బొద్దులూరుపాడు, గుంటూరు జిల్లా, కొల్లూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము. ఇది మండల కేంద్రమైన కొల్లూరు నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన తెనాలి నుండి 17 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 313 ఇళ్లతో, 1034 జనాభాతో 110 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 506, ఆడవారి సంఖ్య 528. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 210 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590418[1].పిన్ కోడ్: 522324.
గ్రామ చరిత్ర
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (సీఆర్‌డీఏ) పరిధిలోకి వస్తున్న మండలాలు, గ్రామాలను ప్రభుత్వం విడిగా గుర్తిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది. ప్రస్తుతం గుర్తించిన వాటిలోని చాలా గ్రామాలు వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్నాయి. గతంలో వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్న వాటితోపాటుగా ఇప్పుడు మరిన్ని కొన్ని గ్రామాలు చేరాయి. సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వచ్చే గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల్లోని మండలాలు, గ్రామాలను గుర్తిస్తూ పురపాలక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు.[2]
గుంటూరు జిల్లా పరిధిలోని మండలాలు
తాడేపల్లి, మంగళగిరి, తుళ్లూరు, దుగ్గిరాల, తెనాలి, తాడికొండ, గుంటూరు మండలం, చేబ్రోలు, మేడికొండూరు, పెదకాకాని, వట్టిచెరుకూరు, అమరావతి, కొల్లిపర, వేమూరు, కొల్లూరు, అమృతలూరు, చుండూరు మండలాలతో పాటు ఆయా మండలాల పట్టణ ప్రాంతం కూడా సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వస్తుంది.
గ్రామ భౌగోళికం
సమీప గ్రామాలు
సమీప మండలాలు
పశ్చిమాన వేమూరు మండలం
దక్షణాన భట్టిప్రోలు మండలం
ఉత్తరాన కొల్లిపర మండలం
తూర్పున మొవ్వ మండలం.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు కొల్లూరులో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల కొల్లూరులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల తెనాలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల వడ్లమూడిలోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు గుంటూరులోనూ ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల కొల్లూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం తెనాలిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల గుంటూరు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామం సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం కిందకు రావట్లేదు. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
బొద్దులూరుపాడులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 8 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 12 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
బొద్దులూరుపాడులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 21 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 88 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 88 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
బొద్దులూరుపాడులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 88 హెక్టార్లు
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	1,034 - పురుషుల సంఖ్య 	506 - స్త్రీల సంఖ్య 	528 - గృహాల సంఖ్య 	313;
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం
జనాభా    903
పురుషుల సంఖ్య 458
మహిళలు  445
నివాస గృహాలు  271
విస్తీర్ణం 110 హెక్టారులు
ప్రాంతీయ భాష తెలుగు
సమీప మండలాలు
పశ్చిమాన వేమూరు మండలం
దక్షణాన భట్టిప్రోలు మండలం
ఉత్తరాన కొల్లిపర మండలం
తూర్పున మొవ్వ మండలం.

మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సీఆర్‌డీఏ గ్రామాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా మండలాలు

బొద్దులూరుపాడు

బొద్దులూరుపాడు గ్రామ విస్తీర్ణం ఎంత?


పందలపాక గ్రామం బిక్కవోలు మండలంలోని ఒక గ్రామము.[1].
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	7,807 - పురుషుల సంఖ్య 	3,828 - స్త్రీల సంఖ్య 	3,979 - గృహాల సంఖ్య 	2,386
మూలాలు

పందలపాక గ్రామ జనాభా 1990 నాటికి ఎంత?


మల్లివలస, విశాఖపట్నం జిల్లా, డుంబ్రిగుడ మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన డుంబ్రిగూడ నుండి 36 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విజయనగరం నుండి 97 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 63 ఇళ్లతో, 279 జనాభాతో 141 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 122, ఆడవారి సంఖ్య 157. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 265. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 583848[2].పిన్ కోడ్: 531151.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి అరకులోయలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల దేముడువలసలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల కిల్లగూడలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల అరకులోయలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
బావుల నీరు  గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది.
తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది.  ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
మల్లివలసలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 2 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 137 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 137 హెక్టార్లు
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	279 - పురుషుల సంఖ్య 	122 - స్త్రీల సంఖ్య 	157 - గృహాల సంఖ్య 	63

మూలాలు

మల్లివలస గ్రామంలో అధికంగా పండే పంట ఏది?


నెమళ్ళపూడి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, ఓజిలి మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఓజిలి నుండి 12 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన గూడూరు నుండి 30 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 252 ఇళ్లతో, 851 జనాభాతో 389 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 435, ఆడవారి సంఖ్య 416. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 244 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 60. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 592480[1].పిన్ కోడ్: 524402.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు నాయుడుపేటలో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల నాయుడుపేటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల గూడూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు గూడూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం గూడూరులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నెల్లూరు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
నెమళ్ళపూడిలో ఉన్న ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
నెమళ్ళపూడిలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండిప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
నెమళ్ళపూడిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 113 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 101 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 19 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 113 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 30 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 10 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 154 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నెమళ్ళపూడిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 65 హెక్టార్లు* చెరువులు: 88 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
నెమళ్ళపూడిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
మూలాలు

నెమళ్ళపూడి గ్రామంలో 1992 వరకు ఎన్ని గృహాలు ఉన్నాయి?


మెల్బోర్న్ (/[invalid input: 'icon']ˈmɛlbərn/, స్థానికంగా [ˈmælbən, -bn̩][1][2]) విక్టోరియా రాష్ట్ర రాజధాని మరియు అక్కడ అత్యధిక జనాభా కలిగిన నగరం, మరియు ఆస్ట్రేలియాలో జన సమర్ధం అధికంగా ఉన్న నగరములలో సిడ్నీ తరువాత రెండవది.[3] మెల్బోర్న్ సిటీ సెంటర్ ( "సెంట్రల్ బిజినెస్ డిస్ట్రిక్ట్" లేదా "CBD"గా కూడా ప్రసిద్ధి చెందినది)[4] ఘనమైన భౌగోళిక ప్రాంతము (లేదా"మహానగర ప్రాంతము") మరియు జనగణన గణాంక విభాగములకు నడిబొడ్డు — వీటిలో సాధారణ నామము "మెల్బోర్న్". జూన్ 2009 నాటికి, ఆ విశాల భౌగోళిక ప్రాంతము సుమారు నాలుగు మిలియన్ల జనాభాను కలిగి ఉంది.[5][6] మెల్బోర్న్ లో నివసించేవారిని మెల్బర్నియన్లు అని పిలుస్తారు.[7]
ఈ మహానగరం పోర్ట్ ఫిలిప్ గా ప్రసిద్ధమైన పెద్ద సహజ ఉపసాగరం పైన ఉంది, ఇందులో నగర కేంద్రము యారా నది యొక్క సంగమ స్థానం వద్ద ఉంది (ఉపసాగరం యొక్క చిట్టచివరి ఉత్తరపు కొన వద్ద).[4] అప్పుడు ఈ మహానగర ప్రాంతము పోర్ట్ ఫిలిప్ యొక్క తూర్పు మరియు పశ్చిమ తీరముల వెంబడి, నగర కేంద్ర భాగము నుండి దక్షిణ భాగములోనికి విస్తరిస్తూ, అంతర్వేదిలోనికి వ్యాపిస్తుంది. నగర కేంద్రము మెల్బోర్న్ నగరం అనబడే మునిసిపాలిటీలో ఉంది, మరియు ఆ మహానగర ప్రాంతము ఇంకా 30 మునిసిపాలిటీలు కలిగి ఉంది.[8]
వాన్ డీమెన్స్'స్ ల్యాండ్ నుండి వచ్చి స్థిరపడినవారు 1835లో (ఆస్ట్రేలియా యొక్క యూరోపియన్ సెటిల్మెంట్ 47 సంవత్సరముల తరువాత) మెల్బోర్న్ ను కనుగొన్నారు.[9] మెల్బోర్న్ రెండవ విస్కౌంట్ అయిన విలియం లాంబ్ గౌరవార్ధం 1837 లో గవర్నర్ రిచర్డ్ బర్క్ దీనికి పేరు పెట్టారు.[9]
1847లో రాణి విక్టోరియా అధికారికంగా మెల్బోర్న్ ను ఒక నగరంగా ప్రకటించింది.[10] 1851లో ఇది కొత్తగా రూపొందించబడిన విక్టోరియా కాలనీకి రాజధాని నగరం అయింది.[10] 1850 లలోని విక్టోరియా బంగారు సంరంభం సమయంలో ఇది ప్రపంచములోని అతిపెద్ద మరియు సుసంపన్న నగరములలో ఒకటిగా మారిపోయింది.[11] 1901లో ఆస్ట్రేలియా సమాఖ్య తరువాత, 1927 వరకు అది కొత్తగా రూపొందించబడిన ఆస్ట్రేలియా దేశం యొక్క తాత్కాలిక ప్రభుత్వ స్థానంగా పనిచేసింది.[12]
ఈరోజు, ఇది కళలు, వాణిజ్యము, విద్య, వినోదము, క్రీడ మరియు పర్యాటక రంగముల కేంద్రము. ఆస్ట్రేలియన్ సినిమా (అదేవిధంగా ప్రపంచపు మొదటిచలన చిత్రం),[13][14] ఆస్ట్రేలియన్ దూరదర్శన్,[15] ఆస్ట్రేలియన్ నియమముల ఫుట్ బాల్,[16] ఆస్ట్రేలియన్ ఇంప్రెషనిస్ట్ కళ ఉద్యమం (హీడెల్బర్గ్ పాఠశాలగా ప్రసిద్ధమైనది)[17] మరియు ఆస్ట్రేలియన్ నృత్య రీతులు (న్యూ వోగ్ మరియు మెల్బోర్న్ షఫుల్ వంటివి) వంటి సాంస్కృతిక సంస్థలకు ఇది పుట్టినిల్లు.[18][19] సమకాలీన మరియు సాంప్రదాయ ఆస్ట్రేలియా సంగీతమునకు కూడా ఇది ప్రధాన కేంద్రము.[18] దీనిని ఎక్కువగా "ఆస్ట్రేలియా యొక్క సాంస్కృతిక రాజధాని"గా ప్రస్తావిస్తారు.[20]
మెల్బోర్న్ ఎకనామిస్ట్ గ్రూప్ యొక్క ఇంటలిజెన్స్ యూనిట్ చే ప్రపంచములోని నివాస యోగ్యమైన నగరములు మొదటి మూడింటిలో ఒకటిగా( 2002 నుండి),[21][22][23][24] RMIT యొక్క గ్లోబల్ యూనివర్సిటీ సిటీస్ ఇండెక్స్ చే top 10 గ్లోబల్ యూనివర్సిటీ సిటీస్ లో ఒకటిగా (2006 నుండి)[25][26][27] 2థింక్ నౌ గ్లోబల్ ఇన్నోవేషన్ ఏజెన్సీ చే టాప్ 20 గ్లోబల్ ఇన్నోవేషన్ సిటీస్ లో ఒకటిగా (2007 నుండి) కూడా స్థానం పొందింది.[28][29][30][31] ఈ మహానగరములోనే ప్రపంచములోని అతిపెద్ద ట్రాం నెట్వర్క్ ఉంది.[32] మెల్బోర్న్ విమానాశ్రయము మెల్బోర్న్ లో ఉన్న ప్రధాన విమానాశ్రయము.
చరిత్ర

