Sklerosisi ya sehemu nyingi (kwa Kiingereza multiple sclerosis) ambayo pia hujulikana kama sklerosisi iliyosambaa au enkefalomielitisi diseminata, ni ugonjwa wa kuvimba ambapo vihami za seli za neva kwenye ubongo na uti wa mgongo huharibiwa. Kuharibiwa huku hukatiza mawasiliano baina ya sehemu za mfumo wa neva, na kusababisha ishara na dalili anuwai,[1][2] pamoja na za kimwili, ulemavu wa akili, [2] na wakati mwingine magonjwa ya akili.[3]
Sklerosisi ya sehemu nyingi huwa na aina kadhaa zenye dalili mpya zinazotokea katika maambukizi yasiyoshughulikiwa (aina zinazojirudia) au zinazojijenga kwa  muda (aina zinazoendelea).[4] Baina ya maambukizi, dalili zinaweza kupotea kabisa; hata hivyo, matatizo ya kudumu ya nurolojia hutokea mara kwa mara, hasa ugonjwa unapozidi. [4]

Ingawa kisababishi si bayana, kinakisiwa kuwa uharibifu kwa mfumo wa kingamwili au matatizo ya seli zinazotoa mielini.[5] Visababishi vilivyopendekezwa ni visababishi vya kijenetikia na kimazingira kama vile maambukizi.[2][6] Sklerosisi ya sehemu nyingi hutambuliwa kulingana na ishara na dalili zinazojitokeza na matokeo ya uchunguzi zaidi wa kitiba.

Hakuna tiba kamili ya sklerosisi ya sehemu nyingi. Tiba hujaribu kuboresha matokeo  baada ya maambukizi na kuzuia maambukizi mapya.[2] Tiba zinazotumika kutibu sklerosisi ya sehemu nyingi ingawa ni bora kwa kiasi, zinaweza kuwa na madhara na hivyo basi yasistahimilike. Watu wengi hutafuta matibabu mbadala licha ya ukosefu wa ushahidi. Matokeo ya muda mrefu ni magumu kutabiri; bali matokeo bora huonekana kwa wanawake, wanaopata ugonjwa huu mapema maishani, ambao  ugonjwa hurejea na waliopata maambukizi machache hapo awali. [7] Matarajio ya kuishi ni miaka 5 hadi 10 pungufu kuliko ya watu wasioathiriwa.[1]
Kufikia mwaka wa 2008, kati ya watu milioni 2 na 2.5 ulimwenguni wameathiriwa huku viwango vikitofautiana pakubwa katika sehemu mbalimbali za dunia na miongoni mwa watu mbalimbali.[8] Ugonjwa huu huanza kati ya miaka 20 na 50 na hutokea mara mbili zaidi kwa wanawake ikilinganishwa na wanaume.[9]
Jina “sklerosisi ya sehemu nyingi” linamaanisha makovu (kwa Kigiriki "sklero" ni sawa wa ugumu) hasa katika mata nyeupe ya ubongo na uti wa mgongo. [10] Sklerosisi ya sehemu nyingi ilielezwa kwa mara ya kwanza katika mwaka wa 1868 na Jean-Martin Charcot. [10]Tiba mpya na mbinu za utambuzi zinaendelea kubuniwa.

Ishara na Dalili

Mtu anayeugua sklerosisi ya sehemu nyingi anaweza kuwa na dalili au ishara yoyote ya nyurolojia; pamoja na mfumo wa neva wa otonomiki, matatizo ya kuona, kutembea na kuhisi kuonekana sasa.[1] Dalili maalum hutambulika kwa sehemu yenye vidonda katika mfumo wa neva na huenda zikawa ukosefu wa hisi au mabadiliko ya hisi kama vile minyweo, mwasho au kufa ganzi, udhaifu wa misuli, rifleksi dhahiri sana, spazimu za misuli, au ugumu katika kusonga; ugumu katika kupatanisha usawa (ataksia); matatizo ya kunena au kumeza, matatizo ya kuona (nistagmasi, uvimbe katika neva ya macho au kuona kitu kimoja kana kwamba ni viwili), kuhisi uchovu, kali au maumivu sugu, na matatizo ya kibofu na utumbo, miongoni mwa mengine.[1] Matatizo ya ugumu wa kufikiria na ya hisia dipresheni au hisi zisizo thabiti pia hutokea sana.[1] Tukio la Uhthoff's, kukithiri kwa dalili kutokana na kutangamana na kiwango cha juu cha joto na Ishara ya Lhermitte hisi ya kielektriki inayohisika kuelekea chini kwenye mgongo shingo linapokunjwa hasa ni sifa bainifu za sklerosisi ya sehemu nyingi.[1] Kipimo kikuu cha ulemavu na ukali ni kipimo cha hali ya ulemavu ulioenea, na vipimo vingine kama vile sehemu amilifu za sklerosisi ya sehemu nyingi vinavyotumika sana katika utafiti.[11][12][13]
Hali hii huanza katika asilimia 85 ya visa kama sindromu isiyoshughulikiwa kiafya kwa siku kadhaa huku asilimia 45 wakiwa na matatizo ya mota na hisi, asilimia 20 wakiwa na uvimbe kwenye neva za macho, na asilimia 10 wakiwa na dalili zinazohusiana na shina la ubongo kutotekeleza majukumu yake ipasavyo, ilhali asilimia 25 inayobaki ni visa vilivyo na zaidi ya tatizo moja kwa yaliyotajwa awal.[14] Mkondo wa dalili hutokea katika mipangilio miwili mikuu mwanzoni; kama matukio mabaya ya ghafla yanayodumu siku hadi miezi michache (huitwa kurejelewa na ugonjwa, kuongezeka kwa ukali, maumivu makali ya ghafla, maambukizi au wekundu) na kufuatwa na afueni (asilimia 85 ya visa) au kama kukithiri polepole kwa muda bila vipindi vya afueni (asilimia 10-15 ya visa). [9]  Mchanganyiko wa mipangilio hii miwili unaweza pia kutokea  [4] au watu wanaweza kuanza kwa kutoweka na kurejea kwa ugonjwa ambao huendelea  baadaye. [9] Kurejea kwa ugonjwa kwa hakutabiriki, hivyo basi hutokea bila ishara. [1] Kuongezeka kwa ukali wa ugonjwa hutokea kinadra zaidi ya mara mbili kwa mwaka. [1] Hata hivyo, kurejea kwingine kwa ugonjwa hutangulizwa kwa vichokonozi vya kawaida na kutokea mara kwa mara zaidi wakati wa majira ya kuchipua na majira ya joto.[15] Vile vile, maambukizi ya virusi kama vile mafua, influenza au gastronteritisi huongeza hatari. [1]Fadhaiko pia linaweza kuchokonoa shambulizi. [16] Ujauzito hupunguza hatari ya kurejea kwa ugonjwa; hata hivyo, katika miezi ya kwanza baada ya kuzaa hatari huongezeka. [1] Kwa ujumla, ujauzito hauonekani kusababisha ulemavu wa muda mrefu. [1]  Matukio mengi hayajaonekana kuathiri viwango vya kurejea kwa ugonjwa yakiwemo chanjo, unyonyeshaji, [1] majeraha ya kimwili,[17] na tukio la Uhthoff.[15]
Visababishi
Kisababishi cha Sklerosisi ya sehemu nyingi hakijulikani; hata hivyo, inaaminika kutokana na mchanganyiko wa maswala ya kimazingira kama vile ajenti zinazoambukiza na jenetiki.[1] Nadharia zinajaribu kukusanya data hiyo katika maelezo dhahiri ya kisababishi bila mafanikio. Ingawa kuna visababishi kadhaa vya hatari vya kimazingira na ijapokuwa baadhi yavyo vinaweza kubadilishwa kwa kiasi, utafiti zaidi unahitajika ili kubaini iwapo kuondolewa kwavyo kunaweza kuzuia sklerosisi ya sehemu nyingi.[18]
Jiografia
Sklerosisi ya sehemu nyingi hutokea sana kwa watu wanaoishi mbali na ikweta, ingawa si wote. [1][19]Wasiohusishwa ni jamii zilizo na hatari ya chini zilizo mbali na ikweta kama vile Wasami, Waindio, Wautteriti wa Kanada, Wamaori wa New Zealand,[20] na Wainuti wa Canada,[9]na vile vile jamii zilizo na hatari kubwa karibu na ikweta kama vile Wasadini,[9] Wapalestina na Wapasi.[20]Kisababishi cha mtindo huu wa kijiografia si dhahiri.[9] Ingawa mwinamo wa athari ya ugonjwa huu wa kaskazini-kusini unapungua,[19] bado upo.[9]
Sklerosisi ya sehemu nyingi hutokea sana katika sehemu zilizo na watu wa kaskazini mwa Ulaya[1] na tofauti za kijiografia zinaweza kuonyesha kuenea kwa watu hawa wenye hatari zaidi ulimwenguni.[9] Upungufu katika kutangamana na mwanga wa jua unaopelekea upungufu katika utengenezaji wa vitamini D pia umeainishwa kama kisababishi.[21][22] Uhusiano kati ya majira ya kuzaliwa na sklerosisi ya sehemu nyingi hukubaliana na wazo hili, kwani ni watu wachache tu waliozaliwa kaskazini mwa ikweta Novemba wanaoathiriwa baadaye maishani ikilinganishwa na waliozaliwa Mei.[23] Visababishi vya kimazingira vinaweza kuhusika utotoni, kwani tafiti kadhaa zimeonyesha kuwa watu wanaohamia eneo jingine ulimwenguni kabla ya umri wa miaka 15 hupata hatari ya sklerosisi ya sehemu nyingi ya eneo hilo jipya. Hata hivyo, ikiwa uhamiaji huo utafanyika baada ya miaka 15, mtu huyo hubakia na hatari ya nchi yake ya kuzaliwa.[1][18] Kuna ushahidi kuwa hatari ya kuhama bado inaweza kuwaathiri walio na umri wa zaidi ya miaka 15.[1]
Jenetikia

Sklerosisi ya sehemu nyingi haizingatiwi kama ugonjwa wa kurithiwa; hata hivyo, tofauti za kijenetiki zimeonekana kuongeza hatari.[24] Uwezekano wa kupatwa ni mkubwa kwa jamaa wa mtu aliyeathiriwa, huku hatari zaidi ikiwa kwa walio na uhusiano wa karibu sana naye kijamii.[2] Kwa pacha wanaofanana, wote huathiriwa kwa takriban asilimia 30 ya wakati, takriban asilimia 5 kwa pacha wasiofanana na asilimia 2.5 ya ndugu huathiriwa ingawa kwa asilimia ndogo kwa ndugu wa kambo.[1][2][25] Iwapo wazazi wote wameathiriwa, hatari kwa watoto wao ni mara 10 zaidi ya watu kwa jumla.[9] Sklerosisi ya sehemu nyingi pia hutokea sana kwa baadhi ya jamii kuliko zingine.[26]
Jeni maalum ambazo zimehusishwa na sklerosisi ya sehemu nyingi ni tofauti katika mfumo wa antijeni ya binadamu ya leukositi (ABL) —kikundi cha jeni kwenye kromosomu 6 zinazotumika kama kilinganishi kikuu changamani (KKC).[1] Habari kuwa mabadiliko kwenye eneo la antijeni ya binadamu ya leukositi yanahusiana na wepesi wa kuathiriwa imejulikana kwa zaidi ya miaka thelathini,[27] na vile vile, eneo hili limehusishwa na kuibuka kwa magonjwa ya kinga nafsia kama vileaina ya I ya kisukari na lupasi erithematosusi ya mfumo.[27]Matokeo dhabiti sana ni uhusiano kati ya sklerosisi ya sehemu nyingi na aleli za KKC zinazofafanuliwa kama ABL-DR15|DR15]] na DQ6.[1]Lokasi zingine zinaonyesha athari ya kikinga kama vile ABL-C554 na ABL-DRB1*11.[1] Kwa ujumla, imekadiriwa kuwa mabadiliko ya ABL huchangia kati ya asilimia 20 na 60 ya maelekezo ya kijenetiki.[27] Mbinu za kisasa za kijenetiki (Tafiti za uhusiano wa jenomu nzima) umetambua angalau jeni zingine kumi na mbili nje ya ABL Lokasi zinazoongeza uwezekano kutokea kwa sklerosisi ya sehemu nyingi kwa kiasi.[27]
Ajenti zinazoambukiza
Mikrobu nyingi zimependekezwa kama visababishi vya sklerosisi ya sehemu nyingi lakini hakuna iliyothibitishwa.[2]Kuhama kutoka eneo moja hadi lingine katika umri mdogo huathiri uwezekano wa mtu wa kupata hatari ya sklerosisi ya sehemu nyingi.[6]Maelezo ya haya yanaweza kuwa kwamba aina fulani ya maambukizi  yanayosababishwa na mikrobu iliyoenea zaidi kuliko iliyo nadra inahusiana na ugonjwa huo.[6] Mbinu zilizopendekezwa ni nadharia tete ya usafi na nadharia tete ya kuenea. Nadharia tete ya usafi hudai kuwa kutangamana na ajenti fulani za maambukizi  mapema maishani hukinga, kwani ugonjwa huu huwa matokeo ya kutangamana na ajenti hizi baadaye.  [1] Nadharia tete ya kuenea hudai kuwa ugonjwa huu hutokana na ajenti ya maambukizi inayopatikana sana katika maeneo ambapo sklerosisi ya sehemu nyingi ipo kwa wingi na ambapo kwa watu wengi husababisha maambukizi endelevu bila dalili. Uondolewaji wa mielini hutokea katika visa vichache tu na baada ya miaka mingi.[6][28] Nadharia tete ya usafi imepigiwa upato sana kuliko nadharia tete ya kuenea.[6]
Ushahidi wa virusi kama kisababishi ni kuwepo kwa kanda za oligokloni kwenye ubongo na kiowevu cha ubongo na uti wa mgongo kwa watu wengi walio na sklerosisi ya sehemu nyingi, uhusiano wa virusi kadhaa na uondolewaji wa mielini uvimbe wa ubongo na uti wa mgongo kwa binadamu, na uondolewaji wa mielini kwa wanyama unaotokana na maambukizi fulani ya virusi.[29] Virusi vya hepesi ya binadamu ni kikundi cha virusi kinachoweza kusababisha. Watu ambao hawajawahi kuambukizwa na virusi vya Epstein-Barr wamo katika hatari ndogo ya kupata sklerosisi ya sehemu nyingi ilhali walioambukizwa wakiwa vijana wamo katika hatari kubwa kuliko waliopata wakiwa wadogo.[1][6] Ingawa wengine huchukulia kuwa hii huenda kinyume na nadharia tete ya usafi , hasa kwa kuwa pengine wasioambukizwa wamekuzwa katika mazingira safi,[6] wengine wanaamini kuwa hakuna utata kwa sababu ni kutangamana kwa kwanza na virusi visababishi baadaye maishani kunakosababisha ugonjwa huu.[1] Magonjwa mengine ambayo yanaweza kuhusishwa ni ukambi, matumbwitumbwi na rubela.[1]
Nyingine
Uvutaji umebainishwa kuwa kisababishi huru cha hatari cha sklerosisi ya sehemu nyingi.[21] Mfadhaiko unaweza kuwa kisababishi cha hatari ingawa ushahidi wa kuunga mkono haya ni mchache mno.[18] Uhusiano na kutangamana kitaaluma na toksini —hasa viyeyushi— umetathminiwa lakini hakuna mapatano dhahiri yaliyoafikiwa.[18] Chanjo zilitafitiwa kama visababishi; hata hivyo, nyingi ya tafiti hazionyeshi uhusiano.[18] Visababishi vingine kadhaa vya hatari vinavyoweza kutokea kama vile ulaji wa lishe na homoni vimeangaziwa, hata hivyo, ushahidi wa uhusiano wavyo na ugonjwa ni "mdogo na usioridhisha".[21] Jongohutokea kwa kiwango kidogo kuliko inavyotarajiwa na viwango vya chini vya asidi ya mkojo vimepatikana kwa watu walio na  sklerosisi ya sehemu nyingi. Hii imepelekea nandharia kuwa asidi ya mkojo ni kinga, ingawa umuhimu wake kamili bado haujulikani.[30]
Pathofiziolojia
Sifa tatu kuu bainifu za sklerosisi ya sehemu nyingi ni kutokea kwa vidonda katika mfumo mkuu wa neva (pia huitwa baka), inflamesheni, na uharibifu wa mielini za nuroni. Hali hizi hutangamana kwa namna changamani na ambayo haijaeleweka kikamilifu kupelekea kuharibika kwa tishu ya neva na hatimaye ishara na dalili za ugonjwa kuonekana.[1] Mbali na hayo, sklerosisi ya sehemu nyingi inaaminika kuwa tatizo la yatokanayo na kingamwili linalotokana na uhusiano baina ya jenetiki ya mtu na visababishi visivyojulikana vya kimazingira.[2] Uharibifu, hasa kwa kiasi, unaaminika kutokana na mfumo wa kingamwili wa mtu huyo kuathiri mfumo wa neva.[1]
Vidonda

