Ukomeshaji wa biashara ya watumwa ni mchakato au mlolongo wa matukio yaliyopelekea ufutaji au usitishaji wa biashara ya watumwa katika karne ya 19.
Biashara ya watumwa ilikuwa biashara iliyodhalilisha utu wa binadamu, hasa Waafrika ambao ndio waliotumika kwa kiasi kikubwa katika biashara hiyo. Basi, baadhi ya watu Ulaya waliweza kuona madhara mbalimbali yaliyotokana na biashara hiyo hatarishi, na kuamua kuanzisha tapo la kuikomesha. Wengi wao walikuwa watu wa dini waliosukumwa na sababu za ubinadamu.
Baadaye mataifa kama Uingereza yaliongeza bidii katika ukomeshaji wa biashara ya utumwa. Kwa kiasi fulani ukomeshaji wa biashara ya utumwa ulikuwa una manufaa ya kiuchumi kwao, hasa kufuatia matokeo ya mapinduzi ya viwanda yaliyotokea nchini mwao.
Uingereza ukiwa taifa kiongozi katika biashara hiyo, halafu katika zoezi hilo la kuikomesha, ulisaidia kwa kiasi kikubwa katika ukomeshaji wa biashara hii iliyopitia katika bahari ya Atlantiki na ile ya bahari ya Hindi. Si mataifa yote yalikubaliana na matakwa ya Uingereza ya kukomesha biashara ya utumwa, hivyo Uingereza ilipata upinzani kutoka kwa mataifa mengine yaliyokuwa bado yananufaika na biashara hii kama Ufaransa na Ureno.
Ukomeshaji
Kampeni ya ukomeshaji wa biashara ya watumwa haikutoka Afrika. Ilianzia huko Ulaya: kwa kiasi fulani kutokana na sababu za ubinadamu, na kwa kiasi fulani kutokana na kupungua kwa umaarufu wa biashara ya Atlantiki pamoja na upatikanaji wa uhuru wa Marekani; na pia kubadilika kwa mwelekeo wa Ulaya kutoka Amerika kwenda Mashariki ya Mbali na Afrika.
Msukumo wa Magharibi katika ukomeshaji wa watumwa
Mfalme Luis X wa Ufaransa Kaisari alifuta utumwa mwaka 1315, halafu Karolo V, akiwa pia mfalme wa Hispania, alitunga sheria mpya za kufikia hatua hiyo mwaka 1542, lakini hazikutekelezwa.
Mwishoni mwa karne ya 17, Kanisa Katoliki lililaani rasmi biashara hiyo, jambo lililosisitizwa kwa nguvu na Papa Gregori XVI mwaka 1839. Lakini tapo la harakati ya kufuta utumwa lilianza mwishoni mwa karne ya 18 katika madhehebu ya Quakers huko Uingereza na Marekani.[1]
Hapo mawazo ya Wazungu kuhusu Waafrika yalizidi kubadilika kwa kuanza kumwona Mwafrika kwa mwelekeo wa kibinadamu zaidi. Jambo hili lilileteleza kudai ukomeshaji wa biashara ya watumwa. Biashara ya watumwa ilianza kuonekana kama biashara ovu ambayo ilisababisha vifo kwa idadi kubwa ya watu, ilizuia upanuzi wa biashara za aina nyingine katika pwani za Afrika, na kuruhusu unyama kustawi barani.
Watetezi wa ukomeshaji walijitahidi kutumia Ukristo, teknolojia ya ustaarabu wa Magharibi, na biashara ya kawaida, hasa katika bidhaa za kilimo, katika kuizima biashara ya watumwa. Hata hivyo, kwanza walipaswa kuushawishi umma huko Ulaya na Marekani kukubali ukomeshaji wa utumwa, halikadhalika fikra za serikali kuhusu biashara ya watumwa zilitakiwa nazo kubadilishwa.
Kampeni ya ukomeshaji wa biashara ya watumwa huko Magharibi iliongozwa na Uingereza. Baada ya kushindwa kwa pendekezo la ukomeshaji wa biashara ya watumwa kwa pamoja katika mwaka wa 1787 na 1807, Uingereza ilibuni mpango wa utekelezaji wenye vipengele vitatu ili kutia kani shughuli hiyo.
Hatua ya kwanza ilikuwa kuyafanya mataifa mengine kutunga sheria ambazo zitaharamisha raia wao kujihusisha na biashara ya watumwa.
Hatua ya pili ni ile ya kutayarisha mikataba ya pande mbili ambayo wanamaji waruhusiwe kupekua meli na kukamata meli za biashara za taifa jingine endapo zitapatikana zikiendesha biashara ya watumwa.
Ya tatu ni ushirikiano kupitia tume za pamoja zenye uwezo wa kuhukumu meli za watumwa zinazokamatwa, na kuwaachilia huru watumwa wanaopatikana ndani ya meli hizo.
Ni jambo la kushangaza kuona kuwa mpango huu haukuanzishwa Afrika, kulikotoka watumwa wengi wakati huo, ulielekezwa zaidi huko Ulaya na Marekani kulikokuwa na wanunuzi wa watumwa hao.
Serikali zilizokuwa dhaifu zilisalimu amri kwa shinikizo la Waingereza la kukomesha biashara ya watumwa, lakini katika hali nyingine, mpango huu ulikubalika tu baada ya vitisho kutoka Uingereza, Denmark, Uholanzi na Sweden zilitia sahihi ya makubaliano ya kukomesha utumwa kwa pamoja na Uingereza, Hispania  na Ureno zilikubali kuizima biashara kwa fidia kutoka Uingereza mnamo mwaka 1817, ijapokuwa Ureno haikukomesha biashara hiyo moja kwa moja hadi ilipofikia mwaka 1842, baada ya tishio kutoka Uingereza. Brazil iliendelea na biashara hiyo hadi mwaka 1850, wakati Cuba haikukomesha biashara hiyo hadi ilipofikia mwaka 1866.
Nchi nyingine zilizokuwa na nguvu zaidi kisiasa kwa upande mwingine, zilitumia njia nyingine kujibu mapigo ya shinikizo la Waingereza ambalo waliliona kama uvamizi wa mamlaka yao. Ufaransa na Marekani ziliendelea na biashara hiyo kwa miaka kadhaa kabla ya kuikomesha kabisa. Ufaransa ilikubali kuikomesha biashara hiyo katika miaka ya 1830, wakati Marekani haikuikomesha hadi ilipofika nusu ya pili ya karne ya 19.
Wenye mashamba huko Marekani na katika visiwa vya Karibi walipinga ukomeshaji wa biashara ya watumwa kwa sababu mbalimbali. Hawakuona maana yoyote katika kukomesha biashara ya watumwa kwa kutumia hoja ya ubinadamu. Watu hao walikuwa wabaguzi wa rangi kiasi kwamba hawakuweza kuona ni kwa vipi ukomeshaji wa biashara ya watumwa utawasaidia watu weusi. Waling’ang’ania kwa muda mrefu faida nyingi za kiuchumi walizojikusanyia kutokana na umilikaji wa watumwa na nguvu-kazi za watumwa hao katika mashamba yao. Zaidi ya hayo, upinzani wao uliimarishwa na kuhitajika sana kwa bidhaa zilizozalishwa na watumwa huko Magharibi. Wakati huohuo, Magharibi, iliyokuwa inaongozwa na Uingereza, ilikuwa inashinikiza upigwaji marufuku wa uingizaji wa watumwa ambao wenye mashamba waliwaona ni muhimu katika kuongeza utoaji wa bidhaa hizo.
Mchakato wa ukomeshaji wa utumwa
Dhamana ya ukomeshaji wa biashara ya watumwa ilikabidhiwa kwa makamanda wa meli za kivita zilizoendesha shughuli zake, si tu katika pwani ya Afrika ya Magharibi, bali pia katika bahari ya Kati. Ufaransa iliongoza operesheni hizo katika hiyo bahari ya Mediterania kama moja ya mbinu zake za kuliwezesha jeshi lake la majini kuitawala bahari hiyo iliyozungukwa na nchi kavu.
Kwa muda, katika miaka ya 1830, Uingereza ilionekana kupoteza uongozi wake katika kukomesha biashara ya watumwa. Shughuli za meli za kivita zilikuwa na ushindi katika sehemu fulani tu. Meli za Waingereza zilikamata meli za watumwa za Wafaransa kati ya Mauritius na Bukini katika bahari ya Hindi. Lakini hakukuwepo kanuni za namna ya kuwashughulikia waliokamatwa.
Mara nyingine watumwa waliokuwa chomboni waliachiwa huru, na mara nyingine walisambazwa katika mashamba ya wenyeji. Meli za Wafaransa zilizokamatwa na Wafaransa wenyewe zilishtakiwa, na watumwa waliookolewa walipelekwa Kayenne. Hata hivyo zoezi zima la ukomeshaji wa biashara hii lilikuwa na ukosefu wa uwiano wa aina mbalimbali. Kwa mfano hukumu ilitolewa dhidi ya meli ya watumwa na si dhidi ya wafanyabiashara. Huko Marekani pia kuliwepo na tofauti kadhaa zilipingana kukamata meli za watumwa. Kwa sababu hiyo, ni meli chache sana zilizokamatwa, licha ya takribani meli sabini za kijeshi kutoka mataifa mbalimbali kushirikiana.
Wafanyabiashara ya watumwa pia waliyafanya majukumu ya kikundi cha merikebu na vita yawe magumu zaidi. Walitumia bendera bandia pamoja na njia nyingine za udanganyifu ili kuepuka kugundulika na kukamatwa. Hii ilichangia katika kuongezeka kwa vurugu. Makapteni wa vikundi vya merikebu na magavana wenyeji wa makazi ya Magharibi walianza safari za bara kuwaadhibu waliofanya biashara ya watumwa. Vituo vya biashara hatimaye navyo vilishambuliwa na kuangamizwa. Mifano ya vituo hivyo ni kama vile vilivyokuwa Cape Mount ambavyo vilishambuliwa kwa mabomu na gavana wa Liberia, mchungaji Jehudi Ashamum. Watumwa waliopatikana kutokana na safari hizo waliachiwa huru na kupelekwa Sierra Leone, Gambia na Mauritius.
Kutokana na jambo hilo, iligunduliwa kuwa muhimu kuwahusisha viongozi wa Kiafrika katika ukomeshaji wa biashara ya watumwa. Kufuatia uamuzi huo mbinu mbili mpya zilianzishwa na Uingereza na Ufaransa.
Ya kwanza ilikuwa kwamba mikataba ilianza kutiwa saini kati yao na viongozi wenyeji walioahidi kutumia njia za amani au za nguvu kuzima biashara ya watumwa katika maeneo yao.
Mbinu ya pili ilikuwa kuzingira vituo muhimu vya kusafirishia watumwa nje, ili kusitisha upelekaji wa watumwa. Uingiliano huu uliashiria mwanzo wa diplomasia ya mabavu. Hali hii ilijitokeza hasa pwani ya Afrika Magharibi kati ya miaka 1841 na 1850, mahali ambapo palikuwa ndio kitovu cha biashara ya watumwa waliovuka Atlantiki.
Kipindi cha miaka 1841 - 1850 kilikuwa pia maarufu kwa biashara ya watumwa ya kuvuka Sahara. Nchi za Magharibi hazikuwa na namna yoyote ya kukomesha biashara hiyo kwa sababu ilikuwa moja kwa moja mikononi mwa Waafrika na haikuenea nje ya mipaka ya Afrika. Kati ya 1841-1842, utawala wa muda wa Tunisia ulikomesha biashara ya watumwa, na Sultani wa Ottoman aliipiga marufuku biashara hiyo mnamo mwaka 1857. Hata hivyo majaribio hayakupunguza kwa kiwango kikubwa idadi ya watumwa waliokuwa bado wanasafirishwa nje, na jitihada za baadaye hazikuonyesha matunda yoyote.
Mwitikio wa Waafrika
Zaidi ya Waafrika milioni moja waliuzwa huko Amerika katika miongo miwili ya mwisho ya karne ya 18 kabla ya biashara ya watumwa kukomeshwa rasmi huko Magharibi. Kitendo cha kutunga sheria ya ukomeshaji wa biashara ya watumwa huko Ulaya hakikutosha kusitisha biashara hiyo mara moja. Vituo vya jadi vya biashara ya watumwa katika maeneo yaliyodhibitiwa na Wazungu kama vile Sierra Leone, Liberia na Gold Coast vilifungwa. Kutokana na udhaifu wa viongozi wa kisiasa wa jamii hizi, zoezi la kukomesha biashara ya watumwa halikuvuka mipaka yao.
Sehemu nyingine kama vile Dahomey, ambako mtawala wake alitegemea biashara ya utumwa, biashara ya kawaida ya watumwa iliendelea. Kulikuwa na uhakika wa upatikanaji wa watumwa kutoka Sudan ya Kati, na vita miongoni mwa Wayoruba vilifurisha soko la Whydah kwa watumwa. Viongozi wa jadi na wafanyabiashara ya watumwa wa pwani walitoa watumwa kwa wafanyabiashara wa Ureno na Brazil ambao walitajirika kwa biashara hii kabla ya kugeukia biashara ya bidhaa nyinginezo.
Kulikuwepo na taasisi za kienyeji pamoja na vikundi rasmi ambavyo vilihusika na sehemu kubwa ya biashara ya watumwa katika eneo la delta ya Niger na Kalabari Kongwe (Old Calabar). Miongoni mwao walikuwemo makuhani na waheshimiwa, waaguzi wa Arochukwu, na jumuiya ya Ekpe. Biashara iliratibiwa kwa kanuni zilizojulikana kwa muda mrefu, na watumwa walipatikana kutoka sehemu za mbali, kama vile Sokoto, Benue, Nupe na Kaskazini-Magharibi mwa Cameroon. Kulikuwa pia na sheria za jadi na desturi za jamii ambazo ziliruhusu watumwa kuchukuliwa kutoka karibu zaidi na nyumbani, kutoka maeneo ya ndani zaidi ya delta.
Hifadhi ya Watumwa
Sierra Leone
Mnamo mwaka 1788, Sierra Leone ilianzishwa kama makazi ya huruma na kama sehemu ya tapo la kupinga utumwa. Uhurishaji wa watumwa ulikuwa usaidiwe kwa kuwaingiza katika Ukristo na ustaarabu wa Magharibi. Walikuwa pia wapatiwe mwelekeo wa kibiashara.
Watumwa wengi zaidi walioachiwa huru waliletwa huko, na ilipofikia mwaka 1811, jumla ya watu hao ilishafikia 4,000. Ilipofikia mwaka 1838, tayari Waafrika 21,000 walikuwa wakiishi Freetown na vijiji kadhaa vilivyouzunguka mji huo. Ilipofika mwaka 1830 idadi ya watu ilishaongezeka karibu mara tatu.
Freetown ilikuwa si tu makao makuu ya utawala wa koloni la kifalme la Kiingereza na ya Makamu Mkuu wa Jeshi la Wanamaji, bali pia kituo rasmi cha ukombozi wa Tume ya Pamoja iliyokuwa ikihukumu meli za watumwa zilizokamatwa. Koloni lilifunguliwa kwa biashara ya nje mnamo mwaka 1831; kutokana na hili, ruzuku kutoka serikali ya Uingereza iliondolewa, na wakazi walitakiwa kuchukua madaraka juu ya masuala yao ya kujitegemea.
Hadi kipindi cha pili cha karne ya 19, tamaduni mbalimbali za Sierra Leone zilishaunganishwa pamoja kuunda jamii ya Krioli, kwa maendeleo yake peke yake ya ndani. Mwaka 1853, wananchi wa Sierra Leone walifanywa raia wa mfalme wa Uingereza.
Liberia
Liberia ilikuwa matokeo ya haja ya kusaidia na kustaarabisha Waafrika. Vuguvugu hizi zilianzishwa na chama cha ukoloni cha Marekani, na serikali ya shirikisho ya USA ilisaidia kwa kuiongezea idadi ya watu kwa kuwapeleka watumwa walioachiwa huru na merikebu za doria ili kuishi huko. Liberia pia ilikuwa matokeo ya nia ya kujaribu kupunguza athari za watu weusi waliopatiwa uhuru wao huko Marekani.
Tatizo la kwanza lililowakumba walowezi wa Liberia lilitokana na chuki ya viongozi wa nchi jirani za Kiafrika, ambao walichukia kuingiliwa na wageni katika nchi yao na kuwa tishio kwenye biashara ya watumwa ambayo ilikuwa shughuli yao kuu ya kibiashara ya kuvuka bahari. Pingamizi lao lilidhibitiwa na walowezi chini ya uongozi wa Jehudi Ashmum, na hivyo kutoa mwanya kwa koloni kuendelea kuwepo.
Koloni lilipewa jina la Liberia, na Monrovia ukawa ndio mji mkuu, na Ralph Randolph Gurley mnamo mwaka 1824. Liberia ilitawaliwa na Chama cha Ukoloni cha Marekani (American Colonization Society) kwa kumtumia kiongozi rasmi ambaye, kutokana na umbali, aliachiwa huru kwa kiasi fulani kutawala kulingana na ufafanuzi binafsi wa hati iliyoidhinisha makazi hayo.
Liberia iliundwa si tu na Waafrika walioachiwa huru; idadi kubwa ya walowezi wa mwanzo walikuwa watumwa waliotolewa utumwani huko kusini mwa Marekani kwa sharti la kuhama.
Biashara mbadala
Katika enzi za ukomeshaji wa utumwa, nchi za Magharibi kwa jumla zilijali zaidi kulinda biashara mpya za mazao ya kilimo kuliko kufanikisha ukomeshaji wa biashara ya watumwa. Biashara ya bidhaa nyingine haikushinda kwelikweli, na biashara ya watumwa iliendelea sambamba na biashara hiyo.
Mapinduzi ya Viwanda na Teknolojia huko Uingereza na Ufaransa yalizua soko kubwa la bidhaa za Kiafrika kama vile mafuta ya mawese, ambayo yalihitajika kulainisha mashine, na kama malighafi ya kutengeneza sabuni na mafuta ya taa.
Ufaransa pia iliingiza karanga na aina fulani ya njugu kutoka Senegal na Gambia kwa ajili ya kutengeneza sabuni za nyumbani. Ukuaji wa biashara hii uliwakilisha uanzishaji wa biashara ya kuchukua nafasi ya biashara ya watumwa. Mabadiliko hayo ya kiuchumi nayo yaliongezewa kasi na ueneaji wa Ukristo, elimu ya Magharibi na athari nyingine za kitamaduni kutoka Ulaya na Marekani.
Hitimisho
Kwa namna fulani biashara ya watumwa ilibadilishwa kwa ukoloni. Chini ya utawala wa kikoloni, mabaki ya biashara ya watumwa na utumwa kama asasi ya jamii vilikomeshwa. Kwa mfano kati ya miaka 1860-1870, wakati biashara ya watumwa ilikuwa inakufa huko Magharibi na Kusini, pwani ya Afrika Mashariki ilikuwa inashuhudia kuhuishwa kwa biashara hiyo. Jitihada za Uingereza za kuzima biashara hiyo kwa kutiliana mikataba na Sultani wa Zanzibar zilikuwa na athari ndogo tu. Ni pale tu kulipoanzishwa utawala wa kikoloni katika eneo hilo, ndipo biashara ya watumwa ilipofika mwisho wake.
Hata hivyo, baadhi ya aina mbaya zaidi za ukoloni, kama vile mfumo wa ubaguzi wa rangi huko Afrika ya Kusini, zilikaribiana sana na utumwa. Mapambano dhidi ya kudhalilishwa kwa utu wa binadamu yanapaswa kuendelezwa.
Utambuzi wa unyama wa biashara ya watumwa unazidi kuongezeka. Kadhalika, lipo tapo linalozidi kupamba moto la kutaka Afrika na Waafrika walioko uhamishoni kudai fidia kutokana na madhara yaliyosababishwa na biashara ya watumwa.
Angalia pia
Utumwa
Biashara ya watumwa
Biashara ya utumwa kupitia Atlantiki
Biashara ya utumwa kupitia Bahari ya Hindi
Karne ya Kumi na Tisa
Marejeo
Anstey, R. (1975). Atlantic Slave Trade and British abolition, 1760-1810, Cambridge University Press, London
Asiegbu, J. U. J. (1969). Slavery and the Politics of Liberation, 1787-1861: A Study of Liberated African Emigration and British Ant-Slavery Policy, Longmans Green, London
Austen, R. A. (1970) The Abolition of the overseas slave trade: a distorted theme in West African history', JHSN
Buxton, T. F. (1840). The African Slave Trade and its redemy, John Murray, London
Duignan, P. (1963). The United States and the African slave trade, 1619-1862, Revolution and Peace Hoover Institution on War, Stanford
Viungo vya nje