పూర్వ చరిత్ర మరియు మూలం

యురోపియన్ నివాసకులు రాక పూర్వం, ఈ ప్రాంతం 31,000 నుంచి 40,000 సంవత్సరాల పాటు[33] మూడు స్థానిక ప్రాంతీయ తెగల నుండి 20,000[34] లోపు ఉన్న వేటగాళ్లు-సంగ్రాహకులచే ఆక్రమించబడి ఉన్నది: ఆ తెగలు వురుండ్ జెరి, బూన్ వురుంగ్ మరియు వాతురోంగ్.[35] ఈ ప్రాంతము కులిన్ దేశముతో సంబంధము ఉన్న వర్గం వారికి ఒక ముఖ్యమైన సమావేశ స్థలము, అదేవిధంగా ఆహారము మరియు నీటికి ముఖ్యమైన మూలము.[36][37] 1803లో విక్టోరియాలో యూరోపియన్ స్థావరము ప్రస్తుతపు సోరేంటో సమీపంలోని, సుల్లివాన్ బే పైన ఏర్పడింది, కానీ వనరులు లేవని కనుగొనటంతో ఈ స్థావరము వదిలిపెట్టబడింది. ఇంకొక స్థావరం గురించి ప్రయత్నం ప్రారంభించటానికి 30 సంవత్సరములు పట్టింది.[38] మే మరియు జూన్ 1835లో, ప్రస్తుతం మధ్య మరియు ఉత్తర మెల్బోర్న్ అయిన ఈ ప్రాంతమును జాన్ బాట్మాన్ కనిపెట్టాడు, ఈయన టాస్మానియన్ పోర్ట్ ఫిలిప్ అసోసియేషన్ లో ఒక ప్రముఖ సభ్యుడు. ఇతను ఎనిమిది మంది వురుండ్జెరి పెద్ద మనుషులతో కలిసి 600,000 acres (2,400km2) కొనుగోలు గురించి చర్చలు జరిపాడు.[36][37] బాట్మాన్ యారా నది యొక్క ఉత్తర తీరం పైన ఒక స్థలాన్ని ఎంచుకుంటూ, "ఒక గ్రామానికి ఇది సరి అయిన స్థలము" అని ప్రకటించి టాస్మేనియా (అప్పట్లో వాన్ డిమెన్స్ ల్యాండ్ గా ప్రసిద్ధమైనది) లోని లంసేస్టన్ కు తిరిగి వచ్చాడు. ఆ సమయానికి ఆ అసోసియేషన్ నుండి ఒక వలస వర్గం కొత్త గ్రామాన్ని ఏర్పరచటానికి వచ్చింది, జాన్ పాస్కో ఫాక్నర్ చే నిర్వహించబడి ఆర్థిక సహకారం పొందిన వేరే వర్గం అతని ఓడ ఎంటర్ ప్రైజ్లో అప్పటికే అక్కడికి చేరుకొని (1835 ఆగస్టు 30 న) అదే స్థలంలో ఒక స్థావరాన్ని ఏర్పరుచుకుంది. చిట్టచివరకు ఆ రెండు వర్గములు ఆ స్థావరాన్ని పంచుకోవటానికి అంగీకరించాయి.
అబోరిజిన్స్ తో బాట్మాన్ ఒడంబడికను న్యూ సౌత్ వేల్స్ ప్రభుత్వము (ఆ సమయములో ఇది తూర్పున ఉన్న ఆస్ట్రేలియా ప్రధాన భూభాగములను పాలించింది) రద్దు చేసింది, ఇది అసోసియేషన్ స్థానాన్ని భర్తీ చేసింది.[36] ఈ ప్రాంతమునకు వచ్చి స్థిరపడుతున్న వారు ప్రస్తుతం అనుమతి లేకుండా క్రౌన్ ల్యాండ్ లోకి ప్రవేశిస్తున్నట్లు అర్ధం అయినప్పటికీ, ప్రభుత్వము ఆ వలసదారుల యొక్క ఫెయిట్ అకంప్లీని అయిష్టముగానే అంగీకరించింది మరియు ఆ పట్టణం (మొదట్లో వివిధ పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందింది, వాటిలో 'బాట్మానియా' మరియు 'డ్యుటర్ గల్ల' మొదలైనవి ఉన్నాయి[39][40]) అలానే ఉండటానికి అనుమతించింది. 1836లో, గవర్నర్ బర్క్ ఆ నగరాన్ని న్యూ సౌత్ వేల్స్ లోని పోర్ట్ ఫిలిప్ డిస్ట్రిక్ట్ యొక్క పరిపాలక రాజధానిగా ప్రకటించాడు, మరియు 1837 లో ఆ నగరం కొరకు మొదటి ప్రణాళిక హాడిల్ గ్రిడ్ ను రూపొందించాడు.[41] తదనంతరం అదే సంవత్సరములో డెర్బిషైర్ లో ఉన్న మెల్బోర్న్ గ్రామములో నివసించిన, ప్రస్తుత బ్రిటిష్ ప్రధాని మెల్బోర్న్ రెండవ విస్కౌంట్, విలియం లాంబ్ తర్వాత ఆ స్థావరానికి మెల్బోర్న్ అని పేరు పెట్టబడింది. 1837 ఏప్రిల్ 13 న ఆ పేరుతో జనరల్ పోస్ట్ ఆఫీస్ ప్రారంభించబడింది.[42] 1847 జూన్ 25న జారీచేయబడిన, విక్టోరియా రాణి యొక్క విశిష్టాధికారం ద్వారా మెల్బోర్న్ ఒక నగరముగా ప్రకటించబడింది.[10] 1851లో మెల్బోర్న్ రాజధానిగా, పోర్ట్ ఫిలిప్ డిస్ట్రిక్ట్ విక్టోరియా యొక్క స్వతంత్ర కాలనీ అయింది.
విక్టోరియా బంగారపు సంరంభం

1851లో విక్టోరియాలో బంగారాన్ని కనుగొనటం విక్టోరియా బంగారు సంరంభమునకు దారితీసింది, మరియు ప్రముఖ ఓడరేవుగా పనిచేసి ఆ ప్రాంతమునకు అనేక సేవలు అందించిన మెల్బోర్న్, శీఘ్రంగా అభివృద్ధి చెందింది. కొన్ని నెలలలోనే, ఆ నగర జనాభా 25,000 నుండి 40,000 కి, సుమారు మూడు వంతులు పెరిగింది.[43] అప్పటి నుండి, జనాభా గణనీయంగా పెరిగింది మరియు 1865 నాటికి మెల్బోర్న్ ఆస్ట్రేలియాలో జనాభా అధికంగా ఉండే నగరంగా సిడ్నీ స్థానాన్ని కైవసం చేసుకుంది.[44]
దేశంలోని ఇతర ప్రాంతముల నుండి మరియు విదేశముల నుండి ఇక్కడికి వలస వచ్చేవారు ముఖ్యంగా ఐరిష్, జర్మన్ మరియు చైనా దేశస్తుల మూలంగా, యారా యొక్క దక్షిణపు ఒడ్డున తాత్కాలికంగా ఏర్పాటైన ఒక "టెంట్ సిటీ"తో సహా పలు వాడలు పుట్టుకొచ్చాయి. చైనా నుండి వలస వచ్చిన వారు 1851 లో ఒక చైనాటౌన్ ను స్థాపించారు, ఇది పాశ్చాత్య ప్రపంచములో దీర్ఘ కాలంగా కొనసాగుతున్న చైనీయుల స్థావరంగా నిలిచి ఉంది.[45] యూరేకా తిరుగుబాటు యొక్క తదనంతర పరిణామములలో, మెల్బోర్న్ లోని గనులలో పనిచేసే వారికి లభించిన భారీ ప్రజా మద్దత్తు ఆ కాలనీలో ప్రముఖ రాజకీయ మార్పులకు కారణమైంది. యురేకా స్టాకేడ్ తిరుగుబాటు మరియు బర్క్ మరియు విల్స్ దండయాత్రలో ప్రమేయం ఉన్న వివిధ జాతులు పందొమ్మిదవ శతాబ్దపు ద్వితీయార్ధములో వలసల గురించి కొంత సూచన చేసాయి.[46]
జనాభా పెరుగుదల మరియు నగరంలోకి బంగారం యొక్క ప్రవాహం పార్లమెంట్ హౌస్, ట్రెజరీ బిల్డింగ్ మరియు ట్రెజరీ రిజర్వ్, ఓల్డ్ మెల్బోర్న్ గోల్, విక్టోరియా బారాక్స్, స్టేట్ లైబ్రరీ, సుప్రీం కోర్ట్, యూనివర్సిటీ, జనరల్ పోస్ట్ ఆఫీస్, గవర్నమెంట్ హౌస్, కస్టమ్స్ హౌస్ మెల్బోర్న్ టౌన్ హాల్, సెయింట్ పాల్స్, సెయింట్ పాట్రిక్స్ చర్చిలు మరియు ప్రస్తుతం ఉన్న క్వీన్ విక్టోరియా మార్కెట్తో సహా పలు ప్రముఖ మార్కెట్లతో పాటు మెల్బోర్న్ లో ప్రస్తుతం ఉన్న పలు సంస్థల యొక్క భవనముల రూపకల్పన మరియు నిర్మాణముతో ప్రారంభించి ఘనమైన విద్యుక్త నిర్మాణ కార్యక్రమాన్ని ప్రేరేపించటానికి దోహదం చేసాయి. నగరం యొక్క అంతర్గత శివారు ప్రాంతములు, విశాలమైన రహదారులు మరియు ఉద్యానవనములతో అనుసంధానించబడేటట్లు ప్లాను చేయబడ్డాయి. 1861 లో మెల్బోర్న్ ఒక ప్రముఖ ఆర్థిక కేంద్రం, పలు బ్యాంకులకు స్థావరం, ఆస్ట్రేలియా యొక్క మొదటి స్టాక్ ఎక్స్చేంజ్ కి రాయల్ మింట్ అయింది.[47] శ్వేత జాతీయులు ఇక్కడికి వచ్చి స్థిరపడే వరకు, అక్కడి స్వదేశీయుల జనాభా 15,000 ఉన్నట్లు అంచనా, కానీ విదేశీ స్థావరముల ఏర్పాటు తర్వాత ఆ సంఖ్య 800 కన్నా తక్కువకు పడిపోయింది[48] మరియు ఆ సంఖ్య అదేవిధంగా తరిగిపోతూ 1863 నాటికి 80% తగ్గిపోయినట్లు అంచనా. దీనికి ముఖ్య కారణం కొత్తగా ప్రవేశించిన వ్యాధులు, ముఖ్యంగా మశూచి.[34]
ల్యాండ్ బూమ్ మరియు పతనం

విక్టోరియా బంగారు సంరభం యొక్క ఆర్థిక రంగ ఉన్నతి 1880లలో ఉన్నత స్థితికి చేరుకుంది మరియు మెల్బోర్న్ ప్రపంచములో సంపన్న నగరము [11] మరియు బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యములో లండన్ తర్వాత అతిపెద్ద నగరం అయింది.[49] 1880 and 1890 మధ్యలో మెల్బోర్న్ లో ప్రదర్శనల కొరకు నిర్మితమైన అతిపెద్ద ఎగ్జిబిషన్ బిల్డింగ్ లో రెండు అంతర్జాతీయ ప్రదర్శనలు జరిగాయి, దీనితో మెంజైస్, ఫెడరల్ మరియు గ్రాండ్ (విండ్సర్) తో సహా పలు ప్రతిష్ఠాత్మక హోటళ్ళ నిర్మాణం ఊపందుకుంది.

