Jeraha sugu  ni jeraha ambalo haliponi katika utaratibu uliojipanga wa hatua na katika kiasi cha muda unaotabirika kama vile majeraha mengi yafanyavyo; majeraha ambayo hayaponi ndani ya miezi mitatu mara nyingi huchukuliwa kuwa sugu.[1]
Majeraha sugu  huonekana yamezuiliwa katika awamu moja au zaidi ya awamu za kupona jeraha. Kwa mfano, mara nyingi majeraha sugu hubaki katika hatua ya uvimbe kwa muda mrefu sana.[2][3]
Kwa majeraha ya papo hapo, kuna uwiano sahihi kati ya uzalishaji na uharibifu wa molekuli kama vile kolajeni; katika majeraha sugu mizani hii ni kupotea na uharibifu ina jukumu kubwa sana.[4][5]
Majeraha sugu hayawezi kupona au yanaweza kuchukua miaka ya kufanya hivyo. Majeraha haya huwasababishia wagonjwa dhiki kali za kimwili na kimawazo pamoja na kuwa mzigo mkubwa wa kifedha kwa wagonjwa na mfumo mzima wa huduma ya afya.[6]
Majeraha yaponayo ipasavyo na majeraha sugu huwa katika pembe tofauti ya wigo wa aina uponyaji jeraha kuwa maendeleo kuelekea kuponywa kwa viwango tofauti.[7]
Aina ya magonjwa
Idadi kubwa ya majeraha sugu huweza kugawanyishwa katika makundi matatu: vidonda vya vena, kisukari, na vidonda mvuke[7][8] Idadi ndogo ya majeraha ambayo hayapo katika makundi haya inaweza kuwa inatokana na sababu kama vile sumu ya mionzi au  shida ya damu kusafiri kwenda sehemu fulani ya mwili.[8]
Vidonda vya Vena na Ateri
Vidonda vya vena, ambavyo kwa kawaida hutokea miguuni, huchangia 70% hadi 90% ya majeraha sugu[2] na huathiri wazee zaidi. Wao walidhani kuwa kutokana na shinikizo la damu katika vena inayosababishwa na kutofanya kazi kwa vali ambazo zipo katika mshipa ya s na kuzuia damu kutoka inapita nyuma. Shida ya damu kusafiri kwenda sehemu fulani ya mwili hutokeo kwa sababu hiyo, pamoja na jeraha reperfusion, sababu ya uharibifu wa tishu inayoongoza kwa majeraha.
Vidonda vya mgonjwa wa kisukari
Sababu nyingine kubwa ya majeraha sugu ni, ugonjwa wa kisukari, ambao unazidi kuenea.[9] Wagonjwa wa kisukari wana hatari kubwa zaidi kwa 15% ya kukatwa sehemu ya mwili kuliko jamii kwa ujumla[2] kwa sababu ya vidonda sugu. Ugonjwa wa kisukari husababisha ugonjwa wa neuropathi, ambao huzuia utambuzi wa uchungu mwilini kwa neva na kuhisi maumivu.[2] Hivyo wagonjwa wanaweza kosa kuona majeraha madogo miguuni, na hivyo kushindwa kuzuia maambukizi au kujeruhiwa tena.[7] Aidha, ugonjwa wa kisukari husababisha kupungua kwa kinga na uharibifu wa mishipa midogo ya damu, kuzuia uwekaji oksijeni wa kutosha kwa tishu, ambayo inaweza kusababisha majeraha sugu.[7] Shinikizo pia huwa na jukumu katika ukuaji wa vidonda vya wagonjwa wa kisukari.[8]
Vidonda vya shinikizo
Aina nyingine inayoongoza ya majeraha sugu ni vidonda vya shinikizo,[10] ambavyo kwa kawaida hutokea kwa watu walio na hali kama vile kupooza ambako kunazuia kusonga kwa sehemu za mwili ambazo kwa kawaida huwa na shinikizo kama vile visigino, mtulinga, na sakramu.[11][12] Vidonda vya shinikizo husababishwa na kupungua kwa damu inayoingia kwenye sehemu ya mwili ambayo hutokea wakati shinikizo kwa tishu, ni nyingi kuliko shinikizo katika kapilari, na hivyo kuzuia damu kuingia katika eneo hilo.[10] Tishu za misuli, ambazo zinahitaji oksijeni na madini zaidi kuliko ngozi, huonyesha athari mbaya zaidi kutokana na shinikizo la muda mrefu.[12] Kama katika vidonda vingine sugu, kurejea kwa damu kwa tishu baada ya muda ya kutopata damu kutokana na jeraha husababisha uharibifu wa tishu.
Ishara na dalili.
Mara nyingi wagonjwa wa majeraha sugu huripoti maumivu kama sehemu kubwa katika maisha yao.[13]
Inapendekezwa kwamba watoa huduma za afya kukabiliana na maumivu yanayohusiana  na majeraha ya muda mrefu kama moja ya vipaumbele muhimu katika usimamizi wa majeraha sugu (pamoja na kushughulikia chanzo chake). Sita kati ya kumi ya wagonjwa wa vidonda vya vena vya mguu huwa na maumivu na vidonda vyao,[14] na mwelekeo sawa huonekana katika vidonda vingine sugu.
Maumivu yanayoendelea (usiku, wakati wa kutulia, na kwa shughuli) ni tatizo kubwa kwa wagonjwa na vidonda sugu[15]. Matatizo kuhusu vitoa maumivu visivyo na ufanisi na mipango ya huduma ambayo hawakuweza kuzingatia pia zilitambuliwa.
Chanzo
Mbali na mzunguko mbaya niuropathi, na ugumu wa kusonga, sababu zinazochangia vidonda sugu ni pamoja na magonjwa ya utaratibu, umri, na kiwewe kinachorudiwa. Uwepo wa zaidi ya moja ambayo yanaweza kuchangia katika kuku kwa vidonda sugu ni pamoja na uvimbechungu wa mshipa ya damu (uvimbe wa mishipa ya damu), kukandamizwa kwa kinga, piodema gangrenosamu, na magonjwa ambayo husababisha damu kutofika katika sehemu fulani ya mwili.[2] Kukandamizwa kwa Kinga kunaweza husababishwa na magonjwa au madawa ya matibabu yanayotumiwa kwa muda mrefu, kwa mfano steroidi.[2] Msongo wa hisia unaweza pia kuathiri vibaya uponaji wa kidonda, huenda kwa kuongeza shinikizo la damu na viwango vya kotisoli, ambayo hupunguza kinga.[6]
Kile kinachoonekana kuwa kidonda sugu pia kinaweza kuwa donda ndugu, kwa mfano, tishu zenye kansa zinaweza kukua hadi damu isiweze kufikia seli na kufanya tishu kuwa kidonda.[16] Kansa, hasa kasinoma ya seli gamba, pia inaweza kukua kutokana na vidonda sugu, pengine kutokana na uharibifu wa tishu unaorudiarudia unachangia kujaa kwa haraka kwa seli.[16]
Sababu nyingine ambayo inaweza kuchangia kwa vidonda sugu ni uzee.[8] Ngozi ya watu wazee uharibiwa kwa urahisi zaidi, na seli nzee zaidi hazikui kwa haraka na zinaweza kukosa jibu la kutosha kwa msongo katika suala la kuongeza vipokei vya jeni vya protini za msongo.[8] Katika seli nzee zaidi, jeni za kujibu msongo zimeelezewa kupita kiasi wakati seli haijasongwa, lakini wakati inaposongwa protini hizi haziongezewi vipokezi vya kutosha kama ilivyo katika seli changa zaidi.[8]
Magonjwa zaidi ya moja yanayoambatambatana ambayo yanaweza kusababisha damu kutofika katika sehemu fulani ya mwili hasa huchangia kwa uwezekano wa vidonda sugu. Mambo hayo ni pamoja na faibrosi sugu, atherosklerosi, uvimbegiligili, ugonjwa wa seli mundu, na ugonjwa wa kutofanya kazi vizuri  kwa ateri.[2]
Kiwewe cha mwili kinachorudiarudia huchangia katika ukuaji wa vidonda sugu kwa kuanzisha kila wakati mfululizo wa uvimbe. Kiwewe kinaweza kutokea kwa ajali, kwa mfano wakati mguu jigonga dhidi ya kipumziko cha kiti cha magurudumu, au inaweza kuwa kutokana na vitendo vya kimakusudi. Watumiaji wa heroini ambao hupoteza uwezo wa kufikia vena wanaweza kuanza 'kutoboa ngozi', au kujidunga madawa ya kulevya  chini ya ngozi, jambo ambalo uharibu sana tishu na mara kwa mara husababisha vidonda sugu.[17] Watoto ambao huonekana mara nyingi kwa sababu ya vidonda visivyopona wakati mwingine hupatikana kuwa wanaathiriwa na mzazi ambaye ni mgonjwa wa Dalili fiche za Munchausen, ni ugonjwa ambao mtesi humdhuru mtoto mara nyingi ili apate usikizi.[18]
==Pathofisiolojia
==
Vidonda sugu huathiri ngozi ya nje tu na ya ndani, au vinaweza kuathiru tishu yote hadi kwa faskia.[19] Hivyo huweza kutokana na sababu sawa na zile zinazosababisha vidonda vya muda mfupi, kama vile upasuaji au kiwewe kutokana na ajali, au vinaweza kutokana na matokeo ya maambukizi ya utaratibu, utomvu, kinga, au upungufu wa uwezo wa neva, au magonjwa yanayoambatana kama vile uvimbe mpya au matatizo ya kimetaboliki.[19] Sababu ya kidonda kuwa sugu ni kwamba  uwezo wa mwili wa kukabiliana na uharibifu huzidiwa na sababu kama vile kiwewe kinachorudiwarudiwa, shinikizo inayoendelea, damu kutoweza kufika katika sehemu fulani ya mwili, au maradhi.[7][19]
Ingawa maendeleo mengi yameafikiwa katika utafiti wa vidonda sugu katika siku za hivi karibuni, maendeleo katika utafiti wa uponyaji wao umekuwa chini ya matarajio. Hii kwa kiasi ni kwa sababu utafiti wa wanyama ni mgumu kwa sababu wanyama hawapati vidonda sugu, kwa kuwa kwa kawaida huwa na ngozi iliyolegea na hujivuta haraka, na wala hawazeeki vya kutosha au kupatwa na magonjwa ya kuchangia kama vile niuropathi au magonjwa sugu debilitating.[8] Hata hivyo, watafiti wa sasa wanaelewa baadhi ya mambo muhimu ambayo husababisha vidonda sugu, kati yao ambayo ni damu kutoweza kufika katika sehemu ya mwili ipasavyo, kurejea kwa damu kwa tishu ya jeraha baada ya muda, na ukoloni  wa bakteria.[8]
Damu kutoweza kufikia sehemu fulani ya mwili
Damu kutoweza kufika katika sehemu fulani ya mwili ni jambo muhimu katika ukuaji na kuendelea kuwepo kwa vidonda, hasa kunapotokea kwa kurudiarudia (kama ifanyavyo kwa kawaida) au wakati inaposhikana na umri mkubwa wa mgonjwa.[8] Damu kutofika katika sehemu fulani ya mwili husababisha tishu kuwa na uvimbe na seli kutoa vitu ambavyo huvutia neutrofili kama vile intaleukini , chemokini, leukotrieni, na sababu za kuchangia.[8]
Wakati zinapopambana na patholojeni, neutrofili pia hutoa sitokini zinazosababisha uvimbe na vimeng'enya ambavyo uharibu seli.[2][8] Moja ya kazi zao muhimu ni kuzalisha ROS yakuua bakteria, ambapo hutumia kimeng'enya kiitwacho mieloperoksidasi.[8] Vimeng'enya na ROS zilizotayarishwa na neutrofili na liukositi zingine husababisha uharibifu wa seli na kuzuia kuenea kwa seli na kufungwa jeraha la DNA kuharibu, s lipid, protini,[20] wa ECM, na cytokines kwamba kasi ya uponyaji.[8] Neutrofili hubaki katika vidonda sugu kwa muda mrefu kuliko inavyofanya katika vidonda viponavyo kwa muda mfupi, na kuchangia kwa vidonda sugu kuwa na viwango vya juu vya sitokini na ROS zinazosababisha uvimbe.[3][5] Kwa kuwa maji kutoka vidonda sugu ina ziada ya vimeng'enya vya protini na ROS, maji yenyewe yanaweza kuzuia uponaji kwa ukuaji wa seli na kuvunja vipengele vya  ukuaji na protini katika ECM.[2]
Ukoloni wa Bakteria
Kwa kuwa oksijeni zaidi katika mazingira ya kidonda inaruhusu chembechembe nyeupe za damu kuzalisha ROS kuua bakteria, wagonjwa wanapaopata oksijeni isiyo ya kutosha kwa tishu, kwa mfano wale ambao wameathiriwa na hipothamia wakati wa upasuaji, huwa katika hatari kubwa zaidi ya maambukizi.[8] Jibu la Kinga ya mwili la kukabiliana na uwepo wa bakteria kunarefusha uwepo wa uvimbe, kuchelewesha kupona, na kuharibu tishu.[8] Maambukizi yanaweza kusababisha sio tu vidonda sugu bali pia gangrini, kukatwa kiungo kilichoathiriwa, na hata kifo cha mgonjwa.
Kama kutoweza kwa damu kufika katika sehemu fulani ya mwili, ukoloni na maambukizi ya bakteria kunaharibifu tishu kwa kusababisha idadi kubwa ya neutrofiili kuingia sehemu ya kidonda.[2] Katika wagonjwa walio na vidonda sugu, bakteria yenye kustahimili viua vijasumu huweza kuwa na muda wa kukua.[21] Aidha, wagonjwa ambao hubeba bakteria zinazostahimili dawa kama vile Staphylococcus aureus (MRSA)  inayostahimili methisilini huwa na vidonda sugu zaidi.[21]
Vipengele vya ukuaji na vimeng'enya vya kupunguza protini
Vidonda sugu pia hutofautina na vidonda vya kupona kwa muda mfupi kwa viwango vyao vya vimengenya vya kupunguza protini kama vile elastase[4] na metalloproteinase Matrix (MMP) ni vya juu, wakati viwango vya vipengele vya ukuaji kama vile vipengele vinavyotokana na chembe za kugandisha damu na  vipengele vya kukua vya Keratinositi  ni vya chini.[5][19]
Kwa kuwa vipengele vya ukuaji(GF) ni muhimu katika kupona kwa jeraha kwa wakati mzuri, viwango vya chini vya GF vinaweza kuwa sababu muhimu katika ukuaji wa jeraha sugu.[19] Kwa majeraha sugu, ukuaji na uzalishaji wa vipengele vya ukuaji unaweza kuzuiwa, vipengele vinaweza kutengwa na kushindwa kutekeleza majukumu yao ya kimetaboliki, au kuharibiwa sana na seli za bakteria au bakteria ya protisi.[19]
Majeraha sugu kama vile ya vena pia vidonda vya wagonjwa wa kisukari husababishwa na kushindwa kwa fibroblasti kuzalisha protini za ECM za kutosha na kwa keratinositi kufunika jeraha kwa ngozi.[22] Kujieleza kwa jeni ya fibroblasti ni tofauti katika majeraha sugu kuliko majeraha yaponayo haraka.[22]
Ingawa majeraha yote yanahitaji kiwango fulani cha elastesi na protisi kwa ajili ya uponaji sahihi, viwango vya juu vya ukolezi vinadhuru.[4] Leukositi katika eneo la jeraha hutoa elastisi, ambayo huongeza uvimbe, uharibu tishu proteoglikani,, na kolajeni,[23] na uharibu vipengele vya ukuaji, fibronektini, na vipengele vinavyo zuia protisi.[4] Shughuli za elastisi huongezwa kwa albumini ya majimaji ya damu ya binadamu, ambayo ni protini inyopatikana kwa wingi zaidi katika majeraha sugu.[4] Hata hivyo, majeraha sugu yasiyo na viwango vya albumini vya kutosha havina uwezekano wa kupona, kwa hivyo kudhibiti viwango vya protini hiyo katika jeraha  inaweza kuja kusaidia katika uponaji wa majeraha sugu.[4]
Matriksi metaloproteinasi za ziada, ambazo zinatolewa na leukositi, huweza pia kusababisha majeraha kuwa sugu. MMP huvunja molekuli za ECM, vipengele vya ukuaji, na vizuia Protisi, na hivyo kuongeza uharibifu ikipunguza ujenzi, kupoteza mizani ya uwiano kati ya uzalishaji na uharibifu.[5][24]
Matibabu
Ingawa matibabu ya majeraha sugu ya aina mbalimbali  yanatofautiana kidogo, matibabu sahihi hutaka kushughulikia chanzo cha matatizo ya majeraha sugu, ikiwa ni pamoja na damu kutofikia sehemu fulani ya mwili, ujazo wa bakteria, na kutokuwa na usawa wa protisi.[8] Mbinu mbalimbali zipo ili kupunguza matatizo haya, ikiwa ni pamoja na matumizi kinza-bakteria na antibiotiki, kuondoa kwa upasuaji tishu iliyoathirika vibaya sana, umwagiliaji, kufungwa kwa kutumia uvungu, joto, uwekaji oksijeni, uponaji wa jeraha lenye unyevu, kuondoa mkazo kimaumbile, na kuongeza seli au vipengele vingine vya kuzaa au kuongeza viwango vya vipengele vya uponyaji.[9]
Kuzuia na kutibu maambukizi
Kupunguza hesabu ya bakteria katika jeraha, watabibu hutumia antibiotiki za kueneza juu ya ubapa, ambayo huua bakteria na pia husaidia kuweka mazingira ya jeraha kuwa nyevunyevu,[25][26]
ambayo ni muhimu kwa ajili ya kuharakisha kupona kwa majeraha sugu.[3][11] Baadhi ya watafiti wamefanya majaribio na matumizi ya mafuta ya mti wa chai, wakala kina-bakteria ambayo pia ina athari ya kupunguza uvimbe.[21] Vitoa uchafu havishauriwi kwa sababu uharibu tishu na kuchelewesha kupungua kwa jeraha.[26] Zaidi, hufanywa kukosa ufanisi na mata  ya kikaboni kama damu na majeraha rishai na hivyo si muhimu katika majeraha wazi.[26]
Kiasi kikubwa zaidi cha rishai na tishu iliokufa katika jeraha huongeza  uwezekano wa kuambukizwa kwa kuwa kama kitoa huduma kwa ukuaji wa bakteria mbali na kinga ya mwili.[8] Kwa kuwa bakteria hustawi kwenye tishu zilizokufa, majeraha mara nyingi huondolewa tishu kwa upasuaji ili kuondoa tishu iliyo dhoofishwa.[25] Kuondolewa tishu iliyokufa na kutoa maji ya jeraha ni sehemu muhimu ya matibabu ya vidonda vya wagonjwa wa kisukari, ambavyo vinaweza kulazimu kukatwa sehemu ya mwili kama maambukizi yatakithiri. Kuondolewa kimitambo kwa bakteria na tishu zilizodhoofika ndio wazo nyuma umwagiliaji wa jeraha , ambayo hutimizwa kwa kutumia umwagiliaji wa  kutumia mtambo.[8]
Kuondoa tishu iliokufa au tishu iliodhoofika pia ni lengo la tiba ya kutukia mabuu, kuwekwa kimakusudi kwa mabuu waliosafishwa na daktari wa afya,  kwa majeraha yasiyopona. Mabuu huyeyusha tishu zilizokufa tu, tishu zilizoambukizwa; husafisha jeraha kwa kuua bakteria na kuchochea kupona kwa jeraha. Tiba ya mabuu imeonekana kuharakisha kuondoa tishu iliyokufa ya majeraha na kupunguza kiwango cha bakteria cha jeraha, na hivyo kusababisha kupona mapema, kupunguza harufu jeraha na maumivu kidogo. Mchanganyiko na mwingiliano wa hatua hizi hufanya mabuu chombo chenye nguvu sana katika matibabu ya majeraha sugu.
Tiba ya shinikizo hasi (NPWT) ni matibabu ambayo yanaboresha damu kutofika katika sehemu fulani ya tishu na kuondosha giligili katika jeraha inayotumiwa na vimelea.[7][8] Tiba hii, pia inajulikana kama-kufunga kwa kutumia uvungo, hupunguza uvimbe katika tishu, ambayo huleta damu zaidi na virutubisho katika eneo hilo, kama ifanyavyo shinikizo hasi yenyewe.[7] Matibabu pia husongoa tishu na kubadilisha sura ya seli, inazisababisha kuonyesha mRNA tofauti na kuenea upesi na kuzalisha molekuli za ECM.[2][7]
Kutibu dhiki na majeraha yenye chungu
Maumivu sugu yanayoendelea kwa muda mrefu yanayohusiana na majeraha yasiyopona yanasababishwa na tishu (yanayosababisha maumivu) au uharibifu (niuropathia) wa neva na hushawishiwa na mabadiliko ya vazi na kuvimba kwa muda mrefu. majeraha sugu  huchukua muda mrefu kupona na wagonjwa wanaweza kuugua majeraha sugu kwa miaka mingi [27]. Kupona kwa majeraha sugu kunaweza kuathirika na hali zilizopo, kama vile damu kurudi nyuma katika vali za vena, ugonjwa wa mishipa ya pembeni, uvimbegiligili usiodhibitiwa na ugonjwa wa kisukari melitasi.
Kama maumivu ya jeraha  hayatathminiwa na kurekodiwa vizuri yanaweza kupuuzwa na / au kutoshughulikiwa vizuri. Ni muhimu kukumbuka kwamba kuongezeka kwa maumivu ya jeraha kunaweza kuwa ni kiashiria cha matatizo ya jeraha ambayo yanahitaji matibabu, na kwa hiyo ni lazima matabibu watathmini jeraha pamoja na maumivu ya yanayohusishwa.
Usimamizi wa majeraha bora kabisa unahitaji tathmini ya jumla. Rekodi ya maumivu ya mgonjwa aliopitia ni muhimu na inaweza kuwa kutoka kwa matumizi ya shajara na mgonjwa, (ambayo inaendeshwa na mgonjwa), hadi kurekodi maumivu na mtaalamu wa afya au Mlezi pekee[28]. Mawasiliano kati ya mgonjwa na timu ya huduma ya afya ni muhimu kwa mtizao hii ujumla. Uchungu unapopimwa kwa wingi na wataalamu wa afya, uwezekano wa kuanzisha au kubadilisha njia ya usimamizi wa maumivu unaongezeka.
Kwa sasa kuna mbinu chache za kinyumbani zinazoweza kutumika kwa ajili ya matibabu ya maumivu ya kudumu, huku ukidhibiti viwango vya giligili vilivyo katika majeraha mengi sugu. Sifa muhimu ya mbinu hizo za kinyumbani ni kwamba hutoa mazingira bora kabisa kwa jeraha kupona, huku ikitoa kiwango cha chini cha brufen ya kima kisichobadilika  wakati wa uchakavu.
Kama tiba za kinyumbani hazipunguzi maumivu vya kutosha, inaweza kulazimu wagonjwa wenye majeraha sugu yenye uchungu kuagiziwa matibabu ya utaratibu ya ziada  matibabu kwa sehemu ya mwili ya maumivu yao. Wanakliki wanatakiwa kushauriana na wenzao wenye kutoa maagizo kuangalia muongozo wa  wa uchaguzi wa utaratibu wa matibabu . Kwa kila hatua ya kuingilia kifamakolojia kuna uwezekano wa faida na matukio mabaya ambayo tabibu muagizi atahitaji kutafakari kwa kushirikiana na timu ya huduma ya matibabu ya jeraha .
Kutibu kupungua kwa damu inayoingia katika sehemu fulani ya mwili na haipoksia
VMishipa ya damu hujibana katika tishu ambayo inakuwa baridi na kupanuka katika tishu zenye joto , Kubadili viwango vya damu vinavyoingia katika eneo hilo. Hivyo kuweka tishu zikiwa na joto pengine ni muhimu katika kupambana na maambukizi na damu kutofika katika sehemu fulani ya mwili ipasavyo.[11] Baadhi ya wataalamu wa afya hutumia 'bendeji zenye kutoa joto' kuweka joto katika eneo hilo , na uangalifu lazima uwepo wakati wa upasuaji ili kuzuia kiwango cha chini kupindukia cha joto mwilini, ambayo huongeza viwango vya maambukizi baada ya upasuaji.[8]
Shida ya damu kutoweza kufikia sehemu fulani ya mwili ipasavyo pia inaweza kutibiwa kwa upasuaji wa ateri wa kurejesha mtiririko wa damu katika sehemu ya au kiungo chote, kwa mfano katika vidonda vya wagonjwa wa kisukari, na wagonjwa wa vidonda vya vena wanaweza kufanyiwa upasuaji ili kusahihisha mishipa isiyofanya kazi vizuri.
Wagonjwa wa kisukari ambao si wagombea wa upasuaji (na wengine) huenda pia wakapata oksijeni zaidi kwa tishu zao kwa Tiba ya kuwekewa Oksijeni katika shinikizo ya juu, au HBOT, ambayo inaweza kufidia upungufu wa ugavi wa damu  na haipoksia sahihi.[20][29][30] Mbali na kuua bakteria, kiasi kikubwa cha oksijeni katika tishu kina sababisha uzalishaji na ukuaji wa vipengele kama vile, fibroblasti, na uotajimishipa.[2][20] Hata hivyo, kuongezeka kwa kiwango cha oksijeni ina maana kuwa kuna kuongezeka kwa uzalishaji wa ROS.[20] Antioksidanti, molekuli ambazo zinaweza kupoteza elektroni kwenda kwa radikali huru bila yenyewe kuwa radikali, inaweza kupunguza viwango vya vioksidishaji katika mwili na vimetumiwa kwa mafanikio kiasi katika uponyaji wa jeraha.[5]
Viwango vya chini vya tiba ya leza imeonyeshwa mara nyingi kupunguza kwa kiasi kikubwa ukubwa na ukali wa vidonda vya wagonjwa wa kisukari pamoja na vidonda vingine vya shinikizo.
Vipengele vya ukuaji na homoni
Kwa kuwa majeraha sugu hayaonyeshi vizuri vipengele vya ukuaji muhimu kwa ajili ya uponaji wa tishu, kupona jeraha sugu kunaweza kuharakishwa kwa kuondoa au kuchochea vipengele hivyo na kwa kuzuia kuzalishwa kwa wingi sana kwa protisi kama elastesi inayozipunguza.[4][5]
Njia mojawapo ya kuongeza viwango vya vipegele vya ukuaji katika majeraha ni kwa kuweka vipengele vya ukuaji moja kwa moja, ingawa hii inahitaji marudio mengi na yanahitaji kiasi kikubwa cha vipengele.[5] Njia nyingine ni kueneza jeli yenye chembe za kugandisha damu  za mgonjwa mwenyewe, ambazo huzalisha vipengele vya ukuaji kama vile vipengele vya ukuaji utomvu wa endothelia (VEGF), vipengele vya ukuaji kama insulini 1-2 (IGF), PDGF,  kubadilisha vipengele vya ukuaji vya -β (TGF-β), na vipengele vya kukua ngozi ya juu (EGF).[19] matibabu mengine ni pamoja na kuweka keratinositi iliyostawishwa katika jeraha na kurudisha ngozi na kustawisha fibroblasti zinazowekwa katika majeraha.[9][25] Baadhi ya wagonjwa hutibiwa na ngozi ya kubadilshwa bandia ambazo zina fibroblasti na keratinositi katika matriki ya kolajeni kuiga vipengele vya ngozi na kutoa vipengele vya ukuaji.
Katika kesi nyingine, ngozi kutoka kwa maiti hutiwa kwenye majeraha, kutoa kinga ya kuzuia bakteria na kuzuia ukuaji wa  chembechembe katika tishu , ambayo inaweza kusababisha ukuaji wa makovu mengi. Ingawa kipandikizi toafauti cha (ngozi kupandwa kutoka mwanachama wa aina hiyo) kinabadilishwa kwa tishu ya kichembechembe na haingizwi katika jeraha linalopona, ina tia moyo ukuaji wa seli na hutoa utaratibu kwa seli za ngozi kuvukia .[2] Kwa majeraha sugu magumu sana , vipandikizi toafauti vinaweza kukosa kufanya kazi, inayohitaji vipande vya ngozi kutoka mahali pengine pa ngozi ya mgonjwa, ambayo inaweza kusababisha maumivu na dhiki zaidi kwa mfumo wa mgonjwa.[3]
Vivazi vya kolajeni ni njia nyingine ya kutoa Matriki kwa kueneza ukuaji wa seli na uhamiaji, wakati pia inaweka unyevu katika jeraha na kufyonza rishai.[5]
Kwa kuwa viwango vya vizuia protisi vimepunguzwa katika majeraha sugu, baadhi ya watafiti wanatafuta njia za kuponya tishu kwa kuondoa vizuia hii vilivyo ndani yao.[24] Kizuia uzalishaji wa protisi leukositi (SLPI), ambacho hakizuii protisi tu ila pia kuvimba na vidubini kama vile virusi, bakteria na fungi, inaweza kuthibitishwa kuwa tiba nzuri.[24]
Utafiti kuhusu homoni na kupona kwa majeraha  umeonyesha kuwa estrojeni inaharakisha kupona kwa majeraha  kwa binadamu wazee na katika wanyama ambao wameondolewa ovari, labda kwa sababu ya kuzuia neutrofili kuingia katika jeraha na kutoa elastesi.[23] Hivyo matumizi ya estrojeni inawezakuwa tiba ya baadaye ya majeraha sugu.
Epidemiolojia
Majeraha sugu  zaidi huathiri watu wenye umri wa miaka 60 au zaidi.[8]
Matukio ni 0.78% ya idadi ya watu na maambukizi ni kati ya 0.18 hadi 0.32%.[19] Kadri idadi ya inavyoongezeka, idadi ya majeraha sugu inatarajiwa kuongezeka.[10]
Marejeo (Kwa lugha ya Kingereza)

