Takadini ni kitabu kilichoandikwa na Ben J. Hanson, mmojawapo miongoni mwa waandishi mashuhuri katika nchi za Afrika. Kilitolewa mara ya kwanza huko Harare (Zimbabwe) mwaka 1997.
Hii ni kazi ya riwaya ambayo huzungumzia matukio yanayotokea katika nchi za Afrika, hasa katika nchi ya Zimbabwe, ambapo watu wenye ulemavu wa ngozi, yaani zeruzeru, walikuwa wakiuawa kwa sababu ya kuamini mila na tamaduni zilizopitwa na wakati.
Kwa sasa tafsiri yake ya Kiswahili ni miongoni mwa vitabu teule katika shule za sekondari kidato cha tatu na cha nne nchini Tanzania.
Muhtasari wa kitabu cha Takadini
Katika riwaya hii mwandishi ameweza kumzungumzia mzee Makwati, ambaye alikuwa na wake wanne. Wanawake hao ni Sekai (mke wa kwanza), Pindai (mke wa pili), Dadirai (mke wa tatu) pamoja na Rumbidzai (mke wa nne).
Kati ya wanawake hao wanne, watatu ambao ni Pindai, Dadirai, na Rumbidzai walibahatika kupata watoto, isipokuwa Sekai hakuweza kupata hata mtoto katika kipindi cha miaka tisa tangu kuolewa kwake.
Hali hiyo iilikuwa ikimnyima raha mzee Makwati kwani yeye alipenda sana kupata mtoto kutoka kwa Sekai, tena mtoto aliyekuwa akimtaka ni mtoto wa kiume, kwani wake zake wengine walibahatika kupata watoto wa kike.
Kitendo cha Sekai kukosa mtoto na kuendelea kupendwa na mumewe kilichukiwa na wake wenza ambao ni Dadirai na Rumbidzai: hao walimchukia sana Sekai kwa kuamini kuwa huenda alimpa dawa mume wao ili ampende zaidi mwanamke ambaye ni tasa. Kati ya wake wenza hao ni Pindai tu aliyekuwa anampenda Sekai.
Baada ya miaka tisa Sekai alipata ujauzito, kitendo hicho kilizidi kuwakasirisha Dadirai na Rumbidzai. Siku moja wakati Sekai akiwa anatapika nyuma ya kibanda, Dadirai na Rumbidzai walimwona Sekai akiwa anatapika. Dadirai na Rumbidzai wakaanza kutoa maneno ya kejeli. "Amai Chipo", Rumbidzai aliuliza ili kumuumiza roho Sekai, "ni ndama wangapi ambao ng'ombe wako mzee amepata kwa miaka minne iliyopita?" "Oh, amezaa watatu kwa miaka minne, Amai Tukai", Dadirai alijibu kwa sauti ya juu hata Sekai akasikia.
Mara zote Pindai, ndiye aliyekuwa anamfariji Sekai; wakati fulani alikuwa akimwelekeza Sekai asiwajibu kwani kinachowasumbua ni wivu. "Si ajabu: wale wawili wanahofia utapata mtoto wa kiume," Pindai alisema.
Wakati wa ujauzito wa Sekai, Makwati alikuwa na furaha zaidi kwani aliamini kuwa mke wake atamzalia mtoto wa kiume. Siku moja Makwati aliamua kumtembelea Sekai. Naye alijisikia vizuri na kutosheka ambapo Makwati alilala kando yake wakizungumza.
Ghafla kitoto kilicheza katika mfuko wa uzazi. Kwa msisimko mkubwa, Sekai aliutwaa mkono wa mumewe na kuutua juu ya tumbo lake. "Ha, mtoto ana nguvu huyu", Makwati alisema kwa mshangao. "Huenda atakuwa wa kike", Sekai alisema bila dhamira kubwa. Kauli ile ya Sekai ilimkasirisha sana mumewe. Makwati aliuliza kwa hamaki, "Unasemaje wewe mwanamke? Hapa tayari tuna idadi kubwa ya wanawake, mimi ninanyong'onyea kwa kuomba mtoto wa kiume". Hiyo ni dalili tosha iliyokuwa inaonesha kuwa mzee Makwati alikuwa anapenda mtoto wa kiume kuliko mtoto wa kike.
Hata wakati wa kujifungua kwa Sekai ulipofika walikuja wakunga wawili kwa ajili ya kumsaidia aweze kujifungua. Wakunga hao walikuwa Ambuya Tukai (Mkunga mkuu) na Ambuya Shungu (Mkunga msaidizi); aliyekwenda kuwaita wakunga hao ni Pedzisai. Wakunga hao walifika na kusubiri tukio la kujifungua kwa Sekai. Kadiri muda ulivyoongezeka lakini mtoto hakuwasili. Baada ya kusubiri, mtoto aliwasili: Ambuya Tukai alimwinua mtoto na kutangaza, "Ni mtoto wa kiume". Kitendo hicho kilimfurahisha sana Makwati baada ya kusikia kuwa mtoto wake aliyezaliwa ni wa kiume.
Kitu kikubwa tu ambacho wakunga wale walishangaa ni rangi ya mtoto. Kwa kawaida watoto wanapozaliwa huwa na ngozi nyepesi zaidi kuliko wazazi wao. Hata katika mwanga hafifu mtoto aliyewasili alikuwa na ngozi nyepesi zaidi, Ambuya Tukai alimtazama mtoto kwa makini akiwa mikononi mwa mama yake, alimsogelea Ambuya Shungu kisha akaonesha ishara kuwa "Mtoto ni musope. Ni wajibu wetu kumharibu!" Ambuya Shungu alistushwa na kauli hiyo, akamwambia Ambuya Tukai, "Kama ni hivyo tusifanye sasa, tumwache Sekai ahisi furaha mpya ya uzazi hadi kesho usiku; ni bora afurahie, japo kwa saa chache".
Pengine kauli ya Ambuya Shungu ndiyo iliyoleta uhai wa Takadini, kwani baada ya Sekai kupata nafuu kutokana na tukio lile la uzazi, Sekai alionekana ni mwenye furaha zaidi, kwani mtoto yule anaweza kumuondolea aibu ya kuonekana ni tasa katika jamii ile. Sekai alipopata nafuu, hakuamini kile alichokiona: alimtazama mtoto, aliona ngozi ni tofauti na kawaida. Alijionea kiumbe kama kilichopakwa mafuta, sawa na hatua ya kwanza ya mdudu atokapo katika yai. Tangu azaliwe Sekai hakuwahi kuona binadamu mwenye rangi nyepesi kama ile. Sekai alijiuliza, "Je, huyu ni mwanangu?"
Baada ya kutafakari kwa kitambo kuhusu asili ya mtoto wake, ghafla Ambuya Tukai aliingia ndani kwa Sekai na kugundua mashaka aliyonayo Sekai kwa mtoto wake. Ambuya Tukai alimsalimu Sekai, kisha Sekai alijibu salamu ya Ambuya Tukai. Sekai alimuuliza Ambuya Tukai, "Ambuya, nieleze ukweli, mtoto huyu ni wangu?" Ambuya alijibu,"Ndiyo,tumemtoa mtoto huyu mwilini mwako jana usiku." Macho ya Sekai yalibubujika machozi: "Lakini Ambuya, sijawahi kuona binadamu anayefanana na kiumbe huyu." Ambuya alimweleza Sekai kuwa hata yeye ameishi miaka mingi lakini hakuwahi kuona mtoto kama yule. Ambuya aliendelea kumweleza Sekai kuwa, "Ninachokumbuka, mwalimu wetu kiongozi aliwahi kutufundisha wakati nikichezwa unyago kuwa, mtoto kama huyu anazaliwa bila ngozi, mtoto yule aliondolewa na kutengwa mbali na mama yake." Kauli ile ilimshtua sana Sekai kwani alijua lazima mwanawe auwawe. "Hapana, Ambuya, lazima mtoto aishi: nimesubiri kwa muda mrefu na nimeshateseka sana juu yake, sitamwachia yeyote mwanangu."
Sekai alimuuliza Ambuya kama mumewe ameelezwa kuwa amejifungua mtoto wa kiume. Ambuya alimjibu Sekai kuwa mumewe ni mtu mwenye furaha kuu, bali hawafahamu atakachokifanya pale watakapomwambia kuwa mtoto wao ni musope! Hapo Sekai aliamua aende kwa mumewe kibandani mwake ili amueleze juu ya tukio lililotokea. Ambuya alijaribu kumzuia Sekai asiende kwa kuwa muda wa kuonana na mumewe ulikuwa bado. Sekai alitambua mila zao, lakini alitaka kuwahi kwa mumewe ili amueleze hali hiyo mapema zaidi. Sekai alimwachia mtoto Ambuya, moja kwa moja akaenda mpaka kibandani mwa Makwati akitaraji kumkuta. Wake wenza wote, pamoja na watoto wao hawakuwepo katika makazi hayo.
Sekai kibandani mwa Makwati
Baada ya kuoga na kujipaka mafuta, Sekai alikwenda mpaka kibandani kwa mumewe. Makwati alitabasamu baada ya kumuona Sekai akiwa pale. Sekai alimsogelea karibu mumewe, akapiga magoti na akapiga makofi pale viganja vya mikono yake vilipofunguka. Makwati alisema kwa furaha, "Mama wa mtoto wetu, umekijaza kibuyu changu furaha tele. Umeniweka juu kati ya watu wakati sikutarajia. Lakini mbona umekuja kuniona mapema hivi? Au mtoto wetu anaumwa?" Sekai huku akitazama ardhini alijibu, "Hajambo, mume wangu, isipokuwa tu..." alisita. Sekai baada ya kuona wasiwasi aliokuwa nao mume wake, ilibidi aeleze ukweli, akamueleza mume wake kuwa mtoto wao ni musope. Hapo Makwati, alimtazama mkewe kwa kutoamini kulikotisha sana. Hapo Makwati akahamaki, "Bila ngozi, Sope? Hilo sitalielewa. Inawezekanaje? Sema, we mwanamke! Ni kipi ulichokileta hapa kwetu? Kama unasema kweli, yupo wapi mtoto huyo? Ama ni uchawi au ni laana ya mizimu? Kwa nini huyo Sope yungali nasi?" Mfululizo wa maswali ulimfanya Sekai ashindwe kujibu! Lakini baadaye Sekai, huku akitokwa na machozi alinong'oneza, "Mume wangu, huyu ni mtoto wangu wa kwanza niliyemsubiri kwa miaka mingi, siwezi kukubali kumpoteza. La, humtaki, nirejeshe kwetu au hata msituni. Lakini usije kunilazimisha nitengane naye. Nitajitolea mhanga kwa ajili yake."
Sekai baada ya kusema hayo alijiinua kiasi hadi magotini kwa mumewe, lakini Makwati alijizuia kumsogelea na kumgusa mwanamke aliyempenda. Badala yake, Makwati alisema, "Tuliache suala hili hadi hapo tutakapomuona mtoto. Tutawauliza wazee jinsi ya kufanya baadaye." Baada ya maelezo hayo Sekai alirudi kibandani mwake, wakati huohuo Makwati aliamua kwenda nyumbani kwa Ambuya Tukai, ili kujua kuhusu mtoto yule.
Makwati nyumbani kwa Ambuya Tukai
Baada ya mkewe kuondoka, na Makwati kupokea taarifa ambazo zilimchanganya kichwa kwa namna moja au nyingine, Makwati aliamua aende kwa Ambuya Tukai, ili aelezwe kuhusu taarifa za mtoto wake. Alipofika nyumbani kwa Ambuya, Makwati alitaka kujua kuhusu mwanawe mchanga. Ambuya alimweleza Makwati kuwa haamini kama mtoto hana ngozi, ngozi yake ni kama mche mchanga wa maharage uliochipua mizizi ghalani, au chungwa lililoanza kuiva, nywele zake ni sawa na asali iliyofifia. Ni kweli: ni wa ajabu, lakini anafanana na wewe kuliko ilivyo tofauti kati yetu."
Maelezo hayo, yalimchanganya sana Makwati. Makwati akawa anaamini, labda mke wake amelogwa au ni laana ya mizimu kwa kuwa ameishi na mwanamke tasa. Mwisho ilimbidi Ambuya Tukai amweleze Makwati kuwa, yeye kwa upande wake hilo halijui, labda aende kwa baba Zviyedzo (Nanga maarufu katika eneo la vijiji saba) Baada ya maelezo hayo, Makwati alijiandaa kuondoka na kumshukuru Ambuya kwa maelezo yake. Ambuya alimsisitiza Makwati kuwa asisahau kwenda kwa wazee ili waweze kuamua kitu cha kufanya kwanza.
Makwati nyumbani kwa Sekai
Taarifa za kuzaliwa mtoto Sope ziliinea sana pale kijijini. Waswahili wanasema,"Habari njema huchechemea kwa mguu mmoja, lakini mbaya hukimbia kama sungura." Taarifa za kuzaliwa mtoto Sope, ziliwafurahisha sana Dadirai na Rumbidzai, kwani wao walikuwa na chuki zaidi dhidi ya Sekai. Jioni hiyo Makwati hakwenda kupiga gumzo na wazee wenzie katika dare. Giza lilipoenea na kijiji kilipokuwa kimya, Makwati aliamua kuvunja ukimya na kwenda kibandani kwa Sekai. Akamkuta ameketi mkekani, akimnyonyesha mtoto. Baada ya kufika Makwati, Sekai alimwinua mtoto ili baba yake amuone. Makwati alimwangalia yule mtoto, punde aliinua mikono na kuufunika uso wake kama anafukuza pepo. Makwati, baada ya kumuona mtoto, hatimaye alimudu kusema: "Sekai, umemfanya nini mwanangu? Umekuwa ukifanya jambo gani? Tafadhali nijibu." Jibu pekee la Sekai lilikuwa ni kilio, mpaka machozi yakawa yanamtiririka kidevuni na kumlowesha mtoto. Tuhuma hizo zilimfanya Sekai ajibu uchungu wake, "Maneno yako yanauma sana, yananila mifupa yangu. Unafahamu mapenzi yako yana maana gani kwangu. Unajua siku zote nilivyotaka kuwa wa kwanza kukupa mtoto wa kiume. La, kama ningekuwa na uhusiano wa mwanamume mwingine, lazima ungetambua."
Makwati alihuzunika sana juu ya hilo, kwani kitu alichokuwa akikitaka ni mtoto wa kiume; ni kweli, Makwati alishampata mtoto wa kiume, lakini tatizo, mtoto alikuwa ni Sope! Jamii ilikuwa inaamini kuwa kupata mtoto kama yule ni laana ya mizimu. Makwati akamueleza Sekai, "Lakini Sekai, endapo wataamua mtoto auawe, hata nawe utauawa kwa kupinga sheria za kale! Baada ya maelezo hayo, Makwati alitoka kibandani kimyakimya. Sekai alijihisi mwenye kutelekezwa, kwa wakati huo; maneno ya mumewe yalimtisha sana. Kutokana na mila na desturi za jamii ile, Sekai alijua kuwa lazima mambo mawili yatatokea, kati ya kuuawa mwanawe au yeye pamoja na mwanawe. Kwa kuwa Sekai hakuwa tayari mwanawe auawe, aliamua kujiandaa kutoroka kijiji chake na kukimbilia eneo asilolijua.
Asili ya jina "Takadini"
Jina TAKADINI lina maana ya "Sisi tumefanya nini?" Jina hili limetokana na kitendo cha Sekai wakati anajiandaa kutoroka kijijini kwao na kwenda mahali asikokujua, kwa ajili ya kukimbia adhabu ya kuuawa kwa mwanawe. Mwandishi anasema kuwa, Sekai alikwishaamua aondoke asubuhi inayofuata, uamuzi wake wa kutoroka ulikamilika kwa usahihi na ushwari. Alimfunika mtoto wake katika gudza na kumtia mkekani. Kisha akafanya maandalizi ya safari yake. Alichukua mkuki pamoja na ngao na nyama iliyokaushwa kwa ajili ya safari yake. Sauti ya jogoo aliyewika katika eneo hilo ilimuamsha. Sekai alimnyonyesha mtoto wake, kisha aliketi kuiambia mizimu matatizo yake akaomba akingwe na watu na wanyama katika safari yake ya hatari. Wakati akiwasiliana na mizimu, punde jina likamjia moyoni taratibu, TAKADINI. Ni jina ambalo hakuwahi kulisikia mahali popote. Huo  ulikuwa ndio mwanzo wa Sekai kuanza safari ya kutoroka kijijini kwao.
Sekai akiwa njiani
Uamuzi wa kutoroka ulipokamilika, Sekai alimbeba mtoto wake na kuifuata njia ambayo kimsingi ilikuwa pori. Kwa bahati siku hiyo Sekai hakuweza kukutana na wanyama wowote wakali. Tukumbuke kuwa Sekai anayafanya yote haya ili kujinusuru yeye pamoja na mwanawe ambao walitajiwa kuuawa kwa sababu ya kuvunja utamaduni wa watu wa Makwati.
Wakati huo katika kijiji alichotoroka Sekai, hakuna mtu aliyejua kuwa ametoroka. Rumbidzai alikuwa na chuki na hukumu dhidi ya Sekai. "Leo tutaona kama yule mchawi atakwepa hukumu ya wazee" Rumbidzai alisema.
Akiwa anaendelea na safari yake, wakati fulani Sekai alipumzika kidogo kumnyonyesha mtoto wake. Punde si punde Sekai alishtushwa na mlio wa vipande vya miti. Sekai alisimama akaziba na pumzi zake na kuisubiri sauti ile isikike tena; ghafla akamwona mzee mmoja akikusanya kuni.