1885 దర్శన సమయంలో, ఇంగ్లీష్ పాత్రికేయుడు జార్జ్ ఆగస్టస్ హెన్రీ సాలా "మార్వలెస్ మెల్బోర్న్" అనే మాటను ఉపయోగించాడు, ఇది ఇరవయ్యవ శతాబ్దంలో బాగా ఉపయోగించబడింది మరియు ఇప్పటికీ మెల్బోర్న్ వాసులు దీనిని ఉపయోగిస్తున్నారు.[50] నిర్మాణ రంగంలో అభివృద్ధి "ల్యాండ్ బూమ్"కు దారితీసింది, 1888లో ఇది వినియోగదారుని నమ్మకము మరియు పెరుగుతున్న భూమి విలువ ద్వారా ఊపందుకుని ఉన్నత స్థితికి చేరుకుంది.[51] ఈ బూమ్ ఫలితంగా, పెద్ద వాణిజ్య భవనములు, కాఫీ ప్యాలెస్s, డాబా ఇళ్ళు మరియు నగరపు సౌధములు నగరములో కుప్పలు తెప్పలుగా పుట్టుకొచ్చాయి.[51] 1887లో స్థాపించబడిన హైడ్రాలిక్ సదుపాయము స్థానికంగా ఎలివేటర్ల తయారీకి వీలు కల్పించింది, ఫలితంగా మొట్టమొదట ఇక్కడ ఆకాశ హర్మ్యముల నిర్మాణం జరిగింది;[52] వీటిలో ముఖ్యమైనది నిర్మాణం పూర్తి అయిన తర్వాత ప్రపంచములో అతి ఎత్తైన కార్యాలయ భవనము మరియు అర్ధ శతాబ్దానికి పైగా మెల్బోర్న్ లో అతి ఎత్తైన భవనము అయిన 1889 ల APA (ది ఆస్ట్రేలియన్) బిల్డింగ్.[51] ఈ సమయములోనే ప్రముఖ ప్రకోష్టీయ రైలు-ఆధారిత రవాణా వలయము కూడా విస్తరించింది.[53]
ఈ సమయంలో మెల్బోర్న్ ను ఒక ఉదాహరణగా ఎత్తిచూపిన ఒక చవకబారు నగర ప్రచారం నగర ఆర్థిక వ్యవస్థ పతనంతో 1891లో ముగిసింది. దీనితో స్థానిక ఆర్థిక మరియు ఆస్తి పరిశ్రమలు అస్తవ్యస్త స్థితికి చేరుకున్నాయి[51][54] ఈ సమయములోనే 16 చిన్న బ్యాంకులు మరియు నిర్మాణ సంస్థలు పతనమయినాయి మరియు 133 లిమిటెడ్ కంపెనీలు మూతపడ్డాయి. మెల్బోర్న్ ఆర్థిక విషమ పరిస్థితి
1890లలోని ఆస్ట్రేలియన్ ఆర్థిక మాంద్యము మరియు 1893 ల యొక్క ఆస్ట్రేలియన్ బ్యాంకింగ్ విషమ పరిస్థితుల ఆవిర్భావానికి దోహదమైంది. నగరంపైన ఈ మాంద్యత యొక్క ప్రభావములు చాలా ఎక్కువ, అయినప్పటికీ ఇరవయ్యవ శతాబ్దము ప్రారంభంలో నెమ్మదిగా వృద్ధి లోకి రావటానికి ఇది తగినంతగా కోలుకుంది.[55][56]
ఆస్ట్రేలియా సమాఖ్య

1901 జనవరి 1న ఆస్ట్రేలియా యొక్క విలీన సమయములో, మెల్బోర్న్ సమాఖ్య ప్రభుత్వము యొక్క తాత్కాలిక స్థానం అయింది. మొదటి సంయుక్త శాసన సభ 1901 మే 9న రాయల్ ఎగ్జిబిషన్ బిల్డింగ్ లో సమావేశం అయ్యింది. 1927 లో కాన్బెర్రాకు బదిలీ అయ్యేవరకు అది అక్కడే ఉంది. ఆస్ట్రేలియా గవర్నర్ జనరల్ 1930 వరకు మెల్బోర్న్ లోని ప్రభుత్వ గృహములో ఉండేవారు మరియు ఇరవయ్యవ శతాబ్దం వరకు పలు ప్రముఖ జాతీయ సంస్థలు మెల్బోర్న్ లోనే ఉన్నాయి.[57] ఫ్లిండర్స్ స్ట్రీట్ స్టేషను 1927 లో ప్రపంచములో ప్రయాణీకుల రద్దీ అతి ఎక్కువగా ఉండే స్టేషనుగా ఉండేది మరియు మెల్బోర్న్ యొక్క ట్రాము నెట్వర్క్ సిడ్నీని మించిపోయి 1940లలో ప్రపంచములోనే అతిపెద్ద నెట్వర్క్ అయింది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో, యుద్ధానికి సంబంధించిన ఉత్పత్తులతో మెల్బోర్న్ పరిశ్రమలు వృద్ధిలోకి వచ్చాయి మరియు ఈ నగరం ఆస్ట్రేలియా యొక్క ప్రధాన ఉత్పత్తి కేంద్రం అయింది.
యుద్ధానంతర కాలము
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం జరిగిన తరువాతి సంవత్సరములలో, మెల్బోర్న్ వేగంగా విస్తరించింది, దాని పెరుగుదల యుద్ధానంతరం ఆస్ట్రేలియాకు వలస వలన, ముఖ్యంగా దక్షిణ ఐరోపా మరియు మెడిటెర్రేనియన్ మూలంగా వేగవంతం అయింది.[58] కాలిన్స్ స్ట్రీట్ యొక్క "పారిస్ ఎండ్" వద్ద మెల్బోర్న్ యొక్క బోటిక్ షాపింగ్ మరియు బహిరంగ కాఫీ షాపుల సంస్కృతులు ప్రారంభమవగా,[59] చాలా మంది నగర ప్రధాన కూడలిని పాతదిగా, ఉద్యోగస్తుల యొక్క కాంతివిహీన ప్రాంతంగా భావిస్తారు. దీనిని జాన్ బ్రాక్ తన సుప్రసిద్ధ పెయింటింగ్ కాలింగ్స్ స్ట్రీట్., 5 pm (1955) లో వ్యక్తం చేసాడు.[60] మెల్బోర్న్ CBD లో ఎత్తు పరిమితులు ICI హౌస్ నిర్మాణం తర్వాత తొలగించబడ్డాయి. దీనితో ఆకాసహర్మ్యముల నిర్మాణంతో ఆ నగర ఆకాశ మార్గ రూపురేఖలు మారిపోయాయి. 1956 వేసవి ఒలంపిక్స్ ఈ నగరంలో జరిగినప్పుడు ప్రపంచం దృష్టి అంతా దీని పైనే పడింది. అప్పుడు శివారు ప్రాంతముల విస్తరణ తీవ్రతరమైంది, చాడ్స్టన్ షాపింగ్ సెంటర్ తో మొదలుపెట్టి సరికొత్త ఇండోర్ మాల్స్ ఈ ప్రాంతములకు సేవలు అందిస్తున్నాయి.[61] యుద్ధానంతర సమయంలో CBD మరియు సెయింట్ కిల్డా రోడ్ లలో కూడా ప్రధానంగా మార్పులు చేర్పులు జరిగాయి, దీని మూలంగా నగరం ఆధునీకరించబడింది.[62] కొత్త అగ్నిమాపక నిబంధనలు మరియు మరియు పునరభివృద్ధి కారణంగా యుద్ధానికి పూర్వం ఉన్న ఎత్తైన CBD భవనములలో చాలా వరకు నేలమట్టం చేయబడ్డాయి లేదా ఫకాడిజం విధానం ద్వారా పాక్షికంగా నిలుపుకోబడ్డాయి. స్వర్ణయుగమునకు చెందిన పెద్ద శివారు ప్రాంత సౌధములలో చాలా నేలమట్టం చేయబడ్డాయి లేదా తిరిగి విభజించబడ్డాయి.

తక్కువ జనసాంద్రత ఉండే నగర శివారు ప్రాంతములలో నివసించటానికి పెరుగుతున్న గిరాకీకి పోటీగా, ప్రభుత్వము హౌసింగ్ కమిషన్ ఆఫ్ విక్టోరియా ద్వారా నగర అంతర భాగంలో వివాదాస్పదమైన గృహ నిర్మాణ పథకములను ప్రారంభించింది, తత్ఫలితంగా చుట్టుపక్కల ప్రాంతములు చాలా వరకు ధ్వంసం చేయబడ్డాయి మరియు ఆకాశ హర్మ్యములు కోకొల్లలుగా పుట్టుకొచ్చాయి.[63] గృహ తరువాతి సంవత్సరములలో, మోటారు వాహనముల సొంతదారులు పెరగటంతో, ఫ్రీవే మరియు హైవే అభివృద్ధులలో పెట్టుబడి నగరంలో జనాభా తరుగుదలను మరియు శివారు ప్రాంతముల విస్తరణను విస్తృతంగా పెంచింది. బోల్ట్ ప్రభుత్వము మెల్బోర్న్ యొక్క ఆధునికీకరణను వేగవంతం చేయటానికి ప్రయత్నం చేసింది. సెయింట్ కిల్డా జంక్షన్ యొక్క పునర్నిర్మాణము, హాడిల్ స్ట్రీట్ ను వెడల్పు చేయటం మరియు విస్తృతమైన 1969 మెల్బోర్న్ ట్రాన్స్పోర్టేషన్ ప్లాన్ లతో సహా ప్రముఖ రోడ్డు ప్రణాళికలు నగరంలో కార్ల రద్దీ పెరగటానికి కారణమయ్యాయి.[64] 1969 మరియు 1970 మధ్య ఉచ్ఛ స్థితిలో ఉన్న ఆస్ట్రేలియా ఆర్థిక మరియు మైనింగ్ రంగములు నగరంలో అనేక ప్రముఖ వ్యాపార సంస్థలు (మిగిలిన వాటిలో BHP బిల్లిటన్ మరియు రియో టింతో ఉన్నాయి) తమ ప్రధాన కేంద్రములను స్థాపించటానికి కారణం అయ్యాయి. అప్పట్లో ఉచ్ఛ స్థితిలో ఉన్న నౌరు ఆర్థిక వ్యవస్థ మెల్బోర్న్ లో నౌరు హౌస్ వంటి పలు ఔత్సాహిక పెట్టుబడులకు కారణమైంది. 1970ల చివరి వరకు మెల్బోర్న్ ఆస్ట్రేలియా యొక్క ప్రధాన వ్యాపార మరియు ఆర్థిక కేంద్రంగా కొనసాగింది, ఆ తరువాత ఆ స్థానాన్ని సిడ్నీ కైవసం చేసుకుంది.[65]

