వేగవరం, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, జంగారెడ్డిగూడెం మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]. పిన్ కోడ్: 534 447. ఇది మండల కేంద్రమైన జంగారెడ్డిగూడెం నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఏలూరు నుండి 56 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1586 ఇళ్లతో, 5508 జనాభాతో 494 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2790, ఆడవారి సంఖ్య 2718. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1531 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 11. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588170[2].పిన్ కోడ్: 534447.
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. వేగవరంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి.  రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి.
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	5,508 - పురుషుల సంఖ్య 	2,790 - స్త్రీల సంఖ్య 	2,718 - గృహాల సంఖ్య 	1,586
వేగవరం పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, జంగారెడ్డిగూడెం మండలంలోని గ్రామం. 2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 4929.[1] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2462, మహిళల సంఖ్య 2467, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1146 ఉన్నాయి.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. ఒక ప్రైవేటు ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల  ఉంది. ఒక ప్రైవేటు ఇంజనీరింగ్ కళాశాల  ఉంది. గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు మేనేజిమెంటు కళాశాల  ఉంది. సమీప జూనియర్ కళాశాల , పాలీటెక్నిక్,  సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం   జంగారెడ్డిగూడెంలో ఉంది. సమీప వైద్య కళాశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఏలూరు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
వేగవరంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో 0 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు నలుగురు, ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
వేగవరంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు ఉన్నాయి. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 9 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
వేగవరంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 46 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 5 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 442 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 326 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 116 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
వేగవరంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 107 హెక్టార్లు
చెరువులు: 9 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
వేగవరంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మొక్కజొన్న, పొగాకు

మూలాలు

వేగవరం (జంగారెడ్డిగూడెం మండలం)

2016 నాటికి వేగవరం గ్రామ సర్పంచ్ ఎవరు?


అనంతవరప్పాడు, గుంటూరు జిల్లా, వట్టిచెరుకూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము. ఇది మండల కేంద్రమైన వట్టిచెరుకూరు నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన గుంటూరు నుండి 8 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1118 ఇళ్లతో, 4238 జనాభాతో 1030 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2099, ఆడవారి సంఖ్య 2139. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1488 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 133. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590311[1].పిన్ కోడ్: 522017. యస్.టీ.డీ.కోడ్ 0863.
గ్రామ చరిత్ర
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (సీఆర్‌డీఏ) పరిధిలోకి వస్తున్న మండలాలు, గ్రామాలను ప్రభుత్వం విడిగా గుర్తిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది. ప్రస్తుతం గుర్తించిన వాటిలోని చాలా గ్రామాలు వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్నాయి. గతంలో వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్న వాటితోపాటుగా ఇప్పుడు మరిన్ని కొన్ని గ్రామాలు చేరాయి. సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వచ్చే గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల్లోని మండలాలు, గ్రామాలను గుర్తిస్తూ పురపాలక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు.[2]
గుంటూరు జిల్లా పరిధిలోని మండలాలు
తాడేపల్లి, మంగళగిరి, తుళ్లూరు, దుగ్గిరాల, తెనాలి, తాడికొండ, గుంటూరు మండలం, చేబ్రోలు, మేడికొండూరు, పెదకాకాని, వట్టిచెరుకూరు, అమరావతి, కొల్లిపర, వేమూరు, కొల్లూరు, అమృతలూరు, చుండూరు మండలాలతో పాటు ఆయా మండలాల పట్టణ ప్రాంతం కూడా సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వస్తుంది.
గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
గ్రామ భౌగోళికం
సమీప గ్రామాలు
చెమళ్లమూడి 2 కి.మీ
పుల్లడిగుంట 3 కి.మీ
కాట్రపాడు 4 కి.మీ
లేమల్లెపాడు 4 కి.మీ
ఏటుకూరు 4 కి.మీ
సమీప మండలాలు
ఉత్తరాన గుంటూరు మండలం
తూర్పున చేబ్రోలు మండలం
పశ్చిమాన ప్రత్తిపాడు మండలం
ఉత్తరాన పెదకాకాని మండలం
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.
సమీప బాలబడి కొర్నెపాడులో ఉంది.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల గుంటూరులో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ గుంటూరులో ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల గుంటూరులో ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
అనంతవరప్పాడులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామం సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం కిందకు రావట్లేదు. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
అనంతవరప్పాడులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 20 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
అనంతవరప్పాడులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 332 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 183 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 11 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 503 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 619 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 78 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
అనంతవరప్పాడులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 78 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
అనంతవరప్పాడులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి, మిరప
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
బియ్యం
గ్రామంలోని మౌలిక సదుపాయాలు
త్రాగునీటి సౌకర్యం
గ్రామానికి దూరంగా ఉన్న ఎస్.సి.కాలనీలో, గ్రామానికి చెందిన దాత శ్రీ యడ్లపల్లి బాబూరావు అందజేసిన ఒక లక్ష రూపాయల ఆర్థిక సహకారంతో నిర్మించు రెండు మంచినీటి బోర్ల నిర్మాణానికి, 2017, ఏప్రిల్-9న శంకుస్థాపన నిర్వహించారు. ఈ బోర్ల నిర్మాణం పూర్తి అయినచో, వీటి నుండి ఈ కాలనీవాసులకు రక్షిత మంచినీటి సౌకర్యం కలిగించెదరు. [14]
గ్రామ పంచాయతీ
ఈ గ్రామములో విద్యాధికులు అధికముగా కలరు. ప్రత్యేకముగా అంతర్జాతీయ రంగమునందు ఎక్కువగా ఉద్యోగులు కలరు.ఈ గ్రామపంచయతీకి 1956 లో జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీ యర్రగుంట్ల సుబ్బారావు (ఆదెయ్య) ఎన్నికైనారు. ఆ సమయంలో గ్రామంలో గ్రంథాలయ భవనం నెలరోజులలో నిర్మించడానికి పంచాయతీ బోర్డు అనుమతి మంజూరు చేసింది. అపుడు, ఏ విధమయిన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం లేని ఆ రోజులలో పగలూ రేయీ కష్టపడి కూలీలతో 25 రోజులలో పనులు పూర్తిచేసి, 29వ రోజుననే శంకుస్థాపన చేసిన (27-2-1959) ఎం.ఎల్.ఏ శ్రీ తెల్లాకుల జాలయ్య గారిచేతనే 26–3-1959 న ప్రారంభొత్సవం చేయించారు. గ్రామంలో గ్రంథాలయంలో మైకులుఏర్పాటు చేయించి, ప్రతి రోజూ ఉదయం సాయంత్రం వార్తలు చదివి వినిపింపజేశారు. రాష్ట్ర గ్రంథాలయ సంస్ధను సంప్రదించి అవసరమైన పుస్తకాలు తెప్పించారు. గ్రామంలో తొలి అంతర్గత రహదారులు, ప్రధాన మార్గం నిర్మాణంలో విశేష కృషిచేశారు. [3]
ఈ గ్రామవాసులైన శ్రీ కోయ సాంబశివరావు , 1958 ప్రాంతంలో పొగాకులో అధిక దిగుబడి సాధించిన రైతు. 1958 పంచాయతీ ఎన్నికలలో గ్రామంలో మూడవ వార్డు సభ్యునిగా ఆయనను గ్రామస్థులు ఏకగ్రీవంగా ఎన్నుకున్నారు. ఆయన సేవలకు మెచ్చి 1964లో ఉప సర్పంచిగా ఆయనను ఏకగ్రీవంగా ఎన్నుకున్నారు. 1970లో గ్రామ సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. 10 సంవత్సరాల పాటు ఆ పదవిలో ఉన్నారు. వీరు తమ స్వంతనిధులతో జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాలకు తరగతి గదులు నిర్మించారు. 1977 నవంబరులో, తుఫాను వలన పేదల గృహాలు కూలిపోవడంతో, ఉచితంగా ఆహారం, వసతి సౌకర్యాలు కల్పించారు. గ్రామంలోని మూడు ఎస్.సి.కాలనీలలోని మంచినీటి చెరువులలో పూడికతీయించారు. బి.సి., ఎస్.సి.కాలనీలలో ప్రాథమిక పాఠశాలల నిర్మాణం, విద్యుత్తు సౌకర్యం, అనంతవరప్పాడు గ్రామం నుండి గుండారం, గొడవర్రు, నారాకోడూరుకు రహదారులు నిర్మించారు. ప్రభుత్వం నుండి నిధులు విడుదల కాకపోవడంతో, తన స్వంత నిధులతో పనులు పూర్తి చేయించిప్రజాభిమానం పొందినారు. [12]
శ్రీ ఉప్పుటూరి సుబ్రహ్మణ్యం, మాజీ సర్పంచి:- వీరి హయాంలో ఈ గ్రామం ఉత్తమ పంచాయతీగా ఎంపికైనది. వీరు ప్రాథమిక పాఠశాల అభివృద్ధికి విశేష కృషి చేసారు. వీరు 2015, సెప్టెంబరు-11న అనారోగంతో కన్నుమూసినారు. [13]
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీ ముప్పా మోహనవంశీ , సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. [1]
గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయాలు
శ్రీ వేణుగోపాలస్వామి ఆలయం
ఈ గ్రామములో కోటి రూపాయల విలువగల ఆస్తులున్న శ్రీ వేణుగోపాలస్వామి ఆలయం శిథిలావస్థలో ఉంది. గ్రామస్థులంతా కలిసి, 50 లక్షల విరాళాలతో, ఈ ఆలయ జీర్ణోద్ధరణ చేయ సంకల్పించి, 2014, ఫిబ్రవరి-5 న దేవాలయ పునర్నిర్మాణానికి శంకుస్థాపన చేశారు. [5]
శ్రీ ప్రసన్నాంజనేయస్వామి ఆలయo
ఈ ఆలయ నిర్మాణానికి 2014, ఫిబ్రవరి-9, ఆదివారం నాడు, శంకుస్థాపన చేశారు. [6]
ఈ ఆలయంలో, 2015, జూన్-4వ తేదీ గురువారంనాడు, స్వామివారి శాంతికళ్యాణం వైభవంగా నిర్వహించారు. అనంతరం విచ్చేసిన భక్తులకు అన్నసంతర్పణ నిర్వహించారు. [10]
శ్రీ భ్రమరాంబికా సమేత శ్రీ మల్లేశ్వరస్వామి ఆలయం
గ్రామంలోని ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
గ్రామ ప్రముఖులు
రావి రంగారావు
ఈ గ్రామంలో పుట్టారు. గొప్ప కవి. సాహిత్య విమర్శకుడు. బాల సాహిత్యవేత్త. మినికవితా పితామహుడు.సుమారు 40 గ్రంథాలు ప్రచురించారు. మఛిలీపట్నంలో ఆంధ్ర జాతీయ బి.ఎడ్. కాలేజిలో ప్రిన్సిపాలుగా, ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం ఎడ్యుకేషన్ విభాగం బోర్డు ఆఫ్ స్టడీస్ చైర్మనుగా పనిచేసారు.మచిలీపట్నంలో "సాహితీమిత్రులు" సంస్థ స్థాపించి ఎన్నో కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. ప్రస్తుతం పదవీ విరమణ చేసాక గుంటూరుకు మకాం మార్చారు. రావి రంగారావు సాహిత్య పీఠం నెలకొల్పి సాహిత్య సాంస్కృతిక కళా కార్యక్రమాలు నిర్వహించటం ప్రారంభించారు. 2014, జూన్ నెలలో 13 జిల్లాల కవులతో "సీమాంధ్ర కవి సమ్మేళనం" దిగ్విజయంగా నిర్వహించారు.
గ్రామ విశేషాలు
ఈ గ్రామాన్ని గుంటూరు లోక్ సభ్యులు శ్రీ గల్లా జయదేవ్, ఆదర్శగ్రామంగా దత్తత తీసికొన్నారు. [9]
ఈ గ్రామములోని మొత్తం 301 వీధిదీపాలకు, ఎల్.ఇ.డి. దీపాలను అమర్చి, గ్రామములో విద్యుత్తు వెలుగులను ప్రసరింపజేయడానికి నెడ్ క్యాప్ సంస్థ ముందుకు వచ్చింది. ఈ విధంగా చేసి, ఇంధన పొదుపునకు శ్రీకారం చుట్టనున్నది. [11]
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం *జనాభా 4187* పురుషుల సంఖ్య 2126*మహిళలు 2061*నివాసగృహాలు 1005
విస్తీర్ణం 1030 హెక్టారులు
ప్రాంతీయ భాష తెలుగు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	4,238 - పురుషుల సంఖ్య 	2,099 - స్త్రీల సంఖ్య 	2,139 - గృహాల సంఖ్య 	1,118

మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సీఆర్‌డీఏ గ్రామాలు

అనంతవరప్పాడు

అనంతవరప్పాడు గ్రామ వైశాల్యం ఎంత?


దంత క్షయం లేదా కుహరం (పుచ్చు)  గా కూడా తెలిసిన దంతాలు పుచ్చిపోవడం అనేది ఒక వ్యాధి. అంటే బ్యాక్టీరియా సంబంధిత చర్యలు దృఢమైన దంత నిర్మాణాన్ని (దంతిక, దంత ధాతువు మరియు పంటిగార (అతికేపదార్థం) ) దెబ్బతీయడం.[1] తద్వారా ఈ కణజాలాలు త్వరితగతిన నాశనమవుతాయి. ఫలితంగా దంత క్షయం (పళ్లు పుచ్చిపోవడాలు, పళ్లలో రంధ్రాలు) సంభవిస్తుంది. దంత క్షయాలకు రెండు రకాలైన బ్యాక్టీరియాలు కారణమవుతున్నాయి. అవి స్ట్రెప్టోకాకస్ మ్యూటన్స్ మరియు లాక్టోబాసిల్లస్ . చికిత్స చేసుకోని పక్షంలో ఈ వ్యాధి నొప్పి, పళ్లు రాలిపోవడం, గాయాలకు దారితీస్తుంది. కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాల్లో మరణం కూడా సంభవించవచ్చు.[2] నేడు ప్రపంచమంతటా (దంత) క్షయాలు సర్వసాధారణ వ్యాధులుగా ఉన్నాయి. దంత క్షయాలకు సంబంధించిన అధ్యయన శాస్త్రాన్ని క్యారియాలజీ అంటారు.
ఏదేమైనప్పటికీ, క్షయాలు కన్పించే తీరు చాలా వరకు అస్థిరంగా ఉంటుంది. అయితే ప్రమాద అంశాలు మరియు అభివృద్ధి దశలు మాత్రం సారూప్యతను కలిగి ఉంటాయి. ప్రాథమికంగా ఇదొక చిన్న తెల్లటి ప్రాంతంగా కన్పిస్తుంది. అది చివరకు ఒక అతిపెద్ద రంధ్రంగా మారుతుంది. కొన్నిసార్లు క్షయాలు ప్రత్యక్షంగా కన్పించవచ్చు. ఏదేమైనప్పటికీ రేడియోగ్రాఫ్‌లు వంటి ఇతర గుర్తింపు పద్ధతులను తక్కువగా కన్పించే పంటి ప్రాంతాలకు మరియు విధ్వంసం యొక్క విస్తృతిని నిర్ణయించడానికి అనుసరిస్తారు.
నేడు క్షయం అనేది ఆమ్లాన్ని విడుదల చేసే ప్రత్యేక బ్యాక్టీరియా రకాల ద్వారా వస్తోంది. అది సుక్రోజ్, ఫ్రక్టోజ్ మరియు గ్లూకోజ్ వంటి కిణ్వనం చెందగలిగే పిండిపదార్థాల సమక్షంలో నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది.[3][4][5] పంటి యొక్క ఖనిజ (లోహ) పదార్థం క్షీరామ్లం ఉత్పత్తి ద్వారా ఆమ్లతను పెంచే విధంగా సున్నితంగా ఉంటుంది. విలక్షణంగా, ఒక పన్ను (ప్రాథమికంగా ఖనిజ పదార్థంగా ఉంటుంది) అనేది పళ్లు మరియు చుట్టూ ఉన్న లాలాజలం మధ్య ముందుకు వెనుకకు విఖనిజీకరణం మరియు పునఃఖనిజీకరణం యొక్క ఒక స్థిరమైన స్థితిలో ఉంటుంది. పంటి ఉపరితలంపై ఉండే pH విలువ 5.5 కంటే తగ్గితే, విఖనిజీకరణం అనేది పునఃఖనిజీకరణం (అంటే పంటి ఉపరితలంపై ఖనిజ నిర్మాణం యొక్క నికర నష్టం) కంటే శరవేగంగా జరుగుతుంది. ఫలితంగా దంత క్షయం అనివార్యమవుతుంది. పంటి విధ్వంసం యొక్క విస్తృతి మరియు సౌందర్య శాస్త్రంపై ఆధారపడి, కచ్చితమైన రూపం మరియు చక్కగా పనిచేసే విధంగా పళ్ల పునరుద్ధరణకు వివిధ రకాల చికిత్సలు చేసుకోవచ్చు. మూల కణ సంబంధిత పరిశోధన ఒక సాధ్యతను సూచించినప్పటికీ, పంటి నిర్మాణాన్ని భారీ స్థాయిలో పునరుత్పత్తి చేసే పద్ధతి మాత్రం తెలియదు. బదులుగా, దంత వైద్య సంస్థలు దంత క్షయాన్ని అరికట్టడానికి ప్రతినిత్య నోటి పరిశుభ్రత మరియు ఆహార మార్పులు వంటి నివారణ మరియు రోగనిరోధక చర్యలను సిఫార్సు చేస్తున్నాయి.[6]
వర్గీకరణ
దంత క్షయాలను అవి ఏర్పడే ప్రాంతం, రోగోత్పత్తి శాస్త్రం, క్రమాభివృద్ధి రేటు మరియు ప్రభావిత కఠిన కణజాలాల ద్వారా వర్గీకరిస్తారు.[7] ఈ వర్గీకరణ రూపాలను అసలు పరిస్థితిని ఒక ప్రత్యేకమైన దంత క్షయాన్ని ఇతరులకు సుస్పష్టంగా వివరించడానికి మరియు దంత విధ్వంస తీవ్రతను తెలపడానికి ఉపయోగించుకోవచ్చు.

ప్రాంతం
సాధారణంగా ప్రాంతాన్ని బట్టి దంత క్షయాలు రెండు రకాలుగా ఉన్నాయి. అవి సున్నితమైన ఉపరితలాలపై గుర్తించే క్షయాలు మరియు రంధ్రాలు, పగుళ్లలో గుర్తించే క్షయాలు.[8] సున్నితమైన ఉపరితల క్షయాల యొక్క ప్రాంతం, అభివృద్ధి మరియు పురోగమనం అనేది రంధ్రాలు మరియు పగుళ్లకు సంబంధించిన క్షయాలకు భిన్నంగా ఉంటుంది. పళ్లపై క్షయాల యొక్క ప్రాంతాలను బట్టి G.V. బ్లాక్ విస్తృతంగా వాడుతున్న ఒక వర్గీకరణ విధానాన్ని ఆవిష్కరించారు. వాస్తవిక వర్గీకరణ క్షయాలను ఐదు గ్రూపులుగా వివరించింది. వాటిని "Class" అనే పదంతోనూ మరియు ఒక రోమన్ అంకెతోనూ సూచించారు. రంధ్రం మరియు పగుళ్లకు సంబంధించిన క్షయాలను క్లాస్ Iగా గుర్తించారు. ఉపరితల క్షయాలను తర్వాత క్లాస్ II, క్లాస్ III, క్లాస్ IV మరియు క్లాస్ Vగా విభజించారు.[9] బ్లాక్ యొక్క క్షయాలకు సంబంధించిన పాఠాల వర్గీకరణలో చేర్చిన క్లాస్ VI ఒక సున్నితమైన ఉపరితల క్షయ సంబంధ పాఠాన్ని కూడా తెలుపుతుంది.