Jina sklerosisi ya sehemu nyingi linarejelea kovu (sklera – zinazojulikana kama tauni au vidonda) zinazotokea kwenye mfumo wa neva. Vidonda hivi huathiri hasa mata nyeupe kwenye neva ya optiki, shina la ubongo, ganglioni msingi na uti wa mgongo, au mifumo ya mata nyeupe iliyo karibu na  ventrikali wa kando.[1] Jukumu la seli za mata nyeupe ni kupitisha ishara baina ya maeneo ya mata ya kijivu, ambapo hufasiriwa, na kisha kwa mwili wote. Mfumo wa neva wa pembeni huhusika kinadra.[2]
Hasa, sklerosisi ya sehemu nyingi huhusisha upotezaji wa oligodendrosaiti, seli zinazojenga na kudumisha rusu yenye mafuta—inayojulikana kama mielini—ambayo husaidia nuroni kubeba zenye uwezo wa kutenda (zenye  uwezo wa kutenda).[1] Haya husababisha ukondefu au upotezaji kabisa wa mielini, na kuharibika kwa aksoni za nuroni ugonjwa unapoendelea. Mielini ikipotea nuroni haiwezi kupitisha ishara za kielektriki ifaavyo.[2] Mchakato wa ukarabati uitwao urejeshaji wa mielini, hufanyika katika awamu za kwanza za ugonjwa, lakini oligodendrosaiti hushindwa kujenga tena kikamilifu kifuko cha mielini cha seli.[31]Maambukizi ya mara kwa mara hukandamiza uwezekano bora wa urejeshaji wa mielini, hadi waa mithili ya kovu lijijenge kwenye aksoni iliyoharibiwa.[31]Kovu hizi ndizo chanzo cha dalili na wakati wa maambukizi upigaji picha wa mwangwi wa sumaku huonyesha zaidi ya mawaa kumi mapya.[1] Hii inaweza kuashiria kuwa kuna vidonda kadhaa hapo chini ambavyo ubongo unaweza kukarabati wenyewe bila kutoa athari zinazoonekana.[1] Mchakato mwingine unaohusika katika utengezaji wa vidonda kuongezeka kwa idadi ya astrositi isiyo ya kawaida itokanayo na uharibikaji wa nuroni zilizo karibu.[1]  mitindo ya vidonda imeelezwa.[32]
Inflamesheni
Kando na uondolewaji wa mielini, ishara nyingine ya ugonjwa huu ni inflamesheni. Sawa na maelezo ya elimu ya kingamaradhi, mchakato wa inflamesheni husababishwa na Seli T, ambazo ni aina ya limfositi zinazotekeleza jukumu muhimu katika ukingaji wa mwili.[2] Seli T huingia ubongoni kupitia matatizo katika kizuizi cha damu na ubongo. Seli T hutambua mielini kama kitu kigeni na kuishambulia, ndiposa seli hizi huitwa "limfosaiti zenye mjibizo nafsia".[1]
Maambukizi ya mielini huanzisha mchakato wa inflamesheni ambao huchochea seli zingine za kinga na utoaji wa vitu mumunyifu kama vile sitokini na antibodi. Kuharibika zaidi kwa kizuizi cha damu na ubongo kisha husababisha athari zingine za uharibifu kama vile kuvimba, uamilishaji wa makrofeji na uamilishaji zaidi wa sitokini na protini zingine haribifu.[2] Inflamesheni inaweza kupunguza upitishaji wa ishara baina ya nuroni kwa angalau njia tatu.[1] Vitu mumunyifu vilivyotolewa vinaweza kuzifanya nuroni zisizoambukizwa zisiweze kupitisha ishara baina yazo. Vitu hivi vinaweza kusababisha au kuzidisha uondolewaji wa mielini, au kusababisha kuvunjika kabisa kwa aksoni.[1]
Kizuizi cha damu na ubongo ni sehemu ya mfumo wa kapilari unaozuia seli T kuingia katika mfumo mkuu wa neva. Huenda seli hizi zikapenya na kuingia baada ya maambukizi ya virusi au bakteria. Baada ya kujikarabati, hasa baada ya maambukizi kupona, huenda seli T zikabaki ndani ya ubongo.[2]
Utambuzi

Sklerosisi ya sehemu nyingi hutambuliwa kulingana na ishara na dalili zinazojitokeza, zikiungwa mkono na upigaji picha wa kitiba na uchunguzi wa maabarani.[14] Inaweza kuwa vigumu kuthibitisha, hasa mapema  kwa sababu ishara na dalili zinaweza kuwa sawa na za matatizo mengine ya kiafya.[1][33] Vigezo vya McDonald, ambavyo huangazia ushahidi wa kiafya, maabara na rediolojia kuhusu vidonda kwa wakati na maeneo tofauti ndiyo mbinu inayotumiwa sana  ya utambuzi,[34] huku Schumacher na vigezo vya Poser vikiwa hasa na umuhimu wa kihistoria.[35] Ingawa vigezo vilivyo hapo juu vinaruhusu utambuzi usioathiri ngozi, wengine wanadai kuwa ushahidi bora wa pekee ni otopsi au biopsi ambapo vidonda vinavyoashiria sklerosisi ya sehemu nyingi hutambulika.[1][36][37]
Data za kiafya pekee zinaweza kutosha kwa utambuzi wa sklerosisi ya sehemu nyingi iwapo mtu amekuwa na matukio tofauti ya dalili za kinurolojia zinazoashiria ugonjwa huu.[36] Kwa wanaotafuta matibabu baada ya kuambukizwa mara moja tu, uchunguzi mwingine unahitajika kwa utambuzi. Vifaa vya utambuzi vinavyotumika sana ni upigaji picha wa nuroni, uchambuzi wa kiowevu cha uti wa mgongo na ubongo na evoked potential. Upigaji picha wa mwangwi wa sumaku wa ubongo na uti wa mgongo unaweza kuonyesha maeneo ambapo mieleni iliondolewa (vidonda au waa). Gadoliniamu inaweza kuingizwa kupitia ndani ya mshipa kama ajenti tofauti ili kuonyesha mawaa, na kwa kuondolewa kuonyesha kuwepo kwa vidonda vya kitambo visivyohusiana na dalili wakati wa utathmini huu.[36][38] Uchunguzi wa kiowevu cha ubongo na uti wa mgongo kinachotolewa kwa sindano ya uti wa mgongo unaweza kutoa ushahidi wa inflamesheni sugu katika mfumo mkuu wa neva. Kiowevu cha uti wa mgongo huchunguzwa kutambua kanda za oligokloni za imunoglobulini G kwenyeelektroforesi, ambazo ni viashiria vya inflamesheni inayopatikana katika asilimia 75-85 ya watu walio na sklerosisi ya sehemu nyingi.[36][39] Mfumo wa neva katika sklerosisi ya sehemu nyingi unaweza kuonyesha mwitikio duni kwa kuchochewa kwa neva ya optiki na neva za hisi kutokana na uondolewaji wa mielini kwenye njia hizi. Miitiko hii ya ubongo inaweza kuchunguzwa kwa kutumia wa kuona na uwezekano unaoletwa na hisia.[40]
Mienendo ya kiafya

Aina ndogo au mitindo kadhaa ya uendeleaji, imeelezwa. Aina ndogo hutumia mwenendo uliopita wa ugonjwa kujaribu kutabiri mwenendo ujao. Ni muhimu, si kwa prognosi, bali pia kwa uamuzi wa matibabu. Katika mwaka wa 1996 Shirika la Kitaifa la Sklerosisi ya Sehemu nyingi  nchini Marekani lilieleza mienendo minne ya kiafya:[4]
inayotoweka na kurejea,
endelevu ya baadaye,
ya kwanza endelevu, na
endelevu inayorejea.
Aina ndogo ya vipindi inayotoweka na kurejea inajulikana kwa vipindi vya kuugua visivyotabirika vikifuatwa na vipindi vitulivu vya miezi hadi miaka ya (kutoweka kwa ugonjwa) bila ishara mpya za kuwepo kwa ugonjwa. Upungufu unaotokea wakati wa maambukizi unaweza kumaliza au kuacha matatizo, ya pili ikitokea katika takriban asilimia 40 ya maambukizi na kutokea sana kulingana na urefu wa muda ambao mtu huyo ataishi na ugonjwa huu.[1][14] Hii inaeleza mwenendo wa kwanza wa asilimia 80 ya walio na sklerosisi ya sehemu nyingi.[1] Upungufu unapomalizika kila mara kati ya maambukizi, hii mara nyingine hujulikana kama Sklerosisi hafifu ya sehemu,[41] ingawa watu bado watapata kiwango fulani cha ulemavu katika kipindi cha muda mrefu.[1] Kwa upande mwingine, jina sklerosisi malignanti ya sehemu nyingi hutumiwa kueleza watu walio na sklerosisi ya sehemu nyingi wanaofikia kiwango kikubwa cha ulemavu katika kipindi kifupi cha muda.[42] Aina ndogo ya vipindi inayopungua na kuongezeka huanza kwa sindromu iliyotengwa kiafya. Katika sindromu iliyotengwa kiafya, mtu hupata maambukizi yanayoashiria uondolewaji wa mielini, bali hayatimizi vigezo vya sklerosisi ya sehemu nyingi.[1][43]Asilimia 30 hadi 70 ya watu walio na sindromu iliyotengwa kiafya hupata sklerosisi ya sehemu nyingi baadaye.[43]

Aina ndogo endelevu ya baadaye ya sklerosisi ya sehemu nyingi hutokea kwa takriban asilimia 65 ya walio na sklerosisi ya sehemu nyingi ya vipindi inayotoweka na kurejea, ambao hatimaye hupata upungufu endelevu wa nurolojia kati ya maambukizi makali bila vipindi dhahiri vya kutoweka kwa dalili.[1][4] Huenda akaugua tena mara kwa mara na kupata nafuu kidogo.[4] Muda wa kawaida sana kati ya kuanza kwa ugonjwa na ubadilikaji kutoka vipindi vya kutoweka na kurejea hadi sklerosisi ya sehemu nyingi endelevu ya baadaye ni miaka 19.[44]
Aina ndogo endelevu ya kwanza hutokea kwa takriban asilimia 10-20 ya watu, bila upunguaji baada ya dalili za kwanza.[45][14] Hujitokeza kwa uendelevu wa ulemavu tangia mwanzo, bila, au na upunguaji mdogo wa mara chache na upataji nafuu.[4] Umri wa kawaida wa mwanzo wa aina ndogo ya kwanza endelevu ni zaidi ya ule wa aina ndogo ya vipindi inayotoweka na kurejea. Ni sawa na umri inapoanza aina ndogo ya pili endelevu katika sklerosisi ya sehemu nyingi inayotoweka na kurejea, karibu umri wa miaka 40. [1]
Sklerosisi ya sehemu nyingi endelevu inayorejea ni kwa watu ambao tangu mwanzo wamekuwa na upungufu wa nurolojia bali pia wana maambukizi zaidi juu yake. Hii ndiyo aina ndogo isiyotokea sana kwa zote.[4]
Aina za kawaida za sklerosisi ya sehemu nyingi yameelezwa; nayo ni Ugonjwa wa Devic, Sklerosisi ya ukatikati mmoja ya Balo, Sklerosisi inayosambaa ya Schilder na Sklerosisi ya sehemu nyingi ya Marburg. Kuna mjadala kuhusu iwapo ni aina za sklerosisi ya sehemu nyingi au ni magonjwa tofauti.[46] Sklerosisi ya sehemu nyingi hujitokeza tofauti kwa watoto, ikichukua muda zaidi kufika kiwango cha uendelevu.[1] Hata hivyo, wao bado hufikia kiwango hicho katika umri mdogo kiwastani kuliko watu wazima.[1]
Udhibiti
Ingawa hakuna tiba inayojulikana ya sklerosisi ya sehemu nyingi, baadhi ya matibabu yamethibitisha kusaidia. Malengo makuu ya matibabu ni kurejesha hali ya kawaida baada ya maambukizi, kuzuia maambukizi mapya na kuzuia ulemavu. Jinsi ilivyo katika matibabu yoyote ya kiafya, tiba zinazotumika kwa udhibiti wa sklerosisi ya sehemu nyingi zina madhara mabaya. Tiba mbadala zinatafutwa na watu fulani licha ya uhaba wa ushahidi wa kutosha.
Maambukizi makali
Wakati wa maambukizi yenye dalili, kutolewa kwa vipimo vikubwa vya  kotikosteroidiza ndani ya mishipakama vile methylprednisolone ndiyo tiba ya kawaida,[1]pamoja na kotikosteroidi za kinywani zinazoonekana kuwa na ubora na usalama sawa.[47] Ingawa kwa jumla ni bora kwa kupunguza ukali wa dalili kwa muda mfupi, matibabu ya kotikosteroidi hayaonekani kuleta mabadiliko bora kwa uponaji wa muda mrefu.[48] Athari za maambukizi makali  yasiotibika kwa kotikosteroidi zinaweza kutibiwa kwa kufyonza plazma.[1]
Tiba zinazobadilisha ugonjwa
Sklerosisi ya sehemu nyingi inayopungua na kuongezeka
Tiba nane zinazobadilisha ugonjwa zimeidhinishwa na mashirika ya udhibiti kwa sklerosisi ya sehemu nyingi inayotoweka na kurejea zikiwemo: interferon beta-1a, interferon beta-1b, glatiramer acetate, mitoxantrone, natalizumab, fingolimod,[49] teriflunomide[50] na dimethyl fumarate.[51] Ubora wa bei ya tiba hizi kufikia mwaka wa 2012 haujulikani.[52]
Katika sklerosisi ya sehemu nyingi inayotoweka na kurejea, dawa hizi ni bora kwa kiasi katika kupunguza idadi ya maambukizi.[49] Interferons na glatiramer acetate ni tiba za awamu ya kwanza[14] na ni karibu sawa, kwani zote hupunguza kurejea kwa ugonjwa kwa takriban asilimia 30.[53] Matibabu ya muda mrefu yaliyoanzishwa mapema ni salama na huboresha matokeo.[54][55] Natalizumab hupunguza kiwango cha kurejea zaidi ya tiba za awamu ya kwanza; hata hivyo, kutokana na athari mbaya inazosababisha, imetengwa kama tiba ya awamu ya pili kwa wasiopata nafuu kwa tiba zingine[14] au walio na ugonjwa mkali.[53] Mitoxantrone, ambayo matumizi yake yamekandamizwa kwa athari kali mbaya, imetengwa kama ya awamu ya tatu kwa wasiopata nafuu kwa matibabu mengine.[14] Kutibu sindromu isiyoshughulikiwa kiafya kwa interferon hupunguza uwezekano wa kuendelea hadi katika kiwango cha sklerosisi ya sehemu nyingi ya kiafya.[1][56] Ubora wa interferons na glatiramer acetate kwa watoto umekadiriwa kuwa takriban sawa na ilivyo kwa watu wazima.[57] Jukumu la baadhi ya tiba mpya kama vile fingolimod, teriflunomide, na dimethyl fumarate kufikia mwaka wa 2011 bado halijajulikana kikamilifu.[58]
Sklerosisi endelevu ya sehemu nyingi
Hakuna tiba inayoonekana kuweza kubadilisha mwelekeo wa sklerosisi endelevu ya kwanza ya sehemu nyingi[14] na kufikia mwaka wa 2011 ni dawa moja tu, mitoxantrone, iliyokuwa imeidhinishwa kwa sklerosisi endelevu ya baadaye ya sehemu nyingi.[59] Wakati huu  ushahidi wa kujaribia huunga mkono mitoxantrone kupunguza kwa kiasi kuendelea kwa ugonjwa huu na kupunguza viwango vya kurejea kwa miaka miwili.[60][61]
Athari mbaya