Jamii:Fasihi ya Kiswahili


Pamba humaanisha
Pamba nyuzi nyeupe na laini zinazotokana na tunda la mpamba (Gossypium L.)
Pamba ni kata ndani ya jiji la Mwanza


Jamhuri ya Gabon (kifupi Gabon), ni nchi huru ya Afrika magharibi ya kati.
Imepakana na Guinea ya Ikweta, Kamerun, Jamhuri ya Kongo na Ghuba ya Guinea.
Nchi hii ina umma mdogo, madini na mali kwa wingi, na wafanyabiashara kutoka nchi za kigeni wameweza kufanya Gabon iwe nchi moja katika eneo hili la Afrika yenye maendeleo na neema.
Jiografia

Maeneo ya utawala
Gabon imegawiwa katika mikoa 9 nayo ina jumla ya wilaya (départements) 37.
Mikoa ni:
Estuaire,
Haut-Ogooué,
Moyen-Ogooué,
Ngounié,
Nyanga,
Ogooué-Ivindo,
Ogooué-Lolo,
Ogooué-Maritime, na
Woleu-Ntem.
Historia

Jamhuri ya Gabon, kutoka kushinda uhuru kutoka Ufaransa tarehe 17 Agosti 1960, imeongozwa na Rais watatu, Léon M'ba, El Hadj Omar Bongo ambaye amekuwa kiongozi kutoka mwaka wa 1967 hadi kifo chake (2009: ndiye aliyekuwa kiongozi barani Afrika aliyeshikilia uongozi kwa muda mrefu zaidi), halafu mwanae Ali.
Siasa

Mwaka wa 1990 Gabon ilianza demokrasia ya vyama vingi na katiba ya kidemokrasia ambayo inaruhusu ukweli wa uchaguzi na utekelezaji wa idara za serikali.
Uchumi
Gabon ni nchi yenye neema sana kuliko nchi jirani. Uchumi wake, hasa chumo cha umma, ni mara nne ya nchi za Afrika kusini mwa Sahara. Hii hasa ni kwa sababu ya uzalishaji wa mafuta ambao umeleta utajiri na mali, lakini usambazaji wa mali hii ya mafuta bado umedhoofika.
Gabon ilikuwa mwanachama wa Muungano wa Nchi Zinazouza Mafuta (OPEC) kutoka mwaka wa 1975 mbaka 1995.
Mwaka 1990, udhaifu wa pesa CFA frank uliacha Gabon katika shida ya kulipa deni za kimataifa; Ufaransa na Shirika la Fedha la Kimataifa (IMF) wameipa Gabon mkopo na usaidizi kwa uelewano kwamba Gabon itageuza uchumi wake barabara.
Watu
Yasemekana mambo ya mazingira yalifanya umma wa Gabon kutopanda kwa sensa kati ya miaka 1900 na 1940.
Ni nchi ambayo ina umma mdogo zaidi Afrika, na upungufu wa wafanyakazi ni mojawapo ya mambo yanayofanya hasa uchumi kutovuma zaidi.
Umma hasa kwa ujumla yasemekana ni kama watu milioni 1.5 lakini mambo haya yamebaki bila kuwaziwa.
Karibu Wagabon wote ni wa jamii ya Bantu. Gabon hasa ina makabila 40 ambayo yana utamaduni na lugha tafauti.
Wafang wakiwa ndio kabila kubwa zaidi nchini Gabon, wengine ni Wamyene, Wabandjabi, Waeshira, Wabapounou na Waokande.
Lugha ya Kifaransa ndiyo lugha rasmi ya taifa ambayo hutumika kwa mawasiliano (wakazi wanaoimudu ni 80%). Wafaransa 10,000 wanaishi Gabon, na Ufaransa unaathiri mambo ya kigeni, utamaduni na biashara nchini Gabon.
Upande wa dini, imekadiriwa kwamba 73% za wakazi ni Wakristo (hasa Wakatoliki), 12% ni Waislamu (hasa wageni), na 10% wanafuata dini asilia za Kiafrika (Bwiti).
Utamaduni
Makabila ya Gabon
Muziki wa Gabon
Orodha ya lugha za Gabon
Tazama pia
Mawasiliano nchini Gabon
Mambo ya kigeni ya Gabon
Orodha ya kampuni za Gabon
Jeshi la Gabon
Historia ya Gabon
Usafirishaji nchini Gabon
Fédération Gabonaise du Scoutisme
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika
Marejeo
David E. Gardinier and Douglas A. Yates,  (The Scarecrow Press, Inc., 2006)
David E. Gardinier, Kamusi ya Historia ya Gabon, tolezi ya 2. (The Scarecrow Press, Inc., 1994) – kazi inayohusu maelezo biografia ya  vifaa 1,453
James F. Barnes, Gabon: Beyond the Colonial Legacy (Boulder: Westview, 1992)
Viungo vya nje
Serikali

 makala rasmi.
 arithio za serikali
 makala rasmi (kwa kifaransa)
Habari
 viungo via taarifa ya habari
Uchambuzi

Koo na makabila
 Utamaduni na wakazi wa kwanza Gabon
Maelekezo
 maelekezo
 maelekezo
 maelekezo
 directory category
Utalii

Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Umoja wa Afrika

Jamii:Nchi zinazotumia lugha ya Kifaransa

Nchi ya Gabon iko na ukubwa wa kiasi gani kijiographia?


Ununhexi ni elementi sintetiki yenye namba atomia 116 kwenye mfumo radidia, uzani atomia ni takriban 289 - 302. Alama yake ni Uuh. Si rahisi kutaja tabia zalke kwa sababu imetengenezwa mara mbili tu katika maabara kama atomi moja-moja.
Jina
Jina latokana na maneno ya kilatini kwa "1" (unum) na kigiriki kwa "6" (heksa). Un-un-heksi yamaanisha hivyo moja-moja-sita yaani namba atomia ya elementi. Ununheksi ni jina la muda inawezekana ya kwamba jina lingine litatolewa kama wataaalamu hukubaliana.
Ufumbuzi
Elementi iliwahi kutabiriwa na wanasayansi kuwa inaweza kupatikana. Ilitengenezwa mara mbili katika maabara ya taasisi ya utafiti wa kinyuklia huko Dubna (Urusi) kwa kuunganisha kiini atomia kimoja cha Kalsi na kiini kimoja cha Curi.
Nusumaisha yake ni fupi sana haikudumu hata milisekunde.

Matumizi
Kama elementi zote za sintetiki haina matumizi bado zatengenezwa tu kwa kusudi la utafiti. Duniani hazipatikani kiasili tena. Kuna uwezekano ya kwamba ziliwahi kupatikana zamani ila tu kutokana na maisha mafupi ya atomi zao zimeshapotea muda mrefu.

Viungo vya Nje

Jamii:Halkojeni
Jamii:Elementi
Jamii:Elementi sintetiki
Jamii:Mfumo radidia

Elementi ya Ununhexi iligunduliwa mwaka gani?


Wino (Sogea) ni kata ya Wilaya ya Songea Vijijini katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania yenye postikodi namba   57210  .[1]. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,298 waishio humo.[2]
Katika eneo la Wino lilitokea chanzo cha shirika la Ruvuma Development Association (RDA) lilikuwa utangulizi wa ujamaa wa Kitanzania vijijini kabla ya operesheni vijiji. Kijiji cha Matetereka kinasemekana kuna mabaki ya mwisho wa RDA baada ya kufutwa kwake na serikali mnamo mwaka 1969.
Marejeo

Jamii:Mkoa wa Ruvuma
Jamii:Wilaya ya Songea Vijijini


Financial Times (FT) ni gazeti la biashara la kimataifa kutoka nchini Uingereza. Ni gazeti ambalo hutolewa kila siku asubuhi na huchapishwa katika sehemu 24 huko London.[1] Gazeti hili, ni mshindani mkubwa kabisa wa gazeti lenye makao yake makuu huko New York City-Wall Street Journal. Hivi sasa, mhariri wake ni Lionel Barber.
Ilianzishwa mwaka wa 1888 na James Sheridan na ndugu yake, Financial Times hushindana na magazeti mengine manne ya kibiashara, mwaka 1945 iliipita gazeti la Financial News (lililoanzishwa mnamo mwaka 1884). Kwa kipindi hicho, FT wao walikuwa wamejikita katika habari za kibiashara na fedha, wakati huohuo walikuwa wakijipanga kuja na mwonekano mwingine wa kujitegemea. FT ni gazeti pekee linalotoa habari za biashara na Soko la hisa la London kila siku huko nchini Uingereza.
Marejeo

Viungo vya nje

Jamii:Magazeti
Jamii:London

Je,gazeti la Financial Times ilizinduliwa mwaka upi?


Pepe Kallé  (30 Novemba 1951 - 28 Novemba 1998) alikuwa mwimbaji wa soukous, mwanamuziki na kiongozi wa bendi kutoka nchi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Pepe Kallé alipozaliwa alipewa jina Kabasele Yampanya  katika mji mkuu wa Kinshasa (wakati huo mji huu ulikuwa unajulikana kama Léopoldville), lakini baadaye aliamua kulichukua jina la mshauri wake, Grand Pepe Kalle.
Muziki na maisha
Pepe Kalle alikuwa na uwezo wa kuimba kwa sauti ya juu zaidi pamoja na sauti ya chini zaidi ambayo kwa lugha ya kimombo inaitwa “multi-Octave range”. Pepe Kalle alikuwa akiingia jukwani anatambulika mara moja kwani alikuwa na urefu wa sentimita 190 (fiti 6 inchi 3) na uzito wa kilogramu 136 (puandi 300). Mwimbaji huyu alirekodi zaidi ya nyimbo mia tatu na Albamu ishirini katika wasifu wake wa miongo miwili mirefu ya muziki.  Kwa wapenzi wake wa muziki alikuwa anajulikana kama "tembo wa muziki Halisi ya Afrika " na "La Bombe Atomique" kwani Pepe Kalle aliwatumbuiza watazamaji tendaji zake za nguvu.

Wasifu wake wa kimuziki ulianza na African Jazz, bendi ya Grand Pepe Kalle.  Baadaye akawa mwimbaji kiongozi wa Lipua Lipua, ambapo aliimba sambamba na Nyboma Mwandido.  Mwaka wa 1972, Pepe Kalle pamoja na Dilu Dilumona na Papy Tex, waliiacha bendi ya Lipua Lipua na kuunda bendi yao wenyewe iliyokuwa ikiitwa Empire Bakuba. Empire Bakuba ilichukua jina lake kutoka kabila ya kishujaa ya Kikongo, na kundi hili lilingiza ngoma na midundo ya muziki kutoka ndanindani, sauti ambazo zilikuwa zimetupiliwa mbali kwa muda mrefu na rumba maarufu. Bendi hii ilikuwa maarufu mara moja na pamoja na Zaiko Langa Langa wakawa bendi za vijana maarufu zaidi katika mji mkuu wa Kinshasa. Pamoja na vibao motomoto kama Dadou  ya Pepe Kallé na Sango ya mawa  ya Papy Tex, bendi hii daima ilishirikishwa kwenye chati ya muziki.  Wao pia waliumba njia mpya ya kucheza au kusakata iliyojulikana kama kwassa kwassa.

Katika mwaka wao wa kumi tangu kuanzishwa kwao mwaka wa 1982, bendi hii iliteuliwa kama kundi cha juu zaidi nchini Zaire.  Katika miaka ya mapema ya 1980, Empire Bakuba iliendelea ziara zake za mbali huku ikitoa zaidi ya albamu nne kwa mwaka. Katikati ya miaka za 1980, walikuwa na wafuasi wengi katika Kati ya Francophone na Afrika Magharibi. Ushirikiano wake wa mwaka wa 1986 pamoja na Nyboma iliyokuwa ikiitwa Zouke Zouke  ilikuwa mmoja kati ya Albamu zilizouzwa sana mwaka huo.  Lakini ilikuwa ushirikiano wake wa pili na Nyboma, Moyibi  (mwaka wa 1988), ambayo ilianzisha umaarufu wake kote Afrika.

Mwishoni mwa miaka ya 1980 na mapema miaka ya 1990, Pepe Kalle aliunganisha vipengele vya soukous vilivyochezwa kwa kasi ambavyo viliundwa katika studio za Paris.  Albamu yake ya mwaka wa 1990, Roger Milla, iliyotoa shukrani kwa talanta na ujuzi wa mwanakandanda huyu mkuu kutoka Kamerun, ni mfano maridadi wa mpangilio huu.

Mwaka wa 1992, bendi ilikabiliwa na msiba wake wa kwanza mkubwa wakati Emoro, mbilikimo wa kusakata rhumba wa bendi, aliupa dunia mkono wa buriani wakati walikuwa ziarani nchini Botswana. Licha ya msiba huu, umaarufu wa Pepe Kallé uliendelea kuenea katika miaka ya tisini kwani alitoa Albamu kama Gigantafrique , Larger than life  na Cocktail .  Alishirikiana na wanamuziki wa kitambo mashuhuri kama vilevile Lutumba Simaro na Nyoka Longo.

Pepe Kallé aliaga dunia kutokana na mshtuko wa moyo mnamo Novemba 1998.
Diskografia

Kompilesheni albamu
Hizi ni orodha ya albamu zilizotoa kama kompilesheni au nyimbo mchanganyiko kutoka kwa Pepe Kalle.

Marejeo

Viungo vya nje

Pepe Kale alikuwa mwanamziki wa kutoka nchi gani?