Jamii:Historia
Jamii:Utumwa
Jamii:Biashara

Je,utawala wa kifalme iliisha lini nchini Italia?


"Only God Can Judge Me" ni wimbo kwenye CD ya kwanza (Book One) ya albamu ya All Eyez on Me ya hayati Tupac Shakur. Wimbo unamshirikisha Rappin' 4-Tay na ulirekodiwa wakati Shakur ameingia mkataba na Death Row Records[1]. Huhesabiwa na washabiki kama wimbo wa hali ya juu wa 2Pac.
Wimbo na mashairi
Sehemu kubwa ya wimbo inahusu mahusiano ya Shakur na vyombo vya habari. Katika mstari mmoja anasema: "Re-collect your thoughts, don't get caught up in the mix, cause the media is full of dirty tricks", yaani,  "tafakari tena na usije ukaingizwa katika mkumbo kwa sababu vyombo vya habari vina njama za kishenzi kibwena".
Kwa ujumla, wimbo una-mgusia maisha yake mwenyewe, na maisha ya dhiki kwa waliokuwa maskini kama yeye ("Thug" alieleza haina maana ya uhuni, bali mtu aliyeishi maisha ya dhiki na baadaye kuja kuwa na hela[2]).
Alisema kwa polisi, "There's a million motherfuckers stressing just like me" na "And they say it's the white man I should fear, but its my own kind doing all the killing here", yaani, "Kuna wajingawajinga kibwena wenye wenye mfadhaiko kama mimi" na "Na wanasema eti Mzungu tu ndiyo ninayepaswa kumwogopa, lakini hapa kipango wangu katika suala zima la kumaliza".
Na baada ya kuelezea kidogo jinsi maisha ya mitaani yanavyoenda, na maisha yake binafsi alivyozoea ndani ya mazingira hayo, viitikio vinakuwa, "Only God can judge me now". Kinachojulikana hasa kwenye wimbo huu ni kwamba Shakur ametabiri hatma yake mwenyewe kwenye wimbo huu, "I hear the doctor standing over me screamin' I can make it, got a body full of bullet holes layin' here naked."
Marejeo

Jamii:Nyimbo za 1996
Jamii:Nyimbo za Tupac Shakur

Wimbo wa  California Love  ulirekodiwa mwaka gani?


Afghanistan ( افغانستان, pia: Afuganistani) ni nchi ya bara la Asia. Inapakana na nchi za Pakistan, Uajemi, Turkmenistan, Usbekistan, Tajikistan na China.
Ni nchi ya milima mirefu mingi inayofunika 3/4 za uso wake. Kutokana na tabia ya nchi wakazi wengi huishi katika jumuiya za kikabila.
Mji mkuu ni Kabul.
Jiografia
Afghanistan ni nchi bila pwani kwenye bahari yoyote. Sehemu kubwa ya eneo lake lenye km² 652,090 ni milima. Asilimia 90 za nchi iko mita 600 au zaidi juu ya UB ikiendelea kupanda hadi mita 7,485 kwenye ncha ya mlima Noshak. Safu za milima kubwa ni Hindu Kush na Pamir.
Katika kaskazini na kusini magharibi kuna maeneo ya tambarare yenye tabia ya jangwa. Maeneo makubwa ni yabisi na nusu jangwa au jangwa. Sehemu za milima zinapokea mvua na theluji, lakini mito mingi inayoanzia huko inapeleka maji yake nje ya nchi, kwenda Iran, Pakistan na Turkmenistan.
Hali ya hewa inategemea mahali na kimo. Sehemu za juu milimani huwa na jalidi kali wakati wa majira ya kipupwe na tambarare za chini huwa na joto kali wakati wa majira ya joto.

Historia
Afghanistan kama nchi ya pekee ilianza kutokea wakati wa karne ya 19. Kabla ya hapo nchi yote au sehemu mbalimbali zilikuwa sehemu ya milki jirani hata kama sehemu za eneo la Afghanistan zilijitegemea chini ya watawala wadogo. Kwa vipindi virefu vya historia Afghanistan ilikuwa sehemu ya milki za Uajemi (Iran).
Tangu miaka ya 1980 Afghanistan imekabiliwa na vita; mwaka 1979 Umoja wa Kisovyeti ulivamia nchi lakini ukapaswa kujiondoa tena mwaka 1989.
Vita vya wenyewe kwa wenyewe vilifuata kati ya vikundi vya wapinzani ambako nchi jirani ya Pakistan ilikuwa na athira kubwa kwa kutuma silaha na pesa.
Baada ya kipindi kifupi cha serikali ya kitaifa, kundi la Kiislamu la Taliban lilifaulu kuteka Kabul kwa msaada kutoka Saudia na Pakistan mwaka 1997.
Serikali ya Taliban ilikwisha kwa sababu walimruhusu Osama bin Laden pamoja na kundi lake la Al-Qaide kuwa na kimbilio nchini. Baada ya Shambulio la 11 Septemba 2001 Marekani ililipa kisasi kwa kushambulia Afghanistan.
Hali ya vita imeendelea ndani ya Afghanistan katika vita ya Marekani na NATO 2001-2014. Tangu Disemba 2014 nchi za NATO zilitangaza ya kwamba wamemaliza kuhudhuria katika mapigano na kuondoa sehemu kubwa ya wanajeshi kutoka Afghanistan. Vikosi vya NATO vimebakizwa shabaha ya kusaidia jeshi la kitaifa.
Watu
Mwaka 2015 wakazi walikadiriwa kuwa 32,564,342, wakiwemo wakimbizi milioni 2.5 wanaoishi Pakistan na Iran.
Kwa kuwa nchi iko kwenye njia zinazounganisha maeneo mbalimbali ya Asia, wakazi hao ni mchanganyiko mkuuː kabila kubwa ni la Wapashtuni (42%), halafu kuna Watajiki (27%), Wauzbeki (9%), Wahazara (8%) n.k.
Wengi wanaongea zaidi ya lugha moja (angalia orodha ya lugha za Afghanistan). Zile rasmi ni Kipashto (35%) na Kidari (50%), ambazo zote mbili ni za jamii ya Kiajemi kati ya Lugha za Kihindi-Kiulaya.
Upande wa dini, zaidi ya 99% ni Waislamu (90% Wasuni, 7% Washia n.k.). Ndiyo dini rasmi. Waliobaki ni Wazoroasta, Wakristo, Wahindu, Singasinga n.k.
Tazama pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Kujisomea
Vitabu

Makala

Meek, James. . London Review of Books, Vol. 36, No. 24, December 2014, pages 3–10

Viungo vya nje

 at Curlie
Wikimedia Atlas of Afghanistan

Jamii:Afghanistan
Jamii:Nchi za Asia

Je,somo la fizikia linafunzwa katika shule za Afghanistan?