రంధ్రం మరియు పగుళు క్షయాలు (క్లాస్ I దంత క్షయం)
రంధ్రాలు మరియు పగుళ్లు అనేవి అతికేపదార్థం (ఎనామెల్) లోపలి వైపు ఉండే ఒక పంటిపై శరీర నిర్మాణ సంబంధి గుర్తులుగా ఉంటాయి. గాడుల అభివృద్ధి సమయంలో పగుళ్లు ఏర్పడుతాయి. అయితే ఆ ప్రాంతంలోని ఎనామెల్ మాత్రం పూర్తిగా కరగదు. దాని ఫలితంగా ఎనామెల్ ఉపరితల నిర్మాణంపై ఒక లోతైన మరియు సరళంగా ఉండే రంధ్రం ఏర్పడుతుంది. ఇది దంత క్షయం అభివృద్ధి మరియు వికాసానికి ఒక ప్రాంతాన్ని ఏర్పాటు చేస్తుంది. పగుళ్లు ఎక్కువగా పృష్ఠ (వెనుక వైపు) దంతం యొక్క నమిలే ఉపరితలాలు మరియు పై దవడ పూర్వ (ముందు భాగం) దంతాల యొక్క తాలవ్య (అంగిలికి సంబంధించిన) ఉపరితలాలపై ఏర్పడుతాయి. రంధ్రాలు అనేవి చిన్నవిగా సూది వంటి రంధ్రాలు. ఇవి సర్వసాధారణంగా చివరి భాగంలో లేదా గాడుల యొక్క అడ్డుకోత వద్ద ఏర్పడుతాయి.[10] ప్రత్యేకించి, ఆస్య రంధ్రాలు దవడల యొక్క ముఖ ఉపరితలాలపై కన్పిస్తాయి. అన్ని రకాల రంధ్రాలు మరియు పగుళ్లకు ఎనామెల్ యొక్క లోతైన అంతర్ముఖీనత అనేది ఈ ఉపరితాల వెంట నోటి పరిశుభ్రతను క్లిష్టతరం చేస్తుంది. తద్వారా దంత క్షయం ఆయా ప్రాంతాల్లో సర్వసాధారణంగా అభివృద్ధి చెందడానికి ఆస్కారం కల్పిస్తాయి.
పంటికి సంబంధించిన నమిలే ఉపరితలాలు అన్ని పంటి ఉపరితలాలలో 12.5%కి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాయి. అయితే అన్ని దంత క్షయాల్లో 50%కి పైగా అది అనుకూల ప్రాంతం.[11] పిల్లల్లో రంధ్రం మరియు పగుళు క్షయాలు మొత్తం దంత క్షయాల్లో 90% వరకు ఉంటాయి. రంధ్రం మరియు పగుళు క్షయాలను గుర్తించడం కొన్నిసార్లు కష్టతరమవుతుంది. క్షయం గనుక క్రమాభివృద్ధి చెందితే, పళ్ల ఉపరితలానికి దగ్గరగా ఉండే ఎనామెల్‌లోని పుచ్చు క్రమేపీ మరింత లోతుగా విస్తరిస్తుంది. పుచ్చు గనుక ఒక్కసారి డెంటినో-ఎనామెల్ జంక్షన్ (DEJ) వద్ద ఉన్న దంత ధాతువును చేరినట్లయితే క్షయం త్వరితగతిన ఒక పక్క నుంచి వ్యాపిస్తుంది. దంత ధాతువులో క్షయం ఒక త్రికోణ క్రమాన్ని అనుసరిస్తుంది. అది దంతపు గుజ్జును లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది. ఈ రకమైన క్షయ క్రమం సాధారణంగా రెండు త్రికోణాలుగా (వాటిలో ఒక త్రికోణం ఎనామెల్‌లోనూ రెండోది దంత ధాతువులోనూ ఉంటుంది) వివరించబడింది. వాటి మూలాలు DEJ వద్ద పరస్పరం కలుస్తాయి. ఈ మూలం నుంచి మూలం క్రమం అనేది సున్నితమైన ఉపరితల క్షయం (ఇక్కడ రెండు త్రికోణాల యొక్క మూలం మరియు శిఖరం కలుస్తాయి) మాదిరిగా కాక ఒక విలక్షణమైన రంధ్ర మరియు పగుళు క్షయంగా చెప్పబడుతుంది.
సున్నితమైన ఉపరితల క్షయం
సున్నితమైన ఉపరితల క్షయం రెండు రెండు రకాలు. వాటిలో ఒకటి సన్నిహిత క్షయ రూపం. దీనినే అంతర్‌సమీప క్షయం అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది సమీప పళ్ల మధ్య ఉండే సున్నితమైన ఉపరితలాలపై ఏర్పడుతుంది. మూల క్షయ (పుచ్చు) రూపం. ఇది పంటి యొక్క ప్రధాన ఉపరితలాలపై ఏర్పడుతుంది. ఇక మూడో రకం సున్నితమైన ఉపరితల క్షయం అనేది ఏదైనా ఇతర సున్నితమైన పంటి ఉపరితలంపై సంభవించవచ్చు.

సన్నిహిత క్షయం అనేది గుర్తించడానికి అత్యంత క్లిష్టమైనది.[12] తరచుగా, ఈ రకం క్షయాన్ని ఒక దంత అన్వేషకి ద్వారా దృశ్యపరంగా లేదా భౌతికంగా గుర్తించలేము. సన్నిహిత క్షయ రూపం అనేది గొంతు సంబంధమైనదిగా (పళ్ల మూలాల దిశగా ఉంటుంది) రెండు పళ్ల మధ్య స్పర్శ దిగువ ఉంటుంది. ఫలితంగా, సన్నిహిత క్షయాన్ని ముందుగానే పసిగట్టడానికి రేడియోగ్రాఫ్‌లు అవసరమవుతాయి.[13] బ్లాక్ వర్గీకరణ విధానం కింద, పృష్ఠ పంటిపై ఏర్పడే సన్నిహిత క్షయం (పక్క పళ్లు మరియు దవడలు) ను క్లాస్
II క్షయంగా పేర్కొన్నారు.[14] ముందరి పంటి అంచు (నమిలే ఉపరితలం) చేర్చబడని పక్షంలో పూర్వ పంటి (ముందరి పళ్లు మరియు కోర పళ్లు) పై ఏర్పడే సన్నిహిత క్షయాలను క్లాస్ IIIగానూ అదే ముందరి పంటి అంచు చేర్చబడితే అలాంటి సన్నిహిత క్షయాలను క్లాస్ IVగానూ సూచిస్తారు.
కొన్నిసార్లు సున్నితమైన ఉపరితల క్షయాల తరగతిగా అభివర్ణించే మూల క్షయాలు మూడో సర్వసాధారణ క్షయ రకం. సాధారణంగా పంటి చిగురు సంబంధ క్షీణత వల్ల మూల ఉపరితలాలు బహిర్గతమైనప్పుడు ఇది సంభవిస్తుంటుంది. పంటి చిగురు ఆరోగ్యవంతంగా ఉంటే, మూల క్షయం అనేది అభివృద్ధి చెందకపోవచ్చు. అందుకు కారణం మూల ఉపరితలాలు బ్యాక్టీరియా సంబంధ కల్మషం (పిప్పిక) యొక్క ప్రవేశానికి అవకాశం కల్పించకపోవడం. మూల ఉపరితలం అనేది ఎనామెల్ కంటే విఖనిజీకరణ ప్రక్రియకు అత్యంత దుర్బలంగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే పంటి గార 6.7 pH వద్ద విఖనిజీకరణం చెందడం మొదలవుతుంది. ఇది ఎనామెల్ యొక్క సందిగ్ధ pH కంటే ఎక్కువ.[15] సంబంధరహితంగా, మూలాలకు ఎనామెల్ కంటే ఫ్లోరైడ్‌ను అత్యధికంగా పునర్వినియోగం చేసుకునే సామర్థ్యం ఉన్నందు వల్ల ఎనామెల్ క్షయం కంటే మూల క్షయం యొక్క క్రమాభివృద్ధిని అరికట్టడం సులువు. మూల క్షయాలు ముఖగామి ఉపరితలాలు తర్వాత అంతర్‌సన్నిహిత ఉపరితలాలు ఆ తర్వాత జిహ్వ సంబంధి ఉపరితలాలపై ఎక్కువగా గుర్తించబడుతాయి. దిగువ దవడకు సంబంధించిన దంతాలు మూల క్షయాలు కన్పించే సర్వసాధారణ ప్రాంతం. తర్వాత దిగువ దవడ పక్క పళ్లు, దవడ సంబంధ ముందరి పళ్లు, దవడకు సంబంధించిన పృష్ఠ పళ్లు మరియు దిగువ దవడ సంబంధ ముందరి పళ్లపై కన్పిస్తాయి.
పంటి యొక్క సున్నితమైన (మృదువైన) ఉపరితలాలపై గాయాలు ఏర్పడటం కూడా సాధ్యమే. అంతర్‌సన్నిహిత ప్రాంతాలు మినహా ఎనామెల్ యొక్క అన్ని సున్నిత ఉపరితల ప్రాంతాలపై ఇవి సంభవిస్తున్న నేపథ్యంలో ఇలాంటి క్షయ రకాలు సులువుగా గుర్తించబడుతాయి. అంతేకాక క్షయాలు ఏర్పడటానికి దోహదపడే అత్యధికమైన కల్మషం మరియు పథ్యాలతో ఇది ముడిపడి ఉంటుంది.[12] బ్లాక్ యొక్క వర్గీకరణ విధానం కింద, ముఖగామి లేదా జిహ్వ సంబంధ ఉపరితలాలపై ఉండే పంటి చిగురుకు సమీపంలోని క్షయాలను క్లాస్ Vగా పేర్కొన్నారు.[14] క్లాస్ VIను పృష్ఠ పళ్లు లేదా పూర్వ పళ్ల యొక్క నమిలే అంచులపై ఉండే దంతాగ్ర (చిగురు) కొనలకు పరిమితమైన క్షయాలకు కేటాయించారు.
ఇతర సాధారణ వివరణలు
ఇంతకుముందు తెలియజేసిన రెండు తరగతులతో పాటు క్షయాలకు సంబంధించిన గాయాలను పంటి యొక్క ఒక ప్రత్యేకమైన ఉపరితలంపై వాటి ప్రాంతాన్ని బట్టి తిరిగి వివరించవచ్చు. చక్కిళ్లు లేదా పెదాలకు సమీపంలోని పళ్ల ఉపరితలంపై ఉండే క్షయాలను "ముఖగామి క్షయాలు" అని మరియు నాలుక వైపుకు ఉండే ఉపరితలాలపై ఏర్పడే క్షయాలను "జిహ్వ సంబంధి క్షయాలు" అని పిలుస్తారు. ముఖగామి క్షయాలను నోటికి సంబంధించిన (చక్కిళ్లకు సమీపంలోని పృష్ఠ పంటి ఉపరితలాలపై గుర్తించబడేవి) మరియు పెదవులకు సంబంధించినవి (పెదవులకు సమీపంలోని పూర్వ పంటి ఉపరితలాలపై గుర్తించబడేవి) గా ఉప వర్గీకరించడం జరిగింది. జిహ్వ సంబంధమైన క్షయాలు పై దవడ పంటి యొక్క జిహ్వసంబంధి ఉపరితలాలపై గుర్తించినప్పుడు వాటిని
అంగిలికి సంబంధించినవిగా కూడా వివరించవచ్చు. అందుకు కారణం అవి కఠిన అంగిలికి పక్కన ఉండటం.
పంటి శిఖరం మరియు దాని మూలాలు కలుసుకునే ప్రాంతంగా చెప్పబడే పంటి మెడ భాగానికి సమీపంలో ఉండే క్షయాలను గ్రీవసంబంధి క్షయాలుగా సూచిస్తారు. నోటి యొక్క ద్వారబంధన క్షయాలు పృష్ఠపంటి యొక్క నమిలే ఉపరితలాలపై గుర్తించబడుతాయి. కత్తెరపళ్ల సంబంధిత క్షయాలు పూర్వ పంటి యొక్క నమిలే ఉపరితలాలపై గుర్తించబడతాయి. క్షయాలను "మధ్యస్తమైన" లేదా "దూరమైన (అగ్ర)"విగా కూడా పేర్కొంటారు. మధ్యస్తమైన అనేది ముఖం యొక్క మధ్యరేఖకు దగ్గరగా ఉండే పంటిపై ఉండే ఒక ప్రాంతంను సూచిస్తుంది. ఇది కళ్ల మధ్య ఒక క్షితిజ అక్షంపై, ముక్కు దిగువ మరియు మధ్య కత్తెరపళ్లు కలిసే ప్రదేశం మధ్య ఉంటుంది. మధ్యరేఖ నుంచి కొద్దిగా దూరంగా ఉండే పంటిపై ప్రాంతాలను సుదూరమైనవిగా పేర్కొంటారు.
కారణశాస్త్రం

కొన్ని ఉదాహరణల్లో, కారణాన్ని తెలిపే విధంగా క్షయాలను ఇతర మార్గాల్లో వివరిస్తుంటారు. "బేబి బాటిల్ క్షయం", "ప్రారంభ శైశవ క్షయం" లేదా "బేబి బాటిల్ దంత క్షయం" అనేది
తాత్కాలికమైన (పాల) దంతం ఉన్న చిన్న పిల్లల్లో గుర్తించబడే ఒక దంత క్షయ క్రమం. పై దవడ యొక్క పూర్వ దంతాలు దెబ్బతినే అవకాశం అధికంగా ఉంటుంది. అయితే అన్ని దంతాలు సైతం ప్రభావితం కావొచ్చు.[16] పిల్లలు తియ్యటి పానీయాలు ఉన్న బుడ్డీలను వారి నోటిలో అలాగే పెట్టుకుని నిద్రపోవడం లేదా ఒక రోజుల్లో పిల్లలకు అనేక మార్లు తియ్యటి పానీయాలను ఆహారంగా పట్టించడం ఫలితంగా ఈ తరహా క్షయానికి ఈ పేరు వచ్చింది. మరో క్షయ క్రమంగా "ప్రబలిన క్షయం"ను చెబుతారు. ఇది పలు పళ్లపై ఉండే బహుళ ఉపరితలాలపై ఏర్పడే ఒక అధునాతన లేదా తీవ్రమైన క్షయం.[17] ప్రబలిన (హద్దుమీరిన) క్షయం అనేది జరోస్టోమియా (1.లాలాజల గ్రంధుల విధి లోపము వల్ల నోరు ఎండిపోవడం) వ్యక్తులు, పేలవమైన నోటి పరిశుభ్రత, ఉత్తేజక పదార్థాల వినియోగం (మత్తుమందు ప్రేరిత అనార్థ్ర నోరు వల్ల[18]) మరియు/లేదా చక్కెరను ఎక్కువగా తీసుకునే వారిలో కన్పించవచ్చు. తల మరియు మెడకు గత వికిరణం యొక్క ఫలితంగా ప్రబలిన క్షయం వస్తే దానిని వికిరణ-ప్రేరిత క్షయంగా పేర్కొంటారు. మూలాల యొక్క స్వీయ విధ్వంసం ద్వారా సమస్యలు కూడా ఏర్పడుతాయి. అంతేకాక కొత్త దంతాలు మొలిచినప్పుడు లేదా తర్వాత తెలియని కారణాల వల్ల మొత్తం దంత పునశ్శోషణం కూడా సంభవిస్తుంది.
1887లో డాక్టర్ మిల్లర్ ఈ విధంగా పేర్కొన్నారు, "దంత క్షయం అనేది రెండు దశల్లో జరిగే రసాయనిక-పరాన్నజీవి సంబంధ ప్రక్రియ. వాటిలో ఒకటి ఎనామెల్ యొక్క డీకాల్షిఫికేషన్ (కాల్షియం నష్టం). దీని ఫలితంగాగా అది మొత్తంగా నాశనమవుతుంది. రెండోది దంత ధాతువు యొక్క డీకాల్షిఫికేషన్. ఇదొక ప్రాథమిక ప్రక్రియ. దీని తర్వాత మొత్తగా మారిన అవశేషం యొక్క కరగడం ఉంటుంది". డాక్టర్ మిల్లర్ ఆయన పరికల్పనలో మూడు అంశాలకు ఆవశ్యక పాత్రలను కేటాయించారు. అవి
పిండిపదార్థపు అధస్తరం (కార్బొహైడ్రేట్ సబ్‌స్ట్రేట్)
పళ్ల ఖనిజాలను కలిగించే ఆమ్లం
ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తి చేసే మరియు ప్రొటియోలిసిస్ (ప్రొటీన్ల విచ్ఛిన్నత) ను కూడా కలిగించే నోటి సూక్ష్మ జీవులు.
క్రమాభివృద్ధి రేటు
క్రమాభివృద్ధి రేటు మరియు గత చరిత్రను తెలపడానికి క్షయాలకు లౌకిక వివరణలను జోడించవచ్చు. "తీవ్రమైన" అనేది శరవేగ అభివృద్ధి పరిస్థితిని తెలుపుతుంది. మరోవైపు "పునఃసంభవ" అనేది వేలాది భోజనాలు మరియు తిను బండారాలు తీసుకోవడం ద్వారా క్షయం అభివృద్ధి చెందడానికి పొడగింపు సమయాన్ని తీసుకునే పరిస్థితిని తెలుపుతుంది. వీటిలో అనేకం కొంత ఆమ్ల విఖనిజీకరణానికి కారణమవుతాయి. అయితే అది తిరిగి ఖనిజీకరణం చెందదు. ఫలితంగా దంత క్షయాలు వస్తాయి. ఫ్లోరైడ్ చికిత్స అనేది పళ్ల ఎనామెల్ యొక్క రీకాల్షిఫికేషన్‌కు దోహదపడుతుంది.
అప్రధాన లేదా ద్వితీయ క్షయాలుగా కూడా పిలిచే పునఃసంభవ క్షయాలు గత క్షయాల చరిత్ర ఉన్న ప్రాంతం వద్ద దర్శనమిస్తాయి. ఇవి తరచుగా పంటి తొర్రలో నింపే పదార్థాల అంచులు మరియు ఇతర దంతసంబంధి పునఃస్థాపనలపై గుర్తించబడుతాయి. మరోవైపు ఆరంభ క్షయాలు అనేవి అంతకుముందు క్షయం ఏర్పడని ఒక ప్రాంతం వద్ద ఏర్పడే క్షయాన్ని వివరిస్తాయి. నిరోధిత క్షయాలు గతంలో విఖనిజీకరణం చెందిన ఒక పంటిపై గాయాన్ని వివరిస్తాయి. అయితే పుచ్చుకు ముందే అది తిరిగి ఖనిజీకరణం చెందుతుంది. ఫ్లోరైడ్ చికిత్సల వినియోగం రీకార్షిఫికేషన్‌కు దోహదపడుతాయి.
ప్రభావిత కఠిన కణజాలం
దెబ్బతిన్న కఠిన కణజాలాల ఆధారంగా ఎనామెల్, దంత ధాతువు లేదా పంటిగారలకు సంబంధించిన క్షయాలను వివరించడం సాధ్యమవుతుంది. క్షయాలు వాటి అభివృద్ధి ప్రారంభంలో అవి ఎనామెల్‌ను మాత్రమే దెబ్బతీయొచ్చు. క్షయ వ్యాప్తి ఒక్కసారి దంత ధాతువు యొక్క లోపలి పొరను చేరినప్పుడు "దంత ధాతువు సంబంధి క్షయం" అనే మాట వాడబడుతుంది. పళ్ల మూలాలను కప్పి ఉంచే పంటిగార అనేది కఠిన కణజాలమైన నేపథ్యంలో పళ్ల యొక్క మూలాలు నోటి వైపు బహిర్గతమైతే తప్ప అది తరచూ క్షయం ధాటికి గురికాదు. "పంటిగార క్షయాలు" అనే మాట పళ్ల మూలాలపై ఏర్పడే క్షయాన్ని వివరించడానికి వాడొచ్చు. చాలా అరుదుగా వచ్చే ఇలాంటి క్షయాలు పంటిగారను మాత్రమే దెబ్బతీయొచ్చు. దంత ధాతువు యొక్క అతిపెద్ద పొరపై ఒక పల్చటి పంటిగార పొరను మూలాలు కలిగి ఉంటాయి. అందువల్ల
పంటిగారను దెబ్బతీసే అత్యధిక క్షయాలు దంత ధాతువుపై కూడా ప్రభావం చూపొచ్చు.
సంకేతాలు మరియు లక్షణాలు