Tiba zinazobadilisha ugonjwa huu zina athari kadhaa mbaya.  Mojawapo ya athari zinazotokea sana ni mwasho kwenye sehemu iliyodungwa sindano ya glatiramer acetate na interferons (hadi asilimia 90 kwa sindano za chini ya ngozi na asilimia 33 kwa sindano za ndani ya misuli).[62] Baada ya muda, kibonyeo kinachoonekana kwenye sehemu iliyodungwa sindano kutokana na kuharibiwa kwa tishu za mafuta ziitwazo lipoatrofia, kinaweza kutokea.[62] Interferons zinaweza kuleta dalili kama za mafua;[63] watu wengine wanaotumia glatiramer hukumbwa na athari za baada ya kudungwa sindano ambazo ni wekundu usoni, kubana kwa kifua, mpapatiko wa moyo, kukosa pumzi, na wasiwasi, ambazo hudumu chini ya dakika thelathini.[64] Dalili zingine hatari sana ingawa zisizotokea sana niuharibifu wa ini kutokana na interferons,[65] utendakazi mbaya wa sistoli (asilimia 12), utasa, na leukemia kali ya mieloidi (asilimia 0.8) kutokana na mitoxantrone,[60][66] na lukoensefalopathia endelevu ya  utazamouwingi kutokeakea kutokana na natalizumab (hutokea kwa mtu 1 kati ya kila watu mia 600 waliotibiwa).[14][67]
Fingolimod inaweza kupelekea hipatensheni na bradikadia, edema ya makula, kiwango cha juu cha enzaimu za ini upungufu wa seli za limfositi.[68] Ushahidi wa kujaribia unaunga mkono ubora wa muda mfupi wa teriflunomide, huku ikiwa na madhara kama: maumivu ya kichwa, uchovu, kichefuchefu, kupoteza nywele, na maumivu kwa miguu na mikono.[49] Pia kumekuwa na ripoti za ini kutofanya kazi na lukoensefalopathia endelevu ya  utazamouwingi kutokana na matumizi yake, na ni hatari kwa ukuaji wa fetasi.[68] Mengi ya madhara yanayotokea sana ya dimethyl fumarate ni wekundu usoni na matatizo ya tumbo na utumbo mdogo.[51][68] Ingawa dimethyl fumarate ingeweza kusababisha upungungu wa kiwango cha seli nyeupe za damu hakukuwa na visa vya maambukizi nyemelezi vilivyoripotiwa wakati wa majaribio.[69][70]
Dalili husika
Tiba na ukarabati wa mfumo wa neva yameonekana kuboresha dalili zingine ingawa hakuna inayobadilisha mwelekeo wa ugonjwa huu.[71] Dalili zingine kama vile kibofu kisicho thabiti na mkazoghafla huitika vizuri kwa tiba ilhali zingine hubaki zilivyo.[1] Kwa matatizo ya nurolojia, mtazamo wa nyanja mbalimbali ni muhimu kwa kuendeleza ubora wa maisha; hata hivyo, ni vigumu kueleza bayana 'kikundi halisi' kwa sababu huduma nyingi tofauti za afya zinaweza kuhitajika wakati tofauti.[1] Programu za nyanja mbalimbali za kukarabati huongeza shughuli na kuhusika kwa watu walio na sklerosisi ya sehemu nyingi  bali haziathiri kiwango cha kudhoofika.[72] Kuna ushahidi mdogo sana wa ufaafu wa jumla wa kila fani ya matibabu,[73][73][74] ingawa kuna ushahidi bora kuwa mitazamo mahususi kama vile mazoezi,[75][76] na matibabu ya saikolojia, hasa mitazamo tambuzi ya mienendo hufaa.[77]
Tiba mbadala
Zaidi ya asilimia 50 ya watu walio na sklerosisi ya sehemu nyingi wanaweza kutumia tiba ya kutimizana na mbadala, ingawa asilimia hubadilika kulingana na jinsi tiba mbadala zinavyofafanuliwa.[78] Ushahidi wa ufaafu wa matibabu kama haya kwa hali nyingi ni duni au haupo.[78][79][80]
Matibabu ya faida isiyothibitishwa yanayotumiwa na watu walio na sklerosisi ya sehemu nyingi ni: virutubishi vya ziada kwenye lishe na mazoezi kwa ajili ya kuleta afya,[78][81][82] mbinu za kupunguza mikazo ya mwili kama vile yoga,[78] miti shamba (ikiwemo tiba ya bangi),[78][83] tiba ya  oksijeni ya haipabariki,[84] kujiambukiza minyoo ya safura, refleksolojia na akupancha.[78][85] Kulingana na sifa bainifu za wanaotumia, mara nyingi ni wanawake ambao wamekuwa na sklerosisi ya sehemu nyingi kwa muda mrefu, na hukumbwa na ulemavu na viwango vya chini vya kuridhishwa kwa huduma za kawaida za afya.<refname="pmid16420779"/>
Prognosisi

Mwelekeo unaotarajiwa baadaye wa ugonjwa huu hulingana na aina ndogo ya ugonjwa huu; jinsia ya mtu, umri, na dalili za kwanza; na kiwango cha ulemavu alio nao mtu huyo.[7] Kwa jinsia ya kike, aina ndogo inayotoweka na kurejea, dalili za nuritisi ya optiki au hisi mwanzoni maambukizi katika miaka ya kwanza na hasa mapema mwanzoni, huhusishwa na mwelekeo bora.[7][86]
Muda wa wastani wa kutarajiwa kuishi ni miaka 30 tangu mwanzo, ambao ni miaka 5 hadi 10 chini ya muda wa watu wasioathiriwa.[1] Takriban asilimia 40 ya watu walio na sklerosisi ya sehemu nyingi hufikia muongo wa saba wa maisha.[86] Hata hivyo, thuluthi mbili za vifo huhusiana moja kwa moja na athari za ugonjwa huu[1] Kujiua hutokea sana, huku maambukizi na matatizo mengine yakiwa hatari hasa kwa walio na ulemavu mkubwa. [1] Ingawa watu wengi hupoteza uwezo wa kutembea kabla ya kufariki, asilimia 90 wana uwezo wa kutembea bila kusaidiwa kufikia miaka 10 tangu mwanzo, na asilimia 75 kufikia miaka 15.[86][87]
Epidemolojia
Idadi ya watu walio na sklerosisi ya sehemu nyingi kufikia mwaka wa 2010 ni millioni 2-2.5 (takriban watu 30 kwa kila 100,000) duniani, na viwango tofauti katika sehemu tofauti.[8][9] Imekadiriwa kuwa ulisababisha vifo 18,000 mwaka huo.[88] Katika Afrika viwango ni chini ya 0.5 kwa kila 100,000, ilihali  ni 2.8 kwa kila 100,000 Kusini Mashariki mwa Asia, 8.3 kwa kila 100,000 katika mabara ya Amerika, na 80 kwa kila 100,000 Uropa.[8] Kwa watu wengine walio kwenye bonde la Kaskazini mwa Uropa, viwango huzidi  200 kwa kila 100,000 .[9] Idadi ya visa vipya vinavyotokea kila mwaka  ni takriban 2.5 kwa kila 100,000.[8]
Viwango vya sklerosisi ya sehemu nyingi vinaonekana vinavyoongezaka, hata hivyo, hii inaweza kuelezwa kwa urahisi kwa utambuzi bora[9] Utafiti juu ya mitindo ya watu na ya kijiografia umeenea sana.[28] na umepelekea nadharia kadhaa kuhusu kisababishi .[6][18][21]
Sklerosisi ya sehemu nyingi kikawaida hutokea kwa watu wazima mwishoni mwa miaka yao ya ishirini au mwanzoni mwa miaka yao ya thelathini bali ni nadra ianze utotoni na baada ya umri wa miaka 50.[8][9] Aina ndogo ya kwanza endelevu hutokea sana kwa watu walio katika miaka ya hamsini.[45] Sawa na magonjwa mengi ya kinga nafsia, ugonjwa huu hutokea sana kwa wanawake na huenda mkondo huu unaongezeka.[1][19] Kufikia mwaka wa 2008, kote duniani, ni takriban mara mbili zaidi kwa wanawake kuliko kwa wanaume.[8] Kwa watoto hutokea sana kwa wa kike kuliko wa kiume,[1] ilhali kwa watu walio na zaidi ya miaka hamsini, huwaathiri wanaume na wanawake karibu sawa.[45]
Historia
Ugunduzi wa kitiba
Mnurolojia wa Kifaransa Jean-Martin Charcot (1825–1893) ndiye aliyekuwa mtu wa kwanza kutambua sklerosisi ya sehemu nyingi kama ugonjwa tofauti katika mwaka wa 1868.[89] Akiweka pamoja ripoti za awali na kuongeza ugunduzi wake binafsi wa kiafya na patholojia, Charcot aliita ugonjwa huu sklerosisi na mawaa. Ishara tatu za sklerosisi ya sehemu nyingi ambazo kwa sasa zijulikana kama seti ya 1 ya Charcot ni nistagmasi, mtetemo wa hiari, na usemi wa kitelegrafia (kunena haraka), ingawa hizi hazitokei kwa sklerosisi ya sehemu nyingi pekee. Charcot pia alichunguza mabadiliko ya ufahamu, akiwataja  wagonjwa wake kama walio na "udhaifu unaooneka wa kukumbuku" na "utungaji dhana wa polepole".[10]
Kabla ya Charcot, Robert Carswell (1793–1857), profesa wa Uingereza wapatholojia, na Jean Cruveilhier (1791–1873), profesa wa Kifaransa wa anatomia ya pathologia, walikuwa wameeleza na kufafanua habari nyingi za kiafya za ugonjwa huu, bali hawakuutambua kama ugonjwa tofauti.[89] Hasa, Carswell alieleza majeraha aliyopata kama "lesheni ya uti wa mgongo isiyo kifani iliyoandamana na atrofi"[1] Kwa hadubini, mpatholojia wa Uswizi Georg Eduard Rindfleisch mwaka wa (1836–1908) alitambua katika mwaka wa 1863 kuwa lesheni zinazohusiana na inflamesheni zilikuwa zimeenea katika mishipa ya damu.[90][91] Katika karne ya 20 nadharia kuhusu kisababishi na pathojenesisi zilitolewa na matibabu bora yakaanza kutolewa katika mwaka wa 1990.[1]
Visa vya kihistoria

Kuna maelezo kadhaa ya kihistoria ya watu walioshi kabla au muda mfupi baada ya ugonjwa huu walioelezwa na Charcot na huenda walikuwa na sklerosisi ya sehemu nyingi.
Mwanamke aitwaye Halldora aliyeishi Iceland karibu mwaka wa 12000 alipoteza uwezo wake wa kuona na kutembea kwa ghafla lakini baada ya kuwaomba watakatifu, aliweza kupata tena uwezo wake wa kuona na kutembea. Mtakatifu Lidwina wa Schiedam (mwaka wa 1380–1433), aliyekuwa mtawa wa kike Mholanzi anaweza kuwa mmoja wa watu waliojulika bayana kuwa na sklerosisi ya sehemu nyingi. Tangu umri wa miaka 16 hadi kifo chake akiwa na umri wa miaka 53, alikuwa na vipindi vya maumivu, udhaifu wa miguu na kupoteza uwezo wa kuona—dalili zinazoashiria sklerosisi ya sehemu nyingi.[92] Visa vyote viwili vimepelekea pendekezo la nadharia tete ya "jeni ya Viking" kwa uenezaji wa ugonjwa huu.[93]
Augustus Frederick d'Este (1794–1848), mwanawe Mwana wa mfalme Augustus Frederick, Mwana mfalme mtawala wa Sussex na Binti Augusta Murray na mjukuwe George  wa III wa Uingereza, bila shaka walikuwa  na sklerosisi ya sehemu nyingi. D'Este aliacha shajara yenye maelezo kwa kina juu ya jinsi alivyoishi na ugonjwa huu kwa 22. Shajara yake ilianza mwaka wa 1822 na ikaisha mwaka wa 1846 ingawa ulifichika hadi mwaka wa 1948. Dalili zake zilianza akiwa na umri wa miaka 28 kwa kupoteza uwezo wa kuona kwa ghafula kwa muda mfupi (kutoweza kuona kwa macho yote kwa wakati mmoja kwa muda mfupi) baada ya mazishi ya rafiki yake. Katika mwelekeo wa ugonjwa wake, alikumbwa na udhaifu wa miguu, uzito wa mikono, ganzi, kizunguzungu, matatizo ya kibofu  na matatizo ya mdiso. Katika mwaka wa 1844, alianza kutumia kiti cha magurudumu. Licha ya ugonjwa wake, bado alikuwa na tumaini maishani.[94][95] Maelezo mengine ya jadi ya sklerosisi ya sehemu nyingi yaliyokusanywa na mwandishi wa shajara wa Uingereza W. N. P. Barbellion, nom-de-plume ya  Bruce Frederick Cummings (1889–1919), aliyehifadhi nakala ya kina ya utambuzi na matatizo yake.[95] Shajara yake ilichapishwa mwaka wa 1919 kama Jarida la mwanamume mwenye masikitiko.[96]
Utafiti
Tiba

Kuna utafiti unaoendelea unaotafuta tiba bora, inayofaa, na yenye kustahimilika kwa sklerosisi ya sehemu nyingi inayotoweka na kurejea; kubuni tiba za aina ndogo endelevu; mbinu za kukinga nuro; na matibabu bora ya dalili. [97]
Katika miaka ya 2000 na 2010 kumeidhinishwa dawa kadhaa za kumeza zinazotarajiwa kupata umaarufu na utumiaji wa mara kwa mara.[98] Dawa zaidi za kumeza zinaendelea kufanyiwa utafiti, mojawapo ikiwa laquinimod, iliyotangazwa Agosti 2012 na iko katika awamu ya III ya majaribio baada ya matokeo tofauti katika awamu za awali.[99] Vivyo hivyo, tafiti zilizolenga kuendeleza utendakazi na utumiaji rahisi wa tiba zilizoko unaendelea. Hii ni pamoja na utumiaji wa dawa mpya kama vile PEGylated ambayo ni aina ya interferon-β-1a, ambayo inatarajiwa itatolewa kwa vipimo vidogo na iwe na matokeo sawa.[100][101] Ombi la kuidhinisha<i data-parsoid='{"dsr":[72565,72590,2,2]}'>peginterferon beta-1a linatarajiwa katika mwaka wa 2013.[101]
Antibodi za monoklonali pia zimevutia sana. Alemtuzumab, daclizumab na antibodi za monoklonali za CD20 kama vile rituximab, ocrelizumab na ofatumumab zote zimeonyesha manufaa kiasi na zitafitiwa kama tiba zinazoweza kutumiwa.[70] Matumizi yazo pia yameambatana na athari mbaya zinazoweza kuwa hatari, hasa maambukizi nyemelezi.[98] Kinachohusiana na chunguzi hizi ni kutokea kwa kipimo cha antibody za virusi vya JC kinachoweza kusaidia kutambua aliye katika hatari kubwa zaidi ya kupata lukoensefalopathia endelevu ya  utazamouwingi akitumia natalizumab.[98] Ingawa antibodi za monoklonali zinaweza kuwa na jukumu katika matibabu ya ugonjwa huu siku zijazo, inaaminika kuwa litakuwa dogo kutokana na hatari zinazohusiana nazo.[98]
Mkakati mwingine wa utafiti ni kutathmini ubora wa mchanganyo wa dawa mbili au zaidi.[102] Sababu kuu ya kutumia tiba kadhaa katika sklerosisi ya sehemu nyingi ni kuwa matibabu yanayohusishwa hulenga taratibu tofauti na kwa hivyo huenda zisiweze kutumika bora zikiwa pekee.[102] Utendaji kazi kwa ushirikiano, ambapo dawa moja huongeza athari ya nyingine pia inawezekana, lakini pia kunaweza kuwa na ukandamizaji kama vile dawa moja kuzuia utenda kazi wa nyingine au kuzidisha madhara.[102] Kumekuwa na majaribio kadhaa ya matibabu ya mchanganyiko na bado hakuna yaliyoonyesha matokeo ya kuridhisha kuweza kuzingatiwa kama tiba ifaayo ya sklerosisi ya sehemu nyingi.[102]
Utafiti juu ya kinga ya neva na tiba za kubadilisha, kama vile tiba ya shina la seli, ingawa la muhimu zaidi ni kushughulikia mwanzoni.[103] Vilevile, hakuna tiba bora kwa aina endelevu za ugonjwa huu. Nyingi za dawa mpya zaidi pamoja na zile zinazoendelea kutengenezwa huenda zikatathminiwa kama tiba za sklerosisi endelevu ya kwanza ya sehemu nyingi.[98]
Biyoishara za ugonjwa huu