Aliuane Badara Akon Thiam[1] (amezaliwa tar.  30 Aprili 1973[2][3]), anayefahamika zaidi kwa jina lake la kati ambalo analitumia kwa usanii; Akon ni chotara wa Msenegali na Mwamerika ambaye ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo za R & B, mtayarishaji wa rekodi, mfanyabiashara, na mhisani.
Alipata umashuhuri mwaka wa 2004 kufuatia kutolewa kwa wimbo wa "Locked Up", uliokuwa wa kwanza kutoka kwa albamu yake ya kwanza iliyoitwa, Trouble. Albamu yake ya pili, Konvicted, ilimwezesha kuteuliwa kushindania tuzo la Grammy kutokana na wimbo wa "Smack That". Yeye kufikia sasa ameanzisha  kampuni mbili za kurekodi ambazo ni, Konvict Muzik na Kon Live Distribution.
Yeye anajulikana kama mojawapo wa waimbaji waliofanikiwa na hodari zaidi wa mtindo wa R & B wa karne ya 21, apataye zaidi ya dola milioni 30 kwa mwaka . Haya ni kulingana na jarida la Forbes.
Akon mara nyingi hushirikiana na wasanii wengine na kwa sasa ameshirikishwa katika zaidi ya nyimbo 200 na ana nyimbo 36 kwenye orodha ya Bango la nyimbo 100 mashuhuri. Yeye ni msanii wa kwanza kuchukua nafasi ya kwanza na ya pili mtawalia, kwa mara mbili, kwenye chati za Mabango ya nyimbo 100 mashuhuri. Yeye ameteuliwa mara 6 kushindania tuzo ya Grammy na amehusika katika utayarisha ji wa nyimbo za wasanii kama vile Lady Gaga, T-Pain, Leona Lewis miongoni mwa wengine. Yeye amekuwa na nyimbo 19 kwenye kitengo cha nyimbo 20 bora duniani kote.
Maisha
Akon amedai katika mahojiano kwamba jina lake kamili ni Aliuane Damala Bouga Time Puru Nacka Lu Lu Lu Badara Akon Thiam [4] ingawa kuna utata na mjadala kuhusu jina lake halisi na tarehe yake ya kuzaliwa. Akon kwa kawaida anajulikana kama Aliuane Thiam. Juu ya jina lake refu , jina kamili la Akon limeripotiwa kuwa Aliaune Badara Thiam na Alioune Badara Thiam  na mtandao wa About.com unadai kwamba jina lake la katikati halijawahi kuthibitishwa. Kuhusu tarehe yake ya kuzaliwa, baadhi ya vyombo vya habari vimeripoti kwamba Akon alizaliwa mwaka 1981. Taasisi zingine, ikiwemo AP, wanadai kuwa Akon alizaliwa mwaka wa 1973, na mamake alisaidiwa kujifungua na daktari msenegali aitwaye Magueye Seck.
Hati za kisheria zilizotolewa na The Smoking Gun zinaonyesha jina la Akon kama Aliuane Damala Thiam na tarehe yake ya kuzaliwa kama 1973/04/30 [5] au 1973/04/16,[6] hata hivyo shirika la BBC linasema kuwa Akon alizaliwa tarehe 14 Oktoba 1981.
Maisha ya utotoni
Akiwa mwanawe mcheza ala za muziki aliyesifika kutoka Senegali aliyejulikana kama Mor Thiam, Akon alikulia katika mandhari ya muziki na alifundishwa kucheza ala kadhaa ikiwemo djembe. Yeye alizaliwa St Louis, Missouri, USA ili kukwepa shughuli za kutafuta kibali cha uhamiaji, lakini aliishi mjini Dakar, Senegal hadi alipofikisha umri wa miaka 7, kisha akabadilishana kati ya kuishi Senegali na Marekani hadi alipofikisha umri wa miaka 15, alipohamia kabisa mjini Jersey, New Jersey.
Wakati Akon aliposemaka kuwa katika jela kwa miaka 3, alianza kutambua kipawa chake cha muziki na akaanza kujivunia historia ya muziki iliyokuwa kwenye familia yake. Mchanganyiko wake wa kipekee wa mtindo wa Afrika Magharibi, ujuzi wake na hatimaye mitindo yake ya densi iliwavutia wakuu wa shirika la Universal. Akon alianza kuandika na kurekodi nyimbo katika studio yake ya nyumbani. Tepu zake zilifika kwenye kampuni hiyo ya SRC/Universal, ambayo ilitoa albumu (LP) yake ya kwanza, Trouble, mnamo juni 2004. Albamu hii ni mseto wa mtindo mwororo wa Akon wa Afrika Magharibi Ukichanganywa na MIDU kutoka Pwani ya Mashariki na Kusini. Nyimbo nyingi za Akon huanza kwa sauti ya kufunguka kwa mlango wa jela naye akitamka neno "Konvict".
Maisha ya binafsi na madai
Akon ni Mwislamu, na anasema hajawahi kulewa pombe kutokana na imani yake. Kumekuwa na madai kuwa ana wake watatu, hata hivyo amebaini kuwa anaye mmoja tu, aitwaye Tomeka. Akon alidai kuwa amepata watoto sita na wanawake watatu tofauti katika mahojiano na jarida la Blender. Akon pia anadai kuwa na uhusiano mzuri sana na watoto wake wote, na kwamba yeye anataka kukinga familia yake kutokana na jicho la umma. Yeye pia anasema kwamba dini yake ilimfanya kuwa mtu bora, na inampa mwongozo wa jinsi ya kutagusana na watu wengine maishani.
Yeye pia ana shirika lake la kutoa msaada kwa watoto wasiojiweza barani Afrika liitwalo Konfidence Foundation. Akon anamiliki mgodi wa almasi katika Afrika ya Kusini na anakanusha uwepo wa almasi za damu (zinajulikana pia kama " almasi za vita") akisema, "Hata siamini kuwa kuna almasi za vita. Hiyo ni filamu tu. Hebu fikiria. Hakuna mtu yeyote aliyewahi kufikiria chochote kuhusu almasi ya vita hadi wakati filamu hii ilipotolewa. Hata hivyo,tangu wakati huo yeye amesema kuwa hakubali kwamba almasi za damu zipo, na kwamba anamiliki nusu ya mgodi mmoja uliopo Afrika ambao unatia jitihada kuepuka matumizi ya almasi za damu huku wakizifaidi jamii zinazowazunguka. Inadaiwa kuwa aliwahi kushiriki katika ulanguzi wa madawa ya kulevya, lakini yeye amekanusha akisema hajawahi kutumia madawa haya, ingawa maneno ya baadhi ya nyimbo zake yanakinzana na makanusho yake.
Jarida la "The Smoking Gun" liliripoti, mnamo Aprili 2008, kwamba historia ya Akon ya kufungwa jela imeongezwa chumvi. Madai ya kuwa Akon alikuwa sehemu ya genge la wizi na kwamba alikaa miaka mitatu gerezani yalikabiliwa na rekodi za mahakama na za mahojiano na wachunguzi waliohusika katika kesi yake.
Kulingana na makala ya jarida la "Smoking Gun" , Akon hakushtakiwa na hatia yoyote ya uhalifu na hakutumikia kifungo chochote gerezani kati ya 1999-2002 kama alivyodai hapo awali. Yeye alisema kwamba jaribio la jarida la "The Smoking Gun" la kumharibia jina halina maana yoyote kwani hilo ni jambo analojaribu kulisahau." Akon alisema kuwa yeye hajawahi kukaa kwenye jela kipindi cha miaka 3 mfululizo, lakini amewahi kukaa vipindi vifupu vifupi ambavyo vimefikia miaka mitatu, na anasema kwamba huko ni kutoelewa kwa makala ya Smoking Gun. Japo ana historia ya uhalifu , Akon anatangaza kwamba amebadilisha mienendo ya maisha yake.
Kazi
2004-05: Albamu ya kwanza: Trouble
Albamu yake ya kwanza, 'Trouble' ilitolewa Juni tarehe 29, 2004. Albamu hii ina nyimbo kama "Locked Up" na "Lonely", "Belly Dancer (Bananza)", "Pot of Gold", na "Ghetto." Albamu hii ndiyo iliyokuwa ya kwanza kutolewa na kampuni yake mpya ya kurekodi ya Konvict Music. Msukumo wa kuimba wimbo wake wa kwanza ulitokana na miaka mitatu aliyokaa kwenye jela kwa sababu ya 'kuiba'. Wimbo wa "Locked Up" uliorodheshwa kwa nyimbo 10 bora nchini Marekani na tano bora nchini Uingereza. "Wimbo wa "Ghetto" ulivuma kwenye redio wakati ulipochanaganywa upya na DJ Green Lantern na kujumuisha mistari kutoka wasanii 2Pac na The Notorious B.I.G.
Katika mwaka wa 2005, yeye alitoa wimbo "Lonely" (ambao ni sampuli ya wimbo wa Bobby Vinton wa "Mr Lonely"). Wimbo huo uliorodheshwa miongoni mwa nyimbo tano bora kwenye orodha ya Bango laynyimbo 100 mashuhuri, na ukaongoza kwenye chati katika nchi ya Australia, Uingereza na Ujerumani. Albamu yake pia ilifikia namba moja nchini Uingereza katika mwezi wa Aprili 2005. Wakati runinga ya muziki ya 'The Box' ilikuwa ikichagua nyimbo kumi bora za wiki , uchaguzi ambao ulikadiriwa kwa kiasi cha mara ambayo video hiyo iliombwa na mashabiki, wimbo wa Akon "Lonely" ndio ulioongoza kwenye chati hiyo kwa muda mrefu zaidi, kwani ulikaa wiki kumi na tano. Akon kisha alitoa wimbo, akishirikiana na msanii kutoka New Zealand aliyeitwa Savage, ulioitwa 'Moonshine', na ambao ulivuma huko New Zealand na Australia, na ukawa namba moja katika chati ya New Zealand. Katika mwaka wa 2005, alishiriki katika albamu ya kwanza ya mwimbaji Young Jeezy katika wimbo wa "Soul Survivor." Mwezi Desemba mwaka uo huo meneja wake, Robert Montanez aliuawa kwa kupigwa risasi baada ya mzozo huko New Jersey.
2006-07: albamu ya Konvicted

