoa wastani wa kipato kwa wanaume weusi wenye umri kati ya 50 na 60. Hata hivyo, kufanya mji huu kwa kuwa tu una weusi wawili wanaume katika umri huu itakuwa ni uvunjaji wa faragha: aidha ya wale watu, kujua mapato yao wenyewe na kuripotiwa wastani, angeweza kukadiria mapato ya mtu mwingine.
Ni vyema kwa habari ya sensa kujadiliwa kwa njia ambayo itahifadhi faragha ya mtu binafsi. Baadhi ya sensa hufanya hivyo kwa kukusudia kuingeza makosa kwa takwimu ili kuzuia kitambulisho cha watu binafsi katika sehemu zenye wakazi wachache  wengine hubadili habari za wahusika na za wengine zinazofanana. Licha ya hatua zozote zinazochukuliwa kuhakiki faragha ya watu, teknolojia mpya katika mfumo wa elektroniki bora imeleta changamoto zaidi katika ulinzi wa habari nyeti binafsi.
Hariri: Ili kuchaguliwa ndani ya nyumba ya Wawakilishi na Sensa, sharti uwe na umri wa miaka 25, miaka 7 raia wa Marekani, na lazima kuishi katika eneo bunge unalogombea.
Sensa za kale
Sensa za Misri inasemekana zilichukuliwa wakati wa utawala wa Farao kipindi cha 3340 KK na 3050 KK.
Mojawapo ya sensa za kumbukumbu zlichukuliwa mnamo 500-499 KK na majeshi ya Dola ya Kiajemi kwa ajili ya kutoa ruzuku ya ardhi, na madhumuni ya ushuru. [4]
Nchini India, sensa zilifanyika katika Dola ya Mauryan kama ilivyoelezewa na Chanakya kwenye  (c. 350-283 KK) Arthashastra,  ambayo ilishauri ukusanyaji wa takwimu za idadi ya watu kama hatua ya sera ya serikali kwa madhumuni ya ushuru. Ni ina maelezo ya mbinu za kufanya idadi ya watu, sensa ya uchumi na kilimo. [5]
Roma ilifanya sensa ili kuamua kodi (tazama Censor (Roma ya kale)). Neno 'sensa' asili yake ni Roma ya kale, linalotokana na neno la Kilatini 'censere', maana yake 'makisio'. Sensa ya Kirumi ilikuwa iliyoendelea zaidi kumbukumbu yoyote katika ulimwengu wa kale na ilikuwa na jukumu muhimu katika utawala wa Kirumi. Sensa ya Kirumi ulifanyika kila miaka mitano. Ilitoa rejista ya raia na mali zao ambayo majukumu yao na mapendeleo hivyo basi ikawezesha bahati zao kutajwa.
Sensa kongwe duniani inatoka Uchina wakati wa Utawala wa Han.  Kuchukuliwa machweo ya 2 BK, inachukuliwa na wasomi kuwa sahihi kabisa.  Wakati huo kulikuwa na watu milioni 59.6 walioishi Han (jimbo) Uchina, idadi kubwa zaidi ya watu duniani. [6] Sensa kongwe ya pili iliyohifadhiwa pia ilitoka Han, kutoka 140 AD, wakati watu kidogo tu zaidi ya milioni 48 walihesabiwa. Uhamiaji kwa wingi kuelekea kusini mwa Uchina kunaaminika kusababisha kushuka sana kwa hesabu hiyo.
Katika Zama, Wakalifate walianza kufanya sensa za mara kwa mara punde tu baada ya kutengezwa, kwa kuanza na ile iliyoamrishwa na Rashidun wa pili,  Khalifa, Umar. [7] Sensa maarufu zaidi katika nyakati kongwe Ulaya ni Kitabu cha Domesday, zilizofanyika 1086 na William wa kwanza wa Uingereza ili aweze kodi vizuri nchi aliyokuwa ameshinda. Mwaka 1183, sensa ilichukuliwa ya Ufalme wa Yerusalemu, kujua idadi ya watu na kiasi cha fedha ambazo zingeweza kupatikana kupinga uvamizi wa Saladin, sultan wa Misri na Syria.
Njia ya kuvutia sana kurekodi habari za sensa ilitumika katika jimbo la Inka katika kanda ya Andinska kutoka karne ya 15 hadi Wahispania wakateka nchi yao. Wainka hawakuwa na lugha yoyote iliyoandikwa, lakini kumbukumbu zilizoandikwa habari zilizokusanywa wakati wa sensa habari nyingine za hesabu na vilevile takwimu zisizo za hesabu zilichukuliwa juu ya quipus, masharti kutoka llama au nywele au pamba alpaca kamba pamoja na maadili mengine yakiwekwa kwa mfumo wa ukumi.
Angalia pia
Utafiti wa jamii
Idadi ya watu
Sensa huru
Tanbihi

Marejeo
Bielenstein, Hans. "Wang Mang, marejesho ya Han nasaba, na Baadaye Han." Katika Cambridge Historia ya China,  Juz. 1, eds. Denis Twitchett na John K. Fairbank, 223-90 (Cambridge: Cambridge University Press, 1978).

Kruger, Stephen, "The Decennial Sensa", 19 Western State Law Review 1 (1981).

Viungo vya nje

 US Census Bureau.
 Easy-to-navigate data, charts, ramani, na Diagram ya Sensa ya Marekani Data.

Jamii:Orodha
Jamii:Demografia

Sensa ya nchi ya Marekani hufanyika kila baada ya miaka mingapi?


Afrika ya Mashariki ni sehemu ya bara la Afrika ambayo iko upande wa mashariki, ikipakana na Bahari ya Kihindi.
Kadiri ya Umoja wa Mataifa Afrika ya Mashariki ina nchi 18 zifuatazo:
Burundi (mji mkuu Bujumbura)
Djibouti (mji mkuu Jibuti (mji))
Eritrea (mji mkuu Asmara)
Ethiopia (mji mkuu Addis Abeba)
Kenya (mji mkuu Nairobi)
 Komori (mji mkuu Moroni)
 Madagaska (mji mkuu Antananarivo)
Malawi (mji mkuu Lilongwe)
 Morisi (mji mkuu Port Louis)
Mozambique (mji mkuu Maputo
Rwanda (mji mkuu Kigali)
Zambia (mji mkuu Lusaka)
 Shelisheli (mji mkuu Victoria)
Zimbabwe (mji mkuu Harare)
Somalia (mji mkuu Mogadishu)
 Sudan Kusini (mji mkuu Juba)
Tanzania (mji mkuu Dodoma)
Uganda (mji mkuu Kampala)
Mayotte na Réunion, zilizokuwa makoloni na sasa ni mikoa ya Ufaransa, zinahesabiwa pia katika orodha hii.
Hata hivyo:
Malawi, Zambia na Zimbabwe wakati mwingine zinehesabiwa kuwa sehemu ya Afrika ya Kusini  (zamani zilikuwa pamoja kama Rhodesia ya Kusini, Rhodesia ya Kaskazini na Unyasa katika Shirikisho la Afrika ya Kati)
Komori, Morisi, Shelisheli, Mayotte na Réunion ni visiwa vidogo vya Bahari Hindi vinavyohesabiwa kuwa sehemu za Afrika ya Mashariki.
Historia
Afrika ya Mashariki inatajwa na sayansi kuwa mahali ambako watu wa kwanza duniani walikopatikana.
Majina ya miji ya Afrika ya Mashariki imetajwa mara ya kwanza katika Periplus ya Bahari ya Eritrea (karne ya 1 B.K.).
Tangu uenezaji wa ukoloni wa Kizulnguupande wa Mashariki wa bara ulianza kuitwa Afrika ya Mashariki. Somalia, Eritrea na Ethiopia za leo zilitawaliwa na Italia kama "Afrika ya Mashariki ya Kiitalia" (Africa Orientale Italiana) katika miaka ya 1936 hadi 1941, Kenya ilitwaliwa na Uingereza kwa jina la "Afrika ya Mashariki ya Kiingereza" (East Africa Protectorate au pia British East Africa) hadi 1920, Tanganyika pamoja na Rwanda na Burundi zilijulikana kama "Afrika ya Mashariki ya Kijerumani" (Deutsch Ostafrika) hadi 1919 na Msumbiji iliitwa mara nyingi "Afrika ya Mashariki ya Kireno" (África Oriental Portuguesa) hadi uhuru.
Lugha
Wakazi wengi wa Afrika ya Mashariki ni wasemaji wa lugha za Kibantu; sehemu ya kaskazini wasemaji wa lugha za Kihamiti ni wengi (Waoromo, Wasomalia). Katika Ethiopia kuna wasemaji wengi wa lugha za Kisemiti.
Ushirikiano wa nchi za Afrika ya Mashariki

Nchi mashuhuri zaidi katika sehemu hii ni Kenya, Uganda, Tanzania, Rwanda na Burundi kwa sababu ya kutumia lugha moja katika mawasiliano baina ya wananchi wa sehemu hii, yaani Kiswahili.
Aghalabu nchi za Afrika ya Mashariki zinazungumza lugha ya Kiswahili kama lugha ya mawasiliano kati yao, kwani katika nchi hizi kuna makabila mengi sana na kila kabila lina lugha yake ambayo kawaida inatumika nyumbani baina ya watu wa kabila moja, lakini wakitaka kuwasiliana na makabila mengine, mara nyingi hutumia lugha ya Kiswahili, na hii ni kwa sababu lugha hii ndiyo iliyoenea zaidi na kufahamika zaidi katika eneo hili la dunia.
Nchi za Afrika ya Mashariki, hasa Kenya, Uganda na Tanzania ni nchi ambazo ni karibu tangu zamani. Zimeshirikiana historia, zote zimekaliwa hasa na makabila yanayotumia lugha za Kibantu (Kenya na Uganda wana pia idadi muhimu ya wakazi wasiotumia lugha za Wabantu). Katika nchi zote tatu lugha ya Kiswahili imekuwa lugha muhimu ingawa kwa daraja mbalimbali. Wakati wa ukoloni zilitawaliwa na Uingereza iliyoacha taasisi na taratibu mbalimbali zilizosaidia kuanzishwa kwa Jumuiya ya Afrika ya Mashariki wakati wa uhuru.
Tanzania, Kenya na Uganda zina ukubwa wa eneo la maili za mraba; Tanzania 360,000 ikifuatiwa na Kenya 224,960 na Uganda 93,980 upande wa mashariki nchi hizi zimepakana na bahari ya Hindi na upande wa kaskazini mashariki zimepakana na Somalia, upande wa kaskazini zimepakana na Ethiopia na Sudan Kusini upande wa magharibi ni Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na jamuhuri ya Rwanda na Burundi, kusini ni Zambia, Malawi na Msumbiji.
Nchi hizi zimepitiwa na mstari wa ikweta, umepita Kenya na kusini mwa Uganda. Kenya na Tanzania zina ukanda wa pwani wenye bandari za Mombasa; Tanga; Bagamoyo; Dar es Salaam; Zanzibar; Kilwa na Mtwara.

Jamii:Afrika ya Mashariki

Je, ni lugha ngapi zinazungumzwa Tanzania?


