Upinzani wa kimaumbile kwa malaria  ni hali ya kawaida katika sehemu nyingi za ulimwengu pale maambukizi ya malaria ya hutokea. Upinzani hutokea kupitia mabadiliko kwenye mfumo kinga ambao huongeza kinga ya maambukizi haya na pia mabadiliko katika seli nyekundu za damu ambayo hukinga uwezo wa vimelea vya malaria kuvamia na kujizalisha ndani ya seli hizo. Upinzani wa mwili wa mtu dhidi ya malaria kwa hivyo basi haihusishi tu jeni za seli za damu kama vile ukosefu wa damu usio wa kawaida,ugonjwa wa upungufu wa Glukosi-6 fosfati dehidrogenesi na Antigeni Duffy, ambayo hutoa ukingaji usiofanya kazi, lakini pia jeni zinazohusika katika ukingaji kama vile upatanifu-hosto wa jeni tata, ambazo hudhibiti miitikio geuzi ya kinga. Upinzani unaotolewa na seli za damu huchangia kuishi kupitia miaka ya hatari ya utotoni mapema, huku kinga iliyodhamiriwa na mabadiliko ya majibu ya kinga ni muhimu zaidi kwa watoto wakubwa na watu wazima wanaoishi maeneo ambayo malaria imezoeleka.
Malaria imetia shinikizi kubwa kabisa iliyowahi kujulikana  kwa jenomu ya binadamu tangu uanzishaji wa kilimo katika kipindi kilichopita cha miaka 10,000.[1] Aina kadhaa za kurithiwa za erithrositi zimekuwa kawaida katika sehemu nyingi za zamani ambapo zilijulikana kama sehemu za malaria duniani kutokana na uteuzi ulioonyeshwa na vimelea hivi. Uteuzi huu ulikuwa muhimu kihistoria kama kumbukumbu ya mfano wa kwanza ugonjwa kama wakala wa uteuzi wa kawaida katika binadamu Pia ilikuwa mfano wa kwanza wa kinga ya kudhibitiwa na jeni isiyo fanya kazi ambayo hufanya kazi mapema hali ya maambukizi, ikifuata kinga inayobadilika badillika ambayo huchangia madhara baada ya siku kadhaa. Katika malaria, kama magonjwa mengine, kinga-ndani huelekez na huchochea kinga-geuzi.
Jenetiki za watu
Matokeo ya mageuzi hutokana na mabadiliko kwa jeni mara kwa mara miongoni mwa watu. Viwango vya mara kwa mara pale ambapo jeni hubadilika, na hali ambayo bado hubaki imara, ilifafanunuliwa kupitia njia ya uchambuzi wa hisabati Ronald Fisher (Nadharia ya jeni na uchaguzi asili) na John Burdon Sanderson Haldane wa na Sewall Wright wa Marekani katika muongo kabla ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Watu wa jeni za aina mbalimbali hutofautiana katika ulinganifu, na uwezekano kwamba jeni zao zitapitishwa kwa kizazi kijacho. Dhana hiyo inajumuisha kuishi kupita umri wa kuzaa na tofauti za uwezo wa  kuzaa. Katika baadhi ya hali za maumbile tofaufi za jeni (polimofizimu) ni imara, kwa mfano wakati zigoti iliumbwa kwa sehemu ya kike na kiume inapokuwa na utoshelezaji mkubwa kuliko ile ilioumbwa kwa yai la jinsia moja, huko chini ya hali ya polimofizimu huwa si imara. Watu wenye homozigasi ya kiwango cha himoglobini kisicho cha kawaida (HB) mara nyingi jeni huwa na utoshelezaji kuliko wale wana HB ya kawaida, wakati heterozigoti huwa na utoshelezaji mkubwa kwa sababu ya ukinzano wenye upinzani kwa malaria, hivyo basi hudumisha polimofizimu imara katika maeneo yanayojulikna kama maeneo ya malaria.
Historia asili ya maambukizi ya malaria
Katika mwaka wa 2006 Shirika la Afya Ulimwenguni WHO lilikadiria kuwa kulikuwa na visa vya malaria vilivyokaribia milioni 250 pamoja na vifo 880,000. Takriban 90% ya wale waliokufa walikuwa ni watoto kutoka bara la Afrika walioambukizwa na Plasmodium falciparum.{aina ya malaria} Maeneo ambapo vimelea hivi ni kawaida watoto wadogo wamepata malaria mara nyingi. Malaria hii huwa ni kali mwanzo, na inaweza kuwa mbaya zaidi, na hata kuua mtu, kwa sababu ya upungufu wa damu mbaya au malaria ya akili. Maambukizi ya malaria mara nyingi kinga mwili yenye kubadilika badilika na kupauna athari zake dhidi ya vimelea vinavyoonyesha sura taofauti za antijeni. wakati wanpofikia miak ya kwenda shule watoto wengi huwa wamepata efficacious kinga ya kubadilika badilika dhidi ya malaria. uchunguzi huu unaibua maswali kuhusu utaratibu ambao unachangia kuishi kwa watoto wengi barani Afrika na huku ikiruhusu baadhi ya wengine kuwa na uwezo wa kupata maambukizi makali zaidi. Ushahidi ambao umefanywa umapata kwamba utetezi wa kwanza dhidi ya malaria na uwezo wa jeni kukinga dhidi ya maradhi ambao huujidhirisha aliozaliwa na mtu, ambao husukumwa na himoglobini isiyo ya kawaida na ugonjwa wa upungufu wa glukosi-6-fosfati dehidrogenasi. Katika malaria, kama katika maambukizi mengine [2], matokea ya kinga ya mwili isiyojidhirisha huchangia kwa, na husisimua, matokea ya kinga mwili yenye kubadilika badilika. Hata hivyo, athari ya nguvu zisizoepukika za uzuizi zinazoongozwa na geni hujitokeza katika uwezo wa watoto wdogo kuishi katika maeneo ya malaria. Ni muhimu kuchunguza kinga isiyoepukika katika umri unaohangaisha, chini ya miaka minne; katika watoto wakubwa zaidi na katika watu wazima athari za kinga isiyoepukika hudhibitiwa na zile za athari ya kinga ya kubadilika badilika.  Pia ni muhimu kuchunguza makundi ya watu pale ambapo matumizi yasiyoratibiwa ya dawa zisizo za malaria hayatokei.
Mundu-kiini
Katika mawaka wa 1910 daktari mmoja wa Chicago, James B. Herrick, alichunguza mundu viini katika damu ya mwanafunzi mmoja aliye na ugonjwa wa upungufu wa damu mwilini (anaemia),Walter Clement Noel.[3][4] katika mwaka wa 1927 Vernon Hahn na Elizabeth Biermann Gillespie alionyesha kuwa kuingiliwa kwa seli za damu nyekundu ilikuwa ni kutokana na kiwango cha chini cha oksijeni.[5] Katika baadhi ya watu binafsi mabadiliko hayo hutokea katika shinikizo la sehemu ya [12] imefikia katika mwili, na hutoa ugonjwa wa upungufu wa damu mwilini- anemia na matatizo mengine, yanayozingatiwa kuwa ni uginjwa wa mundu-kiini. Kwa watu wengine uviringwaji hutokea tu katika sehemu zilizo na presha ya chini sana, hawa huwa ni wabebaji a athari za mundu-kiini.
Awamu ya kisasa ya utafiti kuhusu ugonjwa huu ilianzishwa na mwakemia mashuhuri Linua Pauling mnamo mwaka wa 1949. Pauling alithibitisha kwamba himoglobin(HB)katika ugonjwa wa mundu- kiini haikuwa ya kawaida: inapondolewa oksijeni inabadilika kuwa chembechembe ndefu, nyembamba na yenye umbo ya mzunguko ambazo hupoteza umbo asili ya seli za damu nyekundu kuwa na umbo la mundu. Katika maabara yake uchunguzi wa kielektoforetiki ulionyesha kuwa mundu seli HB (S) kwali si ya kawaida, ikiwa na PH(kiwango cha asidi au alkaline) katika hali ya uhai iliyo ya chini kuliko ile ya watu wazima wa kawaida HB (A).[6] Katika wabebaji wa mundu seli kuna karibu kiasi sawa cha HbA na HbS, huku katika watu waliona na ugonjwa wa mundu seli karibu HB ni ya aina ya S, isipokuwa kiasi kidogo cha HB ya kilenga. uchunguzi huu ulionyesha kuwa wagonjwa wengi wa ugonjwa wa mundu seli wako na jeni yenye asili moja yenye kufasiri HbS, huku wabebeji wa ugonjwa huu huwa ni wa jeni za asili tofauti kwa ugonjwa huu. Watu wanaopokea jeni mundu-seli na mwingine wa mabadiliko ya kijeni ya ugonjwa huu sehemu sawa. kwa mfano wa jeni ya thalasemia, anaweza pia kuwa na aina ya ugonjwa wa mundu-kiini. Pauling pia alianzisha neno "ugonjwa wa molukula", ambayo, pamoja na dawa za molekula", ambalo limetumiwqa sana .
maendeleo mengine muhimu sana yalivumbuliwa na Vernon Ingram katika mwaka wa 1959 kuwa HbS inatofautiana na HBS na amino asidi moja tu inayobadilishwa katika mnyororo wa peptidi nyingi (β6Glu → Val).[7] Baadaye ilitambuliwa kwamba matokeo kutokana na ubadilishaji wa thimine badala ya adenine katika kodoni ya DNA kwa Glu (GAG → GTG). Hii ilikuwa mfano wa kwanza katika aina yoyote ya wanyama ya athari za mabadiliko katika ptotini.
Usambazaji wa jeni za mundu-Kiini
[[File:Malaria versus sickle-cell trait distributions.png|thumb|left|: Kanda ya Afrika ambapo alikuwa falciparum malaria zinaa kabla ya kudhibiti kuletwa. Kulia: frekvenser ya heterozygotes mundu-kiini katika idadi ya asili ya Afrika. [8] matokeo ya mara kwa mara ya zigoti waliokuwa na jeni tofauti walikuwa ni 20-40% katika maeneo yenye ugonjwa wa malaria, huku walikuwa wachache au hakukuwa na yeyote katika nyanda za nchi zaKenya, Uganda, na Tanzania. Baadaye uchunguzi wa wachunguzi wengi ulidhibitisha haya. matokeo ya juu ya mara kwa mara ya jeni ya HbS yalifunganishwa katika eneo pana katika ukanda wa Afrika ya kati,lakini yakiondoa zaidi ya Ethiopia na nyanda za juu za Afrika Mashariki, haya yanalingana karibu sana na maeneo ya maambukizi ya malaria. matokeo ya mara kwa mara ya zigoti iliyona na za seli za aina tofauti pia hutokea hadi kiwango cha 20 %katika naeneo machache ya India na Ugriki ambayo hapo awali yalikuwa maeneo ya Malaria. maelfu ya watu wamechunguzwa, na matokeo ya kiwango kikubwa kisicho cha kawaida cha himoglobini hayajapatikana katika watu eneo la watu lolote lisilokuwa la malaria.
Asili huru za ugonjwa wa mundu seli.
[9] na aina ya tano hupatikana katika sehemu ya Bara Hindi na Arabia.[10] Waandishi walitoa maelezo haya walieleza kuwa uchambuzi wa aina ya haplo katika eneo la β-globin inaonyesha nguvu za uhusiano zisizo sawazishwa juu ya umbali ulioonyeshwa, hii ni ushahidi kwamba mabadiliko ya jeni ya HbS ilitokea kipekee bila kutegemea chochote angalau mara tano. Viwango vya juu zaidi vya AS katika sehemu za Afrika na India vilidhaniwa kutokea kutokana na uchaguzi wa kutotegemea uliotokea katika makundi tofauti ya watu wanaoishi katika mazingira ya malaria.
Kwa muhtasari,ushahidi kuwa zigoti zilizo na jeni za aina tofauti za mundu seli huwa na uwezo kwa kiwango fulani wa kupea kinga dhidi ya malaria ya falciparum ulikuwa wa mfano wa kwanza kinga asili inayoongoze na jeni dhidi ya malaria ya binadamu, kama inavyotambuliwa na wataalamu wa mambo yanarithiwa yanayoathiri magonjwa ya kuambukiza binadamu.[11] Pia ulikuwa ushahidi wa kwanza wa kuonyesha uteuzi wa Darwin/0} katika binadamu, kama inavyotambuliwa na wanabiologia wa kukua.[12]
Himoglobini Nyingine zisizo za kawaida
Kiwango cha mara kwa mara cha matokeo ya himoglobini isiyo ya kawaidamiongoni mwa watu mbalimbali hutofautiana sana, lakini bila shaka zingine huwa za maumbo mengi ambazo huwa na kubadilika kwa jeni mara kwa mara kinyume na inavyotarajiwa. Kati ya hizi, nne huwa za α-thalasemia, ambazo hufikia kiwango cha mara kwa mara cha asilimia 30% katika maeneo ya Afrika Magharibi,[13] β-thalasemia, ambayo huwa na kiwango cha mara kwa mara ambacho hufikia asilimia 10% katika maeneo ya Italia, HbE (β26Glu → Lys), ambayo hufikia kasi ya asilimia 55% nchini Thailand na nchi nyingine za Kusini Mashariki mwa Asia ;[14] na HbC (β6Glu → Lys), ambayo huwa na kasi inayokaribia asilimia 20% Kaskazini mwa Ghana na Burkina Faso. Haya yote ni maeneo ya malaria, na kuna ushahidi kuwa watu wenye α-thalassemia, HbC na HbE wana kiwango fulani cha kinga dhidi ya malaria.[13][15][16]
Hakuna dukuduku kuwa uteuzi wa malaria huchukua nafasi kubwa katika uenezaji wa vimelea mbalimbali vya malaria. Swali zaidi ni kuhusu umbo lingine la HbS na badiliko la jeni lingine la Hb miongoni mwa sampuli ya watu waliotafitiwa. jeni  za heterizigoti kwa HbS na β-thalassemia, na kwa HbS na HbC, hupata magonjwa ya mundu seli ya aina tafauti, sio makali kama SS lakini huwa na uwezezo wa kupunguza uwezo wa nguvu za mwili kabla ya matibabu ya kisasa kugunduliwa. Kama ilivyotabiriwa, alleli za aina hizi tofauti huweza kujitokeza tu miongoni mwa vikundi vya watu. Kuna uwiano mbaya kati ya matokeo ya mara kwa mara ya HbS na β-thalassemia katika sehemu mbalimbali za Ugiriki na yale la ya HbS na HbC katika Afrika Magharibi.[17] Hakuna mwingiliano mbaya ya mutations, kama katika kesi ya hemoglobins abnormal na upungufu G6PD, uwiano chanya ya lahaja alleles haya kwa idadi itakuwa na inatarajiwa found.[17]
Thalassemias
kwa muda mrefu imejulikana kwamba aina ya upungufu wa damu mwilini- anaemia, inayoitwa thalassemia, ina inajitokeza kwa wingi katika makundi ya watu ya Mediteranea,, ikiwa ni pamoja na Wagiriki na Kusini mwa Italia. Jina limechukuliwa kutoka maneno ya kigiriki ya bahari (thalassa), ikimaanisha bahari ya Mediteranae, na damu (haima). Vernon Ingram anastahili tena kutambuliwa kwa kueleza misingi ya maumbile ya aina mbalimbali ya thalassemia kama ukosefu wa usawa wa katika utengenezaji wa mikufu ya polipeptide ya Hb.[18] Katika aina ya kawaida ya Mediteranea, mabadiliko ya jeni hupunguza uzalishaji wa mikufu ya beta β-(β thalassemia). Katika thalassemia alfa, amabayo kiulinganishi ni ya kawaida barani Afrika na nchi nyingine kadhaa, uzalishaji wa mikufu ya alfa (α) ya HB hutatizwa, na kunatokea uzalishaji mwingi zaidi wa mikufu ya beta (β). Watu wenye homozigoti kwa beta (β) thalassemia- huwa na anaemia kali na huwa na uwezekano mdogo wa kuishi na kuzaa,hivyo basi uteuzi dhidi ya jeni hii ni mkali. Wale wako homozigoti kwa α thalassemia pia hukabiliana na ugonjwa wa upungufu wa damu- anaemia na huwa na kiwango cha uteuzi dhidi ys jeni hii.
upungufu wa glukosi-6-fosfati dihidrogebesi