ఆస్ట్రేలియా యొక్క "రస్ట్ బెల్ట్"కు కేంద్రంగా, పలు ఆర్థిక సంస్థల పతనం తర్వాత, 1989 నుండి 1992 మధ్య మెల్బోర్న్ ఆర్థిక తిరోగమనాన్ని చవిచూసింది. 1992లో కొత్తగా ఎన్నికయిన కెన్నేట్ ప్రభుత్వము ప్రధాన ఘట్టములు మరియు క్రీడా పర్యాటక రంగములపై దృష్టి పెట్టి నగరాన్ని ఒక పర్యాటక ప్రాంతంగా ప్రచారం చేయటంతో పాటు ప్రజోపయోగ కార్యక్రమాల ప్రచారంతో ఆర్థికరంగాన్ని పుంజుకునేలా చేసే ప్రచారం ప్రారంభించింది.[66] ఈ సమయంలోనే ఆస్ట్రేలియన్ గ్రాండ్ ప్రిక్స్ అడిలైడ్ నుండి మెల్బోర్న్ కు బదిలీ అయింది. ప్రముఖ ప్రాజెక్ట్ లలో మెల్బోర్న్ మ్యూజియం కొరకు కొత్త సదుపాయ నిర్మాణము, ఫెడరేషన్ స్క్వేర్, మెల్బోర్న్ ఎగ్జిబిషన్ అండ్ కన్వెన్షన్ సెంటర్, క్రౌన్ కాసినో మరియు సిటీలింక్ టోల్ వే మొదలైనవి ఉన్నాయి. ఇతర ఎత్తుగడలలో విద్యుత్తు మరియు ప్రజా రవాణాలతో సహా, మెల్బోర్న్ సేవలలో కొన్నిటి ప్రైవేటీకరణ, మరియు ఆరోగ్యము, విద్య మరియు ప్రజా రవాణా వ్యవస్థల వంటి ప్రభుత్వ సేవలకు నిధులలో తగ్గింపు మొదలైనవి ఉన్నాయి.[67]
సమకాలీన మెల్బోర్న్

1990ల మధ్య నుండి, మెల్బోర్న్ లో జనాభా మరియు ఉపాధి అవకాశములు గణనీయముగా పెరిగాయి. ఈ నగర పరిశ్రమలలో మరియు స్థిరాస్తి విపణిలో తగినంత అంతర్జాతీయ పెట్టుబడి ఉంటూ ఉంది. సౌత్ బ్యాంక్, పోర్ట్ మెల్బోర్న్, మెల్బోర్న్ డాక్ లాండ్స్ మరియు ఇటీవలే, సౌత్ వార్ఫ్ వంటి ప్రాంతములలో ప్రధానంగా నగరము లోపల పునర్నిర్మాణములు చోటు చేసుకున్నాయి. ఆస్ట్రేలియన్ బ్యూరో ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ ప్రకారం, జూన్ 2004 తో ముగిసిన గత మూడు సంవత్సరములలో, ఆస్ట్రేలియా లోని ఇతర రాజధాని నగరములతో పోల్చితే, మెల్బోర్న్ అత్యధిక జనాభా పెరుగుదల మరియు ఆర్థికాభివృద్ధి రేటును నిలబెట్టుకుంది.[68] ఈ కారకములు 2000 సమయంలో జనాభా పెరుగుదలకు మరియు శివారు ప్రాంతములు మరింత విస్తరించటానికి దారి తీసాయి.
2006 నుండి, ఈ నగరం "పచ్చిక మైదానములు" లోకి మరియు నగరం యొక్క నగర పెరుగుదల సరిహద్దును దాటి విస్తరించింది. నగర జనాభా 5 మిలియన్లకు చేరుకుంటుంది అనే ఊహాగానాలు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని దాని మెల్బోర్న్ @ ఫైవ్ మిలియన్ పథకములో భాగంగా 2008లో పెరుగుదల పరిమితిని సమీక్షించేలా చేసాయి.[69] ఏ ఇతర ఆస్ట్రేలియన్ నగరము కన్నా 2007-2010 ఆర్థిక మాంద్యమును మెల్బోర్న్ బాగా తట్టుకుంది. 2009లో, ఏ ఇతర ఆస్ట్రేలియా రాజధాని నగరం కన్నా మెల్బోర్న్ లో మరిన్ని కొత్త ఉద్యోగములు రూపొందాయి - ఇవి దాదాపు దీని తరువాత త్వరితగతిన అభివృద్ధి చెందుతున్న రెండు నగరములు, బ్రిస్బేన్ మరియు పెర్త్, రెండిటిలోనూ కలిపినన్ని ఉన్నాయి.[70] మరియు మెల్బోర్న్ యొక్క ఆస్తి విపణి పటిష్ఠంగా నిలిచి ఉంది,[71] తత్ఫలితంగా చారిత్రికంగా స్థిరాస్తి విలువలు పెరిగాయి మరియు అద్దెలు పెరిగాయి.[72]
భౌగోళిక స్థితి
భౌగోళిక వర్ణన

మెల్బోర్న్ విక్టోరియా రాష్ట్రములోనే, ఆస్ట్రేలియా ప్రధాన భూభాగం యొక్క ఆగ్నేయ భాగంలో ఉంది. భౌగోళికపరంగా, పశ్చిమానికి క్వాటర్నరీ లావా, తూర్పుకి సిలురియన్ కల్కిక శిల ప్రవాహం, మరియు పోర్ట్ ఫిలిప్ వెంబడి ఆగ్నేయం వైపు హోలోసీన్ ఇసుక చేరిక యొక్క సంగమం వద్ద ఇది నిర్మించబడింది. ఆగ్నేయ శివారు ప్రాంతములు సెల్విన్ మెరక పైన ఉన్నాయి, ఇది మౌంట్ మార్తా మరియు క్రాన్బౌర్న్ లను విడదీస్తోంది.
మెల్బోర్న్ యారా వెంబడి యారా వ్యాలీ మీదుగా తూర్పున ఉన్న డాండెనాంగ్ శ్రేణులు మరియు యారా శ్రేణుల వైపు విస్తరిస్తోంది. ఇది ఉత్తరం వైపుగా యారా ఉప నదులైన – మూనీ పాండ్స్ క్రీక్ (తల్లమరైన్ విమానాశ్రయము వైపు), మెర్రి క్రీక్, డరేబిన్ క్రీక్ మరియు ప్లెంటీ నది యొక్క ఊగుతున్న పొదల లోయల గుండా బయటివైపు విస్తరిస్తున్న శివారు ప్రాంతములైన క్రైగీ బర్న్ మరియు విటిల్ సీ వైపు విస్తరిస్తుంది.
ఈ నగరం డాండెనాంగ్ గుండా వెస్ట్ గిప్స్ ల్యాండ్ వైపుగా వృద్ధి చెందుతున్న పాకెంహాం వైపు ఆగ్నేయములోను మరియు డాండెనాంగ్ క్రీక్ లోయ, మార్నింగ్టన్ ద్వీపకల్పము మరియు ఆలివర్స్ కొండ శిఖరముల పైన ఉన్న ఫ్రాంక్స్టన్ నగరాన్ని చేరుకొని, మౌంట్ మార్తా మరియు ఆర్థర్స్ సీట్ గుండా దక్షిణంవైపు విస్తరిస్తోంది, మరియు ప్రత్యేకమైన పోర్ట్ సీ మరియు పాయింట్ నేపియన్ శివారు ప్రాంతములను చేరుకోవటానికి పోర్ట్ ఫిలిప్ తీరం వెంబడి ఒక మహానగర ప్రాంతముగా విస్తరిస్తోంది. ఇది పశ్చిమములో, మారిబైర్నాంగ్ నది మరియు దాని ఉపనదుల వెంబడిగా ఉత్తరమున సన్ బరీ మరియు మసేడాన్ శ్రేణుల యొక్క పర్వత పాదముల వైపు, మరియు చదునైన జ్వాలాముఖీ పీఠభూమి దేశం వెంబడి పశ్చిమములో మెల్టన్ వైపు, యు యాంగ్స్ గ్రానైట్ మిట్ట మరియు జీలాంగ్ పర్వత సానువుల వద్ద ఉన్న వెరిబీ వద్ద మహానగర ప్రాంతంలో ఒక భాగంగా నైరుతీ వైపు విస్తరించింది.
మెల్బోర్న్ లోని ప్రధాన తీరప్రాంత రేవులు పోర్ట్ ఫిలిప్ బే యొక్క తీరం వెంబడి ఉన్న ఆగ్నేయ శివారు ప్రాంతములలో పోర్ట్ మెల్బోర్న్, ఆల్బర్ట్ పార్క్, సెయింట్ కిల్డా, ఎల్వుడ్, బ్రైటన్, సాన్డ్రిన్ ఘాం, మెంటన్ మరియు ఫ్రాంక్స్టన్ వంటి చోట్ల ఉన్నాయి, అయినప్పటికీ అల్టోన మరియు విలియమ్స్ టౌన్ యొక్క పశ్చిమ శివారు ప్రాంతములలో కూడా బీచ్ లు ఉన్నాయి. అతి సమీపములోని సర్ఫ్ సముద్ర తీరములు85 kilometres (53mi) మెల్బోర్న్ CBD యొక్క ఆగ్నేయములో రే, సోరేంటో మరియు పోర్ట్ సీ యొక్క బ్యాక్-బీచ్ లలో ఉన్నాయి.[73][74]
వాతావరణం