Ushirikina ni wazo ambalo halina sababu yenye msingi katika maarifa au mang'amuzi.
Neno hili hutumiwa kwa kutaja imani ambazo hazina msingi. Hii inasababisha baadhi ya ushirikina kuitwa "Hadithi za kale za wake". Pia kwa kawaida hutumiwa katika imani na mazoea zinazohusu bahati au utabiri ambapo matukio ya baadaye yanabashiriwa na matukio yasiyohusiana.
Katika Kilatini neno ni superstitio na linamaanisha "kusimama juu", hivyo: "mshangao wa ajabu, hasa wa Kimungu" au "kusadiki mno".
Neno hili lilitumika katika karne ya 1 KK, hasa katika maandishi ya Cicero, Livy, Ovid, likimaanisha imani ambazo zimezidisha au hazina msingi kwa hofu au uchawi hasa wa kigeni.
Ushirikina na hadithi
Kulingana na wasomi kutoka Ulaya neno lilitumiwa na imani yoyote iliyopinga Ukristo; leo linatumika kama dhana bila ya msingi katika sayansi, mantiki na maarifa.
Ushirikina mwingi Ulaya unasemekana ulitokana na magonjwa yaliyofagia Ulaya.
Ushirikina na dini
Kulingana na asili ya neno la Kilatini, waumini wa dini fulani mara nyingi huchukulia dini nyingine kama ushirikina. Vilevile wakanamungu wanaweza kuona imani ya dini yoyote kama ushirikina.
Vitendo vingine vya kidini huchukuliwa na watu wa nje kama "ushirikina" wakiona tukio fulani kuwa la ajabu (miujiza, maisha baada ya kufa, utendaji wa Kimungu au kuloga).
Wagiriki na Warumi ambao walitengeneza uhusiano wao na miungu kwa msingi wa masharti ya kisiasa na ya kijamii, walikemea mtu ambaye daima alitetemeka na hofu mbele ya miungu, kama vile mtumwa alivyoogopa bwana mkatili. "Hofu hiyo ya miungu ulijulikana na Warumi kama ushirikina [1].
Pengine asili ya ushirikina ni desturi za kidini ambazo ziliendelea kuzingatiwa na watu ambao hawazingatii tena dini iliyozaa mazoeza hayo. Mara nyingi desturi hizo zilipotewa na maana katika mchakato huu.
Katika kesi nyingine, ilichukuliwa na mazoea ya sasa ya dini ya muumini. Kwa mfano, wakati wa kugeuza watu kuwa Wakristo Ulaya, alama za awali za wasiomuamini Mungu zilibadilishwa na matumizi ya msalaba.
Kanisa Katoliki linachukulia ushirikina kama dhambi kwa kuwa unaashiria utovu wa uaminifu katika vitendo vya Mungu na vile vile ni ukiukaji wa amri ya kwanza kati ya Amri Kumi.
Katekisimu ya Kanisa Katoliki inaashiria kuwa ushirikina "unawakilisha hisia mbaya za dini" (para. # 2110).
Mafundisho hayo yanakanusha madai kuwa mafundisho mengine ya Kikatoliki ni ya ushirikina:
Ushirikina ni kwa hisia ya kidini na mazoea ya hisia hii. Inaweza hata kuathiri ibada ya kweli tunayomtolea Mungu, kwa mfano, wakati mtu anachukulia umuhimu katika kuwa miujiza kwa vitendo fulani halali au ya lazima. Ili kuelekea katika sala au ishara za sakramenti katika utendaji wa nje, mbali ya mambo ya ndani ambapo wanahitaji ushirikina. (Taz. Math 23:16-22) [2]
Ushirikina na saikolojia
Mwaka 1948 daktari wa saikolojia na tabia B. F. Skinner alichapisha makala katika jarida la Experimental Psychology, ambapo alielezea njiwa wake walionyesha tabia ya ushirikina. Njiwa mmoja alijivingirisha katika ngome yake, mwingine alitikisa kichwa chake katika mwendo wa pendulum, wakati wengine walionyesha tabia tofauti. Kwa kuwa hizi tabia zilifanywa kwa lengo la kupata chakula kutoka stoo, ingawa ilikuwa imeashiriwa kumwachilia chakula katika muda uliopangwa bila ya kujali vitendo vya namna hiyo, Skinner aliamini kwamba njiwa walikuwa wakijaribu kubadilisha kwa kufanya vitendo hivyo. Yeye alipitisha jambo hilo kama pendekezo kuhusu asili ya tabia ya ushirikina katika binadamu.
Wanasaikolojia wengine kama vile Staddon na Simmelhag walitoa maelezo mbadala.
Licha ya changamoto katika utafsiri wa Skinner wa msingi wa tabia za ushirikina za njiwa wake, kielelezo chake kimetumika kuelezea tabia ya ushirikina katika binadamu.
Mwanzoni, katika utafiti wa Skinner, "baadhi ya njiwa waliitika hadi mara 10,000 bila kulazimishwa, ambapo hapo awali walikuwa na ratiba ya kusisitiza. Ikilinganishwa na ratiba zingine (k.m. uwiano ulio thabiti, muda ulio thabiti), tabia hizo zilikuwa sugu kupotea.
Hii inaitwa athari ya kudhibitisha ambako si kamili,  na hii kutumika kuelezea tabia ya ushirikina katika binadamu. Kuwa sahihi zaidi, athari hii inamaanisha kwamba, wakati mtu anapofanya tendo akitarajia kusaidiwa, na hakuna usaidizi wowote, ni kweli kuwa inajenga hisia ya kuwepo ndani ya mtu binafsi.
Hii inatia nguvu tabia ya ushirikina kwa binadamu kwa binadamu kwa sababu mtu anaona kwamba, kwa kuendelea hatua hii, usaidizi utakuja; au kwamba usaidizi ulikuja wakati fulani hapo awali kwa ajili ya hatua hiyo, ingawa si wakati wote, lakini hii inaweza moja ya nyakati hizo.
Kutoka mtazamo ulio rahisi, uteuzi asili utapendelea kushinikiza tabia itakayozalisha uhusiano dhaifu. Iwapo kuna faida sahihi ya kuunda uhusiano thabiti, basi hii itaweza kuondoa mtazamo wa kuogopa kutengeneza uhusiano wa "ushirikina" usiofaa.
Angalia pia
Uchawi
Bahati
Dini za jadi
Mwiko
Tanbihi

Jamii:Dini
Jamii:Saikolojia


Moroko (pia Maroko, kwa Kiarabu المغرب), au kirefu Ufalme wa Moroko (المملكة المغربية al-mamlaka al-maghribiya yaani "ufalme wa magharibi") ni nchi ya Afrika ya Kaskazini-Magharibi.
Imepakana na bahari za Atlantiki na Mediteranea; upande wa bara imepakana na Algeria na Mauretania.
Maeneo ya Kihispania ya Ceuta na Melilla yamezungukwa na Moroko kwenye pwani ya Mediteranea.
Mpaka wa kusini haueleweki vizuri kwa sababu Moroko inadai ya kwamba Sahara ya Magharibi ni sehemu ya eneo lake, hali isiyokubaliwa na jumuiya ya kimataifa tangu Moroko ilipovamia Sahara ya Kusini mwaka 1975.
Jina
Jina la "Moroko" limetokana na mji mkuu wa kale Marakesh.
Jiografia

Eneo la Moroko ni km² 446,550. Sehemu kubwa ni jangwa la Sahara. Watu walio wengi huishi kwenye sehemu za rutuba karibu na pwani.
Kuna milima inayofunika maeneo makubwa. Milima ya Rif inaongozana na pwani ya Mediteranea yenye mwelekeo kutoka kaskazini-magharibi kwenda kaskazini-mashariki. Milima ya Atlas iko katikati ya nchi kutoka kusini-magharibi kwenda kaskazini-mashariki.
Miji mikubwa
Mji mkuu ni Rabat wenye wakazi milioni 1.2. Mji mkubwa ni Casablanca (kwa Kiarabu: الدار البيضاء dar al-baiDa = nyumba nyeupe). Miji yote miwili mikubwa ni miji ya bandari.

Miji mitano mikubwa ni kama ifuatavyo (namba za sensa ya mwaka 2004):
1. Casablanca: wakazi 2.933.684
2. Rabat: wakazi 1.622.860
3. Fes: wakazi 946.815
4. Marakesh: wakazi 823.154
5. Agadir: wakazi 678.596
Historia
Makala: Historia ya Moroko
Moroko ya Kale
Habari za kimaandishi za kwanza ni kutoka karne za kwanza KK. Wafinisia walijenga miji yao pwani lakini eneo la ndani lilibaki nchi ya Waberber waliounda ufalme wa Mauretania ya Kale (usiuchanganye na nchi ya kisasa Mauretania) uliounganisha sehemu kubwa ya Moroko ya kaskazini.
Wamauretania wa kale walishirikiana na Dola la Roma hadi kuwa jimbo la dola hili kwa jina la "Mauretania Tingitana".
Wakati wa kudhoofika kwa Dola la Roma kuanzia mwaka 400 BK kukawa na uvamizi wa Wavandali.
Uvamizi wa Kiarabu
Karne ya 7 BK ilileta uvamizi wa Waarabu walioteka nchi na kusababisha polepole Waberber (waliokuwa Wayahudi, Wakristo au wafuasi wa dini za jadi) kuwa Waislamu.
Mwanzoni Moroko ilikuwa sehemu ya milki ya khalifa ya Waomawiyya waliotawala Dameski (Siria). Baada ya kupinduliwa kwa Waomawiyya na Waabasiya wa Baghdad (Iraq) mkimbizi Mwarabu Idris ibn Abdallah (788-791) alikusanya makabila ya Waberber na kuunda milki ya kujitegemea. Hii ilikuwa mwanzo wa Moroko kuwa milki ya Kiislamu inayojitawala.
Watawala wa kienyeji
Vipindi vya historia husebabiwa kufuatana na familia zilizofuatana za wafalme Waarabu au Waberber.

Moroko ilitawaliwa na familia za (miaka BK)
Waidrisi (788-974)
Wamaghrawa (987-1070)
Wamurabitun (Almoravi)(1073-1147)
Wamuwahidun (Almohad) (1125-1269)
Wamarini (1258-1420)
Wawattasi (1420-1547)
Wasaadi (1509-1659)
Waalawi (1631 hadi leo)
Murabitun na Muwahidun
Wafalme wa Wamurabitun (Almoravi) (1073-1147) na wa Wamuwahidun (Almohad) (1147-1269) walieneza utawala wao hadi Afrika ya Magharibi (Mauretania, Senegal na Mali ya leo) na sehemu kubwa ya Andalusia (Hispania ya Kiislamu), tena hadi mipaka ya Misri.
Wamuwahidun waliendelea kupanuka kuelekea Misri lakini baadaye walidhoofika wakapaswa kuwaachia Wahispania Wakristo sehemu za Andalusia. Athira ya milki ya Moroko ilipungua baadaye hadi Hispania yote ikarudishwa kwa watawala Wakristo mwaka 1492; pia utawala kusini kwa Sahara haukuendelea.
Wareno wa Wahispania waliendelea kuteka miji kwenye pwani za Moroko. Utawala wa Hispania juu ya Ceuta na Melilla leo ni mabaki ya nyakati zile.
Sehemu za nchi zilianza kujitawala bila kukubali tena mamlaka wa juu, kwa mfano makabila ya Waberber milimani au miji ya Rabat na Sale iliyounda dola dogo la Jamhuri ya Bou Regreg katika karne ya 17 na kujishughulisha na uharamia.
Waalawi (1666 hadi leo)
Katika karne ya 17 familia ya Waalawi walishika mamlaka wakaendelea nayo hadi leo. Waliweza kutunza uhuru wa nchi hadi mwanzo wa karne ya 20. Lakini mwanzo wa karne ya 20 Ufaransa na Hispania walimlazimisha mfalme Mulay Abdelaziz kukubali mkataba uliofanya Moroko kuwa kama koloni chini ya nchi hizo mbili.
Vita Kuu ya Pili ya Dunia ilidhoofisha Ufaransa pamoja na kuingia kwa wanajeshi Waamerika na Waingereza na ahadi zao za kuleta uhuru tokeo lililohamasisha wazalendo wa Maroko kupigania upya uhuru wa nchi.
Baada ya vita Wafaransa walijaribu kukandamiza mwendo huo wakamwondoa Sultani Mohammed V nchini 1953. Ghasia zikaongezeka, Sultani akarudi na nchi ikapewa uhuru mwaka 1956.
Utawala wa mwanae Hassan II kuanzia mwaka 1961 uliitwa "miaka ya risasi" kwa sababu mfalme alikataa kukubali utaratibu wa kidemokrasia. Chaguzi zilikuwa za uwongo, wapinzani wakatupwa jela au kuuawa. Hassan II alishinda majaribio mbalimbali ya kumpindua. Siasa ya kushikamana na Marekani ilimsaidia mfalme kimataifa lakini baada ya mwisho wa "vita baridi" alilazimishwa na Wamarekani kulegeza utawala wake.
Mtoto wake Muhamad VI akawa mfalme kijana mwaka 1999 akaanza mageuzi ya kisiasa ya wazi zaidi.
Watu
Mnamo 60 % (Januari 2005) za wakazi milioni 32.7 huishi mijini.
Kiasili wakazi wengi ni Waberber na Waarabu, pamoja na watu wa asili ya Andalusia (Hispania) na wa Afrika kusini kwa Sahara. Waberber ndio wenyeji asilia.
Kaskazini mwa nchi ambako kitovu chake ni Fes kuna zaidi tabia ya Kiarabu, wakatu kusini ambako kitovu chake ni Marakesh kuna tabia ya Kiberber zaidi.
Lugha
Lugha rasmi ya nchi ni Kiarabu na Kiberberi. Waberber wengi, hasa kaskazini, wameacha lugha yao na kutumia Kiarabu lakini walileta maneno yao katika lahaja ya Kiarabu cha Kimaroko. Hata Kifaransa kinatumika sana.
Dini
Uislamu ndio dini rasmi na ndio unaofuatwa na wakazi wengi sana (98.9%), hasa Wasunni. Wengine ni Wakristo (0.9%) na Wayahudi (0.2%). Wakristo karibu wote ni wa asili ya Ulaya. Wayahudi waliwahi kuwa wengi kidogo, lakini idadi yao imepungua katika miaka ya nyuma kutokana na uhamaji hata kama hali yao katika taifa ni nzuri kulingana na nchi nyingine za Kiarabu.
Tazama pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika
Viungo vya nje

 at Curlie
 from the BBC News

Wikimedia Atlas of Morocco

 from International Futures

Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Umoja wa Afrika
Jamii:Nchi za Kiarabu
Jamii:Nchi za Waberber
Jamii:Afrika ya Kaskazini


Mitsubishi Fuso Canter (kana:三菱ふそうキャンター) ni moja ya magari madogo ya kibiashara uiliyoundwa na Kampuni ya Mitsubishi Fuso ya lori na basi. Aina hii ya lori ilipatikana katika Ujapani na baadhi ya nchi nyingine za Asia, ingawa pia iliuzwa katika Marekani mwishoni wa miaka ya 1980 na hadi sasa. Uundaji ulianza mwaka wa 1962 pamoja na magari ya kwanza ya kwenda Asia. Nchi zingine za Ulaya na Marekani ambazo zilizgiza gari hii au ziliunda ni pamoja na Ulaya, Mmashariki ya kati na Amerika Kaskazini. Asia-Pacific ilikuwa soko nyingine mpaka mwanzoni wa miaka ya 1970. Katika masoko mengi Canter ilikuwa ghali sana na nafasi yake ilichukuliwa na lori ya Mitsubishi Fuso wakati kwamba mtindo huu uliweza kupatikana soko ya duniani kote mwanzoni wa vmiaka miaka ya 1980.

Australia pia ilikuwa soko maarufu ya Canter - kwa kiasi kwamba ilikuwa iliundiwa huko kuanzia miaka ya 1970 kwa kutumia vipengele vya kawaida.

Mitindo mingi ya lori hii inatambulika kwa alama ya 'Canter' iliyo mbele ya lori hii, lakini kwa kawaida alama ya Mitsubishi huwa nyuma.

Katika Amerika washindani wakuu ni Bering MS, Chevrolet Toleo la W, GMC Toleo la W, Isuzu NPR / NQR na UD 1200/1300/1400. na katika Japani washindani ni Isuzu Elf, UD Atlas, Toyota Dyna, Hino Dutro.

Katika mwishoni wa mwaka wa 2005, Canter mpya ilizunduliwa , pamoja na usalama kuwa suala kuu. Pia lori ilitokana na Canter, Canter Eco Hybrid ilizinduliwa. Inauzwa tu katika Ujapani.

Canter imekuwa ikiundwa na Mitsubishi Fuso katika Tramagal / Ureno tangu mwaka wa 1980. Tramagal iko 150 km kaskazini ya Lisbon. Kiwanda kinafikia na uwezo wa uundaji wa madari 15,000 kwa mwaka na kila muda una wafanyakazi takriban 430 ( Oktoba 2004). Zaidi ya magari 110,000 yameundiwa hapa hadi sasa. Uundaji wa juu, uliodhibitishwa na viwango vya ISO, pamojana majaribio makini na ukaguzi bora husababisha lori ngumu na ya kuaminika .

Katika Uingereza makao makuu ya idara ya Mauzo na Masoko ya Mitsubishi Fusoo yako katika Milton Keynes katika makao makuu ya DaimlerChrysler katika idara ya magari ya Kibiashara sambamba na Mercedes-Benz.

Katika ngazi ya mtaa, Mitsubishi Canter Fuso huuzwa kupitia mtandao wa magari ya kibiashara ya Mercedes-Benz .

Habari zaidi ]

Models

Ujapani
FB Canter Guts
FD Canter Guts 4WD
Fe
FF Tri-axles
FG Double CAB 4WD
Amerika & Kanada
Nuru Fe Canter Duty
Fe-HD
Fe-SP
Fe-SP640
FE84
FE85D
FE120
FE140
FE145
FE145CC
FE180
FE335B
FE434
FE439
FE444
FE635
FE639
FE639L
FE639T
FE640T
FE649L
FE649T
FE1600
Canter FG nyepesi 4WD
FG140
FG439
Canter FH Uzito wa Kati Duty
FH210
FH211

Sterling 360

Ulaya
Canter FB, Fe, FH
Tani 3.5
5.5 tani
6.5 tani
Tani 7.5

New Zealand
Canter FB, Fe, FH
2.0T FE130C1 iliyochini
2.0T FE150C1 Kebu Pana
2.0T FE150E1 Kebu Pana
2.5T FG145C1 4x4
3.5T FE150E2 Kebu Pana
3.5T FE150W1 Kebu mara mbili
4.0T FE150G1 Kebu Pana
4.5T FE150G2 Iliyo nzito na Fremu pana

Australia
Canter Fe
2.0T SWB / MWB
3.0T SWB Tipper
3.5T MWB / Crew Cab
4.0T MWB / LWB / Crew Cab
4.5T LWB / XLWB
Canter FG
4WD SWB / MWB / Crew Cab

Angalia Pia
Kampun ya Mitsubishi Fuso ya Lori na Basi

Viungo vya nje

Mitsubishi Fuso Canter Duniani -
Mitsubishi Fuso Canter USA -

Jamii:Malori
Jamii:Magari ya Mitsubishi Fuso

Je,nani mmiliki wa kampuni ya gari ya Toyota?