Glukosi-6-fosfati dihidrogenesi ni enizime muhimu katiak seli nyekundi za damu, hubadilisha glukosi kutipia njia ya pentosi fosfati na kkuzingatia mazingira ya upungufu. G6PD hupatikana katika seli zote za binadamu lakini huwa ni muhimu kabisa kwa seli nyekundu za damu. Kwa vile seli nyekundu zilizo komaa hukosa nuklei na sitoplazimu ya RNA, haziwezi kubadilisha molekuli za enizime mpya kuchukua nafasi ya zile za kijeni zisizo za kawaida au zile zinazozeeka. Protini zote, zikiwemo enizime, zinafaa kudumu  kwa maisha yote ya seli nyekundu za damu, ambayo kwa kawaida huwa ni  siku 120. Katika mwaka wa 1956 Alving na wenzake walionyesha kuwa katika baadhi ya Waamarekani wenye asili ya Kiafrika dawa ya kukinga malaria ya primakuini huanzisha ugonjwa wa upungufu wa damu- anaemia wa haemolitiki na na kwamba watu hao huwa na ukosefu wa G6PD unaorithishwa katika erithrositi..[20] upungufu wa G6PD unatokana na urithi katika jeni inayoamua jinsia, na aghalabu huweopo katika nchi za Mediteranea, Afrika na makundi ya watu wengine. Katika nchi za Mediteranea watu kama hao wanaweza kupatwa na haemolitiki ya diathesisi (favizimu) baada ya maharagwe ya fava. watu walio na upungufu wa G6PD pia huathiriwa na madawa kadhaa pamoja na primakuini.
upungufu wa G6PD ndio wa juu zaidi wa upungufu wa enzime miongoni mwa binadamu,unaokadiriwa kuathiri watu milioni 400. Kuna mabadiliko mengi ya jeni katika sehemu hii, mawili kati yao yanayotokea kwa kiwango cha 20% au zaidi katika makundi ya watu ya Afrika na Mediteranea ; hawa huitwa A- na wenye mabadiliko ya jeni ya Med. Aina mbalimbali za mabadiliko ya jeni ya G6PD yanaweza kuwa na ukosefu mkubwa wa udhabiti kuliko enizime zinazojitokeza kiasili, hivi kwamba utendakazi wake hupungua haraka jinsi seli nyekundu zinavyozeeka.
Malaria katika watu walio na upungufu wa G6PD
Swala hili limechunguzwa kwa makundi yaliyotengwa pale ambapo dawa zinazokinga malaria hazikutumiwa nchini Tanzania, katika Afrika Mashariki[21] na Gambia, katika Afrika Magharibi,likifuatia watoto ambao katika kipindi hicho walikuwa na uwezo zaidi wa kuambukizwa malaria ya falciparum.[22]  Katika hali zote mbili hesabu za vimelea zilikuwa kwa kiwango muhimu na kiasi cha chini cha kwa watu waliokuwa na upungufu wa G6PD kuliko wale waliokuwa na enizime za kawaida za seli nyekundu. uhusiano huu pia umechunguzwa miongoni mwa watu binafsi, ambao ni wenye uwezekano kwa sababu upungufu huu wa enizime ni wa asili ya seli zinazohusishwa na zile za kijinsia na wanawake wenye heterozigoti huwa ni mozaiki kutokana na shughuli ya loinizasioni, pale ambapo uchaguzi usio na utaratibu wowote wenye utepetevu wa kromosomu ya X katika seli nyingine hujenga kikundi cha watu wenye seli nyekundu zenye upungufu wa G6PD zikiishi pamoja na zile seli za damu nyekundu za kawaida. Vimelea vya malaria vilikuwa kwa ukubwa zaidi vikichunguzwa kwa kiwango kingi katika seli nyekundu za kawaida kuliko katika seli zenye upungufu wa enizime.[23] uchunguzi wa uchambuzi wa mabadiliko ya maumbile ya jeni za uteuzi wa malaria katika jeni zenye upungufu wa G6PD umechapishwa na Tishkoff na Verelli.[24] Upungufu huu wa enizime ni kawaida nchi nyingi ambazo ni, au zilikuwa zamani, zenye sehemu za malaria, lakini si mahali pengine popote.
Ovaloktosisi ya Asia ya Kusini-Mashariki
[[File:RBC Membrane Proteins SDS-PAGE gel.jpg|thumb|left| Utando wa seli nyekundu za damu protini waliojitenga na SDS-Page na silverstained [25]
SAO husababishwa na mabadiliko ya jeni ya uunganishaji wa jeni ya protini ya erithrositi bendi 3. kuna kufutwa kwa kodoni 400-408 katika jeni hii, inayosababisha kufutwa kwa amino asidi 9 katika mpaka kati ya sitoplazimu na ngozi ya kuvuka mipaka ya protini ya bendi 3.[26] Bendi 3 hutumika kama eneo kuu la uunganishaji ya ngozi ya mifupa, kijingozi cha mtandao wa protini kinachojumuisha ankyirini, spektrini, aktini, na bendi ya 4.1. Ovalositi ya bendi 3 hufungwa zaidi kuliko ile ya kawaida ya bendi 3 na ankiyirini, ambayo huunganisha ngozi ya mifupa kwa anioni ya kusafisha bendi ya 3. Kasoro hizi za ubora huunda ngozi ya seli nyekundu ambayo sio yenye uwezo wa kuhimili mvutano mdogo na huwa huleta wasiwasi wa kupata uharibifu wa kudumu.

SAO huhusishwa na kinga dhidi ya malaria ya akili miongoni mwa watoto kwa sababu hupunguza mfuatano wenye vimelea wa erithrositi na ' P. falsiparamu katika sehemu ndogo ya katika ya mifupa ya ubongo. ushikanisahji wa P. falsiparamu wa seli nyekundu za damu zilizoambukizwa za CD36 huimarishwa na tabia ya kukinga malaria ya akili ya SAO. Ufuatanishaji wa ufanisi wa juu kupitia CD36 katika watu walio na SAO inaweza kuamua ugavi wa kiungo tofauti cha mfuatano wa seli nyekundu zilizoambukizwa. Haya hutoa maelezo mwafaka kwa uteuzi manufaa unaofanywa na SAO dhidi ya malaria ya akili.[27]
kipokezi cha antigeni ya Duffy
kimelea cha malaria Plasmodium vivax  inakadiriwa kuambukiza watu milioni 75 kila mwaka. P. vivax  ina usambazaji mpana katika nchi za hari, lakini ni haipo au ni nadra katika kanda kubwa katika Afrika ya Kati na Magharibi, kama ilivyothibitishwa hivi majuzi na  uandishi wa aina ya PCR. Pengo hili katika usambazaji imekuwa kutoka na ukosefu wa uelezaji wa kipokezi antigeni cha Duffy cha kemokine (DARC) kwenye seli nyekundu za watu wengi wanaoishi sehemu ya kusini mwa Sahara. watu waliona na Duffy hasi ni homozigoti kwa aleli ya DARC, hubeba nukletidi moja yenye mabadiliko ya kijeni(DARC 46 T → C), ambayo hutatiza shughuli za kufanikisha kwa kusumbua eneo la uunganishaji la hGATA1 dhana ya erithroidi mfuatano yenye kunakiliwa .[28]
Katika uchunguzi mkubwa ambao umetajwa wa vino na vitro, Miller na wengine waliripoti kwamba kundi la damu la Duffy huwa ni kipokezi kwa P. vivax na ukosefu wakundi la damu la Duffy kwenye seli nyekundu ni sababu ya kinga kwa P. vivax  miongoni mwa watu wenye asili ya kiafrika.[29] Hii imekuwa mfano maarufu wa kinga asili kwa chombo cha kuambukiza kwa sababu ya ukosefu wa kipokezi cha agenti kwenye seli zililengwa.
Hata hivyo, uchunguzi umekusanywa unaonyesha ripoti hiyo ya awali inahitaji kupitiwa zaidi ili ifuzu. P. vivax  huweza kuambukizwa kwa Tumbili wa squirrel (Saimiri boliviensis na sciureus S.),  na Barnwell na wengine wamepata ushahidi kwamba P. vivax huingia lwenye seli za tumbili wa samiri bila kutegemea chochote wenye kundi la damu la Duffy, kuonyesha kwamba P. vivax ina njia mbadala ya kuingilia seli hizi. protini ya uunganishaji ya Duffy, moja na moja tu ya kipande cha uvamizi kwa DARC, haijiunganishi kwa erithrositit za samiri bali  ingawa seli hizi huonyesha  DARC na kwa waziwazi huambukizwa na P. vivax. [30]
Swali ni kama kwamba uchunguzi huu ni wenye umuhimu kwa maambukizi ya binadamu ya P. vivax kwa kawaida. Ryan na wengine walionyesha ushahidi wa maambukizi ya P. vivax miongoni mwa makundi ya watu ya Duffy-hasi wakazi katika eneo la Magharibi mwa Kenya.[31] Huko kivyao, Cavasini na wengine wametoa ripoti kwamaba maambukizi ya P.vivax miongoni mwa watu walio na  antijeni-hasi ya Duffy kutoka eneo la Brazili la Amazonaskanda ya Amazoni. P. vivax  na udhihirishaji wa antigeni ya Duffy ilitambuliw kwa njia ya ginotipi na  njia nyingine. uchunguzi wa baadaye katika nchi ya Madagaska umepanua uchunguzi huu. watu wa Malagasi katika kisiwa hiki huwa na mchanganyiko wa watu wa Duffy chanya na Duffy-hasi wenye asili ya makabila mbalimbali. katika maeneo nane muhimu yanayofunika sehemu mbalimbali za kisiwa hiki 72% ya makundi ya watu walikuwa Duffy-hasi, kama inavyoonyeshwa na genotipi na mtindo wa sitometri. P. vivax  ya chanya ilipatikana katika 8.8% ya 476 idadi iliyodhaniwa ya watu wa  Duffy-hasi. na malaria ya P. vivax ya kliniki ilipatikana katika watu 17 vile. shughuli ya uginotipi ya watengenezaji wa polimofiki na setilite ndogo zaidi walipendekeza kwamaba aina nyingi za  ' P.{/ zilikuwa zinavamia seli nyekundu za watu walio na Duffy- hasi. Waandishi walipendekeza kwamba miongoni mwa makundi ya watu ya Malagasi kulikuwa na wakazi wa  kutosha wa Duffy-chanya wenye kudumisha maambukizi ya mbu na ya ini. Kutokana na maelezo haya ya ndani ni kwamba aina za ' P. vivax zaweza kuibuka, kwa kutumia vipokezi  badala ya kutumia Duffy kuingia katika seli nyekundu na kujizidisha. kutokana na hizi  ripoti nyingi kutoka sehemu mbalimbali za ulimwengu ni dhahiri kusema kwamba aina kadhaa za P.vivax  zimekuwa zikiambukizwa kwa wanadamu amabo hawadhirishi DARC kwenye seli zao nyekundu. matokeo ya maambukizi ya mara kwa mara hayajajulikana. Utambulishaji wa kimelea na molekuli mwenyeji amabyo huruhusu uvamizi wa kibinafsi wa Duffy wa erithrositi za binadamu ni jukumu muhimu siku zijazo, kwa sababu itaweza kuwezesha maendeleo ya utengenezaji chanjo.
P. vivax  agenti isiyo na sumu sana ya uteuzi wa kawaida ikiwa ni P. falciparum. Hata hivyo, uwezi wa maradhi wa  P. vivax  si mdogo. Kwa mfano, maambuikizi ya P. vivax huleta uchungu mkubwa wa kuwashwawashwa katika mapafu kuliko ilivvyochunguzwa katika maambukizi ya P.maambukizi, na maendeleo ya ukosefu wa utendakazi wa aliviola za kapilari hudhihirishwa baada ya matibabu ya malaria ya vivax.[32] uchunguzi wa  Epidemiolojikali katika eneo la Amazoni la Brazili umeinyesha kwamba  idadi na kiwango cha ulazwaji hospitali kwa maambukizi ya P.vivax imeongezeka hivi majuzi huku ile ya P. falciparum  imekupungua. vigezo vya kriteria ya ulazwaji dvilitumika. Waandishi hawa pia walipendekeza kwamba maambukizi ya P. vivax katika eneo hili yanakuwa makali zaidi.
Usambazaji wa uhasi wa Duffy katika Afrika hauna uhusiana wowote na ule wa maambukizi ya P. vivax. matokeo ya mara kwa mara ya uhasi wa Duffy ni ya juu kama ya Afrika  Mashariki (zaidi ya 80%), ambapo vimelea huambukizwa, kama yalio katika  Afrika Magharibi, ambako haipo. Kwa muhtasari, P. vivax  inaweza kuifunga na kuivamia erithrositi ya  binadamu na viumbe visivyo vya binadamu vyenye asili ya tumbili kupitia kipokezi au vipokezi isipokuwa tu  DARC. Hata hivyo, DARC bado inaonekana kuwa kipokezi muhimu cha maambukizi ya binadamu ya P. vivax. uwezo wa P. vivax kama ajenti wa uteuzi wa kawaida haijulikani, na unaweza kutofautiana kutoka eneo hadi eneo. DARC hasi  bado imebaki kuwa mfano wa kinga asili kwa maambukizi, lakini hutoa kinga kiasi bali sio kinga kamili dhidi ya maambukizi ya P.vivax.
Maradhi kama ajenti wa uteuzi wa kawaida
uteuzi wa kiasili tangu zamani ulihusishwa na fenomena kama vile ushindani wa rasilimali au uwindaji. Hakukuwa na mfano wa uteuzi wa kiasilia uliokuwa ukifanya kazi kwa jeni ya kawaida katika binadamu, kulinganisha na uteuzi nadra dhidi ya mabadiliko mengine ya kijeni ya kuondolewa. Baada ya Vita Vikuu vya  Pili vya Dunia kikundi cha Kiitaliano (E. Silvestroni, I. Bianco na G. Montalenti) walianzisha njia za kutambua B-thalassemia heterozigoti katika makundi ya watu, na wakarekodi viwango vya matukio katika sehemu mbalimbali za Italia. Katika baadhi ya maeneo ya matokeo ya heterozigoti hadi kiwango cha 10% kiliripotiwa, na mawasilono ya nguvu la kijiografia katika ya matukio ya thalassemia na malaria ya kawaida yalibainishwa, kama kumbukumbu za Kiitaliano za historia ya sayansi. [33] Hizi tafiti "ziliibua swali wazi la kudumisha matokeo ya jeni  ambayo, kwa wakati huo, ilihukunu homozigoti kifo homozygotes waliohukumiwa kifo katika kipindi cha miaka miwili ya kwanza ya maisha". Katika mkutano wa kimataifa katika Italia mwaka wa 1949 J.B.SHaldane alitoa mhadhara ya "Magonjwa na mabadiliko ya kihistoria.".[34] Katika majadiliano yaliyotokea baadaye Montalenti aliwasilisha habari juu ya usambazaji wa thalassemia katika Italia, na alikubali pendekezo kutoka JBS Haldane kwamba heterozigoti wa thalassemi wanaweza kuwa na uwezo wz kutopata malaria. Baadaye katika  mwaka wa 1949 Haldane alakataa wazo hilo, bila kurejelea wachunguzi wa kiitaliano. Haldane hivyo basi kwa kiwango kikubwa amerejelewa kama mwanzilishi wa "hipothesia ya malaria." Hata hivyo, kumekuwa na mapendekezo kwamba nafasi ya wachunguzi wa  Kiitaliano katika kutambua uwiano aikuchukuliwa ifaavyo, na wazo hilo liliangaziwa na mshindi wa zawadi ya nobel, mwanajeni Joshua Lederberg.[35] Pendekezo la heldane la kijumla kwamba maambukizi ni ajenti muhimu kstika uteuzi asili lilikuwa ni kumbusho muhimu kwa wakati huo lakini lilikuwa na histiria ndefu ya uzazi. lilifanywa kwanza na Alfred Russel Wallace, mwanzilishi mshauri wa uteuzi wa kiasili kama chanzo cha mageuzi ya  maumbile ya binadamu na  katika nusu ya kwanza ya karne ya ishirini mifano kadhaa ya jeni zinzojikita katika kinga dhidi ya maamukizi, na matokeo yao kwa ajili ya uteuzi wa kiasili, yalichapishwa, kama alivyobainisha Lederberg.[35] Haldane hakunfanya utafiti wowote kwa himoglobini zisizo za kawaida au kwa malaia, na malaria iliondolewa katika nchi za Mediteranea baada ya Vita Kuu ya Pili ya DuniaVita viKuu ya II, hivyo basi hipothesia ya Malaria  malaria haingeweza kudhaminiwa miongoni mwa wabebaji wa thalassemia β.
Upimaji wa hipothesia ya malaria
uchunguzi wa kwanza wenye utaratibu wa hipothesia ya malaria ulifanywa na Anthony Allison katika Afrika Mashariki katika mwaka wa 1953. uchunguzi wake wa kwanza hapo awali awali ulibainisha ikiwa heterozigoti wa munduu seli huwa wamelindwa dhidi ya maambukizi makali ya P.falciparum{. Hii ilihitaji kufanywa kazi na watoto walio na miezi minne hadi miaka minne, pale ambapo upatajji wa ugonjwa na vifo kutokana na malaria ni mkubwa zaidi makubwa zaidi. Utafiti huo ulifanyika katika vijiji vya Uganda ambapo dawa za kukinga malaria hazikutumiwa. Allison aligungdua kwamba watoto katika kundi hili la miaka waliokuwa na HbS walikuwa kwa kiwango cha chini muhimu cha visa vya vimelea vya malaria kuliko wale wa walio na HbA.[36] Kuugua maradhi kukali na  na vifo kutokana na malaria havikuwa vinajulikana kama kuwa na uhusiano wa visa vya juu vya vimelea. Uchunguzi huu umeonyesha kuwa mara  katika sehemu mbalimbali za Afrika, na uwezekano wa uonyeshaji wa malaria kali ( malaria ya akili na upungufu wa damu mwili mkali - anaemia) ni nadra katika- heterozigoti wa mundu seli. Katika utafiti wa baadaye hali ya ubebaji wa HbS ilipatikana kuwa na uhusiano hasi na uwezekano wa hali ya za malaria ya  ' P.falciparum, huku uhusiano huu hasi wa hali za mbebaji wa HbC na α-thalassemia ulikuwa umedhibitiwa kwa malaria ya akill na upungufu wa damu mwilini mkali, mtawalia. Matokeo haya yalipendekeza kwa nguvu kuwa, chini ya hali kali ya maambukizi ya P.falciparum, heterozigoti (AS) wadogo wa mundu seli huishi maisha bora zaidi kuliko wale walio na himoglobini ya kawaida (AA) huku homozigoti wa mundu seli (ss) kuishi kiwango cha chini miongoni mwa ginotipi hizi tatu.