క్షయాలను అనుభవించే ఒక వ్యక్తికి సదరు వ్యాధి గురించి తెలియకపోవచ్చు.[19] కొత్తగా పుచ్చిన గాయం యొక్క తొట్టతొలి సంకేతంగా పళ్ల ఉపరితలంపై కన్పించే ఒక తెల్లటి మచ్చను చెప్పుకోవచ్చు. అది ఎనామెల్ యొక్క డీకాల్షిఫికేషన్ ప్రాంతాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది తొలి క్షయంగా సూచించబడుతుంది. గాయం గనుక విఖనిజీకరణం దిశగా కొనసాగితే, అది గోధుమ వర్ణంలోకి మారుతుంది. అయితే అది చివరకు పుచ్చు ("రంధ్రం") గా పరిణమిస్తుంది. పుచ్చు ఏర్పడటానికి ముందు, ప్రక్రియ ఉత్క్రమణీయంగా ఉంటుంది. అయితే ఒక్కసారి గనుక పుచ్చు ఏర్పడితే, నష్టపోయిన పళ్ల నిర్మాణం యొక్క పునరుద్ధరణ వీలుపడదు. గోధుమ రంగులో మరియు మెరుస్తూ కన్పించే ఒక గాయం ఒకప్పడు ఉన్న దంత క్షయాలను సూచిస్తుంది. అయితే విఖనిజీకరణ ప్రక్రియ ఆగిపోతుంది. తద్వారా ఒక మచ్చ ఏర్పడుతుంది. చూడటానికి కాంతి విహీనంగా కన్పించే ఒక గోధుమ రంగు మచ్చ అనేది క్రియాశీల క్షయాలకు ఒక సంభవనీయమైన సంకేతంగా గోచరిస్తుంది.
ఎనామెల్ మరియు దంత ధాతువులు నాశనమవడంతో పుచ్చు బాగా గుర్తించే విధంగా కన్పిస్తుంది. పంటి యొక్క ప్రభావిత ప్రాంతాలు రంగు మారడం మరియు అవి స్పర్శించినప్పుడు మెత్తగా అనిపించడం జరుగుతుంది. ఎనామెల్, దంత ధాతువు గొట్టాల ద్వారా క్షయం ఒక్కసారి ప్రవేశించినప్పుడు అది పంటి నరానికి చేరుతుంది. తద్వారా అది బహిర్గతమవడం మరియు చివరకు పంటినొప్పి సంభవిస్తుంది. వేడి, చలి లేదా తియ్యటి ఆహారాలు మరియు పానీయాల ద్వారా నొప్పి మరింత తీవ్రమవుతుంది.[1] దంత క్షయం ఇబ్బందికర శ్వాస మరియు చెడు రుచులను కూడా కారణమవుతుంది.[20] ఎక్కువగా క్రమాభివృద్ధి చెందిన కేసుల్లో, గాయం అనేది పళ్ల నుంచి చుట్టుపక్కల ఉండే మృదువైన కణజాలాలకు విస్తరిస్తుంది. బిలంసంబంధి ద్వారం మూసుకుపోవడం మరియు లడ్‌విగ్స్ గొంతువాపు వంటి క్లిష్టతలు జీవితానికి ముప్పుకలిగించేవిగా పరిణమించవచ్చు.[21][22][23]
కారణాలు
క్షయాలు ఏర్పడటానికి నాలుగు ప్రధాన ప్రమాణాలు అవసరం. అవి పంటి ఉపరితలం (ఎనామెల్ (అతికేపదార్థం) లేదా దంత ధాతువు), క్షయ కారక బ్యాక్టీరియా, పులిసే పిండిపదార్థాలు (సుక్రోజ్ వంటి) మరియు కాల వ్యవధి.[24] క్షయ ప్రక్రియ ఒక అనివార్య ఫలితాన్ని కలిగి ఉండదు. వివిధ వ్యక్తులు వారి పంటి ఆకృతి, నోటి పరిశుభ్రతా అలవాట్లు మరియు వారి యొక్క లాలాజల బఫరింగ్ సామర్ఖ్యాలను బట్టి భిన్న స్థాయిల్లో ప్రభావానికి గురయ్యే విధంగా ఉంటారు. దంత క్షయాలు నోటి పుచ్చుకు గురయ్యే అవకాశమున్న పళ్ల యొక్క ఎలాంటి ఉపరితలంపైనైనా సరే ఏర్పడవచ్చు. అయితే ఎముక పరిధిలోనే ఉండే నిర్మాణాలపై మాత్రం ఏర్పడవు.[25]
దంతాలు
పళ్లను దెబ్బతీసే కొన్ని వ్యాధులు మరియు రుగ్మతల కారణంగా ఒక వ్యక్తి క్షయాల బారిన పడే ప్రమాదం అధికంగా ఉంటుంది. ప్రతి 718 మందిలో ఒకరికి మరియు ప్రతి 14,000 మందిలో ఒకరికి సంభవించే అమెలోజెనిసిస్ ఇంపర్‌ఫెక్టా అనేది ఒక వ్యాధి. ఇది వస్తే ఎనామెల్ పూర్తిగా లేదా తగినంత మొత్తాల్లో ఏర్పడకపోవడం జరుగుతుంది. ఫలితంగా పన్ను రాలిపోతుంది.[26] రెండు సందర్భాల్లో, పళ్లు క్షయానికి గురయ్యే ప్రమాదం అధికంగా ఉంటుంది. అందుకు కారణం పళ్లను ఎనామెల్ సంరక్షించలేకపోవడం.[27]
చాలా మందిలో, పళ్లపై ప్రభావం చూపే రుగ్మతలు లేదా రోగాలు దంత క్షయాలకు ప్రాథమిక కారణాలు కావు. తొంబై ఆరు శాతం పళ్ల ఎనామెల్ ఖనిజాలతో నిండి ఉంటుంది.[28] ఈ ఖనిజాలు, ప్రత్యేకించి, హైడ్రాక్సీఅపటైట్, ఆమ్ల వాతావరణ పరిస్థితులకు గురైనప్పుడు కరుగుతాయి. 5.5. pH వద్ద ఎనామెల్ విఖనిజీకరణం చెందడం మొదలవుతుంది.[29] దంత ధాతువు మరియు పంటిగార అనేవి ఎనామెల్ కంటే ఎక్కువగా క్షయాలకు అనువుగా ఉంటాయి. అందుకు కారణం అవి ఖనిజ పదార్థాన్ని తక్కువగా కలిగి ఉండటం.[30] అందువల్ల చిగురు సన్నగిల్లడం లేదా చిగుళ్ల నొప్పి వ్యాధి ద్వారా పళ్ల యొక్క మూల (ఆధార) ఉపరితలాలు దెబ్బతిన్నప్పుడు క్షయాలు శరవేగంగా విజృంభిస్తాయి. ఏదేమైనప్పటికీ, ఆరోగ్యవంతమైన నోటి వాతావరణంలోనూ పళ్లు దంత క్షయాలకు గురయ్యే ప్రమాదం ఉంటుంది.
పళ్ల యొక్క నిర్మాణం క్షయ నిర్మాణ సంభావ్యతపై ప్రభావం చూపొచ్చు. పళ్ల యొక్క లోతైన కొనలు అసంఖ్యాకమైనవిగానూ మరియు అబ్బురపరిచేవిగా ఉన్నప్పుడు రంధ్రం మరియు పగులు క్షయాలు అనేవి బహుశా అభివృద్ధి చెందొచ్చు. అంతేకాక పళ్ల మధ్య ఆహారం ఇరుక్కున్నపుడు కూడా క్షయాలు సంభవించే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది.

బ్యాక్టీరియా
నోరు విభిన్న రకాల అంగిలి బ్యాక్టీరియాను కలిగి ఉంటుంది. అయితే కొన్ని ప్రత్యేకమైన సూక్ష్మజీవులు దంత క్షయాలకు కారణమవుతున్నట్లు భావిస్తున్నారు. వాటిలో స్ట్రెప్టోకాకస్ మ్యూటన్స్ మరియు లాక్టోబాసిల్లి ఉన్నాయి.[3][5] లాక్టోబాసిల్లస్ యాసిడోఫిలస్, యాక్టినోమైసెస్ విస్కాసస్, నొకార్డియా spp. మరియు స్ట్రెప్టోకాకస్ మ్యూటన్స్ అనేవి దంత క్షయాలు ప్రత్యేకించి మూల (ఆధార) క్షయాలతో అతి దగ్గరి సంబంధాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. పళ్లు మరియు చిగుళ్ల చుట్టూ గట్టిగా, మీగడ వంటి రంగులో చేరిన బ్యాక్టీరియాను పిప్పిక (పంటిపై చేరిన మురికి) అని అంటారు. ఇది ఒక సూక్ష్మజీవుల సమూహం (బయోఫిల్మ్) గా పనిచేస్తుంది. కొన్ని ప్రదేశాలు మురికిని ఇతర వాటి కంటే సర్వసాధారణంగా సేకరిస్తాయి. దవడ పళ్లు మరియు పక్క పళ్ల యొక్క కొరికే ఉపరితలాలపై ఉండే మొనలు పళ్ల మధ్య స్పర్శ బిందువు చేసినట్లుగా సూక్ష్మదర్శిని సంబంధిత ధారణను కలిగిస్తాయి. మురికి (కల్మషం) పంటి చిగురు చుట్టూ కూడా చేరుతుంది.
కిణ్వనం చెందే పిండిపదార్థాలు
ఒక వ్యక్తి నోటిలోని బ్యాక్టీరియా (సూక్ష్మక్రిమి) గ్లూకోజ్, ఫ్రక్టోజ్ మరియు సర్వసాధారణంగా సుక్రోజ్ (టేబుల్ షుగర్) లను కిణ్వనం అని పిలిచే గ్లైకాలసిస్ సంబంధిత ప్రక్రియ ద్వారా క్షీరామ్లం వంటి ఆమ్లాలుగా మారుస్తుంది.[4] ఒకవేళ పళ్లకు అలాగే అంటుకుని ఉన్న పక్షంలో ఈ ఆమ్లాలు విఖనిజీకరణానికి ఆస్కారం కల్పిస్తాయి. అంటే పళ్ల యొక్క ఖనిజ పదార్థం కరిగిపోవడం. ఏదేమైనప్పటికీ, ఆమ్లం అనేది లాలాజలం లేదా నోటిశుభ్రత ద్వారా తటస్థీకరణ చేయబడితే
పునఃఖనిజీకరణం సంభవిస్తున్న కారణంగా ఈ ప్రక్రియ క్రియాశీలమైనదిగా పేర్కొనబడుతుంది. పునఃఖనిజీకరణకు ఫ్లోరైడ్ టూత్‌పేస్టులు లేదా దంత వార్నీషులు దోహదపడుతాయి.[31] ఒకవేళ విఖనిజీకరణం గనుక ఎక్కువ కాలం కొనసాగితే తగినంత ఖనిజ పదార్థం నష్టపోవచ్చు. అందువల్ల మృదువైన కర్బన పదార్థం విచ్ఛిన్నం చెందుతుంది. తత్ఫలితంగా కుహరం లేదా రంధ్రం ఏర్పడుతుంది. దంత క్షయాల పురోగమనంపై అలాంటి చక్కెరల యొక్క ప్రభావాన్ని క్షయ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం (కారియోజనిసిటీ) అని పిలుస్తారు. సుక్రోజ్ అనేది గ్లూ మరియు ఫ్రక్టోజ్‌ల మిశ్రమ పదార్థంలో భాగమైనప్పటికీ, వాస్తవానికి అది గ్లూకోజ్ మరియు ఫ్రక్టోజ్‌ల సరిసమాన భాగాల యొక్క మిశ్రమం కంటే కూడా క్షయాలను అధికంగా ఏర్పరిచే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. అందుకు కారణం గ్లూకోజ్ మరియు ఫ్రక్టోజ్ ఉప యూనిట్ల మధ్య చక్కెర బంధంలోని శక్తిని బ్యాక్టీరియా వినియోగించుకోవడం. S.మ్యూటన్స్ అనేది సుక్రోజ్‌ను ఎంజైము డెక్స్‌ట్రాన్సుక్రనేస్ ద్వారా డెక్స్‌ట్రాన్ పాలీసక్కరైడ్ అని పిలవబడే తీవ్రమైన సంసంజన పదార్థంగా మార్చడం ద్వారా పళ్లపై ఉండే బయోఫిల్మ్‌కు అంటుకుని ఉంటుంది.[32]
కాలం (వ్యవధి)
క్షయ ఉత్పత్తి సామర్థ్య (ఆమ్ల) పరిస్థితులకు తరచూ గురయ్యే పళ్లు దంత క్షయం బారినపడే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది.[33] భోజనాలు లేదా అల్పాహారాలు తీసుకున్న తర్వాత నోటిలోని బ్యాక్టీరియా చక్కెరను జీవక్రియ చెందే విధంగా చేస్తుంది. ఫలితంగా ఒక ఆమ్ల ఉప ఉత్పన్నం ఏర్పడుతుంది. ఇది pH విలువను తగ్గిస్తుంది. కాలం గడిచే కొద్దీ pH తిరిగి సాధారణ స్థాయికి వస్తుంది. అందుకు కారణం లాలాజలం యొక్క బఫరింగ్ సామర్థ్యం మరియు పళ్ల ఉపరితలాల యొక్క కరిగిన ఖనిజ సంబంధ పదార్థం. ఆమ్ల వాతావరణ పరిస్థితికి గురైన ప్రతిసారీ పళ్ల ఉపరితలంపై ఉండే అకర్బన ఖనిజ పదార్థ భాగాలు కరగడం మరియు అవి సుమారు రెండు గంటల వరకు కరగడం కొనసాగించగలవు.[34] ఈ ఆమ్ల కాలాల్లో పళ్లు దుర్భలమైన నేపథ్యంలో దంత క్షయ అభివృద్ధి ఎక్కువగా తరచూ ఆమ్ల ప్రభావానికి గురయ్యే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
తగిన పిండిపదార్థాలుగా పథ్యం అనేది తగినంత ఖరీదుతో కూడుకుని ఉన్నప్పుడు పళ్లు నోటిలోకి జరిగిన కొద్ది రోజులకే క్షయ అభివృద్ధి ప్రక్రియ మొదలుకాగలదు. ఫ్లోరైడ్ చికిత్సలను అమలు చేయడం ద్వారా ఈ ప్రక్రియను చూపించాయనేది ఒక నిదర్శనంగా చెప్పబడుతోంది.[35] సన్నిహిత క్షయం శాశ్వత దంతాల యొక్క ఎనామెల్ ద్వారా ప్రవేశించడానికి సుమారు నాలుగేళ్లు పడుతుంది. పంటి పైభాగాన్ని ఎనామెల్ ఉంచినంత దృఢంగా మూల ఉపరితలాన్ని పంటిగార ఉంచలేనందున మూల క్షయం అనేది ఇతర ఉపరితలాలపై క్షయం కంటే శరవేగంగా అభివృద్ధి చెందుతుంది. క్రమాభివృద్ధి మరియు మూల ఉపరితలంపై ఖనిజీకరణ నష్టం అనేది ఎనామెల్‌లో క్షయం కంటే 2.5 రెట్లు వేగంగా ఉంటుంది. చాలా తీవ్రమైన కేసుల్లో అంటే మామూలు పరిశుభ్రత చాలా పేలవంగా ఉన్న సందర్భాల్లో మరియు కిణ్వనం చెందగలిగే పిండిపదార్థాల పరంగా పథ్యం అనేది చాలా ఖరీదైనదిగా ఉన్నప్పుడు పళ్లు పగిలిన కొద్ది నెలలకే పుచ్చులనేవి ఏర్పడవచ్చు. ఉదాహరణకు పిల్లలు శిశు సీసాల్లో తియ్యగా ఉండే పానీయాలను అదే పనిగా సేవిస్తే, ఇది సంభవించవచ్చు.
ఇతర ప్రమాదాంశాలు
కొన్ని పదార్థాల ద్వారా సంభవించిన ఆమ్ల వాతావరణాన్ని తుల్యపరచడానికి లాలాజలం యొక్క బఫరింగ్ సామర్థ్యపు ఉనికి లేనందున తగ్గిన లాలాజలం అనేది పురోభివృద్ధి క్షయాలతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. ఫలితంగా లాలాజల (అధోజిహ్వ) గ్రంథుల ద్వారా ప్రత్యేకించి అధోజంబిక గ్రంథి మరియు లాలాజల గ్రంథి నుంచి విడుదలైన లాలాజల మొత్తాన్ని తగ్గించే వైద్య పరిస్థితులు విస్తృత దంత క్షయం ఏర్పడటానికి దారితీస్తాయి. ఉదాహరణలుగా Sjögren's సిండ్రోమ్, డయాబిటిస్ మెల్లిటిస్, డయాబిటిస్ ఇన్సిపిడస్ మరియు సార్కోయిడోసిస్‌లను చెప్పుకోవచ్చు.[36] యాంటీహిస్టేమైన్లు (అలర్జీని తగ్గించేవి) మరియు యాంటీడిప్రెసంట్లు (వ్యాకులత/కుంగిపోవటాన్ని నయం చేసే ఔషధాలు) వంటి వైద్య ఔషధప్రయోగాలు కూడా లాలాజల ప్రవాహాన్ని అడ్డుకోగలవు. ప్రముఖంగా తెలిసిన మిథైల్‌ఆంపిటమైన్ వంటి ఉత్తేజకాలు కూడా లాలాజల ప్రవాహాన్ని విశేష స్థాయి వరకు అడ్డుకోగలవు. ఉత్తేజకాల దుర్వినియోగదారులు పేలవమైన నోటి పరిశుభ్రతను కలిగి ఉంటారు. గంజాయిలోని క్రియాశీల రసాయన పదార్థంగా చెప్పుకునే టెట్రాహైడ్రోకన్నాబినాల్ కూడా లాలాజల అధికస్రావాన్ని దాదాపు పూర్తిగా అడ్డుకునేందుకు కారణమవుతుంది. దీనిని అనధికారికంగా
"కాటన్ మౌత్" అని పిలుస్తారు. అంతేకాక అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల్లో సర్వసాధారణంగా సూచించిన దాదాపు అరవై మూడు శాతం ఔషధప్రయోగాలు అనార్థ్ర నోరు ఒక తెలిసిన దుష్ప్రభావంగా పేర్కొనబడింది.[36] తల మరియు మెడ యొక్క రేడియోధార్మిక (వికిరణ) చికిత్స కూడా లాలాజల గ్రంథుల్లోని కణాలను నాశనం చేయగలదు. తద్వారా దంత క్షయం ఏర్పడటం మరింత పెరిగే అవకాశముంది.[37]
పొగాకు వినియోగం కూడా దంత క్షయాలు ఏర్పడే ప్రమాదాన్ని మరింత పెంచుతుంది. కొన్ని ధూమరహిత పొగాకు రకాలు చక్కెర పదార్థాన్ని ఎక్కువగా కలిగి ఉండటం క్షయాలు ఏర్పడే ప్రమాదాన్ని పెంచే విధంగా ఉంటాయి.[38] చిగుళ్లనొప్పి వ్యాధికి పొగాకు వాడకం అనేది ఒక విశిష్ట ప్రమాదాంశం. ఇది చిగురు దెబ్బతినడానికి కారణమవుతుంది.[39] పంటితో సంబంధాన్ని చిగురు కోల్పోవడంతో మూల ఉపరితలం అనేది నోటిలో స్పష్టంగా కన్పించే విధంగా తయారవుతుంది. ఇది గనుక సంభవిస్తే, మూల క్షయం అనేది ఆందోళనకరంగా మారుతుంది. ఎందుకంటే పళ్ల యొక్క మూలాలను ఆవరించే పంటిగార ఎనామెల్ కంటే ఆమ్లాల ద్వారా చాలా తేలికగా విఖనిజీకరణం చెందగలదు.[15] సమకాలీకంగా, ధూమపానం మరియు మస్తక సంబంధి క్షయాల మధ్య ఒక కారణ సంబంధాన్ని దృఢపరచడానికి తగన ఆధారం లేదు. అయితే ధూమపానం మరియు మూల ఉపరితల క్షయాల మధ్య సంబంధాన్ని తెలపడానికి మాత్రం ఆధారం ఉంది.[40]
గర్భాశయంలోని మరియు పుట్టిన ఒక నెలలోగా సీసం ప్రభావానికి గురికావడం వల్ల దంత క్షయం వచ్చే అవకాశముంది.[41][42][43][44][45][46][47] సీసంతో పాటు ద్విబంధక కాల్షియం మాదిరిగా విద్యుత్ ఆవేశం మరియు అయాను వ్యాసార్థం కలిగిన అన్ని పరమాణువులు, [48]
అంటే కాడ్మియం వంటివి కాల్షియం అయానును అనుకరిస్తాయి. అందువల్ల బహిర్గతం అనేది దంత క్షయాన్ని కలిగించవచ్చు.[49]
లాలాజల సంబంధ మరియు పథ్య సంబంధ అయోడిన్ దంత క్షయం యొక్క వ్యాధిజననం మరియు లాలాజల సంబంధ గ్రంథుల పదార్థ తత్వ వివేచక శాస్త్రంలో ముఖ్య పాత్రను పోషించే విధంగా కన్పిస్తుంది. లాలాజలం అనేది పెరోక్సిడేస్ ఎంజైముల్లో బలమైనదిగానూ మరియు అయోడైడ్ల అధికస్రావాన్ని కలిగి ఉంటుంది. అయోడిన్ దంత ధాతువులోని చెక్కుచెదరని ఎనామెల్, పంటి గుజ్జు మరియు పళ్లచుట్టూ ఉండే కణజాలాల
ద్వారా నేరుగా చొచ్చుకునిపోయే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. కొంతమంది పరిశోధకుల ప్రకారం, దీనికి కొన్ని దంతసంబంధి రోగలక్షణాలను సూక్ష్మక్రిమినిరోధక చర్యతో ప్రత్యక్షంగానూ మరియు ఒక ప్రతిక్షకారిని యంత్రాంగం ద్వారా పరోక్షంగానూ అడ్డుకునే సామర్థ్యం కలిగి ఉంటుంది.
- వెంటురి S, వెంటురి M. (2009). అయోడిన్ ఇన్ ఎవల్యూషన్ ఆఫ్ సలివరీ గ్లాండ్స్ అండ్ ఇన్ ఓరల్ హెల్త్. Nutr Health. 2009;20 (2):119-34.
- బెనర్జీ, R.K. మరియు దత్తా, A.G. (1986). సలివరీ పెరాక్సిడేసెస్ మోల్ సెల్ బయోకెమ్, 70, 21-9.
- హార్డ్‌గ్రూవ్, T.A.: ADA Booklet (1939). “డెంటల్ కేరీస్”, అమెరికన్ డెంటల్ అసోసియేషన్ (ADA) ద్వారా 1939లో ముద్రించబడింది. (లించ్, కెటరింగ్, జీస్
eds.).
- బార్టెల్‌స్టోన్ H. J. (1951). రేడియోఅయోడిన్ పెనట్రేషన్ థ్రూ ఇంటాక్ట్ ఎనామెల్ విత్ అప్‌టేక్ బై బ్లడ్‌స్ట్రీమ్ అండ్ థైరాయిడ్ గ్లాండ్. J డెంట్ Res., 5, 728–33.
- బార్టెల్‌స్టోన్ H.J., మండలం, I.D., ఓష్రీ, E మరియు సీడ్లిన్ S.M. (1947). యూజ్ ఆఫ్ రేడియోయాక్టివ్ అయోడిన్
యాజ్ ఎ ట్రేసర్ ఇన్ ది స్టడీ ఆఫ్ ది ఫిజియాలజీ ఆప్ టీత్. సైన్స్, 106, 132.
వ్యాధివిజ్ఞాన శరీరధర్మశాస్త్రం