Sehemu nyingine
 mtandao uko katika Chuo Kikuu cha California, Irvine, orodha ya matabibu wa tiba ya  mabuu
 wauzaji wa mabuu wa utabibu(mabuu waliosafishwa Phaenicia sericata  ), picha ya bakuli mabuu wa kimatibabu

Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
 elimu inayotolewa yenye kibali, maingiliano na huduma ya jeraha  inayotolewa bila gharama yoyote
 tovuti ya kampeni ya ufahamu ya Ushirika wa Australia wa Kudhibiti Majeraha
Marejeleo zaidi
Unknown parameter |unused_data= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link) CS1 maint: extra text: authors list (link)


Ruwaza ya Kenya 2030 (Kiingereza: Kenya Vision 2030) ni mpango wa maendeleo ya kiuchumi wa serikali ya Kenya kuendeleza maeneo mbalimbali ya kiuchumi katika maeneo mbalimbali ya nchi. Malengo ya mpango kuzalisha ukuaji wa uchumi wa mwaka wa 10%. [1] Hivi sasa, Kenya ina ukuaji wa Pato la Taifa 4.9% (2007). Maono haya yamefululizwa katika miaka mitano mitano ya mipango, mwanzo wake ukiwa 2008-2012. Mpango wa kwanza unaazimia uwekezaji katika sekta sita muhimu na miradi ishirini kabambe .[2] Sekta zilizolengwa ni pamoja na utalii, kilimo, viwanda, biashara, teknolojia ya habari, na huduma za kifedha.
Kulitangazwa 10 Juni 2008, kwamba wilaya ya Isiolo, itakuwa ya kwanza ya mradi wa kewekezwa. Mpango unazimia kuufanya mji wa Isiolo kuimarika kama eneo la kitalii ambalo litajumuisha kasino, mahoteli, masoko rejareja, uwanja wa ndege wa kisasa na vifaa vya usafiri.[3]
Serikali ya Kenya ilitangaza wakati wa 2008 Summer Michezo ya Olimpiki mjini Beijin ina mpango kabambe wa kuwa mwenyeji wa Micheza ya Olimpiki mwaka 2028 kam amojawapo ya mipanngo ya kutimiza ruwaza ya kenya 2030.
Maeneo ya mijini nchini Kenya itakuwa karibu maradufu kufikia mwaka 2030, na yatavujika na zaidi ya 2 / 3 ya idadi ya watu ambao watazingira maeneo ya mijini.
Utalii
Serikali ya Kenya inatarajia kwamba mpango huu utaimarisha sekta ya utalii nchini Kenya. Hivi sasa, utalii umeegemea safari porini. Mpango huu unatoa wito kwa uwekezaji katika miji ya pwani.[2]
Marejeo

Viungo vya nje

Jamii:Uchumi wa Kenya

Ruwaza ya Kenya 2030 iko na nguzo ngapi?