Utafiti wa kina wa kundi la watoto wa Kenya 1,022 wanaoishi karibu na Ziwa Victoria, ulichapishwa mwaka wa 2002, ulithibitisha utabiri huu.[37] watoto wengi wa SS bado walikua kabla ya kufika mumri wa waka mmoja. Kati ya miezi 2 na 16 kiwango cha vifo katika watoto waliona vya AS kilipatikana kuwa cha kiwango cha chini kuliko kie cha watoto wa AA. Uchunguzi huu uliothibitiwa vizuri unaonyesha utendaji kazi unaoendelea uteuzi wa kiasili kupitia magonjwa katik idadi ya binadamu.
Uchambuzi wa genome hela na uhusiano wa usahihi (GWA) ni njia ya nguvu kwa ajili ya kuchunguza  urithi wa kinga dhidi ya maambukizi na magonjwa mengine. Uchambuzi mbili wa kujitotegemea wa uhusiano wa GWA na malaria kali ya falsiiparumu  katika Waafrika umefanywa, moja na kundi la Malariagen katika idadi ya watu ya Gambia na wa pili na Rolf Horstmann (Taasisi ya udaktari wa eneo za tropkali ya Bernhard Nocht , Hamburg) na wenzake juu ya idadi ya watu ya Ghana . Katika hali zote mbili ishara tu ya uhusiano uliyofikia kwa kiwango muhimu genome pana ilikuwa na sehemu ya HBB iliyoandikisha mlolongo wa bwa homoglobilini, ambayo si ya kawaida katika HbS.[38] Hii haimaanishi kwamba HbS ni jeni ya kipekee inayodhibitisha kinga ya kaisili ya malaria falsiparamu: kuna uwezekano wa jeni nyingi za aina hii jeni inayotia madhara ya nguvu zaidi ambayo huathiri jutambuzi na GWA kwa sababu ya kiwango cha chini cha uhusiano usiokuwa sawa miongoni mwa watu wa Afrika. Hata hivyo uhusiana sawa wa  GWA katika makundi mawili ya watu ni  ushahidi wa nguvu kwamba jeni moja inayodhibiti kinga asili dhidi ya malaria ya Falsiparamu amabayo huaunda HbS.
Mifumo ya ulinzi
njia ya utendakazi ambayo erithrositi zilizo na himoglobini isiyo ya kawaida, au upungufu wa G6PD, kwa kiasi huw aimelindwa dhidi ya maambukizi ya P.0}falciparum s haijaeleweka vikamilifu, ingawa hakujakuwepo na  ukosefu wa mapendekezo. Wakati wa hatua ya ugavi wa kizingo wa damu  vimelea vya malaria huwa na kiwango cha juu cha matumizi ya oksijeni hutumia kiasi kikubwa cha himoglobini.[39] Inawezekana kwamba HbS katika vilengelenge vya endokritiki haina oksijeni, hupolimisha na ni hafifu kuyeyuka mwilini. Katika seli nyekundu zenye himoglobini isiyo ya kawaida, au mabazo zina upungufu wa G6PD, chemebe za oksijeni  hutolew, na vimelea vya malaria husukutua nguvu zaidi za oksijeni.[40] Hii inaweza kuleta mabadiliko katika ngozi ya seli nyekundu, ikiwa ni pamoja na mabadiliko ya maenao ya fosfatidiserini kwa sehemu za upande wa nje, ikifuatwa na utambizi na uyeyukaji wa mikrofaji. Waandishi hawa wamependekeza vkuwa shughuli hii ya utendakazi ina uwezekano wa kutokea mapema katika seli nyekundi zisizo za kawaida na zile zilizo za kawaida, hivyo basi kuzuia uzidishaji wa zile za zamani. kwa kuongezea ufunganishaji wa seli za mundu seli zenye vimelea hadi zile za endotheliali ni hupunguzwa kwa sababu ya kuonyesha kwa ubadilishwaji wa P.falciparum erithrositi ya ngozi ya protini-1 (PfMP-1).[41] protini hii huwa na kishikizi cha chembe muhimu cha protini na yenye nguvu zaidi za sehemu ya juuu ya seli. Wakati wa hatua za mwisho za uzalishaji wa vimelea katika seli nyekundu zimeshikanishwa na veno za endothelliamu,na uzuiaji wa uhusiano huu unaweza kufinyilia unakili wa seli.
usisimuzi wa kinga tohozi.
Mojawapo ya nmaendeleo ya kuvutia sana katika sayansi ya matibabu katika miongo michache iliyopita imekuwa ni ufafanuzi wa mifumo inayojitia katika kinga asili. moja ya mifumo ya  kinga uliyozaliwa nayo ni humorali,  kama vile kitimizo cha kusisimua seti nyingine hujumuisha utambuzi wa ruwaza vipokezi kama vile vile vya Toll,ambayo husisimua uzalishaji wa intaferoni na citikini nyingine zizoongeza ukingaji wa seli kama vile monositi kwa maambukizi.[2] sitokini zinazotolewa wa itikio la kinga ulizozaliwa nayo ni miongoni mwa visimuzi vya utendakazi wa kinga tohozi.[2] kingamwili hutia viungo zaidi au madhara ya sinaji yenye mfumo wa utendakazi wa kinga asili anayaozaliwa nayo mtu. makundi ya HbS yasiyodhabiti ya ukanda wa -3, ambayo ni kiungo kikuu katika protini za seli nyekundu; kingamwili huyatambua makundi haya na kuharakisha uondoaji wake na seli za fagositiki. protini za ukanda wa -3 zilizo pamoja na zilizoambatanishwa na kingamwili, huanzisha vijazio na kujaliza vipande vipande vya C3 ambavyo ni opsonini inayotambuliwa na kipokezi kijazi cha CR1 kwenye seli za fagositi.
Utafiti wa makundi ya watu umeonyesha kwamba athari ya kinga ya hali ya mundu-seli dhidi ya malaria ya falsiparumu inayohusisha uunganishaji wa matokeo ya kinga-tohozi na pia kinga asili kwa kimelea cha malaria, hivyo kuonyesha matarajio ya mabadiliko kutoka kinga asili hadi kinga asili.
ulinganifu wa jinotipi mbalimbali
ulinganifu wa jinotipi mbalimbali katika eneo la Afrika ambapo pana uteuzi mkali wa malaria ulikadiriwa na Anthony Allison katika mwaka wa 1954.[42] Katika kundi la watu la Baamba linaloishi katika eneo la msitu la Semlik Magharibi mwa Uganda matukio ya heterozigoti ya mundu-seli (AS) ni 40%, inayomaanisha kuwa matukio ya jeni ya mundu-seli ni 0.255 na 6.5 ya watoto waliozaliwa wana homozaigoti ya SS. Kama utokeaji wa heterozaigoti ni 0.40 utukiaji wa jeni ya mundu-seli(q) unaweza kuhesabiwa kwa mbinu ya kusawazisha ya Hardy-Weinberg ambayo ni 2q(1-q)=0.40,ambapo q=0.2555 na q2 ni utukiaji wa homozaigoti za mundu-seli ambazo ni 0.065. Ni wazo nzuri kuwa mpaka wakati ambapo matibabu ya kisasa yaliaza kupatikana robo tatu ya watu wenye homozaigoti ya SS walishindwa kuzaa. kusawazisha upoteaji huu wa jeni za mundu-seli, mabadiliko ya jeni ya kiwango cha 1:10.2 kwa kila jeni kwa kila kizazi kungekuwa muhimu. Hii ni kama mara 1000 juu zaidi kuliko viwango vya mabadiliko ya jeni yakipimwa kwa Drosophila na viumbe wengine na juu zaidi kuliko ilivyorekodiwa katika sehemu za mundu kiini miongoni mwa waafrika. Ili kusawazisha polimofisimu, Anthony Allison alikadiria kuwa ulinganifu wa heterozaigoti za AS ungelazimika kuwa mara 1.26 zaidi kuliko ule wa homozaigoti za kawaida. uchanganuzi wa baadaye wa takwimu kuhusu wale waliofaulu kuishi ulionyesha matokeo sawa, pakiwa na mabadiliko kiasi kutoka sehemu moja hadi nyingine.  miongoni mwa Wagambia ilikadiriwa kuwa walio na heterozaigoti ya AS wana kinga ya 90% dhidi ya upungufu mkubwa wa damu na malaria ya kurukwa na kichwa yanayohusishwa na P. falciparum ilhali miongoni mwa makundi ya Waluo wa Kenya inakadiriwa kuwa wenye heterozaigoti ya AS wana kinga ya 60% dhidi ya ukosefu mkubwa wa damu unaotokana na malaria. Tofauti hizi zinadhihirisha kiwango cha kuambukizwa kwa malaria ya P.falciparum kutoka eneo moja hadi jingine na msimu mmoja hadi mwingine, hivyo basi hesabu za ulinganifu zitatofautiana pia. Kwa wakazi wengi wa Afrika utokeaji wa AS ni kama 20%, na ulinganifu wa kiwango cha juu zaidi ya wale walio na himoglobini ya kawaida ya mpangilio wa 10% inatosha kuzalisha polimofisimu yenye uthabiti.
Athari za uwekaji tarehe wa uteuzi unaowiana malaria

Anthony Allison alitumia makadirio ya ulinganifu yaliyo kwenye grafu kuhesabu muda ambao ungechukuliwa na jeni iliyobadilika upya ya mundu-kiini kuongeza kwa utokeaji kundi la watu na kupata uthabiti ulio sawa. Chini ya hali kali za uteuzi wa malariia utokeaji wa jeni ya mundu kiini inaweza kupata kiwango cha msawazo katika vizazi vinavyakaribiana 45, kidogo zaidi ya miaka 1000. Chini ya hali iliyo chini ya uteuzi wa malaria uteuzi faida ya homozigoti huwa ya chini na polimofizinu ya udhabiti inayokaribia 20% ya wabebeji wa AS (kama inavyotambuliwa kwa kawaida katika Afrika) itaweza kupatikana katika karibu miaka 2000.
Kama uteuzi wa malaria ni legevu, utokeaji wa jeni ya mundu kiini utapunguka kwa kiasi kikubwa. Hii imetokes katika kundi la watu la wamerikani wenye asili ya Kiafrika huko USA, lakini kiwango cha kuanguka hakijulikani kwa sababu ya uwekaji rekodi wa kundi hili la watu wenye asili ya kiafrika uliotawanyika na hafifu na pia mchnganyiko huko Marekani na wahamiaji wenye asili zingine.
mwandamano wa genome za binadamu unaweza kutumika bali si tu kwa kuchunguza madhara ya uteuzi wa asili lakini pia kupata taarifa kuhusu jinsi imetokea hivi majuzi. Sabeti na wenzake wametoa mwafaka.[43] Kwanza, haplotipi zilizo katika eneo la riba hutambuliwa (haplotipi msingi). Kisha umri wa kila haplotipi msingi hutathminiwa kwa uharibifu wa muungano wake kwenye aleli katika umbali mbalimbali kutoka kutika kwaeneo maalimu, kama ilivyopimwa na haplotipi iliyotandwa yenye uhozigoti (EHH). Haplotipi msingi zenye kiwago kisicho cha kawaida cha juu sana cha EHH pia vile kundi la watu lenye uenezaji mkubwa huonyesha kuwepo kwa mabadiliko ya jeni amabayo yaliyoibuka na kujitokeza katika kundi la jeni kwa kasi zaidi kuliko ilivyotarajiwa kwa kuachana kusiko na utaratibu. Wakati mbinu hii ilitumika kwa eneo maalumu la G6PD, ushahidi muhimu wa uteuzi ulipatikana. mtihani wa uunganisho usio na usawa ulitumika kukadiria tarehe ya asili ya jeni iliyobadilishwa ya G6PD iliyotoa kinga, ambao ulitoa tarakimu ya karibu miaka 2500. Haplotipi za aina tofauti na yenye uhusiaono usio na usahihi ukititumia data ya makrosatelaiti ilikuwa hapo awali imetumiwa na Tishkoff na wenzake kukadiria tarehe ya asili ya aina tofauti za G6PD.[44] Aina ya Afrika A ilikadiriwa kuwa ilitokea hapo zamani katika kipindi cha miaka 3,840 na 11,760 aina ya Med katika kipindi cha miaka 6,640.
Kwa muhtasari, mabadiliko katika himoglobini mpya isiyo ya kawaida na jeni zenye upungufu wa G6PD, inayotokea katika maeneo yenye malaria, inaweza kuwa ya kawaida kwa haraka na kufikia polimofisimu thabiti ndani ya miaka kati ya 1000 na 3000, kutegemea nguvu ya uteuzi. Tafiti kuhusu mabadiliko ya jenomu na maendeleo ya kukua ya P.falciparum huonyesha kuwa yalizuka kati ya miaka 3,200 na 7,700 iliyopita. Tarehe hizi zinasadifiana na kuenea kwa kilimo katika kipindi cha miaka 1000 iliyopita, ambacho kiliongeza wiani wa watu, kufyekwa kwa misitu, na kuzuka kwa miji karibu na vidimbwi wazi vya maji. Hali hizi huwa chanya kwa uzalishaji wa mbu aina ya Anopheles na kuambukizwa kwa malaria. Mabadiliko ya ghafla ya utaratibu wa kijamii ya binadamu tangu mwanzo wa nyakati za Niolithiki yamekuwa na athari wazi na sawa kuhusu uambukizaji wa magonjwa ambukizi, na haya, kwa upande mwingine, yamekuwa na athari baguzi kwa jeni za binadamu na kuacha ishara zake kwenye jenomu ya binadamu.
Sababu za kimaumbile zinazoathiri kinga za kufanyizwa dhidi ya malaria
Matokeo ya kinga zinazotokana na kiini na zile humoro huthibiti uzalishaji wa vimelea vya malaria, na sitokini nyingi huchangia katika namna ugonjwa wa malaria unavyokua na pia namna ya kukabiliana na maambukizi. Si ajabu kwamba masomo ya maumbile yamebainisha maeneo mbalimbali maalum yenye uhusiano na hali kali ya malaria. Kwa mfano, polimofizimu katika eneo maalum la HLA, ambayo hubadili protini ambazo hushiriki katika mawasilisho ya antijeni, huathiri mwenendo wa malaria. Katika Afrika Magharibi aina ya HLA 1 antijeni (HLA Bw53) na aina ya HLA II haplotipi (DRB1 * 13OZ-DQB1 * 0501)huwa zinahusishwa kipekee na kinga dhidi ya malaria kali.[45] Hata hivyo,uhusiano wa HLA hutofautiana, kutegemea viambajengo vya kimaumbile ya kimelea cha polimofizimu cha malaria, ambavyo hutofautiana katika maeneo tofauti ya kijiografia.[46]
Baadhi ya michango ya awali ya kinga ya asili kwa maambukizi ya wanyama wenye mifupa, wakiwemo binadamu kama ilivyoelezwa kwa muhtasari katika Jedwali 1.
Jedwali 1.  Mifano ya kinga asili iliyothibitiwa na jeni dhidi ya visababishi vya maambukizi au utambuzi wa matokeo yao.