ఎనామెల్
ఎనామెల్ అనేది ఎక్కువగా ఖనిజీకరించబడిన కణరహిత కణజాలం. ఒక రసాయనిక ప్రక్రియ ద్వారా
దానిపై ప్రభావం చూపే క్షయాలు బ్యాక్టీరియా ఉత్పత్తి చేసే ఆమ్ల వాతావరణం ద్వారా ఉత్పత్తవుతాయి. బ్యాక్టీరియా చక్కెరను వినియోగించుకోవడం మరియు దానిని తన సొంత శక్తికి ఉపయోగించడం వల్ల అవి క్షీరామ్లాన్ని విడుదల చేస్తాయి. ఈ ప్రక్రియ యొక్క ప్రభావాలుగా ఆమ్లం ద్వారా సంభవించే ఎనామెల్‌లోని స్ఫటికాల విఖనిజీకరణాన్ని చెప్పుకోవచ్చు. కాలక్రమంలో అంటే బ్యాక్టీరియా దంత ధాతువులోకి భౌతికంగా చొరబడేంత వరకు ఈ ప్రక్రియ జరుగుతుంది. ఎనామెల్ నిర్మాణానికి మూల ప్రమాణమైన ఎనామెల్ రాడ్‌లు పళ్ల ఉపరితలం నుంచి దంత ధాతువుగా నిలువుగా ఏర్పడుతాయి. క్షయాల వల్ల ఎనామెల్ యొక్క విఖనిజీకరణం అనేది సాధారణంగా ఎనామెల్ రాడ్ల యొక్క దిశను అనుసరించే నేపథ్యంలో రంధ్రం, పగులు మరియు సున్నితమైన ఉపరితలం మధ్య విభిన్న త్రికోణీయ క్రమాల వల్ల ఎనామెల్‌లో క్షయాలు ఏర్పడుతాయి. ఎందుకంటే పళ్ల యొక్క రెండు ప్రాంతాల్లో ఎనామెల్ రాడ్ల యొక్క మలుపు భిన్నంగా ఉంటుంది.[50]
ఎనామెల్ ఖనిజాలను నష్టపోవడం మరియు దంత క్షయం అభివృద్ధి చెందడంతో ఎనామెల్ అనేది అనేక విలక్షణమైన ప్రాంతాలను ఏర్పరుస్తుంది. అవి ఒక కాంతి సూక్ష్మదర్శిని దిగువ కన్పిస్తాయి. ఎనామెల్ యొక్క అత్యంత అడుగున ఉండే పొర నుంచి దాని ఉపరితలం వరకు గుర్తించబడిన ప్రాంతాలు: అపారదర్శక ప్రాంతం, అంధకార ప్రాంతాలు, గాయం యొక్క భాగం మరియు ఉపరితల ప్రాంతం.[51] అపారదర్శక ప్రాంతం అనేది క్షయాల యొక్క మొట్టమొదటగా కన్పించే సంకేతం. ఇది ఒకటి నుంచి రెండు శాతం నష్టపోయిన ఖనిజాల ద్వారా ఏకకాలంలో సంభవిస్తుంది.[52] అంధకార ప్రాంతంలో ఎనామెల్ యొక్క కొంత పునఃఖనిజీకరణం సంభవిస్తుంది. ప్రత్యామ్నాయ మార్పులతో దంత క్షయాల అభివృద్ధి అనేది ఎలా ఒక క్రియాశీల ప్రక్రియ అవుతుందనే దానికి ఇదొక ఉదాహరణగా పనిచేస్తుంది.[53] అత్యధిక విఖనిజీకరణం మరియు విధ్వంస ప్రాంతంగా గాయం యొక్క భాగాన్నే చెబుతారు. ఉపరితల ప్రాంతం అనేది సాపేక్షకంగా ఖనిజీకరించబడినదిగానే ఉంటుంది. పంటి నిర్మాణం నాశనమవడం తద్వారా ఒక పుచ్చు ఏర్పడేంత వరకు ఇది ఉంటుంది.
దంత ధాతువు
ఎనామెల్ మాదిరిగా కాకుండా దంత ధాతువు అనేది దంత క్షయాల క్రమాభివృద్ధికి ప్రతిస్పందిస్తుంది. పళ్ల నిర్మాణం తర్వాత ఎనామెల్‌ను ఉత్పత్తి చేసే అమీలోబ్లాస్ట్‌లు ఎనామెల్ నిర్మాణం ఒక్కసారి పూర్తికాగానే నాశనమవుతాయి. అందువల్ల దాని విధ్వంసం తర్వాత ఎనామెల్ యొక్క తదనంతర పునరుద్ధరణ జరుగుతుంది. మరోవైపు దంత ధాతువు ఒడోంటోబ్లాస్ట్‌ల ద్వారా జీవితమంతా నిరంతరాయంగా ఉత్పత్తవుతుంది. ఇది పంటి గుజ్జు మరియు దంత ధాతువు మధ్య ఉండే సరిహద్దుపై ఉంటుంది. ఒడోంటోబ్లాస్ట్‌లు ఉండటం వల్ల క్షయం వంటి ఒక ఉద్దీపకం జీవసంబంధమైన ప్రతిస్పందన ఏర్పడగలదు. ఈ రక్షణ యంత్రాంగాలుగా దృఢమైన మరియు మూడో దంత ధాతువు నిర్మాణాన్ని చెప్పుకోవచ్చు.[54]
దంత ధాతువులో అట్టడుగు పొర నుంచి ఎనామెల్ వరకు, క్షయాల వల్ల దెబ్బతిన్న విలక్షణ ప్రాంతాలుగా అపారదర్శక ప్రాంతాన్ని చెబుతారు. ఇది విధ్వంసక ప్రాంతం. అలాగే బ్యాక్టీరియా సంబంధిత ప్రవేశ ప్రాంతం కూడా దెబ్బతింటుంది.[50] అపారదర్శక ప్రాంతం అనేది పుచ్చిన ప్రక్రియ యొక్క పురోగమన భాగాన్ని సూచిస్తుంది. అంతేకాక ఇది ప్రాథమిక విఖనిజీకరణం మొదలైన చోట ఉంటుంది. బ్యాక్టీరియా సంబంధిత ప్రవేశం మరియు విధ్వంస ప్రాంతాలుగా బ్యాక్టీరియా దాడిచేసే ప్రాంతాలు మరియు చివరకు దంత ధాతువు శైథిల్యాన్ని చెబుతారు.

దృఢమైన దంత ధాతువు
దంత ధాతువు నిర్మాణం అనేది ఒక సూక్ష్మదర్శినిసంబంధ మార్గాల అమరికగా చెప్పబడుతుంది. దీనినే దంత ధాతువు సంబంధ గొట్టాలని అంటారు. ఇది గుజ్జు గది నుంచి బాహ్య పంటిగార లేదా ఎనామెల్ సరిహద్దుకు బయటకు వ్యాపిస్తుంది.[55] దంత ధాతువు గొట్టాల యొక్క వ్యాసం గుజ్జు (పంటి జిగురు) కు సమీపంలో అత్యధికంగా (సుమారు 2.5 μm) మరియు దంత ధాతువు మరియు ఎనామెల్ కలిసే ప్రాంతంలో అత్యల్పంగా సుమారు (900nm) ఉంటుంది.[56] పుచ్చు ప్రక్రియ దంత ధాతువు సంబంధ గొట్టాల ద్వారా కొనసాగుతుంది. ఇవి త్రికోణీయ క్రమాలకు కారణమవుతాయి. ఫలితంగా క్షయాల క్రమాభివృద్ధి అనేది పళ్లలో చాలా లోతు వరకు ఏర్పడుతుంది. అంతేకాక గొట్టాలు క్షయాలు శరవేగంగా వ్యాప్తి చెందేందుకు కూడా అనుమతిస్తాయి.
ప్రతిస్పందనగా, గొట్టాల్లోని ద్రవం బ్యాక్టీరియా సంబంధ గాయంతో పోరాడే విధంగా వ్యాధినిరోధక వ్యవస్థ నుంచి ఇమ్యూనోగ్లోబులిన్‌లను తీసుకువస్తుంది. అదే సమయంలో పరిసర గొట్టాల యొక్క ఖనిజీకరణం పెరుగుతుంది.[57] దీని ఫలితంగా గొట్టాల నిర్మాణం జరుగుతుంది. బ్యాక్టీరియా సంబంధ అభివృద్ధి నెమ్మదిగా జరిగేలా చేసే ఒక ప్రయత్నంగా ఇది చెప్పబడుతుంది. అదనంగా, బ్యాక్టీరియా నుంచి వచ్చే ఆమ్లం హైడ్రాక్సీఅపటైట్ స్ఫటికాలను విఖనిజీకరించడం వల్ల కాల్షియం, భాస్వరం విడుదలవుతాయి. తద్వారా దంత ధాతువు గొట్టంలో కిందకు చేరే అనేక స్ఫటికాల అపక్షేపం ఏర్పడుతుంది. ఈ స్ఫటికాలు ఒక అవరోధాన్ని ఏర్పరచడం మరియు క్షయాల పురోగమనాన్ని నెమ్మది చేస్తాయి. ఈ సంరక్షక ప్రతిస్పందనల తర్వాత దంత ధాతువు దృఢమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది.
దంత ధాతువులోపల ఉండే ద్రవాలు అనేవి పంటి గుజ్జు (చిగురు) లోపల నొప్పి గ్రాహకాలు క్రియాశీలకంగా మారే ఒక యంత్రాంగంగా భావించబడుతోంది.[58] దృఢమైన దంత ధాతువు అలాంటి ద్రవాల ప్రవాహాన్ని అడ్డుకునే నేపథ్యంలో బ్యాక్టీరియా దాడికి ఒక హెచ్చరికగా సూచించే నొప్పి మొదట ఎక్కువకాకపోవచ్చు. పర్యవసానంగా, ఎలాంటి పంటి సూక్ష్మగ్రాహ్యత లేకుండా దంత క్షయాల క్రమాభివృద్ధికి ఎక్కువ కాలం పడుతుంది. తద్వారా పంటి నిర్మాణానికి అత్యధిక నష్టం వాటిల్లుతుంది.
తృతీయ దంత ధాతువు
దంత క్షయాలకు స్పందనగా గుజ్జు (పంటి చిగురు) వైపుగా అధిక దంత ధాతువు ఉత్పత్తి అనేది ఉండొచ్చు. ఈ కొత్త దంత ధాతువు తృతీయ దంత ధాతువుగా సూచించబడుతుంది.[56] తృతీయ దంత ధాతువు అనేది గుజ్జును సాధ్యమైనంత ఎక్కువ కాలం పాటు ఆధిపత్య బ్యాక్టీరియా నుంచి రక్షించే విధంగా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. తృతీయ దంత ధాతువు ఎంత ఎక్కువగా ఉత్పత్తయితే గుజ్జు పరిమాణం అంతగా తగ్గుతుంది. ఈ రకమైన దంత ధాతువు వాస్తవిక ఒడోంటోబ్లాస్ట్‌ల యొక్క ఉనికి లేదా లేమి ప్రకారం ఉప విభజన చేయడం జరిగింది.[59] ఒకవేళ ఒడోంటోబ్లాస్ట్‌లు దంత క్షయాలను సాధ్యమైనంత ఎక్కువ కాలం పాటు ఎదుర్కొని నిలవగలిగితే, అప్పుడు ఉత్పత్తయిన దంత ధాతువును "ప్రతికూల" దంత ధాతువు అని అంటారు. అదే ఒడోంటోబ్లాస్ట్‌లు గనుక నాశనం చేయబడినప్పుడు ఉత్పత్తయిన దంత ధాతువును "సన్నాహక" దంత ధాతువు అంటారు.
సన్నాహక దంత ధాతువు విషయంలో ఇతర కణాలు నాశనం చేయబడిన ఒడోంటోబ్లాస్ట్‌ల పాత్రను వహించడానికి అవసరమవుతాయి. వృద్ధి కారకాలు (సాధారణంగా ప్రొటీన్లు), ప్రత్యేకించి TGF-β, [59] అనేవి గుజ్జు యొక్క ఫైబ్రోబ్లాస్ట్‌లు మరియు మెసెంచిమల్ కణాల ద్వారా సన్నాహక దంత ధాతువు ఉత్పత్తిని మొదలుపెడతాయని భావించబడుతోంది.[60] సన్నాహక దంత ధాతువు ఒక రోజుకు సగటున 1.5 μm ఉత్పత్తవుతుంది. అయితే ఇది రోజుకు
3.5 μm వరకు పెరగగలదు. ఫలిత దంత ధాతువు ఒక పద్ధతి లేని ఆకృతి ఉన్న దంత ధాతువు సంబంధి గొట్టాలను కలిగి ఉంటుంది. ఇవి అప్పటికే ఉన్న దంత ధాతువు గొట్టాల క్రమంలో అమరకపోవచ్చు. ఇది దంత ధాతువు గొట్టాల్లో దంత క్షయాల అభివృద్ధి సామర్థ్యాన్ని తగ్గిస్తుంది.
రోగ నిర్ధారణ