Ijapokuwa njia za utambuzi hazitarajiwi kubadilika hivi karibuni jitihada za kubuni  biyoishara  zinazosaidia katika utambuzi na ubashiri wa kuendelea kwa ugonjwa zinaendelea.[98] Mbinu mpya za utambuzi ambazo zinachunguzwa ni utumiaji wa antibodi kinza-mielini, na tafiti zinazohusisha seramu na kiowevu cha ubongo na uti wa mgongo , bali hakuna uliotoa matokeo ya kutegemewa.[105]
Kwa sasa hakuna uchunguzi wa maabara unaoweza kutabiri prognosisi. Mitazamo kadhaa inayoonyesha matumaini imependekezwa ikiwemo:interleukin-6, oksidi ya naitrojeni na sinthesi ya oksidi ya nitrojeni, osteopontini, na fetuin-A.[105] Kwa kuwa kuendelea kwa ugonjwa huu hutokana na kuharibika kwa nuroni, majukumu ya protini zinazoonyesha kupoteza tishu ya neva kama vile filamenti za neva, tau na N-acetylaspartate zinafanyiwa uchunguzi.[105] Athari zingine ni kutafuta biyoishara  zinazotofautisha kati ya watakaopata nafuu kutokana na tiba hizi na wasiopata nafuu.[105]
Kuboresha mbinu za kupiga picha za neva kama vile picha ya kompyuta ya miale ya gama  au mwangwi wa sumaku wa upigaji picha  huwa na tumaini la utambuzi bora na utabiri wa prognosisi, ingawa athari ya maendeleo kama haya katika shughuli za kawaida za kitiba inaweza kuchukua miongo kadhaa.[98] Kuhusu mwangwi wa sumaku wa upigaji picha, kuna mbinu kadhaa ambazo zishaonyesha umuhimu wazo katika Nyanja za utafiti na zinaweza kuanzishwa katika shughuli za kitabibu kama vile utaratibu wa kujipindua mara mbili kwa mpwito wa ateri, uhamisho wa utiaji sumaku, tensa ya msambao, na mwangwi wa sumaku wa upigaji picha tendaji.[106] Mbinu hizi ni mahususi zaidi kwa ugonjwa huu kuliko zilizoko, lakini bado hazina itifaki halisi za kupata na hata maadili sanifu hayajabuniwa.[106] Kuna mbinu zingine zinazoendelea kubuniwa zinazohusisha ajenti tofauti zinazoweza kupima viwango vya makrofeji za ukingoni, inflamesheni, au kuathirika kwa utendaji kazi wa nuroni,[106] na mbinu zinazopima kuwepo kwa ayoni inayoweza kusaidia kutambua jukumu la dalili hii katika sklerosisi ya sehemu nyingi, au la pefusheni ya ubongo.[106]Vilevile, vifuatiliaji vinururishi vipya vya picha za kompyuta za miale ya gama vinaweza kutumika kama viashiria vya michakato iliyotatizwa kama vile inflamesheni ya ubongo, patholojia ya koteksi, apoptosisi, au utengenezaji tena wa mielini.[107]
Uhaba sugu wa damu ya vena kwenye ubongo na uti wa mgongo.
Katika mwaka wa 2008, daktari mpasuaji wa mishipa Paolo Zamboni alipendekeza kuwa sklerosisi ya sehemu nyingi huhusisha kupungua kwa ukubwa wa mishipa inayoondoa damu ubongoni, hali iitwayo Uhaba sugu wa damu ya vena kwenye ubongo na uti wa mgongo. Aligundua uhaba sugu wa damu ya vena kwenye ubongo na uti wa mgongo kwa wagonjwa wote waliokuwa na sklerosisi ya sehemu nyingi katika utafiti wake, akafanya upasuaji, kisha baadaye katika vyombo vya habari akauita “utaratibu wa ukombozi” kurekebisha na akadai kuwa asilimia 73 ya wahusika walipata nafuu.[108] Nadharia hii ilipokea umaarufu na kuzingatiwa sana katika vyombo vya habari na kwa waliokuwa na sklerosisi ya sehemu nyingi, hasa nchini Canada.[109] Tetezi zimeibuka kuhusu utafiti wa Zamboni kwa sababu dawa iliyotumika haikuwa fiche kwake pamoja na wahusika wala haingeweza kutumiwa kama marejeleo, naa nadharia zake kuhusu kisababishi hasa cha ugonjwa huu hazikuthibitishwa na data inayojulikana.[110] Pia, huenda utafiti zaidi haujapata uhusiano sawa au ulipata uhusiano usioridhisha,[111]  na kwa hivyo kuibua upinzani mkali kwa nadharia tete yake.[112] “Utaratibu wa ukombozi” umekosolewa  kwa kusababisha matatizo makali na vifo bila faida zinazoonekana.[110] Kwa hivyo, kufikia mwaka wa 2013 haujapendekezwa kwa matibabu ya sklerosisi ya sehemu nyingi.[113] Utafiti zaidi unaochunguza nadharia tete ya uhaba sugu wa damu ya vena kwenye ubongo na uti wa mgongo unafanywa.[114]
Tazama pia
Sklerosisi ya kimiotrofia ya pembezoni
Tanbihi

Kusoma zaidi
Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
Viungo vya nje
 at Curlie

Jamii:Magonjwa

Je bara uropa na bara Afrika imetengwa na bahari gani?


Usafiri nchini Tanzania ni hasa kwa njia ya barabara. Nyingine ni reli na ndege. Kwenye maziwa makubwa na pwani ya Bahari Hindi kuna pia usafiri wa meli.

Barabara
Jumla kuna takriban kilomita 88,200 za barabara nchini Tanzania. Barabara za lami ni kilomita 3,704 pekee, nyingine 84,496 ni za udongo zinazokumbwa na matatizo ya mara kwa mara.

Barabara za lami
Kuna hasa barabara ya TANZAM kutoka Zambia kupitia Mbeya inapokutana na barabara kutoka Malawi halafu kupitia Iringa na Morogoro hadi Dar es Salaam. Mkono mmoja wa barabara hii imefikia Songea kutoka Makambako.
Barabara nyingine muhimu inaanza Chalinze takriban kilomita 90 kutoka Dar es Salaam na kufikia Tanga, Moshi na Arusha inapoendelea hadi Kenya.
Kutoka Morogoro kuna njia nyingine ya lami hadi Dodoma.
Kuna jitihada ya miaka mingi kukamilisha barabara ya pwani kati ya Dar es Salaam na Lindi / Mtwara lakini imeendelea polepole mno kuna sehemu kadhaa za lami kwa mfano karibu na Kilwa. Njia za lami kati ya Lindi, Mtwara na Masasi zinaunganishwa kwa barabara za udongo zinazoharibika mara kwa mwara wakati wa mvua.
Kwenye sekta ya barabara si nzuri, hasa kwa baadhi ya maeneo nchini Tanzania, kwa sababu kuna uhaba wa lami.
Kwa hiyo serikali inapaswa kuliona suala hili, kwa sababu linasababisha ajali kwenye sehemu ambazo magari makubwa kama mabasi na malori hupita.
Kwa kuwa njia ina matope na baadhi ya magari hupeleka nafaka sehemu fulani, hiyo huwa inasababisha uhaba wa chakula kwenye baadhi ya sehemu kama Dar es Salaam.
Reli
Shirika mbili za reli zahudumia nchi ni TRL (Shirika ya Reli Tanzania - Tanzania Railways Limited, zamani "TRC") na TAZARA (Tanzania-Zambia Railways Corporation). Kwa upande wa TRL kampuni hililinaendesha usafiri tu ilhali njia za reli zenyewe zinamilikiwa na Reli Assets Holding Company Ltd (RAHCO)[1] kama wakala wa serikali.
Jumla ya njia za reli nchini Tanzania ni kilomita 3,690
Shirika ya Reli Tanzania (Tanzania Railways Limited TRL)
Shirika ya Reli Tanzania imetawala reli ya kati kuanzia Dar es Salaam hadi Kigoma halafu reli ya kaskazini kati ya Tanga na Arusha jumla kilomita 2,721.

Reli hii ilijengwa wakati wa koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Sehemu ya kwanza ya kilomita 14 ilikuwa chanzo cha reli ya kaskazini kuanzia Tanga penye bandari muhimu ya Wajerumani hadi Pongwe iliyokamilishwa tar. 16 Oktoba 1894. Reli hii iliendelea polepole ikafikia Mombo wakati wa Februari 1905 ikafikia Moshi mwaka 1912. Reli ya Kati ilianzishwa Februari 1906 ikafikia Morogoro 1907, hadi Tabora 1912 na hadi Kigoma 1914. Njia za Wajerumani ziliunganishwa kati ya Korogwe na Morogoro wakati wa ukoloni wa Uingereza. Njia ya kuunganisha reli ya kaskazini na reli ya Kenya ilifungwa mwaka 1977 wakati wa kuachana kwa Jumuiya ya Afrika ya Mashariki iliyokuwa na reli ya pamoja.
Upana wa reli hii ni ya mita moja tu haikubadilishwa kwa hivyo haiwezekani kutumia mabehewa na injini moja kwa moja kwenye reli ya TAZARA.
Reli ya TAZARA
TAZARA au Tanzania-Zambia-Railways ilijengwa na China kuanzia mwaka 1970. Shabaha yake ilikuwa kupatia nchi ya Zambia njia ya reli isiyopita katika Afrika Kusini iliyofuata siasa ya Apartheid au Msumbiji iliyokuwa koloni ya Ureno. Ujenzi uligharamiwa na China na kazi zilitekelezwa na wanfanyakazi Wachina.
TAZARA inakutana na reli za Zambia kuko New Kapiri Mposhi. TAZARA imesaidia mawasiliano katika sehemu za kusini za Tanzania kwenye urefu wa kilomita 969 nchini.
Ujenzi wa njia mpya
Mwaka 2017 njia mpya inayotumia geji sanifu ya kimataifa ilianzishwa Dar es Salaam kuelekea Morogoro. Tofauti na geji ya mita moja iliyopo hii geji sanifu itaruhusu mwendo wa treni za mkasi zaidi na pia treni nzito zaidi za kubebea mizigo.
Njia hii imepangwa kuwa awamu ya kwanza ya njia ya geji sanifu itakayofika hatimaye hadi Kigoma, Mwanza na pia nchi jirani, hasa Burundi ambapo inaweza kukutana na reli mpya ya Mombasa - Bujumbura na njia hizi zote zinafuata mpango mkuu wa reli ya Afrika ya Mashariki.
Usafiri wa ndege
Huduma kwa ndege zatumia hasa nyanja za ndege 10 penye barabara ya lami kwa ajili ya ndege hasa Julius Nyerere/Dar es Salaam, Kilimanjaro /Arusha-Moshi na Zanzibar-Kisauni.
Nyanja za ndege nyingine zinazolengwa na kampuni kulingana na ratiba zao ni:  Bukoba, Arusha, Kigoma, Lindi, Musoma, Mtwara, Mwanza, Pemba, Shinyanga, Tabora, Tanga.
Usafiri wa maji
Usafiri kwa maji upo kwenye maziwa makubwa kama vile Viktoria Nyanza, ziwa Tanganyika na Ziwa Nyasa.
Meli ni chombo muhimu cha usafiri upande wa Bahari Hindi kati ya bara na visiwa vya Zanzibar kama Unguja na Pemba.
Meli zinazohudumia mabandari ya pwani ziliwahi kubeba abiria wengi kati ya Dar es Salaam, Kilwa, Lindi  na Mtwara lakini tangu kuboreka kwa mawasiliano ya barabara hazipo tena. Siku hizi mabandari yanahudumia usafiri wa mizigo.
Tanbihi

Je,ni kilomita ngapi kutoka Dar mpaka moro?


Kalamashaka (kwa jina lingine K-Shaka) ni kundi la hip hop lenye makao yake katika mtaa wa Dandora, kitongoji katika mji wa Nairobi, Kenya. Kinajumuisha wasanii watatu: Oteraw, Kama na Johny. Kikundi hiki kiliundwa katika miaka ya katikati ya 1990. Walikuwa maarufu kwa wimbo wao Tafsiri Hii uliovuma sana mwaka wa 1997. Kundi hili lilifungua pazia kwa wasanii nyota kadhaa wa kimataifa kati yao Coolio na Lost Boyz na wameimba pamoja na Dead Prez na wasanii wengine wa kimataifa. Wametumbuiza katika nchi kadhaa kama vile Nigeria, Uswidi, Uholanzi, Afrika Kusini, Norway miongoni mwa nyingine. Kalamashaka walifungua njia kwa hip hop katika lugha ya Kiswahili na ikawa inatawala nchini Kenya. Kikundi hiki ni maarufu na mashabiki wake kwa muziki wake wa hardcore rap na wenye ujumbe wa kijamii na kisiasa. Albamu yao ya kwanza Ni Wakati iliyotolewa mwaka wa 2001 ilivuma sana na Channel O ya Afrika Kusini ilicheza mmoja ya video "Fanya Mambo" kutoka katika albamu hii. Albamu hii iliangazia uhalifu mitaani, ukabila, siasa na migogoro ya Afrika. Umaarufu wao ulianza kupungua wakati mitindo ya Genge na Kapuka ilipoibuka ambayo ilikuwa inaweza kuchezeka kwa urahisi na yenye tasfoa ambayo asilimia kubwa ya vijana wanapendelea kusikiliza kuliko muziki wa kifalsafa. Stesheni za redio za FM husita kucheza miziki yenye mpigo wa kijamii kama unaochezwa na Kalamashaka na kupelekea kupungua kwa umaarufu wao. Hata hivyo, kikundi hiki kimeendelea kufanya kazi na kukataa kubadili mtindo kulingana na nyakati na kufanya biashara ya muzik. Kundi hili lilisukuma makundi mengine kama Mashifta, Gidi Gidi Maji Maji, K-South, Necessary Noize na wasanii wengine wengi.
Kikundi hiki kimesaidia vijana wengine wa Dandora kuanza kuimba muziki wa rap. Wanajulikana pia kwa kuanzisha kikundi cha Ukoo Flani Mau Mau ambacho ni mkusanyiko wa takribani wanamuziki wa rap 24 kutoka Nairobi na Mombasa pamoja na Watanzania wachache. Ukoo Flani Mau Mau ilitoa albamu ya Kilio Cha Haki mwaka wa 2004 na kufiuatia na Dandora Burning iliyotolewa mwaka wa 2006. Hawapati kupewa usikizaji mkubwa katika redio au muziki wao kuchezwa kama wanamuziki wa genge na kapuka lakini bado wana mashabiki wengi.
Kama (jina halisi Kamau Ngigi) alitoa albamu yake ya kwanza peke yake, Kamaa mwaka wa 2009. Albamu ilitayarishwa na Ambrose Akwabi wa Mandugu Digital. Wakati huo huo, Kalamashaka wanaifanyia kazi albamu ya Hakuna Case. Albamu hii itatayarishwa na mwanamuziki mkenya mkaazi wa Uswidi Ken Gonga, ambaye alikuwa katika wimbo wa Kalamashaka "Fanya Mambo" [0]
Marejeo

Viungo vya nje
KalamashakaTovuti ya awali yenye picha kadhaa
 (through archive.org)
 (through archive.org)

Jamii:Makundi ya muziki ya Kenya


Rais wa Marekani ni mkuu wa nchi na kiongozi wa serikali ya Marekani na ni rasmi juu ya siasa katika Umoja wa Mataifa kwa kuathiriwa na kutambuliwa. Rais analiongoza tawi la serikali ya shirikisho na ni mmoja wa wanaochaguliwa katika uchaguzi wa kitaifa (mwingine akiwa makamu wa rais wa Marekani). [1]
Kati ya mamlaka na majukumu mengine, ibara ya II ya Katiba ya Marekani inampa rais jukumu la kutumikia kiaminifu shirikisho sheria, humfanya rais kamanda mkuu wa majeshi, inaruhusu rais kuteua watendaji na maafisa wa mahakama na ushauri na ridhaa ya kamati na inaruhusu rais kusamehe na kuzuia ruzuku.
Kutokana na Marekani kuwa sasa kama superpower, rais wa Marekani huonekana kama mtu mwenye nguvu zaidi katika dunia. [2]
Rais huchaguliwa kupitia jopo la wapigakura kwa muda wa miaka minne. Tangia mwaka 1951, utawala wa marais umemekuwa ni mihula miwili kutokana na marekebisho ya katiba ya ishirini na mbili. Arobaini na tatu wamekuwa rais kwa kuchaguliwa  na kuhudumia jumla ya mihula hamsini na sita ya muda wa miaka isiyozidi minne [3] Tarehe 20 Januari 2017, Donald Trump amekuwa rais wa arobaini na tano.