Ni muhimu kutambua kwamba mbili ya tafiti za kwanza zilihusu malaria. Intaferoni za aina ya 1 na mfumo wa utendajikazi wao imechanganuliwa kwa utendeti kwa mbinu za kijenetiki na nyinginezo. Tafiti za zamani juu ya kipokezi cha Drosophila zilienezwa kwa haraka kwa vipokezi vya aina ya Toll kwa wanyama wa kunyonyesha na kisha kwa vipokezi vingine vinavyotambua ruwaza,ambazo huwa na majukumu muhimu katika kinga ya asili na usisimuaji wake wa kinga tohozi. Uthibiti wa kijenetiki wa kinga asili na kinga tohozi ni taaluma pana na inayostawi. Hata hivyo, michango ya mwanzo kuhusu malaria inabaki kuwa kama mifano ya zamani ya uzuiaji wa asili, ambayo imehimili mabadiliko ya wakati.
Marejeo (Kwa lugha ya Kingereza)

Marejeleo zaidi
Krishna R Dronamraju, Paolo Arese (2006) Malaria: Genetic and Evolutionary Aspects(Malaria: Maumbile na Maswala ya mabadiliko),  Springer, Berlin, ISBN 0-387-28294-7 / ISBN 978-0-387-28294-7
Sehemu nyingine

Upungufu wa glukosi-6-fosifati ya dihedrojenesi inakisiwa kwamba watu milioni 400 duniani wanaathiriwa na aina hii ya enzimopathi.

Ripoti ya Dunia ya mwaka wa 2009 kuhusu malaria Zaidi ya thuluthi moja ya mataifa ya malaria 108 yaliandika kuhusu upunguzi wa visa vya malaria vinavyokaribia 50% mwaka wa 2008 ikilinganishwa na mwaka wa 2000

Je, chama kikuu cha upinzani nchini Kenya kinaitwaje?


Dodoma ni mji mkuu wa Tanzania na pia ni Jiji.
Ilitangazwa kuwa mji mkuu wa Tanzania mwaka 1973, lakini mnamo tarehe 26 Aprili 2018 katika maadhimisho ya miaka 54 ya muungano wa Tanganyika na Zanzibar, rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania wa awamu ya tano John Magufuli aliupandisha hadhi na kutangaza rasmi kuwa Dodoma ni Jiji.[1][2] [3][4][5]Serikali ya awamu ya tano  ilihamia rasmi jijini Dodoma mwaka 2016.[6][7]
Jiji hili pia ni makao makuu ya Mkoa wa Dodoma na eneo lake linahesabiwa kama Wilaya ya Dodoma yenye postikodi namba 41100[8].
Eneo la mji liko mita 1135 juu ya usawa wa bahari UB. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, mji wa Dodoma ulikuwa na wakazi wapatao 410,956 [9] waishio humo.
Asili ya jina
Neno "Dodoma" linasemekana kumetokana na neno la Kigogo "dodomia" kufuatilia historia kwamba zamani kuna tembo alikuja pale mjini akakita nyayo zake ardhini akiacha alama ya nyayo zake zimedidimia.
Historia
Dodoma ilianzishwa wakati wa ukoloni wa Kijerumani kama kituo kwenye reli ya kati penye karahana ya reli. Tangu mwaka 1912 imekuwa makao makuu ya mkoa.
Mwaka 1913 Dodoma ilikuwa na posta, simu, hoteli na maduka 26 (moja ya Mzungu, mengine ya Wahindi na Waarabu). Kikosi cha polisi kilikuwa na askari 59.
Dodoma imeendelea kuwa mji mdogo mpaka kutangazwa kuwa mji mkuu. Azimio hili lilileta ujenzi wa maofisi kadhaa ya serikali.
Kwa ujumla uhamisho ulichelewa kwa sababu mbalimbali; sababu muhimu ni ya kwamba watumishi wa serikali na wanasiasa walio wengi hawakupenda kuondoka katika jiji halisi na kuhamia mji ambao ni mbali sana na mazingira waliyoyazoea. Pia matatizo ya kifedha yalisaidia kutangaza nia ya kuhamia lakini kubaki palepale.
Hali halisi bunge lilikuwa linakutana Dodoma lakini makao ya kikazi ya serikali ya Tanzania yalibaki Dar Es Salaam pamoja na ikulu ya rais hadi mwaka 2016. Ndipo kwa amri ya rais mpya, John Magufuli, sehemu kubwa ya ofisi za wizara zimepelekwa Dodoma.
Uchumi
Kiuchumi ni kitovu cha kilimo na biashara ya karanga, maharagwe, alizeti na mizabibu, pamoja na mifugo na kuku.
Elimu
Elimu inahitaji kuboreshwa, hasa maeneo ya vijijini, maana ndio mji mkuu: hivyo kunahitajika kuboreshwe zaidi.
Mawasiliano
Mawasiliano ni mazuri kwa barabara ya lami kuanzia mji wa Dodoma kwenda Morogoro - Dar Es Salaam, pamoja na njia kuu kuelekea Tanzania ya Magharibi - Rwanda - Kongo na barabara ya kale ya "Cape Town - Cairo" inayopitia Dodoma kutoka kaskazini (Arusha - Kondoa) kwenda kusini (Iringa). Barabara nyingine ni za udongo tu.
Kuna pia njia ya reli ya kati kutoka Dar es Salaam kwenda Kigoma yenye matatizo ya mara kwa mara.
Dodoma ina uwanja wa ndege wa kitaifa na vyuo vikuu, kikiwemo kile kikubwa zaidi Afrika Mashariki.
Dodoma kuna makao makuu ya Kanisa la Biblia Publishers pamoja na Emmaus Shule ya Biblia.
Picha

Uwanja wa Nyerere
Chuo Kikuu cha Dodoma
Kanisa Kuu la Anglikana
Msikiti wa Gaddafi
Kanisa la Biblia

Tazama pia

Chuo Kikuu cha Dodoma

Tanbihi

*
Jamii:Miji ya Tanzania
Jamii:Miji Mikuu Afrika

Programu ya instagram ilianza mwaka upi?


Utawala wa Kijiji ni miongoni mwa tawala katika serikali za mitaa za Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Huu ni utawala wa chini kabisa kimuundo ukitanguliwa na utawala wa Kitongoji.
Kuwa utawala wa chini haimaanishi kuwa na umuhimu mdogo; isipokuwa ni kupitia utawala huu ndiko ambako mambo mengi yanayoamuriwa au kupangwa na tawala za juu kama serikali, hutekelezwa.
Utawala wa kijiji huelekeza wananchi katika kutumia madaraka yao ya kidemokrasia kuamua juu ya mambo yanayowahusu kama wanakijiji moja kwa moja bila kupitia mlolongo au urasimu mrefu.
Mambo yanayohusiana na tawala za serikali za mitaa yanaratibiwa na Ofisi ya Waziri Mkuu.
Utangulizi
Kila mwananchi wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ana wajibu wa kupinga na kukataa kila aina ya uovu katika jamii vikiwemo rushwa, uonevu, wizi, ubadhirifu wa mali za umma na ya watu binafsi.
Pia ana jukumu la kudai na kupigania haki zake na za wananchi wengine, kutoa malalamiko na kuuliza maswali juu ya mambo mbalimbali yanayoendelea kijijini au kwenye mtaa kupitia vyombo mbalimbali vya kijamii na kiserikali.
Wananchi wanashiriki katika serikali za mitaa kupitia vikao au mikutano mbalimbali ambapo hujadili na kutoa mapendekezo yao kuhusu mipango na matatizo yanayowakabili kwa namna moja au nyingine ili kuweza kupatiwa ufumbuzi na kurahisisha uboreshaji wa huduma za kijamii katika maeneo yao wanamoishi.
Mkutano Mkuu wa Kijiji
Muundo wa Mkutano Mkuu wa Kijiji
Hiki ni chombo kikuu kabisa cha utawala wa kijiji. Kijiji kipo kwa mujibu wa sheria. Wajumbe wa mkutano wa kijijii ni wanakijiji wote waliofikia umri usiopungua miaka 18. Hakuna  akidi maalum, kila kijiji hujiwekea akidi yake; inayofaa ni kati ya 20% hadi 33%. Kwa kawaida mkutano hukutana kila baada ya miezi mitatu, kikao cha dharura kinaweza kuitishwa kukiwa na haja na kufanya hivyo, hata hivyo sheria haisemi nani anaita kikao cha dharura. Taarifa ya kuitisha Mkutano Mkuu wa kijiji/mtaa hutolewa kwa siku saba.
Kila baada ya miaka mitano kinakuwa na Mkutano Mkuu Maalum wa uchaguzi wa Mwenyekiti na wajumbe wa halmshauri ya Kijiji. Mkazi wa kijiji anayegombea nafasi ya uongozi kwenye halmashauri ya kijiji au uenyekiti wa kijiji lazima awe na umri usiopungua miaka 21. Mwenyekiti wa Mkutano Mkuu ni Mwenyekiti wa kijiji akisaidiwa na Afisa Mtendaji wa Kijiji (VEO). Mwenyekiti na Afisa Mtendaji wa Kijiji (VEO) hupanga ratiba za vikao, kuandaa na kuitisha vikao vya Mkutano Mkuu wa Kijiji.
Madaraka na Majukumu ya Mkutano Mkuu wa Kijiji
Kusimamia na kuwajibisha watendaji.
Kuweka taratibu za namna ya kuitisha vikao vya dharura.
Kupitia Mkutano Mkuu Maalum wa uchaguzi kuwachagua Mwenyekiti wa kijiji na wajumbe wa halmashauri ya Kijiji.
Kujaza nafasi za viongozi wa halmashauri ya Kijiji zilizo wazi.
Kujadili na kupokea au kukataa taarifa za utekelezaji wa shughuli za kijiji kutoka halmashauri ya kijiji.
Kupokea, kujadili na kupitisha au kukataa taarifa ya mapato na matumizi ya fedha za kijiji.
Kupokea, kujadili na kupitisha au kukataa mapendekezo ya kodi, ushuru na vyanzo vingine vya mapato ya kijiji.
Kupokea na kujadili taarifa ya makusanyo ya fedha za kodi, ushuru na mapato mengine ya kijiji.
Kupokea, kujadili na kufanyia maamuzi mapendekezo ya serikali ya kijiji ya kutunga sheria ndogondogo.
Kupokeam kujadili na kuyafanyia maamuzi masuala kuhusu ugawaji wa ardhi na matumizi ya rasilimali zingine za kijiji.
Kuhoji, kudadisi, kukosoa, kukubali au kukataa taarifa na mapendekezo ya serikali ya kijiji.
Kuondoa madaraka serikali ya kijiji au mjumbe yeyote kabla ya muda wao.
Kupitisha azimio la kukaripia rasmi mjumbe yoyote wa halmashauri au halmashauri kwa ujumla kwa utendaji mbovu.
Halmashauri ya Kijiji
Muundo wa Halmashauri ya Kijiji
Halmashauri ya kijiji ni chombo kikuu cha utendaji katika utawala wa kijiji. Hukutana mara moja kila mwezi, mikutano ya dharura inaweza kuitishwa. Akidi (qorum) ya vikao vya halmshauri ya kijiji ni nusu ya wajumbe wote wa halmashauri ya kijiji. Wakati Mkutano Mkuu ni kama Bunge, halmshauri ya kijiji ni kama serikali. Huchaguliwa na Mkutano Mkuu wa Kijiji.
Uchaguzi wa halmashauri wa kijiji husimamiwa na Mkurugenzi wa halmshauri ya Wilaya. Mkazi wa kijiji mwenye umri usiopungua miaka 21 ana sifa za kuchaguliwa kwenye halmshauri ya kijiji. Wajumbe wa halmashauri ya kijiji wanatakiwa wasizidi 25 na wasiopungua 15. Mkutano Mkuu kwa kushirikiana na Msimamizi wa uchaguzi idadi ya wajumbe wanayotaka kutokana na mazingira yao kutegemea na wingi wa wakazi na ukubwa wa eneo lao (idadi ya vitongoji).
Wajumbe wa halmashauri  ya kijiji ni Mwenyekiti wa kijiji, wenyeviti wa vitongoji, wanawake ambao watakuwa theluthi moja ya wajumbe wote na wajumbe wengine. Mwenyekiti wa kijiji ni mwenyekiti wa halmshauri ya kijiji na mwenyekiti wa Mkutano Mkuu. Wenyeviti wa vitongoji huchaguliwa na wakazi wa vitongoji huingia kwenye halmashauri ya kijiji kwa mujibu wa nyadhifa zao.
Mamlaka na Majukumu ya Halmashauri ya Kijiji
Kutafakari maamuzi, mapendekezo na maazimio ya mkutano Mkuu wa kijiji na kubuni mbinu na njia za kutekeleza.
Wajumbe wa halmshauri wenyewe wakiwa hawaridhiki kabisa na utendaji wa Mwenyekiti wa kijiji wana haki ya kumwondoa kwa kura theluthi mbili ya wajumbe wote na kuitisha Mkutano Mkuu wa kijiji ili kuchagua mwenyekiti mwingine.
Kupokea taarifa za mikutano ya vitongoji na kamati zake kufanyia kazi na kupeleka  Mkutano Mkuu wa kijiji.
Kupokea, kutafakari na kufanyia kazi maagizo na mapendekezo kutoka kamati ya maendeleo ya kata (WDC) na halmshari ya wilaya.
Kubuni na kuendekeza sera na mwelekeo wa kijiji kwa mkutano mkuu wa kijiji.
Kuandaa na kupendekeza mipango ya maendeleo ya muda mrefu kwa Mkutano Mkuu wa kijiji.
Kutunga sheria ndogondogo kwa kushauriana na Mkutano Mkuu wa kijiji.
Kuwaalika wataalamu panapokuwa na haja ya kufanya hivyo ila hawatakuwa na haki ya kupiga kura.
Kupokea, kutafakari na kupendekeza kwa Mkutano Mkuu wa kijiji maombi ya ugawaji wa ardhi zaidi ya ekari 100 hadi 500 rasilimali zingine kwa maamuzi.
Kupokea, kutafakari na kuamua ugawaji wa ardhi chini ya ekari 100.
Kutoa taarifa za utendaji kwa Mkutano Mkuu wa Kijiji.
Kumiliki mali na kuingia mikataba kwa niaba ya kijiji.
Hitimisho
Ushiriki wa wananchi ni jambo la msingi sana katika kujiletea maendeleo yao katika vijiji na mitaa. Mahali ambapo wananchi hawashiri wala hawashirikishwi kunakuwa na lawama na mizozo mingi kwa viongozi hasa pale ambapo maamuzi yaliyopitishwa yanawaumiza wananchi. Hapa ndipo wengi huona umuhimu wa kushiriki unapojitokeza zaidi.
Marejeo
Ofisi ya Waziri Mkuu-Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa (OWM-TAMISEMI)(2008). Utawala bora kijijini: Ushiriki wa Wananchi katika serikali za Mitaa (Vitongoji, Vijiji na Mitaa)
Viungo vya Nje