మెల్బోర్న్ మధ్యస్థమైన సాగర సంబంధ వాతావరణమును కలిగి ఉంది (కొప్పెన్ వాతావరణ వర్గీకరణ Cfb )[75][76] మరియు ఇది నిరంతరం మారుతూ ఉండే వాతావరణ పరిస్థితులకు ప్రసిద్ధి చెందింది. దీనికి ముఖ్య కారణం మెల్బోర్న్ అతి వేడిగా ఉండే అంతర్దేశీయ ప్రాంతములు మరియు చల్లని దక్షిణ సముద్రము యొక్క సరిహద్దులో ఉండటం. ఈ ఉష్ణోగ్రతలో భేదము వసంత కాలము మరియు వేసవి నెలలలో అధికంగా ఉంటుంది మరియు ఇది అతి చల్లని గాలులు ఏర్పడటానికి దోహదం చేస్తుంది. ఈ చలల్ని గాలులు పెనుగాలుల నుండి తీవ్రమైన ఉరుములతో కూడిన జల్లులు మరియు వడగండ్ల వరకు అన్ని రకాలైన తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థితులకు కారణమవుతాయి.
పోర్ట్ ఫిలిప్ ఎక్కువగా చుట్టుపక్కల సముద్రములు మరియు/లేదా భూభాగముల కన్నావెచ్చగా ఉంటుంది, ప్రత్యేకించి వసంతము మరియు శిశిర ఋతువులలో; ఇది యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో అగుపించే "లేక్ ఎఫెక్ట్" లాగా ఉండే "బే ఎఫెక్ట్" వంటి దాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ఇక్కడ జల్లులు ఉపసాగరం యొక్క ప్రతివాతం వైపు తీక్షణమవుతాయి. పెద్ద వానల కారణంగా ఏర్పడిన చిన్న నదులు చాలా కాలంపాటు తరుచుగా అదే ప్రాంతముల పై ప్రభావం చూపవచ్చు (సాధారనముగా తూర్పు శివారు ప్రాంతములు), అదే సమయములో మెల్బోర్న్ లోని మిగిలిన ప్రాంతములు మరియు చుట్టుపక్కల ప్రాంతములు పొడిగా ఉంటాయి.
మెల్బోర్న్ లో, ముఖ్యంగా పగలు తగినంత వేడి ఉన్న సమయంలో, ఒక చల్లని గాలి తెమ్మెర ఆ ప్రాంతం మీదుగా వెళుతున్నప్పుడు చెదురు మదురు జల్లులు పడే అవకాశం కూడా ఉంది. ఈ జల్లులు చాలాసార్లు అధికంగా ఉంటాయి మరియు వడగండ్లు మరియు జడివానలను కలిగి ఉంటాయి మరియు ఉష్ణోగ్రతలు గణనీయంగా పడిపోతాయి, కానీ ఈ జల్లులు త్వరగా వెచ్చగా మరియు సాపేక్షముగా నిశబ్దముగా ఉండే వాతావరణములోకి మారిపోతాయి మరియు ఉష్ణోగ్రతలు జల్లుల ముందు ఉన్న ఉష్ణోగ్రతలకు తిరిగి చేరుకుంటాయి. ఇది కొన్ని నిమిషములలోనే జరగవచ్చు మరియు ఓక్ రోజులో చాలా సార్లు జరగవచ్చు. దీనితో మెల్బోర్న్ "ఒకే రోజులో నాలుగు ఋతువులు" కలిగి ఉండే పేరు పొందింది,[77] ఈ నానుడి స్థానిక జనరంజక సంస్కృతిలో భాగము మరియు ఆ నగరానికి వచ్చే అనేక మంది సందర్శకులకు సుపరిచితము.[78]
పట్టణ ఆకృతి

మెల్బోర్న్ లోని సెంట్రల్ బిజినెస్ డిస్ట్రిక్ట్ యొక్క కేంద్రము హాడిల్ గ్రిడ్ చే ఏర్పడింది (దీని కొలతలు 1 by 0.5 miles (1.61 by 0.80km)). ఈ కటకటాల యొక్క దక్షిణపు కొన భాగము యారా నది వైపుగా ఉంది. పక్కనే ఉన్న సౌత్ బాంక్ మరియు డాక్ లాండ్స్ జిల్లాలలోని కార్యాలయ, వాణిజ్య మరియు ప్రభుత్వ నిర్మాణములు పునరభివృద్ధి చెందిన ప్రాంతములను పేరులో తప్ప మిగిలిన అన్ని విషయములలోను CBD యొక్క విస్తరణలుగా చేసాయి. ఈ నగర కేంద్రము దాని చారిత్రిక మరియు ఆకర్షణీయమైన సందులు మరియు అంగడి వీధులు (వీటిలో ప్రముఖమైనవి బ్లాక్ ప్లేస్ మరియు రాయల్ ఆర్కేడ్) మొదలైన వాటికి ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ వీధులు వివిధ దుకాణములను మరియు కాఫీ షాపులను[79] కలిగి ఉంటాయి మరియు ఇవి నగర రూపురేఖా నిర్మాణములో భాగంగా ఉద్భవించాయి.[80]
ఆస్ట్రేలియాలోని ఇతర నగరములతో పోల్చితే, మెల్బోర్న్ CBD లో ఎత్తు పరిమితులపై ఎటువంటి నిబంధనలు లేవు మరియు యుద్ధానంతరం తలెత్తిన పరిస్థితులు ఆస్ట్రేలియాలోని ఎత్తైన భవనములు ఆరింటిలో ఐదు ఇక్కడే ఉండటానికి కారణమయ్యాయి. వీటన్నింటిలో అతి ఎత్తైనది సౌత్ బాంక్ లో ఉన్న, యురేకా టవర్. దీని పై భాగంలో ఒక వీక్షణా స్థలము ఉంది, ఇక్కడి నుండి మెల్బోర్న్ లోని నిర్మాణములు అన్నింటిని చూడవచ్చు.[81] నగరంలోని రెండవ ఎత్తైన టవర్ అయిన, రియాల్టో టవర్, పాత CBD లో అతి ఎత్తైనదిగా ఉంది; ఇటీవలే దీని వీక్షణా స్థలము సందర్శకులు ప్రవేశించటానికి అనుమతి లేకుండా మూసివేయబడింది.[82]
CBD మరియు చుట్టుపక్కల ప్రాంతములు రాయల్ ఎగ్జిబిషన్ బిల్డింగ్, మెల్బోర్న్ టౌన్ హాల్ మరియు పార్లమెంట్ హౌస్ వంటి అనేక ప్రముఖ నిర్మాణములను కూడా కలిగి ఉన్నాయి.[83][84]
ఈ ప్రాంతము సెంటర్గా వర్ణించబడినప్పటికీ, నిజానికి ఇది మెల్బోర్న్ యొక్క జనాభా కేంద్రం కాదు, ఆగ్నేయం వైపుగా నగరం విస్తరించటం మూలంగా, ఎక్కువ జనాభా గ్లెన్ ఐరిస్ లో ఉన్నారు.[85]

20వ శతాబ్దం ప్రారంభమయిన తర్వాత ఆస్ట్రేలియా రాజధాని నగరములలో మెల్బోర్న్ విలక్షణమైనది అయింది. ఇది స్థానికంగా ఆస్ట్రేలియన్ కలగా ప్రస్తావించబడే, ప్రతి కుటుంబానికి ఒక 'పావు ఎకరా ఇల్లు మరియు తోట' అనే అంతర్గత భావనతో విస్తరించింది. ఇది, 1945 తర్వాత ప్రసిద్ధమైన ప్రైవేటు ఆటోమొబైల్ తో కలిసి, మధ్య మరియు బాహ్య శివారు ప్రాంతములలో ప్రస్తుతం ఉన్న వాహన- కేంద్రక నగర నిర్మాణానికి దారితీసింది. మెట్రో పాలిటన్ మెల్బోర్న్ లో చాలా భాగము తక్కువ జనసాంద్రత విస్తరణను కలిగి ఉండగా, నగరములోని పాత ప్రాంతములు మధ్యస్థ-జనసాంద్రత, రవాణాకు అనుకూలమైన నగర నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉంటాయి. సిటీ సెంటర్, డాక్ లాండ్స్, St. కిల్డా రోడ్ మరియు సౌత్ బ్యాంకు ప్రాంతములలో ఇవి దట్టమైన రూపులో అగుపిస్తాయి.
మెల్బోర్న్ ను తరచుగా ఆస్ట్రేలియా యొక్క ఉద్యానవన నగరముగా ప్రస్తావిస్తారు, మరియు విక్టోరియా రాష్ట్రము ఒకప్పుడు ఉద్యానవన దేశంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.[86][87][88] మెల్బోర్న్ లో ఉపవనములు మరియు ఉద్యానవనములు విస్తృతముగా ఉన్నాయి,[89] వీటిలో చాలా వరకు CBD కి దగ్గరలో ఉన్నాయి. అందమైన భూ దృశ్యములు, పాదచారుల నడకదారులు మరియు ఇరుప్రక్కలా చెట్లతో కూడిన విశాలమైన రహదారులలో వివిధ రకములైన సాధారణ మరియు అరుదైన వృక్ష జాతులు ఉంటాయి. మెల్బోర్న్ చుట్టుపక్కల ఉన్న స్టానింగ్టన్, బొరూన్డరా మరియు పోర్ట్ ఫిలిప్ మున్సిపాలిటీలు, సెంట్రల్ బుసినీ డిస్ట్రిక్ట్ యొక్క ఆగ్నేయ భాగములలో ఉన్న ఉప నగరములలో చాలా పార్కులు ఉన్నాయి. మెల్బోర్న్ నగరముచే ఆక్రమించబడిన విశాల ప్రాంతము మునుపు కొన్ని వందల ఉపనగరములుగా విభజించబడింది, (ఆచూకీ మరియు పోస్టల్ ప్రయోజనముల కొరకు), మరియు ఈ నగరములు స్థానిక ప్రభుత్వ ప్రాంతములుగా పాలించబడ్డాయి [90] వీటిలో 31 ప్రాంతములు మహానగర పరిధిలోనే ఉన్నాయి.[91]
గృహ నిర్మాణ రంగం

మెల్బోర్న్ లో గృహ నిర్మాణ రంగం అధిక రేట్లతో ఉండే ప్రైవేటు గృహ నిర్మాణ సంస్థలు, ప్రభుత్వ గృహములు చాలా తక్కువగా ఉండటం లేదా అసలు లేకపోవటం, మరియు భారమైన అద్దె ఇళ్ళు మొదలైన లక్షణములతో ఉంది.[92][93][94] హౌసింగ్ కమిషన్ అఫ్ విక్టోరియా సాధారణంగా ప్రభుత్వ గృహములను అందిస్తుంది మరియు ఇది కామన్ వెల్త్ -స్టేట్ హౌసింగ్ అగ్రిమెంట్ యొక్క పరిధిలోనే పనిచేస్తుంది. దీని ద్వారా ప్రభుత్వము నిర్మించే గృహములకు కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వములు రెండూ నిధులు సమకూరుస్తాయి. ప్రభుత్వం నిర్మించిన గృహములను పొందటం కష్టం, ఎందుకనగా చాలా మంది నివాసితులు నిరీక్షణ జాబితాలో ఎదురుచూడవలసి ఉంటుంది.
ప్రస్తుతం, మెల్బోర్న్ లో జనాభా అధికంగా పెరుగుతోంది, దీని మూలంగా నివాస స్థలములకు అధిక గిరాకీ ఏర్పడుతోంది. దీనితో ఇళ్ళ రేటు పెరిగిపోయింది మరియు అద్దెల పైన అదేవిధంగా అన్ని రకాల ఇళ్ళ అందుబాటు పైన కూడా దీని ప్రభావం పడి గృహ నిర్మాణ రంగం ఉచ్ఛ స్థితిలోకి చేరుకుంది. మెల్బోర్న్ యొక్క సుదూర బాహ్య ప్రాంతములలో సబ్ డివిజన్ నిరంతరం జరుగుతూ ఉంటుంది. వీటిలో అనేక మంది డెవలపర్లు ఇల్లు మరియు భూమి ప్యాకేజీలను అందిస్తూ ప్రదర్శక గృహములను ప్రదర్శిస్తారు. అంతర్జాతీయ గృహ నిర్మాణ స్తోమత పైన డెమోగ్రాఫియా ఇంటర్నేషనల్ ఇటీవల నిర్వహించిన ఒక సర్వే, సర్వే చేసిన 325 నగరములలో మెల్బోర్న్ కు 321 వ స్థానాన్ని ఇచ్చి, దాన్ని ఒక ఇల్లు కొనుగోలు చేయటానికి ప్రపంచములో అతి ఖరీదైన ప్రదేశములలో ఒకటి చేసింది.
పర్యావరణం