Wentworth Earl Miller III (amezaliwa tar. 2 Juni 1972)  ni mwigizaji wa filamu wa Kimarekani-Kiingereza, aliyetunukiwa tuzo ya Golden Globe akiwa kama mwigizaji bora wa filamu na tamthiliya. Amejizolea umaarufu mkubwa baada ya kucheza kama Michael Scofield kutoka katika tamthilia ya Prison Break iliyokuwa inarushwa hewani na televisheni ya FOX Network.
Maisha yake na wasifu
Maisha ya awali
Miller alizaliwa Chipping Norton, Oxfordshire, Uingereza, ambapo baba yake alikuwa akiishi huku akisoma katika chuo cha Oxford. Familia yake baadae ilihamia Park Slope, Brooklyn, New York, kipindi ana mwaka mmoja. Ana madada wawili, Leigh na Gillian. Alipata elimu yake pale Midwood High School iliyopo Brooklyn, New York USA. Alihitimu masomo yake katika Chuo cha Princeton akiwa na shahada ya Fasihi ya Kiingereza.
Katika mahojiano, Miller alibainisha kuwa asili yake ni mchanganyiko. Akimaanisha kuwa baba yake ni Mmarekani-Mwafrika, Muingereza, Muitalia, Mjerumani na nusu Mcherokee[1] na mama yake ni Mrusi, Mfaransa, Mdachi na Msyria.
Maisha ya Uigizaji
Miller kwa mara ya kwanza aliigiza nafasi ya nyota kama David katika tamthilia fupi Dinotopia ya ABC. Baada ya kuonekana katika maigizo tofauti tofauti ya kwenye runinga, alihamia kwenye filamu ya mwaka 2003 The Human Stain akicheza nafasi ya nyota msaidizi. Aliigiza kama Anthony Hopkins kijana. Miller alianza kuonekana kwenye runinga kwenye tamthilia ya Buffy the Vampire Slayer (Go Fish 1998).
Mwaka 2005, Miller alicheza kama Michael Scofield kwenye tamthilia ya Prison Break ya FOX Network. Amigiza kama kaka anayemjali nduguye kwa kuandaa na kufanikisha mpango mzima wa kumtorosha jela kaka yake Lincoln Burrows ili kumuepusha na adhabu ya kifo aliyohukumiwa kimakosa. Umahiri aliouonyesha kwenye tamthilia hiyo ulipelekea kujipatia tuzo ya Golden Globe 2005 kwa kuchaguliwa kuwa Muigizaji Bora wa Kiume Kwenye Tamthilia.[2]
Miller ameonekana kwenye video mbili za muziki za mwanadada Mariah Carey na alipata mchango mkubwa kutoka kwa Carey kutokana na video ya nyimbo We Belong Together. Miller anadai kuwa umahiri wa video hiyo umechangia kwa kiasi kikubwa kuwashawishi waandaaji kumpa nafasi ya nyota kwenye tamthilia iliyojizolea umaarufu ya Prison Break. Anasema, "Mariah ni maarufu kimataifa. Siku mbili nilizokuwa naigiza kwenye video zake zimenisaidia sana kisanaa, zimenitangaza zaidi kuliko jambo lolote nililowahi kulifanaya kabla ya Prison Break. Ninashukuru sana kwa nafasi ile."
Filamu

Marejeo

Viungo vya nje
 on IMDb

 at Prison Break's official website

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Watu walio hai

Je,Wentworth Miller alizaliwa mwaka upi?


Mnara wa Eiffel (kwa Kifaransa: Tour Eiffel) ni jengo mashuhuri la mji wa Paris nchini Ufaransa.
Mnara huu ulipokea jina lake kutoka kwa mjenzi wake aliyekuwa mhandisi Alexandre Gustave Eiffel.
Kimo chake ni mita 300 na juu yake kuna antena ya redio jumla ya kimo inafikia mita 324.
Mnara huu ulijengwa kando ya mto Seine miaka 1887 hadi 1889 kama geti la Maonyesho ya Dunia ya mwaka 1889.
Mwanzoni watu wa Paris hawakupenda mnara huo: wengine walidai ubomolewe mara moja baada ya maonyesho. Lakini idadi kubwa ya watalii iliufanya kuwa ishara ya mji wa Paris na watu walianza kuuzoea.
Kati ya miaka 1889–1930 ilikuwa jengo kubwa la dunia nzima.
Mwaka 1906 mnara uliwezesha mawasiliano ya kwanza kwa simu hewa kati ya Ulaya na Marekani kuvukia Atlantiki kwa sababu ya kimo chake kikubwa. Wanajeshi walikuwa na kituo cha mawasiliano ya simu mnarani.
Kila mwaka hutembelewa na wageni milioni sita wanaoipanda kwa kutumia ngazi 1,665.
Viungo vya nje

Jamii:Paris
Eiffel


Historia ya Sudan Kusini inahusu eneo la Afrika Mashariki ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Sudan Kusini.

Historia ya kale
Kuna nyaraka chache sana za historia ya mikoa ya kusini mpaka mwanzo wa utawala wa Misri upande wa kaskazini mapema 1820 na baadaye kuendelezwa kwa biashara ya utumwa kuingia kusini.
Kabla ya wakati huo, habari zote zinapatikana kwa misingi ya historia simulizi. Kulingana na mila hizo, watu wa Niloti (Wadinka, Nuer, Shilluk) na wengine waliingia kusini mwa Sudan kwa mara ya kwanza wakati fulani kabla ya karne ya 10.
Katika kipindi cha kati ya karne ya 15 na karne ya 19, uhamiaji wa makabila, hasa kutoka eneo la Bahr al Ghazal, ulileta watu hawa katika maeneo yao ya sasa. Makabila yasiyo Niloti yaani Waazande, ambao waliingia Sudan Kusini katika karne ya 16, waliunda jimbo kubwa zaidi katika kanda hii.
Katika karne ya 18, watu wa Avungara waliingia na kwa haraka wakaweka mamlaka yao juu ya Waazande. Utawala wa Avungara ulikaa kwa muda bila kupingwa mpaka kuwasili kwa Waingereza  mwishoni mwa karne ya 19. Vizuizi vya kijiografia viliwalinda watu wa kusini kutokana na kuenea kwa Uislamu, na kuwawezesha kurejesha turathi zao za kijamii na kitamaduni na urithi wao wa kisiasa na taasisi za kidini.
Misri, chini ya utawala wa Khedive Ismail Pasha, ilijaribu kwa mara ya kwanza kuikoloni kanda hiyo katika miaka ya 1870, na kuanzisha jimbo la Equatoria katika sehemu ya kusini. Gavana wa kwanza wa Misri alikuwa Samwel Baker, aliyeanza kuhudumu mwaka 1869, akifuatiwa na Charles George Gordon mwaka 1874 na Emin Pasha mnamo 1878.
Maasi ya Mahdist ya miaka ya 1880 yaliuyumbisha mkoa huu mchanga, na Equatoria ilikoma kuwepo kama milki ya Misri mwaka 1889. Makazi muhimu katika Equatoria yalikuwa pamoja na Lado, Gondokoro, Dufile na Wadelai.
Sudan Kusini ilitawaliwa kama eneo la pekee wakati wa ukoloni wa Kiingereza hadi 1947 ilipounganishwa na kaskazini kama nchi moja bila kuwauliza wenyeji.
Ndani ya Sudan huru
Wakati wa uhuru wa Sudan mwaka 1956 viongozi wa kusini walidai haki ya kujitawala ndani ya taifa jipya, lakini mapatano yalishindikana na hali hiyo ilisababishwa kutokea kwa vita ya Anyanya kati ya 1956 na 1972.
Baada ya kipindi cha amani, vita vilianza upya mwaka 1983 wakati kanali John Garang alipounda SPLA dhidi ya badiliko la Sudan kutangazwa nchi ya Kiislamu.
Vita hivyo vya pili vilikwisha mwaka 2005 kwa mkataba wa amani ulioacha kusini kama sehemu ya kujitawala ndani ya Sudan hadi ipigwe kura juu ya swali la kujitenga iliyopangwa kwa mwaka 2011.
Nchi imeathiriwa vibaya na vita vya kwanza vya Anya-nya na vya pili Anya na pia Vita vya Pili vya Wenyewe kwa Wenyewe vya Sudan vya SPLA / M kwa karibu miaka 21 tangu historia ya mwanzo wa SPLA / M mwaka wa 1983 - na kupelekea kutelekezwa vibaya, ukosefu wa miundomsingi ya maendeleo, na uharibifu mkubwa na kuhama kutoka makazi yao.
Zaidi ya watu milioni 2.5 wameuawa, zaidi ya milioni 5 kuachwa bila makao na wengine kuwa wahamiaji wa ndani, na kuwa wakimbizi kwa sababu ya vita vya wenyewe kwa wenyewe na sababu zingine zinazohusiana na vita.
Baada ya kifo cha John Garang, majeshi ya Southern Sudan Army na  South Sudan Defense Force (SSDF) yalisitisha uhasama wao na kuungana mnamo Januari 2006, chini ya Azimio la Juba. SSDF ilianzishwa na Makamu wa Rais wa sasa wa Sudan Kusini, Dkt. Riek Machar.
Chini ya Azimio la Juba, Jenerali Matip akawa Naibu Kamanda Mkuu wa Jeshi la Sudan Kusini, na vikosi vyake vya SSDF kuingizwa katika Jeshi la Sudan Kusini, na kuongezea safu yake kutoka 50,000 hadi 309,000. Jumla ikawa askari 359,000. Wote sasa ni jeshi moja linalojulikana kama Jeshi la Sudan Kusini.
Jenerali Oyay Deng Ajak aliteuliwa kuwa Ofisa-mkuu-wa-Watumishi wa Jeshi la Sudan Kusini, hadi Mei 2009 wakati alipompisha Meja Jenerali James Hoth Mai[1].
Mbali na Katiba ya Mpito ya Jamhuri ya Sudan [2], Katiba ya Mpito ya Sudan Kusini ya 2005 iliwekwa kuwa sheria kuu [3] ya Sudan Kusini.
Katiba imeweka Tawi Kuu linaloongozwa na Rais ambaye ni Mkuu wa Nchi, Mkuu wa Serikali, na Kamanda Mkuu wa Sudan People's Liberation Army. John Garang, mwanzilishi wa SPLA / M alikuwa Rais wa kwanza hadi kifo chake tarehe 30 Julai 2005.
Salva Kiir Mayardit, naibu wake, aliapishwa kama Makamu wa Kwanza wa Rais wa Sudan na Rais wa Serikali ya Sudan Kusini tarehe 11 Agosti 2005. Riek Machar aliingia mahala pake kama Makamu wa Rais.
Nguvu za kuunda sheria ziko mikononi mwa serikali na Bunge la pamoja la Sudan Kusini.
Katiba pia imeweka mahakama huru, chombo cha juu kabisa kikiwa Mahakama Kuu.
Uhuru
Mnamo Januari 2011 wakazi wa Sudan Kusini walipiga kura juu ya swali la kujitenga na Sudan wakaamua karibu kwa kauli moja (98.83%) kuwa nchi huru.
Tofauti kubwa kati ya pande hizo ilikuwa kwamba katika Sudan yenyewe idadi kubwa ya watu wamekuwa Waislamu na utamaduni wao una mchaganyiko wa tabia za Kiarabu na Kiafrika pamoja na usambazaji mkubwa wa lugha ya Kiarabu. Kumbe kusini kuna Waislamu wachache, wengi ni wafuasi wa dini za jadi au ni Wakristo. Kiuchumi na kielimu kusini wako nyuma sana kulingana na kaskazini.
Nchi ina muundo wa shirikisho.
Tangu upatikane uhuru, nchi imeendelea kuvurugwa na vita vya wenyewe kwa wenyewe na kwa sasa inashika nafasi ya kwanza katika orodha ya nchi dhaifu.
Hata hivyo mnamo Machi 2016 nchi imekubalika kama mwanachama wa sita wa Jumuia ya Afrika Mashariki.

Jamii:Sudan Kusini
Jamii:Historia ya Afrika
Jamii:Historia ya Sudan Kusini


Leleti Khumalo  (aliyezaliwa 1970 katika mji wa KwaMashu, kaskazini mwa Durban, Afrika Kusini) ni mwigizaji mwenye asili ya Zulu wa Afrika Kusini ambaye alicheza nafasi ya kuongoza katika filamu ya Sarafina ! sambamba na Whoopi Goldberg na aliyeigiza katika filamu za Hotel Rwanda  na Yesterday .
Baada ya kuonyesha nia ya kuigiza kuanzia umri mdogo, Khumalo alijiunga na kundi la vijana la kukcheza iitwayo Amajika, iliyoongozwa na Tu Nokwe.
Sarafina!
Katika 1985, alijaribu kuigiza katika kimuziki cha Mbongeni Ngema, ambayo baadaye ikawa filamu kubwa ya kimataifa ya Sarafina!, Ngema aliiandika sehemu ya uongozi ya Sarafina hasa kwa Khumalo. Sasa ameolewa na Mbongeni Ngema. Lakini kumekuwa na madai kwamba yeye amekuwa na mahusiano kadhaa na wanawake tofauti, ikiwa ni pamoja na marehemu Brenda Fassie.
Khumalo aliigiza sehemu ya Sarafina! katika jukwaa Afrika ya Kusini na Broadway, ambapo  alipewa Tuzo la Tony 1988 la Muigizaji Bora zaidi wa Kike katika filamu ya kimuziki. Sarafina!  ilikaa Brodway kwa muda wa miaka miwili, na baadaye wakaanza ziara ya dunia mzima. Mwaka 1987 alipata tuzo la NAACP la Muigizaji bora zaidi wa kike.
Mwaka 1992, alishirikiana sambamba na Whoopi Goldberg, Miriam Makeba na Yohana kani katika filamu ya  Darrell James Roodt ya Sarafina  Ambayo ilikuwa filamu kubwa zaidi kutolewa Barani Afrika. Kwa mara nyingine, Khumalo aliteuliwa kwa tuzo la Image pamoja na Angela Bassett, Whoopi Goldberg na Janet Jackson.
Iliyoigizwa kulingana na fujo za vijana katika mji wa Soweto mwaka 1976, Sarafina  inaelezea hadithi ya msichana wa shule ambaye haogopi kupigania haki zake na kuwahamasisha wenzake kusimama katika maandamano, hasa baada ya mwalimu wake, Maria Masembuko (Whoopi Goldberg) kutiwa mbaroni.
Mwaka 1993, Khumalo alitoa albamu yake ya kwanza, Leleti and Sarafina
Sarafina! ilitolewa tena Afrika Kusini tarehe 16 Juni 2006 kama ukumbuzi wa 30 wa fujo za vijana za Soweto.
Kazi za Baadaye
Alikuwa muigizaji msaidizi katika filamu ya muziki ya Mbongeni Ngema ya Magic at 4 AM ambayo ilikuwa wakfu wa Muhammad Ali. Alikuwa muigizaji mkuu katika filamu nyingine ya Ngema, Mama (1996), ambayo ilifanya ziara ya Ulaya na Australia. Mwaka 1997, aliigiza pia katika Sarafina 2.
Khumalo aliigiza katika filamu za mwaka wa 2004 za Hotel Rwanda  na Yesterday , ambazo Yesterday iliteuliwa kupata tuzo la  Academy Award 2005 katika kitengo cha  "Filamu bora zaidi isiyo ya kiingereza". Yesterday  pia hivi karibuni ilipata tuzo la Filamu bora Zaidi katika masherekeo ya Kimataifa ya Filamu ya India ya Pune na ilipokelewa vizuri katika masherekeo ya Kimataifa ya Filamu ya Venice na Toronto.
Khumalo alijiunga waigizaji wa kipindi kinachoendelea zaidi cha Afrika ya Kusini cha Generations  mwaka 2005 kama Busiswe (Busi) Dlomo.  Ametumia akili yake kufika aliko leo, katika uongozi wa kampuni ya mawasiliano ya Afrika ya Kusini, Ezweni, ambayo anamiliki yeye na kaka yake na mwanzilishi Karabo Moroka.[1]
Filamu
Invictus (2009) .... Mary
Faith's Corner  (2005) .... Faith
Hotel Rwanda  (2004) .... Fedens
Yesterday  (2004) .... Yesterday
Cry, the Beloved Country (1995) (kama Leleti Kumalo) .... Katie
Sarafina!  (1992) .... Sarafina
Voices of Sarafina!  (1988)
Marejeo

Viungo vya nje
 on IMDb

Jamii:Waliozaliwa 1970
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji wa Afrika Kusini
Jamii:Watu kutoka Durban

Filamu ya Sarafina ilizinduliwa lini kwa mara ya kwanza?