jamii:Tanzania
Jamii:Ugawaji wa nchi


William Samoei arap Ruto  (alizaliwa tarehe 21 Desemba 1966 katika kijiji cha Kamagut, wilaya ya Uasin Gishu) ni mwanasiasa wa Kenya ambaye alikuwa Waziri wa Kilimo tangu Aprili 2008 akawa makamu wa rais tangu mwaka 2013.
Yeye alikuwa Katibu Mkuu wa Kenya African National Union, chama cha siasa kilichotawala zamani, na alikuwa mbunge wa Eldoret Kaskazini tangu mwaka wa 1997.
Yeye akawa Waziri wa Mambo ya Ndani mnamo Agosti 2002 lakini alipoteza nafasi hiyo baada ya uchaguzi wa Desemba 2002, ambapo KANU ilipoteza kwa  muungano wa NARC. Yeye anaonekana kama mwanasiasa wa Rift Valley anayekuwa kwa kazi kubwa katika siasa za Kenya.
Maisha ya utotoni
Ruto alihudhuria Shule ya Sekondari ya Wareng, Eldoret, Kapsabet Boys, Nandi na ana shahada masomo ya mimea kutoka Chuo Kikuu cha Nairobi.
Wasifu wa kisiasa
Kuandaa Ruto alikuwa Katibu wa Vijana kwa Kanu '92 (YK92), kundi kilichoundwa kupigia depe kampeni kwa Rais Daniel arap Moi katika uchaguzi wa mwaka 1992.[1]
Katika Januari mwaka  wa 2006, Ruto alitangaza hadharani kwamba atawania kuwa rais katika uchaguzi mkuu ujao, uliopangwa kufanyika mwezi wa Desemba 2007. Taarifa yake alisstumiwa na baadhi ya wanachama wa KANU wake, pamoja na rais wa zamani Daniel arap Moi. Ruto alitaka uteuzi wa  chama cha Orange Democratic Movement (ODM) kama mgombea wa urais wake, lakini katika kura cha chama mnamo tarehe moja Septemba 2007, yeye alikuwa wa tatu kwa kura 368, nyuma ya mshindi, Raila Odinga (kwa kura 2,656) na Musalia Mudavadi (na 391).[2] Ruto aliuunga mkono  Odinga baada ya  kura.[3] Yeye alijiuzulu kutoka wadhifa wake  kama katibu mkuu wa KANU tarehe 6 Oktoba 2007.[4]
Ingawa uchaguzi wa rais wa Desemba mwaka wa 2007 iliahindwa rasmi Mwai Kibaki, ODM ilipinga matokeo hayo, wakidai ushindi kwa Odinga. Baada ya vurugu na mgogoro wa kisiasa juu ya matokeo, Kibaki na Odinga walikubali kuunda serikali ya kugawana madaraka.[5][6] Katika wizara ya serikali ya muungano ilioundwa tarehe kumi na tatu Aprili 2008 [6] na kula kiapo tarehe kumi na tisa Aprili,[5] Ruto aliteuliwa kuwa Waziri wa Kilimo.[6]
Ubishi
William Ruto kwa sasa ana kesi ya kushtakiwa kupora  Kampuni ya Kenya pipelinepesa mingi kupitia mikataba isiyoeleweka, lakini aliwachiliwa kwa dhamana. Mahakama ya katiba ilihairisha kesi kutozikilizwa kutokana na malalamiko kwa Ruto kwamba mashtaka hayo yalikuwa na lengo la kisiasa.[7] 10
Kashfa ya mahindi
Mapema mwaka wa 2009 baada ya mjadala wa bunge juu ya kashfa ya mahindi, waziri wa Kilimo William Ruto alitolewa madai yote ilivyoagizwa  naye  mbunge wa Ikolomani Bonny Khalwale (Mwenyekiti wa kamati la fedha ya umma ) na si hati zote ya  Taifa ya Nafaka na kuzalisha ilohusishwa mr Ruto na uuzaji haramu wa mahindi ilikubaliwa na naibu wa speaker.
ilikuwa pamoja na mabarua kutoka mameneja wa bodi ya kugawa mahindi kwa baadhi ya watu binafsi ikidai kutoka wito wa bwana Ruto. Zengine ni pamoja na meza kuonyesha kwamba bodi ya nafaka alikuwa na magunia milioni 2.6 za mahindi Juni 2008 katika kuhifadhi  na wale zilizotengwa mahindi kwa makampuni na watu binafsi kama ilivyoelezwa Khalwale kama yaziyostahili. Bwana Ruto alikuwa amearifu bunge kwamba mahindi katika makala wakati huo ilikuwa  magunia milioni 1.6. Mr Khalwale alitaka kujua kilichotokea kwa magunia milioni moja. Pia aliibuka kuwa ingawa Bwana Ruto alikuwa alitangaza mageuzi ambayo alidai kuwa ameondoa mameneja kumi na wanne wa bodi ya  Bodi ya taifa Nafaka kutoka   mameneja wake kumi na saba,yeye wakati huo huo aliteu mkurugenzi wa kampuni ya kusiaga iliyotengewa zaidi ya magunia elfu mia sita ya mahindi kwa bodi ya wadhamini ya NCPB .Waziri pamoja na na meneja aliyeteuliwa walipowalisiliwa walikana madai ya kuwepo na mgongano wa maslahi yoyote na  kuteuliwa kwake ilikuwa kwa mujibu wa sheria. William Ruto alidai kuhusishwa na kashfa ya mahindi na madai ya kuhusika katika ufisadi wake ilikuwa kazi  ya maadui  wake kisiasa" [8] Yeye ni mwanzilishi wa Chama Cha Kutanga Tanga (Idlers' Movement Party)
Marejeo

Daily Nation: 21 Januari 2006 William Ruto, 40
Gazeti la Daily Nation: 22 Januari 2006: kushukiwa Kama kushtakiwa: Ruto anayekiri tamaa lake
Viungo vya nje
 Kenya's kisiasa Punch-up

Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wajumbe wa Orange Democratic Movement (Kenya)

William Samoei arap Ruto ana watoto wangapi?


Michael C. Vaughn ni jina la kutaja uhusika wa kwenye mfululizo wa kipindi cha televisheni cha Alias. Uhusika umechezwa na Michael Vartan, Vaughn ni mmoja kati ya wafanya-wenzi wa Sydney Bristow na vilevile ndiye kipenzi chake cha baadaye na kuendelea. Yeye, kama Sydney, ana maarifa katika nyanja mbalimbali. Vipawa vyake vya kilugha, vinaonekana katika sehemu mbalimbali, ikiwa ni pamoja na Kifaransa, Kihispania, Kiitalia, na nyingine nyingi tu.
Kupitia katika misimu mitatu ya mwanzo, jina msimbo lake lilikuwa BoyScout; kuanzia msimu wa nne na kuendelea, lilikuwa Shotgun. Kwenye msimu wa tano, jina la kuzaliwa la Vaughn lilijulikana kuwa ni André Micheaux.
Wasifu na uhusika
Michael Vaughn awali alikuwa msimamizi wa Sydney Bristow wakati anafanya kazi kama kachero-maradufu wa CIA ndani ya SD-6. Lakini polepole, makachero hao wawili wakaanza kutengeneza hisia za kimahaba na wawili hao walifanya kazi kwa karibu kuhakikisha kwamba wamelitokomeza shirika la kijasusi. Hili limepelekea kumfurahisha baba wa Sydney, Jack Bristow, kachero-maradufu mwingine ndani ya SD-6.
Mahusiano ya Vaughn na Sydney yamekuwa wazi baada ya kuangamizwa kwa SD-6 wakati wa msimu wa pili. Pale Sydney alipouawa dhahiri kwenye moto miezi michache baadaye, Vaughn aliyevunjika moyo ameacha kazi CIA na kupata kazi kama mwalimu wa lugha ya Kifaransa. Pia alipata kujihusisha na mfanyakazi wa NSC Bi. Lauren Reed na kisha baadaye kumuoa wakati fulani-kipindi cha miaka miwili ya kupotea kwa Sydney.
Pindi alipogundua kwamba Sydney bado yu hai, Vaughn akarudi CIA na kwa haraka zaidi akaona hisia zake sio imara kwa mkewe, kiukweli kwamba ilileta shida na wasiwasi mkubwa kwa ndoa ya Lauren. Hatimaye, ikagundulika kwamba Lauren alikuwa kachero-maradufu wa Kina Covenant na kwamba Lauren amemtongoza Michael ili apate habari juu ya Sydney.  Vaughn akawa na huzuni na kukamatwa kwa Sydney na akatiwa moyo na Jack Bristow kumuua Lauren, ambapo alifanya mwishoni mwa msimu wa tatu. Kitendo hicho kiliendelea kumzuru katika sehemu ya msimu wa nne japokuwa amempiga risasi Lauren ili kumkinga asimuue Sydney.
Marejeo

Jamii:Wahusika wa Alias


Salawe ni kata ya Wilaya ya Shinyanga Vijijini katika Mkoa wa Shinyanga, Tanzania yenye msimbo wa posta 37214[1]. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,247 waishio humo.[2]
Kata ya Salawe inapakana na Mkoa wa Mwanza.
Shughuli za kilimo
Shughuli kuu wanzofanya katika kata hii ni kilimo , na zao kuu ambayo wanayategemea ni mpunga na mahindi.
Wakazi wa kata ya Salawe wanajishughulisha na kilimo cha jembe la mkono ambapo wakazi wa kata hiyo hulima mazao kama vile mpunga, mahindi,nyanya, viazi vitamu na ndengu pamoja na mbonga za majani kama vile msusa na mboga nyingine za majani. Mboga hizi za majani hupatika na kwa njia ya umwagiliaji. Wakati wa uvunaji wa mazao jamii ya watu wa kata ya salawe hujuuika kwa pamoja na mara nyingi muhusika mwenye mazao huandaa chula kwa ajiri ya shughuli hiyo wakati wa uvunaji wa mazao hayo.
Shughuli za kibiashara
Katika kata ya salawe biashara inayo shika kasi kwa kiasi kikubwa ni biashara ya nyanya ambapo wakazi wengi hujishughulisha na zao hilo kibiashara katika kuwaingizia kipato cha kila siku. Shughuli nyingine ni kama vile biashara za wanyama kama vile ng'ombe kondoo, mbuzi pamoja na ndege kama vile kuku pamoja na biashara nyingine wanazofanya wanadamu.
Shughuli za kijamii
Katika shughuli za kijamii kama vile ndoa mwanaume hutoa mahari kubwa kama vile ng'ombe ishilini hususani mwanamke anapokuwa na rangi nyeupe au mweupe, mara nyingi ndoa nyingi hufanyika kipindi cha kilimo ambapo watu huweza kuwa na chakula cha kutosha kwa ajili ya tukio la harusi. Mahari hutolewa mara nyingi na baba wa mtoto anazeoa hususani mtoto wa kiume. Mara nyingi kinapo tokea kitu katika kata hii kama vile msiba watu wote hujumuika kwa pamoja.
Marejeo

Jamii:Mkoa wa Shinyanga
Jamii:Wilaya ya Shinyanga Vijijini

Je, sensa huandaliwa baada ya miaka ngapi nchini Uganda?


Jimbo La Uchaguzi la Lugari ni mojawapo ya Majimbo ya Uchaguzi ya Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Lugari na ndilo jimbo la Pekee katika wilaya hiyo. Eneo lote lina wodi nane, zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la Lugari county.

Kenya
This article is part of a series on the
politics and government of
Kenya
National Government
Constitution
History
Human rights
Executive
President (list)
Uhuru Kenyatta
Deputy President
William Ruto
Cabinet
Attorney General
Githu Muigai
Director of Public Prosecutions
Keriako Tobiko
Legislature
National Assembly
Speaker: Justin Muturi
List of members
Constituencies
Senate
Speaker: Kenneth Lusaka
List of members
Judiciary
Chief Justice
David Maraga
Deputy Chief Justice
Philomena Mbete Mwilu
Supreme Court
Court of Appeal
High Court
Subordinate courts
Magistrates Courts
Kadhi Courts
Courts Martial
Tribunals
Judicial Service Commission
Administrative divisions
Counties
Sub-Counties
Constituencies
CommissionsOffices
Electoral and Boundaries
Ethics and Anti-Corruption

National Human Rights and Equality
National Commission on Human Rights
Administrative Justice

National Land Commission
Revenue Allocation
Salaries and Remuneration

Service Commissions
Judicial
National Police

Parliamentary
Public
Teachers

Offices
Auditor-General
Controller of Budget

Recent elections
General: 200220072013
Local: 200220072013
Political parties
The National Alliance
United Republican Party
Orange Democratic Movement
Wiper Democratic Movement
Party of National Unity
Kenya African National Union
Kenya National Congress

Foreign relations
Ministry of Foreign Affairs
Minister: Monica Juma

Diplomatic missions of / in Kenya

Passport
Visa requirements
Visa policy
Economic schemes
Vision 2030
Kenya Economic Stimulus Program

 Kenyaportal
Other countries
Atlas
vt
Historia
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988
Wabunge

Kata na Wodi

Tazama Pia
Maeneo bunge ya Kenya
Uchaguzi Mkuu wa Kenya, 1992
Uchaguzi Mkuu wa Kenya, 1997
Uchaguzi Mkuu wa Kenya, 2002
Virejeleo

Viungo vya Nje


Citizen TV ni kituo cha kurushia matangazo ya televisheni kutoka nchini Kenya. Kituo kinamilikiwa na kampuni ya Royal Media Services ya nchini Kenya.
Programu
Programu za hivi sasa
Inspekta Mwala (2007- hadi sasa)
Tahidi High
Papa Shirandula (2007- hadi sasa)
Machachari (2011- hadi sasa)
Mother-in-law (2007- hadi sasa)
Orodha ya Stesheni za Redio
2
Radio Citizen[1] - Swahili
Hot96 FM[2] - English
Inooro FM[3] - Gikuyu
Ramogi FM[4] - Dholuo
Egesa FM[5] - Ekegusii
Mulembe FM[6] - Luhya
Musyi FM[7] - Kamba
Muuga FM[8] - Meru
Chamgei FM[9] - Kalenjin
Bahari FM[10] - Swahili
Sulwe FM[11] - Bukusu
Vuuka FM[12] - Maragoli
Wimwaro FM[13] - Embu
Radio Maa[14] - Maasai

Usimamizi
Meneja
Samuel Kamau Macharia
Mkuu wa operesheni
Farida Karoney
|
Marejeo

Viungo vya nje

Jamii:Televisheni za Kenya
Jamii:Televisheni
Jamii:Royal Media Services


Muziki wa dansi (au dansi tu) ni muziki kutoka nchini Tanzania. Ulianzishwa katika mji wa Dar es Salaam kunako miaka ya 1930, na unapendeka leo hadi leo hii.
Muziki wa dansi unatokana na muziki wa soukous kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (au "rumba ya kikongo") na tokea hapo ikawa inaitwa "rumba ya Tanzania" pia.
Kwa kawaida, maneno ya nyimbo ya muziki wa dansi ni kwa lugha ya Kiswahili tokea hapo awali na pia dansi huitwa "swahili jazz" kwa lugha ya Kiingereza.
Historia
Wakati wa Ujerumani na Uingereza
Ukitaka kuongea muziki wa dansi uliingiaje nchini ni muhimu kujua historia ya mji wa Tanga. Tanga ndipo muziki wa dansi ulipoingilia nchini. Wajerumani waliusambaratisha mji wa Tanga kwa mizinga kati mwaka 1888 na 1889. Na baada ya hapo kuujenga upya kwa kufuata mpangilio uliosababisha Tanga kuwa na mitaa maarufu kama barabara ya kwanza ya pili na kuendelea. Wajerumani walianzisha shule ya kwanza ya serikali Tanga 1892 na hapohapo wakanzisha bendi ya shule ya kwanza, pamoja na kuwa Wajerumani hawakutawala muda mrefu baada ya hapo lakini Waingereza waliiendeleza sana bendi hiyo iliyokuwa ikipiga aina mbalimbali za muziki wa kigeni.