పైకి కన్పించే అన్ని పళ్ల ఉపరితలాల పరిశీలన ద్వారా ప్రాథమిక రోగ నిర్ధారణ చేయబడుతుంది. దీనికి ఒక చక్కటి కాంతి వనరు, దంత ధాతువు దర్పణం మరియు అన్వేషకిని ఉపయోగిస్తారు. దంత రేడియోగ్రాఫ్‌లు (X-రేలు) దంత క్షయాలు కన్పించడం కంటే ముందుగానే ప్రత్యేకించి పళ్ల మధ్య వచ్చిన క్షయాలను చూపుతాయి. భారీ దంత క్షయాలు తరచూ నగ్ననేత్రానికి కన్పిస్తాయి. అయితే చిన్న చిన్న పుచ్చులు గుర్తించడం కష్టం. రేడియోగ్రాఫ్‌లతో పాటు దృశ్యమాన మరియు స్పర్శసంబంధి పరిశీలనలను దంతవైద్యులు ప్రత్యేకించి రంధ్రం మరియు పగుళు క్షయాలను నిర్థారించడానికి తరచూ అనుసరిస్తుంటారు.[61] మొదట్లో, పుచ్చని క్షయాలను అనుమానిత ఉపరితలం చుట్టూ గాలిని పంపడం ద్వారా తరచూ నిర్థారించేవారు. ఇలా చేస్తే తేమ తొలగిపోవడం మరియు విఖనిజీకరణం చెందని ఎనామెల్ యొక్క ప్రకాశ ధర్మాలు మారుతాయి.
కొందరు దంత పరిశోధకులు క్షయాలను గుర్తించడానికి దంత అన్వేషకిలను వాడటం పట్ల హెచ్చరిక చేశారు.[12] పళ్ల యొక్క ఒక చిన్న ప్రాంతం విఖనిజీకరణం మొదలైన మరియు రంధ్రాలు లేదా పుచ్చులు వంటివి ఏర్పడని పరిస్థితుల్లో దంత అన్వేషకి యొక్క ఒత్తిడి అనేది పుచ్చు ఏర్పడటానికి కారణమవుతుంది. ఒక రంధ్రం ఏర్పడటానికి ముందు పుచ్చు ప్రక్రియ ఉత్క్రమణీయమైనది కావడంతో ఫ్లోరైడ్ ద్వారా క్షయాలను అరికట్టడం మరియు పంటి ఉపరితలాన్ని ఖనిజీకరణం చేయడం సాధ్యమే. పుచ్చు ఏర్పడినప్పుడు క్షీణించిన పంటి నిర్మాణాన్ని మార్చడానికి పునరుద్ధరణ అవసరమవుతుంది.
అలాంటి సమయాల్లో రంధ్రం మరియు పగులు క్షయాలను గుర్తించడం కష్టం కావొచ్చు. దంత ధాతువును చేరే దిశగా బ్యాక్టీరియా ఎనామెల్‌లోకి చొచ్చుకుపోగలదు. అయితే అప్పుడు బాహ్య ఉపరితలం ప్రత్యేకించి ఫ్లోరైడ్ గనుక ఉంటే తిరిగి ఖనిజీకరణం చెందవచ్చు.[62] కొన్నిసార్లు "ప్రచ్ఛన్న క్షయాలు"గా సూచించే ఈ క్షయాలు x-రే రేడియోగ్రాఫ్‌లపై ఇప్పటికీ కన్పిస్తాయి. అయితే
పళ్ల యొక్క దృశ్యమాన పరీక్ష అనేది ఎనామెల్ స్థిరతను లేదా తక్కువగా రంధ్రం పడినట్లు చూపిస్తుంది.
చికిత్స

దంత పరిశుభ్రత అనేది ఉత్తమ స్థాయిలో ఉంచబడినట్లయితే చాలా చిన్న పుచ్చుల పునఃఖనిజీకరణ జరుగుతుంది. అయితే నాశనమైన పంటి నిర్మాణం పూర్తిగా పునరుద్ధరించబడదు.[1] చిన్న గాయాలకు, పునఃఖనిజీకరణంను ప్రోత్సహించే దిశగా సమయోచిత ఫ్లోరైడ్‌ను కొన్నిసార్లు వాడుతారు. పెద్ద గాయాలకు సంబంధించి, చికిత్స ద్వారా దంత క్షయం యొక్క క్రమాభివృద్ధికి అడ్డుకట్ట వేయొచ్చు. చికిత్స యొక్క లక్ష్యం పంటి నిర్మాణాలను కాపాడటం మరియు పళ్ల యొక్క తదుపరి నాశనాన్ని నివారించడం.
సాధారణంగా, తీవ్రమైన క్షయంతో పోల్చితే, ప్రారంభ చికిత్స తక్కువ నొప్పిని కలిగి ఉండటం మరియు ఖరీదు తక్కువగా ఉంటుంది. స్పర్శనాశకాలు—స్థానికంగా, నైట్రస్ ఆక్సైడ్ ("హాస్యకర వాయువు") లేదా ఇతర సూచించిన ఔషధప్రయోగాలు కొన్ని సందర్భాల్లో చికిత్స సమయంలో నొప్పిని తగ్గించడానికి లేదా చికిత్స సమయంలో ఆందోళనను తగ్గించడానికి అవసరం కావొచ్చు.[63] ఒక దంత పరికరం ("డ్రిల్") పళ్ల నుంచి పెద్ద మొత్తంలో క్షయంచెందిన పదార్థాన్ని తొలగించడానికి ఉపయోగించబడుతుంది. క్షయాన్ని జాగ్రత్తగా తొలగించడానికి వాడే ఒక దంత పరికరమైన ఒక స్పూన్‌ను కొన్నిసార్లు దంత ధాతువులోని క్షయం గుజ్జు (చిగురు) ను సమీపించినప్పుడు ఉపయోగిస్తారు.[64] క్షయం ఒక్కసారి తొలగించబడితే, పళ్లు తిరిగి చక్కగా పనిచేసే విధంగా మరియు మళ్లీ కళాత్మక పరిస్థితికి వచ్చే విధంగా దెబ్బతిన్న పంటి నిర్మాణానికి ఒక దంత పునరుద్ధరణ అవసరమవుతుంది.
దంత రసమిశ్రమం, మిశ్రమ జిగురు, పింగాణీ మరియు బంగారాన్ని పునరుద్ధారక పదార్థాలుగా పేర్కొంటారు.[65] మిశ్రమ జిగురు మరియు పింగాణీలను రోగి యొక్క సహజమైన పంటి రంగును తలపించే విధంగా తయారు చేస్తారు. కాబట్టి కళాత్మకతకు (అందానికి) సంబంధించిన ఆందోళనలు తలెత్తినప్పుడు వాటిని సాధారణంగా ఉపయోగిస్తుంటారు. మిశ్రమ పునరుద్ధరణలు అనేవి దంత రసమిశ్రమం మరియు బంగారం మాదిరిగా దృఢంగా ఉండవు. కొందరు దంత వైద్యులు నమిలే దంతాలు పెద్దవిగా ఉండే పృష్ఠ ప్రాంతాలకు రెండో సూచన మాత్రమే సిఫార్సు చేయదగిన పునరుద్ధరణగా చెప్పబడుతుంది.[66] ఒకవేళ క్షయం అనేది చాలా విస్తృతమైనదిగా ఉంటే, పళ్లలోపల ఒక పునరుద్ధరణ పదార్థాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి తగినంత పంటి నిర్మాణం లేకపోవచ్చు. కాబట్టి ఒక పంటి పైభాగం (శిఖర భాగం) అవసరం రావొచ్చు. ఈ పునరుద్ధరణ ఒక టోపీని తలపిస్తుంది. ఇది సహజమైన పంటి యొక్క పైభాగ అవశేషంపై అమర్చబడుతుంది. పంటి పైకప్పులను తరచూ బంగారం, పింగాణీ లేదా లోహంతో కలిపిన పింగాణీతో చేస్తారు.

కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాల్లో, దంతవైద్య చికిత్స ఒక పంటి యొక్క పునరుద్ధరణకు అవసరం కావొచ్చు.[67] క్షయ కారక బ్యాక్టీరియా లేదా అఘాతం ద్వారా పళ్లలోని గుజ్జు (చిగురు) నాశనం చెందినట్లయితే "ప్రధాన మార్గం"గా తెలిసిన దంతవైద్య చికిత్స సిఫార్సు చేయబడుతుంది. ప్రధాన మార్గం సమయంలో నాడీ మరియు రక్తనాళమయ కణజాలాలు సహా పంటి చిగురు పంటి యొక్క క్షయ భాగాలతో పాటుగా తొలగించబడుతుంది. ఈ మార్గాలు దంతవైద్య సంబంధ దస్త్రాలతో వాటి శుభ్రత మరియు రూపకల్పన దిశగా సిద్ధం చేయబడి ఉంటాయి. తర్వాత అవి సాధారణంగా గుట్టా పెర్చా అని పిలిచే ఒక రబ్బరు వంటి పదార్థంతో నింపబడుతాయి.[68] పళ్లు నింపబడటం మరియు ఒక పైకప్పు ఏర్పాటు చేయబడుతుంది. ప్రధాన మార్గం పూర్తయ్యేసరికి పళ్లు ప్రాణాధారయేతరమైనవిగా ఉంటాయి. అందుకు కారణం అవి ఎలాంటి జీవం ఉన్న కణజాలంను కలిగి ఉండకపోవడమే.
నిష్కర్షణ (పీకడం) అనేది కూడా దంత క్షయానికి ఒక చికిత్సగా పనిచేస్తుంది. పళ్లు ఒకవేళ క్షయ ప్రక్రియ ద్వారా చాలా ఎక్కువగా నాశనమై ఉంటే సదరు క్షయం చెందిన పళ్ల తొలగింపును చేపడుతారు. ఇదంతా కూడా పళ్ల పునరుద్ధరణను సమర్థవంతంగా చేయడానికే. ఒక పన్ను ప్రతికూల పన్నును కలిగిలేని పక్షంలో లేదా భవిష్యత్తులో ఏదైనా సమస్య వస్తుందని భావిస్తే అలాంటి సందర్భాల్లో పళ్లను పీకడం అనేది జరుగుతుంది. ఇది జ్ఞాన దంతాలకు సంబంధించినది.[69] పళ్ల పునరుద్ధరణ ఖరీదైనదని లేదా క్లిష్టతలు ఉంటాయని రోగులు భావించినప్పుడు పళ్ల తొలగింపులు అనేవి చేపట్టబడుతుంటాయి.
దంత క్షయాలకు ఉపయోగించే ఔషధ మొక్కలు
[70]

నివారణ

నోటి పరిశుభ్రత
చక్కగా పళ్లు తోముకోవడం మరియు ప్రతిరోజూ పళ్ల మధ్య మురికిని శుభ్రం చేసుకోవడం వంటి వ్యక్తిగత పరిశుభ్రతను పాటించాలి.[6] నోటి పరిశుభ్రత యొక్క ప్రయోజనం నోటిలోని వ్యాధికారకాలను సాధ్యమైనంత వరకు తగ్గించడం. పళ్లు తోముకోవడం (బ్రషింగ్) మరియు పాచిని పక్కాగా తొలగించడం యొక్క ప్రాథమిక దృష్టి మురికిని తొలగించడం మరియు అది పేరుకుపోకుండా నివారించడం. మురికి ఎక్కువగా బ్యాక్టీరియాను కలిగి ఉంటుంది.[71] భోజనాలు లేదా అల్పాహారాలు తీసుకున్న తర్వాత ఆహారంలోని పిండిపదార్థాలు పళ్ల మధ్యలో చిక్కుకుపోయినప్పుడు బ్యాక్టీరియా సంబంధిత మురికి పెరిగితే పళ్లు దంత క్షయం రావడానికి ఎక్కువ అనుకూలంగా ఉంటాయి. అనువుగా ఉండే ఉపరితలాలపై పేరుకుపోయిన మురికిని తొలగించడానికి టూత్‌బ్రష్‌ను ఉపయోగించుకోవచ్చు. అయితే పళ్ల మధ్యలో లేదా నమిలే ఉపరితలాలపై ఉండే రంధ్రాలు మరియు పగుళ్ల లోపల దానిని ఉపయోగించరాదు. దానిని చక్కగా ఉపయోగించినప్పుడు, దంత శుభ్రత ద్వారా మురికి పేరుకుపోయిన ప్రాంతాల నుంచి తొలగించబడుతుంది. అలా చేయకుంటే సన్నిహిత క్షయాలు అభివృద్ధి చెందుతాయి. అంతర్‌దంత బ్రష్‌లు, సాధారణ పారిశుధ్యకారులు మరియు నోటి శుభ్రతలు అనేవి ఇతర సమ్మిళిత పరిశుభ్రతా సహాయాలుగా పనిచేస్తాయి.
ఏదేమైనప్పటికీ, నోటి పరిశుభ్రత అనేది దంత క్షయం కంటే చిరుగు వ్యాధిని నిరోధించడానికి సంభవనీయంగా అత్యంత సమర్థవంతమైనది. నమిలే ఒత్తిడి కారణంగా ఆహారం రంధ్రాలు మరియు పగుళ్ల లోపల ఇరుక్కుపోతుంది. అది పిండిపదార్థాల ద్వారా అభివృద్ధి చెందిన ఆమ్ల విఖనిజీకరణానికి దారితీస్తుంది. అలాంటప్పుడు బ్రష్, ఫ్లోరైడ్ టూత్‌పేస్టు మరియు లాలాజలానికి ఇరుక్కుపోయిన ఆహారాన్ని తొలగించడానికి, ఆమ్లాన్ని తటస్థీకరించడానికి లేదా ఆహారం ఇరుక్కునే మరింత అవకాశమున్న పళ్ల ఉపరితలాలపై మాదిరిగా విఖనిజీకరణ పళ్లను పునఃఖనిజీకరణం చేయడానికి ఎలాంటి ఆస్కారం ఉండదు. (పిల్లల్లో సంభవిస్తున్న 80 నుంచి 90 శాతం మధ్య క్షయాలు నమిలే దంతాలకు సంబంధించినవి వీన్‌ట్రాబ్, 2001). ఆహారం తీసుకున్న తర్వాత పీచు వంటి పచ్చి కూరలు తినడం వల్ల లోపల ఇరుక్కున్న ఆహారాన్ని లాలాజలం చక్కెర వంటి పిండిపదార్థంగా మార్చే విధంగా చేస్తుంది. అలాగే ఆమ్లాన్ని తటస్థీకరించడం మరియు విఖనిజీకరణ పళ్లను పునఃఖనిజీకరణ కూడా చేస్తుంది. (పుచ్చులతో గాయాల బారినపడే ప్రమాదాన్ని ఎక్కువగా కలిగి ఉన్న పళ్లుగా మొదటి మరియు శాశ్వత దవడ పళ్లను చెబుతారు)
వృత్తిపరమైన పరిశుభ్రతా చర్యలుగా క్రమబద్ధ దంత పరీక్షలు మరియు పరిశుభ్రతలను పేర్కొంటారు. కొన్నిసార్లు మురికిని పూర్తిగా తొలగించడం కష్టం. అప్పుడు ఒక దంత వైద్యుడు లేదా దంత పరిశుభ్రతా వైద్యుడు అవసరమవుతాడు. నోటి పరిశుభ్రతతో పాటు నోటిలో ప్రమాదం ఎక్కువగా పొంచి ఉన్న ప్రాంతాల్లో సంభవనీయ దంత క్షయాల అభివృద్ధిని గుర్తించడానికి రేడియోగ్రాఫ్‌లు దంత సందర్శనల సందర్భంగా తీయవచ్చు.
పథ్యసంబంధమైన మార్పు
దంత ఆరోగ్యానికి వినియోగించే చక్కెర మొత్తం కంటే చక్కెర అంతర్గ్రహణం అనేది చాలా ముఖ్యం.[33] చక్కెర మరియు ఇతర ఆహారపదార్థాల సమక్షంలో నోటిలోని బ్యాక్టీరియా ఆమ్లాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. అవి ఎనామెల్, దంత ధాతువు మరియు పంటిగారలను విఖనిజీకరణం చెందించగలవు. ఈ విధమైన పరిస్థితికి పళ్లు ఎంత ఎక్కువగా గురైతే దంత క్షయాల సంభవం అంత ఎక్కువగా ఉంటుంది. కాబట్టి అల్పాహారం తీసుకోవడం తగ్గించాలని సిఫార్సు చేయబడుతుంది. ఎందుకంటే అల్పాహారం అనేది నోటిలో ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తి చేసే బ్యాక్టీరియాకు నిరంతరాయంగా పోషక పదార్థాన్ని సరఫరా చేస్తుంది. అంతేకాక నమిలే మరియు జిగటగా ఉండే ఆహార పదార్థాలు (ఎండిన పళ్లు లేదా కలకండ వంటివి) పళ్లకు చాలా కాలం వరకు అంటుకునే విధంగా తయారవుతాయి. అందువల్ల వాటిని భోజనంలో భాగంగా తీసుకోవడమే ఉత్తమం. భోజనం తర్వాత పళ్లు తోముకోవడం సిఫార్సు చేయబడుతోంది. పిల్లల విషయానికొస్తే, అమెరికన్ డెంటల్ అసోసియేషన్ మరియు యూరోపియన్ అకాడమీ ఆఫ్ పీడియాట్రిక్ డెంటిస్ట్రీ చక్కెర ఉండే పానీయాల వినియోగాన్ని తగ్గిస్తే మంచిదని మరియు నిద్రించేటప్పుడు శిశువులకు పాల డబ్బాలు ఇవ్వొద్దని సూచిస్తున్నాయి.[72][73] తల్లి యొక్క నోటి నుంచి బ్యాక్టీరియా వ్యాపించకుండా నివారించే దిశగా తల్లులు సైతం వారి శిశువులకు పాత్రలు మరియు కప్పులు వంటివి మార్చడం మంచిదికాదని కూడా సిఫారసు చేయబడుతోంది.[74]
పాలు మరియు కొన్ని రకాల జున్ను వంటి చద్దర్ పదార్థాలు దంత క్షయాన్ని ఎదుర్కోవడానికి దోహదపడగలవని మరియు ఒకవేళ వాటిని ఆహార పదార్థాలు తిన్న వెంటనే గనుక తీసుకున్నట్లయితే పళ్లకు సంభవనీయంగా హానికరమని గుర్తించారు.[33] అంతేకాక కొన్ని దేశాల్లో పళ్ల సంరక్షణకు జిలిటల్ (ఒక రకం చక్కెర ఆల్కాహాలు) కలిగిన చూయింగ్ గమ్‌ను ఉపయోగిస్తున్నారు. ప్రత్యేకించి ఫిన్లాండ్ సంబంధ కలకండ పరిశ్రమలో ఇది ప్రసిద్ధిగాంచింది.[75] మురికిని తగ్గించగలిగే జిలిటల్ ప్రభావం అనేది బహుశా ఇతర చక్కెరలు మాదిరిగా దానిని ఉపయోగించుకోవడంలో బ్యాక్టీరియా అసమర్థత కావొచ్చు.[76] నమలడం మరియు నాలుకపై పరిమళ గ్రాహకాల ఉద్దీపనం లాలాజలాన్ని ఎక్కువగా ఉత్పత్తి చేసి, విడుదల చేస్తాయని కూడా తెలుసు. ఇది ఎనామెల్ విఖనిజీకరణం చెందే బిందువుకు నోటిలోని pH విలువ పడిపోకుండా నిరోధించే విధంగా తటస్థ బఫర్లను కలిగి ఉంటుంది.[77]

ఇతర నివారణ చర్యలు
దంత సీలెంట్‌ల వినియోగమంటే ఒక విధమైన నివారణ చర్య అని అర్థం. సీలెంట్ అంటే ఒక పల్చని ప్లాస్టిక్ తరహా పూతను దవడల యొక్క నమిలే ఉపరితలాలకు అంటిస్తారు. నమిలే బలానికి పై భాగాల్లోని రంధ్రాలు మరియు పగుళ్ల మధ్య ఆహారం ఇరుక్కుపోకుండా ఈ పూత నిరోధిస్తుంది. కావున నివాసం ఏర్పరుచుకున్న మురికి సూక్ష్మక్రిములు పిండిపదార్థాల నుంచి దూరమవుతాయి. తద్వారా అవి ఆమ్ల విఖనిజీకరణానికి మారలేవు. అందువల్ల సర్వసాధారణ దంత క్షయ రకమైన పుచ్చు మరియు పగులు క్షయాలు ఏర్పడకుండా నివారించడం జరుగుతుంది. సీలెంట్లను సాధారణంగా పిల్లలకు దవడ పళ్లు మొలిచిన కొద్ది కాలానికే వారి పళ్లపై అంటిస్తారు. పళ్ల సీలెంట్ల ద్వారా ముసలివాళ్లు సైతం ప్రయోజనం పొందగలరు. అయితే వారి దంత చరిత్ర మరియు క్షయాల సంభావ్యత అనేవి సాధారణంగా పరిశీలించడం జరుగుతుంది.
పాలు మరియు పచ్చటి కూరగాయలు వంటి ఆహారంలో గుర్తించబడే కాల్షియం దంత క్షయాల నుంచి రక్షణకు తరచూ సిఫార్సు చేయబడుతుంటుంది. కాల్షియం మరియు ఫ్లోరైడ్ సరఫరాలు దంత క్షయ సంభవాన్ని తగ్గిస్తాయని చూపించడం జరిగింది. ఎనామెల్‌లోని హైడ్రాక్సీఅపటైట్ స్ఫటికాలతో కలవడం ద్వారా పళ్లు క్షయానికి గురికాకుండా నివారించడంలో ఫ్లోరైడ్ సాయపడుతుంది.[78] సంస్థీకృత కాల్షియం విఖనిజీకరణం పట్ల ఎనామెల్ మరింత నిరోధకతను కలిగి ఉండేలా చేస్తుంది. తద్వారా అది క్షయ నిరోధం కలిగి ఉంటుంది.[79] సమయోచిత ఫ్లోరైడ్ కూడా పంటి ఉపరితల సంరక్షణకు సిఫార్సు చేయబడుతోంది. అంటే ఫ్లోరైడ్ కలిగిన టూత్‌పేస్ట్ లేదా నోటిపరిశుభ్రత వంటివి. పలువురు దంత వైద్యులు సాధారణ సందర్శనల్లో భాగంగా సమయోచిత ఫ్లోరైడ్ సొల్యూషన్ల యొక్క ప్రయోజనాన్ని చేర్చారు.