KCPE  ni ufupisho wa Kenya Certificate of Primary Education,  tuzo la cheti kwa wanafunzi baada ya kuhitimu kwa kusoma miaka nane katika elimu ya msingi nchini Kenya. Mitihani yake husimamiwa na Kenya National Examination Council (KNEC), kitengo cha serikali cha kusimamia mitihani nchini Kenya, chini ya Wizara ya Elimu. Kitengo hicho pia husimamia na kufanyia mabadabiriko kwa Cheti cha Masomo ya Upili ya Kenya (KCSE), tuzo la cheti kwa wanafunzi baada ya kumaliza elimu ya sekondari. Vyeti vya KCSE na KCPE vilianzishwa nchini Kenya hapo mwaka wa 1985 wakatmfumo wa elimu wa 8.4.4 ulianzishwa. Maki za juu zaidi ni 500 lakini hiyo aghrabu haiwezekani kutokana na usawasaji (kutolewa kwa baadhi za alama katika kila somo).
Mtihani huu hutumiwa kuamua shule ya sekondari ambayo kila mwanafunzi atajiunga nayo.
Jumla ya vipengele vya masomo 5 hutahiniwa. Hizi ni pamoja na:
Kiingereza,
Kiswahili,
Elimu ya Kijamii,
Sayansi na
Elimu ya Kidini (Ukristo / Uislamu / Uhindi)
Ni muhimu kubainisha kuwa somo la Kijamii hujumuisha vipengele vya masomo katika Historia ya Kenya, elimu ya kisheria na haki na elimu ya Kidini.
Mtihani huu hufanyika wiki pili ya Novemba na inachukua siku nne tu. Kushahihishwa kwa mitihani inayohusisha kuandika (haya ni ya Insha ya Kiswahili na mtungo wa  Kiingereza yaani Composition) hufanyika wakati ya likizo ya Desemba. Matokeo kisha hutangazwa na Waziri wa Elimu ya siku 3 au 4 baada ya siku ya Krismasi.
Jamii:Elimu ya Kenya
Jamii:Mbegu vyanzo (Erik9bot)

Je, somo la anatomia ya kimbingu inafunzwa katika vyuo vikuu vya Kenya?


Saida Karoli (amezaliwa mkoani Kagera tarehe 4 Aprili 1976) ni mwanamuziki wa nyimbo za asili ya Kihaya nchini Tanzania.
 Saida alipata elimu ya msingi mwisho darasa la tano tu, ambapo ilibidi aache shule kutokana na kukosa msaada kutoka kwa baba yake ambaye hakuwa anaitazama sana elimu ya mtoto wake, hivyo hakuweza kuendelezwa.
Maisha ya Mwanzo
Saida alikulia katika kijiji cha Rwongwe mkoani Kagera na kutokana na mila za ukoo wake wasichana walikuwa hawaruhusiwi kushiriki katika shughuli za kimuziki.
Hata hivyo kwa vile mama yake alikuwa na kipaji cha muziki alimpa moyo na kumfundisha masuala mbalimbali ya kimuziki.
Akiwa na miaka 20 mama yake mzazi alifariki dunia lakini Saida aliendelea kujijengea kipaji chake cha uimbaji na upigaji ngoma.
Maisha ya Muziki
Kukua kwake kimuziki
Kipaji cha usanii wa muziki kwa Saida kilijitokeza ghafla baada ya kujikuta akichukuliwa na kudhaminiwa na FM Productions Ltd waliokuwa mkoani Kagera wakitafuta wasanii wenye vipaji kwa ajili ya kuwaendeleza.

FM ilimchukua Karoli wiki tatu tu kurekodi nyimbo yake ya kwanza ilotoka na kuishitua Dar es Salaam mzima pamoja na nchi za jirani za Afrika Mashariki.

Albamu yake ya kwanza ilizinduliwa tarehe 2 Septemba mwaka 2001.

Albamu hiyo ilipata mafanikio makubwa na kupata umaarufu mkubwa sana kwakuwa albamu hiyo ilikuwa na vionjo vingi vya kabila la Kihaya.
Albamu hiyo ilijulikana kama Maria Salome. Japokuwa mashabiki wake waliibatiza jina la Chambua kama Karanga kutokana na maneno aliokuwa anaimba katika nyimbo ya Maria Salome nyimbo iliobeba jina la Albamu.
Albamu hiyo ilifuatiwa na ziara kubwa alizokuwa anafanya katika nchi za jirani kama vile Burundi, Rwanda, Uganda na Kenya ambapo alipata mafanikio makubwa na Saida kujikuta akibatizwa na kupewa jina la malkia wa nyimbo za asili.
Mafanikio katika Muziki

Mara tu Saida kutoa albamu yake, wimbo wa Maria Salome ulipanda chati katika Kumi bora za Maredio kadha wa kadha nchini Tanzania na kufikia namba moja ikishikilia nafasi hiyo kwa wiki sita mfululizo.

Nyimbo zingine zilizotamba katika albamu hiyo ni pamoja na Kaisiki na Ndombolo.
Baada ya miezi mitatu tu tangu kutoa albamu hiyo, Karoli alipata mwaliko wa kuimba Uganda akialikwa na Kabaka wa Buganda katika sherehe ya kiutamaduni kama mmojawapo wa mwanamuziki aliyefanikiwa Afrika na kujulikana sana nchini Uganda na pia kumfanya kuwa mwanamuziki wa mwaka katika sherehe ile nchini Uganda.
Umaarufu wake nchini Uganda
Kujulikana kwake kwa kasi nchini Uganda kulisababishwa na matumizi ya lugha ya Kihaya, lugha inayofanana zaidi na lugha ya Kiganda inayotumika na Waganda wengi, sauti nyororo na ya kuvutia na vionjo kibao vya kuvutia vya kijadi katika nyimbo zake.

Mnamo mwezi Juni mwaka 2003 Saida akatoa albamu nyingine nzuri iliyokwenda kwa jina la Mapenzi Kizunguzungu na kuweza kuteka soko la muziki tena kwa mara ya pili kutokana na vionjo kama vya awali vya kijadi.

Hata hivyo Saida Karoli ametoa shukrani zake za dhati kwa Mkurugenzi Mkuu wa FM Productions LTD bwana Felician Mutta kwa kuona kipaji chake na kumpandisha chati kama mojawapo wa wanamuziki maarufu chini Tanzania.
 Mutta amesema nia yake kwa msanii huyo ni kuona Saida anajulikana na kushika cha katika bara zima la Afrika na kuweza kufanya ziara za kimuziki nchi nyingi tu duniani.
Uwezo wa Kimuziki
Kutokana na uwezo alionao na kipaji katika masuala ya muziki ni rahisi kugundua kuwa mwanamuziki huyo ana kiwango cha kuweza kupata mashabiki wa muziki wake mbali na Tanzania na Afrika ya Mashariki tu, bali hata nje ya Afrika.
Nyimbo Maarufu
Maria Salome
Kaisiki
Ndombolo
Mimi Nakupenda
Urithi
Mnamo tarehe  18 Septemba, 2016, mwimbaji maarufu wa Bongo Flava Diamond Platnumz aliutoa upya wa Mariam Salome kwa jina la Salome ambamo ndani yake amebadili kidogo na kuufanya kuwa wa kizazi kipya.[1]
Marejeo

Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Muziki wa Tanzania

Mziki wa bongo unatokea nchi gani Afrika?


Mheshimiwa Paul Joseph Ngei  (alizaliwa mnamo 18 Oktoba 1923 na akafa mnamo 15 Agosti 2004) alikuwa mwanasiasa wa Kenya ambaye alikuwa kizuizini kwa jukumu lake katika harakati za kupinga ukoloni lakini baadaye alishikilia nyadhifa za kadhaa za wizara.
Maisha Yake ya Awali
Paul Ngei alizaliwa katika sehemu ya Kiima Kimwe karibu karibu na mji wa Machakos nchini Kenya.  Alikuwa mjukuu wa Masaku, chifu mkuu ambaye jina lake sasa ni majina ya mji na wilaya.  Familia yake ilihama kutoka Kiima Kimwe hadi kwa  makazi mapya katika sehemu ya Kangundo katika kijiji kidogo kijulikanacho kama Mbilini mwaka wa 1929. Hili lilikuwa eneo la milima na mvua nzuri kwa kilimo. Baba yake alikuwa amegeuzwa kuwa Mkristo na Afrika Inland Mission.
Paul Ngei alihudhuria shule ya msingi katika sehemu ya DEB Kangundo kuanzia mwaka wa 1932, shule ya kati katika sehemu ya Kwa Mating'i mjini Machakos kuanzia mwaka wa 1936 na Shule ya Upili ya Alliance wilayani Kiambu. Kisha alijiunga na jeshi ya King's African Rifles (KAR) kwa muda wa miaka minne.  Baada ya miaka hiyo minne alijiunga na Chuo Kikuu cha Makerere nchini Uganda kama mwanafunzi wa Uandishi kuanzia mwaka wa 1948 hadi mwaka wa 1950.
Uanaharakati wa kupinga ukoloni
Harakati za kupinga ukoloni ilipata uwezo wa kujiendeleza nchini Kenya katika miaka ya 1940.  Kuongezeka kwa hali za Kisiasa kulipelekea Uasi wa Mau Mau, ambao ulihusisha makabila kadhaa: Wajaluo, Wanandi, Wamaasai, Wakamba, Wakikuyu, Wameru na Waembu.
Tamko la hali ya dharura katika Oktoba 1952 ulisababisha kukamatwa kwa Ngei, Jomo Kenyatta na wengine. Ngei alichuma urafiki wa dhati wa Kenyatta walipokuwa kizuizini wilayani Lodwar wakati Ngei alimsimamisha kimwili askari wa gereza wa kikoloni kutompiga Kenyatta na kukichukua mjeledi na kumpasha changamoto Askari wa gereza kumpiga yeye (Ngei) kwanza. "Kapenguria six" walijumuisha Fred Kubai, Bildad Kaggia, Achieng Oneko na Kungu Karumba.  Mwanachama wa mwisho wa “Kapenguria six” ambaye bado alikuwa hai, Bw. Oneko, alifariki mnamo 9 Juni 2007 Siku ya Kenyatta, likizo ya kitaifa nchini Kenya, hufanyika nchini humo kufira(commemorate) mashujaa wale sita ambao waliwekwa kizuizini mnamo 20 Oktoba 195
Waliachiliwa miaka tisa baadaye, katika mwaka wa 1961, miaka miwili kabla ya Kenya kupata uhuru.
Historia ya Paul Ngei huanzisha sana riba ukichunguzwa ndani ya muktadha wa siasa hizi za kupinga za baada ya vita vikuu vya dunia vya pili ambayo hatimaye uliukaribisha uhuru nchini Kenya.  Hizi zilikuwa siasa za kupinga ambazo zilikuwa na tabia za siasa za chama na vurugu kama ilivyodhihirishwa na uasi wa Mau Mau.  Ngei aliishi na kushiriki kikamilifu katika pande hizi mbili za historia ya Kenya.
Ngei anatoka katika jamii ya Wakamba nchini Kenya ambao walikuwa Msukumo wa kwanza wa siasa za kupinga dhidi ya Uingereza mwaka wa 1937 wakiongozwa na Samuel Muindi Mbingu.
Nyadhifa za Serikali
Paul Ngei alikuwa mbunge wa eneo bunge la Kangundo kuanzia miaka ya 1969 hadi 1990 Alihudumu kwa miaka mingi katika serikali ya Jomo Kenyatta kuanzia mwaka wa 1964 hadi mwaka wa 1978 kama waziri katika baraza la mawaziri na pia alihudumu katika serikali ya baada ya Kenyatta iliyokuwa ikiongozwa na Rais Daniel Arap Moi kuanzia mwaka wa 1978 hadi mwaka wa1990 ambapo alishikilia nyadhifa kadha za uwaziri.  Mwaka wa 1990 alitangazwa kutokuwa na hela na mahakama na hivyo basi ilimbidi kuiacha kiti chake cha ubunge.
Mazishi
Paul Ngei aliaga dunia mnamo Agosti 2004 akiwa na umri wa miaka 81 baada ya kuugua Ugonjwa wa Sukari.  Kaburi ilijengwa katika eneo la Mbilini, Kangundo, eneo bunge alililohudumu kwa muda wa miaka 27, na serikali ya Kenya na kuzinduliwa mwaka wa 2006.
Marejeo

Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Waliofariki 2004
Jamii:Vifo kutoka ugonjwa wa sukari
Jamii:Askari wa jeshi la kikoloni la Uingereza
Jamii:Wanasiasa wa Kenya

Mheshimiwa Paul Joseph Ngei alikuwa kizuizini kwa miaka mingapi?


Casablanca (Kihispania "nyumba nyeupe",tamka kasablanka, ar.| ad-Dār al-Bayḍā’) ni mji mkubwa zaidi nchini Moroko. Ni mji wa bandari uliopo kwenye magharibi ya nchi mwambaoni wa Bahari Atlantiki. Pia ni mju mkubwa kabisa wa nchi za Maghrib na kati ya miji muhimu zaidi kwenye bara la Afrika.
Casablanca ina bandari kubwa ya Moroko[1] ikiwa ni pia kitovu cha benki kubwa za nchi hii. Kufuatana na sensa ya 2012 idadi ya wakazi ilizidi milioni nne katika wilaya yake. Hivyo inatazamiwa kama mji mkuu wa kiuchumi ilhali mji mkuu wa kisiasa ni Rabat.
Jina
Jina asilia la mahali lilikuwa Anfa kwa lugha ya Kiberber. Wakati wa karne ya 15 Wareno walitwaa eneo hili wakaita mji "Casa Branca" [2]iliyobadilika baadaye kuwa Casa Blanca tangu Wahispania walitawala sehemu hii. Baada ya kuharibika na tetemeko la ardhi mnamo mwaka 1755 na kuondoka kwa Wahispania ni Sultani wa Moroko aliyejenga mji upya na kuuita "A-ddar Al Baidaa" ilhali wenyeji wengi waliendelea kutumia pia jina la Kizungu kwa kuliandika kwa herufi za Kiarabu كازابلانكا (kāzāblānkā) au kwa kifupi "Kaza".
Filamu
Casablanca ni jina la filamu iliyopigwa mwaka 1942 huko Hollywood. Inasimulia hadithi ya wakimbizi kutoka nchi za Ulaya wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia na utawala wa ufashisti wa Kijerumani katika nchi nyingi waliokutana mjini Casablanca wakitumaini kupata njia kukimbilia Ureno iliyokuwa bado nchi  huru. Waigizaji wakuu walikuwa Humphrey Bogart na Ingrid Bergman na filamu ikapata tuzo tatu za Academy Awards.
Marejeo

Viungo vya Nje

Mji wa Casablanca una idadi ngapi ya watu?