Dansi ilianza kwanza kama klabu ambapo watu walialikana kuja kucheza aina mbalimbali za muziki wa kizungu mtindo maarufu unaojulikana kama ballroom dancing. Aina hizi za klabu zilianzia Mombasa na kuingia nchini kupitia Tanga na kisha kuletwa Dar Es Salaam na klab iliyokuwa maarufu Tanga iliyoitwa Tanga Young Comrades Club, klabu nyingine ilianzishwa ikaitwa New Generation Club ambayo ilianzisha matawi miji mbalimbali. Klabu hizi ndizo zilizozaa bendi za dansi. Inaonekana Dar Es Salaam ndio ilikuwa ya kwanza kuwa na bendi yake African Association Jazz Band, ambapo wanamuziki wengine waliihama na kuanzisha Dar Es Salaam Jazz Band, hiki kilikuwa kipindi kati ya miaka 1930 na 1940, kwenye 1950 kulikuwa na bendi maarufu Bagamoyo iliyoitwa Lucky Star jazz band ambayo ilikuwa na urafiki na Dar Jazz.

Baada ya hapo kulianza bendi ambazo wanamuziki na wanachama wake walipatikana kutokana na wanakotoka, kulikuweko na Ulanga Jazz band ya Wapogolo, Rufiji Jazz Band iliyoanzishwa na Wandengeleko, Western Jazz iliyoanzishwa kwanza na Wanyamwezi. Bendi zote hizi baadae zilikuja kuwa na wanachama mchanganyiko bila kujali uzawa. Na kulikuweko na Skokian Jazz Band hii ilikuwa ni bendi na klabu ya watu mchanganyiko. Mwaka 1958 wanamuziki kutoka Kilwa walianzisha Kilwa Jazz Band wanamuziki hawa walitoka bendi iliyoitwa Tanganyika Jazz.[1]
Ilipofika 1966 bendi ilikuwa na wanamuziki takribani 26, 15 wakiwa Kilwa A na 11 Kilwa B. Zamani bendi zilikuwa na mtindo wa kuwa na bendi B ambayo ni ya Vijana. Patrick Balisdya aliwahi kuwa Dar Jazz B. Kilwa Jazz ilikuwa na wanachama kama 50 wengine wakiwa viongozi wa juu serikalini. Waliolipa ada ya uanachama na hivyo kuweza kuingia madansi ya bendi bila kulipa. Wakati huo makao makuu ya Kilwa Jazz yalikuwa katika ukumbi ambao kwa sasa unaitwa Kwa Madobi maeneo yaa Jangwani.
Katika miaka ya 1920
Muziki ulianzishwa kunako miaka ya 1920-1930, zikiwa na mandhari ya muziki wa "soukous" kutoka Kongo-Kinshasa, kwa kweli zilipendeka kote Afrika ya Mashariki. Katika Dar es Salaam, bendi nyingi zilifuatisha bendi za Kongo. Punde kwa punde, zingine ziliendeleza kuanzisha mitindo mipya, kwa mfano Dar es Salaam Jazz Band, Morogoro Jazz na Tabora Jazz.
Baada ya uhuru wa Tanzania, bendi nyingi za muziki wa dansi nilitegemea ofisi au vyama. Kwa mfano, NUTA Jazz Band ilikuwa bendi bayana na ilitegemea Jumuiya ya Wafanyakazi Tanzania ("National Union of Tanzania", NUTA, kwa Kiingereza).
Kunako miaka ya 1960-1980 muziki wa dansi uliendelea kwa ajili ya bendi bayana kama Orchestra Safari Sound, Orchestra Maquis Original, International Orchestra Safari Sound, DCC Mlimani Park Orchestra na Vijana Jazz. Baadhi ya bendi kisasa ni Gari Kubwa, Tokyo Ngma na Atomic Advantage.
Hulka
Bendi nyingi za muziki wa dansi zilicharaza kila usiku, katika vilabu, mahoteli na kadhalika, na wanamuziki walipokezana. Kwa mfano Morogoro Jazz ilicharaza katika hoteli ya "Morogoro Hotel" ya Morogoro. Pia wanamuziki walikuwa wakifanyakazi kwa kulipwa, na bendi ilikuwa imikimiliki vyombo vya muziki. Wanamuziki mashuuri walibadili bendi mara nyingi, hata kuchuma zaidi na hatimaye kuanzilisha bendi zao. Kwa mfano Muhiddin Maalin na Hassani Bitchuka walicharaza katika mabendi mengi.
Kila bendi huwa na mtindo unatambulikana, na mwanamuziki hujikaribisha kwa mtindo wa bendi yao baada ya kuajiriwa. Kwa kawaida jina la mtindo larejea gungu, kwa mfano ogelea piga mbizi ya Orchestra Maquis Original. Wasanii wengine hujulikana kwa sababu huweza kuunda mitindo vizuri.
Kwa kawaida, nyimbo wa muziki wa dansi huanza polepole kusisitiza maneno na mwimbaji; kisha, hatua kwa hatua hukuwa haraka (kipande hiki huiitwa chemko), na ngoma na magitaa huongeza kwa sauti.
Ushindani baina ya bendi kubwa ni muhimu kwa muziki wa dansi. Kwa mfano, Orchestra Maquis Original hushindana na Orchestra Safari Sound (kunako miaka ya 1970-1980) na baadaye International Orchestra Safari Sound hushindana na Mlimani Park.  Sherehe za muziki wa dansi hufanywa kama shindano pia.
Bendi maarufu

Zahir ally
zolo
Viungo vya nje
Werner Graebner,

Je,bendi la Urafiki Jazz ina wanachama wangapi?


African National Congress, kwa kifupi "ANC", ni chama cha kisiasa kinachotawala nchini Afrika Kusini. Mwenyekiti wake tangu Desemba 2007 ni Jacob Zuma aliyemshinda mtangulizi wake Thabo Mbeki ambaye alikuwa rais wa Afrika Kusini hadi Septemba 2008.
Kuanzishwa kwa ANC
ANC ilianzishwa mjini Bloemfontein tar. 8 Januari 1912 kwa jina la "South African Native National Congress". Jina la "Congress" lilichaguliwa kufuatana na mfano wa chama cha Kinhindi cha "Indian National Congress" ilikuwa chama cha kwanza katika koloni za Uingereza kilichodai mabadiliko ya ukoloni kwa njia ya kisiasa. Madai ya ANC yalikuwa hasa haki kwa ajili ya wakazi asilia katika nchi mpya ya Umoja wa Afrika Kusini. Mwaka 1924 jina likabadilishwa kuwa "African National Congress".
Chama kilidai haki sawa kwa wakazi wote bila kujali rangi yao. Mwendo huu uliunganisha Waafrika kutoka pande mbalimbali kama vile wasomi, machifu, viongozi wa kanisa na wengine. Wanawake walikubaliwa tangu 1931 na 1943 wakapewa haki zote za uanachama.
Umoja wa Vijana
Umoja wa Vijana wa ANC (ANC Youth League) ulianzishwa 1944 na Nelson Mandela, Walter Sisulu na Oliver Tambo ukaongeza ukali katika mwendo wa kupinga ubaguzi wa rangi bila kutumia mabavu au silaha. 1947 ANC iliamua kushikama kwa karibu na vyama vya Natal Indian Congress na Transvaal Indian Congress.
Kipindi cha Apartheid (ubaguzi wa rangi wa kisheria)
Ushindi wa National Party katika uchaguzi wa raia weupe pekee mwaka 1948 ulileta mwanzo wa siasa ya Apartheid iliyolenga kuwaondoa Waafrika kabisa katika siasa ya Afrika Kusini hata katika eneo lake isipokuwa kwa wafanyakazi waliotakiwa kukaa kwa muda tu na uhamisho wa Waafrika wote katika mikoa ya Bantustan.
Kadiri jinsi ukandamizaji dhidi ya Waafrika ulivyoongezeka ANC ikaongeza ukali wa upinzani hadi kuunda kwa siri idara ya kijeshi kilichoitwa "Umkhonto We Sizwe" ("mkuki wa taifa") iliyoanzishwa na Nelson Mandela. Azimio la kuchukua hatua hii ilichukuliwa baada ya mauaji ya Sharpeville tar. 21 Machi 1960.
ANC marufuku
8 Aprili 1960 ANC ikapigwa marufuku. Wanaharakati wengi walikamatwa wengine wakakimbia nje ya Afrika Kusini. Viongozi kama Walter Sisulu na Nelson Mandela wakafungwa jela. ANC iliendelea kufanya kazi kwa siri lakini viongozi wote huru walikaa nje ya nchi. Oliver Tambo aliongoza chama kutoka makao makuu huko Zambia. Kwa jumla ANC ilifaulu kiasi katika kempeni yake ya kutangaza maovu ya ubaguzi wa rangi kimataifa na kuandaa maazimio ya Umoja wa Mataifa dhidi yake. Majaribio ya kupinga serikali kijeshi hayakufaulu sana na ANC haikupita kwenye ngazi ya uchafuzi, kutega mabomu na kuua watu wachache ndani ya nchi walioonekana wakisaidia siasa ya serikali.
Harakati ya wanafunzi Waafrika wa Afrika Kusini walioanza kupigana na polisi tangu 1976 imekua bila kuathiriwa sana na ANC. Upinzani huu uliendelea pamoja na migomo ya wafanyakazi kwenye migodi.
Mwisho wa Apartheid
Hadi mwisho wa miaka ya 1980 serikali ya Makaburu iliona ugumu kuendelea na siasa ya Apartheid jinsi ilivyokuwa. Gharama za ukandamizaji wa upinzani zilikua na pamoja na mwisho wa "vita baridi" siasa ya nchi zilizowahi kusaidia serikali ya Apartheid ikaanza kubadilika kwa kudai kuongeza haki za Waafrika.
Katika hali hiyo viongozi Makaburu walianza majadiliano kwa siri na Nelson Mandela na pia na viongozi wa ANC nje.
Tar. 2 Februari 1990 Rais F.W. de Klerk alitangaza ya kuwa ANC si marufuku tena. Baada ya tangazo hili Nelson Mandela alikubali kuondoka gerezani. Sheria za Apartheid zikafutwa.
Katika uchaguzi huru wa kwanza wa Afrika Kusini ANC ikapata asilimia 62 ya kura. Mandela akawa rais pamaoja na makamu wawili De Klerk na Thabo Mbeki.
ANC imeendelea kushinda kura za kitaifa katika Afrika Kusini. Vyama vya upinzani vimepata kura nyingi katika majimbo vya Western Cape na Kwa-Zulu Natal.
Mwaka 2005 chama cha New National Party (iliyoendeleza kazi ya National Party ya awali) ikajiunga na ANC.
Jamii:Afrika Kusini
Jamii:Vyama vya Kisiasa Afrika Kusini
Jamii:Kifupi

Chama cha African National Congress kilianzishwa mwaka gani?


Ukristo ndio dini kubwa duniani mwanzoni mwa karne ya 21, ukikadiriwa kuwa na waumini bilioni 2.3 kati ya watu bilioni 7 duniani, ambao ni sawa na 1/3.[1][2][3][4][5]
Kati ya madhehebu yake, Kanisa Katoliki linaongoza kwa kuwa na waumini bilioni 1.09,[6] likifuatwa na Uprotestanti (uliogawanyika sana), Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki na wengineo.
Nchi inayoongoza kwa idadi ya Wakristo ni Marekani, likifuatwa na Brazil na Mexico.[7]
Ukristo, katika madhehebu yake mojawapo, ni dini rasmi ya nchi 15: Argentina (Kanisa Katoliki),[8] Bolivia (Kanisa Katoliki na Ukristo kwa jumla),[9] Costa Rica (Kanisa Katoliki),[10] Denmark (Walutheri),[11] El Salvador (Kanisa Katoliki),[12] England (Anglikana),[13] Greece (Waorthodoksi), Armenia(Kanisa la Kitume la Armenia), Georgia (Waorthodoksi),[14][15]Ethiopia (Waorthodoksi wa Mashariki)[16][17] Iceland (Walutheri),[18] Liechtenstein (Kanisa Katoliki),[19] Malta (Kanisa Katoliki),[20] Monaco (Kanisa Katoliki),[21] Norway (Walutheri),[22] Vatican City (Kanisa Katoliki).[23]
Takwimu nchi kwa nchi

Takwimu zifuatazo zimekokotolewa hasa Marekani: State Department's International Religious Freedom Report, the CIA World Factbook, Joshua Project, Open doors, Pew Forum and Adherents.com.
Nchi huru

Nchi zisizokubaliwa na wote

Nchi 10 zinazoongoza
Kushoto: Orodha ya nchi zinazoongoza kwa idadi ya Wakristo. Kulia: Orodha ya nchi zinazoongoza kwa asilimia ya Wakristo kati ya wakazi wote.

Nchi zinazoongoza kwa asilimia kati ya zile zenye Wakristo walau milioni 10

RankCountry% ChristianChristians1Greece99.7%11,295,1782Ecuador99.0%14,099,0003Venezuela98.0%28,340,0004Colombia97.6%44,502,0005Zambia97.6%12,939,0006Romania99.5%20,930,0007Guatemala97.5%14,018,0008Poland95.7%36,526,0009Congo, Democratic Republic of95.6%68,558,00010Mexico97.5%107,095,000

Kwa jumla kati nchi 126 Wakristo ndio wengi kati ya wakazi wote.
Tazama pia

Waprotestanti nchi kwa nchi
Wakatoliki nchi kwa nchi
Waorthodoksi nchi kwa nchi
Tanbihi


Moroko (pia Maroko, kwa Kiarabu المغرب), au kirefu Ufalme wa Moroko (المملكة المغربية al-mamlaka al-maghribiya yaani "ufalme wa magharibi") ni nchi ya Afrika ya Kaskazini-Magharibi.
Imepakana na bahari za Atlantiki na Mediteranea; upande wa bara imepakana na Algeria na Mauretania.
Maeneo ya Kihispania ya Ceuta na Melilla yamezungukwa na Moroko kwenye pwani ya Mediteranea.
Mpaka wa kusini haueleweki vizuri kwa sababu Moroko inadai ya kwamba Sahara ya Magharibi ni sehemu ya eneo lake, hali isiyokubaliwa na jumuiya ya kimataifa tangu Moroko ilipovamia Sahara ya Kusini mwaka 1975.
Jina
Jina la "Moroko" limetokana na mji mkuu wa kale Marakesh.
Jiografia

Eneo la Moroko ni km² 446,550. Sehemu kubwa ni jangwa la Sahara. Watu walio wengi huishi kwenye sehemu za rutuba karibu na pwani.
Kuna milima inayofunika maeneo makubwa. Milima ya Rif inaongozana na pwani ya Mediteranea yenye mwelekeo kutoka kaskazini-magharibi kwenda kaskazini-mashariki. Milima ya Atlas iko katikati ya nchi kutoka kusini-magharibi kwenda kaskazini-mashariki.
Miji mikubwa
Mji mkuu ni Rabat wenye wakazi milioni 1.2. Mji mkubwa ni Casablanca (kwa Kiarabu: الدار البيضاء dar al-baiDa = nyumba nyeupe). Miji yote miwili mikubwa ni miji ya bandari.