పునఃఖనిజీకరణ ప్రయోజన సమర్థతకు ఎంతో కొంత సిఫార్సు చేయబడిన శాస్త్రీయ ఆధారం ఉన్న ఇతర ఉత్పత్తులుగా DCPD, ACP, కాల్షియం మిశ్రమాలు, ఫ్లోరైడ్ మరియు ఎనామెలాన్‌లను చెప్పవచ్చు.
పునఃఖనిజీకరణ ప్రక్రియను దంతవైద్యుడి సమక్షంలో కూడా వృత్తిపరంగా నిర్వహించడం జరుగుతుంది.
అంతేకాక ఆర్గాన్ ఆయాను లేజర్ల యొక్క స్వల్ప తీవ్రత కలిగిన లేజర్ వికిరణం అనేది ఎనామెల్ క్షయాలు మరియు తెలుపు రంగు మచ్చలతో కూడిన గాయాల ఏర్పడే ప్రమాదాన్ని నివారించగలదని ఇటీవలి నిర్వహించిన ఒక పరిశోధన వెల్లడించింది.[80]
పేలవమైన నోటి ఆరోగ్యానికి బ్యాక్టీరియా ప్రధాన కారణాంశమైన నేపథ్యంలో దంత క్షయ టీకా మందు కోసం ప్రస్తుతం పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి. 2004 నాటికి అలాంటి టీకా మందును జంతువుల, [81] పై విజయవంతంగా పరీక్షించారు. మానవుల కోసం మే, 2006 నాటికి సదరు టీకా మందు క్లినికల్ ట్రయల్స్‌లో ఉంది.[82]
భోజనం తర్వాత చూయింగ్ గమ్ నమలడం ద్వారా లాలాజల ప్రవాహం ఏర్పడుతుంది. ఇది సహజంగా ఆమ్ల pH వాతావరణాన్ని తగ్గించడం మరియు పునఃఖనిజీకరణాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.
జిలిటల్ ఉన్న మిఠాయిలు మరియు (చూయింగ్) గమ్ సైతం స్ట్రెప్టోకాకస్ మ్యూటన్స్ వృద్ధిని తగ్గిస్తాయి.
సాంక్రమిక రోగ విజ్ఞానం

ప్రపంచవ్యాప్తంగా, అనేక మంది పిల్లలు మరియు సుమారు తొంభై శాతం మంది పెద్దలు దంత క్షయాల బారిన పడినట్లు అంచనా వేశారు. ఆసియన్ మరియు లాటిన్ అమెరికన్ దేశాల్లో ఈ వ్యాధి ప్రాబల్యం అధికం మరియు ఆఫ్రికన్ దేశాల్లో తక్కువ.[84] అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల్లో, దంత క్షయం అనేది పునఃసంభవ శైశవ వ్యాధి. ఉబ్బసం కంటే కనీసం ఐదు రెట్లు సర్వసాధారణమైనది.[85] ఇది పిల్లల్లో పళ్ల క్షీణతకు ప్రాథమిక రోగ లక్షణ సంబంధ కారణం.[86] యాభై ఏళ్లకు పైబడిన ఇరవై తొమ్మది నుంచి యాభై తొమ్మిది శాతం మంది పెద్దలు క్షయాల బారినపడ్డారు.[87]
కొన్ని అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో కేసుల సంఖ్య తగ్గుముఖం పట్టింది. ఈ తగ్గుదలకు కారణం చక్కటి నోటి పరిశుభ్రత అలవాట్లు మరియు ఫ్లోరైడ్ చికిత్స వంటి నివారణ చర్యలను మరింత ఎక్కువగా అనుసరించడం.[88] ఏదేమైనప్పటికీ, దంత క్షయ కేసుల పరంగా సరాసరి తగ్గుదలను నమోదు చేసుకున్న దేశాలు వ్యాధి వ్యాప్తిలో అసమానతలను మాత్రం కొనసాగిస్తున్నాయి.[87] అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలు మరియు ఐరోపా‌లకు చెందిన పిల్లల్లో సుమారు ఇరవై శాతం మంది జనాభా
అరవై నుంచి ఎనభై శాతం దంత క్షయాలబారిన పడ్డారు.[89] అదే విధంగా వక్రీకరించిన ఈ వ్యాధి యొక్క వ్యాప్తి ప్రపంచమంతటా గుర్తించబడింది. కొందరు పిల్లలు అసలు ఎలాంటి క్షయాల బారిన పడకపోవడం లేదా చాలా తక్కువగా గురికావడం మరియు ఇతరులు అత్యధిక క్షయాలకు గురైనట్లు తెలిసింది.[87] ఆస్ట్రేలియా, నేపాల్ మరియు స్వీడెన్ దేశాలకు చెందిన పిల్లల్లో ఈ వ్యాధి సంభవం తక్కువగా ఉంది. మరోవైపు కోస్టా రికా మరియు స్లొవేకియా దేశాల్లో మాత్రం దీని ప్రాబల్యం అధికంగా ఉన్నట్లు గుర్తించారు.[90]
ప్రామాణిక "DMF" (డికే/మిస్సింగ్/ఫిల్డ్) సూచి అనేది దంత క్షయాల యొక్క ప్రాబల్యం అదే విధంగా జనాల యొక్క దంత సంబంధ చికిత్స అవసరాలను అంచనా వేయడానికి అనుసరించే సర్వసాధారణ పద్ధతుల్లో ఒకటి. ఈ సూచి విచారణ, దర్పణం మరియు పత్తి చుట్టలు ఉపయోగించి వ్యక్తులపై నిర్వహించే అంతర్‌క్షేత్ర వైద్యసంబంధ పరీక్షపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఎందుకంటే DMF సూచి X-రే చిత్రణ లేకుండా చేయబడుతుంది. ఇది వాస్తవిక క్షయాల ప్రాబల్యం మరియు చికిత్సా అవసరాలను తక్కువగా అంచనా వేస్తుంది.[62]
చరిత్ర

దంత క్షయాలకు సంబంధించి సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది. పదిలక్షల పైచిలుకు ఏళ్లకు ముందు ఆస్ట్రాలోపిదకస్ వంటి రెండు కాళ్ల ప్రాగ్వానరాలు (మానవులే) దంత క్షయాల బారిన పడ్డారు.[91] దంత క్షయాల ప్రాబల్యంలో భారీ పెరుగుదల అనేది పథ్యసంబంధమైన మార్పులతో ముడిపడింది.[91][92]
దంత క్షయం అనేది చరిత్ర పూర్వపు (మానవ సంస్కృతి అభివృద్ధి చెందుతున్న సమయం) కాలానికి సంబంధించిన ఒక పురాతన వ్యాధి అని పురావస్తుశాస్త్ర సంబంధ ఆధారం పేర్కొంది. నవీన శిలాయుగం నడిచిన పదిలక్షల ఏళ్లకు పూర్వపు పుర్రెలు దంత క్షయాలకు సంబంధించిన సంకేతాలను చూపించాయి. అయితే పూర్వ శిలాయుగం మరియు మధ్య శిలాయుగానికి సంబంధించినవి మాత్రం లభించలేదు.[91] నవీన శిలాయుగంలో దంత క్షయాల్లో పెరుగుదలకు కారణం పిండిపదార్థాలు ఉన్న మొక్కల ఆహారాన్ని తీసుకోవడం పెరగడమే కావొచ్చు.[93] దక్షిణాసియాలో వరి సాగు ప్రారంభం కూడా క్షయాల వృద్ధికి కారణమని భావించబడుతోంది.
5000 BC కాలానికి చెందిన ఒక సుమేరియన్ మూల గ్రంథం దంత క్షయాలకు "పంటి పురుగు" కారణమని పేర్కొంది.[94] ఈ విశ్వాసానికి సంబంధించిన ఆధారం కూడా భారతదేశం, ఈజిప్టు, జపాన్ మరియు చైనా దేశాల్లో గుర్తించబడింది.[92] తవ్వితీసిన పురాతన పుర్రెలు అనాగరిక దంత కృతికి సంబంధించిన ఆధారాన్ని చూపాయి. పాకిస్తాన్‌లో సుమారు 5500 BC నుంచి 7000 BC వరకు గుర్తించిన పళ్లు అనాగరిక దంత బెజ్జాలు వేసే సాధనాల ద్వారా ఏర్పడిన దగ్గరదగ్గర పక్కా రంధ్రాలు కన్పించాయి.[95] 1550 BC కాలానికి చెందిన ఈజిప్టు‌కు సంబంధించిన ఒక మూలగ్రంథం ఇబెర్స్ పాపిరస్ పంటి వ్యాధులను ప్రస్తావించింది.[94] 668- 626 BC మధ్యకాలంలోని అస్సీరియా యొక్క సార్గోనిడ్ సామ్రాజ్య సమయంలో రాజ వైద్యుడి యొక్క రచనలు వాపు (నొప్పి) వ్యాపించడం వల్ల పంటిని పీకాల్సిన అవసరాన్ని సూచించాయి.[92] రోమన్ సామ్రాజ్యంలో వండిన ఆహార పదార్థాలను ఎక్కువగా వాడటం క్షయాల ప్రాబల్యంలో స్వల్ప వృద్ధికి దారితీసింది.[89] ఈజిప్షియన్‌కు తోడు గ్రీకో-రోమన్ నాగరికత దంత క్షయాల ద్వారా ఉత్పన్నమయ్యే నొప్పికి సంబంధించిన చికిత్సలను కలిగి ఉంది.[92]
కాంస్య యుగం మరియు ఇనుప యుగం అంతటా క్షయాల రేటు తక్కువగానే ఉంది. అయితే మధ్యయుగాలలో ఇది స్వల్పంగా పెరిగింది.[91] పాశ్చాత్య ప్రపంచానికి చెరకు గడలు అధికంగా అందుబాటులోకి వచ్చిన 1000 AD కాలంలోని పెరుగుదలతో పోల్చిచూస్తే, దంత క్షయాల ప్రాబల్యంలో ఆవర్తన వృద్ధి అనేది తక్కువ. వీటికి చికిత్సలుగా ప్రధానంగా ఔషధ తరుణోపాయాలు మరియు మంత్రాలు ఉండేవి. అయితే కొన్నిసార్లు రక్తపాతాన్ని కూడా అనుసరించేవారు.[96] అప్పటి కాలానికి చెందిన అనాగరిక శస్త్రవైద్యులు పళ్లను పీకడం వంటి సేవలను అమలు చేసేవారు.[92] శిష్యరికాల (అప్రెంటీషిప్) ద్వారా శిక్షణ పొందిన సదరు ఆరోగ్య సంరక్షకులు పంటి నొప్పిని నివారించడంలో చాలా వరకు విజయం సాధించారు. అంతేకాక అనేక సందర్భాల్లో గాయాల దైహిక వ్యాప్తిని కూడా కొంత వరకు నివారించారు. రోమన్ కేథలిక్కుల్లో, దంతవైద్యశాస్త్ర ఇలవేల్పుయైన సెయింట్ అపోలోనియాకు ప్రార్థనలు చేయడమంటే పంటి గాయం కారణంగా సంభవించిన నొప్పిని నయం చేయమని అర్థం.[97]
వలస యూరోపియన్లను సంప్రతించిన తర్వాత ఉత్తర అమెరికాకు చెందిన భారతీయుల్లో దంత క్షయాల పెరుగుదలకు సంబంధించిన ఆధారం కూడా లభించింది. వలసరాజ్యాల స్థాపనకు ముందు, ఉత్తర అమెరికా భారతీయులు (నార్త్ అమెరికన్ ఇండియన్స్) వేటాడి-సేకరించే ఆహార పదార్థాలపై ఆధారపడేవారు. అయితే ఆ తర్వాత మొక్కజొన్న సాగుపై ఎక్కువగా ఆధారపడ్డారు. వారు క్షయాల బారిన పడేందుకు అదే ఎక్కువగా కారణమయింది.[91]
మధ్యయుగ ముస్లిం ప్రపంచంలో అల్-గజ్జర్ మరియు అవిసెన్నా (ది కెనాన్ ఆఫ్ మెడిసిన్ లో) వంటి ముస్లిం వైద్యులు క్షయాలు అనేవి పంటి పురుగుల ద్వారా సంభవిస్తాయని చెప్పిన వారి పూర్వీకుల మాటలను విశ్వసించినప్పటికీ, వాటి నివారణకు మొట్టమొదటగా గుర్తించబడిన చికిత్సలను వారే అందించడం గమనార్హం. ఎట్టకేలకు 1200 సంవత్సరంలో మరో ముస్లిం దంత వైద్యుడు గౌబరి ఇది తప్పని నిరూపించారు. ఆయన తన పుస్తకం, బుక్ ఆఫ్ ది ఎలైట్ కన్సర్నింగ్ ది అన్‌మాస్కింగ్ ఆఫ్ మిస్టరీస్ అండ్ టియరింగ్ ఆఫ్ వీల్స్</i>లో క్షయాలు పంటి పురుగుల ద్వారా సంభవిస్తాయనే ఆలోచనను తొలిసారిగా తోసిపుచ్చారు. అసలు పంటి పురుగులు లేనే లేవని ఆయన స్పష్టం చేశారు. అందువల్ల పంటి పురుగు సిద్ధాంతం 13వ శతాబ్దం తర్వాత ముస్లిం వైద్య వర్గంలో ఎంతమాత్రం సమ్మతించబడలేదు.[98]
యూరోపియన్ జ్ఞానోదయ యుగంలో "పంటి పురుగు" క్షయాలకు కారణమవుతుందన్న విశ్వాసం యూరోపియన్ వైద్య వర్గంలో ఎంతమాత్రం అంగీకరించబడలేదు.[99] ఆధునిక వైద్యశాస్త్ర పితామహుడుగా సుపరిచితులైన పియర్రీ ఫాకర్డ్ పురుగులు దంత క్షయాలను కలిగిస్తాయనే ఆలోచనన తోసిపుచ్చిన మొట్టమొదటి వ్యక్తుల్లో ఒకరు. పళ్లు మరియు చిగుళ్లకు చక్కెర హానికరమైనదని పేర్కొన్నారు.[100] 1850లో దంత క్షయాల ప్రాబల్యంలో మరో విశేష పెరుగుదల సంభవించింది. అందుకు కారణం ఆహార సంబంధమైన మార్పులు ఎక్కువకావడమేనని భావించబడింది.[92] అంతకుముందు గర్భాశయసంబంధమైన క్షయాలు అనేవి చాలా తరచుగా సంభవించే క్షయాలుగా గుర్తించబడ్డాయి. అయితే చక్కెర గడలు, శుద్ధిచేసిన పిండి, రొట్టె మరియు తియ్యటి తేనీరుల లభ్యత విపరీతంగా పెరగడం రంధ్రం మరియు పగులు క్షయాల సంఖ్య అత్యధికమవడానికి కారణమయింది.
1890ల్లో W.D. మిల్లర్ దీనిపై వరుస అధ్యయనాలు చేపట్టారు. సమకాలీన సిద్ధాంతాలపై ప్రభావం చూపుతున్న దంత క్షయాలకు సంబంధించిన ఒక విశ్లేషణను ప్రతిపాదించడానికి అవి ఆయనకు అవకాశం కల్పించాయి. సూక్ష్మక్రిములు నోటిలో ఆవాసం ఏర్పరుచుకుని, ఆమ్లాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయని అవి కిణ్వనం చెందే పిండిపదార్థాల సమక్షంలో పళ్ల నిర్మాణాలను దెబ్బతీస్తాయని ఆయన గుర్తించారు.[101] ఈ వివరణ రసాయన పరాన్నజీవి సంబంధ క్షయ సిద్ధాంతంగా సుపరిచితం.[102] నోటిలోని మురికిపై G.V.బ్లాక్ మరియు J.L. విలియమ్స్ పరిశోధనకు తోడు మిల్లర్ యొక్క కృషి క్షయాల కారణశాస్త్రం యొక్క సమకాలీన వివరణకు ఒక పునాదిగా పనిచేసింది.[92] వివిధ బ్యాక్టీరియా యొక్క ప్రత్యేక జాతులు 1921లో ఫెర్నాండో E. రోడ్రిగ్వెజ్ వార్గాస్ ద్వారా గుర్తించబడ్డాయి.
వీటిని కూడా చూడండి
ఫిలైన్ ఒడోంటోక్లాస్టిక్ పునఃశ్శోషణ గాయం
ఆమ్ల క్షయం
నోటి సూక్ష్మజీవశాస్త్రం
అధసూచికలు మరియు వనరులు

సూచనలు

ముద్రిత వనరులు
యాష్ & నెల్సన్, "వీలర్స్ డెంటల్ అనాటమీ, ఫిజియాలజీ, అండ్ అక్యూల్యూసన్." 8వ ఎడిషన్ శాండర్స్, 2003. ISBN 0-7216-9382-2.
కేట్, A.R. టెన్. "ఓరల్ హిస్టాలజీ: డెవలప్‌మెంట్, స్ట్రక్షర్, అండ్ ఫంక్షన్ " 5వ ఎడిషన్, 1998. ISBN 0-8151-2952-1.
"ది హెల్త్ కాన్సిక్వెన్సెస్ ఆఫ్ స్మోకింగ్: ఎ రిపోర్ట్ ఆఫ్ ది సర్జన్ జనరల్," శీర్షికతో U.S. సర్జన్ జనరల్ రూపొందించిన . ఇది  వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. పేజీ 2007 జనవరి 9 నుంచి అందుబాటులోకి వచ్చింది.

ఫ్రీత్, క్రిస్సీ  బ్రిటీష్ ఆర్కియాలజీ, 1999 ఏప్రిల్ 43. 2007 జనవరి 11 నుంచి పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.