అనేక నగర పర్యావరణముల వలెనే, మెల్బోర్న్ కొన్ని ప్రముఖ పర్యావరణ సమస్యలను ఎదుర్కొంటోంది, వీటిలో చాలా వరకు నగరం యొక్క అతిపెద్ద నాగరిక ప్రదేశము మరియు నగర విస్తరణ మరియు అవస్థాపన మరియు సేవలకు సంబంధించినవి. నీటి వినియోగము, అనావృష్టి మరియు తక్కువ వర్షపాతము అటువంటి ఒక సమస్య. విక్టోరియాలో అనావృష్టి, అత్యల్ప వర్షపాతము మరియు అధిక ఉష్ణోగ్రతలు మెల్బోర్న్ నీటి సరఫరాలను తగ్గిస్తున్నాయి మరియు వాతావరణ మార్పు మెల్బోర్న్ నీటి సరఫరా పైన దీర్ఘ-కాలిక ప్రభావాన్ని కలిగి ఉండవచ్చు.[95] 1997 నుండి మెల్బోర్న్ లో వర్షాభావ పరిస్థితులు ఉన్నాయి.[96] అనావృష్టి కారణంగా ఉద్భవించిన తక్కువ నీటి సరఫరా మరియు అత్యల్ప వర్శపాతములకు సమాధానంగా, ప్రభుత్వము నీటి నిబంధనలు మరియు కొన్ని ఇతర ఆలోచనలను అమలుచేసింది, అవి: నగరానికి నీటి పునర్వినిమయ పథకములు, గృహ సంబంధ నీటి నిల్వలకు ప్రోత్సాహకములు, మలిననీటి పునర్వినియోగ వ్యవస్థలు, నీటి వినియోగ ఉద్దీపనా ఆరంభ ప్రయత్నములు, మరియు ఇతర నీలి నిల్వ మరియు పునర్వినిమయ ఆరంభములు; ఇంకా, జూన్ 2007 లో బ్రాక్స్ ప్రభుత్వము విక్టోరియా యొక్క ఆగ్నేయ తీరంలో, సంవత్సరానికి 150 బిలియన్ లీటర్ల నీటిని శుద్ధి చేయగలిగే, $3.1 బిలియన్ల వొంతగ్గి లవణ నిర్మూలనా ప్లాంట్ను,[97] అదేవిధంగా విక్టోరియా ఉత్తర భాగంలో ఉన్న గౌల్బర్న్ ప్రాంతం నుండి మెల్బోర్న్ కు ఒక 70km (43mi) పైపు లైన్ మరియు మెల్బోర్న్ మరియు జీలాంగ్లను కలుపుతూ ఒక కొత్త నీటి పంపు లైను నిర్మించబోతున్నట్లు ప్రకటించింది. రెండు ప్రాజెక్టులు వివాదాస్పదమైన ప్రభుత్వ-ప్రైవేటు భాగస్వామ్యముల క్రింద నిర్వహించబడుతున్నాయి మరియు ఏ ప్రణాళిక నగరానికి నీరు సరఫరా చేయవలసిన అవసరం లేదు మరియు నిలువచేయబడిన నీటి నిర్వహణ ఉత్తమమైన పరిష్కారం మరియు అదే సమయంలో, వర్షాభావ పరిస్థితులు మారి వానలు కురియాలి అని కొన్ని స్వతంత్ర నివేదికలు కనుగొన్నాయి.[98]
ఇటీవలి వాతావరణ మార్పు యొక్క కారకమునకు సమాధానంగా, 2002లో, మెల్బోర్న్ నగరం, 2020[99] నాటికి కర్బన విడుదలలను పూర్తిగా తగ్గించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది మరియు మోర్ ల్యాండ్ సిటీ కౌన్సిల్, జీరో మోర్ ల్యాండ్ కార్యక్రమాన్ని స్థాపించింది, అయినప్పటికీ మహానగర ప్రాంత మున్సిపాలిటీలు అన్నీ దానిని అనుసరించలేదు, ముఖ్యంగా 2009లో గ్లెన్ ఈరా నగరం కార్బన్ రహిత నగరంగా మారాలని నిర్ణయించుకోలేదు.[100] తక్కువ జనసాంద్రత కలిగిన గృహముల కారణంగా, మెల్బోర్న్ ప్రపంచములోని అతిపెద్ద నాగరిక ప్రదేశములలో ఒకదానిని కలిగి ఉంది. తత్ఫలితంగా శివారు ప్రాంతములు బాగా విస్తరించాయి, దీనితో నగరము నుండి దూరముగా ఉన్న ప్రాథములలో ప్రజా రవాణా తక్కువగా ఉండి, సొంత కార్ల పైన ఆధారపడటం అధికమైంది.[101] నగరంలోని చాలా చెట్లు స్థానికేతర జాతులు, ముఖ్యంగా యూరోపియన్ మూలానికి చెందినవి, మరియు చాలా సందర్భములలో ఇవి ముట్టడి చేసే జాతులు మరియు ప్రమాదకరమైన కలుపు మొక్కలకు ఆసరా ఇస్తాయి.[102] ఇక్కడకు చేరుకున్న ప్రముఖ ఉపద్రవములలో సాధారణ మైనా,[103] ఫెరల్ పావురము,[104] కపిల వర్ణపు ఎలుక,[105][106] యూరోపియన్ కందిరీగ,[107] సాధారణ పెడిసె పిట్ట మరియు ఎర్ర నక్క మొదలైనవి ఉన్నాయి.[108] బయట ఉన్న అనేక శివారు ప్రాంతములు, ప్రత్యేకించి యారా వ్యాలీ మరియు ఈశాన్యము మరియు తూర్పు దిశలలో ఉన్న పర్వతముల వైపు ఉన్న ప్రాంతములను, చాలా కాలం పట్టించుకోకపోవటంతో అక్కడ తలెత్తే కార్చిచ్చుల మూలంగా మొక్కలు తరిగిపోతాయి మరియు నగరీకరించబడిన స్థానిక చిట్టడవులలో అభివృద్ధి కనపడలేదు. డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ సస్టైనబిలిటీ అండ్ ఎన్విరాన్మెంట్ దీనిని క్రమం తప్పకుండా తగలబెడుతూ ఈ సమస్యను కొంతవరకు పరిష్కరిస్తోంది.[109][110] మెల్బోర్న్ నగరం చుట్టూ పలు జాతీయ ఉద్యానవనములు ఏర్పడ్డాయి, వాటిలో మార్నింగ్టన్ పెనిన్సుల నేషనల్ పార్క్, పోర్ట్ ఫిలిప్ హెడ్స్ మెరైన్ నేషనల్ పార్క్ మరియు ఆగ్నేయములో పాయింట్ నేపియన్ నేషనల్ పార్క్, ఉత్తరమున ఆర్గాన్ పైప్స్ నేషనల్ పార్క్ మరియు తూర్పున డాండెనాంగ్ రేంజెస్ నేషనల్ పార్క్ మొదలైనవి ఉన్నాయి. మెల్బోర్న్ కి కొద్దిగా బయట పలు ప్రముఖ రాష్ట్రీయ ఉద్యానవనములు కూడా ఉన్నాయి.[111][112] కాలుష్య నియంత్రణ EPA విక్టోరియా మరియు పలు స్థానిక సమితుల బాధ్యత. ప్రపంచ ప్రమాణముల ద్వారా, వాయు కాలుష్యము, నియంత్రణలోనే ఉన్నట్లు వర్గీకరించబడింది. సంవత్సరం అంతటిలో వేసవి మరియు శిశిర ఋతువులలో నగరంలో పొగమంచు అధికంగా ఉంటుంది.[86][113]
మెల్బోర్న్ లో ఇటీవలి మరియొక పర్యావరణ సమస్య ఏమిటంటే పోర్ట్ ఫిలిప్ బేను తవ్వటం ద్వారా మెల్బోర్న్ ఓడ రేవులలోని కాలవలను లోతుగా చేయాలనే విక్టిరియా ప్రభుత్వ ప్రణాళిక – పోర్ట్ ఫిలిప్ ఛానల్ డీపెనింగ్ ప్రాజెక్ట్. భారీ లోహములు మరియు ఇతర పారిశ్రామిక అవక్షేపములను కదిలించటం మూలంగా సముద్ర తీరములు మరియు సముద్ర జీవులపై వాటి ప్రభావం పడుతుందనే భయంతో ఇది వివాదములను మరియు నిబంధనలను ఎదుర్కుంది.[74][114] మెల్బోర్న్ లోని ఇతర ప్రముఖ కాలుష్య ఇబ్బందులలో మురుగు నీటి వ్యవస్థ,[115] అదేవిధంగా చెత్త మూలంగా, యారా నది మరియు దాని ఉప నదులలోని ఈ. కోలితో సహా వివిధ స్థాయిల బాక్టీరియా ఉంటాయి. ప్రతి రోజు 350,000 వరకు సిగరెట్టు పీకలు నీటి ప్రవాహంలో ప్రవేశిస్తాయి.[116] ఓడ రేవు మరియు నదీ కాలుష్యములను తగ్గించటానికి పలు కార్యక్రమములు అమలుచేయబడుతున్నాయి.[74][117] ఫిబ్రవరి 2010 లో, శాశ్వతత్వం దిశగా మానవ సమాజం, ఆర్థిక రంగం మరియు పర్యావరణ పరివర్తనకు నాంది అయిన ది ట్రాన్సిషన్ డికేడ్, మెల్బోర్న్ లో ప్రారంభించబడింది.[118]
సంస్కృతి