Twiga ni jenasi ya wanyama ya Afrika katika familia Giraffidae. Spishi hizi ni mamalia wenye kwato shufwa na shingo ndefu kuliko ile ya wanyama wote wa nchi kavu. Mwili wao umepambwa kwa madoa yasiyo na umbo maalumu, yenye rangi ya njano mabaka meusi na kutenganishwa na rangi nyeupe, au rangi ya manjano-kahawia.
Twiga wana uhusiano na tandala na ng’ombe, lakini wanawekwa kwenye familia yao pamoja na ndugu wao wa karibu okapi. Wanapatikana hasa kuanzia Nijeri mpaka Afrika Kusini.
Twiga huishi hasa maeneo ya savanna na nyika. Hata hivyo wakati chakula kinapokuwa adimu, hupendelea maeneo yenye miti mingi, migunga na vikwata hasa. Hunywa maji mengi sana wakati yanapopatikana ili kukabili ukame ukija.
Mabadiliko ya zamani
Twiga ni spishi nne katika familia ya Giraffidae pamoja na okapi. Familia hii hapo awali ilikuwa na wanyama wengi kiasi. Twiga huaminika kuwa walitokana na swala aliyekuwa na urefu wa futi 3 tu, mnamo miaka milioni 30–50 iliyopita.
Kutokea kwa shingo ndefu ya twiga kumezua mjadala mkubwa sana. Hadithi iliyozoeleka ni kwamba ilikuwa ni kutokana na juhudi za twiga kuyafikia matawi ya juu ya miti wakati wa ushindani wa chakula na wanyama wenzie walao majani.
Kuna nadharia nyingine isemayo kuwa twiga dume ndio waliokuwa na shingo ndefu kuleta tofauti na jike, na kuweza kufikia majani ya juu ili kupata chakula, kukua kwa shingo zao kulikuwa tu ni kama ukuaji wa pilic baada ya balehe. Hata hivyo, nadharia hii ya pili haikubaliki sana na kulingana na tafiti za hivi karibuni, imeonyesha udhaifu mkubwa na kubakiza nadharia ile ya kuanza peke yake.
Hata madoa ya twiga yanaaminika kuwa hapo awali yalikuwa ni ya rangi angavu juu ya mwili wa ngozi nyeusi. Madoa hayo taratibu yaliendelea kuwa ya muundo wa nyota na maua, leo hii yamekuwa hayana umbo maalumu.
Pembe

Jinsia zote wana pembe, japo pembe za twiga jike ni ndogo. Na kwa pembe hizi unaweza ukatambua jinsia ya twiga kwa urahisi, kwa sababu twiga jike wana nywele juu ya nundu za pembe zao, huku pembe za twiga dume zikiwa na vipara tu.  Twiga dume wakati mwingine huwa na mkusanyiko wa kalsiamu kwenye fuvu zao za kichwa, ambao (mkusanyiko) hukua kadiri wanavyoongezeka umri, na kuwa kama nundu nyingine na kufanya jumla ya nundu kuwa tatu.
Shingo
Twiga wana shingo ndefu wanaoitumia kula majani ya miti mirefu kabisa.  Twiga wana pingili saba za mifupa ya shingoni, kama wanyama wengine, japo baadhi ya wataalamu wanadai zipo nane zaidi, mifupa hiyo ina maungio.
Miguu na miondoko
Twiga wana miguu mirefu sana, kwa kadiri ya 10% zaidi ya miguu ya nyumbu.  Mwendo wa twiga ni wa maringo, lakini akiwa anafukuzwa hukimbia sana, mpaka kufikia mwendokasi wa km. 55 kwa saa.  Twiga ni kazi kuwindwa, na ni hatari.  Wanapendwa hujihami kwa teke la nguvu.  Teke la twiga mkubwa ni laweza kupasua fuvu la kichwa cha simba au hata kuvunja uti wa mgongo. Simba pekee ndio wanyama wanaoweza kuwa tishio kwa twiga.
Mfumo wa mzunguko wa damu
Moyo wa twiga una uzito wa kg. 10 na una urefu wa sm. 60, na hutakiwa kuzalisha mgandamizo wa damu mara mbili zaidi ukilinganisha na wanyama wa kawaida, ili kusaidia kusukuma damu mpaka kwenye ubongo, kichwani.  Karibu na shingo kuna mfumo wa damu tata, unaomida damu nyingi isiende kwenye ubongo wakati twiga anapoinamisha kichwa chake pia.
Tabia
Twiga jike hujikusanya pamoja kwenye makundi ambao wakati mwingine hujumuisha twiga dume wadogo.  Twiga dume wadogo hao hupenda kujiunga na dume wakubwa.  Utafiti wa mwaka 1920 ulithibitisha kuwa twiga hawachangamani na twiga wasio wa kundi moja.  Pia pindi dume atakapo kumpanda jike, basi huchagua yeyote aliye katika kipindi cha joto, kwenye kundi lolote.  Twiga dume hutambua twiga jike walio katika kipindi cha joto kwa kuonja ladha ya mikojo yao.  Twiga huchangamana vizuri na wanyama wengine wala nyasi.  Kuwa pamoja na twiga hawa ni faida kubwa, kwa sababu urefu wao husaidia hata kuona adui wakiwa tangu mbali.
Uzazi
Twiga hubeba mimba kwa siku 400 mpaka 460 ambapo mara nyingi huzaa ndama mmoja hatimaye japo mapacha hutokea mara kadhaa.  Mama hujifungua akiwa amesimama na kende lake hukatika mtoto aangukapo ardhini.  Ndama akizaliwa huwa na urefu wa mita 1.8.  Baada ya masaa kadhaa, mama huweza kukimbia japo ndani ya wiki mbili za mwanzo ndama hutumia muda mwingi kujilaza chini huku akilindwa na mama yake.  Ndama huyo huwa hatamaniwi kuwindwa na simba, chui, fisi au mbwa mwitu.  Ni asilimia 25–50 tu ya twiga ndiyo hufikia kuwa wakubwa.  Twiga hukadiriwa kuishi miaka 20–25 mwituni na miaka 28 wakifugwa nje ya mbuga.
Kushindana/kupigana kwa shingo

Kitendo hiki cha twiga kufanywa kwa madhumuni mbali mbali lengo mojawapo ni kupigana vita, vita vinaweza kuwa kubwa kwelikweli.  Kadiri shingo inavyokuwa ndefu, ndipo kichwa napo kinapokuwa kikubwa zaidi, na nguvu ya kupigana huwa kubwa vile vile.  Na imeonekana twiga dume wanaofanikiwa kupata jike wa kujamiiana ni wale twiga dume waliofanikiwa kushinda kwenye vita.  Ndiyo maana husikika kuwa, shingo ndefu imetokana na ushindani wa kijinsia, lakini mara nyingine twiga, husuguana tu shingo zao kwa kujipatia raha/ashki ya kimapenzi.  Tena ajabu, twiga dume, wao kwa wao ndio hushiriki zaidi zoezi hili hasa nyakati za upweke.  Mhemko wakati wa shughuli hii unaweza kuwa mkubwa mpaka kufikia kileleni.
Kulala
Twiga ni miongoni mwa mamalia wanaolala kwa muda kidogo kuliko wote, na hulala kwa wastani wa dakika kumi mpaka saa 2 katika masaa 24 ya siku moja na kuwa na wastani wa saa 1. za kulala kwa siku.
Chakula

Twiga hula majani ya miti, na pia hula nyasi nyingi na matunda. Ulimi wake ni mgumu sababu mlo wa twiga huhusisha miiba pia. Twiga anaweza kula mpaka kilo 29 za majani kwa siku, lakini anaweza hata kustahimili kwa kilo 6.8 tu za nyasi. Twiga hula kidogo sana kwa sababu hupata chakula chenye virutubisho vingi sana na pia mfumo wake wa mmeng’enyo wa chakula ni wa uhakika sana.  Twiga pia huweza kukaa kwa vipindi virefu bila kunywa maji. Ulimi wa twiga una urefu wa takribani sentimeta 45.
Spishi
Giraffa camelopardalis, Twiga Kaskazi (Northern giraffe)
Giraffa giraffa, Twiga Kusi (Southern giraffe)
Giraffa reticulata, Twiga Somali (Reticulated giraffe)
Giraffa tippelskirchi, Twiga Masai (Masai giraffe)
Spishi za kabla ya historia
Giraffa gracilis
Giraffa jumae
Giraffa priscilla
Giraffa punjabiensis
Giraffa pygmaea
Giraffa sivalensis
Giraffa stillei
Picha

Twiga kaskazi
Twiga kusi
Twiga Somali
Twiga Masai

Marejeo

Jamii:Ng'ombe na jamaa
Jamii:Wanyama wa Afrika


Ruwaza ya Kenya 2030 (Kiingereza: Kenya Vision 2030) ni mpango wa maendeleo ya kiuchumi wa serikali ya Kenya kuendeleza maeneo mbalimbali ya kiuchumi katika maeneo mbalimbali ya nchi. Malengo ya mpango kuzalisha ukuaji wa uchumi wa mwaka wa 10%. [1] Hivi sasa, Kenya ina ukuaji wa Pato la Taifa 4.9% (2007). Maono haya yamefululizwa katika miaka mitano mitano ya mipango, mwanzo wake ukiwa 2008-2012. Mpango wa kwanza unaazimia uwekezaji katika sekta sita muhimu na miradi ishirini kabambe .[2] Sekta zilizolengwa ni pamoja na utalii, kilimo, viwanda, biashara, teknolojia ya habari, na huduma za kifedha.
Kulitangazwa 10 Juni 2008, kwamba wilaya ya Isiolo, itakuwa ya kwanza ya mradi wa kewekezwa. Mpango unazimia kuufanya mji wa Isiolo kuimarika kama eneo la kitalii ambalo litajumuisha kasino, mahoteli, masoko rejareja, uwanja wa ndege wa kisasa na vifaa vya usafiri.[3]
Serikali ya Kenya ilitangaza wakati wa 2008 Summer Michezo ya Olimpiki mjini Beijin ina mpango kabambe wa kuwa mwenyeji wa Micheza ya Olimpiki mwaka 2028 kam amojawapo ya mipanngo ya kutimiza ruwaza ya kenya 2030.
Maeneo ya mijini nchini Kenya itakuwa karibu maradufu kufikia mwaka 2030, na yatavujika na zaidi ya 2 / 3 ya idadi ya watu ambao watazingira maeneo ya mijini.
Utalii
Serikali ya Kenya inatarajia kwamba mpango huu utaimarisha sekta ya utalii nchini Kenya. Hivi sasa, utalii umeegemea safari porini. Mpango huu unatoa wito kwa uwekezaji katika miji ya pwani.[2]
Marejeo

Viungo vya nje

Jamii:Uchumi wa Kenya

Nani alikuwa rais wa Kenya wakati Ruwaza ya Kenya 2030 ilizinduliwa?


Gitobu Imanyara  (alizaliwa mwaka wa 1954 [1] ni mwanasheria wa haki za binadamu katika Kenya n , mwandishi, na mwanasiasa.
Wasifu
Baada Imanyara kumaliza zaidi ya miaka miwili katika gereza la Maximum Security kutokana na  mashtaka yanayohusiana na kazi yake kama mwanasheria wa haki za binadamu, yeye alianzisha jarida la sheria ya kila mwezi ilioitwa Nairobi law  mwaka wa 1987.[2] Haikuwa inaunga mkono uongozi wa Daniel arap Moi ya  sera ya chama moja na Imanyara alikamatwa kwa kukosa kusajili jarida hilo.[2] Alikamatwa tena katika mwaka wa 1990 baada ya kuandika suala maalum kwa jina "The Historic Debate: Sheria, Demokrasia, na Multi-Party Siasa nchini Kenya."(mjadala wa historia,sheria,demokrasia na kuwepo kwa chama mingi nchini kenya) [2] Kwa wakati mwingine  yeye alikuwa gereza la mchunguzi wa akili, ingawa alitambua suala mwenyewe baada ya kuachiliwa.[2] AKipokea tuzo la Kimataifa ya Mhariri wa Mwaka kutokawachapishaji wa world press akiwa gerezani, aliitwa "sauti ya kijaziri ya vyombo vya habari katika  nchi ambayo serikali yake ni ya kimabafu na haitishwi  kuufunga machapisho na mahali ambapo waandishi wengi wanamazoea ya kujitegemea katika udhibiti." [2]
Imanyara alikamatwa kwa mara ya tatu katika Aprili mwaka wa 1991 baada ya polisi kunasa jarida lake la mwezi huo.[3] Habari iliyomtia matatani ni kuhusu kubuniwa kwa  chama cha upinzani cha kisiasa, na Imanyara haikuweza kufahamisha familia yake au wakili.[3] Majarida yake ilichokorwa bila kibali chake.[3]
Wakati akiwa kifungoni, Imanyara alipata ugonjwa wa kumea kwa sehumu ya ubongo(tumour) ambayo kutibiwa.[1] Pesa za misaada kwa Kenya alishuka kikubwa baada ya kukamatwa kwake, na idara ya serikali ya Amerika aliita "jaribio mwingine wa kunyimwa uhuru wa kujieleza nchini  Yeye ilishinda tuzo la World Association of Newspapers muungano wa wachapishaji duniani,tuzo la uhuru wa Golden Pen baadaye mwaka huo, lakini kutokana na mamlaka ya Kenya kutomruhusu kuondoka nchini kwa ajili hiyo,rais wa shirika la dunia la uhuru, Rais Otto Lambsdorff alimletea  binafsi tuzo hilo hapa Nairobi mapema mwaka 1992.[4]
Katika uchaguzi mkuu wa Kenya Desemba mwaka wa 1997, yeye alishinda kwa kikubwa kikanda na kuchaguliwa kama Mbunge wa Imenti ya Kati. [4] Yeye iliendelea kuchapisha gazeti lake, ambayo ilipewa jina mpya hakiki Sheria ya Afrika .[4] Imanyara ni mwanachama wa Bodi ya Kimataifa ya Ibara ya XIX, mjumbe wa Bodi ya Ushauri ya Morgan Mjini Taasisi ya Haki za Binadamu, na pia mwanachama wa  taasisi ya vyombo vya habari kwa ajili ya maendeleo ya uhuru wa kujieleza.[4]
Katika Januari 2008, Imanyara alimshitaki  mkewe rais wa Kenya Lucy Kibaki kwa kushambuliwa na kutishia kumpeleka kotini Kibaki juu ya tukio hilo.[5] Mkewe rais alikataa madai hayo kwa haraka, akimstumu Imanyara kwa usaliti baada ya kushindwa kupata kiti cha naibu Spika wakati wa uchaguzi katika Bunge.[5] Uvumi ulikuwa umesambazwa kwamba Imanyara alikufa baada ya tukio hilo.[5]
Marejeo

Jamii:Waandishi wa Kenya
Jamii:Wanasheria wa Kenya
Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Jamii:Mwaka wa kuzaliwa unaokosekana
Jamii:Wapokeaji wa zawadi ya World Association of Newspapers 'Golden Pen ya Freedom

Je,Gitobu Imanyara alisomea katika chuo kikuu gani?


Jamhuri ya Zimbabwe
Republic of Zimbabwe, Africa

(Bendera ya Zimbabwe)(Nembo ya Zimbabwe)Kaulimbiu ya Taifa Unity, Freedom, Work (Kiingereza: Umoja, Uhuru, Kazi) " | Wimbo wa TaifaLugha rasmiKiingereza na 15 nyingineMji MkuuHarareMji mkubwaHarareRaisEmmerson MnangagwaEneo
- Jumla
-Maji
-Eneo kadiriwakm² 390,757
 1%
ya 60 dunianiUmma
- Kadiriwa
- Sensa,
- Msongamano wa watu13,061,239 ya 66 duniani
 (2012)
; 32/km²
; ya  dunianiChumo cha uchumi
- Jumla
- kwa kipimo cha umma$24.99 billion (Orotha ya nchi GDP (kidogo))
$2,100 (Orodha ya nchi kulingana na GDP kwa umma)Uhuru
- Kadirifu
- Barabara(kama Rhodesia) 11 Novemba 1965
(kama Zimbabwe) 18 Aprili 1980FedhaDolar ya Marekani|Saa za EneoUTC +2Intaneti TLD.zwkodi za simu263
Jamhuri ya Zimbabwe (iliyojulikana wakati wa ukoloni kama Rhodesia ya Kusini) ni nchi isiyo na bahari iliyoko upande wa kusini wa Bara la Afrika, kati ya mto Zambezi na mto Limpopo.
Imepakana na Afrika ya Kusini upande wa kusini, Botswana upande wa magharibi, Zambia upande wa kaskazini-mashariki, na Msumbiji upande wa mashariki.
Jina
Jina Zimbabwe linatoka katika jina "dzimba dzamabwe" kumaanisha "nyumba ya mawe" kwa lugha ya Kishona. Nyumba hiyo ya mawe , ambayo imehifadhiwa kama eneo la kihistoria, ilikuwa Milki ya Mwenemtaba ambaye ufalme wake uliongoza eneo hilo miaka ya kale.