Ukristo ndio dini kubwa duniani mwanzoni mwa karne ya 21, ukikadiriwa kuwa na waumini bilioni 2.3 kati ya watu bilioni 7 duniani, ambao ni sawa na 1/3.[1][2][3][4][5]
Kati ya madhehebu yake, Kanisa Katoliki linaongoza kwa kuwa na waumini bilioni 1.09,[6] likifuatwa na Uprotestanti (uliogawanyika sana), Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki na wengineo.
Nchi inayoongoza kwa idadi ya Wakristo ni Marekani, likifuatwa na Brazil na Mexico.[7]
Ukristo, katika madhehebu yake mojawapo, ni dini rasmi ya nchi 15: Argentina (Kanisa Katoliki),[8] Bolivia (Kanisa Katoliki na Ukristo kwa jumla),[9] Costa Rica (Kanisa Katoliki),[10] Denmark (Walutheri),[11] El Salvador (Kanisa Katoliki),[12] England (Anglikana),[13] Greece (Waorthodoksi), Armenia(Kanisa la Kitume la Armenia), Georgia (Waorthodoksi),[14][15]Ethiopia (Waorthodoksi wa Mashariki)[16][17] Iceland (Walutheri),[18] Liechtenstein (Kanisa Katoliki),[19] Malta (Kanisa Katoliki),[20] Monaco (Kanisa Katoliki),[21] Norway (Walutheri),[22] Vatican City (Kanisa Katoliki).[23]
Takwimu nchi kwa nchi

Takwimu zifuatazo zimekokotolewa hasa Marekani: State Department's International Religious Freedom Report, the CIA World Factbook, Joshua Project, Open doors, Pew Forum and Adherents.com.
Nchi huru

Nchi zisizokubaliwa na wote

Nchi 10 zinazoongoza
Kushoto: Orodha ya nchi zinazoongoza kwa idadi ya Wakristo. Kulia: Orodha ya nchi zinazoongoza kwa asilimia ya Wakristo kati ya wakazi wote.

Nchi zinazoongoza kwa asilimia kati ya zile zenye Wakristo walau milioni 10

RankCountry% ChristianChristians1Greece99.7%11,295,1782Ecuador99.0%14,099,0003Venezuela98.0%28,340,0004Colombia97.6%44,502,0005Zambia97.6%12,939,0006Romania99.5%20,930,0007Guatemala97.5%14,018,0008Poland95.7%36,526,0009Congo, Democratic Republic of95.6%68,558,00010Mexico97.5%107,095,000

Kwa jumla kati nchi 126 Wakristo ndio wengi kati ya wakazi wote.
Tazama pia

Waprotestanti nchi kwa nchi
Wakatoliki nchi kwa nchi
Waorthodoksi nchi kwa nchi
Tanbihi

Nchi ya Ugiriki ina idadi ngapi ya watu?


Robert Sylvester Kelly (amezaliwa tar. 8 Januari 1967) ni mwimbaji wa muziki wa R&B na soul-mtunzi wa nyimbo, rapa, na mtayarishaji wa rekodi kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina la kisanii kama R. Kelly. Alianza kuingia katika kazi ya muziki kwa mara kwanza kunako mwaka wa 1992 akiwa na kundi la Public Announcement, halafu baadaye Kelly akaenda kuwa kama msanii wa kujitegemea mnamo 1993 na kuweza kupata mafanikio makubwa kabisa kwa kazi za kujitegemea baada ya kutoa albamu yake ya 12 Play.
Kelly alifahamika sana kwa mkusanyiko wa vibao vyake vikali kama vile "Bump n' Grind", "I Believe I Can Fly", "Gotham City", "Ignition", "If I Could Turn Back the Hands of Time", "The World's Greatest", na hip-hopera ya "Trapped in the Closet".
Kelly pia ametayarisha na kuimba katika nyimbo nyingine kibao za wasanii wengine wa R&B na hip-hop. Mnamo mwaka wa 1994, Kelly ametayarisha na kutunga albamu ya kwanza ya mwimbaji wa R&B Aaliyah na mwaka wa 1995, Kelly ameshiriki-kutayarisha na kutunga wimbo wa "You Are Not Alone" kwa ajili ya Michael Jackson, ambao uliingizwa kwenye albamu ya Jackson, HIStory.
Kelly ameimba viitikio vya nyimbo kibao maarufu za hip-hop. Nyimbo ni pamoja na "Fuckin' You Tonight" ya The Notorious B.I.G., "We Thuggin'" ya Fat Joe, "Gigolo" ya Nick Cannon, na "Go Getta" ya Young Jeezy, na ameshirikiana na Jay-Z katika albamu mbili za pamoja.
Katika maisha yake binafsi, Kelly amekuwa na kashfa kadhaa za ngono. Taarifa zilielezwa kwamba amemwoa kabinti kadogo Aaliyah, ambaye yeye ndiye alikuwa mtunzi wake wa nyimbo. Kelly na Aaliyah wakasitisha ndoa yao. Baada ya kutolewa video ya mtu moja aliyedaiwa kuwa yeye kufanya mapenzi na msichana mdogo, Kelly akashtakiwa katika kesi kadhaa za ngono za watoto mnamo 2002. Baada ya makawio kadhaa, kesi yake ikapelekwa kizimbani mnamo 2008, na baraza la wazee wa mahakama likamwona Kelly hana kosa katika mshtaka yote 14.
Diskografia

12 Play (1993)
R. Kelly (1995)
R. (1998)
TP-2.com (2000)
Chocolate Factory (2003)
Happy People/U Saved Me (2004)
TP.3 Reloaded (2005)
Double Up (2007)
Untitled (2009)
Love Letter (2010)
Write Me Back (2012)
Black Panties (2013)
Filmografia
2005: Trapped in the Closet (1–)
2007: Trapped in the Closet (13–)
2007: R. Kelly Live The Light It Up Tour
Tuzo
American Music Award
2000: Favorite Male Soul/R&B Artist
2005: Favorite Male Soul/R&B Artist
BET Awards
2003: Msanii Bora wa Kiume wa R&B
Billboard Awards
2001: Top R&B/Hip Hop Artist
2001: Top R&B/Hip Hop Album (TP2.com)
2001: Top R&B/Hip Hop Singles & Tracks (“Fiesta”)
2001: Top R&B/Hip Hop Artist –ale
2001: Top R&B/Hip Hop Album Artist
2001: Top R&B/Hip Hop Album Artist –ale
BMI Awards
1998: Mwimbaji na Mtunzi Bora wa Pop wa Mwaka (kwa ajili ya “I Believe I can Fly”, “I Can’t Sleep Baby (If I)”, na “I Don’t Want To” (imerekodiwa na Toni Braxton)
Grammy
1998: Wimbo Bora wa R&B ("I Believe I Can Fly")
1998: Mwimbaji Bora wa Kiume wa R&B ("I Believe I Can Fly")
1998: Wimbo Bora Halisi wa Kibwagizo cha Filamu ("I Believe I Can Fly")
NAACP Image Awards
2001: Outstanding Male Artist
2001: Outstanding Music Video (“I Wish”)
Soul Train Awards
1999: Best R&B/Soul Album, Male (R.)
1999: Sammy Davis Jr. Entertainer of the Year Award
2000: Best R&B/Soul or Rap Album (R.)
2001: Best R&B/Soul Single, Male (“I Wish”)
2001: Best R&B/Soul Album, Male (TP2.com)
2004: R&B/Soul Album, Male (“Chocolate Factory”)
2004: Quincy Jones Award for Outstanding Career Achievements
2006: Stevie Wonder Award for Outstanding Achievements in Song Writing
Source Hip Hop Awards
1999: R&B Artist of the Year
2001: R&B Artist of the Year
Vibe Awards
2003: R&B Vanguard Award
Marejeo

Viungo vya Nje
 — R. Kelly official website
 on Twitter
 on MySpace
 on YouTube
 on Facebook
 on IMDb

Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watayarishaji muziki wa Marekani
Jamii:Washindi wa Tuzo za Grammy


Robert Nesta "Bob" Marley (6 Februari 1945 - 11 Mei 1981) alikuwa mwimbaji na mwanamuziki muhimu kutoka nchini Jamaika. Alivuma hasa kunako miaka ya 1970 na 1980. Ameweza kuifanya staili ya muziki wa reggae kuwa maarufu sana duniani. Muziki wake mwingi ulikuwa unazungumzia hadithi za nyumbani kwake na dini ya Rastafari ambayo yeye alikuwa anaifuata. Kuna baadhi ya nyimbo zake zinahusu masuala ya dini na zingine siasa.
Bob Marley alizaliwa na mama mweusi kijana aliyeitwa Cedella Booker na baba wa Kizungu aliyeitwa Norvall Marley. Wakati yungali bwana mdogo, marafiki zake walimpa jina la utani kama "Tuff Gong".[1] Alianza kazi zake za muziki kunako miaka ya 1960 hivi akiwa na kundi lake la kina [[Wailing Wailers]], ambalo alilianzisha akiwa na marafiki wawili, Peter Tosh na Bunny Wailer. Mwaka wa 1962, Bob Marley na kina Wailing Wailers wakafanikiwa kurekodi nyimbo zao mbili za kwanza zilizoitwa "Judge Not" na "One Cup of Coffee".
Bob alimwoa Bi. Rita Anderson mnamo 1966 na akajiunga na kundi akiwa kama mwitikiaji. Kwa pamoja wamefanikiwa kupata watoto watano. Mmoja kati ya hao ni Ziggy Marley, ambaye pia ni mwimbaji wa reggae maarufu sana.
Mwaka wa 1974, kundi la Wailers likavunjika kwa sababu wanachama wote watatu walitaka kujiendeleza kila mtu awe msanii wa kujitegemea. Lakini, Bob Marley aliendelea kuita bendi yake jina la Bob Marley and the Wailers na kujiunga upya na wanachama wapya na kuindelea kupiga muziki kama kawaida. Mwaka wa 1975, Bob Marley akatoa kibao chake cha kwanza kilichovuma kimataifa na kiliitwa "No Woman No Cry". Huko Jamaika, huhesabiwa kama kama shujaa wa jadi.
Baadhi ya vibao vyake vikali ni pamoja na "I Shot the Sheriff", "No Woman, No Cry", "Could You Be Loved", "Stir It Up", "Jamming", "Redemption Song", "One Love" na, "Three Little Birds",[2]. Albamu za studio ambazo ni maarufu kuliko ni ile iliyoitwa Legend, ambayo pia ina jumlisha vibao vyake vikali. Bob Marley alikufa tar. 11 ya mwezi wa Mei 1981, katika hospitali ya Cedars of Lebanon Hospital huko mjini Miami, Florida, kwa tatizo la melanoma (kansa ya ngozi).

Viungo vya Nje

Marejeo

Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Waliofariki 1981
Jamii:Wanamuziki wa Jamaika

Je,mwanamziki wa kwanza wa reggae Afrika ni nani?


Willard Christopher "Will" Smith, Jr. (amezaliwa tar. 25 Septemba 1968)[1]  ni mwigizaji, mtayarishaji wa filamu, na rapa kutoka nchini Marekani. Amefurahia sana mafanikio yake ya kimuziki, televisheni na filamu. Gazeti la "Newsweek" limemwita mwigizaji mwenye uwezo mkubwa kabisa duniani.[2] Smith amewahi kushindanishwa kwenye tuzo za Golden Globe mara nne,  Academy Awards mara mbili, na ameshinda matuzo kede-kede ya Grammys.
Smith ameanza kujibebea umaarufu akiwa kama rapa chini ya jina la The Fresh Prince mwishoni mwa miaka ua 1980 na jina la uhusika kwenye mfululizo wa televisheni wa The Fresh Prince of Bel-Air. Filamu maarufu ambazo kacheza ni pamoja na Bad Boys na mfululizo wake wa pili Bad Boys II; Men in Black na mfululizo wake wa pili Men in Black II; Independence Day; I, Robot ; Ali; The Pursuit of Happyness; I Am Legend; Hancock; na Seven Pounds. Yeye ni mwigizaji pekee katika historia kuwa na mfululizo wa filamu nane zilizopata mauzo ya dola za Kimarekani milioni 100 kwenye sanduku la ofisi la nyumbani na vilevile kuwa kama mwigizaji pekee kuwa na filamu nane mfululizo kushika nafasi ya kwanza kwenye siku ya uzinduzi wa nyumbani akiwa kama mwigizaji kiongozi.[3]
Familia na maisha ya mwanzoni
Smith, ni Mwafrika-Mwamerika,[4] alizaliwa na kukulia mjini West Philadelphia na Germantown huko Northwest Philadelphia. Mama yake, Caroline, alikuwa msimamizi wa shule ambaye alifanya kazi kama msimamizi wa bodi ya shule Philadelphia, na baba yake, Willard Christopher Smith, Sr., alikuwa mhandisi wa majokofu.[5][6] Kiimani, alilelewa Kibaptist.[7] Wazazi wake walitengana akiwa na umri wa miaka kumi na tatu na kuja kupeana talaka rasmi akiwa na umri wa miaka thelathini na mbili.[8] Ucheshi wa Smiths na jinsi anavyoonekana akiwa shuleni, wakampa jina la utani kama "Prince", ambalo hatumaye likaja kugeuka na kuwa "Fresh Prince". Wakati yuujanani mwake, Smith akaanza kurao na hatimaye akaanza kushirikiana na  Jeff Townes (a.k.a. DJ Jazzy Jeff), ambaye alikutana naye kwenye sherehe moja hivi. Akanza kuhudhuria kwenye shule ya Overbrook High School ya mjini West Philadelphia. DJ Jazzy Jeff & The Fresh Prince ilizaliwa na Smith huku yeye akiimba mistari wakati Townes anashughurikia suala zima la kusugua na kuchanganya midundo—mwungano huo ulikuwa gumzo sana kwenye nyanja za muziki wa hip hop hasa katika miaka ya 1980 na mwazoni mwa 1990.
Diskografia