Shambulio la 11 Septemba 2001 ni tarehe na mwaka uliotokea mashambulio manne ya pamoja yaliyofanywa na kikosi cha Kigaidi cha al-Qaida dhidi ya Marekani. Kwa mujibu wa taarifa za maofisa, yasemekana kwamba kikosi cha Al-Qaida waliziteka nyala ndege nne wakazitumia kama silaha wakigongesha ndege katika majengo mjini New York na Washington DC kwa makusudi. Karibuni watu 3,000 walipoteza maisha katika shambulio hilo.
Ndege zilitumika kufanyia Ughaini huo

1. American Airlines Flight 11, iliyotumiwa kugonga mnara wa Kaskazini mwa Jengo la Biashara la Kimataifa (World Trade Center) la mjini New York mnamo saa 8:46:30 asubuhi.
2. United Airlines Flight 175, ilitumiwa kugonga mnara wa Jengo la Biashara la Kimataifa (World Trade Center) la Kusini mnamo saa 9:02:59 asubuhi. Watu wengi waliona tukio la pili kwasababu habari zilikuwa tayari zishasambaa katika mji na kila kamera za televisheni zilikuwa zikielekezea macho yao huko katika eneo la tukio, na wakati huo huo ndege ya pili ikagonga tena mnara wa Kusini mwa Jengo hilo.
3. American Airlines Flight 77, ilitumiwa kugonga jengo la Pentagon la mjini Arlington, Virginia (karibu kidogo na Washington DC), mnamo saa 9:37:46 asubuhi.
4. United Airlines Flight 93, hii haikubahatika kugonga mahala popote pale, badala yake wakaiangusha chini mnamo saa 10:03:11 asubuhi. Yaaminika ya kwamba magaidi hao walikuwa wakitaka kuigonga ndege hiyo katika jengo la mji mkuu wa Marekani. Abiria walijaribu kuinyang'anya Ndege hiyo kutoka mikononi mwa magaidi hao lakini hawakufanikiwa. Na matokeo Ndege ikashia kuanguka karibu na mji wa Shanksville, Pennsylvania.
Matokeo ya maafa hayo
Jumla ya watu waliokufa katika shambulio hilo ni 246. Magaidi 19 waliuawa wakati wa shambulio hilo. Minara yote miwili ya jengo la World Trade Center yalipamba moto baada ya shambulio. Mnara wa Kusini (yaani WTC 2) liliungua kwa muda wa dakika 56 kbla ya kuanguka na kuangamia kabisa.
Jengo la Kaskazini (WTC 1) liliungua kwa muda wa dakikar 102 nalo pia lilianguka. Kama jengo la WTC lilivyoanguka, sehemu na mmong'onyoko wa jengo hilo lilipelekea majengo mengine yaliyoyazunguka majengo hayo kushika moto na kuharibika pia. Kutokaa na uharibifu uliotokea, jengo la tatu la 7 World Trade Center (7 WTC), nalo likaanguka mnamo saa 5:20 jioni. Baadahi ya mamjengo mengine yaliharibiwa vibaya na hata kuangamia kabisa yaani.
Takriban watu watu 2,602 walipoteza maisha katika Jengo la World Trade Center.
Ndege iliyogonga Pentagon iligonga chini mwa upande wa Magharibi mwa jengo hilo. Kisha ikagonga mpaka katika nguzo tano zinazoshikiria jengo hilo la Pentagon. Shambulio hilo Pentagon liliuwa watu 125.
Watu 2,973 walikufa katika shambulio hilo, wakiwemo watu watu wa zima moto waliokuwa wakijaribu kuokoa maisha ya baadhi ya watu waliopatwa na balaa hilo.
Hili lilikuwa ndio shambulio kubwa la kwanza kwa watu ambao wasio Waamerika kushambulia nchini humo tangu mnamo mwaka wa 1941, pale Wajapani waliposhambulia kituo cha jeshi la maji kilichopo katika Bandari ya Pearl, Hawaii. Dhana nyingi zilikuwa zikionekana kwamba kuna watu katika Marekani walikuwa wakijua kwamba kutatokea na tukio kama hilo kabla na ni lini itakuwa hivyo.
Vita dhidi ya ugaidi
Baada ya shambulio, Wamarekani wakawa wanawalaumu Al-Qaeda kwa kitendo walicho kifanya. Tangu hapo wakaianza vita dhidi ya Ugaidi. Kiongozi wa al-Qaeda, Osama bin Laden, Alikimbilia nchini Afghanistan. Serikali ya Marekani iliwaambia Serikali ya Afghanistan iliyokuwa mkononi mwa kundi la Kiislamu wa Taliban, kumsalimisha bin Laden mikononi mwao. Wataliban hawakufanya hivyo. Kiongozi wa Wataliban, Mullah Muhammad Omar, aliitaka Serikali ya Marekani impe Uthibitisho unaonyesha kwamba Osama anahusika na tukio hilo. Rais wa Marekani bwana George W. Bush akasema kwamba hakuna haja kutaka Uthibitisho wowote ule na Serikali ya Marekani ikaanzisha vita dhidi ya Afghanistan.
Marejeo

Viungo vya nje
 - 'America's Day of Terror'
 - Video archive, including the first and second planes.
 - List of victims, and photos.
Jamii:Historia ya Marekani
Jamii:Ugaidi
Jamii:New York

Kikosi cha Kigaidi cha al-Qaida kilianzishwa mwaka gani?


Côte d'Ivoire (tamka: kot divwar; kwa Kifaransa jina lina maana ya "Pwani ya pembe za ndovu") (kwa Kiswahili pia: Kodivaa; kwa Kiingereza Ivory Coast) ni nchi ya Afrika ya Magharibi.
Imepakana na Liberia na Guinea upande wa magharibi, Mali na Burkina Faso kaskazini, Ghana mashariki na Ghuba ya Guinea ya Atlantiki upande wa kusini.
Historia

Iliwahi kuwa kati ya nchi tajiri zaidi za Afrika lakini tangu mwaka 2002 uchumi na hali ya maisha kwa jumla vimeharibika kutokana na vita vya wenyewe kwa wenyewe (2002-2011).

Watu
Wakazi walikadiriwa kuwa 23,919,000 mwaka 2014. Kabila kubwa ni lile la Waakan (42.1%). Asilimia 20 ni wahamiaji, hasa kutoka nchi jirani (Liberia, Burkina Faso na Guinea). Asilimia 4 wana asili tofauti, hasa Ufaransa, Lebanoni, Vietnam na Hispania.
Lugha zinazotumika kawaida ni 65, lakini lugha rasmi ni Kifaransa.
Upande wa dini, Uislamu una 38.6%, Ukristo (hasa Kanisa Katoliki) 32.8%, na dini asilia za Kiafrika 28%.
Tazama pia
Majimbo ya Cote d'Ivoire
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika
Marejeo

 Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)

CS1 maint: extra text: authors list (link)

Viungo vya nje

 at Curlie
Wikimedia Atlas of Côte d'Ivoire
Serikali
 (in French)
 Government information and links
Habari
 News headline links
 News forums links
Overviews

 data as of Novemba 1988
Biashara

Orodha
 directory category
 directory category
 directory category
 directory category
 directory category
Utalii

Mengineyo

(in French)

Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Umoja wa Afrika
Jamii:Nchi zinazotumia lugha ya Kifaransa

Rais wa kwanza wa Côte d'Ivoire anaitwa nani?


Philip Emeagwali  (amezaliwa 23 Agosti 1954) ni mhandisi ,Igbo kutoka Nigeria na mwanasayansi wa kompyuta/ Mwanajiolojia ambaye alikuwa mmoja wa washindi wawili wa Tuzo la mwaka wa 1989 la Gordon Bell, zawadi kutoka IEEE, kwa matumizi yake ya kompyuta yenye nguvu zaidi - mashine ilitokuwa na visindukaji 65000 - iliyosaidia katika uchambuzi maeneo ya petroli .
Wasifu
Emeagwali alizaliwa katika Akure, Nigeria tarehe 23 Agosti 1954.[1] Aliacha shule mwaka wa 1967 kwa sababu ya vita vya Nigeria vya Biafran. Wakati alipofikisha miaka kumi na nne, alitumbukizwa ndani ya jeshi laBiafra . Baada ya vita alimaliza masomo sawa na ya shule ya upilikwa kujifunza na alienda Marekani kusoma katika chuo kikuu chini ya udhamini. Kwa kweli, Emeagwali alisomea Uingereza baada ya kutoka Afrika.  Aienda Marekani baadaye. Alipata shahada ya hisabati kutoka Chuo Kikuu cha Oregon mwaka wa 1977. Alipata Shahada ya bwana katika uhandisi wa mazingira kutoka Chuo Kikuu cha George Washington mwaka wa 1981, na shahada nyingine ya bwana ya Hisabati kutoka Chuo Kikuu cha Maryland, College Park mwaka wa 1986. Yeye pia alipewa shahada ya uhandisi wa bahari, pwani na marina kutoka Chuo Kikuu cha George Washingt mwaka huo. Alikuwa pia anafanya kazi kama mhandisi katika Ofisi ya Ardhi katika Wyoming reclamation katika kipindi hiki.
Tuzo
Emeagwali alipokea $ 1.000 [2] mwaka wa 1989 katika tuzo la Gordon Bell Nobel, kwa kuzingatia maombi ya CM-2 kompyuta ya kuhifadhi mafuta . Alishinda katika Kigezo cha "bei / utendaji" , kwa takwimu ya utendaji ya400 Mflops / $ 1m iliyokuwa sabamba na utendaji wa Gflops 3.1 . (kiingizi kilichoshinda katika kigezo cha "utendaji kilele " mwaka huo, pia kwa ajili ya usindikaji wa ujumbe ulio na uhusiano wa mafuta katika CM-2 - iliyofanikiwa na Gflops 6 , au 500 Mflops / $ 1m, lakini majaji waliamua kutopatiana tuzo zote mbili kwa timu moja .) [3] Huu mfumo ulikuwa programu ya kwanza kutumia mbinu ya pseudo-time katika mtindo wa kuhifadhi.[4]
Mbali na zawadi yenyewe, hakuna ushahidi kuwa kazi ya Emeagwali iliwahi kubaliwa kuchapishwa katika maandiko ya kisayansi, wala kwamba alikuwa na madhara yoyote ya kudumu kwenye uwanja wa utendaji wa juu wa kompyuta au maendeleo ya Mdahalishi. [5] Wala hana utambulizi wowote kulingana na matokeo yake. (Hata hivyo ana alama Marekani kwa jina la tovuti yake, "EMEAGWALI.COM".) [6] Hata hivyo, zaidi ya miaka ishirini , yeye amepokea tuzo nyingi zaidi na kutambulika kutokana na ushindi wake wa tuzo la Bell Nobel ,[7] kuanzia mmoja kutoka Benki ya Dunia - IMF Klabu ya Afrika na kuchaguliwa kama Mwafrika wa 35 mashuhuri ( Mwanasayansi Mwafrika Mashuhuri) wa wakati wote "katika utafiti uliofanywa na jarida la New African  .[8] Mafanikio yake yalinukuliwa katika hotuba na Bill Clinton kama mfano wa vile Wanigeria wanaweza kufanya wakipewa nafasi.[9] Yeye pia ni hulka wa mara kwa mara katika makala ya mwezi ya Historia ya mtu mweusi katika vyombo vya habari. [10][11]
Kesi mahakamani
Emeagwali alisomea shahada ya Ph.D. katika Chuo Kikuu cha Michigan kutoka mwaka wa 1987 hadi 1991. Hoja zake hazikukubaliwa na kamati ya watahini wa ndani na nje na hivyo hakupata shahada. Emeagwali alianzisha kesi mahakamani, na kusema kuwa uamuzi huo ulikuwa ukiukaji wa haki za kiraia na kwamba chuo hiki kikuu kilikuwa na ubaguzi kwa sababu ya rangi yake. Kesi hiyo ilifutiliwa mbali, kama ilivyokuwa rufaa katika ya Mahakama ya Michigan ya Rufaa.[12]
Marejeo

Viungo vya nje

 - Tovuti binafsi ya Emeagwali .

 - makala yanayochunguza madai ya Emeagwali na ksema si ya haki "

Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigbo
Jamii:Wanasayansi wa Nigeria
Jamii:Watu kutoka Akure


Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (kwa Kiingereza: "Food and Agriculture Organzation of the United Nations"; kifupi: FAO) ni kitengo cha Umoja wa Mataifa kinachopambana na tatizo la njaa duniani.
Inalenga kuboresha uzalishaji na ugawaji wa mazao na vyakula duniani kwa shabaha ya kuboresha hali ya lishe ya watu duniani.
FAO iliundwa tarehe 16 Oktoba 1945 mjini Québec nchini Kanada. Tangu mwaka 1981 tarehe hiyo hukumbukwa kila mwaka kama "Siku ya Chakula Duniani".
Mwaka 1951 makao makuu yalihamishwa kwenda Roma, Italia.
Mwaka 2007 nchi 191 pamoja na Umoja wa Ulaya zilikuwa wanachama.
Shughuli za FAO ziko hasa za aina nne:
FAO inawasilisha mawasiliano kati ya wataalamu kwenye uwanja wa lishe na chakula. Inaajiri wataalamu wa kilimo, biolojia, misitu, uvuvi na ufugaji. Inaendesha semina na warsha za kimataifa ambako watalaamu wanakutana na kubadilishana habari na mawazo. Tovuti ya FAO inakusanya habari husika na inatembelewa zaidi ya mara milioni kila mwezi.
FAO inatuma washauri katika nchi nyingi wanaosaidia kupanga sera za kilimo.
FAO inakutanisha serikali za nchi nyingi katika masuala ya lishe na kilimo.
FAO inakusanya ujuzi kwa kazi ya kila siku, inaongoza au kushauri miradi elfu kadhaa ya kilimo kote duniani. Pamoja na Mradi wa Lishe Duniani inasaidia pia katika maeneo yenye njaa kwa kuleta msaada wa haraka kwa watu wasio na chakula.
Ofisi za kanda za FAO
 mjini Accra, Ghana
 mjini Santiago, Chile
 mjini Bangkok, Thailand
 mjini Kairo, Misri
 kwenye makao makuu ya FAO Roma, Italia
Viungo vya nje
 (FAO)

Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Mashirika ya kimataifa

Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO)


Main Page

Heroes ni kipindi cha Marekani kilichobuniwa na Tim Kring, kwenye stesheni ya NBC mnamo 25 Septemba 2006. Kipindi hiki kinaeleza jinsi wahusika wanajitambua kama wana vipawa mbalimbali na jinsi vipawa hivi vinavyoathiri maisha yao.
Misimu tatu imeshaonyeshwa na ya nne ilianza mnamo 21 Septemba 2009. Msimu wa kwanza ulivutia watazamaji milioni 14.3 nchini Marekani. Msimu wa pili wa Heroes ilivutia watazamaji milioni 13.1 nchini Marekani.[1]
Misimu
Msimu wa kwanza

Msimu wa kwanza ina vipindi 23 ambavyo vilionyeshwa kuanzia 25 Septemba 2006 hadi 21 Mei 2007.[2] Inatuonyesha jinsi kundi la binadamu wanavyotambua kuwa wana vipawa fulani. Mohinder Suresh, ambaye ni daktari na profesa, anafanya utafiti kuhusu watu hawa wenye vipawa. Wote wanajaribu kukabiliana na vipawa waliyonayo, wakijaribu kila mbinu kuzuia mlipuko wa bomu utakaotokea mjini New York City.
Msimu wa pili
Ilianza 24 Septemba 2007. Ina jumla ya vipindi 11. Watu hawa wenye vipawa ("heroes") wanashirikiana na kuja pamoja ili kuzuia uenezaji wa virusi utakaouwa watu wote duniani.
Msimu wa tatu
Ina vipindi 25 iliyoanza kuonyesha mnamo 22 Septemba 2008.[3] Inaanza pindi Nathan Petrelli karibu auwawe. Wafungwa wanapata nafasi ya kukimbia jela na "The Company" inawasaka. Pia, wanatafuta namna ya kuwafanya binadamu wa kawaida wapate vipawa.Sylar anatafuta wazazi wake wa ukweli. Mwishowe, Nathan anauliwa baada ya kupigana na Sylar. Matt anamsakanya Sylar ili asiwe na uwezo wa kuwanasa watu wenye vipawa.
Msimu wa nne
Mnamo 4 Mei 2009, NBC walitangaza kuwa Heroes msimu wa nne itakuwa na vipindi 19.
Wahusika Wakuu
Hayden Panettiere ameigiza kama mwanafunzi wa shule ya upili aitwaye Claire Bennet.
Jack Coleman ameigiza kama Noah Bennet, ambaye ni baba'ke Claire.
Santiago Cabrera ameigiza kama Isaac Mendez - mwenye kipawa cha kuchora.
Tawny Cypress ameigiza kama Simone Deveaux - msanii.
Greg Grunberg ameigiza kama Matt Parkman - afisa wa polisi.
Ali Larter ameigiza kama Niki Sanders.
Leonard Roberts ameigiza kama D.L. Hawkins - mumewe Niki.
Noah Gray-Cabey ameigiza kama Micah Sanders - mtoto wa Niki na D.L.
Masi Oka ameigiza kama Hiro Nakamura.
Adrian Pasdar ameigiza kama Nathan Petrelli.
Sendhil Ramamurthy ameigiza kama Mohinder Suresh.
Milo Ventimiglia ameigiza kama Peter Petrelli.
Zachary Quinto ameigiza kama Sylar.
Mafanikio

Marejeo

Jamii:Vipindi vya 2006

Kipindi cha Heroes kilizinduliwa mwaka upi?


Pijini na Krioli ni aina za lugha mpya ambazo zinajitokeza katika mazingira ya pekee. Yafuatayo ni maelezo juu ya tofauti na mahusiano kati ya aina hizo mbili katika asili na matumizi.
Utangulizi
Pijini ni lugha ambayo hutokea pale ambapo wazungumzaji wa lugha mbili tofauti hukutana; hapo, ili kukidhi haja yao ya kuwasiliana, inawalazimu kuibua au kutumia lugha moja ambayo itawawezesha kuelewana katika nyanja za mawasiliano.
Pijini ni lugha ambayo huzuka pale ambapo makundi mawili ya watu wenye lugha mbalimbali yanapokutana na haja ya mazungumzo hutokea. Mara nyingi ni lugha za biashara hasa. Pijini kadhaa zinazoonekana leo zilianza wakati wa ukoloni ambako watu waliotawaliwa na mataifa ya Ulaya kwa hiari yao au kwa kulazimishwa walianza kutumia lugha za Kizungu katika maisha ya kila siku.
Pijini ni lugha ya kijuujuu ambapo jamii mbili au zaidi za waongeaji wa lugha tofauti zinazirahisisha ili kuungana katika lugha yenye maneno pamoja na sheria za 'moja kwa moja' kisarufi. Yaani pijini ni matokeo ya mchanganyiko wa lugha ambao muundo na msamiati wake umerahisishwa sana. Lugha ya aina hii basi huwa haizungumzwi na mtu yeyote kama lugha ya kwanza.
Mfano wa Pijini ni ule wa Pijini ya Kiingereza au Kiingereza cha Kipijini kinachotumiwa sana Afrika Magharibi. Izingatiwe pia kuwa kwa kawaida sehemu kubwa ya msamiati pamoja na muundo wa pijini huwa na misingi katika lugha moja tu kati ya lugha zilizoizaa.
Wakati unapofika wa watu kujifunza pijini kama lugha yao ya kwanza, 1ugha hiyo wanayojifunza na kuiongea kienyeji hujulikana kama Krioli.
Krioli ni lugha inayotokana na wakati jamii ya wazungumzaji inapoanza kutegemea Pijini kwa kila hali na kuipokeza kwa watoto wake.
Kwa hiyo Pijini ni lugha ya kijuujuu inayotokana na kuengaengwa na lugha zinazojitegemea baada ya kuazimwa msamiati na miundo rahisi ya msamiati. Lugha ya aina hiyo inapoanza kuimarika na kupata waongeaji wake yenyewe, inakuwa Krio1i.
Mahusiano baina ya lugha za Pijini na lugha za Krioli
Ingawa lugha za Pijini huzitangulia lugha za Krioli katika kuzuka, lugha hizi zote huzuka katika jamii kwa sababu za kimawasiliano ambapo watu wanaozungumza lugha mbalimbali wamekutana na hapana lugha ya kuwaelewanisha kimawasiliano.
Lugha zote mbili, Pijini na Krioli, ni lingua franka. Lugha za Pijini na Krioli huzuka ili kuwaunganisha watu wanaozungumza lugha mbalimbali ili waweze kuelewana. Lugha kama hizo, ambazo huwaunganisha watu wa makabila au mataifa mbalimbali, huitwa lingua franka, lugha sambazi, lugha za mawasiliano mapana, lugha za mahusiano na maingiliano, lugha unganishi na hata lugha za biashara. Kwa misingi hii basi, lugha za Pijini na Kirioli ni lingua franka ambazo hutokana na watu wa lugha mbalimbali kukutana na kuwepo kwa hitaji la mawasiliano baina yao.
Katika lugha hizo mbili, Pijini hupatikana au kuzalika kwanza. Pijini ikiendelea kuwepo na kutumika kama chombo cha mawasiliano huzalisha ile lugha ya Krioli. Kwa hiyo, Pijini ndiyo inayokua na kuzaa Krioli. Hivyo basi lugha hizo mbili zina msingi mmoja, ingawa Krioli huwa imekolea na kupiga hatua zaidi kama lugha kamili. Kwa kifupi, Krioli hutokana na Pijini na hapawezi kamwe kuwepo kwa lugha ya Krioli bila kwanza kutanguliwa na lugha ya Pijini. Kwa msingi huu, lugha ya Pijini na ile ya Krioli ni kama pande mbili za shilingi.
Pijini na Krioli zina uhusiano mkubwa kwa kuwa zote ni lugha kama zilivyo lugha nyinginezo. Pijini na Kirioli ni kama lugha nyingine zozote zile, kwa sababu hutumika katika mawasiliano na pia bila kujali zinapopatikana ulimwenguni. Pijini na Krioli zinazo sifa na sura za kilimwengu ambazo huzifananisha na kuzitofautisha na lugha nyinginezo. Sarufi za lugha hizo mbili zinafanana kote ulimwenguni zinapoongelewa.
Msamiati wa lugha za Pijini na Kirioli huwa sawa na hufanana kote zinapoongewa. Pijini hutumika katika shughuli za kijamii kana kwamba ni lugha ya kwanza (asili), msamiati wake huongezeka kwa kiasi kikubwa ili kuweza kutosheleza mahitaji ya kila siku ya kimawasiliano ya watumizi wake. Katika hali kama hizo, lugha hizi huwa si Pijini hasa, bali hugeuka na kuwa Pijini pana. Kama lugha, Pijini pana huendelea kupanuka kwa kubadilika kimuundo kiasi cha kufikia hatua inayoipa hadhi ya kuwa lugha ya Krioli. Ile hatua ya kubadilika Pijini pana hadi kuwa Krioli hutokana na kupatikana kwa kizazi kinachozungumza lugha hiyo kama lugha asili. Mbali na kupata wazungumzaji asilia, Krioli huwa na msamiati wake mpana na miundo changamano ya kisarufi na maana. Ingawa Krioli ina msamiati mpana kuliko Pijini, la msingi ni kuwa Pijini ndiyo huzaa Krioli.
Lugha za Pijini na Krioli huangaliwa na baadhi ya watu kama zisizo muhimu kutokana na asili zake na pia hali za umaskini ambazo wengi wa wale wanaozizungumza hujikita kwamo. Lugha za Pijini na Krioli zinapatikana hasa katika mataifa ya Ulimwengu wa Tatu.
Kihistoria, lugha za Pijini na Krioli zimekuwa zikibezwa kwa muda mrefu kutokana na ukweli kuwa lugha hizo zimezuka hivi karibuni tu. Kwa hiyo lugha za Pijini na Krioli hazina historia ndefu kwa sababu zilijitokeza kama zao la ukoloni pamoja na watawala na wafanyabiashara walioingiliana na wenyeji.
Pia, msingi wa lugha zote huathiriwa na msamiati kutoka lugha anzishi husika japo kuwa huwepo lugha moja inayojitokeza kama msingi wa Pijini husika. Madhara hayo ya Pijini kutawaliwa na lugha moja baina ya lugha iliyokopa msamiati kutoka kwake, hukopwa pia na Krioli inayokuzwa. Ikiwa msingi wa Pijini husika utajikita sana katika lugha moja, kwa mfano lugha ya Kifaransa, Krioli itakayozalika nayo vilevile itakuwa na misingi katika hicho Kifaransa, si katika Kiingereza au Kijerumani.
Tofauti zilizopo baina ya Pijini na Krioli
Ingawa Pijini ndiyo huizaa Krioli, pana tofauti za kutosha zinazopinga mahusiano baina ya lugha hizO mbili na kupinga hoja kuwa pana mahusiano baina ya lugha ya Pijini na Krioli. Japo lugha za Pijini na Krioli zinao uingiliano mwingi, zipo tofauti za hapa na pale. Tofauti hizO ni kama zifuatavyo:
Lugha ya Pijini huwa haina wazungumzaji asilia na kwa hali hii, Pijini haiwezi kudaiwa na yeyote yule kuwa ni lugha yake ya kwanza ilihali Krioli hupatikana kutokana na kuwepo kwa kizazi kinachozungumza Pijini kama lugha asilia na Pijini hiyo huwa pana kutokana na kuwa na msamiati mpana. Lugha za Pijini huwa hazina wazawa wanaoweza kuzidai kuwa ni lugha zao za zilizowazaa na kuwalea ingawa kinyume na lugha za Krioli zilizo na wazawa asili.
Kiulinganishi, muundo wa lugha za Krioli huwa imara kuliko lugha za Pijini. Hii ni kwa sababu lugha za Krioli huangaliwa kama lugha za kawaida na kwa hivyo zaweza kufanyiwa juhudi za kupangwa. Juhudi hizo za kupangwa kwa lugha za Kirioli huzifanya kupewa hadhi ya kutumiwa kama lugha za taifa au hata lugha rasmi.
Pijini huwa ni zao la maingiliano ya watu walio na lugha tofauti lakini ambao wangependa kuwasiliana. Kutokana na hali hiyo, Pijini huwa na muundo sahili kusudi mawasiliano yaweze kusahilishwa bila ugumu mkubwa. Hivyo basi, lugha za Pijini huwa na muundo wa vokali ulio na vokali tano za msingi ambazo ni a, e, i, o, u. Maumbo ya maneno mara nyingi hujikita katika yale ya lugha-msingi ya Pijini husika. Pijini huwa na msamiati finyu. Muundo wa sentensi za lugha za Pijini huwa sahili na wakati mwingine usio wa sentensi zisizokamilika kisarufi.
Lugha za Pijini huwa na mawanda finyu ya matumizi kwa sababu mara nyingi Pijini hujikita katika shughuli iliyosababisha kuzuka kwake. Yaani, Pijini ikiwa imezuka kwa sababu za kibiashara au za kivita, msamiati wake utajikita katika sajili hiyo fulani. Krioli hujitokeza kuwa tofauti kabisa na Pijini katika kitengo cha msamiati na miundo wa kisarufi. Krioli huwa na na msamiati mpana na miundo changamano ya kisarufi na maana.
Lugha ya Pijini hutokana na maingiliano ya watu. Hivi ni kusema kuwa Pijini ni zao la hali ya wingilugha katika jamii. Huzuka tu baina ya wazungumzaji wa lugha tofauti wanaohitaji lugha moja ya dharura ya mawasiliano. Krioli ni lugha ambayo wazungumzaji wake hujifunza kama lugha yao ya kwanza wanapozaliwa.
Hadhi ya Krioli huwa juu kuliko ya Pijini ambayo hadhi yake huwa ya kiwango cha chini. Hali hiyo hutokea pale ambapo lugha ya Krioli hupangwa na muundo wake wa kisarufi kuimarishwa na kubainishwa. Jambo hilo huchangia hadhi ya lugha za Krioli kupanda na kuwa tofauti na ile ipewayo lugha za Pijini na mawanda ya matumizi ya lugha za Krioli hupanuka ili kukidhi mahitaji ya kimawasiliano ya watumizi wake wote.
Tofauti nyingine baina ya lugha ya Pijini na Kirioli ni kuwa, wakati mwingine Pijini hukosa kukua na kuimarika hadi kufikia kiwango cha Krioli. Jambo hilo hutokana na kuwa shughuli iliyopelekea kuzuka kwa Pijini fulani kukosa umuhimu na hivyo kupelekea Pijini husika kudidimia na kujifia mbali. Jambo hilo huwa halitokei katika lugha ya Krioli.
Jamii:Isimujamii