Asili

Mwaka 1783, Mkataba ya Paris uliacha Marekani huru kujitegemea na yenye amani, lakini ilikuwa na muundo duni wa kiserikali.
Kongamano la Pili la Congress lilikuwa limeandaa ibara za Shirikisho mwaka 1777, kuelezea shirikisho la kudumu, lakini kwa kuipa Congress uwezo mdogo kifedha wa kuhakikisha kuwa maazimio yake yatatekelezwa. Hii inaonyesha mtazamo wa kipindi cha mapinduzi, na mfumo mpya wa Marekani uliundwa ili kuzuia kupanda kwa jeuri Marekani.
Hata hivyo, wakati wa unyogovu wa kiuchumi kutokana na kuanguka kwa dola ya bara kufuatia Mapinduzi ya Marekani, uwezekano wa serikali ulitishwa na machafuko ya kisiasa katika majimbo kadhaa, juhudi za wadeni kutumia serikali maarufu kufuta madeni yao, na Congress kutoweza dhahiri kukomboa wakastahiki majukumu ya umma wakati wa vita. Bunge pia halikuweza kuonekana kuwa jukwaa la uzalishaji ushirikiano kati ya Marekani kuhimiza biashara na maendeleo ya kiuchumi. Katika kukabiliana na hayo Mkataba ya Katiba yalikutana na nia ya kurekebisha makala ya ushirikisho, lakini hatimaye ilianza rasimu ya mfumo mpya wa serikali kwamba itakuwa ni pamoja na mtendaji mkuu mwenye nguvu wakati ukiendeleza kudhibiti walizodhani kuwa tabia za kifalme katika ofisi ya Rais.
Watu ambao rais juu ya Continental Congress wakati wa kipindi cha Mapinduzi chini ya Shirikisho Articles alikuwa na cheo cha "Rais wa Marekani katika Congress Alipowakusanya," mara nyingi walioteuliwa na "Rais wa Marekani". Ofisi alikuwa mtendaji tofauti kidogo nguvu. 1788 na kuridhiwa ya Katiba, tawi mtendaji tofauti mara umba, wakiongozwa na rais wa Marekani.
Rais mtendaji wa mamlaka chini ya Katiba, hasira na kontroller na mizani ya mahakama na sheria ya shirikisho ya matawi ya serikali, mara kadhaa iliyoundwa kwa kutatua matatizo ya kisiasa kwa taifa ya vijana na baadaye wanatarajia changamoto, bado wakati kuzuia kuinuka ya autocrat.
Mamlaka na wajibu
Kifungu mimi jukumu ubunge
Nguvu ya kwanza tilldelas rais na Katiba ya Marekani ni sheria  ya rais kuwa na nguvu ya veto. Presentment Klausul inahitaji kupitishwa kwa muswada wowote Congress kuwakilishwa mbele ya rais inaweza kuwa sheria. Mara baada ya sheria imekuwa yaliyowasilishwa, rais ana chaguzi tatu:
Ishara lagstiftningen; muswada kisha inakuwa sheria.
Veto ya sheria na kurudi kwa Congress, akielezea umuhimu wowote; muswada doesn't kuwa sheria, isipokuwa kila House wa Congress kwa kura ya veto override na theluthi mbili ya kura.
Kuchukua hatua yoyote. Katika mfano huu, rais wala dalili wala vetoes sheria. Baada ya siku 10, bila kuhesabu Dominika, wawili iwezekanavyo matokeo ya kuibuka:
Kama bado ni ulioitishwa Congress, muswada inakuwa sheria.
Kama Congress has iliahirishwa, hivyo kuzuia kurudi kwa sheria, muswada kuwa haina sheria. Hii ni matokeo ya mwisho inayojulikana kama pocket veto.
Mwaka 1996, Congress alijaribu kubadilisha rais wa kura ya turufu na Veto Line Item Act. Inayofulizwa lagstiftning rais kutia saini muswada wa matumizi yoyote katika sheria wakati samtidigt bevarar kutumia vitu fulani ndani ya muswada huo, hasa matumizi yoyote mpya, kiasi cha omfattande krisåtgärder yoyote kutumia, au yeyote mwezi mdogo wa kodi ya faida. Mara rais alikuwa stricken ya item, Congress ingeweza kupitisha kwamba kipengele fulani tena. Kama rais kisha vetoed sheria mpya, Congress ingeweza override ya kura ya turufu kwa maana yake ya kawaida, theluthi mbili ya kura zote za nyumba. Clinton v. katika Jiji la New York, 524U.S.(1998) Marekani ilitawala Mahakama Kuu kama ni alteration kura ya turufu ya kuwa na katiba.
Ibara ya II mtendaji wa mamlaka
Vita na mamlaka masuala ya kigeni

Labda muhimu zaidi ya yote ni amri ya mamlaka wa rais wa Marekani kama amiri jeshi mkuu. Wakati uwezo wa kutangaza vita ni matamanio constitutionally katika Congress, rais amri na anaongoza jeshi na ni wajibu kwa ajili ya kupanga mkakati wa kijeshi. Ya framers ya Katiba alichukua kikomo huduma kwa rais wa mamlaka kuhusu kijeshi; Alexander Hamilton anaelezea hili katika Federalist No 69: The President is to be commander-in-chief of the army and navy of the United States. ... It would amount to nothing more than the supreme command and direction of the military and naval forces ... while that [the power] of the British king extends to the DECLARING of war and to the RAISING and REGULATING of fleets and armies, all [of] which ... would appertain to the legislature.[4]
 Congress, kwa mujibu wa Mamlaka ya Vita resolution, lazima troop deployments idhini yoyote zaidi ya siku 60 katika urefu. Kuongeza, Congress hutoa rais kuangalia kwa nguvu za kijeshi kupitia udhibiti wake wa matumizi ya kijeshi na reglering.
Pamoja na silaha, ni sera ya kigeni pia iliyoongozwa na rais. Kupitia Idara ya Jimbo na Idara ya Ulinzi, rais ni kuwajibika kwa ajili ya ulinzi wa Wamarekani nje ya nchi na raia wa kigeni katika Umoja wa Marekani. Rais anaamua kutambua mpya kama mataifa na serikali mpya, na negotiates mikataba na mataifa mengine, ambao wanakuwa bindande juu ya Marekani wakati kuidhinishwa na theluthi mbili ya Seneti. Rais inaweza pia kujadili "mtendaji mikataba" na mamlaka ya kigeni ambayo si chini ya Seneti Kipaimara.
Mamlaka za kiutendaji
Rais ni mtendaji mkuu wa Marekani, kuweka naye katika mtendaji mkuu wa tawi la serikali, wajibu ambao ni "take care kuwa sheria kuwa uaminifu aliuawa." Kutimiza wajibu huu, yeye ni aliyopewa udhibiti wa wafanyakazi milioni nne mtendaji wa shirikisho tawi.
Mbalimbali tawi mtendaji uteuzi ni yaliyotolewa na marais. Hadi 6000 mihadi inaweza kufanywa na rais wa inkommande kabla yeye anachukua ofisi na 8000 zaidi zinaweza kufanywa wakati katika ofisi. Mabalozi, wajumbe wa Baraza la Mawaziri na maafisa wa shirikisho nyingine, wote kuteuliwa na rais na "ushauri na ridhaa" ya wengi wa Seneti. Appointments alifanya wakati Seneti ni recess ni muda na inaisha mwishoni mwa kikao kijacho.
Nguvu ya rais moto maafisa mtendaji kwa muda mrefu imekuwa wagomvi kumweka ya mjadala. Ujumla, rais anaweza kuondoa mtendaji rena maafisa saa yake ya busara. [5] Hata hivyo, Congress unaweza inverka curtail na rais wa mamlaka ya moto makamisina wa kujitegemea tillsynsmyndigheter na baadhi ya maafisa watendaji dhaifu kwa amri. [6]
Mamlaka ya kimahakama
Rais pia ina uwezo wa kuteua majaji shirikisho, pamoja na wajumbe wa mahakama ya rufaa na Mahakama Kuu ya Marekani. Hata hivyo, hizi zinahitaji Seneti kuchaguliwa kufanya uthibitisho na hii inaweza kutoa kuu kikwazo kwa marais ambao wanataka sura zao katika mahakama ya shirikisho fulani msimamo kiitikadi. Lazima rais kuteua majaji kwa mahakama ya wilaya ya Marekani s, lakini yeye mara nyingi defer to Senatorial fadhila katika kufanya maamuzi haya. Yeye pia ruzuku na msamaha s reprieves, kama ni mara nyingi kufanyika kabla ya mwisho wa muda wa urais.
Mtendaji anatoa upendeleo rais uwezo zuia habari kutoka kwa umma, Congress, na mahakama katika masuala ya usalama wa taifa. George Washington kwanza alidai upendeleo wakati Congress aliomba kuona Chief Justice John Jay 's maelezo kutoka mkataba unpopular maafikiano na Mkuu wa Uingereza. Wakati si ilivyowekwa katika Katiba, au sheria nyingine yoyote, Washington's action umba watangulizi kwa upendeleo. Wakati Richard Nixon walijaribu kutumia fursa mtendaji kama sababu si kugeuka juu ushahidi subpoenaed Congress wakati kashfa ya Watergate, Mahakama Kuu ya Marekani  ilitawala katika v. Nixon, 418U.S.(1974) kwamba hawakuwa mtendaji kuomba upendeleo katika kesi ambapo rais mara kujaribu kuzuia mashitaka ya jinai. Wakati Rais Bill Clinton alijaribu kutumia fursa mtendaji kuhusu kashfa Lewinsky, Mahakama Kuu ilitawala katika Clinton v. Jones, 520U.S.(1997) kwamba upendeleo pia hakuweza kutumiwa katika suti ya kiraia. Hizi kesi imara ya kisheria mtendaji watangulizi kwamba upendeleo ni halali, the exact kiwango cha upendeleo bado ifafanuliwe waziwazi.
Msimamizi wa utungaji sheria

Wakati rais moja kwa moja hawezi kuanzisha sheria, anaweza kucheza nafasi muhimu sana katika kuchagiza hilo, hasa kama rais wa chama cha siasa ina wengi katika nyumba moja au wote wa Congress. Wakati wanachama wa tawi mtendaji ni marufuku kuanzia samtidigt kuikopesha viti katika bunge, mara nyingi kuandika sheria na kuruhusu Seneta au Mwakilishi kuanzisha ni kwa ajili yao. Rais anaweza kuathiriwa zaidi ya ubunge tawi kupitia ripoti ya mwaka constitutionally mamlaka ya Congress, ambayo inaweza kuwa aidha written au ya mdomo, lakini katika nyakati za kisasa ni Jimbo la anwani ya Muungano, ambayo mara nyingi rais skisseras ubunge mapendekezo kwa mwaka ujao.
Kulingana na Ibara ya II, kifungu 3, Klausul 2 ya Katiba, rais anaweza kuitisha aidha au wote nyumba za Congress. Kinyume, kama nyumba zote mbili kushindwa kukubaliana juu ya tarehe ya maahirisho, rais anaweza kuteua tarehe ya Congress adjourn.
Uteuzi mchakato

Kustahiki
Kifungu II, Section 1, Klausul 5 ya Katiba anger sifa kuu lazima mmoja kustahili ofisi ya rais. En rais lazima:
amezaliwa kuwa raia wa asili ya Marekani; [7]
vara minst thelathini na tano miaka;
wamekuwa mkazi wa kudumu katika Umoja wa Mataifa kwa angalau miaka kumi.
Mtu ambaye hukutana sifa hapo juu bado ni kuikopesha awe hana halali kutoka ofisi ya rais chini yoyote ya masharti yafuatayo:
Chini ya Marekebisho ya ishirini na mbili, hakuna mtu anayeweza kustahili kuchaguliwa rais zaidi ya mara mbili. Wa Twenty-pili Marekebisho anges pia kwamba kama mtu yeyote wanaotafuta mtumishi kama rais au kaimu rais kwa zaidi ya miaka miwili ya muda ambayo mtu wengine wanaotafuta alichaguliwa rais, basi zamani anaweza tu kuchaguliwa rais mara moja. Scholars hawakubaliani kama mtu yeyote tena kustahili kuchaguliwa rais angeweza kuchaguliwa makamu wa rais, enligt yaliyowekwa ya sifa chini ya Marekebisho Twelfth. [8]
Chini ya Kifungu I, Section 3, Klausul 7, Seneti ana chaguo, juu ya kushitakiwa, disqualifying hatia ya watu kutoka ofisi ya shirikisho kuikopesha nyingine, pamoja na Urais. [9]
Section 3 chini ya Marekebisho ya kumi na nne, Katiba inakataza mtu an vinginevyo wanaotafuta kutoka kuwa rais iwapo mtu akaapa kiapo kuunga mkono Katiba, na baadaye waliasi dhidi ya Marekani. Hata hivyo, Congress, na theluthi mbili ya kura za kila nyumba, inaweza kuondoa Kutokuwa na sifa.
Kampeni na kuteuliwa
Ya kisasa, inaanza kampeni ya urais kabla ya uchaguzi ya msingi, ambayo kuu mbili vyama vya siasa kutumia uwanja wa wazi mapema ya wagombea wao UTEUZI mikusanyiko ya kitaifa, ambapo mafanikio zaidi ni mgombea wa chama alifanya kachaguliwa kwa rais. Vanligtvis, wa chama anachagua mgombea urais wa makamu wa rais kachaguliwa, na hii ni chaguo mpira-iliweka muhuri kwa mkataba.
Nominees kushiriki katika mijadala televisheni za kitaifa, na wakati wa mijadala ya kawaida ni pungufu ya Kidemokrasia na Republican nominees, tatu wagombea wa chama inaweza kuwa waalikwa, kama Ross Perot katika mijadala ya mwaka 1992. Nominees kampeni nchi nzima kueleza maoni yao, kuwashawishi wapiga kura na kukusanya michango. Kubwa ya kisasa mchakato wa uchaguzi ni kushinda na wasiwasi na hali gång ziara s kupitia mara kwa mara na vyombo vya habari reklam driver.
Uchaguzi na kiapo