Big Willie Style (1997)
Willennium (1999)
Born to Reign (2002)
Lost and Found (2005)
Filmografia

MwakaFilamuUhusikaMshahara (US$)[9]Maelezo1990Saturday Morning VideosHostTVABC Afterschool Special - "The Perfect Date"HawkerTVThe Fresh Prince of Bel-AirWilliam "Will" SmithTV (1990-1996)1992BlossomFresh PrinceTV, Kauza suraWhere the Day Takes YouManny50,0001993Made in AmericaTea Cake Walters100,000Six Degrees of SeparationPaul500,0001995Bad BoysDetective Mike Lowrey2,000,0001996Independence DayCaptain Steven "Steve" Hiller, USMC5,000,0001997Men in BlackJames Darrell Edwards / Agent J5,000,0001998Enemy of the StateRobert Clayton Dean14,000,000Kashindanishwa — NAACP Image Award for Outstanding Actor in a Motion Picture1999Torrance RisesKauza suraWild Wild WestCaptain James "Jim" West7,000,0002000Welcome to HollywoodYeye mwenyeweThe Legend of Bagger VanceBagger Vance10,000,000Kashindanishwa — NAACP Image Award for Outstanding Actor in a Motion Picture2001AliMuhammad Ali20,000,000Kashindanishwa — Academy Award for Best Actor
Kashindanishwa — Broadcast Film Critics Association Award for Best Actor
Kashindanishwa — Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Drama
Kashindanishwa — NAACP Image Award for Outstanding Actor in a Motion Picture2002Men in Black IIJames Darrell Edwards / Agent J20,000,000
+ 10% ya mapato ya filamuBET Award for Best Actor
Kashindanishwa — Black Reel Awards of 2002Girlfriend ya B2KYeyey mwenyeweMuziki wa video2003Bad Boys IIDetective Mike Lowrey20,000,000
+ 20% ya mapato yote ya filamuKashindanishwa — NAACP Image Award for Outstanding Actor in a Motion Picture2004A Closer WalkMwadithiajiMakalaJersey GirlYeye mwenyeweKauza sura tuAmerican ChopperYeye mwenyeweTV, Kauza suraI, RobotDetective Del Spooner28,000,000Mtayarishaji
Kashindanishwa — NAACP Image Award for Outstanding Actor in a Motion PictureShark TaleOscar15,000,000Sauti2005There's a God on the MicMakalaHitchAlex "Hitch" Hitchens20,000,000BET Award for Best Actor
Kashindanishwa — Black Movie Award for Best Actor
Kashindanishwa — Black Reel Awards of 2006
Kashindanishwa — NAACP Image Award for Outstanding Actor in a Motion Picture2006The Pursuit of HappynessChris Gardner10,000,000
+ 20% of the grossMtayarishaji
Kashindanishwa— Academy Award for Best Actor
Kashindanishwa — Black Reel Awards of 2007
Kashindanishwa — Broadcast Film Critics Association Award for Best Actor
Kashindanishwa — Chicago Film Critics Association Award for Best Actor
Kashindanishwa — Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Drama
Kashindanishwa — NAACP Image Award for Outstanding Actor in a Motion Picture
Kashindanishwa — Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by a Male Actor in a Leading Role2007I Am LegendDr. Robert Neville25,000,000Mtayarishaji, Kashindanishwa — BET Award for Best Actor
Kashindenishwa — NAACP Image Award for Outstanding Actor in a Motion Picture2008HancockJohn Hancock20,000,000
+ 20% ya mapato ya filamuMtayarishajiLakeview TerraceMtayarishajiThe Secret Life of BeesMtayarishajiSeven PoundsTim ThomasMtayarishaji2009The Mark[10]Unbroke: What You Need to Know About MoneyTelevision special2010Time Share[11]2011I Am Legend: Awakening[12][13][14]Robert Neville2012Men in Black III[15]James Darrell Edwards / Agent J
Soma zaidi
Doeden, Matt (2007). . Minneapolis, Minnesota, United States: Lerner Publications, ISBN 0-8225-6608-7
Marejeo

Viungo vya nje

 on IMDb

 at People.com
 discography at MusicBrainz

Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Watu walio hai

MUigizaji Will Smith ana watoto wangapi?


Ulevi,  ujulikanao pia kama uraibu wa pombe, [1][2] ni ulemavu tegemevu wa kudhuru. Dalili zake ni unywaji pombe kupindukia bila udhibiti pombe licha ya madhara yake hasi kwa afya ya mnywaji,, mahusiano na hadhi yake machoni pa jamii. Kama matatizo mengine ya kiafya,  ulevi ni mojawapo ya magonjwa  yanayoweza kutibika.[3] neno " ulevi" limetumika kwa muda mrefu tangu kubuniwa mwaka wa 1849 na Magnus Huss, ila katika nyanja ya utabibu istilahi hii iligeuzwa kuwa "utumiaji pombe vibaya" na " utegemezi pombe" katika miaka ya 1980 DSM III.[4] Aidha mwaka wa 1979 kamati ya wataalamu ya Shirika la Afya Duniani haikupendelea kutumika kwa neno "ulevi" kama istilali ya kiafya, huku ikipendekeza dalili za "utegemezi pombe".[5]  Katika karne ya 19 na mapema karne ya 20, utegemezi pombe uliitwa dipsomania kabla ya kubatilishwa kuwa  ulevi".[6]
Hapana uhakika wa Sababu za kibayolojia zinzochangia ulevi, hata hivyo, hali hii yaweza kutokana na mazingira ya kijamii, mfadhaiko wa ubongo,[7] afya ya akili, maumbile, umri, kabila, na jinsia.[8][9] Matumizi mabaya ya pombe kwa muda mrefu huleta mabadiliko ya kimwili katika ubongo kama vile uhimili na utegemezi. Mabadiliko ya kemia katika ubongo hudumisha hali ya mlevi kutoweza kuacha kunywa pombe na huweza kusababisha dalili za mtegemea-pombe  pale aachapo kunywa.[10] Pombe huharibifu takribani kila kiungo katika mwili,kwa sababu ya athari jumulishi ya sumu dhurifu ya utegemezi pombe , mlevi hukumbwa na hatari nyingi za matatizo ya kimagonjwa na kiakili.[11]  ulevi una madhara makubwa ya kijamii kwa walevi na watu wanaohusika na maisha yao.[12][13]
ulevi ni athari inayodumu ya kuhimili na kutegemea matumizi ya pombe kupita kiasi; Ukosefu wa kudhibiti ulevi, licha ya kufahamu madhara kwa afya yake, hudhihirisha kwamba mtu anaweza kuwa mlevi.[14]  Uchunguzi kupitia hojaji ni njia ya kutambua mienendo ya unywaji hatari, ikiwemo utegemezi pombe.[15] Utoaji sumu ya pombe hufanywa ili kumwondoa mnywaji katika ulevi, kwa kawaida kwa dawa dawa msalaba, kama vile benzodiazepini ili kuepusha dalili za utegemea-pombe.[16] Utunzaji baada ya matibabu kama vile tiba ya kimakundi au katika vikundi vya kujisaidia kibinafsi, kwa kawaida huhitajika ili kudumisha ususiaji pombe.[17][18] Mara nyingi, walevi pia ni wategemezi wa mihadarati miingineyo, hasa benzodiazepini, ambayo inaweza kuhitaji matibabu ya ziada.[19] Mwanamke mlevi huathirika zaidi kimwili, kihisia, na kiakili na ongezeko la unyanyapaa wa kijamii, kutokana na hali ya ulevi.[20][21] Shirika la Afya Duniani linakadiria kuwa pana walevi milioni 140 duniani kote.[22][23]
Uainisho na istilahi
Utumiaji mbaya, utumiaji tatizi, utegemezi, na matumizi mazito hurejelea matumizi yasiyofaa ya pombe ambayo yanaweza kusababisha madhara ya kimwili, kijamii, au kimaadili kwa mnywaji.[24] Matumizi ya wastani yanaelezwa na Mwongozo wa  Lishekwa Wamarekani  kama yasiyozidi chupa mbili za vileo kwa siku kwa ajili ya watu na yasiyozidichupa moja kwa siku kwa wanawake.[25]
Neno " ulevi" hutumika kikawaida, lakini hufafanuliwa vibaya. WHO imefafanua  ulevi kama "neno lililotumika kwa muda mrefu kwa maana tofauti tofauti", na matumizi ya neno yalikataliwa na Kamati ya Wataalamu WHO 1979. Kitabu Kikuu  (kutoka Alcoholics Anonymous) kinaeleza kwamba, mara tu mtu awapo mlevi, yeye siku zote husalia hivyo, lakini hakielezi maana ya neno "ulevi" katika muktadha huu. Katika mwaka 1960, Bill  W. alisema:
Sisi kamwe hatujawahi kuuita  ulevi ugonjwa kwa sababu, kwa mising ya kitaalamu, sio namna ya ugonjwa. Kwa mfano, hakuna kitu kama ugonjwa wa moyo. Badala yake kuna aina tofauti ya kuugua moyo, au michanganyiko ya kuugua huko. Ni kitu kama hicho kwa ulevi. Ndiyo maana hatukutaka kuzua makosa na taaluma ya matibabu kwa kuchukulia taathira ya ulevi kuwa aina ya ugonjwa. Ndiyo maana sisi daima tukaiita kuugua, au maradhi  - istilahi bora zaidi na salama muda sasa kwa ajil kwetu kutumia.[26]
Katika miktadha ya kitaalamu na kiutafiti, neno " ulevi" wakati mwingine hujumuisha utumiaji mbaya na utegemezi wa pombe.[27] na wakati mwingine kuchukuliwa kisawe cha utegemezi pombe.
Katika saikolojia na tiba-akili, DSM ndicho kipimo wastani cha kimataifa, ilhali katika utabibu, kipimo ni ICD. Istilahi wanazopendekeza ni zinashabihiana lakini sio sawia:
(| class = "wikitable" | -! Shirika! Istilahi zinazokubalika  Ufafanuzi | - |  APA 's  DSM-IV | matumizi mabaya ya pombe "na" pombe  "| * matumizi mabaya ya pombe = unaorudiwa licha ya matokeo mabaya jina="kamusi _ya _ apa_ya_saikolojia"> [28] * utegemezi pombe  =matumizi mabaya ya pombe pamoja na  matumizi mabaya, [[] kujiondoa], na msukumo usiodhibitika wa kunywa. [29] Neno "ulevi" iligawanyika katika "matumizi mabaya ya pombe" na "utegemezi ya pombe" katika DSM-III ya mwaka wa 1980, na DSM-IIIR ya 1987 dalili za tabia zilihamishwa kutoka"matumizi mabaya " hadi " utegemezi ".[4] Imependekezwa kuwa DSM-V hujumuisha matumizi mabaya ya pombe na utegemezi wa pombe katika unakili mmoja mpya,[30] uitwao "tatizo la utumizi-pombe".[31]
| -
| WHO 's ICD-10
| "Matumizi dhurifu ya pombe" na "dalili za utegemezi pombe"
Maelezo ni sawa na yale ya DSM-IV. Shirika la Afya Duniani hutumia neno utegemezi pombe badala ya dalili za utegemezi pombe.[5] Dhana ya "matumizi hatari" (kinyume na "matumizi mabaya") ilianzishwa na ICD-10 ya 1992 ili kupunguza kutoripotiwa kikamilifu kwa uharibifu kutokana na kukosekana kwa utegemezi.[4] Neno ulevi "" liliondolewa kutoka ICD baina ya ICD-8/ICDA-8 na ICD-9. [32]
|)
Licha ya ukosefu wa hakika kuhusu neno hili, pamekuwa na majaribio ya kuelekeza jinsi neno "ulevi" linapaswa kufasiriwa wakati wowote. Katika 1992, ilifafanuliwa na NCADD na ASAM kama "msingi, ugonjwa sugu unaodhihirika kwa ukosefu wa kudhibiti unywaji, kujihusisha zaidi na ulevyaji wa pombe, matumizi ya pombe licha ya madhara mabaya, na kuvuga fikira".[33] MeSH imekuwa na mitajo ya "ulevi" tangu mwaka 1999, na marejeleo katika ufafanuzi wa 1992.[34]
Asili

Kihistoria, jina dipsomania lilibuniwa na daktari Mjerumani Dkt C W Hufeland mwaka 1819 kabla ya nafasi yake kutwaliwa na neno ulevi.[35][36] Neno"ulevi" lilitumika mara ya kwanza mwaka wa 1849 na ya daktari Mswidi, Magnus Huss kuelezea madhara ya kitaratibu ya pombe.[37]
AA inaeleza ulevi kama kuugua kunakohusu mzio wa kimwili[38]:p.28 na uzoefu wa kiakili.[38]:p.23[39] Zingatia kuwa ufafanuzi wa "mzio" utumikao katika muktadha huu si sawa na unavyotumika katika utabibu za kisasa.[40] Daktari na mtalamu wa uzoefu wa dawa za kulevya Dkt William D. Silkworth MD anaandika kwa niaba ya AA kwamba "Walevi hukumbwa na tamaa ya " (kimwili) inayoshinda udhibiti wa akili ".[38]:XXVI
Utafiti wa 1960 uliofanywa na E. Morton Jellinek unachukuliwa kuwa msingi wa nadharia ya kisasa ya ugonjwa wa ulevi.[41] ufafanuzi wa Jellinek uliwekea mipaka matumizi ya neno "ulevi" "kuwarejelea hasa walio na historia fulani asilia. ufafanuzi wa kitabibu wa kisasa wa ulevi umerekibishwa mara nyingi tangu wakati huo. Chama cha Matabibu wa Marekani kwa sasa hutumia neno ulevi kurejelea hasa ugonjwa sugu wa kimsingi.[42]
Maoni ya wachache katika nyanja hii, hususan yaliyotolewa na Herbert Fingarette na Stanton Peele, yanapinga kuwepo kwa ulevi kama ugonjwa. Wakosoaji wa mtazamo wa ugonjwa hupendelea kutumia neno "unywaji mzito" wanapojadili athari hasi za matumizi ya pombe.
Ishara na dalili
Dalili za matumizi mabaya ya pombe ya muda mrefu

Ulevi hudhihirisha ongezeko la ustahimilivu  na utegemezi kimwili katika pombe, na kuathiri uwezo wa mtu kudhibiti matumizi salama ya pombe. Dalili hizi ni huaminika kuchangia kushindwa kwa mlevi kuwa na uwezo wa kuacha kunywa.[10] Ulevi unaweza kuwa na madhara kwa afya ya akili, na kusababisha mvurugiko wa kiakili  pamoja na ongezeko la hatari ya kujiua.[43][44]
Dalili za kimwili