Lugha ya Pijini ilianza kutumika nchi gani?


Kisukari aina ya 2, uliojulikana awali kama kisukari kisichotegemea insulini au kisukari kinachoanza katika utu uzima ni tatizo la umetaboli linalotambulika kwa kiwango cha juu cha glukosi katika damu katika muktadha wa kukinza insulini na upungufu wa insulini kwa kiasi kidogo.[1]Hii ni kinyume na kisukari aina ya 1 ambapo kuna upungufu wa insulini kufuatia kuharibika kwa seli za endokrini katika kongosho.[2] Dalili kuu ni kiu kingi, kukojoa kila mara na kuhisi njaa kila wakati. Kisukari aina ya 2 huchangia hadi asilimia 90 ya visa vya kisukari huku asilimia 10 iliyosalia ikisababishwa na kisukari aina ya 1 na kisukari katika ujauzito. Unene wa kupindukia unakisiwa kuwa kianzishi kikuu cha aina ya 2 ya kisukari katika watu wenye uhatarisho kwa sababu ya jeni zao.

Kisukari aina ya 2 hudhibitiwa mwanzo kwa kuongeza mazoezi na urekebishaji wa lishe. Ikiwa viwango vya glukosi ya damu havijapunguzwa na hatua hizo, dawa kama metformin au insulini zinaweza kuhitajika. Watu wanaotumia insulini wanahitaji kukaguliwa viwango vya sukari ya damu kila mara.

Viwango vya kisukari vimeongezeka katika miaka 50 iliyopita, sambamba na unene wa kupindukia. Kufikia mwaka wa 2010 watu karibu milioni 285 wana kisukari ikilinganishwa na karibu watu milioni 30 katika mwaka wa 1985. Matatizo ya baadaye ya kiwango cha juu cha sukari ya damu ni pamoja na ugonjwa wa moyo, kiharusi, retinopathi ya kisukari inayoathiri uwezo wa kuona, matatizo ya figo, hali inayoweza kuhitaji dialisi, na kutozunguka vyema kwa damu viungoni kukipelekea kukatwa viungo. Matatizo makali ya ketoasidosisi, ambayo ni pamoja na ugonjwa wa aina ya 1 ya kisukari ni ya nadra.[3]Hata hivyo, koma ya haipaosmola isiyo ya ketosisi inaweza kutokea.