Marais waliochaguliwa ni moja katika Marekani. Idadi ya electors, pamoja inayojulikana kama Electoral College, teua rasmi rais. Siku ya tarehe ya Uchaguzi, wapiga kura katika kila moja ya majimbo na wilaya ya Columbia kura electors haya. Kila jimbo ni zilizotengwa idadi ya electors, sawa na ukubwa wa ujumbe wake katika Nyumba wawili wa Congress combined. Ujumla, tiketi kwamba wins kura wengi katika hali wins wote kwamba kura ya uchaguzi wa serikali na hivyo ana wake waliochaguliwa electors Slate ya kupiga kura katika Uchaguzi College.
Slate ya kushinda ya kukutana saa electors mji mkuu hali yake ya kwanza baada ya Jumatatu ya pili ya Jumatano katika Desemba, kuhusu wiki sita baada ya uchaguzi, kura. Wao kisha kutuma kumbukumbu ya kwamba kura ya Congress. Kura ya electors ni kufunguliwa kwa ameketi makamu wa rais, kaimu katika uwezo wake kama Rais wa Seneti na kusoma kwa sauti ya pamoja inkommande kikao cha bunge, ambayo ilikuwa waliochaguliwa wakati huo huo kama rais.
Enligt ishirini Marekebisho, Rais mandatperiod huanza adhuhuri 20 Januari mwaka uchaguzi yafuatayo. Tidpunkten inayojulikana kama INVIGNING Siku markerar mwanzo mwaka wa nne upande wa wawili rais na makamu wa rais. Kabla ya utekelezaji wa mamlaka ya ofisi ya rais ni constitutionally required rais kuchukua kiapo:

“I do solemnly swear (or affirm) that I will faithfully execute the Office of President of the United States, and will to the best of my Ability, preserve, protect and defend the Constitution of the United States.[10]”
Ingawa si required, marais kijadi walitumia Biblia kuchukua kiapo ya ofisi na suffixed "So help me Mungu!" hadi mwisho wa kiapo. Zaidi, ingawa hakuna sheria inahitaji kuwa ofisi kiapo cha kuwa unasimamiwa na mtu yeyote maalumu, marais ni kijadi katika ameapa kwa Jaji Mkuu wa Marekani.
Umiliki na mipaka ya muda

Muda wa ofisi ya rais na makamu wa rais ni miaka minne. George Washington, rais wa kwanza, kuweka an unofficial watangulizi wa kuwahudumia maneno mawili tu, ambayo baadae marais walimfuata hadi 1940. Kabla Franklin D. Roosevelt, majaribio katika mrefu wa tatu walikuwa moyo na wafuasi wa Ulysses S. Grant na Theodore Roosevelt, wala jitihada hizo wamefanikiwa, hata hivyo. Mwaka 1940, Franklin Roosevelt ulipungua kutafuta tatu mrefu, lakini waliruhusiwa chama wake wa kisiasa na "rasimu" yeye kama mgombea urais wao na hatimaye kuchaguliwa mara tatu mrefu. Mwaka 1941 Marekani akawa kushiriki Vita II ambayo baadaye wapiga kura lett wateule Roosevelt hadi muhula nne 1944.
Baada ya vita, na katika mwitikio Roosevelt's shattering ya watangulizi, wa Twenty-pili Marekebisho mara ratificerat, barring yeyote kuchaguliwa rais zaidi ya mara mbili au mara moja kama mtu aliwahi kuwa zaidi ya nusu ya rais mwingine muda mrefu. Harry S. Truman, ambaye alikuwa rais wakati marekebisho antogs, na hivyo kwa marekebisho ya vifungu ruhusa kutoka juu yake, pia walitaka ufupi tatu (a pili kamili) avskaffandet kutoka mrefu kabla ya uchaguzi wa 1952.
Tangu marekebisho's ratificering, marais wanne kuwa aliwahi mbili Matokeo kamili: Dwight D. Eisenhower, Ronald Reagan, Bill Clinton na George W. Bush. Jimmy Carter na George HW Bush pili wakatafuta mrefu, lakini walikuwa na kushindwa. Richard Nixon alichaguliwa kwa muda ya pili, lakini alijiuzulu kabla ya kukamilisha hayo. Lyndon B. Johnson alikuwa rais tu chini ya marekebisho ukastahiki kumtumikia zaidi suala katika jumla mbili, baada ya kutumikia kwa miezi kumi tu zifuatazo John F. Kennedy 's kuuawa. Hata hivyo, Johnson kujiondoa kutoka 1968 Kidemokrasia ya Msingi, inashangaza Wamarekani wengi kwa kusema 'Mimi wala kutafuta, na mimi si kukubali, uteuzi wa chama wangu kwa muda mwingine kama rais wako'. Gerald Ford walitaka muda kamili, baada ya kutumikia nje miaka miwili iliyopita na miezi mitano ya pili ya Nixon mrefu, lakini hakuwa kuchaguliwa.
Nafasi au ulemavu
Vacancies katika ofisi ya rais yanaweza kutokea chini kadhaa iwezekanavyo mazingira: kifo, kujiuzulu na kuondolewa kutoka ofisi.
Kifungu II, Section 4 ya Katiba inaruhusu Baraza la Wawakilishi na maafisa impeach high shirikisho, pamoja na rais, kwa "uhaini, hongo, au nyingine juu ya uhalifu na misdemeanors." Kifungu I, Section 3, Klausul Seneti 6 huwapa nguvu impeached kuondoa maofisa kutoka ofisi, kupewa theluthi mbili ya kura ya hatiani. Marais wawili kuwa hivi sasa imekuwa impeached by the House, Andrew Johnson mwaka 1868 na Bill Clinton mwaka 1998. Wala mara hatimaye kuhukumiwa na Seneti; hata hivyo, Johnson kuachiliwa huru kwa kura moja tu.
Chini Section 3 ya Ishirini femte Marekebisho, rais huweza kuhamisha rais befogenheter na wajibu till makamu rais ambaye kisha anakuwa kaimu rais, kwa transmitting taarifa ya Spika wa Nyumba na rais pro tempore  inayosema ya Seneti ya sababu ya uhamisho. Rais ansvarsfrihet wasifu wa mamlaka na wajibu wa rais alipo transmits, kwa wale maafisa wawili, tamko iliyoandikwa na kusema kuwa kuanza. Uhamisho wa nguvu hii inaweza kutokea kwa sababu yoyote rais anser inafaa; mwaka 2002 na tena katika mwaka 2007, Rais George W. Bush kwa kifupi mamlaka rais alihamishwa Makamu wa Rais Dick Cheney. Katika kesi zote mbili, hii ilifanyika kwa ajili ya malazi ya matibabu ambayo required Bush utaratibu kuwa sedated; Bush ushuru alirudi baadaye siku hiyo. [11]
Section 4 chini ya Marekebisho ishirini na tano, makamu wa rais na wengi wa Inama huweza kuhamisha mamlaka na wajibu wa rais kutoka kwa rais na makamu wa rais wao mara moja vidarebefordra ya Spika wa Nyumba na rais pro tempore  wa Sena taarifa deklarera kutojiweza rais befria rais befogenheter na wajibu. Kama hii hutokea, basi makamu wa rais wa mapenzi kudhani rais mamlaka na wajibu kama kaimu rais, hata hivyo, rais anaweza kutangaza kwamba hakuna kama lipo na kutoweza resume ansvarsfrihet wa rais, mamlaka na wajibu. Kama makamu wa rais na mawaziri kugombea dai hili, ni juu ya Congress, ambalo lazima kukutana ndani ya siku mbili kama si tayari katika kikao, kuamua kwa usahihi wa dai.
Umoja stater Katiba inataja ya kujiuzulu rais lakini inte reglera form av kama kujiuzulu au uhalali wake masharti. Kwa Sheria ya Bunge, halali tu ushahidi wa rais uamuzi wa kujiuzulu ni chombo written kutangaza kujiuzulu saini na rais na mikononi ofisi ya Katibu wa Jimbo. [12] Tarehe 9 Agosti 1974, inakabiliwa na uwezekano impeachment katika katikati ya kashfa ya Watergate, Richard Nixon akawa rais tu milele kujiuzulu kutoka ofisi. Tu kabla yake ya kujiuzulu, Kamati ya Mahakama ya Nyumba walivyoripoti favorably tarehe makala ya impeachment dhidi yake.
Katiba inasema kwamba makamu wa rais anakuwa rais juu ya kuondolewa kutoka ofisi, kifo au kujiuzulu rais wa lililotangulia. Kama ofisi ya rais na makamu wa rais wawili ni aidha vacant au wana walemavu wadogowadogo wa ofisi ya pili wa rais afisa katika mstari wa mfululizo, ya Spika wa Baraza, anakuwa kaimu rais. Mstari inavyopanuka rais pro tempore wa Sena baada ya msemaji, ikifuatiwa na kila mwanachama wa baraza la mawaziri katika kuweka utaratibu.
Fidia

Rais chuma $ 400.000 mwaka mshahara, pamoja na gharama ya mwaka $ 50.000 akaunti, a $ 100.000 wasio na akaunti skattskyldiga kusafiri $ 19.000 kwa ajili ya burudani. [16] [17] Kuongeza karibuni zaidi katika mshahara mara Congress na kupitishwa na Rais Bill Clinton mwaka 1999 na akaenda athari mwaka 2001.
The White House in Washington, DC inavyotumika kama mahali pa kuishi rasmi kwa rais; yeye ni haki ya wafanyakazi wake na matumizi ya vifaa, ikiwemo matibabu, burudani, housekeeping, na usalama wa huduma. Till sjöss Support Facility Thurmont, Ikijulikana kama Camp David, ni mlima msingi katika kambi ya kijeshi Frederick County, Maryland kutumika kama nchi mafungo na kwa ajili high alert ulinzi wa rais na wageni wake. Nyumba Blair, ziko karibu na Old Mtendaji Office Building saa ya White House Complex na Lafayette Park, ni tata ya nne zimeunganishwa townhouses mraba 70,000 mno miguu ya sakafu nafasi ambayo mtumishi kama mgeni rasmi rais nyumba na kama makazi ya sekondari kwa rais iwapo imeelezwa. [18]
Kwa kusafiri ardhini, rais anatumia gari jimbo rais, ambayo ni Limousine Armored umejengwa juu ya uzito Cadillac iliyopita makao chassi. [19] Moja ya Boeing mbili identical VC-25 ndege, ambazo sana iliyopita matoleo ya Boeing 747-200B Airliners, kutumika kama kusafiri umbali mrefu kwa rais, na inajulikana kama Air Force One  wakati rais ni juu ya ubao. [20] [21] Pia rais wa Marekani hutumia Marine Corps helikopta, mteule Marine One  wakati rais ni ndani.
Umoja States Secret Service ni kulinda kushtakiwa kwa rais kukaa na familia yake. Kama sehemu yao ya ulinzi, marais, kwanza ladies, watoto wao na familia nyingine haraka, na watu wengine na maeneo maarufu wameitwa Secret Service Codename s. [22] Kutumia majina kama awali ilikuwa kwa madhumuni ya usalama na tarehe na wakati nyeti elektroniska mawasiliano hayakuwa encrypted mara kwa mara; leo, majina tu kutumika kwa madhumuni ya brevity, usahihi na utamaduni. [23] [24]

The White House
Kambi Daudi
Nyumba Blair
Rais State Car
Air Force One
Marine One

baada ya kustaafu

Mwanzo mwaka 1959 wote f.d. hai marais walikuwa beviljas pensheni en ofisi fimbo. Pensheni imeongezeka mara kadhaa na Congressional idhini. Marais wastaafu sasa kupokea pensheni misingi ya mshahara wa utawala wa sasa wa baraza la mawaziri makatibu, ambayo ni 191.300 $ kama wa 2008. [25] Baadhi ya marais wa zamani pia pensheni zilizokusanywa Congressional s. [26] Marais wa zamani wa Sheria, kama ilivyorekebishwa, pia hutoa marais wa zamani pamoja na kusafiri franking fedha na mapendeleo.
Mpaka 1997, wote marais wa zamani, na familia zao, walikuwa zinalindwa na Secret Service mpaka rais kifo. Rais wa mwisho kuwa na ulinzi wa Secret Service maisha ni Bill Clinton; George W. Bush na baadae marais wote watakuwa zinalindwa na Secret Service kwa upeo wa miaka kumi baada ya kuacha ofisi. [27]
Baadhi ya marais wamekuwa muhimu baada ya kuacha kazi ofisi. Maarufu mifano inajumuisha William Howard Taft 's umiliki kama Jaji Mkuu wa Marekani na Herbert Hoover' s kazi ya serikali reorganization baada World War II. Grover Cleveland, ambaye kugombea reelection alishindwa mwaka wa 1888, alichaguliwa rais tena miaka minne baadaye mwaka 1892 . Aliwahi marais wawili wa zamani baada ya kuondoka katika Congress ya White House; John Quincy Adams alichaguliwa na Baraza la Wawakilishi, kuwahudumia huko kwa miaka kumi na saba, na Andrew Johnson alirudi Seneti mwaka 1875. John Tyler kutumikia katika ugawaji Congress ya Marekani ya makundi wakati wa Civil Vita na alichaguliwa kwa makundi Baraza la Wawakilishi, lakini alikufa kabla ulioitishwa. Zaidi hivi karibuni, Richard Nixon alifanya safari nyingi za kigeni kwa nchi pamoja na China na Urusi, na alikuwa lauded kama mzee Scientist. [28] Imekuwa Jimmy Carter global kampeni za haki za binadamu, na uchaguzi arbiter kimataifa kufuatilia, na mpokeaji wa Tuzo ya Amani ya Nobel. Bill Clinton imechukua baadhi ya kazi kama 'mzee Scientist', wengi mashuhuri kwa ushiriki wake katika mazungumzo ambayo imesababisha ya kutolewa kwa Journalist s mbili Marekani, Laura Ling na Euna Lee kutoka Korea ya Kaskazini. Bill Clinton pia imekuwa aktiv kisiasa tangu kumalizika muda wake wa urais, kufanya kazi pamoja na mke wake, Hillary Clinton tarehe yake ya kugombea urais.
Hivi sasa kuna marais watano wa zamani hai walio hai:

Jimmy Carter (D), aliwahi 1977-1981
George HW Bush (R), aliwahi 1989-1993
Bill Clinton (D), aliwahi 1993-2001
George W. Bush (R), aliwahi 2001-2009
Barack Obama (D), aliwahi 2009-2017