నాటక, సంగీత, హాస్య, వాయిద్య, కళా, శిల్ప, చలనచిత్ర మరియు టెలివిజన్ వంటి ముఖ్య సంఘటనలు మరియు పండుగలతో సంస్కుతిక యత్నాలు వ్యాపించి యున్నమెల్బోర్న్ ఒక అంతర్జాతీయ సాంస్కృతిక కేంద్రము. ఎడిన్ బర్గ్ తర్వాత UNESCO సిటీ ఆఫ్ లిటరేచర్[119]గా పేరుపొందిన రెండవ నగరం మరియు విస్తారమైన సాంస్కృతిక సేవలు అందించే మరియు ఆకర్షించే దానిని ఆధారంగా ది ఎకనామిస్ట్ నిర్వహించిన సర్వేలో ప్రపంచంలోని అత్యంత నివాసయోగ్యమైన నగరంగా మూడు పర్యాయాలు ప్రథమ స్థానంలో నిలిచింది.[120]
మెల్బోర్న్ అంతర్జాతీయ కళా ఉత్సవం, మెల్బోర్న్ అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవం, మెల్బోర్న్ అంతర్జాతీయ హాస్యోత్సవం మరియు మెల్బోర్న్ ఫ్రింజ్ ఫెస్టివల్ లతోపాటు ఈ నగరంలో విశేషమైన వార్షిక సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు మరియు అన్ని రకాల పండుగలు నిర్వహించబడుతూ ఉంటాయి. మెల్బోర్న్ సింఫనీ ఆర్కెస్ట్రా వలె ఆస్ట్రేలిన్ బాల్లెట్ కి కూడా మెల్బోర్న్ మూలము. ఒపేరా ఆస్ట్రేలియా, 'విక్టోరియా స్టేట్ ఒపేరా' లో 1996లో విలీనమైన తర్వాత, మెల్బోర్న్ దానికి సెకండ్ హోంగా ఉంది. విక్టోరియన్ ఒపేరా ప్రారంభ సీజన్ 2006 లో మొదలై మెల్బోర్న్ లోని ఇతర ప్రదేశాలలో నిర్వహింప బడుతూ వస్తూంది.
ప్రసిద్ధ రంగస్థలాలు మరియు ప్రదర్శనా స్థలాలలో కొన్ని: ది విక్టోరియన్ ఆర్ట్స్ సెంటర్ ( స్టేట్ థియేటర్, హామర్ హాల్, ది ప్లే హౌస్ మరియు ది ఫైర్ ఫాక్స్ స్టూడియోతో పాటు), మెల్బోర్న్ రిసై టాల్ సెంటర్, సిడ్నీ మేయర్ మ్యూజిక్ బౌల్, ప్రిన్స్సస్ థియేటర్, రీజెంట్ థియేటర్, ఫోరం థియేటర్, పాలస్ థియేటర్, కామెడీ థియేటర్, అతేనాయియం థియేటర్, హర మేజి స్ట్రీస్ థియేటర్, కాపిటల్ థియేటర్, పాలిస్ థియేటర్ మరియు ది ఆస్ట్రేలియన్ సెంటర్ ఫర్ కాంటెంపరరీ ఆర్ట్ . 100 కన్నా ఎక్కువ ప్రదర్శనశాలలు మెల్బోర్న్ లో ఉన్నాయి.[121] ఆస్ట్రేలియా యొక్క ప్రాచీన మరియు అతి పెద్దదైన ది నేషనల్ గాలరీ అఫ్ విక్టోరియా వాటిలో ముఖ్యమైనది.[122]
టెలివిజన్ ఇన్ ఆస్ట్రేలియాకు పుట్టినిల్లు మెల్బోర్న్,[15] ఆస్ట్రేలియన్ రూల్స్ ఫుట్ బాల్ హెడెన్ బర్గ్ పాఠశాల,[123] అని పిలువబడే,[16] ఆస్ట్రేలియన్ ఇమ్ప్రషనిస్ట్ కళా ఉద్యమం మరుయుఆస్ట్రేలియన్ కంటెంపరరీ డాన్సు (మెల్బోర్న్ శాఫిల్ మరియ న్యూ వేగ్ స్టైల్స్) తో సహా.[124] ఈ నగరానికి, సినిమాకు సంబంధించిన విస్తృతమైన చరిత్ర ఉంది. నిజానికి, మెల్బోర్న్ మరియు దాని సమీప నగరాలలో ప్రపంచపు తొలి చలన చిత్రాలు నిర్మించబడ్డాయి. లైం లైట్ డిపార్టుమెంటుయొక్క 1900 నాటి సోల్డ్జర్స్ అఫ్ ది క్రాస్, ప్రపంచపు మొట్టమొదటి మతపరమైన ఇతిహాసాలు,[125] 1900 ప్రారంభంలోని మెల్బోర్న్ ఫిలిం నిర్మాణపు స్వర్ణ యుగాన్ని ముందుగానే ఊహించాయి —ఈ శకము స్థానిక చరిత్ర అన్వేషణ మరియు ఆస్ట్రేలియా యొక్క గుర్తింపు క్రమాన్ని చూపుతాయి. బల్లరాట్ లోని 1854 పౌర విప్లవము యురేకా స్టాకేడ్గా తెరకెక్కించ బడింది. మరియు ది స్టొరీ ఒప్ఫ్ ది కెల్లీ గ్యాంగ్ ( "బుశ్రాంగింగ్ డ్రామా"దృష్టాంతంగా ఓ సంగ్రహపరచబడిన ప్రపంచపు మొట్ట మొదటి చలన చిత్రం [126])నెడ్ కెల్లీమరియు అతని ఔట్లవ్స్ గ్యాంగ్ యొక్కకొంటెతనములు కూడా అనుసరించాయి. చిన్న దోపిడిదారుని మరియు నేరపూరిత చిత్రాలను మెల్బోర్న్ చిత్ర నిర్మాతలు నిర్మించ సాగారు, అందులో 1907 ల నాటి రాబరీ అండర్ అర్మ్స్ మరియు 1908 నాటి ఫర్ ది టర్మ్ ఆఫ్ హిజ్ నాచురల్ లైఫ్ ,వంటివి 1912 వరకు, నేరపూరిత చిత్రాల నిర్మాణం నేరాలను ప్రోత్సాహిస్తుందనే ఉద్దేశ్యంతో విక్టోరియన్ రాజకీయ నాయకులు ఆచిత్రాల నిర్మాణాన్ని నిషేధించారు.[126]
ఆ తర్వాత మెల్బోర్న్ మరియు ఆస్ట్రేలియా చిత్ర పరిశ్రమలు క్షీణించడం ప్రారంభమై 1960 నాటికి మిధ్యగా మారాయి. ఈ నిద్రాణ దశలో మెల్బోర్న్ నందు చిత్రించబడిన గమనించ దాగిన చిత్రం 1959 నాటి ఆన్ ది బీచ్ . ఆస్ట్రేలియన్ చిత్ర పరిశ్రమ 1970 లలో అభివృద్ధి చెందినది మరియు ఆస్ట్రేలియన్ న్యూ వేవ్ , తోపాటు ఒకెర్ మరియు ఒజ్ ప్లాయిటేషన్ రకాలకు కొత్త ఊపు నిచ్చింది, మెల్బోర్న్-లోని స్థానిక నిర్మాణాలు స్టార్క్ మరియు ఆల్విన్ పర్పుల్ వరుసగా దానికి పురిగొల్పాయి. 70 దశకం నాటి ఇతర మెల్బోర్న్ చిత్రాలు, పిక్నిక్ ఎట్ హంగింగ్ రాక్ మరియు మాడ్ మాక్స్  , వంటివి ప్రపంచ వ్యాప్త ప్రసంశలు పొందాయి. 2004 లో మెల్బోర్న్'లో అతి పెద్ద సినీ మరియు టెలివిజన్ స్టూడియో కాంప్లెక్స్, డాక్ లాండ్స్ స్టూడియో మెల్బోర్న్, నిర్మించబడినది మరియు చాలా స్థానిక చిత్రాలు మరియు టెలివిజన్ షోల తోపాటు అంతర్జాతీయ చిత్రాలు ఘోస్ట్ రైడర్  , నోయింగ్ , చార్లోట్స వెబ్ , నైట్ మేర్స్ మరియు డ్రీమ్స్ కేప్స్ మరియు వేర్ ది వైల్డ్ థింగ్స్ ఆర్ , వంటివి నిర్మించబడ్డాయి.[127] విలేజ్ రోడ్ షో పిక్చర్స్, ఆస్ట్రేలియా అతిపెద్ద చిత్ర నిర్మాణ సంస్థ ప్రధాన కార్యాలయం కూడా మెల్బోర్న్ నగరమే. మెల్బోర్న్ నుంచి వచ్చిన ఆధునిక నటులలో కేట్ బ్లాంచెట్ , జెఫ్రీ రష్, రేచల్ గ్రిఫ్ఫిత్స్, గై పెయర్స్ మరియు ఎరిక్ బన ఉన్నారు. ది యునైటెడ్ కింగ్ డం నుంచి వచ్చిన నటుడు బంక్స్య్ కూడా స్ట్రీట్ ఆర్ట్ ఇన్ మెల్బోర్న్ "[ఆస్ట్రేలియా] అబోరిగిన్స్ పెన్సిల్స్ వేర్ స్టోలేన్ "నుంచి తన సహాయ సహా కారాలను అందిస్తున్నాడు.[128] న్యూ యార్క్ మరియు బెర్లిన్ లతో పాటు స్ట్రీట్ ఆర్ట్ మక్కాగా తరచూ వ్యవహరిమ్పబడుతోంది[129][130] మరియు దీని విశాలమైన స్ట్రీట్ ఆర్ట్-లాడెన్ లనేవయ్స్, అల్లెయ్స్ మరియు అర్కేడ్స్ లోన్లీ ప్లానెట్ పాథకులు ఆస్ట్రేలియా యొక్క అతి గొప్ప ఆకర్షణగా వోటు వేసారు .[128] బిల్డింగ్స్ ఈ నగరం ఆధునిక శిల్ప కళారీతుల సమ్మేళనంగా పందోనిమిదవ మరియు ఇరవైవ శతాబ్దపు నిర్మాణాలతో కనువిందు చేస్తుంది.[131]
క్రీడ

2006 కామన్ వెల్త్ గేమ్స్ తో పాటు 1956 వేసవి ఒలంపిక్స్ గేమ్స్ (దక్షిణార్థ గోళంలో మొట్టమొదటిసారిగా నిర్వహింపబడిన ఒలింపిక్ గేమ్స్), నిర్వహింపబడిన మెల్బోర్న్ ఒక ప్రముఖ క్రీడా స్థలి. ఈ నగరము ప్రధానముగా మూడు అంతర్జాతీయ క్రీడలకు నెలవై ఉంది: ది ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్ (గ్రాండ్ స్లాం టెన్నిస్ టోర్నమెంట్స్ నాలుగింటిలో ఒకటైన), ది మెల్బోర్న్ కప్ (గుఱ్ఱపు పందేలు), మరియు ది ఆస్ట్రేలియన్ గ్రాండ్ ప్రిక్స్ (ఫార్ములా వన్). ప్రస్తుత సంవత్సరాలలో, ఈ నగరము స్పోర్ట్స్ బిజినెస్ టైటిల్ "వరల్డ్స్ అల్టిమేట్ స్పోర్ట్స్ సిటీ"గా ప్రకటించబడింది.[132] ఈ నగరం లోనే నేషనల్ స్పోర్ట్స్ మ్యుజియం కలదు, 2003 వరకు ఇది మెల్బోర్న్ క్రికెట్ గ్రౌండ్, మెంబెర్స్ పెవిలియన్ లో ఉండేది మరియు 2008 లో ఒలంపిక్ స్టాండ్ లో తిరిగి ప్రారంభించబడింది.[133]