Ishara na dalili
File:Dalili kuu za kisukari.png
Dalili kuu za kisukari ni poliuria (kukojoa kila mara), polidipsia (ongezeko la kiu), polifagia(ongezeko la njaa) na kupoteza uzito wa mwili.[4] Dalili zingine zinazotambulika mara nyingi wakati wa utambuzi ni pamoja na: historia ya kiwaa, kujikuna, niuropathia ya pembezoni, kurejea kwa maambukizi ya uke na uchovu. Hata hivyo, watu wengi hawana dalili mwanzoni na hutambuliwa baada ya vipimo vya mara kwa mara.Watu walio na aina ya 2 ya kisukari wanaweza kukosa koma ya haipaosmola isiyo ya ketosisi (hali ya kuwa na kiwango cha juu cha sukari ya damu inayohusishwa na kiwango kilichopungua cha ufahamu na kiwango cha chini cha shinikizo la damu).[2]
Matatizo
Aina ya 2 ya kisukari kwa kawaida ni ugonjwa sugu unaohusiana na upungufu wa matarajio ya kuishi kiasi cha miaka kumi[5] Kwa upande mmoja, jambo hili husababishwa na matatizo yanayohusiana na kisukari ikiwa ni pamoja na: hatari ya mara mbili hadi nne ya ugonjwa wa moyo na mishipa ikijumuisha ugonjwa wa moyo wenye iskemia na kiharusi, ongezeko la hadi mara 20  la kiwango cha kukatwa miguu na ongezeko la kulazwa hospitalini.[5]. Katika nchi zilizostawi, na sehemu zingine kwa viwango vinavyoongezeka, ugonjwa wa kisukari aina ya 2 ndio kisababishi kikuu zaidi cha upofu usiotokana na majeraha na matatizo ya figo.[6] Ugonjwa huu pia umehusishwa na ongezeko la hatari ya matatizo ya kiutambuzi na dimenshia kupitia kwa taratibu za magonjwa kama vile Ugonjwa wa Alzeheimer na dimenshia ya mishipa.[7] Matatizo mengine ni pamoja na: akanthosi nigrikani, uhanithi na maambukizi ya kila mara.[4]
Kisababishi
Kisukari aina ya 2 huendelezwa na mchanganyiko wa masuala ya mtindo wa maisha na jeni.[6][8] Ingawa mtu binafsi anaweza kuvidhibiti baadhi ya visababishi, kama vile lishe na unene wa kupindukia, vingine kama umri, jinsia ya kike na jenetikia haviwezi kudhibitiwa.[5] Ukosefu wa usingizi umehusishwa na kisukari aina ya 2.[9] Uhusiano huu unaaminika kutokea kupitia jinsi umetaboli unavyoathiriwa na ukosefu wa usingizi.[9] Hali ya lishe ya mama wakati wa ujauzito pia inaweza kuchangia, huku utaratibu mmoja ukiwa ni kubadilika kwa umethili wa DNA.[10]
Mtindo wa maisha
Masuala kadhaa ya kimtindo huchangia ukuaji wa aina ya 2 ya kisukari ikiwa ni pamoja na unene wa kupindukia (unaofafanuliwa kwa kigezo cha uzani wa mwili cha zaidi ya thelathini), ukosefu wa mazoezi, lishe duni, dhiki na kuishi mjini.[5] Mafuta ya ziada mwilini huhusishwa na asilimia 30 ya visa hivi kwa watu wenye asili ya China na Japani, asilimia 60-80 kwa Wazungu na Waafrika na asilimia 100 ya Wahindi kutoka Pima na watu wanaoishi katika Visiwa vya Pasifiki.[2] Watu wasio na unene wa kupindukia wana uwiano wa kiuno na paja wa juu.[2]
Masuala ya lishe pia huchangia hatari ya kupata aina ya 2 ya kisukari. Kutumia vinywaji vilivyo na sukari kwa wingi huhusishwa na ongezeko la hatari.[11][12]Aina ya mafuta katika chakula pia ni muhimu, huku mafuta yasiyo na kifungo na mafuta yenye asidi zilizo na vifungo vingi yakiongeza hatari, na mafuta yenye vifungo vingi na mafuta yenye kifungo kimoja yakipunguza hatari.[8] Kula mchele mweupe kwa wingi pia huzidisha hatari.[13] Ukosefu wa mazoezi unaaminika kuchangia asilimia 7 ya visa.[14]
Jenetikia
Visa vingi vya kisukari huhusisha jeni nyingi huku kila moja ikichangia sehemu ndogo ya uwezekano wa kuwa na aina ya 2 ya kisukari.[5] Ikiwa mmoja wa pacha wanaofanana ana kisukari, uwezekano wa yule mwingine kupata ugonjwa huu maishani ni zaidi ya asilimia 90, ilhali kiwango katika pacha wasiofanana ni asilimia 25-50.[2] Kufikia mwaka wa 2011, zaidi ya jeni 36 zinazochangia hatari ya kupata aina ya 2 ya kisukari zimetambuliwa.[15] Jeni hizo kwa pamoja huchangia asilimia 10 tu ya vipengele vya ugonjwa huu vinavyoweza kurithiwa.Kwa mfano, aleli ya TCF7L2 huongeza hatari ya kupata kisukari kwa mara 1.5na ndiyo hatari zaidi ya aina nyingi za kijeni. Jeni nyingi zinazohusishwa na kisukari huusika katika utendakazi wa seli za beta.[2]
Kuna aina chache za kisukari zinazotokea kufuatia tatizo katika jeni moja (hali inayojulikana kama aina za la jeni moja za kisukari au "Aina maalumu za kisukari").[2][5] Hii ni pamoja na kisukari cha watu wachanga, sindromu ya Donohue na Sindromu ya Rabson-Mendenhall na nyinginezo.[5] Kisukari cha watoto wachanga huchangia asilimia 1-5 ya matukio yote ya kisukari katika watoto wachanga.[16]
Hali za kimatibabu
Kuna aina kadhaa za matibabu na matatizo mengine ya afya yanayoweza kusababisha kisukari.[17] Baadhi ya matibabu hayo ni: glukokotikoidi, thiasidi, vizuia beta, dawa maalum za kutibu saikosisi,[18] na statini.[19] Watu ambao wamekuwa na kisukari katika ujauzito wako katika hatari kubwa zaidi ya kupata aina ya 2 ya kisukari.[4]Matatizo mengine ya kiafya yanayohusishwa ni pamoja na: akromegali, Sindromu ya Chushing, uthiroidi, fekromositoma na baadhi ya aina za saratani kama vile glukagonoma.[17] Upungufu wa testosteroni pia unahusishwa na aina ya 2 ya kisukari.[20][21]
Pathofisiolojia
Aina ya 2 ya kisukari inasababishwa na upungufu katika uzalishaji wa insulini kutoka kwa seli za beta katika kuanzisha kukinza insulini.[2] Kukinza insulini, ambako ni hali ya seli kutoweza kuitikia vyema kwa viwango vya kawaida vya insulini, hutokea hasa katika misuli, ini na tishu zenye mafuta.[22]Kwa kawaida, insulini hukandamiza uzalishaji wa glukosi ndani ya ini. Hata hivyo, katika ukinzani wa insulini, ini huzalisha glukosi ndani ya damu isivyohitajika.[5] Uwiano kati ya ukinzani wa insulini na utendakazi mbaya wa seli za beta hutofautiana kati ya watu walio na ukinzani wa kimsingi wa insulini na tatizo dogo la utoaji insulini, ikilinganishwa na watu walio na ukinzani mdogo wa insulini lakini hawawezi kuzalisha insulini.[2]
Taratibu nyingine muhimu zinazohusishwa na aina ya 2 ya kisukari na ukinzani wa insulini ni pamoja na: ongezeko la kumeng’enya mafuta katika seli za mafuta, ukinzani na ukosefu wa inkretini, kiwango cha juu cha glukagoni katika damu, ongezeko la kuhifadhi chumvi na maji katika figo na pia mfumo mkuu wa neva kudhibiti umetaboli vibaya.[5] Hata hivyo, si watu wote walio na ukinzani wa insulini wanaopata kisukari, kwani hitilafu za seli za beta kwenye kongosho kutoa insulini pia huhitajika.[2]
Utambuzi
Shirika la Afya Duniani linafasili kisukari (aina ya 1 na 2) kama kipimo kimoja zaidi cha glukosi iliyo na dalili au vipimo vilivyopanda katika visa viwili:[23]
fasting plasma glucose ≥ 7.0mmol/l (126mg/dl)
with a glucose tolerance test, two hours after the oral dose a plasma glucose ≥ 11.1mmol/l (200mg/dl)
Mbinu nyingine ya kutambua kisukari ni kuchukua vipimo mbalimbali vya sukari ya damu vya zaidi ya 11.1mmol/l (200mg/dL) huku vikilinganishwa na dalili za kawaida [4] au pia kipimo cha himoglobini iliyo na glukojeni (HbA1c) cha zaidi ya asilimia 6.5.[5] Mnamo mwaka wa 2009, Kamati ya Kimataifa ya Wataalamu iliyojumuisha wawakilishi kutoka Shirika la Kisukari la Amerika, Kongamano la Kimataifa la Kisukari na Shirika la Masomo ya Kisukari la bara Uropa ilipendekeza kizingiti cha asilimia ≥6.5 HbA1ckitumiwe kutambua kisukari.Pendekezo hili lilipitishwa na Shirika la Kisukari la Marekani mwaka wa 2010.[24] Vipimo vinafaa kurudiwa iwapo mtu atatambulika kuwa na kisukari, isipokuwa ana dalili za kawaida na sukari ya damu ya >11.1mmol/l (>200mg/dl).[25]
Kizingiti cha kutambua kisukari hutegemea uhusiano kati ya matokeo ya vipimo vya kubaini uwezo wa kustahimili glukosi, mfungo wa glukosi au HbA1cna matatizo kama matatizo ya retinali.[5] Mfungo au vipimo mbalimbali vya sukari ya damu hupendekezwa kuliko kipimo cha kubaini uwezo wa kustahimili glukosi kwani vipimo hivi ni bora zaidi kwa watu.[5]HbA1cni bora zaidi kwa sababu mfungo hauhitajiki, na matokeo yake huwa dhabiti lakini ni ghali kuliko kipimo cha glukosi ya damu.[26]Inakadiriwa kuwa karibu watu asilimia 20 walio na kisukari nchini Marekani hawajatambua kuwa wana ugonjwa huu.[5]
Aina ya 2 ya kisukari hutambulika kwa kiwango cha juu cha glukosi kwenye damu katika muktadha wa ukinzani wa insulini kwa kukilinganisha na upungufu wa insulini.[1]Hii hailingani na [[Hii ni tofauti naaina ya 1 ya kisukari , ambapo kuna upungufu mkuu wa insulini unaosababishwa na kuharibika kwa  seli za endokrini ndani ya kongosho na kisukari wakati wa ujauzito, ambacho ni kuanza upya kwa kiwango cha juu cha sukari ya damu katika ujauzito. [2] Aina ya 1 ya kisukari inaweza kutofautishwa na ya 2 kwa msingi wa hali zilisababisha ugonjwa wenyewe.[25]Ikiwa utambuzi hauaminiki, vipimo vya antibodi vinaweza kusaidia kudhibitisha aina ya 1 ya kisukari, ilhali viwango vya peptidi ya C vinaweza kudhibitisha aina ya 2.[27]
Uchunguzi bainifu
Hakuna shirika lolote kuu linalopendekeza ubia wa uchunguzi bainifu wa kisukari kwani hakuna ushahidi kuwa hatua hii huboresha matokeo.[28] Uchunguzi bainifu umependekezwa na Tume ya Marekani ya Huduma za Kinga kwa watu wazima wasio na dalili huku wakiwa na shinikizo la damu la zaidi ya 135/80mmHg.[29] Ushahidi hautoshi kupendekeza au kutopendekeza uchunguzi kwa watu walio na kipimo cha chini cha shinikizo la damu.[29] Shirika la Afya Duniani linapendekeza vipimo kwa watu walio katika hatari kubwa pekee.[28] Vikundi vilivyo katika hatari kubwa Marekani ni pamoja na: watu wa umri wa zaidi ya miaka 45walio na jamaa wa kiwango cha kwanza aliye na kisukari, koo maalumu kama vile Wahispania Wamarekani, Wamarekani wa asili ya Kiafrika na Wamarekani asilia, watu walio na historia ya kisukari wakati wa ujauzito, sindromu ya uvimbe wa ovari, unene wa kupindukia na hali zinazohusishwa na sindromu ya umetaboli.[4]
Kinga
Mwanzo wa aina ya 2 ya kisukari unaweza kukawishwa au kuzuiliwa kwa lishe bora na mazoezi.[30][31] Kuzingatia mtindo bora kunaweza kupunguza hatari kwa zaidi ya nusu.[6] Manufaa ya mazoezi hutokea bila kuzingatia uzito wa awali au wa baadaye wa mtu.[32]Hata hivyo, ithibati za manufaa ya kubadilisha lishe ni haba,[33] huku kukiwa na ithibati lishe lililo na mboga[34]na pia kupunguza vinywaji vilivyo na sukari nyingi.[11]Kwa watu walio na matatizo ya kustahimili glukosi, lishe na mazoezi pekee au pamoja na dawa ya metformin au acarbose zinaweza kupunguza hatari ya kupata kisukari.[6][35]Mikakati ya mtindo wa maisha ni bora kuliko metformin.[6]
Udhibiti
Udhibiti wa aina ya 2 ya kisukari huzingatia mikakati ya mtindo wa maisha, kupunguza hatari za magonjwa ya moyo na mishipa na kudumisha viwango vya kawaida vya glukosi ya damu.[6] Ufuatilizi wa kibinafsi wa glukosi ya damu kwa watu waliotambulika na aina ya 2 ya kisukari kwa mara ya kwanza ulipendekezwa na Huduma ya Afya ya Kitaifa ya Uingereza mwaka wa 2008,[36] Hata hivyo, manufaa ya ufuatilizi wa kibinafsi kwa watu wasiotumia insulini ya vipimo vingi sio bayana .[6][37] Kudhibiti vipengele vingine vya hatari za moyo na mishipa kama vile shinikizo la juu la damu, kiwango cha juu cha kolesteroli  na mikrolubuminuari huongeza miaka ambayo mtu anatarajiwa kuishi.[6]Udhibiti wa kina wa shinikizo la damu (chini ya 130/80 mmHg) ikilinganishwa na udhibiti wa kawaida (chini ya 140-160/ 85-100 mmHg) huchangia upungufu mdogo wa hatari, lakini hauathiri hatari ya kijumla ya kifo.[38]
Upungufu wa sukari ya damu (HbA1C<6%) kinyume na upungufu wa kawaida wa sukari ya damu (HbA1C ya asilimia 7 -7.9) hauonekani kubadilisha idadi ya vifo.[39][40] Lengo la matibabu kwa kawaida ni HbA1C ya chini ya asilimia 7 au glukosi ya mfungo ya chini ya 6.7mmol/L (120mg/dL). Hata hivyo malengo haya yanaweza kubadilishwa baada ya ushauri wa kitaalamu huku ukizingatia hatari maalumu za hipoglisemia na matarajio ya urefu wa maisha.[4] Inapendekezwa kila mtu aliye na aina ya 2 ya kisukari apate uchunguzi wa ofthamolojia [2]
Mtindo wa maisha
Lishe bora na mazoezi ndio msingi wa kudhibiti kisukari[4]huku mazoezi mengi yakileta matokeo bora zaidi.[41]Mazoezi ya kipumzi huchangia upungufu wa HbA1C na kuboresha kiwango cha usikivu dhidi ya insulini.[41] Mazoezi ya kuinua uzani pia husaidia huku matokeo bora yakitarajiwa kwa kujumulisha aina zote mbili za mazoezi.[41] Lishe la kudhibiti kisukari linaoimarisha uzito wa chini wa mwili ni muhimu.[42]Ingawa kuna utata kuhusu aina ya lishe mwafaka katika kuboresha matokeo, [42]lishe lenye kielezo cha chini cha glisemia limetambulika kuboresha udhibiti wa sukari ya damu.[43]Elimu bora kwa kawaida inaweza kusaidia watu walio na aina ya 2 ya kisukari kudhibiti kiwango cha sukari ya damu, hadi angalau miezi sita.[44]Ikiwa mabadiliko ya kimienendo katika watu wenye kisukari kidogo hayajaboresha viwango vya sukari ya damu katika wiki sita, matibabu yanafaa kupendekezwa.[4]
Matibabu
File:Tembe za Metformin 500mg.jpg
Kuna aina kadhaa za dawa za kukabiliana na kisukari. Metformin inapendekezwa kijumla kama matibabu ya kwanza, kwani kuna ithibati kuwa inapunguza idadi ya vifo.[6] Kikolezi cha pili cha mdomoni cha aina nyingine kinaweza kutumika ikiwa metformin haitoshi. [45]Aina nyingine ya dawa ni pamoja na: salfonilurea, vichochezi visivyo vya salfonilurea, vizuizi vya alfa glukosidesi, thiasolidinedionesi, analogi ya peptidi-1 inayofanana na glucagon na vizuizi vya peptidase-4 ya dipeptidili.[6][46] Metformin haifai kutumiwa na watu walio na matatizo sugu ya figo au ini.[4] Sindano za insulini zinaweza kutumiwa pekee au pamoja na dawa za kumeza.[6]
Watu wengi mwanzoni hawahitaji insulini.[2] Insulini inapotumiwa, muundo wa kudumu kwa kawaida huongezwa usiku, huku dawa za kumeza zikiendelea kutumika.[4][6]Vipimo kisha huongezwa hadi kuleta manufaa (viwango vya sukari ya damu vikidhibitiwa vyema).[6] Iwapo insulini ya usiku haitoshi, insulini ya mara mbili kwa siku inaweza kuleta udhibiti bora.[4] Insulini za kudumu, glargine na detemir hazionekani kuwa bora kuliko neutral protamine Hagedorn  insulini (NPH) lakini ni ghali sana kutengeneza, na kufikia mwaka wa 2010 gharama yake ilikuwa juu.[47] Insulini ndiyo chaguo la tiba kwa wajawazito.[4]
Upasuaji
Upasuaji wa kupunguza uzito wa mwili ni hatua bora ya kutibu kisukari kwa watu wanene kupita kiasi.[48]Wengi wao huweza kudumisha viwango vya kawaida vya sukari ya damu kwa kutumia kiasi kidogo cha dawa au kutotumia matibabu yoyote baada ya upasuaji,[49] hivyo idadi ya muda mrefu ya vifo hupungua.[50] Hata hivyo, kuna hatari ya muda mfupi ya chini ya asilimia 1, ya kufa kutokana na upasuaji.[51] Kizingiti cha kielezo cha uzani wa mwili cha wakati mwafaka wa upasuaji hakijulikani vyema.[50]Hata hivyo, inapendekezwa kuwa chaguo hili lizingatiwe kwa watu wasioweza kudhibiti uzito na sukari ya damu.[52]
Epidemolojia