Rais maktaba
Kila rais tangu Herbert Hoover imeunda there inayojulikana kama rais maktaba ya kuhifadhi na kufanya inapatikana majarida yake, rekodi na nyaraka na vifaa vingine. Maktaba ni zilizokamilika deeded kwenda na iimarishwe na National Archives and Records Administration (nara); ya awali ya fedha kwa ajili ya kujenga na kununua vifaa vya kila maktaba lazima kuja kutoka binafsi, vyanzo yasiyo ya shirikisho.  Sasa kuna rais tretton nara maktaba katika mfumo. Pia kuna idadi ya rais maktaba iimarishwe na hali serikali na misingi ya kibinafsi, kama vile Rais Abraham Lincoln Maktaba na Makumbusho, ambayo inaendeshwa na Jimbo la Illinois.
Ukosoaji wa urais
Katika historia ya Marekani, kumekuwa na upinzani fulani tu ya marais na sera zao, lakini wa urais yenyewe. Kila moja ya hizi kwa ujumla Ukosoaji kuanguka katika moja ya makundi yafuatayo:
Urais ni pia nguvu.  Wengi wa taifa unatarajiwa Framers Congress, ambayo ilikuwa ilivyoelezwa katika Katiba ya kwanza, kuwa dominerande tawi la Serikali; hawakutaka au kutegemea nguvu mtendaji. [29] Hata hivyo, wakosoaji wengi kuelezea urais leo kama nguvu mno, [30] [31] unchecked na unbalanced [32] na "monarchist" katika maumbile. [33] Critic Dana D. Nelson anaamini marais kipindi cha miaka thelathini kazi mot "usiogawanyika udhibiti wa rais wa tawi mtendaji na wakala wake." [34] Hon criticizes proponents mtendaji wa unitary kwa kupanua "iliyopo wengi mtendaji uncheckable mamlaka - kama mtendaji maagizo, amri, memorandums, proclamations, usalama wa taifa na wabunge maelekezo kusainiwa kauli - kwamba tayari kuruhusu marais kutunga mpango mzuri wa kigeni na sera ya ndani bila ya misaada, kuingiliwa au ridhaa kutoka kwa Congress. [34] Kikatiba wasomi wana uwezo wa rais criticized utokaji [35] na ilivyoelezwa marais kama "kikatiba madikteta" na "motisha kutangaza dharura" ta "Quasi-kidikteta mamlaka." [36] Daudi Sirota kuona ruwaza "ambao unalenga kutoa jurisprudential rationale kwa jumla ya White House ukuu juu ya serikali yote." [37] [38] Critic mwingine aliandika kwamba wigo urais ilikuwa "tishio kubwa milele binafsi kwa uhuru na utawala wa kidemokrasia." [39]
Picha na mahusiano ya umma.  Baadhi wanasema kuwa images wa urais na tabia kuwa manipulated na maafisa wa utawala mahusiano ya umma pamoja na marais wenyewe. Critic moja alielezea urais kama "propagandized uongozi" ambayo ina "nguvu surrounding mesmerizing ofisi"; [40] mwingine alielezea Aura surrounding urais kwa neno "ibada." [38] Mahusiano ya umma mameneja utawala stegvisa makini-crafted photo-Ops ya smiling marais pamoja na makutano kwa televisheni smiling kamera; katika moja mfano wa televisheni photo-op, watazamaji walikuwa kusukumwa na picha na sio kwa hadithi. [41] Critic mmoja aliandika sura ya John F. Kennedy alikuwa hufafanuliwa kama soma kwa makini "katika undani tajiri" ambayo "akauchomoa juu ya nguvu ya hadithi" kuhusu tukio la PT 109 [42] na alidai kuwa Kennedy walielewa jinsi ya kutumia picha yake ya kuendeleza rais ambitioner. [43] Hata mazishi urais ni pamoja na masuala stegvisa high uzalishaji maadili kutoa hisia ya "Regal grandeur". [44] Kama matokeo, Wamarekani wana matarajio ya marais unrealistic, ambao unatarajiwa "kuendesha uchumi, watawashinda maadui, kuongoza free dunia, faraja Tornado waathirika, kuponya roho ya kitaifa na kulinda siri wakopaji mikopo kutoka kadi ya ada." [45]
Upanuzi wa serikali ya shirikisho.  Marais kutoka pande zote wamekuwa förstoring av criticized kwa serikali ya shirikisho kwa hasara ya hali ya serikali. [46] Marais wengi kupanua serikali ya shirikisho, ingawa kumekuwepo na baadhi undantag (se meza). Upanuzi mkubwa, arguably, kilichotokea wakati FDR's New Deal kama njia ya kukabiliana na Unyogovu, [47] lakini baada ya Unyogovu kumalizika, serikali didn't shrink nyuma kidogo kawaida. Leo, serikali ya shirikisho ina mashirika mbalimbali na mamlaka na inaajiri watu milioni mbili. [48]

Source: New York Times (2009) [46]
Nakisi kutumia.  Marais wachache katika kipindi cha miaka mia wamekuwa hawatambui jinsi ya kutunza matumizi ya ndani ya mipaka. Marais ambao aliahidi rein katika kudhibiti matumizi alikuwa na ugumu wa bajeti. [49] Katika muongo wa kwanza wa mwaka 2000, $ 632 bilioni ilikuwa aliongeza kwa bajeti. [50] Mwaka 2009, Umoja wa Mataifa ina nakisi kubwa ya shirikisho na inaweza kulazimishwa kukopa karibu dola 9.3 trillion zaidi ya miaka kumi ijayo. [51] A critic na senator alionya huu "uwazi inajenga mazingira ambapo nchi yataenda bankrupt." [51]
Ubunge na mamlaka ya bajeti.  Baadhi ya wakosoaji wana madai kuwa marais usurped muhimu ubunge na mamlaka ambayo bajeti inapaswa kawaida ni kwa Congress. Marais kudhibiti safu kubwa ya mashirika ambayo inaweza kufanya kanuni na tillsyn kidogo kutoka Congress. Critic moja walidai kuwa marais anaweza kuteua "virtual jeshi la 'czars' - kila kabisa bado unaccountable kwa Congress waliotunukiwa na sera kuu spearheading juhudi kwa ajili ya White House". [52] Marais wamekuwa criticized kusainiwa kwa maamuzi kauli Congressional kusainiwa wakati sheria kuhusu jinsi ya kufahamu mpango muswada au nitafanya hivyo na wachambuzi kuwa vitendo kama ilivyoelezwa hii dhidi ya roho ya Katiba. [53] Kusainiwa kauli "tip urari wa madaraka kati ya Congress na ya White House kidogo zaidi katika neema ya mtendaji wa tawi" [54] na zimetumika kwa kipindi cha nne marais. [55] [56] Mazoezi hii imekuwa na criticized American Bar Association kama katiba. [57] Critic mmoja anaona ni "allt kuvimba tawi mtendaji" na "ya kupatwa wa Congress" na alisema kwamba mchakato huu umekuwa unaendelea "kwa miongo" [58] na criticized ya "kubaguliwa" ya Congress. [58]
Mabaya ya madaraka.  Marais na wakati mwingine wameamua haramu na ziada ya shughuli za kisheria, hasa wakati wartime. Lincoln suspended habeas Corpus wakati wa Civil War; [59] Wilson jela watuhumiwa Wakomunisti bila kesi wakati Palmer Raids; [59] na Roosevelt interned zaidi ya laki Kijapani-Wamarekani wakati World War II. [59] Wakaguzi wa shirikisho FDR kutumika kujifunza kodi na fedha na rekodi ya wanasiasa wa upinzani. [60] Nixon wakaivunja sheria flertal kumuomba operatives ili burglarize ofisi av politisk mpinzani's tiba liksom Kidemokrasia kommittén Taifa kisha walijaribu kuficha Ikulu medverkan med Hush pesa kile akawa Watergate kashfa. [61] Katika jitihada ya kuzuia ugaidi, rais mamlaka warrantless wiretaps ambayo yalikuwa baadaye ilitawala katiba [62] na pia mateso na kumkana wafungwa kutokana na mchakato. [63]
Mapya vita bila tamko kutoka kwa Congress.  Baadhi ya wakosoaji madai kuwa ina tawi mtendaji usurped Congress's Constitutionally-defined kazi ya kutangaza vita. [64] [65] [66] Wakati marais kihistoria alianzisha mchakato wa kwenda vitani, wakawauliza kwa vita na got maazimio rasmi kutoka kwa Congress Vita ya 1812, ya Mexican-American Vita ya Kihispania-American War, World War I, na World War II, [67] [68] lakini hawakuwa  marais kupata matamko rasmi kwa matendo mengine ya kijeshi, pamoja na Theodore Roosevelt 's kijeshi Panama kuhamia katika 1903, [67] Vita ya Kikorea, [67] Vita ya Vietnam, [67] ya invasions Grenada [69] na Panama (1990). [70] Hata hivyo, wakati si kupata tamko rasmi wa vita, marais got Congressional idhini katika vita vya Iraq kwanza (1991) [71] [72] na pili Irak Vita (2003) [73] [74] Mwaka 1993, mmoja critic aliandika "Congress's nguvu vita imekuwa flagrantly wengi utoaji disregarded katika Katiba. [75]
Faida ya uchaguzi wa rais marais.  Marais i ofisi na kutafuta sikt pili yana faida juu challengers na wakosoaji hulipisha illojal kuwa huu ni. Tangu 1936 katika tretton presidentvalet ambapo kulikuwa etablerade, viongozi alishinda mara kumi, mara tatu tu challengers (se meza). Etablerade marais re-uchaguzi kutafuta kufurahia faida kama vile "Aura na uzoefu wa ofisi," maagizo "mediebevakning," kuwa na uwezo wa "ushawishi matukio" na "wanatoa walicho ruzuku ya serikali." [76] Ripota mmoja alibainisha "karibu viongozi wote kuongeza mbali zaidi (pesa) kuliko kufanya sina challengers" ambayo huleta faida kubwa kwa viongozi. [77] PACs wengi kutoa pesa zao kwa viongozi kwa sababu wao ni zaidi uwezekano wa kushinda. [78]

Angalia: uchaguzi na hakuna chama etablerade na tatu wagombea walikuwa undantas. Hesabu ni uchaguzi kura chuoni. Kwa habari zaidi: tazama matokeo ya uchaguzi.
Misusing nguvu ya msamaha.  Marais wamekuwa abusing hii criticized kwa nguvu. Kwa mfano, Ford yafuta mtu ambaye alikuwa naye mapema kuchaguliwa kuwa makamu wa rais, Nixon; Ford uamuzi mara criticized kama msamaha matumizi mabaya ya madaraka. [82] Marais wamekuwa msamaha criticized maamuzi mengine pia, ikiwa ni pamoja na watuhumiwa rasmi ya mafichoni inabainisha zinazohusiana na Iran-contra kashfa, [83] Viza 140 anawasamehe Siku ya mwisho katika ofisi, [84] kusamehe hama [84] na kampeni maarufu contributors. [84] En rais commuted hukumu ya staffer ambaye alikuwa kufunikwa up utawala kushiriki katika Valerie Plame Wilson jambo. [85] [86]
Usimamizi wa sera za kigeni.  Tangu hakuna hitaji kuwa wagombea urais na sera za kigeni au kijeshi au utaalamu kidiplomasia, na marais wa kusimamia sera za kigeni, ubora wa maamuzi ina rais mbalimbali kutoka kwa rais. Tathmini na sera za kigeni orodha wataalam wote mafanikio na kushindwa katika kipindi cha nusu karne. Muhimu mafanikio katika nusu karne iliyopita pamoja na breakup ya Umoja wa Kisovyeti na kuepuka World War III [87] vile vile utunzaji wa mgogoro missile Cuba mwaka 1962. [88] Lakini rais maamuzi kadhaa wamekuwa criticized, pamoja Bay ya Nguruwe uvamizi wa Cuba, [89] maalum uchaguzi wa kijeshi, [90] biashara ya silaha kwa hostages na Iran, [91] na maamuzi juu ya kuanzisha vita. [91] [92] [93] Zifuatazo ya uvamizi wa Iraq War mara criticized kama "catastrophically unplanned" na mkakati kwa ujumla Irak ilikuwa inaitwa "self-defeating kutengwa ya washirika." [94] Critic moja alibainisha mwelekeo wa "militarization wa Marekani sera ya kigeni." [95] Marais wamekuwa watuhumiwa wa kuunga mkono madikteta kama vile Shah wa Iran, [96] Musharraf wa Pakistan, [97] na Marcos wa Ufilipino. [98] Mkakati wa jumla kuhusu Mashariki ya Kati imekuwa criticized [99] vile vile utunzaji wa Korea ya Kaskazini [99] na Iran. [100] Wakosoaji kuwa partisan siasa walidai kuwa wana interfered pamoja na sera za kigeni. [101]
Tanbihi

Marejeo

Check date values in: |date= (help)
Couch, Ernie. Rais Trivia.  Rutledge Hill Press. 1 Machi 1996. ISBN 1-55853-412-1
Lang, J. Stephen. Kukamilisha Kitabu ya Rais Trivia.  Mwari Publishing. Septemba 2001. ISBN 1-56554-877-9
Leonard Leo, James Taranto, na William J. Bennett. Rais Uongozi: Rating ya Juu na Worst katika White House.  Simon na Schuster, Juni 2004, Hardcover, 304 pages, ISBN 0-7432-5433-3
Rais Studies Quarterly,  iliyochapishwa na Synergi Blackwell, ni robo journal kielimu juu ya Rais.
Waldman, Michael, na George Stephanopoulos. Ndugu yangu Wamarekani: Speeches muhimu Marais wa Marekani, kutoka George Washington na George W. Bush.  Biashara Sourcebooks. Septemba 2003. ISBN 1-4022-0027-7
Winder, Michael K. Marais na Manabii: The Story of America's Marais na LDS Kanisa.  Agano Communications. Septemba 2007. ISBN 1-59811-452-2

Viungo vya nje

Rasmi

Rais historia
 – Presidential Election Returns pamoja na kata ya mji breakdowns.
 – A rafiki tovuti kwa ajili ya C-SPAN televisheni: American Marais: Maisha Portraits
 – A ukusanyaji wa barua, portraits, photos, na nyaraka nyingine kutoka National Archives
 – A ukusanyaji wa Rais juu ya hati 67,000
Miscellaneous
 – An article kuchunguza rais's wengi kofia.
 – An elimu tovuti tarehe urais wa Marekani.
 Listing ya kila Rais wavamizi (s) kabla na baada ya kuwa Kamanda katika Chief
 – Opinion uchaguzi wa jinsi kubwa kila Rais ni aliamini kuwa.
 Classical mtazamo huria ya Rais ya historia.
 – muhtasari historia ya Masonic careers ya Marais ambao walikuwa wanachama wa Freemasons.
 – A PBS tovuti ya urais wa Marekani.
 kutoka Library of Congress

Rais wa Vietnam mwaka 1976 anaitwa nani?