కిడ్, E.A.M. మరియు B.G.N. స్మిత్. (1990). పికార్డ్స్ మాన్యూవల్ ఆఫ్ ఆపరేటివ్ డెంటిస్ట్రీ, ఆరో ఎడిషన్. ఛాప్టర్ 1 - వై రెస్టోర్ టీత్?.
నెవిల్లే, B.W., డౌగ్లస్ డామ్, కార్ల్ అలెన్, జెర్రీ బౌకట్. "ఓరల్ & మ్యాక్సిల్లోఫేసియల్ పాథాలజీ " 2వ ఎడిషన్, 2002. ISBN 0-7216-9003-3
రోజర్స్, ఆంథోని H (2008).  కైస్టర్ అకాడమిక్ ప్రెస్
రాస్, మైఖేల్ H., గోర్డాన్ I. కయే మరియు వోజ్‌సీచ్ పాలినా, 2003. హిస్టాలజీ: ఎ టెక్స్ట్ అండ్ అట్లాస్ 4వ ఎడిషన్. ISBN 0-683-30242-6
రోజర్స్, ఆంథోని H (2008).  కైస్టర్ అకాడమిక్ ప్రెస్
సోయామీస్, J.V. మరియు సౌథమ్, J.C. (1993). ఓరల్ పాథాలజీ, రెండో ఎడిషన్, ఛాప్టర్ 2 - డెంటల్ కేరీస్
సోనిస్, స్టీఫెన్ T. "డెంటల్ సీక్రెట్స్: క్వశ్చన్స్ అండ్ ఆన్సర్స్ రివీల్ ది సీక్రెట్స్ టు ది ప్రిన్సిపల్స్ అండ్ ప్రాక్టీస్ ఆఫ్ డెంటిస్ట్రీ" 3వ ఎడిషన్ హన్లీ & బెల్ఫస్, ఇంక్., 2003. ISBN 1-56053-573-3
సమిత్, జేమ్స్ B., J. విలియం రాబిన్స్ మరియు రిచర్డ్ S. షివార్ట్జ్ "ఫండమెంటల్స్ ఆఫ్ ఆపరేటివ్ డెంటిస్ట్రీ: ఎ కంటెంపరరీ అప్రోచ్" 2వ ఎడిషన్ కరోల్ స్ట్రీమ్, ఇల్లినాయిస్, క్విన్‌టిస్సెన్స్ పబ్లిషింగ్ కంపెనీ, ఇంక్, 2001. ISBN 0-86715-382-2

ఆన్‌లైన్ వనరులు
, అమెరికన్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఎండోడాంటిస్ట్స్ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 16న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
. అమెరికన్ డెంటల్ అసోసియేషన్ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 14న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
. అమెరికన్ డెంటల్ అసోసియేషన్ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2007 ఫిబ్రవరి 14న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
డిసీజ్ కంట్రోల్ ప్రియారిటీస్ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన "" 2006 ఆగస్టు 15న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
బాంటింగ్, D.W. "." డయాగ్నోసిస్ అండ్ మేనేజ్‌మెంట్ ఆఫ్ డెంటల్ కేరీస్ త్రూఔట్ లైఫ్‌పై నిర్వహించిన జాతీయ ఆరోగ్య ఏకాభిప్రాయ అభివృద్ధి సంస్థ సదస్సులో pdf ఫార్మాట్‌లో సమర్పించిన నివేదిక. ఇది నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ డెంటల్ అండ్ క్రానియోఫేసియల్ రీసెర్చ్‌లో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 15న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
డిసీజ్ కంట్రోల్ ప్రియారిటీస్ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన "" 2006 ఆగస్టు 15న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
, యూనివర్శిటీ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియా లాస్‌ఏంజిల్స్ స్కూల్ ఆఫ్ డెంటిస్ట్రీ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 14న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
, బ్రిటీష్ న్యూట్రిషన్ ఫౌండేషన్ వెబ్‌సైటు, 2004లో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 13న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
, MSNBC వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2007 జనవరి 10న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
డోనిజర్, షెరి, B. "." డెంటల్ ఎకనామిక్స్, 2003. 2006 ఆగస్టు 13న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
ఎలియట్, జానే. , BBC న్యూస్ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2004 అక్టోబరు 8. 2007 జనవరి 11న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
, యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ఇల్లినాయిస్ ఎట్ చికాగో వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2007 జనవరి 9న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
, అమెరికన్ డెంటల్ హైజీన్ అసోసియేషన్ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 15న అందుబాటులోకి వచ్చింది.
, యూరోపియన్ అకాడమీ ఆఫ్ పీడియాట్రిక్ డెంటిస్ట్రీ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 14న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
,  వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2007 జనవరి 13న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
, సింగపూర్ ప్రభుత్వంతో అనుబంధం కలిగి ఉంది. 2006 ఆగస్టు 14న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
, న్యూజిలాండ్ ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ చేత పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 15న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
. Html వెర్షన్  వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 13న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
, Xylitol.net వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2006 అక్టోబరు 22 పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
,  వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2007 జనవరి 9న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
. లీడ్స్ డెంటల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 14న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
మెక్‌కాలీ, H. బెర్టన్ , పియర్రీ ఫాచర్డ్ అకాడమీ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2001 మార్చి 13న జరిగిన మేరీల్యాండ్ PFA సమావేశంలో ఇవ్వబడిన ఒక ప్రసంగం ద్వారా ఈ సారాంశం తీసుకోబడింది. 2007 జనవరి 17న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
. WIRED మేగజైన్, మే, 2004. 2007 మే 24న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
,  వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2007 జనవరి 8న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
. సెంటర్స్ ఫర్ డిసీజ్ కంట్రోల్ అండ్ ప్రివెన్షన్ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 13న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
, అమెరికన్ డెంటల్ అసోసియేషన్ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 16న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
, అమెరికన్ డెంటల్ అసోసియేషన్ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 14న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
. అమెరికన్ డెంటల్ అసోసియేషన్ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 15న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
, అమెరికన్ డెంటల్ అసోసియేషన్ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 16న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
,  వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2007 జనవరి 8న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.

. ఓహియో స్టేట్ యూనివర్శిటీ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 13న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
" డిసీజ్ కంట్రోల్ ప్రియారిటీస్ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన " 2007 జనవరి 8న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
","  వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2007 జూన్ 22న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
,  వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2007 జనవరి 9న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
, న్యూయార్క్ యూనివర్శిటీ మెడికల్ సెంటర్ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 14న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
, అకాడమీ ఆఫ్ జనరల్ డెంటిస్ట్రీ వెబ్‌సైటులో పొందుపరచబడింది. 2006 ఆగస్టు 16న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
, pdf ఫార్మాట్‌లో అమెరికన్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఓరల్ అండ్ మ్యాక్సిల్లోఫేసియల్ సర్జన్స్ పొందుపరిచిన ఒక ప్యాకెట్. 2006 ఆగస్టు 16న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
 వెబ్‌సైటు, "వరల్డ్ వాటర్ డే 2001: ఓరల్ హెల్త్", పేజీ2. 2006 ఆగస్టు 14న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
. దీనిని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ విడుదల చేసింది. (దస్త్రం pdf ఫార్మాట్‌లో) 2006 ఆగస్టు 15న పేజీ అందుబాటులోకి వచ్చింది.

బాహ్య లింకులు

జాయింట్ WHO/FAO ఎక్స్‌పర్ట్ కన్సల్టేషన్ (2003) ద్వారా  (దంత క్షయం సహా).
, ఎంపిక చేసిన దేశాలకు సంబంధించిన క్షయాల వివరాలు

'బొద్దు పాఠ్యం'

వర్గం:దంతాలు
వర్గం:వ్యాధి
వర్గం:వ్యాధి లక్షణాలు
వర్గం:వ్యాధులు

అరకులోయ మండలంలో మొదటి ప్రభుత్వ దంత వైద్యశాలను ఎప్పుడు ప్రారంభించారు?


పొడరాళ్ల, అనంతపురం జిల్లా, బుక్కరాయసముద్రం మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1].

ఇది మండల కేంద్రమైన బుక్కరాయ సముద్రం నుండి 22 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనంతపురం నుండి 18 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1494 ఇళ్లతో, 7635 జనాభాతో 2157 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4320, ఆడవారి సంఖ్య 3315. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 699 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 127. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595066[2].పిన్ కోడ్: 515101.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఐదు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. ఒక ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల ఉంది.సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల,  సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు అనంతపురంలోనూ, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల బుక్కరాయ సముద్రంలోను,  ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
పొదరాళ్ళలో ఉన్న రెండు ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాల్లో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పొదరాళ్ళలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 12 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
పొదరాళ్ళలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 97 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 78 హెక్టార్లు
శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 12 హెక్టార్లు
తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 17 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 65 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 72 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 287 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 1525 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 1563 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 321 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
పొదరాళ్ళలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 154 హెక్టార్లు
బావులు/బోరు బావులు: 167 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
పొదరాళ్ళలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, వేరుశనగ, కంది

మూలాలు

పొడరాళ్ల గ్రామ పిన్ కోడ్ ఎంత?


చాగలమర్రి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కర్నూలు జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. పిన్ కోడ్: 518 553. ఇది కర్నూలు జిల్లా కి చివరి గ్రామము.[1]. దీని తర్వాత కడప జిల్లా ప్రారంభమౌతుంది. హైదరాబాదు, బెంగుళూరు, చెన్నై నగరాలకి ఈ గ్రామం దాదాపు సమదూరంలో ఉన్నది. పార్వతి దేవి అవతారం అయిన చాగలమ్మ పేరుతో ఈ గ్రామానికి ఈ పేరు వచ్చినది. ఇక్కడి కన్యకా పరమేశ్వరి గుడి ప్రసిద్ధి చెందినది.ఇది సమీప పట్టణమైన ప్రొద్దుటూరు నుండి 32 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 5020 ఇళ్లతో, 21289 జనాభాతో 1497 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 10666, ఆడవారి సంఖ్య 10623. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1844 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 567. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594636[2].పిన్ కోడ్: 518553.
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 18,786.[3] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 9,516, స్త్రీల సంఖ్య 9,270, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 4,003 ఉన్నాయి.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 10, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు,  ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు 8 , ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలలు ఐదు ఉన్నాయి. ఒక ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల, ఒక ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాల ఒక ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఉన్నాయి. సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల,  ఆళ్లగడ్డ లోనూ ఉన్నాయి.  సమీప వైద్య కళాశాల నంద్యాల లోను, పాలీటెక్నిక్, అనియత విద్యా కేంద్రం ప్రొద్దుటూరు లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కర్నూలు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
చాగలమర్రిలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో 6 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఆరుగురు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతి పంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
బోరు బావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో భూగర్భ మురుగునీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగు నీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగు నీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ ఉంది. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
చాగలమర్రిలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి.
ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
చాగలమర్రిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 215 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 82 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 172 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 4 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 1020 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 443 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 753 హెక్టార్లు==నీటిపారుదల సౌకర్యాలు==
చాగలమర్రిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 56 హెక్టార్లు* బావులు/బోరు బావులు: 697 హెక్టార్లు== ఉత్పత్తి==
చాగలమర్రిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.===ప్రధాన పంటలు===
ప్రత్తి, వరి, వేరుశనగ

మూలాలు=

చాగలమర్రి మండలంలో ఎక్కువగా పండించే పంట ఏది?


తూరుయేబొంగలు, విశాఖపట్నం జిల్లా, చింతపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన చింతపల్లి నుండి 23 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 100 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 15 ఇళ్లతో, 44 జనాభాతో 76 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 24, ఆడవారి సంఖ్య 20. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 44. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 585342[2].పిన్ కోడ్: 531111.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు చింతపల్లిలో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల చింతపల్లిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల చింతపల్లిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది.  ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
తురెబొంగలులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 3 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 73 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 73 హెక్టార్లు
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	44 - పురుషుల సంఖ్య 	24 - స్త్రీల సంఖ్య 	20 - గృహాల సంఖ్య 	15

మూలాలు

తూరుయేబొంగలు

తూరుయేబొంగలు గ్రామం నుండి అమరావతికి దూరం ఎంత?


యాదాద్రి థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రం తెలంగాణ రాష్ట్రం, నల్లగొండ జిల్లా, దామరచర్లలోని వీర్లపాలెం నెలకొల్పబడిన విద్యుత్ కేంద్రం. 7,500 మెగావాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి యూనిట్‌ని స్థాపించనున్నారు. రూ.55వేల కోట్ల వ్యయంతో 2021 అక్టోబర్ లోపు పూర్తిచేయాలన్న లక్ష్యంతో నిర్మిస్తున్న ఈ విద్యుత్ కేంద్రం దక్షిణ భారతదేశములోని రెండవ అతిపెద్ద విద్యుత్ కేంద్రం.[1]

ప్రారంభం
2015, జూన్ 8న ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు యాదాద్రి థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రంకు భూమి పూజ చేశారు. టీఎస్‌జెన్‌కో, బీహెచ్‌ఈఎల్ ఆధ్వర్యంలో సుమారు 5,558 ఎకరాల్లో రూ.55వేల కోట్ల వ్యయంతో దశలవారీగా విద్యుత్ ఉత్పత్తి కేంద్రాల నిర్మాణం చేపట్టనున్నారు.[2]
సామర్థ్యం
నాలుగువేల మెగావాట్స్ (5 x 800 మెగావాట్స్) సామర్థ్యం

ఇవి కూడా చూడండి
తెలంగాణలోని విద్యుత్ కేంద్రాలు
కొత్తగూడెం థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రం
కాకతీయ థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రం
తెలంగాణ సూపర్ థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రం
భద్రాద్రి థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రం
మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ
వర్గం:విద్యుచ్ఛక్తి
వర్గం:విద్యుత్ కేంద్రాలు

యాదాద్రి థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రం

అతిపెద్ద విద్యుత్ కేంద్రం ఎక్కడ ఉంది?