Kote ulimwenguni, kufikia mwaka wa 2010, ilikadiriwa kuwa watu milioni 285walikuwa na aina ya 2 ya kisukari, hii ikiwa karibu asilimia 90 ya matukio haya.[5]Hii ni sawa na takriban asilimia 6 ya watu wazima duniani.[53] Kisukari hupatikana sana katika yaliyostawi na mataifa yanayostawi.[5]Hata hivyo, ugonjwa huu ni nadra katika mataifa maskini.[2]
Wanawake na vikundi maalumu vya kikabila wanaonekana kuwa katika hatari kuu zaidi [5][54]kama vile Waasia wa Kusini, Watu wa kisiwa cha Pasifiki, Walatino na Wamarekani asilia.[4]Hali hii inaweza kusababishwa na kuiga mienendo ya Ulaya katika baadhi ya makabila.[55] Ingawa kisukari kilidhaniwa kuwa ugonjwa wa watu wazima, aina ya 2 ya kisukari inazidi kutambuliwa katika watoto walio na unene wa kupindukia.[5]Aina ya 2 ya kisukari sasa inatambuliwa mara nyingi sawa na aina ya 1 katika vijana baleghe wa Marekani.[2]
Viwango vya kisukari mwaka wa 1985 vilikadiriwa kuwa milioni 30vikiongezeka hadi milioni 135mwaka wa 1995 na milioni 217mwaka wa 2005.[56]Ongezeko hili linaaminika kusababishwa na kuongezeka kwa watu wazee ulimwenguni, upungufu wa kufanya mazoezi na kuongezeka kwa viwango vya unene wa kupindukia.[56]Nchi tano zilizo na idadi kubwa ya watu walio na kisukari kufikia mwaka wa 2000 ni India, ikiwa na milioni 31.7, China milioni 20.8, Marekani milioni 17.7, Indonesia milioni 8.4  na Japani milioni 6.8.[57] Kisukari kinatambuliwa na Shirika la Afya Duniani kama janga la ulimwengu.[58]
Historia
Kisukari ni mojawapo ya magonjwa yaliyoelezwa mwanzo [59] katika mswada wa Misri kutoka mwaka 1500 hivi BK uliotaja "kukojoa kwa wingi."[60] Visa vya kwanza kuelezwa yanaaminika kuwa aina ya 1 ya kisukari.[60]Matabibu wa India wa enzi hizo pia walitambua ugonjwa huu na kuuainisha kama madhumeha au mkojo wa asali wakitambua kuwa mkojo huo ulivutia mchwa.[60] Neno "diabitisi” (kisukari) au "kupitia katikati" lilitumika kwa mara ya kwanza mwaka 230 KK na Mgiriki Appollonius wa Memphis.[60] Ugonjwa huu ulikuwa nadra wakati wa Ufalme wa Roma huku Galen akidokeza kuwa alitambua visa viwili tu katika taaluma yake.[60]
Aina ya 1 ya kisukari na ya 2 zilitambuliwa kama hali mbili tofauti kwa mara ya kwanza na matabibu kutoka India walioitwa Sushruta na Charaka katika mwaka wa 400-500 huku aina ya 1 ikihusishwa na vijana, na aina ya 2 ikuhusishwa na watu wanene kupindukia.[60] Neno "kisukari" au "kutokwa na asali" liliongezwa na Mwingereza John Rolle mwishoni mwa miaka ya 1700 ili kutofautisha diabetisi insipedasi inayohusishwa na kukojoa kila mara.[60]Dawa hazikuwa zimetengenezwa hadi kufikia mwanzo wa karne ya 20 ambapo Frederick Banting na Charles Best kutoka Kanada waligundua insulin, mwaka wa 1921 na 1922.[60] Hii ilifuatiwa na kutengenezwa kwa insulini ya kudumu ya NPH miaka ya 1940. [60]
Tanbihi
|
Jamii:Magonjwa
Jamii:Tiba

Kisukari kinasababisha vifo ngapi kwa wastani duniani?


Elizabeth Michael (Lulu) (amezaliwa 16 Aprili, 1995) maarufu kama Lulu ni mwigizaji wa filamu kutoka Tanzania. Mwaka wa 2013 alishinda tuzo ya Zanzibar International Film Festival kama msanii bora wa kike kupitia filamu "Woman Of Principles".Mwaka 2017 Alitajwa na Tuzo za Vijana Afrika zifanyikazo nchini Ghana kama miongoni mwa vijana 100 wa Afrika wenye ushawishi mkubwa.
Maisha
Maisha Ya Awali
Elizabeth alizaliwa katika hospitali ya taifa ya Muhimbili jijini Dar Es Salaam Tanzania. Ni mtoto wa Lucrecia Kalugira na Michael Kimemeta.
Baade alijiunga na elimu ya msingi katika shule ya Remnant Academy ambapo alimaliza elimu yake ya msingi hapo.Alipata kusoma Perfect Vision High School,St Mary's High School kwa ajili ya elimu Yake ya sekondari  . Baadae alijiunga katika Chuo Cha Utumishi Wa Umma Tanzania (TPSC) akisomea kozi Ya Stashahada Ya Rasilimali watu na utawala (Diploma In Human Resources Management).
Kazi
Uigizaji
Alianza kuigiza Akiwa na Umri wa miaka mitano mnamo mwaka 2000.Baadae Alijiunga na kikundi cha Sanaa Kaole Group ambapo alikuwa pamoja na Steven Kanumba,Vincent Kigosi ,Mwanaidi Suka na wengine wengi ambapo aliigiza tamthliya nyingi za runinga kama vile Gharika,Taswira,Zizimo  na mengine mengi ambapo alikuwa akitumia jina la Lulu ambalo limekuwa maarufu mpaka leo.
Baadae alianza kuigiza filamu akiwa bado na Umri mdogo,ambapo filamu yake Ya kwanza ilikuwa Misukosuko akishirikiana na Jimmy Mponda.. Mnamo mwaka 2006 aliigiza filamu iitwayo wema iliyoandaliwa na Game 1st Quality na badae filamu nyingine nyingi kama Family Tears,Ripple Of Tears,Passion,Dangerous Girl na nyingine nyingi.Mpaka sasa amepata kuigiza filamu zaidi ya thelathini
Pia amepata kufanya Igizo la redioni lililoitwa Wahapahapa Akitumia jina la Mainda. lililoandaliwa na Media For Development International wakishirikiana na Ubalozi wa Marekani,Wizara Ya Afya na Ustawi wa Jamii pamoja na  chuo cha Johns Hopkins University Center For Communication Programs cha Marekani Igizo hilo liliongozwa na mmarekani afanyaye shughuli zake Afrika Bwana Jordan Riber.
Pia Katika mradi huohuo wa Wahapahapa alipata kuigiza katika Video mbili za wasanii Lady Jay Dee iitwayo Shamba na Ya Enika iitwayo Changanya .Mradi wa Wahapahapa ulikuwa na lengo la kuelimisha jamii juu Ya malezi bora Ya mtoto katika kipindi cha ukuaji.
Mnamo August 2013 Lulu alizindua filamu Yake Iitwayo Foolish Age ambayo Ni filamu Yake ya kwanza kuitaarisha mwenyewe.Ilizinduliwa katika ukumbi wa Mlimani City uliopo Dar Es Salaam Na kuhudhuriwa Na mamia ya Watu.Foolish Age ilifanya vizuri sokoni Na ilipata kuonyeshwa katika Tamasha Kubwa La Kimataifa La Filamu Zanzibar (Zanzibar International Film Festival) ,na baadae kuteuliwa kuwania Filamu Inayopendwa na Lulu alishinda Muigizaji wa Filamu Wa Kike Anaependwa kupitia filamu hio katika Tuzo za Watu 2014.
Mnamo Mwaka 2015 Alizindua Filamu Yake ya pili Kama mtayarishaji iitwayo Mapenzi Ya Mungu .Filamu Hio ilionyeshwa katika Tamasha La Filamu La Kimataifa La Zanzibar (ZIFF) na mwaka 2016 ilishinda Filamu Bora Afrika Mashariki katika Tuzo Za Africa Magic Viewers Choice Awards zilizofanyika Lagos Nigeria.
Utangazaji
Amewahi Kuwa mtangazaji wa kipindi cha   runinga kiitwacho watoto wetu Kinachorushwa na Runinga Ya ITV Tanzania Akiwa na umri mdogo mnamo mwaka 2004-2007
Pia mnamo mwaka 2014 na 2015 alikuwa mtangazaji wa mashindano Ya kutafuta vipaji vya uigizaji Tanzania yaitwayo Tanzania Movie Talents
Ubalozi na Matangazo
2013/14 Alichaguliwa Kuwa balozi wa tamasha la filamu liitwalo Dar Film Festival liliofanyika Dar Es Salaam
2015 Alifanya kazi na kampuni Ya simu  Ya Airtel Tanzania kama mtangazaji wa kipindi cha Airtel Yatosha Tv Show.
Pia ni balozi wa kampuni Ya Paisha Tanzania ,ijushughulishayo na ufanyaji wa biashara mitandaoni
Pia Aliteuliwa na  kampuni Ya  Hengan Baby Products and Sanitary co ltd Kuwa balozi wa freestyle napkins bidhaa za wanawake kwa miaka miwili
Pia Ni balozi wa Sinema Zetu International Film Festival tamasha la filamu linaloandaliwa Na chaneli ya Sinema Zetu ya kampuni ya Azam
Filamografia
Tamthilia

Igizo la radio

Filamu

Kama mtayarishaji
Foolish Age
Mapenzi Ya Mungu
Ni Noma
Tuzo Alizoshinda
2013 Zanzibar International Film Festival- Mwigizaji Bora wa Kike
2014 Tuzo za watu - Mwigizaji wa Kike Anayependwa
2016 Africa Magic Viewers Choice Awards- Filamu Bora Afrika Mashariki (Mapenzi Ya Mungu)
2016 Swahili Fashion Week Awards - Style Icon Of The Year
Marejeo

Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania

Elizabeti alipata mtoto akiwa na umri gani?


Ziwa Magadi lipo kusini mwa Kenya katika mkoa wa Bonde la Ufa, kaskazini mashariki mwa Ziwa Eyasi. Wakati wa kiangazi 80% ya ziwa hili huwa limejaa Sodium kabonati na ni maarufu kwa aina mbali mbali za ndege zinazoishi kando kando ya ziwa hilo kwa mfano flamingo.
Ziwa Magadi lina ukubwa wa kilomita 100 mraba na huwa limejaa maji iliyokolea sodium karbonati ambayo huwa na kiasi kikubwa cha madini ya trona. Asili ya chumvi hii ni chemichemi ya moto inayopatikana katika bonde la ufa. Chemichemi hizi huwa kaskazini magharibi na kusini mwa ziwa hili. Wakati wa msimu wa mvua chumvi huwa inapungua ziwani na kisha uzidi tena maji yanapokauka na kuacha chumvi nyeupe. Kuna aina moja tu ya samaki kwenye ziwa hili, cichlid Alcolapia grahami. Samaki huyu anaishi kwenye chemichemi moto zilizo kwenye ufukwe wa ziwa hili.
Ziwa Magadi asili yake haikuwa na kiwango kubwa cha chumvi. Miaka elfu kadhaa iliyopita (kipindi cha Pleistocene) na katikati ya kipindi cha Holocene Ziwa magadi lilikuwa na samaki wengi na kiwango cha chumvi kilikuwa chini. Kuna mda wa kihistoria ambamo Ziwa Magadi na Ziwa Natron zilikuwa zimeshikana kuwa ziwa moja kubwa.

Mji wa Magadi upo kwenye pwani ya nyanda ya mashariki ya ziwa hili. Kiwanda ca Magadi soda kinapatikana kwenye mji huu.
Marejeo
Baker, B.H. 1958. Geology of the Magadi area. Report of the Geological Survey of Kenya, 42, 81 pp.
Behr, H.J. 2002. Magadiite and Magadi chert: a critical analysis of the silica sediments in the Lake Magadi Basin, Kenya. SEPM Special Publication 73, p.257-273.
Eugster, H.P. 1970. Chemistry and origin of the brines from Lake Magadi, Kenya. Mineralogical Society of America Special Paper, No. 3, p.215-235.
Eugster, H.P. 1980. Lake Magadi, Kenya, and its Pleistocene precursors. In Nissenbaum, A. (Editor) Hypersaline brines and evaporitic environments. Elsevier, Amsterdam, pp.195–232.
Jones, B.F., Eugster, H.P., and Rettig, S.L. 1977. Hydrochemistry of the Lake Magadi basin, Kenya. Geochimica et Cosmochimica Acta, v. 41, p.53-72.

Jamii:Maziwa ya Bonde la Ufa
Jamii:Maziwa ya Kenya
Jamii:Maziwa ya chumvi

Je, kuna ndege aina ya Flamingo katika ziwa Nakuru?