Miji mitano mikubwa ni kama ifuatavyo (namba za sensa ya mwaka 2004):
1. Casablanca: wakazi 2.933.684
2. Rabat: wakazi 1.622.860
3. Fes: wakazi 946.815
4. Marakesh: wakazi 823.154
5. Agadir: wakazi 678.596
Historia
Makala: Historia ya Moroko
Moroko ya Kale
Habari za kimaandishi za kwanza ni kutoka karne za kwanza KK. Wafinisia walijenga miji yao pwani lakini eneo la ndani lilibaki nchi ya Waberber waliounda ufalme wa Mauretania ya Kale (usiuchanganye na nchi ya kisasa Mauretania) uliounganisha sehemu kubwa ya Moroko ya kaskazini.
Wamauretania wa kale walishirikiana na Dola la Roma hadi kuwa jimbo la dola hili kwa jina la "Mauretania Tingitana".
Wakati wa kudhoofika kwa Dola la Roma kuanzia mwaka 400 BK kukawa na uvamizi wa Wavandali.
Uvamizi wa Kiarabu
Karne ya 7 BK ilileta uvamizi wa Waarabu walioteka nchi na kusababisha polepole Waberber (waliokuwa Wayahudi, Wakristo au wafuasi wa dini za jadi) kuwa Waislamu.
Mwanzoni Moroko ilikuwa sehemu ya milki ya khalifa ya Waomawiyya waliotawala Dameski (Siria). Baada ya kupinduliwa kwa Waomawiyya na Waabasiya wa Baghdad (Iraq) mkimbizi Mwarabu Idris ibn Abdallah (788-791) alikusanya makabila ya Waberber na kuunda milki ya kujitegemea. Hii ilikuwa mwanzo wa Moroko kuwa milki ya Kiislamu inayojitawala.
Watawala wa kienyeji
Vipindi vya historia husebabiwa kufuatana na familia zilizofuatana za wafalme Waarabu au Waberber.

Moroko ilitawaliwa na familia za (miaka BK)
Waidrisi (788-974)
Wamaghrawa (987-1070)
Wamurabitun (Almoravi)(1073-1147)
Wamuwahidun (Almohad) (1125-1269)
Wamarini (1258-1420)
Wawattasi (1420-1547)
Wasaadi (1509-1659)
Waalawi (1631 hadi leo)
Murabitun na Muwahidun
Wafalme wa Wamurabitun (Almoravi) (1073-1147) na wa Wamuwahidun (Almohad) (1147-1269) walieneza utawala wao hadi Afrika ya Magharibi (Mauretania, Senegal na Mali ya leo) na sehemu kubwa ya Andalusia (Hispania ya Kiislamu), tena hadi mipaka ya Misri.
Wamuwahidun waliendelea kupanuka kuelekea Misri lakini baadaye walidhoofika wakapaswa kuwaachia Wahispania Wakristo sehemu za Andalusia. Athira ya milki ya Moroko ilipungua baadaye hadi Hispania yote ikarudishwa kwa watawala Wakristo mwaka 1492; pia utawala kusini kwa Sahara haukuendelea.
Wareno wa Wahispania waliendelea kuteka miji kwenye pwani za Moroko. Utawala wa Hispania juu ya Ceuta na Melilla leo ni mabaki ya nyakati zile.
Sehemu za nchi zilianza kujitawala bila kukubali tena mamlaka wa juu, kwa mfano makabila ya Waberber milimani au miji ya Rabat na Sale iliyounda dola dogo la Jamhuri ya Bou Regreg katika karne ya 17 na kujishughulisha na uharamia.
Waalawi (1666 hadi leo)
Katika karne ya 17 familia ya Waalawi walishika mamlaka wakaendelea nayo hadi leo. Waliweza kutunza uhuru wa nchi hadi mwanzo wa karne ya 20. Lakini mwanzo wa karne ya 20 Ufaransa na Hispania walimlazimisha mfalme Mulay Abdelaziz kukubali mkataba uliofanya Moroko kuwa kama koloni chini ya nchi hizo mbili.
Vita Kuu ya Pili ya Dunia ilidhoofisha Ufaransa pamoja na kuingia kwa wanajeshi Waamerika na Waingereza na ahadi zao za kuleta uhuru tokeo lililohamasisha wazalendo wa Maroko kupigania upya uhuru wa nchi.
Baada ya vita Wafaransa walijaribu kukandamiza mwendo huo wakamwondoa Sultani Mohammed V nchini 1953. Ghasia zikaongezeka, Sultani akarudi na nchi ikapewa uhuru mwaka 1956.
Utawala wa mwanae Hassan II kuanzia mwaka 1961 uliitwa "miaka ya risasi" kwa sababu mfalme alikataa kukubali utaratibu wa kidemokrasia. Chaguzi zilikuwa za uwongo, wapinzani wakatupwa jela au kuuawa. Hassan II alishinda majaribio mbalimbali ya kumpindua. Siasa ya kushikamana na Marekani ilimsaidia mfalme kimataifa lakini baada ya mwisho wa "vita baridi" alilazimishwa na Wamarekani kulegeza utawala wake.
Mtoto wake Muhamad VI akawa mfalme kijana mwaka 1999 akaanza mageuzi ya kisiasa ya wazi zaidi.
Watu
Mnamo 60 % (Januari 2005) za wakazi milioni 32.7 huishi mijini.
Kiasili wakazi wengi ni Waberber na Waarabu, pamoja na watu wa asili ya Andalusia (Hispania) na wa Afrika kusini kwa Sahara. Waberber ndio wenyeji asilia.
Kaskazini mwa nchi ambako kitovu chake ni Fes kuna zaidi tabia ya Kiarabu, wakatu kusini ambako kitovu chake ni Marakesh kuna tabia ya Kiberber zaidi.
Lugha
Lugha rasmi ya nchi ni Kiarabu na Kiberberi. Waberber wengi, hasa kaskazini, wameacha lugha yao na kutumia Kiarabu lakini walileta maneno yao katika lahaja ya Kiarabu cha Kimaroko. Hata Kifaransa kinatumika sana.
Dini
Uislamu ndio dini rasmi na ndio unaofuatwa na wakazi wengi sana (98.9%), hasa Wasunni. Wengine ni Wakristo (0.9%) na Wayahudi (0.2%). Wakristo karibu wote ni wa asili ya Ulaya. Wayahudi waliwahi kuwa wengi kidogo, lakini idadi yao imepungua katika miaka ya nyuma kutokana na uhamaji hata kama hali yao katika taifa ni nzuri kulingana na nchi nyingine za Kiarabu.
Tazama pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika
Viungo vya nje

 at Curlie
 from the BBC News

Wikimedia Atlas of Morocco

 from International Futures

Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Umoja wa Afrika
Jamii:Nchi za Kiarabu
Jamii:Nchi za Waberber
Jamii:Afrika ya Kaskazini


Je,mlima mkubwa zaidi nchini Uhispania ni upi?


Wilaya ya Lushoto ni kati ya wilaya kumi za Mkoa wa Tanga nchini Tanzania. Mwaka 2012 ilikuwa na wakazi 492,441 [1] walioishi katika kata 43 za wilaya hii.
Wilaya ya Lushoto ni sehemu ya milima ya Usambara. Inapakana na Wilaya ya Muheza na nchi ya Kenya upande wa kaskazini. Upande wa mashariki-kusini imepakana na Wilaya ya Korogwe. Upande wa magharibi imepakana na Wilaya ya Korogwe na Mkoa wa Kilimanjaro.
Wenyeji asilia ni Wasambaa na Wambugu.
Utawala
Wilaya imegawanyika katika tarafa nane za Lushoto, Soni , Bumbuli, Mgwashi, Mlola, Mlalo, Mtae na Umba na kata 44.
Viungo vya Nje

Marejeo na Viungo vya Nje

L


Yesu (kwa Kiebrania יֵשׁוּעַ, Yeshua, kifupisho cha יהושע, Yeoshua, yaani "Mungu anaokoa") alikuwa Myahudi mwanamume aliyeishi miaka 2000 hivi iliyopita (labda 6 KK - 30 BK).
Alizaliwa na bikira Maria kwa uwezo wa Roho Mtakatifu, huko Bethlehemu ya Uyahudi. Maisha yake yalikuwa ya pekee kwa kuwa alifahamu vitu vingi kwa mfano: sheria hata kuwazidi walimu wa sheria japokuwa hakusomea sheria. Alifanya pia maajabu mengi.
Ndiyo maana leo hii zaidi ya nusu ya wanadamu wote wanamuamini kuwa Mwana wa Mungu (ndio wanaoitwa Wakristo) au walau nabii (hasa Waislamu).
Kutokana na umuhimu wake katika historia ya binadamu, kwa kawaida miaka yote inahesabiwa kuanzia ujio wake (ulivyokadiriwa na Denis Mdogo kimakosa katika karne ya 6).
Misingi ya ujuzi wetu juu yake