Eneo
Zimbabwe imegawiwa katika mikoa 8 na miji miwili ikiwa na hadhi ya Mikoa. Imegawiwa zaidi katika wilaya 59 na manispaa 1,200.
Mikoa ya Zimbabwe ni:
Bulawayo (mji),
Harare (mji),
Manicaland,
Mashonaland ya kati,
Mashonaland Mashariki,
Mashonaland Magharibi,
Masvingo,
Matabeleland Kaskazini,
Matabeleland Kusini na
Eneo ya Kati (midlands).
Miji minne mikubwa ya Zimbabwe ni:
Bulawayo, mji wa pili kwa ukubwa
Harare, mji mkuu
Masvingo
Mutare

Historia
Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani.
Katika karne za kwanza BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi.
Tangu karne ya 11, Zimbabwe ya leo imekuwa na falme imara kwenye njia muhimu ya biashara.
Kampuni ya British South Africa ya Cecil Rhodes iliweka mipaka ya sasa katika miaka ya 1890.
Koloni la Uingereza lilianzishwa mwaka 1923 kwa jina la Southern Rhodesia.
Mwaka 1965, serikali ya walowezi Wazungu ilijitangazia uhuru kwa jina la Rhodesia tu.
Baada ya miaka 14 ya kutengwa kimataifa na kupigana na raia Waafrika katika miaka ya 1970, mapatano ya mwaka 1979 yalikubali wakazi wote wawe na haki ya kupiga kura na nchi ikawa huru kweli kwa jina la Zimbabwe mwaka 1980.
Rais Robert Mugabe alipata umaarufu katika siasa kama mpiganaji dhidi ya ukoloni lakini pia kama aina ya dikteta aliyerudisha nyuma uchumi wa nchi.
Baada ya yeye kulazimishwa na wanajeshi kujiuzulu, tarehe 24 Novemba 2017 Emmerson Mnangagwa amekuwa rais mpya wa Zimbabwe.
Watu
Wakazi wengi (82%) ni wa kabila la Washona, 14% ni Wandebele, 2% ni wa makabila mengine ya Kiafrika, 1% ni machotara, Wahindi, Wazungu n.k.
Kwa sasa lugha rasmi ni 16. Lugha kubwa ni Kishona (70%) na Kindebele (20%). Kiingereza ni lugha ya kwanza ya asilimia 2.5% za wakazi.
Upande wa dini, 80% ni Wakristo (hasa Waanglikana, Wakatoliki 17%, Wasabato na Wamethodisti). Waliobaki ni wafuasi wa dini asilia za Kiafrika (11%), hawana dini (7%) au ni Waislamu (1%).
Mawasiliano
Mawasiliano ya simu na mitambo yake yanaendeshwa na Tel-One0, kampuni ya serikali.
Kuna kampuni 3 za simu za mikononi: Econet Wireless, Net*One na Telecel.
Uhuru
The Interpreter kiswa(mfasiri), filamu ya mwaka 2005 ambayo yaonyesha kiongozi chuku wa nchi za Afrika, ambaye ya muadhiri Robert Mugabe, akitafuta kuepuka mahakama ya kimataifa ilioamrishwa na baraza ya kimataifa ya kuhifadhi amani ili kumhukumu kwa hatia dhidi ya haki za kibinadamu.
Katika orodha ya uhuru kwa waandishi wa habari mwaka 2004 Zimbabwe ilishika nafasi ya 155 kati ya nchi 167.
Tazama pia
Wilaya za Zimbabwe
Manispaa za Zimbabwe
Orodha ya miji Zimbabwe
Mawasiliano Zimbabwe
Utamaduni wa Zimbabwe
Orodha ya lugha za Zimbabwe
Muziki wa Zimbabwe
Waandishi wa Zimbabwe
Mambo ya kigeni Zimbabwe
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika
Tanbihi

Viungo via nje

Serikali
 Tovuti rasmi ya Bunge la Zimbabwe
 Tovuti rasmi ya serikali
Habari
-BBC usanifu wa utekelezaji wa arthi.
 Zimbabwe destruction: (hadithi ya mtu mmoja)
 UK-Based independent daily newspaper
 news headline links
 press freedom violations
 weekly newspaper
 weekly newspaper
 UK-based independent weekly newspaper (gazeti ya wiingereza)
 State-owned daily newspaper
 A comprehensive collection of news stories concerning Zimbabwe from different sources
 Taarifa ya habari Zimbabwe
Wanamgambo

Mielekezo
 maelekezo ya WWW-VL
 maelekezo
 maelekezo
 maelekezo
Utalii

Nyingine

-(haki za kibinadamu)
 (viungo via taarifa)

 Habari za kuazua zilizo chapishwa wakati wa kura mnamo 2000.
 Miziki ya Zimbabwe kila mwaka, Marekani kaskazini.
 lango la taarifa Zimbabwe
 Lango la habari Zimbabwe
 (Maelezo ya maedeleo ya uchumi) kupoteza haki ya mali Zimbabwe na udhoofu wa uchumi.
 Kifungu cha kuanguka kwa nchi ya Zimbabwe
 (senta ya maedeleo ya dunia) garama na mwanzo wa misukosuko Zimbabwe.

Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Umoja wa Afrika
Jamii:Nchi ambazo ni mazingira ya bara
Jamii:Jamii ya Maendeleo ya Afrika Kusini
Jamii:Nchi zinazoongea Kiingereza

Je,rais wa kwanza wa Zimbabwe alikuwa nani?


Dodoma ni mji mkuu wa Tanzania na pia ni Jiji.
Ilitangazwa kuwa mji mkuu wa Tanzania mwaka 1973, lakini mnamo tarehe 26 Aprili 2018 katika maadhimisho ya miaka 54 ya muungano wa Tanganyika na Zanzibar, rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania wa awamu ya tano John Magufuli aliupandisha hadhi na kutangaza rasmi kuwa Dodoma ni Jiji.[1][2] [3][4][5]Serikali ya awamu ya tano  ilihamia rasmi jijini Dodoma mwaka 2016.[6][7]
Jiji hili pia ni makao makuu ya Mkoa wa Dodoma na eneo lake linahesabiwa kama Wilaya ya Dodoma yenye postikodi namba 41100[8].
Eneo la mji liko mita 1135 juu ya usawa wa bahari UB. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, mji wa Dodoma ulikuwa na wakazi wapatao 410,956 [9] waishio humo.
Asili ya jina
Neno "Dodoma" linasemekana kumetokana na neno la Kigogo "dodomia" kufuatilia historia kwamba zamani kuna tembo alikuja pale mjini akakita nyayo zake ardhini akiacha alama ya nyayo zake zimedidimia.
Historia
Dodoma ilianzishwa wakati wa ukoloni wa Kijerumani kama kituo kwenye reli ya kati penye karahana ya reli. Tangu mwaka 1912 imekuwa makao makuu ya mkoa.
Mwaka 1913 Dodoma ilikuwa na posta, simu, hoteli na maduka 26 (moja ya Mzungu, mengine ya Wahindi na Waarabu). Kikosi cha polisi kilikuwa na askari 59.
Dodoma imeendelea kuwa mji mdogo mpaka kutangazwa kuwa mji mkuu. Azimio hili lilileta ujenzi wa maofisi kadhaa ya serikali.
Kwa ujumla uhamisho ulichelewa kwa sababu mbalimbali; sababu muhimu ni ya kwamba watumishi wa serikali na wanasiasa walio wengi hawakupenda kuondoka katika jiji halisi na kuhamia mji ambao ni mbali sana na mazingira waliyoyazoea. Pia matatizo ya kifedha yalisaidia kutangaza nia ya kuhamia lakini kubaki palepale.
Hali halisi bunge lilikuwa linakutana Dodoma lakini makao ya kikazi ya serikali ya Tanzania yalibaki Dar Es Salaam pamoja na ikulu ya rais hadi mwaka 2016. Ndipo kwa amri ya rais mpya, John Magufuli, sehemu kubwa ya ofisi za wizara zimepelekwa Dodoma.
Uchumi
Kiuchumi ni kitovu cha kilimo na biashara ya karanga, maharagwe, alizeti na mizabibu, pamoja na mifugo na kuku.
Elimu
Elimu inahitaji kuboreshwa, hasa maeneo ya vijijini, maana ndio mji mkuu: hivyo kunahitajika kuboreshwe zaidi.
Mawasiliano
Mawasiliano ni mazuri kwa barabara ya lami kuanzia mji wa Dodoma kwenda Morogoro - Dar Es Salaam, pamoja na njia kuu kuelekea Tanzania ya Magharibi - Rwanda - Kongo na barabara ya kale ya "Cape Town - Cairo" inayopitia Dodoma kutoka kaskazini (Arusha - Kondoa) kwenda kusini (Iringa). Barabara nyingine ni za udongo tu.
Kuna pia njia ya reli ya kati kutoka Dar es Salaam kwenda Kigoma yenye matatizo ya mara kwa mara.
Dodoma ina uwanja wa ndege wa kitaifa na vyuo vikuu, kikiwemo kile kikubwa zaidi Afrika Mashariki.
Dodoma kuna makao makuu ya Kanisa la Biblia Publishers pamoja na Emmaus Shule ya Biblia.
Picha

Uwanja wa Nyerere
Chuo Kikuu cha Dodoma
Kanisa Kuu la Anglikana
Msikiti wa Gaddafi
Kanisa la Biblia

Tazama pia

Chuo Kikuu cha Dodoma

Tanbihi

*
Jamii:Miji ya Tanzania
Jamii:Miji Mikuu Afrika


Examples
Anacheza muziki
Wanaenda kazini
Unaimba wimbo wa taifa
Ninasema Kifaransa
Kitenzi ni istilahi ya sarufi kwa maneno yanayotaja matendo kama vile kufanya, kwenda, kulala, kupiga, kuishi na kadhalika.
Lugha nyingi zinatumia vitenzi ingawa kuna pia lugha zisizoweka tofauti kati ya vitenzi na majina.
Maumbo ya kitenzi
Kwa Kiswahili kila kitenzi kina shina lake linalobeba maana yake. Mfano: ku-fanya ambamo "fanya" ni shina; kiambishi awali "ku-" ni alama ya aina ya neno yaani kitenzi chenyewe.
Ndani ya shina kuna tofauti kati ya mzizi wa neno "fany" na kiambishi tamati ambacho ni silabi "a".
Mzizi wa kitenzi wenyewe haubadiliki wakati wowote kitenzi kinaponyambuliwa katika kauli yoyote iwayo.
Vitenzi kwa Kiswahili hupokea viambishi mbalimbali vinavyoeleza kwa undani zaidi maana ya matumizi ya neno. Viambishi awali ni silabi zilizopo mbele ya mzizi na viambishi tamati ni silabi zilivyopo baada ya mzizi wa kitenzi.
Viambishi awali vinaweza kutaja:
nafsi ya mtenda - ni nani au nani anayetenda na hivi ni silabi ni /u / a upande wa umoja na tu / m / wa upande wa uwingi mtawalia katika hali yakinishi na "si"/ "hu"/"ha" kuwa vikanushi vya viambishi vya nafsi za mtenda- umoja na "hatu"/"ham"/"hawa" kuwa vikanushi vya viambishi vya  nafsi za mtenda-wingi .
njeo au wakati - kama tendo linatokea sasa au lilitokea wakati uliopita au litatokea wakati ujao ; mifano ni silabi za a pamoja na na kwa wakati wa sasa, li kwa wakati uliopita na ta kwa wakati ujao katika hali yakinishi.
Viambishi tamati vinaweza kupanua au kubadilisha maana ya msingi ya mzizi wa neno. Mifano ni kimbi-a, kimbi-lia, kimbili-ana, kimbi-za, kimbi-zana, kimbi-liwa.
Kwa jumla kitenzi cha Kiswahili kinaweza kuwa na sehemu saba, yaani shina na hadi viambishi sita mbele au nyuma ya shina la neno. Jedwali linalofuata linaonyesha mifano kadhaa. Umbo fupi zaidi ya kitenzi ni amri kama "piga".

Aina za vitenzi
Kitenzi kikuu (T)
Kitenzi kikuu kisaidizi (TS)
Kitenzi kishirikishi (t)
Tazama pia
Lango:Lugha
Nomino
Vivumishi
Viwakilishi
Marejeo

Jamii:Isimu
Jamii:Sarufi


Mohammed Gulam Dewji (amezaliwa tarehe 8 Mei 1975) ni mwekezaji na mfanyabiashara nchini Tanzania aliyewahi kuwa pia mbunge katika Bunge la Tanzania miaka 2005-2015.

Ukiachana na uanasiasa, ni miongoni mwa watu matajiri zaidi Afrika, k.m. kwa Tanzania ni wa kwanza katika utajiri.
Ana utajiri wa dola za Marekani bilioni 1.3 unaomfanya ashike nafasi ya 1,500 duniani na ya 31 barani Afrika, mwaka 2015.
Mwaka 2017 jarida maarufu duniani la Forbes lilimtaja kuwa tajiri wa 17 barani Afrika.
Kutekwa
Tarehe 11 Oktoba 2018, saa 11:35 alfajiri, Dewji alitekwa na watu wenye silaha, nje ya Colosseum Hotel mjini Dar es Salaam, alipokwenda kufanya mazoezi.
Tarehe 15 Oktoba familia ilitangaza kuwa tayari kutoa shilingi bilioni moja kwa atakayetoa taarifa itakayosaidia kumpata hai mtoto wao.
Tarehe 20 Oktoba saa 8 usiku Dewji aliachwa huru katikati ya jiji la Dar es Salaam na watu wasiojulikana waliotumia gari lilelile lililotumika kumteka[1].
Tanbihi

Viungo vya nje
Tovuti ya

Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania


Sally McLellan (aliyezaliwa 19 Septemba 1986 huko Sydney, Australia) ni mwanamichezo wa Australia ambaye ni mtaalamu katika mita 100 na mita 100 ya kuruka viunzi. McLellan ndiye anashikilia rekodi ya Australia kwa mita 100 ya kuruka vikwazo na yeye ndiye mwanariadha kasi wa pili wa Australia nzima katika mbio ya 100m. Wakati wa Olimpiki ya 2008, yeye alishinda medali ya fedha katika mbio ya 100m ya vikwazo kwa muda wa sekunde 12.64.
Wasifu
Sally alizaliwa mjini Sydney na wakahamia Gold Coast alipokuwa umri wa miaka 8. Ilikuwa pale, wakati yeye bado alikuwa katika shule ya msingi,ndipo kipaji chake cha riadha ikaonekana na Sharon Hannan ,ambaye ni kocha wake hadi sasa. [10] Sally alipata umaarufu katika mwaka wa 2001,akiwa umri wa miaka 14 tu,akashinda mbio ya 100m ya Australia ya walio chini ya umri wa miaka 20. Baada ya shida za kujeruhiwa katika mwaka wa 2002,alikimbia mbio yake ya kimataifa ya kwanza katika Mbio ya Dunia ya Ubingwa ya Vijana,Sherbrooke,Kanada na akashinda mbio ya 100m kuruka viunzi. Mwezi uliofuata,akiwa umri wa miaka 16 ,aliwakilisha Australia katika ngazi ya Mashindano ya Mabingwa ya Dunia ya 2003,Paris,Ufaransa kama mmola wa wanariadha wa timu ya mbio ya 4x100m. Ilipofika mwaka wa 2004,alishinda medali ya shaba katika mbio ya 100m katika Mbio ya Dunia ya Vijana ya Mabingwa, na akakosa tu kwa kidogo sana medali katika mbio ya 100m ya kuruka viunzi.
Katika Michezo ya Madola ya 2006,Melbourne,Australia,Sally alitegwa na kiunzi na akaanguka katika fainali ya mbio ya 100m ya kuruka viunzi, hii ikamfanya akose medali. Mnamo mwaka wa 2007, yeye aliendelea kushindana katika mbio zote mbili,100m na 100m ya kuruka viunzi, akifika semifainali katika zote mbili katika Mashindano ya Mabingwa ya Dunia ,Osaka,Ujapani. Hata hivyo katika Olimpiki ya 2008,alibadilisha lengo lake na akaamua kufanya bidii katika mbio ya 100m ya kuruka viunzi pekee yake. Uamuzi huo ulikuwa bora na Sally akashinda medali ya fedha katika fainali kubwa ambapo aliyedhaniwa kushinda ,Lolo Jones aliteguka na akaanguka.Mbio hiyo ilihitaji usaidizi wa picha ili kuchagua washindi wa fedha na shaba. Baada ya kutangazwa kwa matokeo rasmi, McLellan alisherehekea sana kwa furaha akiwa mshindi wa medali ya shaba,Priscilla Lopes-Schliep.Mahojiano ya hapo baasaye yalionyesha kuwa alikuwa na furaha na hisia nzuri nyingi ya mbio hiyo.

McLellan alikuwa katika fomu nzuri katika msimu wa Uropa wa 2009,huku akishinda mbio tano kati ya saba na kuvunja rekodi ya Australia na Oceania ya mbio ya 100m ya urukaji viunzi katika mbio za Herculis hapo Julai,akiwa na muda wa sekunde 12.50.Muda huu ulikuwa kasi kwa sekunde 0.03 kuliko ule aliokuwa ameweka mwaka uliokuwa umepita.. Hata hivyo, aliathiriwa na maumivu mgongoni katika matayarisho ya Mbio ya Mabingwa ya Dunia ya Berlin,Ujerumani na kamaliza akiwa #5 katika fainali ya 100m ya kuruka viunzi. [12]
Maisha ya Kibinafsi.
Sally alilelewa na mama pekee yake,aliyefanya kazi mbili ili kupata pesa ya kutosha ya kumsaidia kazi ya bintiye. Mwishoni mwa mwaka wa 2008, aliweka ahadi ya ndoa na Kieran Pearson, hawa wakiwa wamekuwa pamoja tangu mwaka wao wa mwisho wa Shule ya Upili ya Helensvale State,Gold Coast. [14]
Tuzo
Katika Mashindano Mbalimbali

Muda bora(Kibinafsi)
100 m  - 11.14 s (2007)
200 m - 23.36 s (2006), 22.61 s  W/S +2.1 (2009)
100 m ya kuruka viunzi - 12.48 s (2011)
Maelezo

Marejeo

Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Warukaji Viunzi wa Australia
Jamii:Wanariadha wa Australia

Sally McLellan anashikilia rekodi ya wapi?