Albamu ya pili ya Akon, Konvicted  ilitolewa tarehe 14 Novemba 2006. Ilikuwa na nyimbo alizoshirikisha waimbaji kama Eminem, Snoop Dogg na Styles P. Wimbo wa kwanza "Smack That" aliomshirikisha Eminem ulitolewa Agosti 2006 na ukashika nafasi ya pili kwenye orodha ya Bango  la nyimbo 100 mashuhuri kwa wiki tano mfululizo. Wimbo wa "I Wanna Love You," (akimshirikisha Snoop Dogg) ndio uliokuwa wimbo wa pili uliotolewa Septemba, na ukawa ndio ambao ungekuwa wa kwanza wa Akon kuwa namba moja kwenye orodha ya Bango  la nyimbo 100 mashuhuri, na wa pili wa Snoop. Wimbo huu wa "I Wanna Love You" uliongoza kwenye chati za Marekani kwa muda wa wiki mbili mfululizo. Katika Januari 2007, wimbo wa tatu "Don't Matter" ambao ulikuwa wimbo wa kwanza, alioimba bila kumshirikisha yeyote, kuwa namba moja, na wimbo wake wa pili kuichukua nafasi hiyo kwenye chati ya nyimbo 100 mashuhuri, ulitolewa. Wimbo wa "Mama Afrika" ulitolewa kama wimbo wa Ulaya mwezi Julai 2007, na kufikisha jumla ya nyimbo nne zilizokuwa zimetolewa kutokwa kwenye albamu hiyo iliyokuwa imefika namba 47 nchini Uingereza.
 Kutolewa ya toleo la 'Platinum (Deluxe)' la albamu hii kulifanyika wakati mmoja na kutolewa kwa "Sorry, Blame It on Me", uliokuwa wimbo wa tano kutoka kwa albamu hiyo, na ulioshika nafasi ya saba kwenye orodha ya nyimbo 100 mashuhuri katika mwezi Agosti 2007. Toleo hilo la Deluxe lilitolewa kikamilifu tarehe 28 Agosti 2007. Wimbo wa mwisho katika albamu hiyo ulithibitishwa na Akon kuwa "Never Took the Time." [7] Albamu ya Konvicted  ilipata kushika nafasi pili kwenye orodha ya Bango ' la nyimbo 200 mashuhuri, na kuuza nakala 286,000 katika wiki yake ya kwanza. Baada ya wiki sita tu, albamu ya Konvicted  iliuza zaidi ya nakala milioni moja nchini Marekani na zaidi ya nakala milioni 1.3 duniani kote. Albamu hii ilithibitishwa kuhitimu kiwango cha platinumu baada ya wiki saba, na baada ya wiki kumi na sita ilithibitishwa kuhitimu kiwango hiki, cha platinamu, kwa mara mbili. Albamu hii ilikaa katika orodha ya nyimbo ishirini za kwanza kwenye orodha ya ' Bango/0} la nyimbo 200 mashuhuri kwa wiki 28 mfululizo na ilipata kushika nafasi ya pili katika nyakati nne tofauti. Mnamo 20 Novemba 2007, shirika la RIAA ilithibitisha albamu hii kuwa imehitimu kiwango cha 'triple platinum' na rekodi milioni 3 zikiwa zimeuzwa Marekani. Imeuza zaidi ya nakala milioni 4 duniani.
Mnamo 5 Oktoba 2006, Akon alivunja rekodi ya orodha ya nyimbo 100 mashuhuri, kwani wimbo wake wa "Smack That" ulipata mafanikio ya juu zaidi kwa kuruka kutoka namba 95 hadi namba 7. Kupanda huko kulitokana na wimbo huo kushika nafasi ya sita kwa mara ya kwanza kwenye orodha ya Hot Digital Songs kutokana na  mipakuo 67000. Rekodi hiyo imevunjwa mara kadhaa tangu wakati huo. Mnamo Desemba 2006, wimbo wa Akon wa "Smack That" ulikuwa umependekezwa kushindana katika kategoria ya Best Rap / Sung Collaboration katika mashindano ya 49 ya Grammy Awards, lakini ulishindwa na ule wa Justin Timberlake na wa T.I. wa "My Love".
Miradi aliyoshirikiana na wasanii wengine
Mwaka wa 2006, Akon alianza kampuni yake mpya ya Kon Live Distribution chini ya Interscope Records. Msanii wake wa kwanza kusaini mkataba naye  alikuwa ni Ray Lavender.
Yeye alishirikishwa kwenye albamu ya hivi karibuni ya  Gwen Stefani, The Sweet Escape.  Yeye alishiriki katika wimbo wa anwani ya jalada na wimbo wa pili, "The Sweet Escape." Akon alitayarisha wimbo huo. Mnamo 10 Desemba 2006, Akon na Stefani walihudhuria 'Saturday Night Live' kama wageni wanamuziki, hata hivyo hawakuimba wimbo huo kwa sababu Stefani alikuwa bado hajajifunza maneno yake. Hata hivyo, Akon aliimba wimbo huo mbele ya hadhira, katika hafla ya American Idol tarehe 28 Machi 2007 kutokana na Gwen Stefani kushiriki kama kocha usiku uliotangulia. Wimbo huu wa "The Sweet Escape" umefikia # 2 kwenye Bango la nyimbo 100 mashuhuri.
Akon alishirikiana na Chamillionaire kwenye tepu yake ya, Mixtape Messiah 2,  akishiriki kwenye kibao "Ridin 'Overseas" ambacho alikuwa amekitayarisha. Tepu hii ilikuwa tayari kupakuliwa kutoka tovuti ya Chamillionaire kuanzia 24 Desemba 2006.
Katika mwaka 2006, baada ya wimbo wao wa mwaka wa 2005 uliotayarishwa na Akon, "Soul Survivor," wawili hawa walisema kuwa kuna mengi zaidi ya kutarajia kutoka kwao katika siku zijazo. Wao walitangaza kuwa kuna mipango ya kushirikiana na kutoa albamu.[8][9]
Akon pia alishiriki katika albamu ya Bone Thugs-n-Harmony ya Strength and Loyalty  na kwenye albamu ya nane ya Three 6 Mafia, Last 2 Walk, We The Best  iliyotayarishwa na DJ Khaled. Aidha yeye alishiriki kwenye albamu ya Fabolous ya, From Nothin' to Somethin ',  na wakashiriki wakiwa na 50 Cent katika baadhi nyimbo za Curtis. Isitoshe, yeye alishiriki kwenye  [10] albamu ya 5 ya T.I , T.I dhidi ya T.I.P., [11] albamu ya tatu ya Mario Go!, [12] na wakatayarisha wakiwa na Daddy Yankee katika wimbo unaoitwa "Bring It on" kwenye albamu ambayo ilitolewa tarehe 5 Juni 2007.[13]
Tarehe 7 Julai 2007 Akon alitumbuiza watu katika hafla ya American leg of Live Earth.
Mnamo Novemba 2007, Akon alirekodi toleo jipya la wimbo "Wanna Be Startin 'Somethin'" wakiwa na Michael Jackson. Mwezi wa Februari 2008, toleo jipya la wimbo huo lilitolewa wakati wa maadhimisho ya 25 ya kutolewa upya kwa video ya Michael Jackson ya Thriller.  Akon alitayatayarisha kibao cha "Echo" kilicho kwenye albamu mpya ya bendi ya wavulana ya Kilatini, Menudo, kilichotolewa katika majira ya spring ya 2008.
Kampuni ya 'Konvict Music' ndiyo ingehusika katika kutolewa upya kwa albamu ya kwanza ya Kat DeLuna, 9 Lives (albamu) ambayo ingeshirikisha Akon katika wimbo wa "Am I Dreaming."
Yeye pia alikuwa katika wimbo uliohusisha Aventura, Akon na Wisin Y Yandel ulioitwa "All up 2 you".
Katika mwezi wa Julai 2008, wimbo unaoitwa "Hold My Hand" ulisambaa kwenye mtandao. Wimbo huo ni wa R & B ulioimbwa kwa ushirikiano kati ya Michael Jackson na Akon, na uliotungwa na Claude Kelly. Pia kuna toleo lingine la wimbo huo linalomshirikisha Akon pekee. Pia hakuna kutajwa rasmi kwa kurekodiwa kwa wimbo huo katika aidha ya tovuti za wasanii hawa wawili ingawa Akon ameuzungumzia katika tovuti zingine tofauti. Wimbo huu haukujumuishwa katika orodha ya nyimbo za Freedom  kama Akon alivyokuwa ameeleza hapo awali. Katika mahojiano na Smiley Tavis, Akon alisema kuwa Jackson alikuwa amepanga kufanya toleo moja la hali ya juu ambalo lingehusisha video ya wimbo huo lakini wimbo huo ulifichuka kwa umma. Huu ndio wimbo wa mwisho unaojulikana wa Jackson kabla ya kifo chake kilichotokea tarehe 25 Juni 2009. Mwishoni mwa Julai ya mwaka huo, wimbo wa heshima ulioandaliwa na Akon unaojulikana kama "Cry Out Of Joy" ilifichuliwa kwenye mtandao.
Akon ndiye aliyekuwa pia mtaarishaji mkuu wa albamu ya nne ya Kardinal Offishall, Not 4 Sale,  iliyotolewa 9 Septemba 2008. Wimbo wa mauzo wa albamu hiyo, "Graveyard Shift" ulishirikisha Akon, ukiwa pamoja na wimbo wa kwanza, "Dangerous", ambao ulipata kushika nafasi ya # 5 kwenye Bango  la nyimbo 100 mashuhuri, na ulioshinda tuzo la Wimbo wa Mwaka katika mashindano ya Juno Awards ya 2009.
Akon alishiriki katika kuandika na kutayarisha wimbo wa "Put It on My Tab" na New Kids on the Block uliokuwa wa albamu yao ya 2008 Reunion ya The Block.
Akon alishiriki katika kuandika na kutayarisha wimbo wa Leona Lewis wa Forgive Me, ulio kwenye albamu yake, Spirit.
Kwa sasa yeye anafanya kazi na mshindi wa X Factor 2008, Alexandra Burke kwenye albamu yake ya kwanza.
Akon alishiriki katika kutayarisha albamu ya kwanza ya msanii wa Konvict Muzik, Lady Gaga iliyoitwa The Fame  na akashiriki katika kuandika & kutayarisha wimbo uliovuma duniani kote wa "Just Dance", ambao pia ulishirikisha Colby O'Donis na uliopendekezwa kushindana katika mashindano ya Grammy Awards ya 51. Wimbo huu uliwapatia vijana hawa wawili wa Konvict Muzik nafasi zao za kwanza za kushindana kwenye mashindano ya Grammy na umefikia namba # 1 katika nchi zaidi ya 14, zikiwa ni pamoja na Australia, Uingereza & Marekani
Albamu mpya ya Flo Rida ya R.O.O.T.S.  ilishirikisha Akon kwenye wimbo wa "Available".
Akon amerekodi wimbo na E-40 unaoitwa "Wake It Up" ulio katika albamu ya E-40 ya The Ball Street Journal.  Akon anafanya majaribio na athari za 'auto-tune' katika wimbo huo.
Mwimbaji wa Rap, Nelly, alithibitisha kuwa Akon, Pharrell, na T-Pain walizungumza kuhusu kuunda kikundi cha kuimba muziki wa rap katika mwaka wa 2009.[14]
Akon pamoja na kampuni yake ya Konvict Muzik pia wanahusika katika kutayarisha albamu ya 2009 ya kikundi cha hip hop / rock, Flipsyde, inayoitwa State of Survival,  itakayotolewa kupitia Kon Live Distribution na Cherrytree Records. [15]
Akon alifanyakazi na Whitney Houston katika kutayarisha albamu yake mpya ya mwaka wa 2009 iitwayo I Look To You.  Yeye alishiriki katika wimbo wa "Like I Never Left".[16]
Akon alifanya kazi na kikundi cha bachata kiitwacho Aventura, na waimbaji wa Reggaeton, Wisin y Yandel, katika kutayarisha wimbo wao wa pili wa All Up 2 You kutoka kwa albamu ya Aventura ya The Lastthat iliyotolewa Juni.
Akon hivi majuzi alitia saini mkataba na Jayko, msanii wa R & B na Reggaeton kutoka Uhispania, kwenye studio yake na sasa hivi anashirikiana naye kutayarisha albamu yake inayoitwa "Marcando Territorio"
Albamu ya Sexy Bitch ilitolewa Julai 2009, kwa ushirikiano na DJ wa Kifaransa, David Guetta.
Mnamo Agosti 2009, Akon alitolewa toleo jipya la 'Beautiful' akimshirikisha BOA, mwimbaji maarufu kutoka Korea. Hata hivyo, toleo hili lilikuwa limelenga soko la Ujapani.
Akon pia aliimba katika wimbo akishirikiana na Colby O'Donis unaoitwa "What You Got".
Matatizo ya kisheria
Mwezi Aprili 2007, Akon alikosolewa baada ya kucheza ngoma ya kusisimua na Danah (Deena) Alleyne, binti wa mhubiri aliyekuwa na umri wa miaka 15 wakati huo, katika klabu moja huko Trinidad na Tobago, kama sehemu ya shindano bandia, licha ya klabu hiyo kudai kuwa hawaruhusu watu walio na umri wa chini ya miaka 21, kuingia huko.[17][18] Tukio hilo lilirekodiwa na wafanyakazi wa Akon na baadaye rekodi hiyo ikapakiwa kwenye mtandao. Tarehe 20 Aprili 2007 vyombo vya habari vya mtaa, chaneli TV6, walionyesha video hiyo hadharani. Katikati ukosoaji kwenye redio, televisheni, na kutoka kwa Blogu, Verizon Wireless waliondoa nyimbo za mlio wa simu (ringitoni) zilizoshirikisha nyimbo za Akon. Verizon pia waliamua kutogharamia ziara ya The Sweet EscapeTour ambapo Akon alitarajiwa kuimba mwanzoni mwa onyesho kabla ya Gwen Stefani. kuingia jukwaani [19] Hata hivyo, kampuni ya Universal Music Group haikuchukua hatua dhidi ya Akon, bali iliamrisha tu video hiyo iondolewe kutoka kwa tovuti ya YouTube kutokana na ukiukaji wa hakimiliki. Mtoa maoni na mwanzilishi wa Parents Television council, Brent Bozell aliita hatua hii "ukosefu wa uwajibikaji wa pamoja." [20]
Wachambuzi wa kisiasa Michelle Malkin, Laura Ingraham, na Bill O'Reilly walimkosoa Akon kwa "kushusha hadhi ya wanawake." [21][22] Malkin alipakia ufafanuzi kuhusu Akon kwenye tovuti ya YouTube, kwa kutumia vijisehemu kutoka kwa video za muziki pamoja na onyesho la Trinidad, na kampuni ya Universal Music Group ikalazimisha kuondolewa kwa video kwa kuwapatia ilani ya kuondoa ya DMCA.[23]
Wakfu wa The Electronic Frontier Foundation ilimuunga mkono Malkin katika kupinga kuondolewa huko kwa kusema kuwa hayo ni matumizi mabaya ya hakimiliki, akirejelea matumizi ya haki. [24] Mwezi Mei 2007, UMG walibatiliza madai yao ya video hiyo, na ikarejeshwa kwenye tovuti ya YouTube.
Tarehe 3 Juni 2007, kwenye onyesho la WSPK 's KFEST  katika Uwanja wa Dutchess huko Fishkill, New York, mhudhuria mmoja wa onyesho hilo alimtupia Akon kifaa fulani alipokuwa jukwaani. Akon aliuliza umati kumtambua aliyekuwa ametupa kitu hicho na wampeleke jukwaani. Walinda usalama walimshika kijana huyo na kumpeleka hadi jukwaani. Akon kisha alimvuta kutoka kwa umati na kumbeba kwa mabega yake. Kisha akamtupa kijana huyo kwenye umati. Video ya tukio hilo ilitazamwa tena na polisi wa Fishkill.[25] Akon amedai kuwa tukio hilo lilikuwa la maigizo na kwamba yeye alilitumia kuanzisha rekodi yake iliyofuata.[26] Mashtaka ya kuhatarisha ustawi wa kijana, kumdharau, na kumdhulumu, ukiukaji, yaliandikwa, kulingana na ofisa wa polisi Donald F. Williams, na Akon alipelekwa kortini ili kujibu mashtaka haya mawili tarehe 3 Desemba 2007 katika korti la mji wa Fishkill.[27]
2008-hadi leo: Albamu ya Freedom
Akon alitoa albamu yake mpya Freedom  mnamo 2 Desemba, ambayo imetoa nyimbo nne: "Right Now (Na Na Na)", "I'm So Paid" (akishirikiana na Lil Wayne na Young Jeezy), "Beautiful" (akimshirikisha Kardinal Offishall na Colby O'Donis) na "We Don't Care", Wimbo wa 'We Don't Care' umeshindwa kupanda juu kwenye chati za nchi nyingi, na kufika tu namba 61 katika UK na namba 91 katika Australia kufikia sasa. Albamu hii imefikia kiwango cha dhahabu kwa kuuza zaidi ya nakala 600,000. . Baada ya kifo cha ghafla cha mfalme wa Pop Michael Jackson, ambaye Akon alikuwa akifanya kazi naye katika miaka ya mwisho ya Jackson Akon alitoa wimbo wa kuonyesha heshima unaoitwa "Cry Out Of Joy". Akon & Michael Jackson walikuwa marafiki wa karibu katika wakati huu wa mwisho wa maisha ya Jackon.
Akizungumza kuhusu uhusiano wake na Michael Jackson kwa mwandishi anayesifika wa UK wa R & B, Pete Lewis, aliyeshinda tuzo kwa wimbo 'Blues & Soul' katika Oktoba 2008,
Akon alisema: "Mike ni Mfalme wa Pop, na nadhani kuwa ni kutimia kwa ndoto kwa msanii yeyote mkuu / mtunzi / mtayarishaji kuweza kufanya kazi na wale waliobora katika biashara! Unajua, kufanya kazi na mtu kama Mike - ambaye amebuni fursa, akafungua milango kwa watu wengi, na kupata mafanikio makubwa katika ulimwengu wa muziki, basi - ni tajriba ambayo imetosha kuipokea kwa mtu ye yote! Yaani, wakati mimi nilisafiri kwa ndege hadi Vegas ili nikutane naye, ilikuwa ni kama tulikuwa tumejuana kwa MIAKA! UKWELI! 'Kwa sababu kimuziki tulikuwa na maoni sawa! Uhusiano wetu ulikuwa wa ajabu! Na, kwa hulka zake, alikuwa ndiye mtu mzuri na mnyenyekevu zaidi niliyewahi kukutana naye milele! Yaani, sisi hata tulienda kutazama filamu pamoja - katika wakati wa mchana! Ambayo ilikuwa ni tajriba spesheli! [28]
David Guetta alishirikiana na Akon katika Sexy Bitch, wimbo wa kwanza wa Akon, na umevuma duniani kote. Wimbo huu ambao umekuwa namba # 1 katika zaidi ya nchi 5, na kushika nafasi ya 12 kwenye chati ya Biango  la nyimbo 100 mashuhuri, umeshirikishwa kwenye albamu ya Guetta ya One Love. Na ni wimbo wake wa 19 kuingia kwenye orodha ya nyimbo bora 20 duniani kote.
Albamu ya nne ya Akon, Stadium Music  inatarajiwa kutolewa 2010.[29]
Televisheni na filamu
Akon amethibitisha kwamba anafanyia kazi mradi wa kuanzisha kipindi maalum kwenye televisheni. Kipindi hicho kitaitwa "My Brother's Keeper" na kitahusisha ndungu wawili wa Akon wanaokaribia kuwa mapacha na ambao watazunguka Atlanta wakijifanya kuwa wao ni yeye wa kuwapumbaza watu. Watajaribu kupata huduma za VIP, wasichana na vitu vya bure. Akon amedai kwamba mara nyingi watu huko Atlanta wamedhani kuwa ndugu zake ni yeye na huu ndio msingi wa kipindi hiki.[26]
Akon ana mipango ya kurekodi filamu nzima yenye jina Illegal Alien.  Filamu hii imejikita katika baadhi ya matukio ya maisha yake na mwigizaji Mekhi Phifer atamwigiza yeye.
Mbali na hayo, Akon alithibitisha katika mahojiano na tovuti ya Poland ya INTERIA.PL mnamo Agosti 2007, kwamba yeye anarekodi filamu inayoitwa "Cocain Cowboys", ambayo inazungumzia maisha ya Jon Roberts, mkuu wa kateli ya Medellin  (walanguzi wa madawa ya kulevya wa Colombia).[30]
Yeye pia alishirikishwa kwenye tangazo la kibiashara na la kuimba la Verizon Wireless Snitch wakiwa na Obie Trice katika tukio lililoitwa CSI: Crime Scene Investigation "Poppin' Tags."
Mnamo 30 Novemba 2007, Akon aliingia kwenye nyumba ya Big Brother katika Pinoy Big Brother Celebrity Edition 2  kama mgeni ili washiriki waweza kukutana naye kwa sekunde 100 tu.
Yeye pia alionekana kwenye toleo la tarehe 17 Novemba 2008 la WWE Raw, huku Santino Marella akimtaja katika hotuba yake. Kwa sababu ya athari za Kiitaliano za Santino, yeye alilitamka jina la Akon vibaya, yaani "Akorn".
Mnamo 27 Aprili 2008, Akon alionekana na Colby O'Donis katika Dance on Sunset.
Mtindo
Mnamo Februari 2007, Akon alianzisha aina yake ya mavazi, Konvict Clothing.  Mavazi haya yalishirikisha mavazi yanayovaliwa mitaani kama jeans za kitambaa cha denimu, fulana zilizo na kofia, t-shati na kofia. Aliuane   ni toleo la juu, ambalo linalenga wanaume na wanawake, na linalojumuisha makoti ya aina ya bleza, jeans za kitambaa cha denimu na vitu vingine. Timothy Hodge alionekana kwenye kipindi cha MTV cha Direct Effect wakiwa na Akon wakiwa wanajaribu kukuza mauzo ya mavazi ya Konvict line.[31]
Diskografia
Trouble  (2004)
Konvicted  (2006)
Freedom  (2008)
Stadium Music  (2010)
Tuzo na Uteuzi