Yesu hakuacha maandiko yoyote. Habari zake zinapatikana hasa katika Biblia, kwa namna ya pekee katika Injili na vitabu vingine vya Agano Jipya.
Nje ya Ukristo kuna habari fupi kuhusu Yesu katika maandiko ya waandishi wa Roma, Wagiriki na Wayahudi. Habari hizo zinaangaliwa sana kwa sababu zimetungwa na watu wasiomwamini Yesu kidini. Kwa ujumla zinathibitisha ya kwamba Yesu alikuwepo, na kwamba wakati hao walipoandika alikuwa na wafuasi huko Roma na ya kwamba awali Waroma hawakuelewa tofauti kati ya wafuasi wake na Wayahudi.
Kati ya waandishi hao muhimu ni hasa:
1. Mtaalamu Myahudi Flavius Josephus: huyo aliandika mnamo 90 BK kitabu cha "Antiquitates Judaicae“ (Habari za historia ya Wayahudi) akitaja kifo cha "Yakobo ndugu wa Yesu“ (sura ya 20, 200).
2. Mwandishi Mroma Tacitus: huyo aliandika mnamo mwaka 117 ya kwamba Kaisari Nero alishtaki kikundi cha “Chrestiani” ya kuwa wamechoma moto mji wa Roma. Aliongeza: “Mtu ambaye ni asili ya jina hilo ni Chrestus aliyeuawa wakati wa Tiberio kwa amri ya Pontio Pilato” (Annales XV,44).
3. Mwandishi Mroma Svetonius: huyo alimtaja “Chrestos” katika kitabu chake juu ya maisha ya Kaisari Klaudio (25,4) ya kwamba huyu amesababisha fujo kati ya Wayahudi wa Roma hivyo Kaisari aliwafukuza wote mjini.
4. Mwanasiasa Mroma Gaius Plinius Caecilius Secundus: huyo aliacha barua kadhaa zinazotaja Wakristo mnamo mwaka 100 BK. Alimwuliza Kaisari Traianus jinsi ya kushughulikia Wakristo waliokataa kutoa sadaka mbele ya sanamu za Kaisari.
Mazingira yake
Nchi ambayo Yesu alizaliwa akafundisha ni nchi ileile ambayo Mungu aliwaahidia Waisraeli tangu zamani za Abrahamu, ni nchi ileile waliyoiteka chini ya Yoshua, ni nchi ileile waliyoirudia kutoka utumwani Babeli.
Lakini wakati wote wa Agano Jipya, yaani tangu Yesu alipozaliwa hadi mwisho wa maisha ya mitume wake, nchi hiyo haikuwa huru, bali chini ya himaya ya Warumi, ingawa pengine hao waliwakabidhi vibaraka, yaani watawala wenyeji waliowekwa na wakoloni.
Vibaraka hao ni Herode Mkuu (37 KK-4 KK) na wazawa wake, ambao tena hawakuwa Waisraeli halisi bali Waedomu ingawa kabila lao lililazimishwa kuingia dini ya Uyahudi karne iliyotangulia. Ukoo huo unajulikana kwa ukatili, uchu wa madaraka na uzinifu wake.
Vilevile maliwali wa Kirumi waliowekwa pengine kutawala nchi au sehemu fulani walionyesha mara nyingi ukatili na dharau kwa Waisraeli na dini yao, hata kusababisha chuki na mapigano kati ya jeshi na wananchi. Mfano mmojawapo ni Ponsyo Pilato aliyesimamia Uyahudi kuanzia mwaka 26 hadi 36 BK.
Mbali na hayo, utawala wa Dola la Roma, ulioenea Ulaya Magharibi na Kusini, Afrika Kaskazini na nchi za Mashariki ya Kati kupakana na Iraq ya leo, kwa jumla ulihakikisha hali ya amani kwa muda wote wa Agano Jipya na karne za kwanza za Kanisa.
Hali hiyo, pamoja na umoja wa dola hilo lote, na urahisi wa mawasiliano kwa njia ya barabara zilizotengenezwa na Warumi, na uenezi wa lugha ya kimataifa (Kiyunani, yaani Kigiriki cha zamani), ilichangia kasi ya uenezaji wa habari njema (Injili).
Lugha hiyo ndiyo iliyotumiwa na waandishi wote wa Agano Jipya ili vitabu vyao viwafaidishe watu wengi zaidi, ingawa baadhi yao hawakuijua vizuri.
Lugha mama ya Yesu na ya Mitume ilikuwa Kiaramu ambacho ni jamii ya Kiyahudi na ambacho polepole kilishika nafasi yake kati ya Wayahudi kuanzia karne ya 6 KK.
Hao wote walitokea mkoa wa Galilaya, uliokuwa na mchanganyiko wa watu (Waisraeli na mataifa), kiasi kwamba huko Wayahudi wenyewe walifuata kwa urahisi desturi za Kiyunani hata wakadharauliwa na wenzao wa Kusini (Yerusalemu na mkoa wa Yudea).
Kati ya mikoa hiyo miwili ulienea mkoa wa Samaria ambao wakazi wake walijenga uadui mkubwa na Wayahudi baada ya uhamisho wa Babeli, walipokataliwa kuchangia ujenzi wa hekalu la pili la Yerusalemu.
Maisha yake
Dionisi Mdogo, mmonaki aliyeanzisha (mwaka 533 hivi) mtindo wa kuhesabu miaka tangu kuzaliwa Yesu kurudi nyuma (K.K.) au kwenda mbele (B.K.), alikosea hesabu zake. Leo tunakisia Yesu alizaliwa mwaka 6 hivi K.K. kwa sababu alizaliwa Bethlehemu chini ya Herode Mkuu aliyefariki tayari mwaka 4 K.K.
Huyo alipojaribu kumuua mtoto Yesu, familia takatifu ilikimbilia Misri mpaka baada ya kufa kwa Herode. Hapo ikarudi Galilaya hata Yesu akajulikana kwa jina la kijiji cha Nazareti kilichodharauliwa na Wagalilaya pia. Ndipo alipokulia na kuishi akifanya kazi ya ufundi.
Hivyo Yesu alitumia sehemu kubwa ya maisha yake kijijini akiwatii wazee wake Maria na Yosefu na kufanya kazi za mikono. “Alishuka pamoja nao mpaka Nazareti, naye alikuwa akiwatii” (Lk 2:51). Kwa namna hiyo ametuachia kielelezo cha utakatifu katika maisha ya familia na ya kazi ambayo ndiyo njia ya kawaida ya kukomaa kiutu na kumtumikia Mungu. “Mnyenyekeane katika kicho cha Kristo” (Ef 5:21).
Mwaka 26 hivi BK ndugu yake Yohane Mbatizaji aliacha maisha ya jangwani alikokulia na kuanza kuhubiri toba kandokando ya mto Yordani. Kwa kuwa Waisraeli walikosa manabii kwa muda mrefu, na walitamani sana ukombozi, walimuendea kwa wingi hata wakamtia hofu Herode Antipa.
Ingawa huyo akamfunga mapema akamuua, kazi ya Yohane ilikuwa imetimia kwa sababu aliweza kuwaandaa Waisraeli wengi (hasa watu wadogo na wakosefu) wampokee Yesu aliyebatizwa naye. Katika nafasi hiyo Yohane alimtambulisha kama Mwanakondoo wa Mungu aondoaye dhambi ya ulimwengu.
Ndipo Yesu naye alipoanza kuhubiri, lakini pia kutenda miujiza ya kila aina, akapata haraka wafuasi wengi. Kati yao akachagua Mitume wake 12 kama msingi mpya wa taifa la Mungu badala ya Israeli ya kale.
Alifanya kazi hizo kuanzia Galilaya, akitangaza ujio wa ufalme wa Mungu, kwa maana ya kwamba ufalme uliotazamiwa na Wayahudi umewajia kwa njia yake.
Ingawa hakupitia shule yoyote ya Biblia, Yesu alionekana anafundisha vizuri kuliko walimu wa sheria wa kawaida, kama mtu mwenye mamlaka juu ya Torati.
Mafundisho yake yalilingana na yale ya Mafarisayo kuliko na yale ya Masadukayo, lakini alishindana pia na hao wa kwanza.
Kijicho na upinzani vikazidi hasa Yerusalemu, walipoanza kufanya njama za kumuua. Ingawa Yesu alijua hayo, alijikaza kwenda katika huo mji mtakatifu autangazie habari njema na kufia huko.
Baada ya kupokewa kwa shangwe kabla ya sherehe ya Pasaka ya mwaka 30 (au 33) akakamatwa na baraza la Israeli kwa tuhuma ya kufuru ya kujilinganisha na Mungu, halafu akakabidhiwa kwa liwali wa Kirumi aliyekuwa na mamlaka ya kutoa adhabu ya kifo.
Baada ya kikao ambapo Wayahudi walitafuta kisingizio cha kisiasa, Ponsyo Pilato akalazimika kuagiza Yesu asulubiwe, na kisha kufa kwake kaburi lilindwe na askari.
Hata hivyo siku ya tatu kaburi likaonekana tupu, na Yesu akaanza kuwatokea wanafunzi wake wa kike na wa kiume kwa muda wa siku arubaini, halafu akapaa mbinguni mbele ya macho yao.
Habari hizo zikatangazwa kwa sauti tu kwa miaka kadhaa, halafu zikaanza kuandikwa.
Kanisa linaheshimu kwa namna ya pekee, kama ushuhuda mkuu juu ya maisha na mafundisho ya Yesu na kama moyo wa Maandiko matakatifu yote, Injili nne zilizoandikwa na Marko, Mathayo, Mwinjili Luka na Yohane kati ya mwaka 65 na 100 hivi.
Ni muhimu kujua maisha ya Yesu kwa sababu matendo na maneno yake, pamoja na kimya na sala yake, na hasa kifo na ufufuko wake, yote yanatufunulia Baba na matakwa yake kwetu. “Mambo ya Yesu wa Nazareti, aliyekuwa mtu nabii, mwenye uwezo katika kutenda na kunena mbele za Mungu na watu wote” (Lk 24:19).
Baada ya kujua maisha ya Yesu tunapaswa kujilinganisha naye hadi aundwe na kuishi ndani mwetu akitushirikisha uhai, kifo na ufufuko wake. “Nimesulibiwa pamoja na Kristo; lakini ni hai; wala si mimi tena, bali Kristo yu hai ndani yangu, na uhai nilio nao sasa katika mwili, ninao katika imani ya Mwana wa Mungu, ambaye alinipenda akajitoa nafsi yake kwa ajili yangu… Vitoto vyangu, ambao kwamba nawaonea utungu tena mpaka Kristo aumbike ndani yenu!” (Gal 2:20; 4:19).
Sala zake
(Math 11:25-26)
Nakushukuru, Baba, Bwana wa mbingu na nchi,
kwa kuwa mambo haya uliwaficha wenye hekima na akili,
ukawafunulia watoto wachanga.
Naam, Baba, kwa kuwa ndivyo ilivyopendeza mbele zako
(Yoh 11:41-42)
Baba, nakushukuru kwa kuwa umenisikia.
Nami nalijua ya kuwa wewe wanisikia sikuzote;
lakini kwa ajili ya mkutano huu wanaohudhuria nalisema haya,
ili wapate kusadiki kwamba ndiwe uliyenituma.
(Yoh 17:1-26)
Baba, saa imekwisha kufika.
Mtukuze Mwanao, ili Mwana wako naye akutukuze wewe;
kama vile ulivyompa mamlaka juu ya wote wenye mwili,
ili kwamba wote uliompa awape uzima wa milele.
Na uzima wa milele ndio huu:
wakujue wewe, Mungu wa pekee wa kweli, na Yesu Kristo uliyemtuma. Mimi nimekutukuza duniani, hali nimeimaliza kazi ile uliyonipa niifanye.
Na sasa, Baba, unitukuze mimi pamoja nawe,
kwa utukufu ule niliokuwa nao pamoja nawe kabla ya ulimwengu kuwako. Jina lako nimewadhihirishia watu wale ulionipa katika ulimwengu; walikuwa wako, ukanipa mimi, na neno lako wamelishika.
Sasa wamejua ya kuwa yote uliyonipa yatoka kwako.
Kwa kuwa maneno uliyonipa nimewapa wao;
nao wakayapokea, wakajua hakika ya kuwa nalitoka kwako,
wakasadiki ya kwamba wewe ndiwe uliyenituma.
Mimi nawaombea hao; siuombei ulimwengu;
bali hao ulionipa, kwa kuwa hao ni wako;
na wote walio wangu ni wako, na walio wako ni wangu;
nami nimetukuzwa ndani yao.
Wala mimi simo tena ulimwenguni,
lakini hawa wamo ulimwenguni, nami naja kwako.
Baba mtakatifu, kwa jina lako ulilonipa uwalinde hawa,
ili wawe na umoja kama sisi tulivyo.
Nilipokuwapo pamoja nao,
mimi naliwalinda kwa jina lako ulilonipa, nikawatunza;
wala hapana mmojawapo wao aliyepotea,
ila yule mwana wa upotevu, ili andiko litimie.
Na sasa naja kwako;
na maneno haya nayasema ulimwenguni,
ili wawe na furaha yangu imetimizwa ndani yao.
Mimi nimewapa neno lako, na ulimwengu umewachukia,
kwa kuwa wao si wa ulimwengu, kama mimi nisivyo wa ulimwengu.
Mimi siombi kwamba uwatoe katika ulimwengu;
bali uwalinde na yule mwovu.
Wao si wa ulimwengu, kama mimi nisivyo wa ulimwengu.
Uwatakase kwa ile kweli; neno lako ndiyo kweli.
Kama vile ulivyonituma mimi ulimwenguni,
nami vivyo hivyo naliwatuma hao ulimwenguni.
Na kwa ajili yao najiweka wakfu mwenyewe,
ili na hao watakaswe katika kweli.
Wala si hao tu ninaowaombea;
lakini na wale watakaoniamini kwa sababu ya neno lao.
Wote wawe na umoja;
kama wewe, Baba, ulivyo ndani yangu, nami ndani yako,
hao nao wawe ndani yetu,
ili ulimwengu upate kusadiki ya kwamba wewe ndiwe uliyenituma.
Nami utukufu ule ulionipa nimewapa wao,
ili wawe na umoja kama sisi tulivyo umoja.
Mimi ndani yao, nawe ndani yangu, ili wawe wamekamilika katika umoja; ili ulimwengu ujue ya kuwa ndiwe uliyenituma,
ukawapenda wao kama ulivyonipenda mimi.
Baba, hao ulionipa nataka wawe pamoja nami popote nilipo,
wapate na kuutazama utukufu wangu ulionipa;
kwa maana ulinipenda kabla ya kuwekwa msingi ulimwengu.
Baba mwenye haki, ulimwengu haukukujua;
lakini mimi nalikujua, na hao wamejua ya kuwa ndiwe uliyenituma.
Nami naliwajulisha jina lako, tena nitawajulisha hilo,
ili pendo lile ulilonipenda mimi liwe ndani yao, nami niwe ndani yao.
(Mk 14:36)
Aba, Baba, yote yawezekana kwako; uniondolee kikombe hiki;
walakini, si kama nitakavyo mimi, bali utakavyo wewe.
(Mk 15:34)
Eloi, Eloi, lama sabakthani?
(maana yake, Mungu wangu, Mungu wangu, mbona umeniacha?)
(Lk 23:46)
Ee Baba, mikononi mwako naiweka roho yangu.
Imani juu yake
Waumini wake wanaunda Kanisa la Kikristo ambalo linapatikana leo katika madhehebu mengi. Karibu wote wanamwamini kuwa Mungu aliyechukua umbile la mwanadamu au, kwa lugha nyingine, kuwa Mwana wa Mungu.
Kwa imani hiyo, Yesu ni Mungu na mtu kwa pamoja, ndiyo sababu ni mshenga pekee kati ya Mungu na watu. “Kwa sababu Mungu ni mmoja, na mpatanishi kati ya Mungu na wanadamu ni mmoja, mwanadamu Kristo Yesu” (1Tim 2:5). “Katika yeye unakaa utimilifu wote wa Mungu, kwa jinsi ya kimwili” (Kol 2:9). Hivyo ni Mungu kweli na mtu kweli.
Umungu na utu wa Yesu vimeunganika katika nafsi moja visichanganyikane, kwa kuwa ndani yake hali hizo mbili zinatenda kila moja ya kwake. “Basi yule akida, aliyesimama hapo akimwelekea, alipoona ya kuwa alikata roho jinsi hii, akasema, ‘Hakika mtu huyu alikuwa Mwana wa Mungu’” (Mk 15:39).
Mwana wa Mungu tangu atwae mwili ni mtu kamili mwenye akili na utashi wa kibinadamu. Katika umoja wa nafsi yake vipawa hivyo vinatenda kulingana na Umungu anaouchanga na Baba na Roho Mtakatifu milele. “Hayo maneno niwaambiayo mimi siyasemi kwa shauri langu; lakini Baba akaaye ndani yangu huzifanya kazi zake” (Yoh 14:10).
Hapa duniani Yesu alizaliwa na Bikira Maria kama malaika alivyomuambia: “Roho Mtakatifu atakujilia juu yako, na nguvu zake Aliye juu zitakufunika kama kivuli; kwa sababu hiyo, hicho kitakachozaliwa kitaitwa kitakatifu, Mwana wa Mungu” (Lk 1:35).
Hata hivyo Wakristo wachache wanaamini kuwa yeye ni mtume wa pekee wa Mungu ila si Mungu.
Katika dini ya Uislamu, Yesu anajulikana kama Nabii Isa. Waislamu wanaamini kuwa yeye alikuwa nabii wa Mungu ila hakuwa mwana wa Mungu wala Mungu.
Maadhimisho yake
Maisha yake yamekuwa msingi wa sikukuu mbalimbali zinazosheherekewa katika nchi nyingi duniani, kama vile Noeli au Krismasi (kuzaliwa kwake), Epifania (kuonekana kwake na kubatizwa kwake), Majilio (kuandaliwa kwa ujio wake wa kwanza na kutarajia ujio wa pili), Kwaresima (mafungo na mateso yake), Ijumaa Kuu (kifo chake); muhimu kuliko zote ni Pasaka (kufufuka kwake).
Tazama pia
- Makala "Yesu Kristo": mafundisho ya Kikristo kuhusu Yesu
- Makala "Isa": mafundisho ya Uislamu kuhusu Yesu
- Makala juu ya cheo "Kristo"
Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje

 at Curlie
 in parallel Latin and English.
 in libraries (WorldCat catalog)

Jamii:Waliozaliwa 6 KK
Jamii:Waliofariki 30
Jamii:Yesu Kristo
Jamii:Ukristo
Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Watu wa Israel
Jamii:Manabii wa Agano Jipya
Jamii:Wafiadini

Jamii:Utatu Mtakatifu


Part of a series on theHistory of Tanzania
Timeline
History of Zanzibar
Colonial period
Scramble for Africa
German East Africa
Heligoland–Zanzibar Treaty
Maji Maji Rebellion
East African Campaign
British East Africa
Modern history
Zanzibar Revolution
Tanganyika
Ujamaa
 Tanzaniaportalvt
Tanganyika ni jina la kihistoria la sehemu kubwa ya Tanzania ya leo, yaani ile yote isiyo chini ya serikali ya Zanzibar.
Kwa sababu za kisiasa, mara nyingi huitwa "Tanzania bara" ingawa ina visiwa pia, hasa Mafia na Kilwa.
Tanganyika ilikuwa sehemu kubwa ya koloni ya Ujerumani hadi vita kuu ya kwanza ya Dunia. Baada ya 1916 ilivamiwa na Uingereza na Ubelgiji.  Kuanzia 1922 Tanganyika ilikuwa eneo la kudhaminiwa kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa lililokuwa chini ya Uingereza na nchi huru kati ya 1961 hadi 1964, mwaka wa kwanza kama ufalme, halafu kama jamhuri.
Mwaka 1964 iliungana na Zanzibar na kuwa sehemu ya Jamhuri ya Muungano ya Tanzania.
Chanzo katika koloni la Kijerumani
Maeneo yaliyoitwa baadaye (1920) "Tanganyika" yaliunganishwa mara ya kwanza tangu mwaka 1886 kama koloni ya Ujerumani iliyoitwa Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Kabla ya kufika kwa ukoloni kulikuwa na madola madogo mbalimbali na maeneo madogo ya kikabila.
Kanda la pwani pamoja na njia za misafara kuelekea Ziwa Tanganyika vilikuwa chini ya athira ya Usultani wa Zanzibar.
Tangu mwaka 1885 Karl Peters, kwa niaba ya Shirika la Ukoloni wa Kijerumani (Gesellschaft für Deutsche Kolonisation) alianza kufanya mikataba na watawala wenyeji katika maeneo ya Usagara, Nguru, Useguha na Ukami iliyoweka msingi wa madai yake ya kuchukua utawala mkuu wa maeneo hayo. Mikataba hii ilikuwa ya udanganyifu maana Peters aliwahamasisha machifu kutia sahihi kwenye matini za Kijerumani ambazo hawakuelewa.
Uenezeaji wa Wajerumani uliendelea hasa baada ya kushinda upinzani katika vita ya Abushiri na vita dhidi ya Wahehe.
Koloni ile la Kijerumani ilikuwa kubwa kuliko Tanganyika ya baadaye, maana ilijumlisha pia maeneo ya Rwanda na Burundi pamoja na sehemu ndogo ya Msumbiji.
Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia (1914 - 1918) koloni ya Kijerumani ilitekwa na majeshi ya Uingereza na Ubelgiji.
Mkataba wa Versailles wa mwaka 1919 ulikuwa na kanuni za kuchukua makoloni yote ya Ujerumani na kuzikabidhi kwa mataifa washindi wa vita. Sehemu kubwa ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani iliwekwa chini ya utawala wa Uingereza, kasoro maeneo ya Rwanda na Burundi yaliyokabidhiwa mikononi mwa Ubelgiji.
Tanganyika Territory ya Kiingereza baada ya kuondoka kwa Wajerumani
Mwaka 1919 sehemu kubwa ya koloni la Kijerumani ilikabidhiwa rasmi mikononi mwa Uingereza kama eneo la kudhaminiwa chini ya mamlaka ya Shirikisho la Mataifa kulingana na kifungo 22 cha mkataba wa Versailles.
Mwaka 1922 Shirikisho la Mataifa lilithibitisha hatua hiyo na kuamua masharti ya kukabidhi.
Waingereza walihitaji jina jipya kwa ajili ya koloni hilo na tangu Januari 1920 wakaamua kuliita "Tanganyika Territory" kwa kutumia jina la ziwa kubwa upande wa mashariki ya eneo. [1]
Katika Vita vikuu vya pili, wananchi 100,000 hivi waliungana na jeshi la Uingereza[2] wakiwa kati ya Waafrika 375,000.[3] Watanganyika walipiga vita katika vikosi vya King's African Rifles huko Somalia, Uhabeshi, Madagascar na Burma.[3] Pia Tanganyika ilikuwa chanzo kikubwa cha chakula[2] Jambo hilo lilisababisha mfumuko wa bei usio wa kawaida.[4]
Uhuru na Muungano na Zanzibar
Tanganyika ilipata uhuru wake tarehe 9 Desemba 1961 (taz.: Historia ya Tanzania).
Mwaka 1964 imeunganika na Zanzibar kuwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.
Leo hii neno "Tanganyika" latumiwa wakati mwingine kutaja sehemu ya Tanzania isiyo Zanzibar, hasa na watu ambao hawapendi muundo wa serikali mbili tu (ile kuu na ile ya Zanzibar) ndani ya muungano na wanadai kuwa na serikali ya tatu, yaani ile ya Tanganyika.
Marejeo

Jamii:Historia ya Tanzania
Jamii:Nchi za kihistoria za Afrika

Hekalu la Parthenon lilijengwa mwaka gani?