Umoja wa Afrika (UA) (kwa Kiingereza: African Union (AU); Kifaransa: Union Africaine (UA); Kihispania: Unión Africana (UA) ; Kireno: União Africana (UA) ) [1] ni muungano wa nchi 55 za Afrika ulioanzishwa mnamo Julai 2002.
Umoja huu unaendeleza kazi za Umoja wa Muungano wa Afrika (kwa Kiingereza: Organisation of African Union - OAU) uliokuwepo 1963 hadi 2002.
Nia ya umoja huu ni kujenga muundo na mfumo wa kisiasa, wa kiuchumi, na wa kijamii ili kufikia wakati ambapo bara la Afrika litakuwa na bunge moja, benki moja, jeshi moja, rais mmoja, sarafu moja, n.k.
Dhumuni kubwa la umoja huu ni kuunganisha nguvu za mataifa ya Afrika ili kuweza kutatua matatizo yanayokabili bara hili kama vile vita, njaa, Ukimwi, n.k.
Nchi wanachama
Umoja wa Afrika ina nchi wanachama 55, yaani nchi zote za bara la Afrika (baada ya kurudi kwa Moroko, iliyokuwa imejiondoa mwaka 1985 kwa sababu UA ilitambua Sahara ya Magharibi kuwa nchi ya kujitegemea wakati Moroko inadai ya kwamba ni eneo la majimbo yake ya kusini).
[2]Hata hivyo mwaka 2016 Moroko ilionyesha nia ya kujiunga tena na UA.[3]
Mkutano wa kwanza wa Bunge la Umoja wa Afrika ulifanyika mwaka 2004 huko Afrika Kusini.
Mikutano mikuu ya UA
Durban (Afrika Kusini): 9-11 Jul. 2002.
Maputo (Msumbiji): 10-11 Jul. 2003.
Sirte (Libya), mkutano wa dharura: Feb. 2004.
Addis Ababa (Ethiopia): 6-8 Jul. 2004.
Abuja (Nigeria): 24-31 Jan. 2005.
Sirte (Libya): 28 Jun. - 5 Jul. 2005.
Khartoum (Sudan): 16-24 Jan. 2006.
Viongozi
Thabo Mbeki 	9 July 2002 	10 July 2003 	 South Africa
Joaquim Chissano 	10 July 2003 	6 July 2004 	 Mozambique
Olusegun Obasanjo 	6 July 2004 	24 January 2006 	 Nigeria
Denis Sassou-Nguesso 	24 January 2006 	24 January 2007 	 Jamhuri ya Kongo
John Kufuor 	30 January 2007 	31 January 2008 	 Ghana
Jakaya Kikwete 	31 January 2008 	2 February 2009 	 Tanzania
Muammar al-Gaddafi    2 February 2009 	31 January 2010 	 Libyan Arab Jamahiriya
Bingu wa Mutharika	   31 January 2010 	31 January 2011 	 Malawi
Teodoro Obiang Nguema Mbasogo	31 January 2011     29 January 2012 	 Equatorial Guinea
Yayi Boni 	29 January 2012 	27 January 2013 	 Benin
Hailemariam Desalegn 	27 January 2013 	30 January 2014 	 Ethiopia
Mohamed Ould Abdel Aziz   30 January 2014 	   30 January 2015 	 Mauritania
Robert Mugabe   30 January 2015   30 January 2016    Zimbabwe
Idriss Déby   30 January 2016   madarakani    Chad
Mwenyekiti wa Kamati Kuu ya UA ni N. Dlamini-Zuma.
Spika wa Bunge la Umoja wa Afrika ni Roger Nkodo Dang.
Tanbihi

Viungo vya nje

Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.

Jamii:Afrika
Jamii:Mashirika ya kimataifa

Mke wa gavana wa kaunti Laikipia Nderintu Mureithi anaitwa nani?


Mfumo wa mzunguko wa damu (ing. circulatory system) ni jumla ya mishipa ya damu mwilini pamoja na moyo. Ni sehemu muhimu ya uhai wa viumbe wengi (lakini si wanyama wote).
Kazi ya mzunguko wa damu
Mzunguko wa damu unafikisha mwilini mwote virutubishi, oksijeni, homoni na seli za damu ili kulisha, kukinga dhidi ya maradhi, pamoja na kudhibiti halijoto na uwiano kwa jumla.
Damu ni chombo cha kusafirisha mahitaji ya seli kama vile virutubishi na oksijeni pale panapohitajika, halafu inapokea dutu zisizohitajika tena kutoka seli na kuzipeleka kwa viungo zinapoondolewa mwilini.
Ateri, vena, kapilari
Moyo ni ogani inayosukuma damu katika mishipa yake ambayo husafirisha damu kwenda sehemu zote za mwili ili ziweze kutenda kazi.
Ateri ni mishipa inayopeleka damu kutoka moyoni kwenda mwilini.
Vena ni mishipa inayopeleka damu kuingia moyoni kutoka mwilini.
Ateri huwa nyembamba zaidi kadri zisivyofika mbali na moyo. Mwishoni ni nyembamba sana huitwa aterioli na kuingia katika kapilari ambazo ni vyombo vya damu vyembamba mno zinazolisha seli za mwili moja kwa moja.
Vivyo hivyo vena zinaanza kwa umbo neymbamba upande wa kinyume cha kapilari zikiitwa venuli. Zinaongezeka unene kadri zinavyokuwa karibu zaidi na moyo.
Kwa hiyo mwendo au mzunguko wa damu ni moyo - ateri - aterioli - kapilari - venuli - vena - moyo.
Mizunguko miwili

Kwa mamalia pamoja na binadamu mfumo wa mzunguko wa damu kwa jumla huwa na pande mbili:
mzunguko wa damu wa mwili wote ("systemic circulation")
mzunguko wa damu wa mapafu ("pulmonary circulation") unaopitisha damu kwenye mapafu wa kusudi la kuondoa hewa chafu na kuingiza oksijeni.
Pande hizi mbili za mzunguko zinashughulikiwa na pande mbili za moyo:
damu iliyoishia oksijeni inarudi moyoni kupitia vena. Inaingia nusu ya kulia ya moyo na kutoka hapa inasukumwa kwenda mapafu. Ndani ya mapafu gesi ya CO2 inaondolewa katika damu na oksijeni kuongezeka.
damu inarudi na kuingia katika moyo upande wa kushoto. Kutoka hapa damu yenye oksijeni inasukumwa katika ateri za kuipeleka kote mwilini.
Viungo vya nje

Reiber C. L. & McGaw I. J. (2009). "A Review of the "Open" and "Closed" Circulatory Systems: New Terminology for Complex Invertebrate Circulatory Systems in Light of Current Findings". International Journal of Zoology 2009: 8 pages. doi:.
Patwardhan K. . Adv Physiol Educ. 2012 Jun;36(2):77–82.
 Study on the Manuscript of Paris by Servetus (1546 description of the Pulmonary Circulation)

Jamii:Mwili
Jamii:Damu


Ugonjwa wa kuambukiza (kwa Kiingereza infectious disease)  ni ugonjwa wowote unaosababishwa na ambukizo, yaani kuingia na kuenea kwa pathojeni kama bakteria, virusi au fungi katika mwili. Wanadamu, wanyama na pia mimea wanaweza kuambukizwa na pathojeni hizi.
Njia za maambukizo
Baadhi ya magonjwa hayo yanaweza kupitishwa na mgonjwa mmoja kwenda kiumbehai mwingine. Njia za kuambukizwa (yaani njia ya kufika kwa pathojeni mwilini) ni nyingi, zikiwa pamoja na kugusana, maji, chakula, damu au hata hewani.
Pathojeni kama visababishi
Pathojeni ni jina kwa bakteria, virusi au fungi zinazoweza kusababisha ugonjwa. Si kila bakteria au fungi inasababisha ugonjwa, kinyume chake tunaishi kwa kuwa na mamilioni ya bakteria katika utumbo ambazo ni lazima kuwepo kwa afya yetu. Vidubini hivi vyote ni vidogo mno, havionekani kwa macho.
Dalili za magonjwa
Magonjwa ya kuambukizwa huwa na dalili tofauti sana. Mara nyingi dalili za ugonjwa hutegemeana na pathojeni iliyosababisha ugonjwa. Dalili zinaweza kuonekana siku chache baada ya kuambukizwa au kuendelea polepole katika kipindi cha wiki, miezi hata miaka.
Kingamwili na maambukizo
Kwa kawaida mgonjwa anapona mwenyewe na mfumo wa kinga mwilini unajifunza kupambana na pathojeni husika. Kama inarudi mwili unaijua tayari, hivyo si kawaida mtu kugonjeka mara mbili na ambukizo lilelile.
Kwa mtu mwenye kingamwili nzuri maambukizo yanaweza kupita kwa kuonyesha dalili chache tu au hata bila dalili yoyote. Kwa watu wengine dalili za ugonjwa zinaweza kuwa nzito mno na kuhatarisha maisha.
Suala muhimu ni uwezo wa mfumo wa kinga kutambua na kuondoa kisababaishi cha ugonjwa yaani pathojeni. Leo hii sayansi ya tiba imekuta madawa dhidi ya pathojeni kama vile antibiotika dhidi ya bakteria, antimykotika dhidi ya fungi na virostatika dhidi ya virusi.
Kuna pia uwezekano wa kupiga chanjo dhidi ya virusi kadhaa. Lakini magonjwa ya kuambukizwa mengine hayana tiba hadi leo na magonjwa mapya yanaweza kutokea.
Makadirio ya vifo duniani kutokana na magonjwa ya kuambukizwa kufuatana na WHO

Jamii:Tiba
jamii:Magonjwa
Jamii:Maradhi ya kuambukiza


"We Are the World" ni wimbo wa hisani uliorekodiwa na kundi bab-kubwa la USA for Africa kunako mwaka wa 1985. Wimbo ulitungwa na Michael Jackson na Lionel Richie na kutayarishwa na Quincy Jones na Michael Omartian kwa ajili ya albamu ya We Are the World. Kwa mauzo yaliyozidi kiasi cha nakala milioni 20, ni moja kati ya single chache mno kuuza nakala milioni 10 (au zaidi) kwa dunia nzima.
Kufuatia mradi wa Band Aid, "Do They Know It's Christmas?" huko nchini Uingereza, wazo la uanzishaji wa kibao cha kusaidia balaa la njaa barani Afrika linatoka kwa  mwanaharakati Harry Belafonte, yeye, akiwa na mchangishaji fedha Ken Kragen, walikuwa chombo kikuu katika kuleta wazo hili katika hali ya ukweli. Wanamuziki kadhaa waliitwa wakiwa wawiliwawili, kabla Jackson na Richie kupewa kazi ya kutunga wimbo.
Kufuatia miezi kadhaa ya kufanya kazi pamoja, wawili hao walimaliza kabisa kazi ya utunzi wa "We Are the World" usiku mmoja kabla ya hatua ya kwanza ya kurekodi wimbo huo, mwanzoni mwa mwaka wa 1985. Hatua ya mwisho ya kurekodi wimbo huu ulimalizika mnamo tar. 28 Januari 1985. Tukio hili la kihistoria limewaleta pamoja baadhi ya wasanii mashughuli katika tasnia ya muziki kwa kipindi hicho.
Wimbo ulitolewa kunako tar. 7 Machi 1985, ikiwa kama single pekee kutoka katika albamu. Mafanikio kedekede duniani kote, imeshika chati za juu katika nchi kibao duniani na kuufanya uwe wimbo pekee wa pop kuuzika haraka sana katika historia ya muziki huo kwa nchini Marekani. Single ya kwanza kutunukiwa maplatinamu kedekede, "We Are the World" imepokea platinamu nne mfululizo kutoka kwa Recording Industry Association of America.
Hata hivyo, wimbo umepokea tahakiki mchanganyiko kutoka kwa waandishi wa habari, wataalamu wa muziki, na jamii kwa ujumla. Mashabiki wamefurahi kusikia muziki ulioimbwa pampoja na watu wa rangi tofauti katika wimbo mmoja, na kujisikia raha kununua "We Are the World", wakitambua ya kwamba pesa zinaenda katika jambo la hisani. Wengineo, wakiwemo wasemaje wa vyombo ya habari, walikatishwa tamaa eti kwamba wimbo haujatoa sababu kwa wasikilizaji kwanini njaa imetokea mwanzoni kabisa, na mashairi yalionekana kama vile ya kujipatia umaarufu tu.
Wimbo umezawadiwa tuzo kadhaa ikiwa ni pamoja na Grammy Awards tatu, moja American Music Award, na People's Choice Award—wimbo ulipandishwa na upokeaji wa tahakiki za haja za video yake, video za nyumbani, na matoleo ya vijarida, na matangazo kibaokibao ya redio, TV, na kadhalika, vitabu, mabango, na fulana. Promosheni yake imesadia mafanikio ya  "We Are the World" na kuchangisha kiasi cha pesa zaidi ya Dola za Kimarekami Milioni 63 kwa ajili ya shughuli kusadia watu barani Afrika na Marekani.
Kufuatia uharibifu mkubwa uliosababishwa na tetemeko la ardhi lenye ukubwa wa magnitude 7.0 M huko nchini Haiti mnamo tar. 12 Januari 2010, toleo lingine la wimbo huu na mastaa wengine lilitolewa na -rekodiwa mnamo 1 Februari 2010. Wimbo uliitwa jina la "We Are the World 25 for Haiti", ulitolewa kama single mnamo tar. 12 Februari 2010, na mapato kutoka katika rekodi hiyo ilisaidia walioponyeka katika nchi iliyopatwa na balaa hilo.
Wanamuziki wa USA for Africa
Mwelekezaji
Quincy Jones

Waimbaji (kulingana na mwonekano katika video)
Lionel Richie
Stevie Wonder
Paul Simon
Kenny Rogers
James Ingram
Tina Turner
Billy Joel
Michael Jackson
Diana Ross
Dionne Warwick
Willie Nelson
Al Jarreau
Bruce Springsteen
Kenny Loggins
Steve Perry
Daryl Hall
Huey Lewis
Cyndi Lauper
Kim Carnes
Bob Dylan
Ray Charles

Kiitikio (kiherufi)
Dan Aykroyd
Harry Belafonte
Lindsey Buckingham
Mario Cipollina
Johnny Colla
Sheila E.
Bob Geldof
Bill Gibson
Chris Hayes
Sean Hopper
Jackie Jackson
La Toya Jackson
Marlon Jackson
Randy Jackson
Tito Jackson
Waylon Jennings
Bette Midler
John Oates
Jeffrey Osborne
Anita Pointer
Juni Pointer
Ruth Pointer
Smokey Robinson

Bendi
David Paich – mpiga synthesizer, mwanamuziki
Michael Boddicker – mpiga synthesizer, kupanga
Paulinho da Costa – tumba
Louis Johnson – mpiga besi
Michael Omartian – vinanda
Greg Phillinganes – vinanda
John Robinson – midundo

Orodha yake
Vinyl Single:
"We Are the World" – 7:09
VHS Video Event 1:
"We Are the World" – 7:09
"Dancin' in the Street"
VHS Video Event Special Edition:
"MusicVision Logo/We Are the World" – 7:27
"We Are the World: Behind the Scenes"
"Michael Jackson's We Are the World Demo at the Studio"
Chati na kutunukiwa

Tanbihi

Marejeo

Bibliografia

Breskin, David (2004). We Are the World: The Story Behind the Song booklet. Image Entertainment, Inc.

George, Nelson (2004). Michael Jackson: The Ultimate Collection booklet. Sony BMG.

Viungo vya nje
 of USA for Africa
 for "We Are the World 25 for Haiti"
 of "We Are the World 25 for Haiti" at Youtube.com

Jamii:Nyimbo za 1985

Je,mwanamziki Lionel Richie ana watoto wangapi?