Akon alipokea uteuzi mara nne ya kushindana kwenye mashindano ya Grammy ya 2008. Uteuzi huo ulikuwa ni katika kategoria za Best Pop Collaboration with Vocals kwa wimbo "The Sweet Escape" wakishirikiana na Gwen Stefani, Best R & B Performance na waimbaji wawili ama kikundi kwa wimbo "Bartender" wakishirikiana na T-Pain, Best Contemporary R & B Album kwa Konvicted,  na Best Rap / Sung Collaboration na "I Wanna Love You" wakishirikiana na Snoop Dogg. Tuzo tu ambalo Akon amepokea ni la Mwimbaji wa Kiume wa Soul / R & B anayependwa zaidi kutoka mashindano ya American Music Awards ya mwaka wa 2007. Ujumla, Akon amepokea tuzo moja kutokana na uteuzi wa mara kumi na mbili.
Shindano la American Music Awards
Shindani la American Music Awards ni hafla ya kila mwaka iliyobuniwa na Dick Clark katika mwaka wa 1973. Akon amepokea tuzo moja kutokana na uteuzi mara tatu.[32][33]

Shindano la Grammy Awards
Tuzo za Grammy Awards hutolewa kila mwaka na National Academy of Recording Arts and Science la Marekani. Akon ameteuliwa kwa mashindano mara matano.[32][34]

Tuzo za MTV Video Music Awards
Tuzo za MTV Video Music Awards ni hafla ya mwaka iliyoanzishwa mwaka 1984 na MTV. Akon ameteuliwa kwa mashindano mara nne.[32][35][36]

Ziara
Dar Es Salaam, Tanzania One-off Concert (2006).[37]
Konvicted Tour (Julai to Septemba 2007, then additional dates in 2008)
The Sweet Escape Tour with Gwen Stefani (Aprili-Julai 2007)
The Good Girl Gone Bad Tour with Rihanna (Canada - leg only, Septemba-Desemba 2008).
Konvict Muzik Tour with T-Pain, Australia only, 26-27 Oktober 2009.
Marejeo

Viungo vya nje

Please use a more specific IMDb template. See the documentation for available templates.

Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jamii:Watayarishaji muziki wa Marekani
Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu kutoka Dakar

Je, R.Kelly ameshirikishwa katika filamu yoyote?


Mkanda wa jeshi (au tutuko zosta, na hata zosta, kutoka Kiingereza herpes zoster) ni ugonjwa wa kuambukiza unaotokana na virusi vya hepesi, lakini ni kali kuliko tutuko la kawaida ("hepesi simpleksi").
Unajulikana kama ugonjwa wa vipele au pia kama zona, ni ugonjwa unaosababishwa na virusi vyenye sifa za upele unaoleta maumivu kwenye ngozi na malengelenge katika eneo dogo la upande mmoja wa mwili, mara nyingi katika mstari.
Awamu ya awali ya maambukizi ya virusi vya tetekuwanga (VZV) husababisha ugonjwa mkali wa tetekuwanga (wa muda mfupi) ambao kwa kawaida hutokea kwa watoto na vijana. Mara baada tu ya kusuluhishwa kwa tukio la tetekuwanga, kirusi hicho hakiondolewi kwenye mwili lakini kinaweza kusababisha vipele-ugonjwa wenye dalili tofauti kabisa - miaka mingi baada ya maambukizi ya awali.
Kirusi cha tetekuwanga kinaweza kutulia katika miili ya seli za neva na kwa nadra katika seli za satelaiti zisizo za niuroni za shina la uti wa mgongo, neva ya fuvu au ganglioni ya kujiongeza, [1] bila kuonyesha dalili zozote. [2] Miaka au miongo kadhaa baada ya kupata maambukizi ya tetekuwanga, virusi hivyo vinaweza kutoka nje ya miili ya seli za neva na kusafiri hadi kwenye mikongo ya neva na kusababisha maambukizi ya ngozi yanayotokana na virusi katika eneo la neva. Kirusi kinaweza kuenea kutoka kwenye ganglioni moja au zaidi katika neva za sehemu iliyoathiriwa na kuambukiza dematomi (eneo la ngozi linalogawiwa virutubishi na neva moja ya uti wa mgongo) na hivyo kusababisha vipele vyenye uchungu. [3] [4] Ingawa upele huu wa kawaida hupona katika muda wa wiki mbili hadi nne, baadhi ya wagonjwa huendelea kuhisi uchungu wa neva kwa miezi au miaka kadhaa, hali iitwayo maumivu ya neva ya baada ya kupona kwa vipele. Haieleweki vyema namna ambavyo kirusi hicho hubaki kikiwa kimejificha kwenye mwili, na hatimaye kujifufua. [1]
Katika ulimwengu mzima, kiwango cha matukio cha ugonjwa wa tutuko zosta kila mwaka huwa na safu ya kutoka visa 1.2 hadi 3.4 kwa watu 1,000 wenye afya, na kufikia hadi 3.9-11.8 kwa mwaka kwa watu 1,000 kati ya walio na umri zaidi ya miaka 65. [5] [6] [7]
Matibabu ya madawa ya kinzavirusi yanaweza kupunguza ukali na muda wa tutuko zosta ikiwa itatumiwa kwa mfululizo wa siku saba hadi kumi. Madawa haya yanapaswa kuanza kutumika kabla ya kupita kwa masaa 72 tangu kuonekana kwa dalili za vipele. [5] [8]
Ufafanuzi
Jina tutuko zosta hutokana na neno la Kigiriki zōstēr, lenye maana ya "mkanda" au "ukanda", kutokana na vipele kwenye ngozi vinavyofanana na ukanda. [9] Jina la kiingereza la shingles (ugonjwa wa vipele) linawakilisha jina la Kilatini cingulus, linalotokana na neno cingulum  lenye maana hiyohiyo ya "ukanda."
Licha ya usawa wa jina, tutuko zosta si ugonjwa sawa na manawa na wanaweza kupitisha, ingawa wote wa zoster varicella virusi vya UKIMWI na malengelenge yanayoleta vidonda mdomoni na kwenye sehemu za siri ingawa virusi vya tetekuwanga na vya malengelenge yanayoleta vidonda mdomoni na kwenye sehemu za siri zinatoka jamii moja ya virusi ya (Alfahapesvirina).
Ishara na dalili
Dalili za mapema zaidi za tutuko zosta, ambazo ni pamoja na kuumwa na kichwa, homa na hitilafu ya mwili, si mahususi, na huenda zikasababisha utambuzi usio sahihi. [5] [10] Dalili hizi kwa kawaida hufuatwa na hisia za maumivu na joto, kuwashwa, haiparesthesia (kiwango cha juu kupindukia cha hisi), au paresthesia (mwasho baada ya mwili kufa ganzi: Kuwashwa, kudungwa, au kufa ganzi). [11] Maumivu huweza kuwa madogo hadi makuu katika dematomi iliyoathiriwa, na hisia ambazo mara nyingi huelezwa kama ya kuumwa, ya msisimko, kuuma, kukufa ganzi au ya mpigo, na yanaweza kuchanganyika na michomo ya haraka ya maumivu makali. [12] Malengelenge ya Zoster katika watoto mara nyingi huwa hayana maumivu.
Wakati mwingi, baada ya siku 1 hadi 2 (lakini wakati mwingine muda wa hadi wiki 3) awamu ya kwanza hufuatwa na kujitokeza kwa vipele vya ngozi. Maumivu na vipele kwa wa kawaida hutokea katika kiwiliwili, lakini yanaweza kujitokeza kwenye uso, macho au sehemu zingine za mwili. Mara ya kwanza, vipele hivi huonekana kuwa sawa na mwonekano wa kwanza wa ugonjwa wa mabaka ngozini; hata hivyo, tofauti na ugonjwa wa mabaka ngozini, tutuko zosta husababisha mabadiliko kwenye ngozi yanayokoma kwenye dematomi, ambayo kwa kawaida husababisha mfano wa ukanda au mkanda unaojitokeza katika upande mmoja pekee wa mwili na usiovuka sehemu ya katikati ya mwili. [11]  Zoster sine hapete  inaeleza mgonjwa aliye na dalili zote za tutuko zosta isipokuwa sifa hii ya upele. [13]
Baadaye, vipele huwa ya lengelenge, na kuunda kutoa malengelenge madogo yaliyojazwa na rishai ya majimaji ya damu, huku homa na hitilafu ya mwili kwa ujumla ikiendelea. The vilengelenge vyenye uchungu hatimaye huwa na mavundevunde au hufifizwa baada ya kujazwa na damu na hupasuka baada ya siku 7 hadi 10, na kwa kawaida, magamba huanguka na ngozi hupona; lakini wakati mwingine, baada ya umalengelenge mkali, uundaji wa kovu na ngozi iliyogeuka rangi hubaki. [11]

Ukuaji wa ugonjwa wa vipele Siku ya 1Siku ya 2Siku ya 5Siku ya 6
Tutuko zosta zinaweza kuwa na dalili za ziada, ikitegemea dematomi inayohusika. Tutuko zosta za ophthalmikasi yanahusisha obiti ya macho na hutokea takriban katika 10% hadi 25% ya visa.  Hii inasababishwa na kirusi kinachoamsha kitengo cha macho cha neva ya trijemia. Kati ya wagonjwa wachache, dalili zinaweza kuwa ni pamoja na uvimbe wa macho, uvimbe wa konea, uvimbechungu wa uvea, na kupooza kwa neva za macho ambao wakati mwingine unaweza kusababisha uvimbe sugu wa macho, kupoteza uwezo wa kuona na maumivu yanayodhoofisha. [14] Tutuko zosta aina ya otikas,  ambazo pia zinajulikana kama ugonjwa wa Ramsay Hunt aina ya II, zinahusisha sikio. Yanadhaniwa kutokana na virusi vinavyoenea kutoka kwenye neva ya usoni hadi kwenye neva ya vestibulikomboli. Dalili ni pamoja na kupoteza uwezo wa kusikia na kisulisuli (kizunguzungu). [1]
Pathofisiolojia