Matumizi ya mabaya ya muda mrefu yanaweza kuzua dalili kadhaa za kimwili, ikiwa ni pamoja na sairosisi ya ini, ugonjwa wa kongosho, kifafa, polineuropathi, usahaulivu wa pombe, maradhi ya moyo, ukosefu wa lishe, na kutosisimka katika ngono, na hatimaye yanaweza kuwa mbaya. Madhara mengine ya kimwili ni pamoja na ongezeko la hatari ya ugonjwa wa misipa ya moyo, kutofyonza lishe mwilini, ugonjwa wa pombe unaoathiri ini , na kansa.F Uharibifu wa mfumo mkuu wa neva na mfumo wa neva za pembeni huweza kutokea kwa matumizi endelevu ya pombe.[45][46]
Wanawake hukabiliwa na  matatizo ya muda mrefu ya utegemezi pombe kwa haraka zaidi kuliko wanaume. Zaidi ya hayo, wanawake hufa kwa kiwango cha juu zaidi kutokana na ulevi kuliko wanaume.[20] Mifano ya matatizo ya muda mrefu ni pamoja na uharibifu wa  ubongo, moyo, na ini [21] na pia ongezeko la hatari ya saratani ya matiti. Zaidi ya hayo, unywaji mzito wa muda mrefu umegunduliwa kuwa na athari hasi katika uwezo wa uzazi kwa wanawake. Hii husababisha mvurugiko wa uzazi kama vile kutozalisha yai, kupunguka kwakiwango cha molekuli ya ovari matatizo, au kukosa utaratibu  {2{/2} wa hedhi, na kufunga uzazi mapema.[20] Ketoasidisi za pombe zinaweza kutokea kwa watu ambao hutumia pombe vibaya mara nyingi na walio na historia ya hivi majuzi yaulevi kupindukia.[47]
Dalili za akili
Matumizi ya mabaya ya muda mrefu wa pombe unaweza kusababisha matatizo mbalimbali ya afya ya akili. Matatizo suguya ubongo sio nadra, takribani asilimia 10 ya matukio yote ya shida za akili ni huhusiana na matumizi ya pombe, na hivyo kuifanya sababu kuu ya shida ya akili.[48] Matumizi ya pombe kupita kiasi husababisha uharibifu wa kazi za ubongo, na afya ya kisaikolojia inaweza kuathirika baada ya muda.[49]
Mvurugiko wa akili ni jambo la kawaida katika walevi, na hadi asilimia 25 hutatizika kwa mvurugiko sugu wa akili. Dalili ya usumbuu wa akil inayodhihirika zaidi ni wasiwasi na matatizo ya na mfadhaiko wa akili. Dalili za usumbufu wa akili kwa kawaida huzidi awali wakati wa kuacha pombe, lakini hatimaye hupungua au kutoweka na kukoma baada ya mlevi kuacha pombe.[50] saikosi, kuchanganyikiwa, na dalili za ubongo  zinaweza kusababishwa na matumizi mabaya ya pombe, ambayo yanaweza kusababisha kudhanika kimakosa kuwa skizofrenia.[51] Vurugu ya hofu inaweza kuendelea au kuzidi kutokana na matumizi mabaya  ya  moja kwa moja ya pombe kwa muda mrefu.[52][53]
Kutokea-kuwili kwa mvurugiko wa mfadhaiko na ulevi umeshugulikiiwa kwa mapana.[54][55][56] Miongoni mwa walio na hali ya komobidi; tofauti hubainishwa kwa kawaida kati ya mfadhaiko wa akili unaotokana na kuacha pombe ("Kutokana na vileweshaji"), na matukio ya msongangamano wa akili ya kimsingi na yasiyoondoshwa na kuacha ulevi(matukio "huru").[57][58][59] Matumizi ya ziada ya dawa nyinginezo huweza kuzidisha hatari ya unyogovu. [60]
Ugonjwa wa akili hutofautiana kutegemea jinsia. Wanawake walio na matatizo ya kutumia pombe mara nyingi huwa na utambuzi-andamizi wa matatizo ya akili ambayo hutokea kama msukumo mkubwa, wasiwasi, mvurugiko wa hofu, bulimia,-kiwewe cha baada ya tukio (PTSD), au mvurugo wa hali ya kitabia. Wanaume walio na matatizo ya kutumia pombe aghalabu zaidi hukumbwa na utambuzi-andamivu watabia ya kujienzi au kukosa mlahaka na watu , undumakuwili wa kitabia skizofrenia, matatizo ya msukumo au mvurugano wa hisia / kuto .[61]
Wanawake wanaolewa sana huwa na uwezekano mkubwa wa kuwa na historia ya mashambulizi ya kingono, udhalilishwaji na unyanyaswaji wa kinyumbani kuliko wale wa kawaida,[61]ambayo yanaweza kusababisha matukio ya mengi ya kutatizika kiakili na utegemezi zaidi wa pombe.
Athari za kijamii

Matatizo ya kijamii kutokana na ulevi ni sugu, husababishwa na mabadiliko kiafya katika ubongo na kuleweshwa na pombe.[48][62] Matumizi mabaya ya pombe huhusishwa na ongezeko la hatari ya kutenda makosa ya jinai, ikiwa ni pamoja na unyanyasaji wa watoto, ukatili wa kinyumbani, ubakaji, uvunjaji na kushambuliaji.[63] Ulevi huhushwa na upotezaji ajira, [64] ambayo huweza kusababisha matatizo ya kifedha. Kunywa wakati usiofaa, na matendo yanayosababishwa na kupungua kwa uwezo wa kuamua, kunaweza kusababisha matatizo ya kisheria, kama vile mashtaka ya kuendesha gari mtu akiwa mlevi [13]au machafuko ya umma, au adhabu za kijamii kwa ukosefu wa nidhamu, na kunaweza kusababisha kuhukumiwa kwa uhalifu.
Tabia ya mlevi na kutatizika akili, akiwa mlevi, inaweza kuwaathiri sana walio karibu nao na kusababisha kutengwa na familia na marafiki. kutengwa huku kunaweza kusababisha migogoro ya ndoa na kutalikiana, au kuchangia vurugu za kinyumbani. Ulevi pia unaweza kusababisha kutelekezwa kwa watoto, na uharibifu wa kudumu wa ukuaji kihisia watoto wa mlevi.[12]
Kujitenga na Pombe

Sawa na katika vileweshaji vya aina hii vyenye uwezo wa kudumaza-kupagaza , kama babitureti na benzodiazepini, kujitenga na utegemezi wa pombe kunaweza kuleta madhara kusipotekelezwa vyema.[62][65] Athari ya kimsingi ya pombe ni kuzidisha msisimko wa vihisishi vyaGABA A , kuendeleza maudhiko ya mfumo mkuu wa neva. Kufutana na matumizi mazito ya pombe, vihisishi hivi hupoteza uwezo wa kuhisi na kupungua kwa idadi, na hivyo kusababisha uzoefu na utegemezi wa kimwili. Matumizi ya pombe yakisimamishwa kighafla mno, mfumo wa neva wa mtu huakumbwa na ukosefu wa udhibiti wa matukio ya kihisia. Hii inaweza kusababisha dalili kama vile wasiwasi, kutishika , kupagawa kudhania,, mitetemo wa mwili na kuugua moyo kutokea.[66][67] Mifumo mingine ya kimawasiliano ya neva pia hushirikishwa, hasa dopamini na NMDA.[10][68]
Dalili kali za kujitenga na pombe aghalabu hupunguka baada ya 1-3 wiki. Dalili zisizo kali (km kukosa usingizi na wasiwasi, anhedonia) huendelea kama sehemu ya dalili za baada ya kuacha pombe, na hatimaye hupungua angalau baada ya mwaka au zaidi.[69][70][71] Dalili za baada ya kuacha pombe huanza kupunguka jinsi mwili na mfumo mkuu wa neva hendelea kurejesha pombe udhibiti wa pombe na GABA kurejelea kazi kikawaida.[72][73]
Sababu
Mchanganyiko changamano wa maumbile na mazingira huchangia kuendelea kwa ulevi.[74] Jeni zinazoathiri metaboli ya pombe pia huchangia hatari ya kutumbukia ulevini, na huweza kuonekana kutokana na historia ya familia ya ulevi.[75] Chapisho moja liligundua kwamba matumizi ya pombe tokea umri mdogo unaweza kuendeleza ukuaji wa jeni ambayo huongeza hatari ya utegemezi wa pombe.[76] Watu walio na uwezekano / kimaumbile wa kutegemea ulevi pia huwa na uwezekano mkubwa wa kuanza kunywa katika umri mapema kuliko wastani.[77] Kuanza unywaji pombe katika umri mdogo pia huhusishwa na ongezeko la hatari ya kuzidisha ulevi,[77]na takribani asilimia 40 ya walevi hunywa kupita kiasi kufikia umri wa kubaleghe. Haijaeleweka wazi kabisa iwapo uhusiano huu ndiyo kiini cha ulevi, na watafiti wengine hawakubaliana na mtazamo huu.[78]
Kiwewe kikali cha utotoni pia huhusishwa na ongezeko la jumla katika hatari ya utegemezi wa dawa za kulevya.[74] Ukosefu wa usaidizi wa rika na familia huhusishwa na ongezeko la hatari ya kuendeleza ulevi.[74] Maumbile na ujana huhusishwa na ongezeko la athiri za madhara ya ya pombe kwa neva kutokana na matumizi ya pombe kupindukia. Kuzorota kwa gamba la ubongo kutokana na athari za ulevi kwa ubongo huongeza tabia ya kutotulia, ambayo yaweza kuchangia kukua, kudumu na usugu wa matatizo ya matumizi ya pombe. Kuna ushahidi kwamba kuacha pombe, husaidia kugeuza baadhi ya uharibifu ya pombe kwa mfumo mkuu wa neva .[79]
Maumbile tofauti

Tofauti za kimaumbile huwepo kati ya makundi mbalimbali ya kimbari nazo huchangia hatari ya kuanza utegemezi wa pombe. Kwa mfano, zipo tofauti kati ya Afrika Mashariki, Asia Mashariki na vikundi vya mbari za- Kihindi kuhusu jinsi ya uvunjaji kemikali za pombe. Hali hizi za kimaumbile huaminika, kwa kiasi, kueleza viwango tofauti vya utegemezi pombe miongoni mwa makundi ya kimbari.[80][81] Dehaidrojenesi ya pombe allele ADH1 B * 3 husababisha metaboliki ya haraka zaidi ya pombe. Allele ADH1 3 B * hupatikana tu kwa watu wa asili ya Afrika na baadhi ya makabila ya wenyeji asilia wa Marekani. Waafrika na Wamarekani asilia walio na allele huwa katika hatari ndogo ya kulemewa na ulevi.[82] Wenyeji asilia wa Marekani hata hivyo, huwa na kiwango cha juu sana cha ulevi kuliko wastani, sababu ya hali hii si wazi.[83] Hatari nyinginezo kutokana na mazingira ya kitamaduni kama vilekiwewe zimehusishwa na kiwango cha juu cha ulevi miongoni mwa Wamarekani Wenyeji ikilinganishwa na viwango vya ulevi miongoni mwa wazungu.[84][85]
Pathofisiolojia
Athari za msingi za pombe ya ni kuongezeka kwa msisimuo wa vipohisishi vya GABA A  , kuendeleza unyongovu wa  mfumo mkuu wa neva . Kwa matumizi maradufu ya pombe kwa wingi, vihisishi hivi hulemamazwa na kupungua kwa idadi, na hivyo kusababisha uzoelevu na utegemezi wa kimwili.[66] Kiasi cha pombe ambacho kinaweza kuhimilika pamoja na athari zake hutofautiana kati ya jinsia . Kiasi sawa vya pombe vinaponywewa na wanaume na wanawake, kwa ujumla husababisha wanawake kuwa na viwango vilivyokolea vya pombe katika damu (BACs).[61] Hali hii inaweza kuhusishwa na sababu nyingi, ya msingi ikiwa kwamba wanawake wana maji machache mwilini kuliko wanaume. Kiasi cha pombe hukolea zaidi katika mwili wa mwanamke. Kiasi fulani cha pombe husababisha mkubwa mkubwa kwa wanawake kutokana na homoni tofauti zinazosisimuliwa ikilinganishwa na wanaume.[21]
Utambuzi

Vikwazo vya kijamii
Mitazamo na imani za jamii zinaweza kusababisha vizuizi kwa utambuzi na tiba kwa utumiaji mbaya wa pombe. Hiki ni kikwazo zaidi kwa wanawake kuliko wanaume. Hofu ya unyanyapaa inaweza kusababisha wanawake kukana kuwa wanatatizika na ugonjwa huu wa ulevi, kujificha ili kunywa, na hata kunywa peke yao. Mazoea haya kwa upande wake,hupelekea familia, madaktari,na wengine kukosa uwezekano wa kushuku wa kuwa mwanamke wanayemjua ni mlevi chakari.[20] Kinyume na hivi, upungufu wa hofu ya unyanyapaa unaweza kusababisha watu wanaokabiliwa na matatizo ya kiafya  kuonyesha ulevi wao hadharani , na kunywa katika vikundi. Mazoea haya, kwa upande wake, hupelekea familia, madaktari na wengine kuwa uwezekano wa kumshuku kuwa mtu fulani wanayemjua ni mlevi chakari.[61]
Uchunguzi
Vifaa kadhaa vinaweza kutumika kugundua ukosefu wa udhibiti wa matumizi ya pombe. Vifaa hivi mara nyingi huwa ripoti na fomu za hojaji za mtu binafsi. Swala jingine la kawaida ni kipimo au ujumla wa ukali wa matumizi ya pombe.[15]
Hojaji za CAGE, zinzoitwa hivyo kufuatana na maswali yake manne, ni mfano mmoja unaoweza kutumika kwa kuchunguza wagonjwa kwa haraka katika ofisi ya daktari.
Two "yes" responses indicate that the respondent should be investigated further.
The questionnaire asks the following questions:
Have you ever felt you needed to Cut down on your drinking?
Have people Annoyed you by criticizing your drinking?
Have you ever felt Guilty about drinking?
Have you ever felt you needed a drink first thing in the morning (Eye-opener) to steady your nerves or to get rid of a hangover?[86][87]

Hojaji za CAGE zimedhihirisha ufanisi mkubwa katika kuchunguza matatizo kuhusiana na pombe, hata hivyo, huwa na pungufu zitumiwapo kwa watu wasio na matatizo sugu kuhusiana na pombe , wanawake wazungu na na wanafunzi wa chuo.[88]
Vipimo vingine wakati mwingine hutumika kwa uchunguzi wa utegemezi wa pombe, kama vile Hojaji ya Data ya Utegemezi wa Pombe, ambayo ni utambuzi changanuzi zaidi kuliko ile ya CAGE . Husaidia kutofautisha utambuzi kati ya utegemezi pombe na matumizi sugu ya pombe.[89] Kipimo  cha Michigan Alcohol Screening Test (MAST) ni chombo cha uchunguzi wa ulevi itumiwayo kwingi na  mahakama kuamua adhabu mwafaka kwa watu wapatikanao na makosa yanayohusiana na pombe,[90]ambapo uendeshaji gari baada ya kunywa ndilo la kawaida mno. Kipimo cha Utambuzi wa Matatizo ya Pombe (Audit),ambayo ni hojaji ya uchunguzi iliyovumbuliwa na Shirika la Afya Duniani, ina upekee kwa kuwa imeidhinishwa katika nchi sita na hutumiwa kimataifa. Kama vile hojaji za CAGE, matumizi yake ni hutegemea maswali rahisi - kipimo cha juu hupelekea uchunguzi wa kina.[91] Kipimo cha Paddington Alcohol Test (PAT) kiliundwa kuchunguzia matatizo kuhusiana na pombe miongoni mwa wale wanaohudhuria matibabu ya ajali na ya dharura s. Huwiana vyema na hojaji ya AUDIT lakini hutumiwa kwa kiwango cha moja kwa tano ya nyakati zote.[92]
Upimaji Hali ya Kimaumbile
Madaktari wa akili John I. Nurnberger, Jr, na Laura Jean Bierut wanadai kwamba ulevi hauna sababu moja mahususi-ikiwa ni pamoja na maumbile-lakini jeni huwa na jukumu muhimu "kwa kuathiri michakato ya ndani ya mwili na ubongo ambayo huingiliana na na tajriba ya mtu binafsi ya maisha na kusababisha kinga au kuugua ". Pia waliripoti kuwa chini ya dazeni-ya jeni zinazohusishwa na ulevi zimetambuliwa, lakini nyinginezo zaidi zangojea kugunduliwa.[93]
Angalau upo uchunguzi mmoja wa kimaumbile wa allele ambao huhusiana na ulevi na dawa za kulevya.[94] Vihisishi vya dopamini vya jeni huwa na tofauti bainifu zinazojulikana kama polimofi kama vile DRD2 TaqI. Wale walio na (aina hii ya )polimofimi ya A1 allele huwa na uzoefu wa kiwango kidogo lakini muhimu wa dawa za kulevya na vilewevu vya endofini-kutokana dawa kama pombe.[95] Ingawa allele hii hupatikana zaidi katika walevi na watumiaji wa dawa za kulevya, yenyewe sio ishara tosha ya mazoea ya ulevi, na baadhi ya watafiti wanasema kuwa ushahidi wa DRD2 ni tofauti.[93]
Utambuzi wa DSM
Utambuzi wa DSM-IV wa utegemezi pombe ni mojawapo ya mitazamo fafanuzi ya ulevi. Hii husaidia kukuza itifaki za kitafiti ambapo matokeo yanaweza kufananishwa na mengine. Kwa mujibu wa DSM-IV, ni utambuzi wa utegemezi pombe:[14]
...maladaptive alcohol use with clinically significant impairment as manifested by at least three of the following within any one-year period: tolerance; withdrawal; taken in greater amounts or over longer time course than intended; desire or unsuccessful attempts to cut down or control use; great deal of time spent obtaining, using, or recovering from use; social, occupational, or recreational activities given up or reduced; continued use despite knowledge of physical or psychological sequelae.