Shule (kutoka Kijerumani: Schule; nchini Tanzania na Kenya, huko Zanzibar huitwa skuli kutoka Kiingereza "school") ni taasisi ambako watu hufunzwa habari za elimu. Pia ni jina la majengo yake.
Leo hii katika nchi nyingi watoto na vijana wanatakiwa waende shule kujifunza mambo ya msingi ambayo watayahitaji kwa maisha yao ya baadaye.
Mambo hayo ni masomo. Kila somo lina fahamu zake tofauti katika kufundisha. Kwa mfano: kuandika, kusoma, na kuhesabu namba (hisabati).
Shule ni mahali ambapo watu hujifunza mambo mengi ambayo huwasaidia katika kuyakabili maisha hata kupata elimu juu ya jambo fulani. Elimu hiyo ndiyo itakayomsaidia kutatua jambo hilo.
Watu wengi husema kwamba elimu haina mwisho, wakimaanisha kuwa elimu inaweza kutolewa kwa watu wote bila kujali kama ni watoto, vijana, watu wazima hata wazee.
Pia unaweza ukasema kwamba elimu ni ufunguo wa maisha ukimaanisha kuwa elimu ndiyo kila kitu kwenye maisha ya mwanadamu kwa kuwa huwezi kutatua tatizo fulani bila kupata elimu juu ya tatizo hilo.
Watu wanaopatikana shuleni ni wa aina tatu: wanafunzi, walimu na wafanyakazi wengine wanaotunza majengo na vifaa.
Katika nchi nyingi masomo ya shule hupangwa kwa ngazi kufuatana na umri wa wanafunzi:
Shule ya chekechea au vidudu au watoto wadogo chini ya umri wa miaka 6
Shule ya msingi kuanzia umri wa miaka 6 kwa muda usiopungua 4 hadi 8
Shule ya sekondari (huitwa pia "Shule ya upili") inayofuata baada ya shule ya msingi inawafunza wanafunzi hadi umri wa miaka 17, 18 au zaidi. Kwenye ngazi ya sekondari kuna mikondo mbalimbali inayoweka uzito kwa maeneo tofautitofauti ya elimu kadiri ya vipaji na uwezo wa wanafunzi.
Ngazi ya juu inayopatikana katika mfumo huu ni mtihani unaoandaa kwa kuingia katika ngazi ya juu ya elimu kwenye vyuo na Chuo Kikuu.
Kwa kawaida, mbali ya shule zinazoendeshwa na serikali, zipo nyingi zinazoendeshwa na dini na taasisi za binafsi.
Pamoja na hayo kuna shule zinazowalenga watu wazima au watu ambao hawakuendelea moja kwa moja katika elimu yao.
Nchi kadhaa huweka mkazo kwa shule ya ufundi inayolenga kuwapa wanafunzi wake elimu nzuri katika fani fulani ya biashara au ufundi.
Upatikanaji wa shule ni sehemu muhimu ya miundombinu wa kila nchi.