Kisababishi cha tutuko zosta ni kirusi cha tetekuwanga (VZV), kirusi cha DNA chenye kamba mbili kinachohusiana na kikundi cha virusi vya malengelenge ya simpleksi. Watu wengi wameambukizwa na virusi hivi wakiwa wangali watoto, na hushikwa na ugonjwa wa tetekuwanga. Mfumo wa kinga hatimaye huondoa virusi hivi kutoka sehemu nyingi, lakini bado hubaki bwete (au fiche) katika ganglioni iliyo karibu na uti wa mgongo (unaoitwa ganglioni ya shina la uti wa mgongo) au semilunari ya ganglioni (Gaseri ya ganglioni) katika shina la fuvu. [15] Ni nadra kupata matukio yanayorudiwarudiwa ya tutuko zosta, [11] na ni nadra sana kwa wagonjwa kupata zaidi ya matukio matatu. [15]
Tutuko zosta hutokea tu kati ya watu ambao wamewahi kupata tetekuwanga, na ingawa inaweza kutokea katika umri wowote, wengi wagonjwa wana zaidi ya umri wa miaka 50. [16] Ugonjwa huo hutoka na kuamshwa kwa virusi katika ganglioni moja ya hisia. [4] Tofauti na virusi vya malengelenge ya simpleksi, utulivu wa VZV haueleweki vyema. Kirusi hiki hakijawahi kuondolewa kwenye seli za neva za binadamu kwa kutumia ufugaji vyembe na mahali na muundo wa DNA ya kirusi hiki hakifahamiki. Protini zenye virusi mahususi huendelea kutengenezwa na seli wakati wa kipindi cha utulivu, kwa hivyo utulivu wa kweli, kinyume na maambukizi 0}sugu ya kiwango cha chini hayajadhibitishwa. [2] [17] Ingawa VZV imetambuliwa katika uchunguzi wa tishu za neva katika maiti, [18] hakuna njia za kutambua virusi tulivu katika ganglioni ya watu wanaoishi.
Ila tu pale ambapo mfumo wa kinga umeathirika, mfumo huu hukandamiza ufufuaji wa kirusi na kuzuia tutuko zosta. Haifahamiki vyema ni kwa nini mara nyingine ukandamizaji huu haufanyiki ipasavyo, [6] lakini tutuko zosta yana uwezekano zaidi wa kujitokeza kati ya watu ambao mifumo yao ya kinga imeharibika kutokana na uzee, tiba ya kukandamiza mfumo wa kinga, dhiki ya kisaikolojia, au mambo mengine. [19] Baada ya uhaishaji, kirusi hicho hujirudufu katika seli za neva, na virioni humwaga kutoka kwenye seli na kubebwa hadi kwenye mikongo kwenye eneo la ngozi linaloshughulikiwa na ganglioni. Katika ngozi, kirusi hicho husababisha kuvimba na malengelenge. Maumivu ya muda mfupi na muda mrefu yanayosababishwa na tutuko zosta yanatokana na ukuaji mkubwa virusi hivo kwenye neva zilizoambukizwa, ambayo husababisha kuvimba. [20]
Dalili za tutuko zosta haziwezi kuambukizwa kwa mtu mwingine. [21] Hata hivyo, wakati wa awamu ya malengelenge, mgusano wa moja kwa moja na upele huo unaweza kueneza VZV kwa mtu asiye na kinga dhidi ya virusi hivo. Mtu huyu aliyepata maambukizi mapya kisha huweza kupata tetekuwanga, lakini hatapata vipele mara moja. Hadi pale ambapo vipele vinapata magamba, mgonjwa anaweza kuwaambukiza watu wengine kwa urahisi sana. Mtu pia hawezi kuambukizana kabla ya malengelenge kujitokeza, au wakati wa maumivu ya neva anayokuja baada ya malengelenge (baada ya upele huu kuisha). Mtu huyo hataweza kuambukiza mtu mwingine tena baada ya upele huu kuisha. [11]
Uaguzi

Ikiwa upele huu umejitokeza, kutambua ugonjwa huu (kufanya utambuzi wa kutofautisha) utahitaji uchunguzi wa kuangalia pekee, kwani ni magonjwa machache sana yanayosababisha kujitokeza kwa upele katika mfumo wa dermatomal mfano (tazama ramani). Hata hivyo, virusi vya malengelenge ya simpleksi/0} (HSV) yanaweza kuleta upele mara kwa mara katika mfumo wa namna hiyo. The sampuli ya Tsanck ni muhimu sana kwa utambuaji wa maambukizi sugu ya virusi vya papo hapo na malengelenge, lakini haitofautishi kati ya HSV na VZV. [22]
Wakati ambapo upele huu hauko (katika hatua za awali za ugonjwa au katika tukio la , au katika kesi ya malengelenge), tutuko zosta yanaweza kuwa vigumu kutambua. [23] Mbali na vipele, dalili nyingi hutokea pia katika hali nyingine.
Majaribio ya maabara zinapatikana kwa utambuzi wa tutuko zosta. Jaribio maarufu zaidi hutambua zindiko maalum ya VZV IgM katika damu; hii hujitokeza tu wakati wa tetekuwanga au tutuko zosta na wala sio wakati virusi vimetulia. [24] Katika maabara makubwa zaidi, limfu zilizokusanywa kutoka kwa malengelenge hupimwa na mmenyuko fululizi wa polimeresi kwa DNA ya VZV, au kuchunguzwa kwa darubini ua kielektroniki ili kutambua chembechembe za virusi. [25]
Katika utafiti wa hivi karibuni, sampuli za vidonda kwenye ngozi, macho, na mapafu kutoka kwa wagonjwa 182 waliodhaniwa kuwa na malengelenge ya simpleksi au tutuko zosta walifanyiwa majaribio kwa kutumia PCR halisi au kwa bakteria zenye virusi. Kwa kulinganisha hivi, bakteria zenye virusi zilitambua VZV kwa kiwango cha hisi cha 14.3% pekee, ingawa jaribio hilo lilikuwa na kiwango cha juu sana cha umaalum (umaalumu = 100%). Kwa kuzilinganisha, PCR halisi ilitoa matokeo ya 100% ya unyeti. Kwa ujumla majaribio ya malengelenge ya simpleksi na tutuko zosta kwa kutumia PCR yalionyesha uborekaji wa 60.4% wa bakteria zenye virusi. [26]
Uzuiaji
Chanjo hai ya VZV linapatikana, na linauzwa kwa jina la Zostavax. [27] Katika utafiti wa mwaka 2005 wa watu 38,000 wazima wenye umri wa kamamu zaidi, ilizuia nusu ya kesi za maumivu ya neva yanayokuja baada ya malengelenge kwa theluthi mbili. [28] Utafiti wa 2007 ulionyesha kuwa chanjo ya zoster ina uwezekano wa kuwa na gharama nafuu nchini Marekani, na kutabiri uokoaji wa $82 hadi $103,000,000 katika gharama za huduma za afya na uwiano wa gharama wa kuanzia $16,229 hadi $ 27,609 kwa kila mwaka uliopatwa wenye maisha yaliyoboreshwa. [29] Mnamo Oktoba 2007 chanjo hiyo ilipendekezwa rasmi nchini Marekani kwa watu wazima wenye afya wenye umri wa miaka 60 na zaidi. [27] [30] As of October2008 ,uchunguzi unaodhibitiwa unaendelea kufanywa ili kutathmini ya utendakazi kwa watu wenye umri wa miaka 50 hadi 59. [31] Watu wazima pia hupata kuongezewa kinga kwa kuwa wanagusana na watoto walioambukizwa tetekuwanga, njia ya kuongeza nguvu inayozuia kama robo ya matukio ya tutuko zosta kati ya watu wazima ambao hawajapata chanjo, lakini inaendelea kupoteza umaarufu wake nchini Marekani kwa kuwa sasa watoto hupewa chanjo dhidi ya tetekuwanga mara kwa mara. [8] [32]
Nchini Uingereza na katika sehemu zingine za Bara Ulaya, utoaji wa chanjo kwa raia halifanywi ipasavyo. Sababu ya msingi ni kwamba, hadi pale ambapo watu wote watapata chanjo, watu wazima ambao wamewahi kupata VZV wangefaidika kutokana na kuwa wazi kwa VZV (kutoka kwa watoto), ambayo huongeza kinga yao kwa kirusi hicho, na unaweza kupunguza hatari ya kupata ugonjwa wa upele baadaye. [33] Shirika la kukinga Afya ya Uingereza linasema kwamba, ingawa chanjo imeidhinishwa nchini Uingereza, hakuna mpango wa kuiingiza kwenye utaratibu wa chanjo kwa watoto, ingawa inaweza kutolewa kwa wafanyakazi wa afya wasio na kinga ya VZV. [34]
Utafiti wa mwaka wa 2006 wa kesi 243 na vidhibiti 483 vilivyolinganishwa vilionyesha kwamba matunda yanahusishwa na kupunguka kwa kiwango cha atari cha kuambukizwa vipele: watu waliokula kiasi kidogo cha matunda kwa siku walikuwa na hatari ya mara tatu zaidi ikilinganishwa na waliokula zaidi ya vipimo vitatu, baada ya kuangalia vipengele vingine kama vile ulaji wa nishati kwa jumla. Kwa watu wenye umri wa miaka 60 au zaidi, ulaji wa vitamini na mboga ulikuwa na uhusiano sawa. [35]
Matibabu

Malengo ya matibabu ni kukomesha ukali na muda wa maumivu, kufupisha muda wa vipele, na kupunguza matatizo. Matibabu ya dalili huhitajika mara kwa mara kwa ajili ya matatizo ya niuraljia ya baada ya malengelenge. [36]
Hata hivyo, uchunguzi kuhusu tutuko zosta unaonyesha kuwa ni nadra kwa watu wenye umri wa chini ya miaka 50 kupata maumivu baada ya kuisha kwa upele (niuraljia ya baada ya malengelenge) na huisha baada ya muda; kati ya watu wazeee zaidi, maumivu yalichukua muda mrefu zaidi kuisha, lakini hata kati ya watu wenye zaidi ya miaka 70, 85% walikuwa hawana maumivu mwaka mmoja baada ya kupata vipele. [37]
Vituliza maumivu
Wagonjwa wenye maumivu madogo hadi wastani wanaweza kutibiwa kwa kutumia vituliza maumivu vinavyouzwa kwenye maduka. Losheni za topiki zenye kalamini au mafuta ya nguruwe yanaweza kupakwa juu ya upele au malengelenge na yanaweza kutuliza maumivu. Mara kwa mara, maumivu makali yanaweza kuhitaji madawa ya afyuni, kama vile mofini. Mara baada ya vidonda kufunikwa na magamba, krimu ya kapsaisini (Zostrix) inaweza kutumika. Lidokeini ya topiki na bloku za neva pia zinaweza kupunguza maumivu. [38] Kutumia gabapentini pamoja na kinzavirusi kunaweza kuleta nafuu kwa niuraljia ya baada ya malengelenge. [36]
Kinzavirusi
Madawa ya kinzavirusi huzuia uigaji wa VZV na kupunguza ukali na muda wa tutuko zosta huku yakiwa na madhara madogo sana, lakini hayawezi kutegemewa kuzuia niuraljia ya baada ya malengelenge. Kati ya madawa haya, acyclovir imekuwa ndiyo tiba ya kawaida, lakini kwa madawa mapya valasikloviri na famsikloviri huonyesha utendakazi sawa au bora zaidi na usalama mzuri na ustahimilivu. [36] Dawa hizo hutumika kama profilaksisi (kwa mfano kuwatibu wagonjwa wa UKIMWI) na kama tiba wakati wa awamu kali. Matibabu ya kinzavirusi yanapendekezwa kwa watu wote wenye miili inayoweza kujikinga na maradhi, wanaougua tutuko zosta na wana zaidi ya miaka 50. Ikiwezekana, dawa hizi zinapaswa kutolewa katika muda wa masaa 72 baada ya kuonekana kwa vipele. [39] Matatizo kwa watu wenye tutuko zosta na miili isiyoweza kujikinga na maradhi yanaweza kupunguzwa kwa kutumia asaikloviri ya ndani ya vena. Kwa watu wenye hatari kuu ya kwa mashambulizi yanayorudiwarudiwa ya vipele, vipimo vya asaikloviri vya kumezwa kila siku kwa siku tano kwa kawaida huwa na ufanisi. [1]
Steroidi
Steroidi za bongo zinazomezwa hutumika mara nyingi kutibu maambukizi, licha ya kuwa majaribio ya kliniki ya matibabu haya hayashawishi. Hata hivyo, jaribio moja lililochunguza wagonjwa wenye zaidi ya miaka 50 ambao miili yao haiwezi kujikinga na maradhi na waliokuwa ma tutuko zosta, ulionyesha kuwa kutumia prednisoni wenye asikloviri uliboresha muda matibabuna kuboresha ubora wa maisha. [40] Baada ya tathmini kwa mwezi mmoja, asikloviri na prednisoni ziliongeza uwezekano wa ufunikaji na kupona kwa vidonda kwa  karibu mara mbili, ikilinganishwa na kipozaungo. Jaribio hili pia lilitathmini madhara ya mchanganyiko huu wa madawa kwa ubora wa maisha katika muda wa mwezi mmoja, na kuonyesha kwamba wagonjwa walikuwa na maumivu madogo zaidi, na walikuwa na uwezekano zaidi wa kuacha kutumia vikolezo vya vituliza maumivu, kurudi kwa shughuli zao za kawaida na kulala bila kukatizwa kwa usingizi. Hata hivyo, wakati wa kulinganisha kukomeshwa kwa maumivu yanayohusishwa na tutuko zosta au niuraljia ya baada ya malengelenge, hakukuwa na tofauti kati ya asikloviri plus prednisoni na asiklovir peke yake. Kutokana na hatari ya matibabu ya steroidi za bongo, inashauriwa kuwa mchanganyiko huu wa madawa utumike tu kwa watu wenye zaidi ya miaka 50, kutokana na hatari kubwa zaidi ya kupata niuraljia ya baada ya malengelenge. [40]
Ofthalmikasi ya tutuko zosta
Matibabu kwa ofthalmikasi ya malemgelenge ya zoster ni sawa na matibabu ya kawaida ya tutuko zosta katika maeneo mengine. Jaribio la hivi karibuni lililolinganisha asikloviri na dawa wawa nayo ya hapo awali, valasikloviri, lilionyesha utendakazi sawa katika matibabu ya aina hii ya ugonjwa huo. [41] Faida kubwa ya valsikloviri ikilinganishwa na asikloviri ni kipimo chake cha mara tatu tu kwa siku (ikilinganishwa na ile ya asikloviri ya kipimo cha mara 5 kwa siku), jambo ambalo linaweza kuwawezesha zaidi wagonjwa kuzingatia maagizo ya matibabu. [42]
Matatizo
Ingawa tutuko zosta kwa kawaida hupona katika muda wa wiki mbili, matatizo fulani yanaweza kutokea:
Maambukizi ya pili ya bakteria
Kuhusishwa kwa vitengo vya mwendo - ikiwa ni pamoja na udhaifu hasa katika "tutuko zosta ya vitengo vya mwendo"
Kuhusishwa kwa macho - kuhusishwa kwa neva ya trijemia (kama inavyoonekana katika ofthalmikasi ya malengelenge) inafaa kutibiwa mapema na kwa fujo kwa kuwa inaweza kusababisha upofu. Kuathiriwa kwa ncha ya pua kutokana na upele wa zoster upele ni kitabiri cha ofthalmikasi ya malengelenge. [43]
Niurlajia ya baada ya malengelenge - hali ya maumivu sugu yanayofuata tutuko zosta
Ubashiri
Upele na maumivu kwa kawaida hupunguka baada ya kati ya wiki tatu hadi tano, lakini takriban mgonjwa mmoja kati ya watano hupitia hali ya maumivu inayoitwa niuraljia ya baada ya malengelenge, ambayo mara nyingi ni ngumu kudhibiti. Kwa wagonjwa wengine, tutuko zosta yanaweza kufufuka tena na kujitokeza kama zoster sine herpete:  maumivu yanayotokan kwenye njia ya neva moja ya uti wa mgongo usambazaji wa chini ya ngozi),  lakini usioambatana na upele. Hali hii inaweza kuleta matatizo yanayoathiri viwango kadhaa vya mfumo wa neva na kusababisha niuropathia nyingi za fuvu, kuvimba kwa neva, mieliti, au ugonjwa uvimbe wa tando za uti wa mgongo na ubongo usio na bakteria. Madhara mengine makubwa yanayoweza kutokea katika baadhi ya matukio ni pamoja na kupooza usoni (kwa kawaida huwa ni kwa muda), uharibifu wa sikio, au uvimbe ubongo. [1] Wakati wa ujauzito, maambukizo ya kwanza ya VZV, yanayosababisha tetekuwanga, yanaweza kusababisha maambukizi ya kijusi na kuleta matatizo kwa mtoto mchanga, lakini maambukizi sugu au ufufuaji wa vipele hayahusishwi na maambukizi kwa kijusi. [44] [45]
Kuna hatari lililoongezeka kwa kiasi kidogo ya kupata kansa baada ya kuambukizwa na tutuko zosta. Hata hivyo, utaratibu huo si wazi na vifo vinavyotokana na kansa havikuonekana kuongezeka moja kwa moja kutokana na kuweko kwa virusi. [46] Badala yake, hatari iliyoongezeka inaweza kutokana na kukandamizwa kwa kinga ambayo inaruhusu ufufaji wa virusi. [47]
Epidemiolojia