గౌతు లచ్చన్న (ఆగష్టు 16, 1909 - ఏప్రిల్ 19, 2006) భారతదేశంలో సర్ధార్ వల్లభాయ్ పటేల్ తరువాత సర్దార్ అనే గౌరవం పొందిన ఏకైక వ్యక్తి . లచ్చన్న సాహసానికి, కార్యదక్షతకు మెచ్చి ప్రజలిచ్చిన కితాబే సర్దార్. సర్దార్ గౌతు లచ్చన్న, వి.వి.గిరి, నేతాజి సుభాష్ చంద్రబోస్[1], జయంతి ధర్మతేజ, మొదలగు అనేకమంది జాతీయ నాయకులతో కలిసి భారత దేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటాలలో పాల్గొని, అనేక పర్యాయాలు జైలుకు వెళ్ళాడు. ప్రకాశం పంతులు మరియు బెజవాడ గొపాలరెడ్డి మంత్రివర్గంలో మంత్రి పదవి నిర్వహించిన లచ్చన్న, మద్యపాన నిషేధం విషయంలో ప్రకాశం పంతులుతో విభేదించి, అవిశ్వాస తీర్మానం ప్రవేశపెట్టి, ప్రకాశం ప్రభుత్వ పతనానికి కారణభూతుడయ్యాడు. చిన్న రాష్ట్రాలు కావాలన్నాడు. తెలంగాణా కొరకు మర్రి చెన్నారెడ్డితో చేతులు కలిపాడు. తెలంగాణా రాష్ట్ర అవసరాన్ని, ఔచిత్యాన్ని వివరిస్తూ పుస్తకం వ్రాశాడు. ఇందిరాగాంధి అత్యవసర పరిస్థితి విధించినప్పుడు వ్యతిరేకించి, స్వేచ్ఛ కోసం పోరాడాడు. చౌదరి చరణ్ సింగ్,  జయప్రకాష్ నారాయణ, మసాని లతో పనిచేశాడు.
తెలుగు వారి రాజకీయ జీవనములో స్వాతంత్ర్యానికి ముందు, తరువాత ప్రభావితము చేసిన నాయకుడు లచ్చన్న. కేవలము స్కూల్ విద్యకే పరిమితమైనా, ఆచార్య రంగా ప్రథమ అనుచరుడుగా, తెలుగులో మంచి ఉపన్యాసకుడుగా, రాజాజి ఉపన్యాసాల అనువాదకుడిగా, చరిత్ర ముద్ర వేయించుకున్న బడుగువర్గ పోరాట జీవి లచ్చన్న.
బాల్యము మరియు విద్యాభ్యాసము
సర్దార్ గౌతు లచ్చన్న: ఉత్తర కోస్తా కళింగసీమలో ఉద్ధానం ప్రాంతాన (నాటి గంజాం జిల్లా) సోంపేట తాలూకాలో బారువా అనే గ్రామంలో 1909 ఆగష్టు 16 వ తేదీన ఒక సాధారణ బీద గౌడ కుటుంబములో గౌతు చిట్టయ్య, రాజమ్మ దంపతులకు 8 వ సంతానంగా పుట్టాడు. లచ్చన్న తాత, తండ్రులు గౌడ కులవృత్తే వారికి కూడుబెట్టేది.[2] ఈతచెట్లను కోత వేసి కల్లు నుత్పత్తి చేయడం, అమ్మడం చుట్టు ప్రక్క గ్రామాల్లో గల కల్లు దుకాణాలకు కల్లు సరఫరా చేయడం వారి వృత్తి. కుల వృత్తిలోకి తమ పిల్లలన్ని దించకుండా చదువులను చెప్పించాలని బారువాలో గల ప్రాథమిక పాఠశాలలో 1916లో వాళ్ళ నాన్న చిట్టయ్య చేరిపించాడు. లచ్చన్న బారువా ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలో 8 వ తరగతి వరకు చదివి ప్రక్కనే ఉన్న మందసా రాజావారి హైస్కూల్లో 9 వ తరగతిలో చేరాడు. అక్కడ లచ్చన్న చదువు కొనసాగలేదు. దురలవాట్లు, చెడుసహవాసాలు కొనసాగాయి. ఫలితంగా 9వ తరగతి తప్పాడు. శ్రీకాకుళంలో లచ్చన్నను ఉన్నత పాఠశాలలో చేర్పించారు. అక్కడ జగన్నాధం పంతులుగారి ఇంటిలో ఉండి చదువుసాగించాడు. ఆ స్కూల్లో డ్రిల్ మాష్టారు నేమాని నరసింహమూర్తి శిక్షణలో జాతీయ భావాల్ని అలవర్చుకున్నాడు. విద్యార్థి జీవితంలో మార్పు జీవన విధానంలో మార్పు. ఆలోచన ధోరణిలో మార్పు, జాతి, జాతీయత అనే ప్రాథమిక రాజకీయ పాఠాల్ని నరసింహమూర్తి వద్దనే నేర్చుకోవడం జరిగింది. లచ్చన్నకు ఆనాటికి 21 సవంత్సరాలు. 1929-30 విద్యా సంవత్సరం స్కూల్ పైనల్ పరీక్షకు ఎంపికై హాజరయ్యాడు.
స్వాతంత్ర్యోద్యమం
మెట్రిక్యులేషన్ చదువుతుండగానే 21వ ఏట గాంధీజీ పిలుపువిని విద్యకు స్వస్తి చెప్పి స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో దూకాడు. 1930 లో మహాత్మాగాంధీ ఉప్పు సత్యాగ్రహానికి పిలుపినిచ్చాడు. దీనికి ప్రభావితుడైన లచ్చన్న బారువా సమీపంలో ఉన్న సముద్రపు నీరుతో ఉప్పు తయారుచేసి ఆ డబ్బుతో ఆ ఉద్యమాన్ని నడిపాడు[3]. విదేశీ వస్తు బహిష్కరణోద్యమంలో పాల్గొని అందరూ చూస్తుండగానే తన విలువైన దుస్తులను అగ్నికి అహుతి చేశాడు. ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొంటున్నప్పుడు లచ్చన్నను అరెస్టు చేసి టెక్కలి, నరసన్నపేట సబ్ జైళ్లల్లో నలభై రోజులు ఉంచారు. కోర్టు తీర్పు మేరకు మరో నెల రోజుల శిక్షను అతను బరంపురం జైల్లో అనుభవించవలసి వచ్చింది[4].
1932 వ సంవత్సరంలో శాసనోల్లంఘన ఉద్యమంలో పాల్గొంటున్న లచ్చన్నను బంధించి రాజమండ్రి జైల్లో ఐదు మాసాలు ఉంచారు. రాజకీయాలకూ, సంఘసంస్కరణలకు సంబంధమేర్పరచి గాంధీజీ స్వాతంత్ర్యోద్యమాలు నడిపాడు.[5] అందులోని భాగమే అంటరానితనం నిర్మూలన. అంటరానితనం మీద కత్తి ఝుళిపించాడు లచ్చన్న.[6][7]
అతను నడిపిన హరిజన సేవా సంఘాలు, చేపట్టిన హరిజన రక్షణ యాత్రలు ప్రజలను బాగా ప్రభావితం చేశాయి. బారువా గ్రామ వీధుల్లో యువజనులను వెంట వేసుకొని భజన గీతాలు పాడుతూ వెళుతుంటే గ్రామమంతా దద్దరిల్లుతున్నట్లు కనిపించేది. సవర్ణులలో ఆశ్చర్యం, హరిజనులలో ఆశలు రేకెత్తించేవి. రాత్రి పాఠశాలలు నిర్వహించి బడుగు వర్గాల విద్యాభివృద్ధికి అతనెంతో కృషి చేశాడు. హరిజనులకు దేవాలయాలలో ప్రవేశం కలిగించాడు. లచ్చన్న చేసిన ఆర్థిక సహాయంతో కుశాగ్రబుద్ధులైన ఎందరో హరిజన విద్యార్థులు ఉన్నత స్థానాల నలంకరించారు.
ఆచార్య రంగాతో లచ్చన్న స్నేహం రాష్ట్ర రాజకీయాలలో ఒక నూతన శకాన్ని ఆరంభించింది. మహాత్మాగాంధీ, పండిట్ నెహ్రూ గురు శిష్య సంబంధం లాంటిదే రంగా- లచ్చన్నల సంబంధం. నిడుబ్రోలులో రంగా స్థాపించిన రైతాంగ విద్యాలయంలో తొలిజట్టు విద్యార్థులలో లచ్చన్న ఒకడు. ఆ విశ్వవిద్యాలయంలో పొందిన శిక్షణ అతని భావి జీవితానికెంతో ఉపకరించింది. జమీందారీ వ్యతిరేక పోరాటానికి ఆయనను నడుము బిగించేటట్లు చేసింది. 1935లో రాష్ట్రంలో కాంగ్రెస్ సోషలిస్టు పార్టీ శాఖ ఏర్పడినప్పుడు దానికి అతను సభ్యుడుగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆ రోజుల్లో రైతు సంఘాలు కాంగ్రెస్ పార్టీలోని అంగాలే. 1939లో త్రిపురలో జరిగిన అఖిలభారత కాంగ్రెస్ మహాసభ, కిసాన్ సభలను ఆంధ్రలోని పలాసాలో జరపాలని తీర్మానించారు. రాహుల్ సాంకృత్యాయన్ ఈ సభలకు అధ్యక్షత వహించాడు. ఈ సభలు జయప్రదం కావడానికి ప్రధానకారకుడు లచ్చన్నే. దీనితో ఆయన పేరూ, ఆయన కార్యదీక్ష దేశమంతటా తెలిసింది. లచ్చన్న అనేక కిసాన్ ఉద్యమాలు నడిపి ఆ రోజుల్లో జమీందార్ల పక్కల్లో బల్లెంగా తయరైనాడు.
స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో చివరి పోరాటం క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం. 1942లో జరిగిన ఈ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న లచ్చన్నను ప్రభుత్వం అతి ప్రమాదకరమైన వ్యక్తిగా గుర్తించి, ఆయనను పట్టి యిచ్చిన వారికి పదివేల రూపాయల బహుమతిని ప్రకటించింది. చివరకు ప్రభుత్వమే అతనిని బంధించి మూడేళ్ళు జైల్లో ఉంచి 1945 అక్టోబరులో విడుదల చేసింది. ఆనాటి నుంచి లచ్చన్న ఆంధ్ర అగ్రనాయకులలో ఒకరైనాడు. 1947లో లచ్చన్న ఇండియన్ నేషనల్ ట్రేడ్ యూనియన్ కాంగ్రెస్ కు రాష్ట్ర శాఖ అధ్యక్షుడయ్యాడు.
రాజకీయ జీవితం
1950లో ఆచార్య రంగా కృషి కార్ లోక్ పార్టీని స్థాపించినప్పుడు అందులో లచ్చన్న ప్రధాన పాత్ర పోషించాడు. 1953 అక్టోబరు 1 న ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పడింది. మద్రాసు ప్రభుత్వం నుంచి ఆంధ్రులకు రావలసిన ఆస్తుల విభజనను పరిశీలించడానికై ఏర్పడిన ఆంధ్రసంఘంలో కాంగ్రెస్ నుంచి నీలం సంజీవరెడ్డి, ప్రజా పార్టీ నుంచి తెన్నేటి విశ్వనాధం, కృషి కార్ లోక్ పార్టీనుంచి లచ్చన్న సభ్యులు. ప్రకాశం పంతులు మంత్రివర్గంలోనూ, బెజవాడ గోపాలరెడ్డి మంత్రివర్గంలోనూ, లచ్చన్న మంత్రిగా పనిచేశాడు.
1961లో రాజాజీ స్వతంత్ర పార్టీ ఏర్పాటు చేశాడు. ఆ పార్టీకి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రశాఖకు సర్దార్ గౌతు లచ్చన్న అధ్యక్షుడు. 1978లో లచ్చన్న ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభలో అధికార ప్రతిపక్ష నాయకుడుగా ఉన్నాడు. పభ్లిక్ అక్కౌంట్స్ ఛైర్మన్ గా ఆ రోజుల్లో పనిచేశాడు. కొంతకాలం బహుజన పార్టీలో పనిచేసిన లచ్చన్న ఆ తరువాత అన్ని రాజకీయ పార్టీలతో తెగతెంపులు చేసుకుని, పార్టీలకు అతీతంగా బడుగు వర్గాల సంక్షేమానికి కృషి చేస్తూ వచ్చాడు.
మన దేశంలో సర్దార్లంటే ఇద్దరే. ఒకరు సర్దార్ వల్లభభాయి పటేల్. మరొకరు సర్దార్ గౌతు లచ్చన్న. ఒకరిది దేశస్ధాయి, మరొకరిది రాష్ట్ర స్థాయి. సర్దార్ అంటే సేనాని. స్వాతంత్ర్యోద్యమ పోరాట వీరునిగా ఎన్నో ఉద్యమాలు నడిపిన కురువృద్ధుడు సర్దార్ గౌతు లచ్చన్న. జమీందారీ వర్గాల వ్యతిరేక పోరాట వీరునిగా ప్రజాహృదయాలలో ఆయన స్థానం చెక్కు చెదరనిది.
అణగారిన వర్గాల ఆశాజ్యోతి సర్దార్ గౌతు లచ్చన్న 2006 ఏప్రిల్ 19 న కన్ను మూశాడు.
మూలాలు

వనరులు
సర్దార్ గౌతు లచ్చన్న జీవిత చరిత్ర / విజయకుమార్ దేవ్
ఇతర లింకులు

వర్గం:1909 జననాలు
వర్గం:2006 మరణాలు
వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా ప్రముఖులు
వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:4వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:కోస్తాంధ్ర ప్రముఖులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ మాజీ శాసనసభ్యులు
వర్గం:ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర మంత్రులు
వర్గం:ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:పార్టీలు ఫిరాయించిన రాజకీయ నాయకులు

సర్దార్ గౌతు లచ్చన్న

లచ్చన్న వలస గ్రామ పంచాయతీ ఎప్పుడు ఏర్పడింది?


మిట్టపాలెం, ప్రకాశం జిల్లా, చంద్రశేఖరపురం మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1] పిన్ కోడ్ నం. 523 112., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08402.
గ్రామ చరిత్ర
గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
గ్రామ భౌగోళికం
మిట్టపాలెం గ్రామం, మండల కేంద్రమైన చంద్రశేఖరపురం నకు 3 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నది.
సమీప గ్రామాలు
సమీప మండలాలు
గ్రామానికి రవాణా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో మౌలిక వసతులు
గ్రామానికి వ్యవసాయం మరియు సాగునీటి సౌకర్యం
గ్రామ పంచాయతీ
గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయాలు
(కోవిలంపాడు)మిట్టపాలెం నారాయణ స్వామి దేవాలయం
ఈ ఆలయం చాలా ప్రసిద్ధి చెందింది. నారాయణస్వామి ఆలయం ప్రతి ఆదివారం వేలాదిమంది భక్తులతో కళకళలాడుతుంటుంది. వివిధ మతాలకు చెందిన అన్నివర్గాల ప్రజలు ఈ ఆలయానికి పెద్ద సంఖ్యలో వస్తుంటారు. ఈ క్షేత్రం ఒక సర్వసంగ పరిత్యాగి సమాధిపైన నిర్మించినది కావటం విశేషం.
మిట్టపాలెంలోని కొమ్మినేని వంశానికి చెందిన నారాయణస్వామి అసలు పేరు కొండయ్య. ఈయన మిట్టపాలెంలో నివసించుచున్న కొమ్మినేని మహాలక్షమ్మ, వెంకట్రామయ్య దంపతులకు జన్మించాడు. పరధ్యానంగా ఉంటూ పిచ్చి కొండయ్య</i>గా పేరుపొందిన ఈయన బాల్యములోనే సన్యాసులతో కలసి గ్రామం విడిచివెళ్లి కొన్నేళ్ల తర్వాత తిరిగివచ్చి నారకొండ గుహల్లో నివాసం ఏర్పరచుకొన్నాడు. మన్నేట స్నానం చేస్తూ, నారకొండలో దొరికే ముష్టిపండ్లను బొమ్మ జెముడు పాలను త్రాగుచూ జీవం సాగించుచుండెను. ఒకనాడు ఒక మహనీయుడు ఆయనను దగ్గరకు చేరదీసి మంత్రోదేశము గావించి ఇక ముందు "నారాయణ స్వామి"గా విలసిల్లి గలవని దీవించి అంతర్ధానమయ్యెను. అప్పటి నుండి ఆయన నారాయణ స్వామిగా ప్రసిద్ధిగాంచాడు. రైతులకు ఆర్థిక సహాయం చేయని రాజులకు పన్ను వసూలు చేసే హక్కు లేదని, ప్రభువులకు కప్పం చెల్లించవద్దని ఆయన ప్రచారం చేశాడు. ప్రభువులను ఎదిరించగా ఆయనను నిర్భంధించారు. అయితే ఆయన నిర్భంధం నుంచి తప్పుకొని ప్రభువు వద్దకు వెళ్ళాడు. మానవాతీత శక్తులున్నందువల్లనే నారాయణ స్వామి నిర్భంధం నుంచి బయటపడ్డాడని భావించిన రాజు ఆయనను గౌరవించాడు. ప్రజల కష్టసుఖాలు తెలుసుకొని పాలించాలని రాజుకు హితబోధ చేశాడు.
సమాధిరూపంలో నుండి భక్తులను అనుగ్రహించాలని మహా శివరాత్రి ఆదివారం సజీవ సమాధి అయ్యారు అప్పటినుండి  భక్తులను సమాధిలోనుంచే అనుగ్రహిస్తున్నారు
సమతా, మమతా పెంపొందించుకొని సామరస్యంగా జీవించాలని ప్రచారం చేసిన మానవతావాది ఆయన. మానసిక రుగ్మతలను, దీర్ఘకాలిక వ్యాధులను నివారిస్తూ రోగులకు స్వస్థత చేకూర్చిన సేవా నిరతుడు ఆయన సంతానము, ఐశ్వర్యము, సురూపము, ఆయురారోగ్యాలములు కోరివచ్చినను, వ్యాధిగ్రస్థులు, గ్రహపీడితులు, ఇతర కష్టములలో నున్న వారెవరైనా ఆదివారమున జపించుకొని, ఆరాత్రికి దేవాలయ ప్రాంగణంలో నిద్ర జేసినను వారి బాధలు నివారింపబడునని భక్తుల నమ్మకం. ఈ నమ్మకముతో ప్రతి ఆదివారము వేలాది మంది భక్తులు నారాయణ స్వామిని దర్శించుకొని ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తుంటారు.
మహాశివరాత్రి మహోత్సవాలు భారీస్థాయిలో జరుగుతాయి. వారం రోజులు వివిధ సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. మహాశివరాత్రి ఉత్సవాలకు రాష్ట్ర నలుమూలల నుంచి వేలాది మంది భక్తులు నారాయణ స్వామిని దర్శించుకుంటారు.
ॐॐॐॐॐ శివరాత్రి ఉత్సవాలు ॐॐॐॐॐ
శ్రీ నారాయణస్వామివారికి ప్రతి సంవత్సరం సప్తాహ్నిక దీక్షతో మహాశివరాత్రి మహోత్సవములు జరుగుతాయి
వారం రోజుల పాటు శ్రీ స్వామి వారికి  ప్రత్యేక పూజలు హోమాలు నిర్వహిస్తారు రోజూ సాయంత్రం వివిధ వాహనాల్లో శ్రీ స్వామివారికి కోవిలంపాడు-మిట్టపాలెం గ్రామాలలో ఉత్సవం జరుగుతుంది
స్వామివారి ఆరాధనోత్సవాలు
ఈ ఆలయంలో స్వామివారి ఆరాధనోత్సవాలు ప్రతి సంవత్సరం, ఆషాఢ మాసంలో బహుళ సప్తమినాడు వైభవంగా నిర్వహిస్తారు ఈ ఉత్సవాలకు భక్తులు అధికసంఖ్యలో విచ్చేస్తారు. ఈ సందర్భంగా మూలవిరాట్టు విశేషాలంకారణతో దర్శనమిస్తారు. ఆరోజు ఆలయంలో పంచామృతాభిషేకం, శాంతిహోమం నిర్వహించడం జరుగుతుంది
ఆలయంలో ప్రతి ఆదివారం ఉదయం శ్రీ స్వామివారికి పంచామృత అభిషేకం మధ్యాహ్నం మహానివేదన, సాయంత్రం శ్రీ నారాయణస్వామివారికి పల్లకీసేవ రథోత్సవం, పంచ,రథ, కుంభహారతులు భక్తిప్రపత్తులతో నిర్వహిస్తారు.
మహిళలు పెద్ద ఎత్తున పొంగళ్ళు సమర్పిస్తారు.
ఆలయం లో ప్రతి నిత్యం వేదపారాయణ జరుగుతుంది
వేదపండితుల ఆధ్వర్యంలో పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు.
ఈ ఆలయంలో ప్రతి ఆదివారం భక్తుల సహకారంతో అన్నదాన పథకం అమలుచేస్తున్నారు.
ఈ ఆలయ కార్యనిర్వహణాధికారిగా
కె.పి.వి.ప్రసాద్ మరియు పాలక మండలి "'ఛైర్మన్"' గా పాములపాటి మాధవప్రసాద్ సేవలను అందిస్తున్నారు. [3]
ఈ ఆలయంలో వేదపండితులుగా శ్రీ "'వంగల వెంకట సీతారామాంజనేయ అవధాని"' సేవ చేస్తున్నారు వారికి నవ్యాంధ్ర రాజధాని అయిన గుంటూరు జిల్లా తుళ్ళూరు మండలంలోని అనంతవరం గ్రామంలో, 2015,మార్చి-21వ తేదీ శనివారం నాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర తొలి ఉగాది వేడుకల సందర్భంగా, ముఖ్యమంత్రి శ్రీ నారా చంద్రబాబు నాయుడు గారి చేతులమీదుగా ఉగాది పురస్కారం అందజేసి సత్కరించారు. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా, వేదం అభివృద్ధికి కృషిచేసిన ప్రముఖులకు ఈ పురస్కారాన్ని అందజేశారు. [5]
నారకొండ నారాయణస్వామి ఆలయం
చంద్రశేఖరపురం మండలంలోని ఆర్.కే.పల్లి గ్రామ సమీపంలో ఈ ఆలయం ఉన్నది.
ఈ కొండ శ్రీ నారాయణస్వామివారు తపస్సు చేసుకున్న పవిత్ర పుణ్య ప్రదేశం ఇక్కడ కూడా ఆలయం నిర్మించారు
గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
గ్రామ ప్రముఖులు
గ్రామ విశేషాలు
మూలాలు

బయటి లింకులు

[1] ఈనాడు ప్రకాశం; 2014,ఫిబ్రవరి-21; 2వపేజీ.
[2] ఈనాడు ప్రకాశం; 2014,ఏప్రిల్-1, 16వపేజీ.
[3] ఈనాడు ప్రకాశం; 2014, జూలై-9; 7వపేజీ.
[4] ఈనాడు ప్రకాశం; 2014, జూలై-19; 16వపేజీ.
[5] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,మార్చి-22; 15వపేజీ.

మిట్టపాలెం (చంద్రశేఖరపురం మండలం)

మిట్టపాలెం గ్రామం సముద్రమట్టం నుండి ఎంత ఎత్తులో ఉంది ?


కూచివాడ ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, నాయుడుపేట మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన నాయుడుపేట నుండి 14 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన గూడూరు నుండి 36 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 264 ఇళ్లతో, 926 జనాభాతో 340 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 467, ఆడవారి సంఖ్య 459. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 526 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 44. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 592623[1].పిన్ కోడ్: 524126.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు నాయుడుపేటలో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల నాయుడుపేటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల విద్యానగర్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు గూడూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల గూడూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం నాయుడుపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నెల్లూరు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కూచివాడలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 70 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 70 హెక్టార్లు
తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 4 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 8 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 48 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 138 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 134 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 52 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కూచివాడలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
చెరువులు: 52 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
కూచివాడలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
సమీప మండలాలు
పశ్చిమాన పెళ్లకూరు మండలం
ఉత్తరాన ఓజిలి మండలం
దక్షణాన దొరవారిసత్రము  మండలం
తూర్పున చిట్టమూరు మండలం
మూలాలు

కూచివాడ నుండి నెల్లూరు కి ఎంత దూరం?


వినుకొండ రైల్వే స్టేషను  (స్టేషన్ కోడ్: VKN) ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని గుంటూరు జిల్లా లోని వినుకొండలో ఒక భారతీయ రైల్వే స్టేషను. ఇది నల్లపాడు–నంద్యాల రైలు మార్గము లో ఉంది. వినుకొండ రైల్వే స్టేషను దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్, గుంటూరు రైల్వే డివిజను కింద పనిచేస్తుంది. [1][2]
ఇవి కూడా చూడండి
భారతీయ రైల్వే స్టేషన్ల జాబితా
మూలాలు

బయటి లింకులు

వినుకొండ రైల్వే స్టేషను

తెనాలి నుండి పాలకొల్లు కి ఎంతదూరం?