Mkojo na vipimo vya damu
Pana majaribio ya kuaminika ya matumizi hakika ya pombe, mojawapo ya majaribio ya  kawaida ni ya kiasi cha pombe katika damu (BAC).[96] Majaribio haya hayatofautishi walevi na wasiolewa; hata hivyo, unywaji mzito wa muda mrefu  una athari chache za kimwili zinazotambulika, ikiwa ni pamoja:[97]
Makrosaitosi (upanuzi MCV)
GGT iliyoinuka
Mwinuko wa wastani AST na Alt na AST: Alt uwiano wa 02:01
Upungufu wa juu wa ayoni kutokana na  kabohaidreti  (CDT)
Hata hivyo, hamna hata moja ya vipimo hivi vya damu vya kibiolojia iliyo bora kama hojaji za uchunguzi.
Kuzuia
Shirika la Afya Duniani, Umoja wa Ulaya na mashirika mengine ya kimaeneo, serikali za kitaifa na bunge zimeanzisha sera kuhusu pombe ili kupunguza madhara ya ulevi.[98][99] Kulenga wanaobaleghe na vijana kunachukuliwa kama hatua muhimu ya kupunguza madhara ya utumizi mbaya wa pombe. Kuongeza umri ambapo dawa halali lewevu kama vile pombe zinaweza kununuliwa; kupiga marufuku au kuzuia matangazo ya pombe kumependekezwa kama njia ya ziada ya kupunguza madhara na utegemezi wa pombe. Ushahidi wa kuaminika, unaojikita katika kampeni za kuelimisha kupitia vyombo vya habari kuhusu madhara ya utumizi mbaya wa pombe umependekezwa. Miongozo kwa wazazi kuzuia matumizi mabaya miongini mwa waliobaleghe, na kwa ajili ya kuwasaidia vijana wenye matatizo ya afya ya akili pia imependekezwa.[100]
Usimamizi
Matibabu ni ya aina mbalimbali kwa sababu pana mitazamo mbalimbali ya ulevi. Wale ambao huchukulia ulevi kama tatizo la kiafya au ugonjwa hupendekeza matibabu mbalimbali, kwa mfano, wale ambao hutazama hali hii kama moja uteuzi mojawapo ya kijamii. Matibabu mengi hulenga kuwasaidia watu kusitisha unywaji pombe, ikifuatiwa na mafunzo ya maisha  na / au msaada wa kijamii ili kuwasaidia kujiepusha na kurejelea matumizi ya pombe. kwa vile ulevi huhusisha mambo kadhaa ambayo husababisha mtu kuendelea kunywa, lazima zote kushughulikiwa ili kuzuia kurejelea ulevi. Mfano wa aina hii ya matibabu ni kusafisha ulewevu ukifuatiwa na mchanganyiko wa matibabu saidizi, kuhudhuria vikundi vya kujisaidia kibinafsi, na taratibu endelevu ya kuyakabili. Jumuiya-tiba kwa ulevi kwa kawaida huunga mkono mtazamo wa kutoruhusu pombekamwe, hata hivyo, wapo baadhi ya watu ambao huendeleza mtazamo wa kupunguza madhara pia.[101]
Usafishaji

Usafishaji wa ulewevu au 'usafishaji' kwa walevi ni kuacha pombe ghafla na kupata kibadala cha dawa lewevu, kama vile benzodiazepini, zilizo na athari sawa katika uzuiaji athari za kuacha pombe. Watu wanaokumbwa na hatari hafifu hadi wastani ya dalili za kuacha pombe wanaweza kusaidiwa kusafisha pombe bila ya kulazwa. Watu  wanaokumbwa na hatari ya dalili kali za kuacha pombe pamoja na walio na hali sugu ya komobidi, hutibiwa kwa jumla kama wagonjwa wa kulazwa. Usafishaji kwa kweli hautibu ulevi, na huhitaji kufuatiliwa na utaratibu mwafaka wa matibabu dhidi ya utegemezi wa pombe , ili kupunguza hatari ya kurejelea ulevi.[16]
Tiba ya vikundi na tiba-akili

Aina mbalimbali za tiba ya vikundi au tiba-akili  zinaweza kutumika kushughulikia masuala ya kimsingi ya kisaikolojia ambayo huhusiana na utegemezi pombe, na pia kutoa ujuzi wa kuzuia kurejelea pombe. Mtazamo wa-kusaidina kimashauri kwa makundi ni njia moja ya inayotumika zaidi kuwasaidia walevi kudumisha hali ya kutolewa.[17][18] Alcoholics Anonymous lilikuwa shirika mojawapo la kwanza kubuniwa ili kutoa ushauri usio wa kitaalamu wa kutegemeana, na ingali ndiyo kubwa. Mengine ni pamoja na LifeRing Secular Recovery, SMART Recovery, na Women For sobriety.
Mgao na usawazisho
Mgao na mipango ya usawazisho kama vile Mederation Management  na DrinkWise hazipendekezi kuacha pombe kabisa. Ingawa walevi wengi hawawezi kuzuia unywaji wao kwa njia hii, baadhi yao hurudia unywaji wa wastani. Utafiti wa Taasisi ya Kitaifa ya Marekani ya Matumizi Mabaya ya Pombe (NIAAA)ya 2002    ulionyesha kuwa asilimia 17.7 ya watu waliotambuliwa kama wategemezi pombe mwaka mmoja kabla ya kurejelea-hatari hafifu ya kunywa . Kundi hili, hata hivyo, ilionyesha dalili chache za awali za utegemezi.[102] Utafiti wa kufuatilia, kwa kutumia wahusika walioonekana kuwa katika hali ya kujirekebisha kutokana na pombe mnamo 2001-2002, ulichunguza kiwango chao cha kerejelea unywaji wa kutatiza 2004-2005. Utafiti uligndua kuwa kujitenga na pombe ndiyo iliyokuwa njia imara zaidi ya marerekebisho kwa walevi wanaorekebika.[103] Mfuatilio wa muda mrefu (miaka 60) wa makundi mawili ya wanaume walevi ilihitimisha kuwa "kurudia unywaji uliodhibitiwa hakuwezi kudumishwa kwa zaidi ya miaka kumi bila kurejelea ulevi au kuacha kabisa".[104]
Dawa
Aina ya tofauti za dawa zinaweza kuwa kupendekezwa kusaidia kutibu ulevi.
Dawa zinzotumika kwa sasa
Antabuse  (disulfiram) huzuia uondoaji wa asetaldehide, kemikali itokayo mwilini wakati wa kusagwa kwa ethanoli. Asetaldehidi yenyewe husababisha dalili nyingi za uchovu baada-ulevi  kutokana na pombe. Athari jumla ni usumbufu mkubwa wakati pombe inaponywewa: uchovu mbaya ushikao kwa haraka na kudumu kwa muda mrefu . Hii humkatisha mlevi tamaa ya kunywa pombe na unywaji wa kiasi kikubwa wanapotumia dawa hii. Utafiti wa miaka 9 ya hivi karibuni uligundua kwamba ujumuishaji wa disulfiram kwa mpango pamoja na kemikali husika ya  carbamide kwa mpangilio mpana wa tiba hupelekea kiwango cha asilimia 50 ya kuacha ya pombe.[105]
Temposil  (kalsiamu kabimidi) hufanya kazi kwa njia sawa na Antabuse; hata hivyo, ubora wake ni kuwa athari mbaya za mara kwa mara za disulfiram; kama vile sumu ya hepato na Kizunguzungu, hazitokei kama vile kwa kabimidi kalsiamu.[105][106]
Naltrexone  ni kemikalikinzani kwa vihisishi vya opioidi, ambayo huzuia kikamilifu madhara ya endofinina opiati. Naltrexone hutumika kupunguza utashi wa pombe na kuhimiza kuacha. Pombe husababisha mwili ya kutoa endofini ambayo nayo huamsha dopamini na kusisimua kuamsha pathways ya; kwa hivyo wakati naltrexone imo mwilini hupunguza madhara kutokana na unywaji pombe.[107] Naltrexone pia hutumika katika njia ya kutibu ulevi iitwayo Sinclair, ambayo hutibu wagonjwa kupitia mchanganyiko wa Naltrexone na unywaji pombe.[108]
Campral  (akamproseti) hudhibiti ya kemikali za ubongo ambazo hubadilishwa na utegemezi wa pombe kupitia matendo kinzani ya glutamati, kiungo wasilifu cha neuro ambacho ni sisimivu katika awamu ya kujitenga na ulevi.[109]
Dawa Jaribivu
Topamax  (topirameti) ni kizalia katika sukari za kawaida zinazopatikana katika monosakaraidi D fruktosi-zimegundulika kuwa na uwezo wa kumsaidia mlevi kuacha au kupunguza kiasi cha pombe wanachokunywa. Ushahidi unaonyesha kuwa topirameti hukinza visisimuzi vya glutameti eksitatori, hufisha utoaji wa dopamini na kuzidisha utendaji wa asidi ya gamma-aminobutirik fifishi. Tathmini ya mwaka 2008 ya ufanisi wa topirameti aliafiki kuwa matokeo ya majaribio yaliyochapishwa ni ya kutia matumaini, hata hivyo, kufikia 2008, takwimu hazikutosha kusaidia kutumika kwa topirameti pamoja na ushauri mfupi wa kila wiki kama njia ya kimsingi dhidi ya utegemezi pombe.[110] Tathmini ya 2010 iligundua kuwa topirameti inaweza kuwa na upevu kuliko njia nyinginezo zilizopo za kutibu unywaji pombe. Topirameti hupunguza kikamilifu tamaa ya pombe na ukali wa athari za kujitenga na unywaji mbali na kuboresha viwango vya hali ya maisha.[111]
Dawa zinazoweza kuvuruga matokeo
Benzodiazepini, licha ya kuwa muhimu katika utunzaji wa walioathirika vibaya na kuacha pombe, ikitumika kwa muda mrefu husababisha matokeo mabaya zaidi kwa mlevi. Walevi wanaotumia benzodiazepini sugu huwa na kiwango cha chini cha kufikia kuacha pombe kuliko wale wasiotumia benzodiazepini. Aina hii ya dawa aghalabu hupendekezwa kwa walevi katika kutibu ukosefu wa usingizi au kupunguza wasiwasi.[112] Kuanzisha matumizi ya benzodiazepini au vitulizi-hiponozi kwa watu wanaotibiwa hupelekea kiwango cha juu cha urejeleaji ulevi huku mwandishi mmoja akieleza kuwa zaidi ya robo ya watu hurejelea ulevi baada ya kupewa vitulizi-hiponozi . Mara nyingi wagonjwa hufikiria kimakosa kwamba wamelevuka licha ya kuendelea kutumia benzodiazepini. Wale ambao ni watumiaji wa muda mrefu wa benzodiazepini hawafai kuondolewa kwa haraka, kwa vile wasiwasi kali na hofu zinaweza kuibuka, nazo ni hatari bainifu zinazoweza kusababisha kurejelea pombe. Kanuni za Taper za miezi 6-12 zimepatikana kuwa zenye mafanikio zaidi, kwani ina viwangi vya chini zaidi vya athari za kuacha ulevi.[113][114]
Uzoelevu wa ndumakuwili
Walevi pia wanaweza kuhitaji matibabu kwa uzoelevu wa dawa nyinginezo za kulevya ubongo. Uzoelevu wa ndumakuwili ujulikanao zaidi wa utegemezi pombe ni utegemezi wa benzodiazepini huku tafiti zikionyesha asilimia 10-20 ya wategemezi wa pombe walikuwa na matatizo ya utegemezi au / na matatizo ya matumizi mabaya ya benzodiazepini. Benzodiazepines huongeza utashi wa pombe na kiasi cha pombe kinachnywewa na wanywaji-tatizi.[115] Utegemevu wa benzodiazepini unahitaji kupunguzwa wa kitaratibu kwa vipimo ili kuepuka dalili za athari za kujiondoa katika benzodiazepini na madhara mengine ya kiafya .
Utegemevu kwa vitulizi hiponozi kama vile zolpidemi na zopikloni pamoja na opiati na dawa za kulevya haramu ni kitu cha kawaida kwa walevi.
Pombe yenyewe ni kitulizi-hiponozi na huweza kuhimiliana na vitulizi-hiponozi nyingine kama vile babitureti, benzodiazepini na zisizo benzodiazepini . Utegemezi na kujiondoa kwa vitulizi-hiponozi kunaweza kuonyesha dalili kali za kiafya, sawa na, kama kujiondoa katika pombe, pana hatari ya kichaa au kutwalika kiakili isiposimamiwa vizuri.[19]
Epidemolojia