Kirusi cha Zoster Varisela kina kiwango cha juu cha uambukizaji na kimeenea duniani kote, [48] na kina kiwango imara sana chha maambukizi kutoka kizazi kimoja hadi kingine. [49] VZV ni ugonjwa hafifu kwa mtoto mwenye afya nzuri katika nchi zilizoendelea. Hata hivyo, varisela inaweza kusababisha kifo kwa watu wanaoambukizwa baadaye maishani au walio na kiwango cha chini cha kinga. Idadi ya watu katika kundi hili la hatari kuu imeongezeka, kutokana na janga la VVU na ongezeko la matibabu ya kukandamiza kinga. [50] Maambukizi ya varisela katika taasisi kama vile hospitali pia ni tatizo kubwa, hasa katika hospitali zinazowahudumia watu hawa wenye hatari kuu. [51]
Kwa ujumla, tutuko zosta hayana matukio ya msimu na hayatokani na mikurupuko. [19] Katika kanda zenye hali wastani za joto, tetekuwanga ni ugonjwa wa watoto, na matukio mengi hutokea wakati wa majira ya baridi na majira ya kuchipua, uwezekano mkubwa ukiwa ni kutokana na kuenda shuleni; hakuna ushahidi kwa majanga ya mara kwa mara. Katika tropiki, tetekuwanga kwa kawaida hutokea kati ya watu wazee zaidi. [52] Matukio ni ya juu kabisa kati ya watu wenye zaidi ya miaka 55, pamoja na wagonjwa wenye hali ambapo mwili unapoteza uwezo wa kujikinga na maradhi bila kujali umri, na kati ya watu walio na msongo wa kisaikolojia. Watu wasio wazungu wanaweza kuwa na hatari ya chini zaidi; haieleweki ikiwa hatari hii imeongezeka kwa wanawake. Sababu zingine ambazo huenda ikaleta hatari ni pamoja na majeraha ya kimwili, sababu za kijenetiki, na uwazi kwa imunotoksinimfiduo. [19]
Kiwango cha matukio ya tutuko zosta ni kati ya 1.2 na 3.4 kwa kila miaka ya watu 1,000 kati ya watu wenye afya, na unaongezeka hadi 3.9-11.8 kwa kila miaka ya watu 1,000 kati ya watu wenye zaidi ya umri wa miaka 65. [5] Matukio sawa ya viwango yamerekodiwa duniani kote. [5] [7] Tutuko zosta hujitokeza kati ya takribani Waamerika 500,000 kila mwaka. [53] Tafiti mbalimbali na takwimu ya upelelezi, angalau wakati inapotazamwa kijuu juu, hazionyeshi mielekeo yoyote thabiti ya matukio nchini Marekani tangu kuanzishwa kwa mpango wa chanjo dhidi ya tetekuwanga mwaka wa 1995. [54] Hata hivyo, baada ya ukaguzi wa maikini, tafiti hizo mbili ambazo hazikuonyesha kuongezeka kwa matukio ya vipele zilifanywa katika maeneo ambapo chanjo ya varislea bado ilikuwa haijaenea. [55] [56] Utafiti wa hivi karibuni uliofanywa na Patel na wenzake ulihitimisha kuwa tangu kuanzishwa kwa chanjo dhidi ya tetekuwanga, gharama za hospitali kutokana na matatizo ya vipele imeongezeka kwa zaidi ya $ milioni 700 kila mwaka kwa watu wenye zaidi ya miaka 60. [57] Utafiti mwingine uliofanywa na Yih na wenzake uliripoti kuwa usambazaji wa chanjo ya varislea kati ya watoto uliongezeka, matukio ya varisela yalipungua na matukio ya vipele kati ya watu wazima yaliongezeka kwa 90%. [58] Matokeo ya utafiti zaidi uliofanywa na Yawn na wenzake yalionyesha kuongezeka kwa matukio ya vipele kwa 28% kati ya mwaka wa 1996 na 2001. [59] Zaidi ya hayo, kulikuwa na ongezeko la kitakwimu katika visa vya upele vilivyoripotiwa kwa watu wazima katika Mradi wa Uchunguzi wa Uhai wa Varisela wa Antelope Valley (VASP) kutoka mwaka wa 2000 hadi 2003. Ongezeko la 56.1% kutoka matukio 237 mwaka wa 2000 hadi matukio 370 mwaka wa 2002 unaleta uwiano wa kiwango cha 1.4 (95% CI 1.2-1.7). Ongezeko katika visa vya vipele lililoripotiwa na VASP ilitokea kati ya kila kategoria ya umri (isipokuwa 70 na zaidi) kutoka mwaka wa 2000 hadi 2001. VASP pia iliripoti kuwa visa vilivyohakikiwa vya upele kati ya watu wazima wenye umri wa miaka 50 na zaidi viliongezeka kwa 27.5% kutoka 2006 hadi 2007. (Muhtasari wa kila mwaka, 2001, 2002, 2003, 2006, 2007 Mradi wa Uchunguzi wa Uhai wa Varisela katika Antelope Valley, Idara ya Huduma za Afya katika Mkoa wa Los Angeles, Vituo vya Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa (CDC) Mkataba wa Ushirikiano No. U66/CCU911165-10; Mascola L, na wenzake.) Kuna uwezekano kuwa kiwango cha matukio kitabadilika katika siku za usoni kutokana na kuzeeka kwa watu, mabadiliko katika tiba dhidi ya magonjwa ya kudhuru na magonjwa ya kingamwilinafsi, na mabadiliko katika viwango vya chanjo dhidi ya tetekuwanga; kuongezeka kwa ukubalifu wa chanjo dhidi ya zoster kunaweza kupunguza matukio kwa kiwango kikubwa. [5]
Katika utafiti mmoja, ilikadiriwa kwamba 26% ya wagonjwa wanaoambukizwa tutuko zosta hatimaye hupata matatizo. Niuraljia ya baada ya malengelenge hujitokeza katika takriban 20% ya wagonjwa. [60] Utafiti wa 1994 wa data za California ulipata viwango vya kulazwa hospitalini vya 2.1 kwa kila miaka ya watu 100,000, na kupanda hadi 9.3 kwa kila miaka ya watu 100,000 kwa watu wenye miaka 60 na zaidi. [61] Uchunguzi wa awali mjini Connecticut uligundua kiwango cha juu zaidi cha kulaza watu hospitalini; tofauti hii inaweza kuwa imesababishwa na maambukizi ya virusi vya ukimwi katika utafiti wa awali, au kutokana na kuanzishwa kwa matumizi ya kinzavirusi mjini California kabla ya mwaka wa 1994. [62]
Utafiti wa mwaka wa 2008 ulionyesha kwamba watu wenye ndugu wa karibu waliokuwa na vipele walikuwa na uwezekano wa mara mbili wa kuipata wenyewe. Utafiti unakisia kwamba sababu za kimaumbile zinachangia pakubwa katika kubainisha kati ya watu walio na uwezekano mkubwa zaidi wa kupata VZV. [63]
Historia
Tutuko zosta yana historia ndefu iliyorekodiwa, ingawa rekodi za zimeshindwa kutofautisha kati ya malengelenge yanayosababishwa na VZV na yale yanayosababishwa na ndui, [16] hali ya erogoti na erisipela.  Ilikuwa ni mwishoni mwa karne ya kumi na nane ndipo William Heberden alibaini njia ya kutofautisha kati ya tutuko zosta na ndui, [64] na tutuko zosta haikuweza kutofautishwa na erisipela hadi mwisho wa karne ya kumi na tisa. Katika mwaka wa 1831, Richard Bright alitoa nadharia tete kuwa ugonjwa huo ulitoka kwenye ganglioni ya shina la uti wa mgongo, na jambo hili lilithibitishwa katika makala ya 1861 yaliyoandikwa na Felix von Bärunsprung. [65]
Dalili za kwanza zilizoonyesha kuwa tetekuwanga na tutuko zosta yalisababishwa na kirusi kile kile zilitambuliwa mwanzoni mwa karne ya 20. Madaktari walianza kuripoti kuwa visa vya tutuko zosta zilifuatiwa mara nyingi na tetekuwanga kati ya vijana walioishi na wagonjwa waliokuwa na vipele. Dhana la kuyahusisha magonjwa hayo mawili yalidhibitishwa zaidi wakati ambapo ilidhihirika ya kuwa limfu kutoka kwa mgonjwa wa tutuko zosta inaweza kuleta tetekuwanga kati ya vijana waliojitolea. Hatimaye jambo hili lilidhibitishwa na utengaji wa kwanza wa kirusi hiki katika vikuza viini, na Thomas Weller, aliyepata tuzo la Nobel katika mwka wa 1953. [66]
Hadi miaka ya 1940, ugonjwa huo ulichukuliwa kuwa hafifu, na matatizo makubwa yalidhaniwa kuwa nadra sana. [67] Hata hivyo, kufikia mwaka wa 1942, ilitambuliwa kwamba tutuko zosta ulikuwa ni ugonjwa hatari zaidi kati ya watu wazima kuliko kwa watoto, na kwamba matukio yake yaliongezeka jinsi umri wa mtu ulivyoendelea kuongezeka. Tafiti zaidi katika miaka ya 1950 kuhusu watu wenye kinga iliyokandamizwa ilionyesha kuwa ugonjwa huo haukuwa hafifu kama ilivyodhaniwa hapo awali, na utafutaji wa tiba na kinga mbalimbali ukaanza. [51] Kufikia miaka ya 1960, tafiti kadhaa zilitambua kupunguka polepole kwa kinga ya seli katika umri wa uzeeni, na kutambua kuwa katika kundi la watu 1,000 waliofikisha umri wa miaka 85, takribani watu 500 (yaani, 50%) wangepata kuambukizwa tutuko zosta angalau mara moja, na watu 10 (yaani, 1%) wangepata kuambukizwa angalau mara mbili. [68]
Katika masomo ya kihistoria ya vipele, matukio ya vipele kwa ujumla yaliongezeka kulingana na umri. Hata hivyo, katika karatasi yake ya 1965, Dkt Hope-Simpson alikuwa wa kwanza kupendekeza kuwa, "Usambazaji wa kipekee wa kiumri wa zoster unaweza kuonyesha kwa sehemu marudio ambayo kila kategoria ya umri tofauti hupata matukio ya varisela na kutokana na kuongezeka kwa kinga mwilini mwao, maambukizi yao ya zoster huahirishwa. "
Ili kuiunga mkono nadharia hii tete kuwa kuwagusa watoto wenye tetekuwanga huimarisha kinga ya kusaidiwa na chembechembe kati ya watu wazima na hivyo kusaidia kuhairisha au kukandamiza vipele, Thomas na wenzake walifanya utafiti ulioonyesha kuwa watu wazima katika nyumba zenye watoto walikuwa na viwango vya chini vya visa vya upele ikilinganishwa na nyumba zisizo na watoto. [69] Aidha, utafiti na Terada na wenzake ulionyesha kuwa  madaktari wa watotot walionyesha viwango vya matukio kutoka 1 / 2 hadi 1 / 8 kuliko vile vya watu wa kawaida wa umri wao. [70]
Tazama pia
Tutuko zosta zilizosambazwa
Vidonda vya ngozi vinavyotokana na uvimbe baada ya maambukizi ya zosta
Marejeo

Viungo vya nje
 , Taasisi ya Kiaifa kuhusu matatizo ya neva na kiharusi
 at Curlie
 Chuo Kikuu cha Iowa
 , Taasisi ya Kitaifa ya Macho

Jamii:Maradhi ya ngozi
Jamii:Maradhi ya kuambukiza

Mwanamke wa kwanza kuwahi shinda tuzo ya Nobel anaitwa nani?