Coordinates:

Mkoa wa Tanga ni kati ya mikoa 31 ya Tanzania na uko Kaskazini Mashariki mwa nchi, ukipakana na Kenya upande wa Kaskazini, Bahari Hindi upande wa mashariki na mikoa ya Morogoro, Manyara na Kilimanjaro wenye Postikodi namba 21000. Mpaka upande wa kusini unafuata mto Mligaji kuutenganisha na mkoa wa Pwani.
Makao makuu yako Tanga mjini.
Eneo la mkoa
Tanga ni kati ya mikoa midogo ya Tanzania ikiwa na msongamano mkubwa wa wakazi ndani ya eneo lake. Msongamano ni mkubwa hasa wilaya ya Lushoto kwenye ardhi yenye rutuba nzuri.
Mkoa una eneo la km² 27,348 ambalo linaunganisha sehemu za pwani pamoja na milima ya ndani kama Usambara.
Eneo linalofaa kwa kilimo ni km² 17,000.
Kuna wilaya 10 ambazo ni Handeni Vijijini, Handeni Mjini, Kilindi, Korogwe Vijijini, Korogwe Mjini, Lushoto, Mkinga, Muheza, Pangani na Tanga Mjini.
Hali ya hewa
Kwa jumla hali ya hewa ni joto lenye unyevu. Handeni kuna joto kavu zaidi. Milima ya Usambara hakuna joto sana.
Miezi ya Desemba - Machi halijoto huko Tanga inafikia sentigredi 30-32 mchana na 26-29 usiku. Wakati wa Mei hadi Oktoba halijota inapoa: ni sentigredi 23-28 mchana na 20-24 usiku. Unyevu iko juu kati ya asilimia 100 na asilimia 65.
Maeneo mengi ya mkoa hupokea angalau milimita 750 za mvua kwa mwaka au zaidi. Pwani ni zaidi: takriban milimita 1,100 hadi 1,400 ikipungua sehemu za ndani isipokuwa milima ya Usambara ambako mvua inaweza kuzidi milimita 2000 kwa mwaka.
Wakazi
Mwaka 2012 wakazi waliohesabiwa katika sensa walikuwa 2,045,205[1].
Makabila makubwa mkoani Tanga ni Wasambaa, Wazigua, Wabondei na Wadigo. Mengine ni Wapare, Wataita, Wambugu, Wasegeju na Wanago.
Pia kuna Waarabu wengiwengi wenye asili ya Oman.
Wasambaa ndio kabila kubwa lililoko katika milima ya Usambara, Muheza, Korogwe na Lushoto. Kwa jumla ndio asilimia 40 ya wakazi wote wa mkoa.
Wazigua ni kabila kubwa huko Handeni na sehemu za Korogwe na Pangani. Wabondei wako hasa Muheza na sehemu za Pangani. Wadigo ndio wengi Tanga penyewe na sehemu za Muheza.
Elimu
Katika mkoa huu elimu inahitaji kuboreshwa zaidi, hasa maeneo ya vijijini, maana watu wengi wa mkoa huu hufanya shughuli zao za kimila; hali hiyo huwafanya kushindwa kuendelea na shughuli za kimaendeleo katika taifa la Tanzania.
Wilaya ya Handeni kuna machimbo ya madini, ila kuhusu elimu ipo nyuma sana kwani mpaka sasa hakuna shule ya sekondari inayotoa huduma ya kidato cha tano na sita. Kama haitoshi shule za watu binafsi hakuna hata moja.
Uchumi
Wakazi wengi hutegemea kilimo cha riziki pamoja na ufugaji na uvuvi.
Mazao ya chakula hasa ni mahindi, muhogo, ndizi, maharagwe na mpunga.
Mazao ya biashara ni katani, pamba, kahawa, chai, nazi, tumbaku na korosho.
Mifugo ni ng'ombe, mbuzi na kondoo pamoja na kuku.
Katani ilikuwa zao la biashara hasa kwa ajili ya Tanga tangu kuingizwa kutoka Mexico zamani za Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Hulimwa kote mkoani isipokuwa Lushoto, hasa Muheza na Korogwe kwenye mashamba makubwa. Mashamba hayo yalikuwa ya walowezi, yakataifishwa baada ya uhuru. Tangu kuanguka kwa sekta ya umma yamebinafsishwa tena siku hizi. Zao la katani linategemea sana soko la dunia, umuhimu wake ulirudi nyuma tangu miaka ya 1960.
Tanga ilikuwa na viwanda vingi kiasi katika miaka ya 1960 na 1970 lakini karibu vyote vimekwama kutokana na siasa ya Ujamaa na uchumi wake ulioiga mfumo wa nchi za kisoshalisti. Viwanda vichache vilivyobaki havizalishi mali kulingana na uwezo wao. Kilichobaki hasa ni kiwanda cha saruji Tanga.
Utalii umeanza kupanuka kidogo, hasa katika eneo la Pangani, Mapango ya Amboni na kituo cha Makumbusho Urithi Tanga.
Majimbo ya bunge
Wakati wa uchaguzi mkuu wa Tanzania mwaka 2015 mkoa huu ulikuwa na majimbo ya uchaguzi yafuatayo:
Tanga Mjini	:	mbunge ni 	Mussa Mbarouk	(CUF)
Bumbuli	:	mbunge ni 	January Makamba	(CCM)
Mlalo	:	mbunge ni 	Rashid Abdakkag Shangazi	(CCM)
Pangani	:	mbunge ni 	Jumaa Hamidu Aweso	(CCM)
Kilindi	:	mbunge ni 	Omari Mohamed Kigua	(CCM)
Mkinga	:	mbunge ni 	Dustan Kitandula	(CCM)
Handeni Vijijini	:	mbunge ni 	Mboni Mohamed Mhita	(CCM)
Muheza	:	mbunge ni 	Adadi Mohamed Rajabu	(CCM)
Korogwe Mjini	:	mbunge ni 	Mary Pius Chatanda	(CCM)
Korogwe Vijijini	:	mbunge ni 	Stephen Hillary Ngonyani	(CCM)
Lushoto	:	mbunge ni
Handeni Mjini	:	mbunge ni Omary Abdallah Kigoda (CCM)
Wakuu wa wilaya tangu waaapishwe tarehe 29 Juni 2016
1.     Tanga            -           Thobias Mwilapwa.
2.     Muheza         -           Mhandisi Mwanaisha Rajab Tumbo.
3.     Mkinga          -           Yona Lucas Maki.
4.     Pangani         -           Zainab Abdallah Issa.
5.     Handeni       -           Godwin Crydon Gondwe.
6.     Korogwe       -           Robert Gabriel.
7.     Kilindi                      -           Sauda Salum Mtondoo.
8.     Lushoto        -           Januari Sigareti Lugangika.
Tazama pia
Mkoa wa Tanga (DOA) - kuhusu mkoa wa zamani chini ya ukoloni wa Kijerumani
Orodha ya milima ya mkoa wa Tanga
Orodha ya mito ya mkoa wa Tanga
Tanbihi

Viungo vya nje
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.  (PDF)

T
*


Nathaniel Thomas Wilson (amezaliwa tar. 20 Julai 1968[1]), anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Kool G Rap (au kwa kifupi huitwa G Rap), Kool G. Rap, na Giancana (Maana ya kifupisho cha "G."), ni rappa, kutoka mjini Corona jirani na mji wa Queens, New York huko nchini Marekani.[2] Ameanza shughuli zake za kurap katikati mwa miaka ya 1980 akiwa kama nusu ya kundi la Kool G Rap na DJ Polo na pia akiwa kama mwanachama wa Juice Crew.
Mara kwa mara huhesabiwa kama miongoni mwa Ma-MC wenye athira na maarifa ya juu wa muda wote[3][4][5][6][1][7][8]akiwa kama mwanzilishi wa staili ya mafioso rap/street/hardcore[5][9][10][11][12][13] na uimbaji wa silabinyinginyingi.[14] Kwenye albamu yake  ya The Giancana Story, ameeleza ya kwamba herufi "G" katika jina lake humaanisha "Giancana" (kajipa jina la jambazi sugu Sam Giancana), lakini kwa namna nyingine mwenyewe eti anadai lina-maanisha "Genius".[1]
Pia amewahi kutajwa na wasanii maarufu wa hip hop kama vile Eminem, Nas, Jay Z, Big Pun, RZA na wengine wengi tu.[15][16][17]
Wasifu
Miaka ya mwanzo
Wilson amekulia katika mazingira hafifu mno huko mjini Corona Queens, New York akiwa na mtayarishaji mkongwe Eric B.[18] Katika mahojiano yake na jarida la The Source alieleza;

“Kukulia mjini Corona ilikuwa kama Harlem ndogo, haikuwa vigumu sana kwa mtu mweusi kujihusisha na maisha ya mtaa hasa yale ya uendawazimu. Wakati nilivyokuwa kama na umri wa miaka 15 hivi, washikaji zangu hawakuweza kuvaa nguo nzuri na kwa kipindi hicho lazima utahitaji uwe na kiasi fulani cha pesa mfukoni mwako. Hicho ndicho kilichotukumba sisi sote, kulewa na mambo mabaya. Watu weusi wanashikwa na uchizi. Watu weusi wanaanza kuuza dawa za kulevya vichochoroni, na mambo hayo yote, ndiyo mambo yaliyokuwa yakiendelea huko mitaani... hatimaye maswahiba zangu wote wakawa wavutaji. Kila mtu alikuwa anadondoka kimaisha'. Maswahiba zangu wote wakaanza kufungasha vipuli vya bangi kila siku, kwa kifupi tulichizika kwa sana.[19]”
Wakati fulani, Wilson alikuwa anamtafuta DJ, na kwa kupitia Eric B., akakutana na DJ Polo, ambaye alikuwa anamtafuta MC wa kushirikiana nae.[18]
Kool G Rap na DJ Polo
Kazi za kujitegemea
Urithi
Maujanja ya kuchana mistari
Mafioso na Staili za Kitaa
Diskografia

Marejeo

Soma zaidi
Paul Edwards, foreword by Kool G Rap, 2009, How to Rap: The Art & Science of the Hip-Hop MC. Chicago Review Press.
Kool Moe Dee, 2003, There's A God On The Mic: The True 50 Greatest MCs, Thunder's Mouth Press.
Brian Coleman, 2007, Check The Technique: Liner Notes For Hip-Hop Junkies, Villard, Random House.
Peter Shapiro, 2005, The Rough Guide To Hip-Hop, 2nd Edition, Penguin.
William Jelani Cobb, 2007, To The Break Of Dawn: A Freestyle On The Hip Hop Aesthetic, NYU Press.
Mickey Hess, 2007, Icons Of Hip Hop, Greenwood Publishing Group.
Viungo vya Nje

 – Kool G Rap interview with HipHopDX
 – Kool G Rap interview with MVRemix

Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marapa wa Marekani
Jamii:Wanamuziki wa Marekani

Nathaniel Thomas Wilson ana miaka mingapi?


"California Love" ni wimbo wa hip hop ulioimbwa na 2Pac akishirikiana na Dr. Dre na Roger Troutman. Wimbo ulitolewa ukiwa kama single ya kurudi kwa 2Pac juu ya kutoka kwake jela mnamo 1995. Toleo mashuhuri la remix la wimbo huu limeonekana kwenye albamu-mbili za pamoja ya All Eyez on Me mnamo 1996. Wimbo huu huenda ukawa moja kati ya nyimbo maarufu za 2Pac yenye mafanikio zaidi, kwa kushika nafasi ya kwanza kwenye Billboard Hot 100 kwa majuma mawili (kama  Double-A side single pamoja na "How Do U Want It"). Wimbo ulipata kuchaguliwa kwenye Grammy Award kama Rap Bora ya Msanii wa Kujitegemea na Rap Bora Ilioimbwa na Wasanii Wawili  (pamoja na Dr. Dre na Roger Troutman) mnamo 1997.
Toleo halisi la wimbo huu halikupatikana kwenye albamu yoyote ya studio ya Shakur, lakini inaweza kupatikana kwenye kompilesheni ya Vibao Vikali vya Shakur.
Mlio wa wimbo umechukuliwa kutoka katika wimbo wa Joe Cocker wa  "Woman to Woman", na uorodheshaji mistari ya "California knows how to party" -lifanywa katika Wilaya ya Los Angeles na kiitikio kuimbwa na Roger Troutman. Sauti za "In the City of Compton" na miji mingine na "California knows how to party" imechukuliwa kutoka kwa Ronnie Hudson na Street People's "West Coast Poplock". Remix yake imeingiziwa na sampuli ya wimbo wa "Intimate Connection" wa Kleeer uliotungwa na Norman Durham na  Woody Cunningham.
"California Love" ulikuwa wimbo pekee wa Shakur kuingizwa kwenye orodha ya Rolling Stone ya mwaka wa 2004, Nyimbo Kali 500 za Muda Wote, na kupewa nafasi ya #346 na #51 kwenye VH1, Nyimbo Kali 100 za Miaka ya 1990.
Historia na utunzi
California Love ulikuwa wimbo mmoja au wa pili kutayarishwa na Dre kwenye All Eyez on Me "California Love" na "Can't C Me", sehemu ya mwanzo wa wimbo kuna mistari mitatu iliomshirikisha Dr. Dre akirap. Nakala pekee ya kipengele hiki kwa sasa kinamilikiwa na DJ Jam, DJ  binafsi wa Snoop Dogg. Sehemu ya kwanza ya Dre ilikuwa haija haririwa na ilirekodiwa nyumbani tu, na kwa maana hiyo, utofauti wa matoleo yalikuja kuingizwa hapo baadaye kwenye 2Pac Greatest Hits vilevile How Do U Want It (CD Maxi Single).
2Pac alisikia sehemu ya kwanza ya Dre wakati yupo katika studio ya Dre ya nyumbani na akamtaka Dre aingize maujanja yake kwenye wimbo huu. Dre alifanya mamixi kadhaa kwenye All Eyez On Me ikiwa kama matakwa ya Dre kutaka kutumia toleo halisi la wimbo huu aingize kwenye albamu yake, kwa hiyo All Eyez On Me imechukua toleo la remix la wimbo wakati toleo halisi la wimbo limekwenda katika albamu ya Dre.
Video mbili zilipigwa wakati mmoja na kutolewa na kupigwa kwenye MTV mwishoni mwa mwezi Desemba 1995. Toleo halisi lilitayarishwa na Hype Williams likiwa na Mandhari ya Mad Max (Sehemu ya 1 ya video), toleo la pili linaanza na 2Pac ana amka kutoka ndotoni, ambapo toleo halisi la Mad Max na mjengo wa sherehe unamkaribisha Pac katika Death Row.
Kimuziki, wimbo umechukua sampuli ya piano ya albamu ya kwanza ya Joe Cocker, Critical Beatdown.
Wimboni Roger anaimba "shake it, shake it baby", anarejea kipengele cha wimbo aliotumia kwenye single yake ya mwaka wa 1982 ,Zapp, "Dance Floor".
Muziki wa video
Yapo matoleo mawili ya muziki wa video. Video ya kwanza (iliongozwa na Hype Williams) ilitengenezwa kutokana na filamu ya Mad Max Beyond Thunderdome, na kuchukua nafasi kwenye jangwa mnamo mwaka wa 2095. Washiriki waliokuwemo ni pamoja na mwimbaji George Clinton akiwa kama mwasi mkuu wa kikabila, mwigizaji Chris Tucker[1] (kipindi hicho alikuwa akijulikana kwa uhusika wake pekee wa kwenye filamu ya Friday) anacheza kama mwasi mkuu wa kikabila yes-man, Tony Cox kama mjeshi kijeba na Roger Troutman (zamani alikuwa na bendi ya Zapp) amebeba kisanduku cha kuongea. Upigaji picha umechukua nafasi mahali pa ajabu na vumbi la haja, ilijulikana sana kutoka katika filamu yenyewe. Inaishia na maneno ya To Be Continued. Toleo lingine, umejuimusha mikato ya remix ya wimbo, umeondoshwa chukulio la mwisho na kumwonesha 2Pac na Dre wanataja miji ya West Coast.
Toleo la pili limetokana na toleo la remix ya wimbo kutoka katika albamu ya All Eyez On Me, na mwendelezo wa hadithi ya video ya awali. Msingi wa video ya awali ilikuwa ni ndoto 2Pac ambayo alikuwa akiiota. Na alipoamka, akajikuta kitandani kwake pembeni akiwa na mwanamke. Dr. Dre akampigia simu na kumwambia kwamba aende nyumbani kwake wakajirushe na sherehe. Sehemu zote zilizobakia za video zilipigwa nyumbani tu na kushirikisha watu kadhaa walionekana ndani yake, almaarufu Roger Troutman ambaye kwa sasa anaonekana akipiga piano, na ugeni ualikwa kutoka kwa DJ Quik, Big Syke, Danny Boy, Jodeci, Deion Sanders, B-Legit, na E-40. Video ilitengenezwa kwa ajili ya remix ya wimbo.
Video ya kwanza ilichaguliwa kwenye MTV Video Music Award kwa ajili ya Best Rap Video mnamo 1996. Imefikia #9 kwenye 10 bora za MTV 100 Greatest Videos Ever Made kwenye orodha ya 1999. Mnamo mwezi wa Aprili 2005 imepata doa la nishani ya shaba kwenye MTV2 na XXL 25 Greatest West Coast Videos. Pia imefaulu #1 kwenye French MTV 100 Greatest Rap Music Videos mnamo 2006.
Wahusika
Mtunzi - Tupac Shakur
Vinanda - Sean 'Barney' Thomas
Ngoma - Carl 'Butch' Small
Mtayarishaji, Mixing, Rap Shirikishi (Rap) - Dr. Dre
Sauti, Talkbox - Roger Troutman
Sauti za nyuma: Danette Williams, Dorothy Coleman, Barbara Wilson
Mhandisi: Keston E. Wright
Msaidi wa Matayarisho: Larry Chatman
Uongozaji wa Video: Hype Williams
Tanbihi na marejeo

Viungo vya Nje

Jamii:Nyimbo za 1996
Jamii:Nyimbo za Tupac Shakur
Jamii:Nyimbo za Dr. Dre