Hii ni orodha ya wapiga gitaa maarufu barani Afrika.
Kialfabeti
Barthelemy Attisso - mpigaji gitaa kiongozi wa bendi ya Orchestre Baobab, huko nchini Senegal.
Omara "Bombino" Moctar - mpigaji maarufu, mwimbaji na mtunzi kutoka mjini Agadez, Niger.
Alick Macheso - mpigaji gitaa mkuu wa bendi ya Orchestra Mberikwazvo, nchini  Zimbabwe.
Oliver De Coque - wa Ogene Sound Super of Africa
Mamadou Diop (pia anajulikana kama Modou Diop) - mpiga rizim gitaa wa kutoka Senegal, lakini kwa sasa yupo nchini Marekani
Afel Bocoum - Mpiga gitaa marufu kutoka nchini Mali, Ali Farka Touré ndiye mwalimu wake
Henri Bowane - Ni mtu mkubwa katika masuala mazima ya uanzishwaji wa rumba la Kikongo, wanafunzi wa awali wa Franco.
Diblo Dibala -  Mwanamuziki wa Kikongo ambaye maarufu kwa mtindo wa soukous, anafahamika kama "Machine Gun" kwa kasi na maarifa yke ya juu katika upigaji mzima wa gitaa.
Nico Kasanda (aka "Dr. Nico") - mmoja kati ya waanzilishi wa muziki wa soukous.
François Luambo Makiadi (aka "Franco") - Mwanamuziki wa Kikongo, mwanzilishi wa kundi zima la muziki wa Jazz maarufu OK Jazz.
Nico Mbarga - mpigaji gitaa mkuu na mtunzi maarufu wa wimbo maarufu wa "Sweet Mother."
Oliver Mtukudzi - Mpigaji gitaa kutoka nchini Zimbabwe na kiongozi wa 'Black Spirits'
Jean-Bosco Mwenda - Mwanzilishi wa mtindo wa Kiafrika maarufu "mtindo wa kidole" katika miaka ya 1950, Kongo
Ray Phiri- Mpigaji gitaa marufu kutoka mjini Mpumalanga, Afrika Kusini
Jonah Sithole Mpigaji gitaa kutoka nchini Zimbabwe, anapiga na Thomas Mapfumo
Djelimady Tounkara, mpiga gitaa maarufu wa bendi ya Super Rail Band kutoka mjini Bamako, Mali.
Ali Farka Touré - mwimbaji na mpiga gitaa kutoka nchini Mali.
Vieux Farka Touré - mtoto wa Ali Farka Touré, anachipukia kutoka nchini Mali.
Sir Victor Uwaifo- Mpigaji gitaa kutoka kwa watu wanaongea Kibini/Kiedo, yupo mjini Benin, Jimbo la  Edo, Nigeria.
Dr Sir Warrior - Mwimbaji na Mpigaji gitaa wa bendi ya Oriental Brothers International Band
Jonah Sithole - Mpiga mbira na gitaa marehemu ambaye awali alikuwa anapiga na Thomas Mapfumo
Joshua Dube - Mpigaji gitaa hayati ambaye awali alikuwa akipiga na Thomas Mapfumo
Habib Koité - mwimbaji na mpigaji gitaa kutoka nchini Senegal
piga gitaa
piga gitaa
Jamii:Orodha za Afrika

Je,wimbo wa kwanza wa bendi ya Orchestra Baobab ni ipi?


Tabianchi inamaanisha jumla ya halijoto, unyevuanga, kanieneo ya angahewa, upepo, usimbishaji na tabia nyingine zinazoathiri hali ya hewa katika sehemu fulani ya uso wa dunia kwa muda mrefu. Tabianchi ni tofauti na halihewa ikitazama vipindi virefu lakini halihewa inatazama hali ya sasa au katika muda mfupi. Kwa lugha nyingine tunaweza kusema: Tabianchi ni jumla ya halihewa zote zinazoweza kutokea mahali pamoja duniani katika kipindi kisichopungua miaka 30.
Tabianchi inaathiriwa sana na latitudo yaani umbali na ikweta penye mnururisho mwingi wa jua, uso wa nchi, kimo, kuwa karibu au mbali na magimba ya maji na mikondo ya bahari.
Ufafanuzi wa tabianchi

Tabianchi huangaliwa hasa katika sayansi za metorolojia na jiografia lakini kuna pia tawi la fizikia linaloichungulia. Kutokana na mitazamo tofauti ya sayansi hizi kuna pia ufafanuzi tofauti kuhusu tabianchi.
Kamati ya "Intergovernmental Panel on Climate Change" (IPCC) ilitoa ufafanuzi ufuatao:
"Tabianchi kwa maana ya kawaida ni "halihewa ya wastani" au kwa umakini zaidi: takwimu za vipimo husika mbalimbali kwa kutazama wastani na ubadilikajibadilikaji katika vipindi vya muda kuanzia miezi hadi miaka mamilioni. Kipindi cha kawaida kiliamuliwa na Shirika la Metorolojia Duniani (World Meteorological Organization - WMO) ni miaka 30. Vipimo hivi ni pamoja na halijoto, usimbishaji na upepo.
Kwa maana pana zaidi tabianchi ni hali ya tabia hizi kwa dunia yote"[1]
Tabia nyingi zinazoathiri tabianchi zinadumu muda mrefu kama vile kimo, uhusiano wa eneo la nchi kavu na eneo la maji, umbali na milima na bahari. Tabia hizi zinabadilika polepole sana katika vipindi vya miaka mamilioni kufuatana na michakato ya gandunia
Athari nyingine kwa tabianchi zinaweza kubadilika katika vipindi vifupi zaidi:
mikondo ya bahari inasafirisha joto au baridi kutoka sehemu moja ya bahari kwenda nyingine na hivyo kuathiri nchi.
uwingi au uhaba wa mimea inayofunika uso wa nchi unaathiri viwango vya joto la jua vinavyofyonzwa na kiasi cha maji kinachoweza kufyonzwa au kuvukiza.
mabadiliko katika kiasi cha gesi joto katika angahewa yanaathiri kiwango cha nichati ya jua kinachofyonzwa na dunia na hivyo kiwango cha kupanda kwa halijoto duniani au kinyume.
kuongezeka kwa vumbi hewani kwa mfano kutoka milipuko mikubwa ya volkeno au pigo za meteoriti kubwa sana kunaweza kusababisha kupungukiwa kwa nishati ya jua inayofikia uso wa dunia hivyo kuleta kupoa kwa halijoto.

Athira kuu zinazoamulia tabianchi
Athira kuu zinazoamulia tabianchi ni latitudo ya eneo, kina chake juu ya usawa wa bahari na hali ya uso wa ardhi yake, pamoja na kuwepo au kutokuwepo karibu na magimba makubwa ya maji, kama bahari au maziwa.
latitudo ni msingi kwa kiasi cha nishati (joto, nuru) inayopokelewa kutoka Jua. Maeneo yaliyo karibu na ikweta hupokea zaidi kuliko maeneo yaliyo mbali na ikweta. Hivyo maeneo karibu na ikweta huwa na joto kushnda maeneo karibu na ncha za dunia.
uso wa ardhi una athiri; safu ya milima mirefu inaweza kuzuia mawingu hivyo kusababisha mvua kubaki upande mmoja na  kuuzuia upande mwingine; misitu mikubwa kama beseni ya Kongo au Amazonas inazalisha uvukizaji mwingi.
Halijoto kinapungua kadri eneo liko juu ya usawa wa bahari
Aina za tabianchi
Tabianchi ya eneo huitwa kwa majina kama vile wastani, yabisi, baridi, tundra, tropiki, kiikweta, kimediterania, na kadhalika.
Mpangilio unaotumiwa sana ni ile iliyoanzishwa na Vladimir Koeppen mwenye kanda tano:
A: tabianchi ya tropiki
B: tabianchi yabisi
C: tabianchi fufutende ya latitudo za kati
D: tabianchi baridi ya latitudo za kati
E:  tabianchi ya nchani
Hizi kanda tano hugawiwa kwa vikundi vya ngazi ya pili kama vile msitu wa mvua, monsuni, savana, nusutropiki, kibara nyevu, kibahari, kimediteranea, nusuaktiki, tundra, barafu ya nchani, jangwa na kadhalika.
A: Tabianchi ya tropiki
Tabianchi ya tropiki huwa na halijoto ya juu wakati wote kwenye uwiano wa bahari na nyanda za chini. Miezi yote hupatikana na kiwango cha wastani ya halijoto ya 18°C au zaidi. Aina hii hugawiwa kwa vikundi:
Tabianchi ya msitu wa mvua wa tropiki: Miezi yote 12 hupatikana na usimbishaji usiopungua milimita 60. Tabianchi hizi hupatikana hasa katika eneo kati ya latitudo za 5 hadi 10 kusini na kaskazini ya ikweta, mahali pachache hata hadi latitudo ya 25° kutoka ikweta. Muda wote kuna kanieneo ya hewa duni kwa hiyo hakuna tofauti ya majira.
Tabianchi ya monsuni ya tropiki: aina hii ya tabianchi hutokea hasa Amerika Kusini na katika beseni ya Bahari Hindi ikisababishwa na upepo wa monsuni unaobadilika mwelekeo wake kwa utaratibu kimajira. Tabianchi huwa na mwezi kavu zaidi unaotokea mnamo wakati wa solistisi wa wakati baridi katika nusutufe ya dunia (yaani Desemba kwa nusutufe ya kaskazini na Juni kwa nusutufe ya kusini).  Usimbishaji uko chini ya 60 mm/mwezi lakini zaidi ya 100 mm /mwaka.
Tabianchi ya savana: inaitwa pia tabianchi ya tropiki nyevu na kavu. Maeneo haya huwa na kipindi cha ukame. Kufuatana na kiasi cha mvua kuna savana tofauti, ama kavu ama nyevu zaidi. Kiwango cha usimbishaji ni kati ya milimita 500 na 1500 kwa mwaka.
B: Tabianchi yabisi au nusuyabisi
Hapa hewa ni kavu. Kuna kiasi cha mvua lakini kutokana na joto na jua maji mengi zaidi hupotea kuliko mvua unaonyesha. Kwa lugha nyingine uvukizaji ni mkubwa kuliko usimbishaji, kwa hiyo hewa ni kavu.
Kama uvukizaji ni kubwa kuliko usimbishaji kwa muda wa miezi 10-12 kila mwaka tabianchi huitwa yabisi. Hapa kiwango cha mvua hakipitii milimita 80 kwa mwaka.
Kama uvukizaji ni kubwa kuliko usimbishaji kwa muda wa miezi 6 - 9 kila mwaka tabianchi huitwa nusuyabisi.
Tabia ya kawaida kwa eneo yabisi ni kupotea kwa mito ambayo haishii baharini au katika maziwa makubwa bali hupotea tu njiani au kuishia katika maziwa ya chumvi au jangwa la chumvi. Maziwa ya chumvi hupatikana pale ambako maji hayapotei kabisa lakini hupungukiwa mno na mishale ya jua hivyo kiasi kinachobaki kama ziwa au matope huwa na chumvi nyingi. Au hata ziwa la chumvi linakauka kwa miezi kadhaa ya mwaka na kuacha uwanja mkubwa wa chumvi tu.
Maeneo penye tabianchi yabisi yapo hasa katika sehemu za nusutropiki zisizofikiwa na upepo wa pasati lakini kuna tabianchi yabisi pia penginepo kwa mfano kwenye milima ya juu au karibu na ncha za dunia.

C: Tabianchi fufutende ya latitudo za kati
Kanda za tabianchi hii hupatikana kati ya kanda la nusutropiki (lenye halijoto wastani katika mwaka juu ya 20°C) na kanda la baridi (lenye halijoti wastani chini ya 10°C wakati wa mwezi wa joto zaidi).
Kwa hiyo kuna halijoto za wastani juu ya 10 °C katika miezi ya joto zaidi (katika nusutufe ya kaskazini Aprili hadi Septemba) na halijoto ya wastani baina ya −3 °C na 18 °C wakati wa mwezi wa baridi zaidi.
Uoto asilia katika kanda hizi ni hasa misitu; ndani ya bara kuna pia maeneo ya manyasi na pia nusujangwa. Usimbishaji hutokea miezi yote ila tu ni zaidi karibu na bahari inaweza kupungua mbali na bahari.
Hapo kuna maeneo tofauti kama yafuatayo:
Tabianchi ya kimediteranea au ya nusutropiki na majirajoto kavu: aina hii hutokea kwa kawaida upande wa magharibi ya bara fulani baina latitudo za 30° hadi 45°. Majirabaridi huwa poa na mvua nyingi; majirajoto kuna halihewa yabisi na joto kutokana na kipaumbele wa kanieneo angahewa ya juu isipokuwa katika maeneo ya pwani ambako mkondo baridi wa bahari inaweza kupoza joto na kuleta ukungu bila mvua.
Mifano ni Cape Town katika Afrika Kusini, Yerusalemu katika Mashariki ya Kati, Los Angeles na San Francisco katika Marekani.
Tabianchi nyevu ya nusutropiki hutokea zaidi ndani ya bara au kwenye pwani za mashariki, hasahasa katika digrii za latitudo 30°. Tofauti na tabia za kimediteranea majirajoto kuna unyevuanga juu. Pale ambako tabianchi hizi zinatokea katika Asia ya Mashariki majirabaridi ni yabisi na baridi zaidi kutokana na kanieneo angahewa ya juu kutoka Siberia lakini majirajoto nyevu sana kutokana na athira ya monsuni za Asia ya Kusini Magharibi.
Tabianchi ya kibahari: tabianchi hizi hutokea pale ambako athari ya bahari, halijoto yake na upepo zake zinaathiri tabianchi ya bara. Kwa mfano sehemu kubwa za Ulaya ya Magharibi, ya Kati na Kaskazini zinaathiriwa na mkondo wa ghuba unaosukuma maji ya vuguvugu kutoka Ghuba ya Meksiko hadi pwani za Norwei na Urusi ya Kaskazini. Hivyo tabianchi ya sehemu hizi ni tofauti na sehemu za Kanada katika latitudo zilezile: miezi ya majirajoto ni ya kupoa zaidi lakini miezi ya majirabaridi ina halijoto ya juu zaidi kuliko Amerika ya kaskazini ng'ambo ya bahari ya Atlantiki.
Tabianchi za kupoa katika nyanda za juu tropiki : hii ni tabianchi ya baridi zaidi katika latitudo za tropiki kutokana na kimo cha za sehemu hizi, kwa mfano huko Mexico, Peru, Bolivia, Madagascar, Tanzania ya kusini, Zambia, Zimbabwe, Afrika Kusini. Hapa kuna majirabaridi iliyo tofauti sana na majira mengine ambayo si kawaida katika tropiki.
D: Tabianchi baridi ya latitudo za kati
Tabianchi hizi zinatokea zaidi ndani ya mabara. Kuna halijoto ya wastani chini ya -1°C wakati wa mwezi baridi na juu ya 10°C wakati wa mwezi wa joto zaidi. Kwenye nusutufe ya kusini ya dunia tabianachi hutokea mahali pachache tu kwa sababu maeneo ya nchi kavu ni madogo zaidi katika nusutufe ya kusini ya dunia.
Tabianchi za kibara zenye halijoto ya juu wakati wa majirajoto: mnamo latitudo chini na juu ya 40° halijoto ya wastani ya mwezi wa joto zaidi inafikia kiwangio juu ya 22 °C. Katika Ulaya ya Mashariki kipindi hiki ni yabisi kuliko huko Amerika ya Kaskazini. Katika Asia ya Maskariki kanieneo angahewa ya juu ya Siberia inasukuma tabianchi hii kuelekea kusini zaidi; majirabaridi huwa yabisa sana lakini majirajoto kunatokea kwa unyevuanga juu kutokana na athira monsuni.
E: Tabianchi ya nchani
Hizi tabianchi karibu na ncha za dunia huwa na halijoto wastani chini ya 10 °C mwaka wote.
Tabianchi za tundra zinatokea katika kaskazini kabisa za mabara ya Amerika, Asia na Ulaya na kwenye visiwa karibu na Antaktiki. Mwezi wa joto zaidi huwa na halijoto ya wastani baina 0 °C na 10 °C.  Sehemu kubwa ya mwaka ina halijoto wastani chini ya 0 °C.
Tabianchi ya barafu inapatika Antaktiki, Greenland ya Kati na kwenye eneo la barafu ya kudumu juu ya bahari ya Aktiki. Miezi yote huwa na halijoto wastani chini ya 0 °C.
Mabadiliko ya tabianchi
Mabadiliko ya tabianchi hutokea kieneo au hata duniani kote kila baada ya muda fulani. Mabadiliko hayo yanatazamwa moja kwa moja kutokana na vipimo vya angahewa kwa miongo ya miaka au kwa kufanyia utafiti viini vya mashimo yaliyotobolewa kwenye ardhi au barafu ya Aktiki.
Mabadiliko hayo yanaweza kusababishwa na mabadiliko ya kiasi cha nuru ya Jua kinachofika duniani pamoja na mabadiliko katika angahewa ya dunia. Mabadiliko ya tabianchi yaliyojadiliwa sana tangu mwisho wa karne ya 20 yanahusu kuongezeka kwa gesi joto kutokana na shughuli za binadamu, hasa kuchomwa kwa fueli kisukuku.
Marejeo