Sheikh Ilunga Hassan Kapungu (1957 - 5 Mei 2014) alikuwa mwanaharakati wa Kiislamu kutoka nchini Tanzania. Enzi ya uhai wake, alipigania haki na mustakabali wa Waislamu nchini humo. Shughuli zake hasa zilikuwa kueneza habari za dini na vita dhidi ya nadharia ya "Mfumo Kristo". Alianza kutoa Da’wah , tangu maiaka ya 1980 mpaka kifo chake mnamo 2014 ambapo sababu iliyopelekea kifo chake ni ugonjwa wa kisukari. Alianza harakati za kuamsha watu juu ya nadharia hiyo kuanzia tarehe 15 Januari 2011 hadi tarehe 16 mwezi wa Oktoba, 2011. Ambapo asili ya ziara ya kuzunguka nchi nzima ilianza mnamo 15 Januari 2011 pale jijini Dar es Salaam katika ukumbi wa Diamond Jubilee chini ya Kamati Maalumu ya Maandalizi ya Makongamano ya Waislamu Dhidi ya Mfumokristo Tanzania.
Maisha, harakati na historia yake
Sheikh Ilunga Hassan Kapungu kaingia katika historia ya Dar es Salaam katika kifo chake. Bahari ya watu walijazana Msikiti wa Kichangani kuja kuswalia jeneza lake na kisha kulifata nyuma jeneza hilo hadi Makaburi ya Mwinyimkuu, Magomeni Mapipa. Sheikh Ilunga ni mgeni katika mji wa Dar es Salaam kwa maana ya kuwa hakuzaliwa Dar es Salaam wala hakuwahi kuishi Dar es Salaam. Alikuwa akija na kuondoka zamani akirejea kwao Tabora na baadaye kuhamia Mwanza, akija Dar es Salaam na kurejea Mwanza.
Sheikh Ilunga Hassan Kapungu alikuwa kipenzi cha Waislam wa Tanzania nzima. Kibla cha kila msikiti wa Waislam katika Tanzania kilikuwa kinamkaribisha kama si kuwaidhi basi angalau asimame awasalimie nduguze Waislam. Sheikh Ilinga Hassan Kapunga hakuwa katika lile kundi la mesheikh ambao wao wenyewe kwa hofu tu kuna baadhi ya misikiti wanaogopa si kuingia kuswali, bali hata kupita nje. Sheikh Ilunga hakuwa katika lile kundi la masheikh wenyeji katika futari za serikali misikiti ya wakubwa na shughuli zinazohusiana na mambo kama hayo lakini wageni katika misikiti ya ndugu zao Waislam. Kubwa Sheikh Ilunga hakukosa usingizi kwa kukosa kualikwa futari Ikulu au kualikwa katika dhifa za serikali akapigwa picha na waheshimiwa na kutokea katika runinga na magazeti siku ya pili ukurasa wa mbele. Sheikh Ilunga Hassan Kapungu hakushughuliswa na hayo. Yeye alishughulishwa na kuliweka juu jina la Allah. Hili ndilo lililokuwa likimshughulisha mpaka siku Allah alipomfisha.
Sheikh Ilunga kaweka historia katika historia ya mazishi makubwa Dar es Salaam, historia inayokwenda nyuma kiasi miaka takriban 100 ukianzia mazishi ya Sheikh Mwinyikheri Akida, sheikh aliyeasisi Msikiti wa Mwinyikheri Akida, Kitumbini unakuja kwa Sheikh Idrissa bin Saad Khalifa wa Tariqa Askariyya, kisha Sheikh Kaluta Amri Abeid, halafu Abdulwahid Sykes, kisha Sheikh Kassim bin Juma, halafu Prof. Kighoma Ali Malima unaishia kwa Mzee Kitwana Dau baba yake Dk. Ramadhani Dau.
Kilichopelekea kumpandisha daraja Ilunga katika jamii ya Kiislam Tanzania, Ilunga alikuwa mtumishi wa Waislam. Wakimtuma Ilunga kila kazi na akiifanya kwa moyo mkunjufu, kuanzia kujenga madras na shule kisha akawasomeshea na watoto wao hadi siku aliposimama Ukumbi wa Diamond kuitahadharisha serikali kuwa kuna Mfumokrsisto nchini unaotawala na kudhulumu haki za Waislam. Hii ilikuwa mwaka 2012. Tukio ambalo kwa Waislamu wengi walilichukulia kitendo kile cha kihistoria.
Ilichukuliwa hivyo kwa sababu takriban miaka 40 Waislam walikuwa wanasemea pembeni. Wakati ulikuwa umefika Waislam wakasimama kuitahadharisha serikali kuhusu kujiachia dini moja ikahodhi fursa zote za nchi kwa hila na Radio Imaan na TV yake vilikuwapo na Radio Imaan ilirusha hafla ile na mubashara, yaani live. Kote Radio Imaan ilikosikika Waislam walimsikia Sheikh Ilunga akieleza nini Waislam walifanya katika Tanganyika wakati wa kupigania uhuru kuuondoa dhulma na kuleta haki kwa kila mwananchi. Hili lilikuwa jambo kubwa na zito kwa serikali yoyote ile kuwa inashutumiwa kwa kulea udini ndani ya serikali. Hasa kwa kuamini ya kwamba nchi nyingi Afrika zimeangamia kwa ugonjwa huu.
Katika hili, vyombo vyote vya habari ukitoa vile vya Kiislam viligoma kabisa kuitaarifu jamii kuhusu kongamano hili la Waislam. Ikawa kama vile hapajapatapo kutokea kitu chochote. Kuanzia siku ile Sheikh Ilunga alitembea nchi nzima na kufanya mikutano ya hadhara kuitahadharisha kwanza serikali kuhusu Mfumokristo na pili Waislam ili wajue nini kilikuwa kinawatafuna.[1]
Mwanzo wa kufahamika na wanaharakati wengine

Sheikh Ilunga Hassan Kapungu ailianza kusikika sifa zake katika miaka ya 1980. Wakati ule Sheikh Ilunga alikuwa kijana mdogo sana. Umaarufu wake ulianza pale Chuo Kikuu Cha Dar es Salaam Ilunga katika msikiti wa Muslim Students Association of the University of Dar es Salaam (MSAUD) kiasi unaweza ukadhani kuwa na yeye ni mwanafunzi.
Ilikuwa Ilunga na wenzake ndiyo walioleta Nyaraka za Mzee Bilali Rehani Waikela pale MSAUD. Hizi nyaraka zilikuwa zimefichwa Tabora kwa karibu miaka 20. Katika nyaraka hizi kulikuwa na kisa kizima cha kile kilichokuja kujulikana kama Mgogoro wa East African Muslim Welfare Society (EAMWS), Ndani ya jalada lililofikishwa MSAUD kulikuwa na taarifa, za mikutano ya EAMWS, taarifa ya Kamati ya Upatanishi iliyokuwa inajaribu kupatanisha kati ya kundi la Adam Nasibu na wenzake waliokuwa wanaipiga vita EAMWS, kulikuwa na vipande vya magazeti ya Uhuru, Nationalists na Tanganyika Standard, magazeti makubwa ya zama zile yaliyokuwa yakifuatilia kwa karibu sana mgogoro ule.
Nyaraka hizi za Mzee Bilal Rehani Waikela zilikuwa hazina kubwa. Kutokana na nyaraka hizi ndipo ukweli wa nini na nani alikuwa nyuma ya kuvunjwa EAMWS na kuundwa kwa BAKWATA. Lakini kubwa zaidi waliokabidhiwa Nyaraka za Waikela walizileta zikiwa na maelezo ili maelezo yale yaenda na kile kitakachosomwa ndani ya jalada. Ilunga alikuwa kijana wa Mzee Waikela. Katika hali ya unyonge sana walikuwa wakiendesha shule ya Nujum katika juhudi za Waislam kujitoa katika dhulma ya elimu.
Mzee Waikela alimsomesha vyema Ilunga kuhusu fitna na chuki ya Nyerere kwa Uislamu na Waislam na mbinu zinazotumika kuudhalilisha Uislam. Bilali Rehani Waikela alikuwa mmoja wa waasisi wa TANU Western Province mwaka wa 1955 na ni yeye na wenzake ndio waliomleta Nyerere na Bi. Titi Mohamed kuja kuitia nguvu TANU Western Province. Ilunga akasomeshwa na Mzee Waikela historia ya kweli ya uhuru wa Tanganyika. Mzee Waikela vilevile alikuwa Katibu wa EAMWS Western Province. Mzee Waikela alikuwa mfano na kigezo kikubwa kwa Ilunga katika maisha yake ya kuwatumikia Waislam na kwa upande wake Ilunga alikuwa mwanafunzi hodari.
Nyaraka hizi zilimfikia sheikh Mohamed Said na alisoma jalada lile tena na tena na nikaweka azma ya kwenda Tabora kuonana na Mzee Waikela. Mambo haya yote ambayo Ilunga aliyokuwa akisomeshwa na Mzee Waikela kuhusu hujuma dhidi ya Uislam ilikuwa kabla hata John Sivalon hajaandika kile kitabu chake maarufu Kanisa Katoliki... na kitabu cha P. Van Bergen, Religion and Development in Tanzania, vilivyothibitisha hujuma hiyo.
Kwa ajili hii basi Ilunga alikuwa kajua mengi kabla hata siri hii haijakuwa wazi kwa Waislam wengi na kayajua haya akiwa na umri mdogo sana. Ndiyo maana kwa waliokuwa wanamjua Ilunga walijua wazi na fika kuwa kama katika Tanzania kuna mtu ambae anastahili kupanda jukwaa akazungumza na Waislam na serikali kuhusu Mfumokristo hakuna mwingine isipokuwa Sheikh Ilunga.
Ilunga taaluma yake ni ualimu na kwa hakika aliwasomesha Waislam kuhusu dhulma iliyodumu Tanganyika kwa kipindi chote Tanganyika ilipokuwa huru. Ilunga alizungumzia kuhusu historia ya uhuru, kuhusu mabilioni katika Makubaliano ya Serikali na Kanisa (Memorandum of Understanding) ambayo serikali ilikuwa ikitoa kuwapa Wakristo kujiendeleza.
Ilunga miaka ya 1990
Miaka ya 1990 Sheikh Ilunga alikuwa amehamia Mwanza akitokea Tabora. Hii ilikuwa baraka kubwa kwa Mwanza kwani mara tu alipofika alianza kuendesha darsa katika misikiti na kutoa mihadhara. Haikupita muda hali ya Mwanza ikabadilika darsa za Sheikh Ilunga zilizaa matunda vijana walijitathmini upya na taratibu umoja wa Kiislam ukaimarika na hii iliangia hadi BAKWATA.
Viongozi waliochaguliwa kuongoza BAKWATA walikuwa kweli viongozi na viongozi hawa wakawa sasa wanafanya kazi ya Mola. BAKWATA ya Mwanza ikawa tofauti na BAKWATA nyingine nchini. Kuna siku Ilunga alinifahamisha kuwa BAKWATA ya Mwanza inamtumikia Allah Waislam wasiwe na hofu yoyote. Alinifahamisha kuwa msimamo waliouweka ni kuwa kutiana nguvu katika yale ambayo wanakubaliana mathalan elimu kwa vijana. Haukupita muda mrefu Mwanza ukawa mji wa kupigiwa mfano katika juhudi maendeleo ya Waislam. Ilikuwa katika kipindi hiki ndipo yalipotokea Mauaji ya Waislamu Msikiti wa Mwembechai mwaka 1998.
Hili lilikuwa jambo kubwa katika historia ya Uislam Tanzania na yapo mengi yaliyopitika. Katika hayo mojawapo ni kualikwa kwa Sheikh Ilunga mwaka 1999 kuja Msikiti wa Mtambani kufanya mhadhara kuadhimisha mwaka mmoja tangu mauaji yale. Dares Salaam ilikuwa haijamsikia Ilunga. Siku ile ndipo walipokiona kipaji chake cha kuzungumza.[3]
Tazama pia
Uislamu nchini Tanzania
Mohamed Said
Abdulwahid Sykes
Sheikh Suleiman Takadir
Ally Sykes
Mshume Kiate
Makisi Mbwana
Marejeo

Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Wanaharakati wa Tanzania
Jamii:Uislamu nchini Tanzania

Sheikh Ilunga Hassan Kapungu  alifia wapi?


Samwel Yellah (amezaliwa 29 Mei 1993 mjini Mbeya) [1] ni mkufunzi wa soka wa timu ya kandanda ya Costa mwaka 2008 na sasa ni meneja wa klabu ya Black Leopard Fc Under20
Wasifu
Wasifu wake wa Uchezaji
Black alicheza kabumbu ya klabu na klabu ya Costa Boys kati ya miaka ya 2008 na 2012, kabla ya kuwa meneja.[1]
Wasifu wa Ukocha
Samwel Yellah Black aliteuliwa kama meneja wa timu ya kandanda  ya Costa Boys tarehe 11 Desemba 2013,[2] baada ya kuwa katika nyadhifa ya mwangalizi tangu Mei 2013.[3] Alifutwa kazi kutoka nyadifa ya  timu ya Costa baada ya Kombe la Diwani mnamo Julai mwaka wa 2014 kutokana na migogoro kati yake na watawala wa kandanda ya Timu hio.[4]
Samwel Yellah aliteuliwa kuwa kocha wa timu ya Vijana ya Black Leopard FC Under20 mnamo mwaka 2015 Februali
Ugambo
Samwel Yellah amesema hadharani dhidi ya makocha wa kigeni katika Afrika.
Marejeo

Viungo vya nje
Tanzania Footie-tovuti ya Kandanda Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Tanzania

Je,Samwel Yellah alikuwa mchezaji wa kandanda?