[[File:Alcohol by Country.png|thumb|300px|right|Jumla ya rekodi za matumizi ya pombe kila mwaka kwa kila mwananchi (15 +), kwa lita ya [116] Nchini Uingereza, idadi ya 'wanywaji wategemezi' imlikadiriwa kuwa zaidi ya 2,800,000 mwaka 2001.[117] Takribani asilimia 12% ya watu wazima Marekani wamekuwa na tatizo la utegemezi pombe kwa wakati fulani katika maisha yao.[118] Shirika la Afya Duniani linakadiria kuwa karibu watu 140,000,000 ulimwenguni wanakabiliwa na utegemezi wa pombe.[22][23] Nchini Marekani na Ulaya magharibi asilimia 10 hadi 20 ya wanaume na aslimia 5-10 ya wanawake kwa wakati mmoja katika maisha yao watafikia vigezo vya ulevi.[119]
Miongoni mwa jamii za wataalamu wa kimatibabu na kisayansi, pana makubaliano mapana kuhusu ulevi kuwa hali ya ugonjwa. Kwa mfano, Chama cha Matabibu wa Marekani huchukulia pombe kama mihadarati na kuongeza kwamba " utegemevu wa dawa za kulevya ni ugonjwa sugu wa ubongo unaorejearejea ambao una sifa zinazojumuisha utashi wa juu wa kutumia dawa za kulevya licha ya madhara makubwa. Hutokana na maingiliano tata za udhaifu wa kibayolojia, mfichuo wa kimazingira, na sababu za ukuaji (kwa mfano, hatua ya ukomavu ubongo)."[42]
Ulevi una kiwango cha juu cha kutatiza minogni mwa wanaume, ingawa katika miongo ya hivi karibuni, idadi ya walevi wa kike imeongezeka.[21] Ushahidi wa kisasa unaonyesha kwamba asilimia 50-60 ya sababu za ulevi miongoni mwa wanaume na wanawake ni kutokana na jeni , kwa hivyo, asilimia 40-50 iliyobakia ni kutokana na sababu za mazingira.[120] Walevi wengi huingilia ulevi wakati wa ujana au kabla utuzima.[74]
Prognosi
Utafiti wa 2002 wa Taasisi ya Taifa ya Madhara ya Pombe na Ulevi uliochunguza kundi la watu wazima 4,422walioafiki vigezo vya utegemezi pombe na kugundua kwamba baada ya mwaka mmoja, baadhi yao waliafiki vigezo vya mwandishi vya-hatari ya kiwango cha chini, ingawa asilimia 25.5 ya kundi hili hawakupata tiba yoyote, kwa viwango vifuatavyo: asilimia 25 walionekana wangali wategemezi, asilimia 27.3 walikuwa katika hali ya kujaribu kujiondoa (baadhi ya dalili zikiendelea), asilimia 11.8 ya wanywaji wenye dalili (huzidisha hatari ya kurejelea) na asilimia 35.9 walipona kikamilifu - kutokana na asilimia 17.7 walio katika hatari ndogo na asilimia 18.2 ya wanaojiepusha.[121]
Kinyume na hayo, hata hivyo, matokeo ya mfuatilio wa muda mrefu (miaka 60) wa makundi mawili ya walevi na George Vaillant katika Chuo cha Matibabu cha Harvard alieleza kuwa "ni nadra kwa warejeleaji ulevi wa kudhibitiwa kudumu zaidi ya miaka kumi bila kurejelea au kufikia kuacha".[122] Vaillant pia alibainisha kuwa "kurejelea-unywaji-wa kudhibitiwa, kama ilivyoripotiwa katika chunguzi za muda mfupi, mara kwa mara ni hazina za uhakika."
Sababu ya kawaida zaidi ya vifo kwa walevi hutokana na matatizo ya mishipa ya moyo.[123] Pana kiwango cha juu cha kujiua miongoni mwa walevi sugu, ambayo huongeza jinsi mnywaji anavyozidi kunywa. Hii huaminika kusababishwa na sababu kwamba pombe husababisha mvurugiko wa kemia za kimwili katika ubongo, na pia kutengwa kijamii. Kujiua pia ni jambo la kawaida sana miongoni mwa watumiaji pombe vijana, na asilimia 25 ya mauaji kwa vijana huhusiana na utumiaji pombe vibaya.[124] Takribani asilimia 18 ya walevi hujiua,[44] na utafiti umegundua kwamba zaidi ya asilimia 50 ya visa vyote vya kujiua huhusiana na pombe au utegemezi wa dawa. Takwimu hii ni kubwa kwa vijana, wanaokunywa pombe au kutumia vibaya dawa nayo huchangia asilimia 70 ya visa vya kujiua[125]
Historia
Pombe ina historia ndefu ya kutumika kwake na matumizi mabaya katika historia ya binadamu iliyorekodiwa. Vyanzo vya Kibiblia, Wamisri na Wababeli vina rekodi za historia ya ulewaji na utegemezi wa pombe. Katika baadhi ya tamaduni za kale pombe ilichiwa na nyinginezo zikishutumu ulevi. Matumizi mabaya ya pombe kupita kiasi na ulevi yalitambuliwa kama visababishi vya matatizo, maelfu ya miaka iliyopita. Hata hivyo, ufafanuzi wa ulevi wa kuzoeleka kama ilivyojulikana nyakati hizo na athari zake mbaya hazikueleweka vyema kwa misingi ya kiafya hadi miaka ya 1700. Katika mwaka 1647 mtawa wa Kigiriki alikuwa wa kwanza kurekodi kwamba matumizi mabaya sugu ya pombe yalihusiana na sumu ya pombe kwa mfumo wa neva na mwili ambao ulisababisha matatizo mbalimbali ya kimatibabu kama vile,mishtuko ya moyo , kupooza na kutokwa damu kwa ndani . Katika mwaka 1920 madhara ya kutumia pombe vibaya na ulevi sugu yalisababisha kufikirika kwa utekelezwaji wa marufuku ya pombe yaliyoshindikana na hatimaye kuzingatiwa nchini Marekanui kwa muda ufupi . Mwaka 2005 gharama ya utegemezi pombe na matumizi mabaya ilikadiriwa kugharimu uchumi wa Marekani takriban dola bilioni 220 kwa mwaka, kuliko matatizo ya kansa na unenepaji.[126]
Jamii na utamaduni

Matatizo mbalimbali ya kiafya yanayohusiana na matumizi ya pombe kwa muda mrefu huchukuliwa kijumla kama yenye kudhuru jamii, kwa mfano fedha kutokana kupoteza masaa-ya kazi gharama za kimatibabu, na gharama za upeo wa pili za kimatibabu. Matumizi ya pombe ni sababu kubwa inayochangia majeraha ya kichwa, ajali za magari, mvurugano, na mashambulizi. Mbali na fedha, pia pana gharama kubwa za kijamii kwa mlevi, familia yake na marafiki.[62] Kwa mfano, matumizi ya pombe yanaweza kusababisha dalili za ulevi kwa mimba ya mwanamke mja mzito,[127] ambayo ni hali haribifu na isiyotibika.[128]
Makadirio ya gharama za kiuchumi ya matumizi mabaya ya pombe, yaliyokusanywa na Shirika la Afya Duniani; hufikia baina ya asilimia mmoja hadi sita ya Pato la Taifa.[129] Ukadiriaji mmoja wa Australia ulikisia kuwa gharama ya pombe kwa jamii hufikia asilimia 24 ya gharama zote za dawa za kulevya, na utafiti kama huo kule Canada ulihitimisha kuwa gharama ya pombe ilifikia asilimia 41.[130] Utafiti mmoja uliafikia kuwa gharama ya aina zote za matumizi mabaya ya pombe nchini Uingereza  katika 2001 ulikuwa bilioni £ 18.5-20.[117][131]
Taasubi kuhusu walevi mara nyingi hupatikana katika tungo bunilizi na tamaduni maarufu. 'Mnywaji wa jijini' ni mhusika maarufu katika tamaduni maarufu za Kimagharibi. Taasubi za ulevi zinaweza kujikita kwa ubaguzi wa rangi au chuki dhidi ya wageni, kama vile kuwachukualia Waayalandikuwa walevi wakubwa.[132] Tafiti za wanasaikolojia wa kijamii Stivers na Greeley hujaribu kukusanya rekodi ya visa vingi vya matumizi mabaya ya pombe miongoni mwa Waayalandi nchini Marekani.[133]
Tazama pia
Ugonjwa wa mapafu wa vileo
Ulevi katika mifumo ya kifamilia
Ajali za trafiki kutokana na Pombe
Unywaji wa kilevi
Orodha ya mataifa kufuatana na unywaji pombe
Marejeleo

Usomaji ziada

Taasisi ya Taifa ya Matumizi Mabaya ya Pombe na Ulevi. "  ".

Pence, Gregory, "Kant kuhusu Iwapo Ulevi ni Ugonjwa," Sura ya 2, Elementi za Adili za Kibayolojia ,  McGraw-Hill Books, 2007 ISBN 0-07-313277-2.

CS1 maint: Multiple names: editors list (link)
Thompson, Warren, MD, FACP. " . " Emedicine.com, 6 Juni 2007. Ilinakiliwa 2007/09/02.

Viungo vya nje

 katika Mradi Wazi wa Kuelekeza

Je utumizi wa mihadarati nchini uingereza ni halali?


Dwayne Michael Carter, Jr. (amezaliwa tar. 27 Septemba 1982) ni mshindi wa Tuzo za Grammy - akiwa kama rapa wa muziki wa hip hop bora kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Lil Wayne. Alijiunga na studio ya Cash Money Records akiwa bado yungali bwana mdogo na akabahatika kufanya rekodi kadhaa katika studio hiyo. Wayne alikuwa mmoja kati ya waliokuwa wanachama wa kikundi cha muziki wa rap cha Hot Boys.
Waasifu
Maisha ya awali
Alizaliwa kama Dwayne Michael Carter, Jr. na kukulia mjini Hollygrove karibu kidogo na mji wa New Orleans, Louisiana. Akiwa na umri wa miaka kumi na moja, akakutana na Bryan Williams, rapa na ndiyo mmiliki wa studio ya Cash Money Records.
Baada ya makutano hayo, Wayne akarekodi rap flani ya michano katika studio hiyo ya Williams kwa kutumia chombo maalum cha kuweza kukujibu wakati unachana. Na kwa bahati nzuri michano hiyo ilimwacha hoi mmiliki huyo wa studio na kuthubutu hata kumwingiza Wayne katika studio yake.
Wayne pia ana mtoto wa kike mmoja  aitwaye Reginae Carter, aliyezaa na Bi. Antonia "Toya" Johnson, demu wake wa kitambo toka shule. Wawili hao walikuja kuoana wakati ule wa Siku Kuu ya Wapendanao ya mwaka wa 2004, lakini wawili hao walikuja kutarikiana mnamo mwaka wa 2006.
Muziki
Albamu za Lil Wayne

1999: Tha Block Is Hot
2000: Lights Out
2002: 500 Degreez
2004: Tha Carter
2005: Tha Carter II
2008: Tha Carter III
EP albums
And
2007: The Leak
Filamu
Baller Blockin (2000)
Who's Your Caddy? (2007)
Fast and Furious (2009) (inakuja)
The Boondocks in the "Invasion of the Katrinians" sehemu ya [1] (2007)
"Access Granted" (2007) [2]
Hurricane Season (inakuja)[3]
Lil Wayne Documentary (2009) (inakuja)[4]
Marejeo

Viungo vya nje

 on IMDb

Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Washindi wa Tuzo za Grammy


Inter-territorial Language (Swahili) committee (Kamati ya kimaeneo ya lugha ya Kiswahili) ni mtangulizi wa Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili (TUKI) ya  Chuo Kikuu cha Daressalaam.
Sababu za kuundwa kwa kamati
Iliundwa mwaka 1930 kama kamati yenye shabaha ya kuunda na kuendeleza Kiswahili sanifu katika maeneo ya Afrika ya Mashariki yaliyokuwa chini ya ukoloni wa Uingereza yaani  Kenya, Tanganyika, Zanzibar na Uganda. Kati ya maeneo haya Kenya ilikuwa koloni, Uganda na Zanzibar zilikuwa nchi lindwa na Tanganyika ilikuwa eneo la kukabidhiwa chini ya uangalizi wa Shirikisho la Mataifa. Hivyo Waingereza walizoea kuyataja kwa jumla kama "East African dependencies" au "East African territories" yaani maeneo ya Afrika ya Mashariki.
Katika maeneo haya Waingereza walianza tayari kutumia Kiswahili kwa ngazi mbalimbali ya utawala wao. Walikuwa wamekuta lugha hii kama chombo cha mawasiliano kwenye pwani na pia kwenye njia za misafara hadi ziwa Viktoria. Katika Tanganyika iliyowahi kutawaliwa na Ujerumani kama Afrika ya Mashariki ya Kijerumani hadi 1918 Kiswahili ilikuwa lugha rasmi ya utawala kwenye ngazi za chini. Sehemu ya shule za misioni zilitumia Kiswahili kama lugha ya kufundisha badala ya lugha za kikabila. Sehemu za Biblia ziliwahi kutafsiriwa lakini na wamisionari mbalimbali waliofuata lahaja tofauti za Kiswahili.
Matatizo ya lahaja na tahajia
Tatizo kwa utawala ilikuwa ya kwamba Kiswahili kilipatikana katika lahaja nyingi. Hasa swali la tahajia lilikuwa halieleweki vema kwa sababu Kiswahili asilia kiliandikwa kwa herufi za Kiarabu. Badiliko la kutumia alfabeti ya Kilatini badala ya Kiarabu likaleta tofauti nyingi katika mwandishi wa Kiswahili.
Hapa magavana Waingereza wa maeneo ya Afrika ya Mashariki waliamua kuanzisha kamati itakayounda lugha sanifu kwa matumizi katika sehemu zote.
Azimio muhimu ya kamati ilikuwa kutumia Kiswahili cha Zanzibar yaani Kiunguja kama msingi wa usafinishaji wa lugha.
Kazi ya kamati tangu 1930
Kamati hii ilianza kazi yake mwaka 1930 huko Dar es Salaam. Katibu mkuu wa kwanza alikuwa Frederick Johnson akisaidiana na wanakamati wengine kati yao R.K. Watts, P.Mzaba na Seyyid Majid Khalid Barghash. Hadi 1938 wanakamati walikuwa Wazungu tu na tangu 1939 Waafrika walipokelewa kama wanakamati halisi.
Baada ya uhuru kamati iliendelea kwa jina la East African Swahili Committee (Kamati ya Kiswahili ya Afrika Mashariki).
Ofisi ya kamati ilikuwepo Dar es Salaam ikahamia Nairobi mwaka 1943 halafu Makerere mwaka 1952 baadaye kwa muda mfupi kwenda Mombasa. Tangu 1963 ofisi ilirudishwa Dar es Salaam na tangu 1964 ikawa chini ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kwa jina la Chuo cha Uchunguzi wa Lugha ya Kiswahili (Institute of Kiswahili Language Research). Tangu 1970 imekuwa taasisi kamili ya Chuo Kikuu ikijulikana kama Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili (TUKI) na tangu 2009 kama Taasisi ya Taaluma za Kiswahili (TATAKI).
Kamusi za kamati
Kamati ilitoa hasa kamusi mbili za Kiingereza-Kiswahili (M-J SES) na Kiswahili-Kiingereza (M-J SSE) zinazotajwa mara nyingi kwa kifupi "Madan-Johnson" kwa sababu kamusi ya Madan ilikuwa msingi wa kazi ya kamati na Johnson alikuwa mhariri mkuu. Kamusi hizi zatolewa hadi leo hata kama maneno kadhaa ndani yao hayatumiwi tena na maneno mapya yakosekana lakini kwa jumla ni kamusi bora zinazosaidia kuelewa hata Kiswahili cha zamani kidogo.
Marejeo

Inter-territorial Language ilianzishwa lini?


Moses Masika Wetangula  (amezaliwa 13 Septemba 1956) ni mwanasiasa wa Kenya na Mbunge anayewakilisha jimbo Sirisia. Yeye amekuwa Waziri wa Mambo ya Nje tangu Januari 2008.

Maisha Yake ya Utotoni
Wetangula alisoma katika Shule ya Msingi ya Nalondo, halafu akaenda katika Shule ya Upili ya Teremi na baadaye Shule ya Friends, Kamusinga kabla ya kujiunga na Chuo Kikuu cha Nairobi, ambapo alifuzu kwa shahada ya Sheria (LLB).
Siasa
Yeye aliteuliwa kuwa mbunge kwenye chema cha kisiasa cha Kanu baada ya uchaguzi mkuu mwaka 1992, na kuwahudumia Wakenya hadi 1997. Yeye amewahi kushika vyeo vingine kadhaa vya umma kama hakimu na mwenyekiti wa Electricity Regulatory Board. Wetangula alishiriki katika asasi kadha za kuleta fedha ili kuanzisha miradi ya kusaidia watu na amekuwa akitoa huduma za kisheria kwa wananchi. Yeye huhamasisha wanawake na vijana kuanzisha miradi ya kuzalisha kipato.
Wetangula alichaguliwa kwenye Bunge katika uchaguzi wa Desemba 2007. Rais Mwai Kibaki alimchagua Wetangula kuwa Waziri wa Mambo ya Nje mnamo [1] tarehe 8 Januari 2008, pindi kulipokuwa na migogoro kuhusu matokeo ya uchaguzi wa rais. Mwezi wa Januari, baada ya nchi ya Uingereza kulalamika kuhusu uchaguzi wa rais, Wetangula alimwita na kumlalamikia Kamishna wa Uingereza , Adam Wood, na alisema kwamba "uchaguzi wetu hauhitaji muhuri wa mamlaka kutoka House of Commons ".[2] Baada ya serikali ya mseto kukubaliwa kati ya Kibaki na Raila Odinga, wote ambao walidai ushindi katika uchaguzi wa rais, Wetangula bado alihifadhi cheo chake katika Serikali ya Mseto, iliyotangazwa tarehe 13 Aprili 2008.[3]
Marejeo

Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wajumbe wa Bunge la Kenya

Moses Wetangula alisoma chuo kikuu gani?