Jamii:Shule
Jamii:Elimu
Jamii:Majengo


Kitabu cha Nehemia ni kimoja kati ya vitabu vya Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania) na hivyo pia vya Agano la Kale katika Biblia ya Kikristo.
Mazingira ya kitabu
Kinasimulia maendeleo na magumu ya Wayahudi katika kujenga upya mji wa Yerusalemu baada ya kurudi toka uhamisho wa Babeli. Kadiri ya wataalamu kadhaa habari hizo zinahusu miaka 12, tangu 445 KK hadi 433 KK, lakini wengine wana mtazamo tofauti.
Kama vitabu vingine vyote vya Biblia, hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa historia ya wokovu ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya ufunuo wa Mungu kwa binadamu.
Kwa habari zaidi juu ya mazingira ya kitabu cha Nehemia tazama maelezo ya mazingira ya kitabu cha Ezra.
Habari zenyewe
Nehemia kurudi Yerusalemu na kujenga upya kuta za Yerusalemu (1:1-7:73)
Nehemia kurudi (1:1-2:10)
Labda miaka 13 ilikuwa imepita tangu mfalme Artashasta (Artaxerxes I) alipomtuma Ezra Yerusalemu ili arekebishe hali ya Israeli (Ezra 7:7; Neh 2:1). Mwanzoni Ezra alikuwa na mafanikio, lakini Wayahudi walipojaribu kuimarisha Yerusalemu kwa kujenga kuta kandokando yake, maadui wao waliwashtaki kuwa wanaandaa maasi dhidi ya Uajemi. Walipopeleka habari hizo kwa Artashasta, yeye alitoa amri ya kusimamisha kazi hiyo mara moja (Ezra 4:7-23).
Labda wakati huo huko Uajemi Nehemia, aliyekuwa afisa wa Kiyahudi katika ikulu ya mfalme, alipandishwa cheo kuwa mnyweshaji mkuu wa mfalme (yaani mkuu wa vinywaji; Neh 1:11). Wayahudi waliposikia kwamba mmojawao anaweza kusema na mfalme, walifika Uajemi ili wamwone. Walimweleza habari za shida kubwa ambazo maadui wa Wayahudi walisababisha huko Yerusalemu kwa kutekeleza amri ya mfalme (1:1-3; Ezra 4:23). Amri ile ilimruhusu mfalme kubadilisha uamuzi wake baada ya muda akipenda kufanya hivyo (Ezra 4:21), na bila ya shaka wajumbe wa Kiyahudi kutoka Yerusalemu walitegemea kwamba Nehemia ataweza kumshawishi mfalme awasaidie tena.
Lakini Nehemia hakuwa mtu wa kutafuta nafasi nzuri tu. Alikuwa mtu wa Mungu na mtu wa maombi. Alijua kwamba matatizo ambayo yeye na watu wake waliyapata yalikuwa matokeo ya dhambi zao, na kwa moyo wa unyenyekevu na kukiri dhambi, aliweka mambo yote mbele ya Mwenyezi Mungu na kuomba msaada wake (4-11).
Kwa muda wa miezi minne Nehemia aliomba kuhusu mambo hayo. Kwa hiyo alikuwa tayari kumweleza mfalme shida zake, nafasi ilipotokea ghafla. Matokeo yake ni kwamba, aliruhusiwa kurudi Yerusalemu ili atekeleze miradi ya ujenzi aliyokusudia. Pia alipewa vifaa vilivyohitajika (2:1-8; labda ulikuwa wakati huo alipowekwa kuwa liwali wa Yerusalemu, taz.5:14).
Nehemia alipokwenda Yerusalemu, hali na mazingira yalikuwa tofauti na wakati wa safari ya Ezra, naye aliona vizuri kupokea msaada wa mfalme, yaani kusindikizwa na kundi la askari (9; taz. Ezra 8:21-23). Maafisa wengine waliokuwa wametawala eneo la Yerusalemu hapo awali, walikasirika na kugeuka kuwa maadui wakali walipogundua kwamba eneo hilo liliwekwa chini ya liwali Nehemia. Licha ya kuwa Myahudi, alikuwa na mamlaka kutoka kwa mfalme wa Uajemi, hivyo hawakuweza kumwingilia tena (10).
Mpango wa kazi uliofuatwa (2:11-3:32)
Kujenga upya kuta kubwa zilizobomolewa kulikuwa kazi ngumu sana, tena kubwa mno, hata wengine walisema haiwezekani. Kwa hiyo, kabla ya kutangaza madhumuni yake, Nehemia alichunguza mambo yote kwa siri, ili ajue vizuri kazi iliyotakiwa na vifaa vilivyohitajika (11-16). Ujuzi huo ambao Nehemia alijipatia, pamoja na maelezo yake ya jinsi Mungu alivyoongoza mambo yote mpaka alipotumwa Yerusalemu, yaliwaaminisha watu kwamba wakati umewadia wa kuanza kujenga ngome, wasiogope upinzani ambao utaendelea kuwepo (17-20).
Kazi ilipangwa vizuri. Vikundi mbalimbali vya watu vilipangwa kila mahali bega kwa bega kuzunguka mji wote, hata kuta zote ziiweza kujengwa wakati mmoja. Orodha ya wafanyakazi inaonyesha kwamba Wayahudi kutoka mbali na karibu walikuja kusaidia. Si waashi tu, bali pia makuhani, mafundi wa dhahabu, mafundi wa manukato, maafisa wa serikali, wafanyabiashara na hata wanawake walisaidia kazi hiyo (3:1-16). Walawi walijenga karibu na nyumba ya kuhani mkuu (17-21). Makuhani na watu wengine walioishi Yerusalemu, kwa kawaida walipangiwa sehemu za karibu na nyumba zao, na watu waliotoka mbali walijenga sehemu zilizobaki (22-32).
Upinzani wa mwanzo (4:1-23)
Wayahudi walikuwa na kibali cha mfalme wa Uajemi kwa mradi wa kujenga kuta, kwa hiyo wapinzani wao ambao pia walikuwa chini ya mfalme huyo, waliogopa kuwashambulia hadharani. Hata hivyo waliwadhihaki na kufanya mzaha juu ya kazi yao, wakitumaini kwamba wataweza kuwachosha na kuwaachisha kazi ya ujenzi (4:1-5).
Lakini Wayahudi hawakukatishwa tamaa haraka wakaendelea na kazi yao (6). Kwa hiyo maadui walikusudia kuleta machafuko na kuvuruga akili za Wayahudi kwa kuleta mashambulio ya siri sehemu mbalimbali mjini. Wayahudi waliposikia makusudi hayo walizidisha maombi na kuongeza ulinzi wao (7-9). Wale walioishi vijijini walimletea Nehemia habari kuhusu shughuli za maadui (10-12), lakini Nehemia hakuogopa hatari. Aliwapa wafanyakazi silaha na kuwagawa katika makundi mawili. Wengine walipofanya kazi wenzao walilinda. Maarifa ya kivita yalifikiriwa ili kujihami kama maadui watashambulia ghafla (13-21). Watu wa nchini waliofanya kazi Yerusalemu waliombwa kulala mjini bila ya kurudi nyumbani, kwa kusudi la kuongeza ulinzi wa usiku (22-23).
Uchoyo wa matajiri (5:1-19)
Tatizo lingine lililomkabili Nehemia lilikuwa hali ya manung'uniko yaliyoongezeka polepole na kwa muda mrefu baina ya matajiri na maskini. Watu waliokuwa na shida ya fedha walikopa kwa matajiri ili waweze kununua chakula na kulipa kodi zao kwa serikali ya Uajemi. Matajiri wakaona hali hiyo kuwa ni nafasi ya kupata faida kwa kuwadai watu riba kubwa. Kisha maskini waliposhindwa kulipa, matajiri walichukua mashamba yao kuwa malipo ya deni, au wakachukua hata watoto wao na kuwafanya watumwa. Shida hiyo ilizidi katika mwaka wa njaa na wakati wa kazi ya kujenga kuta, kwa sababu wafanyakazi hawakuweza kujipatia mishahara ya kawaida. Maskini hawakuona njia yoyote ya kuondokana na hali hiyo, wakamsihi Nehemia awasaidie (5:1-5).
Nehemia alijua uchoyo na hila za matajiri, kwa sababu siku moja aliwaona wakiuza Wayahudi wawe watumwa wa wageni, nao walijua kwamba ilikuwa siasa ya Nehemia kuwanunua watumwa wale tena na kuwapa uhuru (6-8). Kwa hiyo aliamuru kwamba vitu au watu waliochukuliwa kuwa malipo ya madeni warudishwe na kupewa uhuru, na riba juu ya mikopo iondolewe kabisa (9-13).
Muda wote wa miaka 12 ya uliwali wake, Nehemia aliwapa watu kielelezo kizuri ili wakifuate. Yeye hakudai kitu chochote alichostahili kufuatana na cheo chake, asije akawatwisha watu mzigo mkubwa zaidi. Aliwalisha wageni na wafanyakazi wake hata kutoka mfukoni mwake mwenyewe (14-19).
Kumalizika kwa kuta (6:1-7:73)
Maadui walipoona kuta zikikaribia kumalizika, waliona njia ya pekee ya kuzuia kazi hiyo ni kumwondoa Nehemia mwenyewe. Walijaribu kumwita katika vijiji vya mbali ili wakamwue huko, lakini Nehemia alitambua hila yao (6:1-4). Kisha wakaeneza fununu kwa njia ya barua wazi iliyosema kwamba Nehemia alipanga maasi dhidi ya Uajemi, lakini kazi yao ikawa bure (5-9).
Maadui wakafikiri maarifa mengine tena. Walijaribu kumsababisha Nehemia afanye mambo ambayo yataharibu sifa yake ya kuwa mtu asiyeogopa wapinzani naye avunje heshima ya hekalu. Mara nyingine tena wakashindwa (10-14). Hata wapelelezi na wasaliti ambao maadui walikuwa wamewaweka mjini Yerusalemu hawakuweza kumzuia Nehemia asimalize kazi yake ya kujenga ukuta (15-19).
Wakati huo Yerusalemu ulizungukwa na kuta imara ulioweza kulinda mji. Hata hivyo, Nehemia alitaka kuongeza usalama. Mji ulikuwa haujapata wenyeji wengi, kwa hiyo tahadhari ilitakiwa. Ili kuzuia mashambulio ya ghafla ya alfajiri, Nehemia aliagiza milango ya mji isifunguliwe mpaka watu wote wawe macho na katika shughuli zao za kawaida za mchana. Pia aliweka ulinzi wa ngome yote uliopangwa kwa maarifa, ili watu wa kila nyumba walinde karibu na eneo lao (7:1-4).
Kisha Nehemia akaandika orodha kubwa ya watu wote walioishi Yerusalemu. Orodha hiyo ililinganishwa na ile ya kundi la kwanza la watu waliorudi kutoka uhamishoni pamoja na Zerubabeli karibu miaka 100 iliyopita (5-73; taz. Ezra 2:1-70, ambapo orodha hiyo imeandikwa).
Marekebisho ya Nehemia (8:1-10:39)
Masomo ya kwanza ya sheria (8:1-18)
Kuta zilimalizika siku ya 25 ya mwezi wa sita (yaani muda wa ujenzi ulikuwa siku 52, taz. 6:15). Sikukuu ya Israeli ya katikati ya mwaka iliadhimishwa katika mwezi wa saba (Law 23:24,27,34), na hiyo ilikuwa nafasi nzuri ya kuwakutanisha watu wote ili kusherehekea pia kumalizika kwa ujenzi wa kuta (taz. 7:73; 8:1). (Wakati uleule wa mwaka ulikuwa umechaguliwa kwa kuweka wakfu madhabahu iliyojengwa upya zaidi ya miaka 90 ya nyuma; taz. Ezra 3:1-6).
Kufuatana na maombi ya watu, Ezra akisaidiwa na baadhi ya Walawi, alisoma Torati na kuieleza kwa watu waliokutanika. Inaonekana kwamba sheria hiyo ilikuwa haijasomwa kwa muda mrefu sana, kwa hiyo watu walisikiliza kwa uangalifu sana (8:1-8). Walipogundua jinsi maisha yao yalivyokuwa mbali na sheria hiyo, walijaa huzuni hata Nehemia aliogopa kwamba mambo aliyoyakusudia kuwa sikukuu ya furaha na karamu kubwa yatageuka kuwa wakati wa huzuni na maombolezo (9-12).
Siku ya pili yake viongozi wa Israeli walirudi tena ili wasikilize zaidi ya sheria ya Mungu (13). Matokeo ya mambo hayo yalikuwa sherehe kubwa ya taifa zima iliyoitwa sikukuu ya Vibanda. Wakati wa sikukuu hiyo watu waliishi katika vibanda vya matawi ya miti na makuti, wakiwakumbuka mababu zao jinsi walivyoishi katika vibanda wakati wa safari yao ya jangwani walipotoka Misri (14-18; taz. Law 23:33-43).
Maungamo ya Waisraeli na kiapo chao cha kutii (9:1-10:39)
Siku mbili baada ya kumaliza sikukuu ya Vibanda (iliyokuwa tangu siku ya 15 hadi ya 22 ya mwezi ule, taz. 8:18; Law 23:34), watu walikutana tena kwa kusomewa sheria. Wakati huo baada ya kusomewa, ulifuata wakati wa kukiri dhambi na kumwabudu Mungu. Ibada hiyo iliongozwa na Walawi (9:1-5).
Ibada ilianza kwa kumtukuza Mungu mkuu aliye Mwumbaji, na kwa kumsifu kwa sababu ya kumchagua Ibrahimu na kufanya naye agano lake (6-8). Mungu siku zote alikuwa mwaminifu kwa watu wake wa Israeli, wakati wa shida zao huko Misri na hata katika safari kubwa ya jangwani (9-15). Hata walipomwasi, aliwasamehe na kuwaleta katika nchi ya ahadi yake (16-25). Wakaendelea kuasi, naye akaendelea kuwasamehe. Lakini waliendelea na ukaidi wao, hata mwisho, baada ya kushindwa na kunyanyaswa mara nyingi na maadui wao, walipelekwa kifungoni katika nchi za kigeni, kusudi Mungu aweze kuwanyenyekeza na kusababisha watubu (26-31). Ingawa wakati huo walikuwa wamerudi katika nchi yao, bado walikuwa chini ya utawala wa wageni. Walikubali kwamba mambo hayo yalikuwa adhabu ya haki kwa ajili ya dhambi zao, kwa sababu walikuwa wakiasi agano la Mungu (32-37).
Baada ya kukiri makosa yao, watu walitoa ahadi ya agano kuwa waaminifu kwa Mungu. Walithibitisha ahadi yao kwa kiapo kilichoandikwa na kutiliwa sahihi na viongozi wao kwa niaba yao (38). Nehemia alikuwa wa kwanza kutia sahihi (10:1), akifuatwa na makuhani (2-8), Walawi (9-13) na viongozi wa kiraia (14-27). Watu wote waliapishwa juu ya maandiko ya agano hilo kuwa waaminifu kwa sheria ya Mungu (28-29).
Mambo muhimu zaidi yaliyotajwa katika maandiko hayo yalihusu ndoa za mchanganyiko (30, taz. Kut 34:15-16); siku ya Sabato na mwaka wa Sabato (31, taz. Kut20:8-10; 23:10-ll; Kum 15:1-2); kodi ya hekalu (32, taz. Kut 30:11-16); mahitaji kwa ajili ya hekalu na huduma zake (33-34); sadaka za malimbuko ya nafaka na wazaliwa wa kwanza wa wanyama (35-36, taz. Hes 18:13-18) na zaka (yaani utoaji wa sehemu ya kumi ya mapato, 37-39; taz. Hes 18:21-28).
Watu waliorudi na kuta zilivyotabarukiwa (11:1-13:3)
Orodha za wenyeji wa Yerusalemu (11:1-12:26)
Watu wengi zaidi waliorudi kutoka kifungoni waliishi katika nchi iliyozunguka Yerusalemu kuliko katika mji wenyewe. Kwa hiyo wenyeji wa mjini walikuwa wachache, na mikakati ikafanyika ili kupata wenyeji zaidi mjini. Katika mpango huo kila mtu wa kumi wa wenyeji walioishi katika maeneo ya nchini alipaswa kuhamia Yerusalemu, na hivyo Yerusalemu uliimarishwa. Zaidi ya hayo, kulikuwa na kundi kubwa la watu waliokuja kwa hiari yao waishi mjini (11:1-2).
Hapa tunapata orodha ya wakuu wa jamii mbalimbali waliokuwa wamerudi pamoja na Zerubabeli. Licha ya watu wale wa makabila ya Yuda na Benyamini (3-9), wengi wao wanaonekana kuwa ni makuhani, Walawi au watumishi wa hekaluni (10-21; taz. 1 Nya 9:1-34, ambapo orodha hiyohiyo imeandikwa yenye mabadiliko na nyongeza chache tu).
Mipango mingine ilifanywa kwa kuangalia kazi za Walawi, kuhusu waimbaji wa hekaluni na kumpata mjumbe wa Kiyahudi katika mahakama ya mfalme wa Uajemi (22-24).
Kisha orodha nyingine inafuata yenye majina ya miji iliyohamiwa upya na watu. Miji hiyo ilikuwa katika maeneo ya Yuda na Benyamini ya hapo awali (25-36).
Orodha nyingine ina majina ya makuhani na Walawi waliorudi pamoja na Zerubabeli na Yoshua (12:1-9). (Ezra aliyetajwa katika orodha hiyo si yule anayejulikana sana.)
Baada ya kuwaorodhesha watu wa vizazi sita vya Yoshua (10-11), mwandishi anarudia kuorodhesha vichwa vya nyumba nyingine za makuhani wa asili (12-21).
Licha ya kushughulika na familia za makuhani, maelezo pia yalihusu watumishi wa kawaida wa hekaluni. Maelezo mengine yalihusu hata mambo ya baada ya wakati wa Nehemia (22-26).
Kuzindua kuta za mji (12:27-13:3)
Habari zinaendelea tena pale zilipoachwa kwanza katika 10:39. Baada ya kusoma sheria, kusherehekea sikukuu ya Vibanda na kiapo cha watu kuhusu uaminifu wao kwa agano, kuta zilizinduliwa rasmi. Makuhani, Walawi, waimbaji na wenyeji wengine wenye heshima walishiriki katika sherehe hiyo (27-30). Watu walikutana sehemu moja karibu na kuta upande mmoja wa mji. Kisha wakagawanyika kuwa makundi mawili wakaanza kwenda kila upande kuzunguka kuta zote. Kundi moja liliongozwa na Ezra (31-37) na lingine liliongozwa na Nehemia (38-39). Makundi hayo mawili yakakutana tena upande mwingine wa mji karibu na hekalu watu walipounganika kwa kutoa sadaka na kumtukuza Mungu kwa furaha kubwa (40-43).
Hatimaye maafisa wakawekwa ili waangalie michango na matumizi ya fedha na vitu vingine ambavyo watu walivileta hekaluni. Waisraeli wote walitoa sehemu ya kumi ya mapato yao wakaiweka katika fungu hilo la jumla. Kutoka huko vitu vile vikagawiwa kwa Walawi waliowasaidia makuhani na kushughulika na nyimbo na muziki hekaluni. Walawi tena walitoa sehemu ya kumi ya mapato yao kuwa posho ya makuhani (44-47).
Masomo mengine ya sheria yaliwaonya watu kwamba walipaswa kutunza utakatifu wa hekalu. Wapagani au watu wa mataifa hawakuruhusiwa kuingia hekaluni (13:1-3).
Marekebisho ya Nehemia ya baadaye (13:4-31)
Baada ya miaka 12 ya kuwa liwali wa Yerusalemu, Nehemia alimrudia mfalme wa Uajemi kwa muda (taz. 5:14; 13:6). Wakati ule ambao Nehemia hakuwepo Yerusalemu, dini ya Wayahudi ilirudi nyuma, na maadui wao wa zamani, yaani San-balati na Tobia Mwamoni waliweza kupata nafasi ya ushawishi wao tena Yerusalemu. Kuhani mkuu, Eliashibu, alistahili kulaumiwa zaidi katika mambo hayo. Alimruhusu mtu wa familia ya kuhani mkuu kumwoa binti wa San-balati (taz. mstari 28), pia alimruhusu Tobia aishi katika chumba cha hekaluni. Jambo lile lilikuwa kinyume kabisa cha sheria ambayo Nehemia alijaribu kuitekeleza vizuri, kwa sababu Tobia alikuwa Mpagani (taz. 4:3; 13:1). Nehemia aliporudi Yerusalemu alirekebisha mambo hayo mara moja (4-9).
Nehemia pia aligundua kwamba watu walikuwa wamevunja ahadi mojawapo ya maana sana ya agano waliyokuwa wametoa wakati wa kuweka wakfu kuta za mji. Hawakutoa zaka zao, na matokeo yake, Walawi walipaswa kuacha huduma yao hekaluni na kwenda mashambani kwao ili kutafuta riziki zao (10-14; taz. 10:35-39).
Pia watu walifanya kazi na biashara siku ya Sabato, na hivyo walivunja sheria nyingine ya ahadi ya agano (15-18; taz. 10:31). Kwa haraka Nehemia alikomesha mambo hayo. Kwa kufunga milango ya mji siku ya Sabato, aliwazuia watu waliotaka kuleta bidhaa zao mjini. Pia aliwazuia wasiuze nje ya malango au kungoja huko wakijiandaa kuuza mara baada ya kupita Sabato (19-22).
Siku za Ezra watu walikuwa wameapa kwamba watawaondoa wake zao wa kigeni, na kweli walifanya hivyo (Ezra 10:19,44). Wakati huo desturi hiyo mbaya ilienea tena, nayo ilitishia kuharibu dini ya Waisraeli. Kwa ushujaa ule uliokuwa tabia ya Nehemia, alirekebisha hali hiyo (23-29). Hakuna shaka lolote kwamba yeye, zaidi ya mtu yeyote, aliwasaidia watu wa wakati ule kutengeneza maisha yao katika msingi wa dini ya kweli kadiri ya sheria ya Mungu (30-31).
Muhtasari
Sura 1-7 zinasimulia ziara ya kwanza ya Nehemia mjini na ujenzi wa ngome mpya kati ya upinzani mkubwa wa Wasamaria na wengineo.
Sura 8-10 zinaeleza marekebisho ya kidini na ya kijamiii aliyoyajaribu Nehemia.
Sura 11 hadi 13:3 zinaorodhesha watu waliorudi Yerusalemu na kusimulia jinsi ngome ilivyotabarukiwa.
Nehemia 13:4-31 inahusu ziara ya pili aliyoifanya miaka 12 baadaye.
Viungo vya nje
Tafsiri ya Kiswahili

Vitabu vya ufafanuzi

Vinginevyo

Jamii:Vitabu vya Agano la Kale

Je,nani wa kwanza kuzindua saa ya ukuta?