ఆస్ట్రేలియన్ రూల్స్ ఫుట్ బాల్ మరియు క్రికెట్లు మెల్బోర్న్ లో బాగా ఆదరణ పొందిన ఆటలు మరియు ఆస్ట్రేలియాలో ఈ రెండు ఆటల ఆధ్యాత్మిక కేంద్రం కూడా మరియు ఈ రెండూ కూడా నగరములో మరియు దాని శివారు ప్రాంతాలలోని ఒకే క్రీడా మైదానములలో నిర్వహింపబడుతుంటాయి. మార్చి1877లో మొట్టమొదటి అధికారిక క్రికెట్ టెస్ట్ మ్యాచ్ మెల్బోర్న్ క్రికెట్ గ్రౌండ్ లో జరిగింది మరియు మెల్బోర్న్ క్రికెట్ గ్రౌండ్ ప్రపంచములోనే పెద్దదైన క్రికెట్ గ్రౌండ్. 1859లో మొట్టమొదటి ఆస్ట్రేలియన్ రూల్స్ ఫుట్ బాల్ మ్యాచ్ లు మెల్బోర్న్ లో నిర్వహింపబడ్డాయి మరియు ఆస్ట్రేలియన్ ఫుట్ బాల్ లీగ్ యొక్క ప్రధాన కార్యాలయం డాక్క్ లాండ్స్ స్టేడియం. దానియొక్క టీములలో తొమ్మిది మెల్బోర్న్ మహానగర ప్రాంతములోనే ఉన్నాయి మరియు వారములో జరిగే ఐదు మెల్బోర్న్ AFL మ్యాచ్ లలో ఒక్కొక్క మ్యాచ్ కనీసము 40,000 మందిని ఆకర్షిసోంది.[134] అదనంగా, ఈ నగరము ప్రతి ఏడాది AFL గ్రాండ్ ఫైనల్ కి ఆధిత్యమిస్తోంది.
ఈ నగరము జాతీయస్థాయిలో జరిగే పోటిలలో చాలా ప్రొఫెషనల్ ఫ్రాన్చైసేస్ కి నివాసమైనది వాటిలో ఫుట్ బాల్ (సాకర్) క్లబ్స్ మెల్బోర్న్ విక్టరీ మరియు A-లీగ్ పోటిలలో ఆడిన మెల్బోర్న్ హార్ట్, NRL పోటిలలో ఆడిన, ది రగ్బీ లీగ్ క్లబ్ మెల్బోర్న్ స్ట్రాం[135], సూపర్ రగ్బీలో ఆడిన, ది రగ్బీ యూనియన్ క్లబ్ మెల్బోర్న్ రెబల్స్, ANZ చాంపియన్ షిప్ ట్రాన్స్-టాస్మాన్ ట్రోఫిలో ఆడిన, ది నెట్ బాల్ క్లబ్ మెల్బోర్న్ విక్సేన్స్, మరియు NBL పోటిలలో ఆడిన, ది బాస్కెట్ బాల్ క్లబ్ మెల్బోర్న్ టైగర్స్ మరియు ది బుల్లీన్ బూమేర్స్ మరియు WNBL లలో ఆడిన డాండెనాంగ్ రెంజర్స్ లు ఉన్నాయి. 2011-2012 సీజన్ల కొరకు రెండవ మెల్బోర్న్ పై ఆధారపడి NBL టీమ్ స్థాపించబడింది.[136]
నవంబరు 2008 లో, విక్టోరియన్ మేజర్ ఈవెంట్స్ కంపెనీ తాము 2024 లేక 2028 సమ్మర్ ఒలంపిక్స్.[137] నిర్వహణకు మెల్బోర్న్ నగరాన్ని పరిశీలించమని ప్రతిపాదనలు పంపినట్లు,ఆస్ట్రేలియన్ ఒలంపిక్ కమిటీకి తెలియ చేసింది.
ఆర్థిక వ్యవస్థ

మెల్బోర్న్, ముఖ్యంగా ఫైనాన్సు, తయారీ రంగం, పరిశోధన, IT, విద్య, లాజిస్టిక్స్ మరియు రవాణా, సౌకర్యాలు మరియు పర్యాటక రంగాలలో బలమైన మూలాలు కలిగిన అత్యంత విభిన్న ఆర్థిక వ్యవస్థను కలిగి ఉంది. మెల్బోర్న్, ఆస్ట్రేలియా లోని అతి పెద్ద కార్పోరేషన్లలో చాలావాటికి కేంద్ర స్థానము. వాటిలో,దేశంలోని అతి పెద్ద వాటిలో( రెవిన్యూ ఆధారిత) ఐదు, మరియుదేసంలోని అతి పెద్ద ఆరింటిలో (మార్కెట్ పరిమాణం )[139] ఐదు, (ANZ, BHP బిల్లిటన్ (ప్రపంచ అతి పెద్ద మైనింగ్ కంపెనీ), ది నేషనల్ ఆస్ట్రేలియా బ్యాంకు, రియో టింతో మరియు టెల్ స్ట్రా ) ఉన్నాయి; వాటితో పాటు ప్రాతినిధ్య సంస్థలు మరియు థింక్ టాంక్స్అయిన ది బిజినెస్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఆస్ట్రేలియా మరియు ది ఆస్ట్రేలియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ట్రేడ్ యూనియన్స్ ఉన్నాయి. ఆస్ట్రేలియా లోని అతి పెద్దదైన మరియు రద్దీ గల సీ పోర్ట్ ఈ నగరంలో ఉంది. ఇది ప్రతి సంవత్సరం $75 బిలియన్ల వాణిజ్యాన్ని మరియు ఆ దేశపు నౌకా వాణిజ్యంలో 39% కలిగి ఉంది.[88][140][141] జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ పర్యాటకులకు మెల్బోర్న్ విమానాశ్రయము ఒక ముఖ ద్వారం వంటిది, మరియు ఇది ఆస్ట్రేలియా యొక్క రెండవ అతి పెద్ద విమానాశ్రయము.
మెల్బోర్న్ ఒక ముఖ్యమైన ఆర్థిక కేంద్రం కూడా. బిగ్ ఫౌర్ బ్యాంక్స్,లో రెండింటి NAB మరియు ANZ,ల ప్రధాన కార్యాలయములు మెల్బోర్న్ లో ఉన్నాయి. పదవీవిరమణ అనంతర (పించను) నిధులకు ఆస్ట్రేలియా యొక్క ప్రధానమైన కేంద్రంగా సముచిత స్థానాన్నిపొందింది, మొత్తంలో 40% మరియు ఇండస్ట్రీ సూపర్-ఫండ్స్ లో $40 బిలియన్-డాలర్ ఫెడరల్ గవర్నమెంట్ భవిష్య నిధి నిధులను కలిగి ఉంది. మాస్టర్ కార్డు వరల్డ్ వైడ్ సెంటర్స్ ఆఫ్ కామర్స్ ఇండెక్స్ (2007),[142] వారు 50 ఆర్థిక నగరాలలో నిర్వహించిన సర్వేలో బార్సిలోన మరియు జెనీవ నగరాల మధ్యలో ఆస్ట్రేలియాలోని సిడ్నీ తర్వాత(14th) రెండవ స్థానంగా, ఈ నగరం 34 వ స్థానం పొందింది. మెల్బోర్న్, ఆస్ట్రేలియా యొక్క పారిశ్రామిక కేంద్రము. ఇది ఆస్ట్రేలియా యొక్క వాహనాల తయారీ పరిశ్రమల కేంద్రము, ఇక్కడ ఫోర్డ్ మరియు టయోట తయారీ సౌకర్యాలు, మరియు హాల్డేన్ ఇంజను తయారీ సౌకర్యాలు మరియు విడి భాగాల సరఫరాలు ఉన్నాయి. ఆస్ట్రేలియన్ వాహన తయారీ ప్రధాన కేంద్రము మరియు డిజైన్ సెంటర్. పెట్రో కెమికల్స్, ఎయిర్ క్రాఫ్ట్ భాగాలు మరియు ఫార్మాసిటికాల్స్ నుంచి ఫాషన్ గార్మెంట్స్, పేపర్ తయారీ మరియు ఆహారోత్పత్తులు వంటి అనేక రకాల తయారీ పరిశ్రమలకు పుట్టినిల్లు.[143]

బయో టెక్నాలజీకి ఇది అతి పెద్ద అంతర్జాతీయ కేంద్రము మరియు CSL మరియు బైయోట వంటి అటువంటి కంపెనీలకు ఆధార కేంద్రము. మెల్బోర్న్ లోని ICT పరిశ్రమనందు 60,000 మంది ఉద్యోగులుగా ఉన్నారు, (ఆస్ట్రేలియా యొక్క ICT శ్రామిక బలంలో మూడో వంతు), టర్నోవర్ $19.8 బిలియన్లు మరియు ఎగుమతి ఆదాయము $615 మిలియన్లు.. 2004[144]లో దాదాపు 7.6 మిలియన్ దేశీయ పర్యాటకులు మరియు 1.88 మిలియన్ అంతర్జాతీయ పర్యాటకులతో, మెల్బోర్న్ యొక్క ఆదాయంలో పర్యాటక రంగంది కూడా ఒక ముఖ్య భూమికే, 2008 లో సంవత్సరానికి[145] $15.8 మిలియన్లతో దేశీయ పర్యాటకుల ఆదాయంతో, మెల్బోర్న్ నగరం సిడ్నీని అధిగమించింది.[146] మెల్బోర్న్ నగరం దేశీయ మరియు అంతర్జాతీయ సదస్సుల మార్కెట్ వాటాను పెంచుకుంటోంది. 5000-సీట్ల అంతర్జాతీయ కన్వెన్షన్ సెంటర్ నిర్మాణం ఫిబ్రవరి 2006 న $1 బిలియన్ తో ప్రారంభించబడినది, హిల్టన్ హోటల్ మరియు యారా రివర్ ను సౌత్ బ్యాంకు ఆవరణంతో కలుపుటకు మెల్బోర్న్ ఎగ్జిబిషన్ మరియు కన్వెన్షన్ సెంటర్{/0 } వాణిజ్య ఆవరణము సమీపంలో మరియు అనేక బిలియన్ డాలర్ల డాక్ లాండ్స్ పునర్ అభివృద్ధి చేయబడుచున్నవి.[147]

జనాభాశాస్త్రం

మెల్బోర్న్ ఒక భిన్న మరియు బహుళ సంస్కృతుల నగరం.
2006,లో 35.8% మెల్బోర్న్ జనాభా విదేశాలలో జన్మిచారు, ఇది జాతీయ సగటు 23.1% కంటే ఎక్కువ. జాతీయ డేటాకు అనుగుణంగా, బ్రిటిన్ విదేశీ జననాలలో 4.7%తో ముందుండగా, ఇటలీ (2.1%), వియత్నాం(1.6%), చైనా (1.5%), మరియు న్యూజిలాండ్ (1.5%) తరువాతి స్థానాలలో ఉన్నాయి.[148] ఏతెన్స్ మరియు తేస్సలోనికి (మెల్బోర్న్స్ గ్రీక్ సిస్టర్ సిటీ ) ల తర్వాత గ్రీక్ మాట్లాడే జనాభా ఎక్కువగా గల మూడవ నగరం మెల్బోర్న్ మరియు వియత్నాం వారి ఇంటిపేరు న్గుఎన్ మెల్బోర్న్ ఫోన్ బుక్ లో తరచుగా కనిపించే రెండవ పేరు.[149] ప్రస్తుతము దక్షిణాఫ్రికా మరియు సూడాన్ దేశస్తులతోపాటు భారతదేశము, శ్రీ లంక, మరియు మలేషియాలో పుట్టిన సంతతి జనాభా కూడా ప్రాధాన్యంగా గుర్తించదగిన సంఖ్యలో కలరు. వివిధ రకాల అంతర్జాతీయ వంటకాలు అందిస్తూ నగరం లోని రెస్టారెంట్లలో సాంస్కృతిక వైవిధ్యము కనబడుతూ ఉంటుంది.
మూడింట రెండొంతుల మంది మేల్బోరియన్లు ఇండ్లలో ఇంగ్లీష్ మాత్రమే మాట్లాడతారు(68.1%). చైనీస్ (ముఖ్యంగా కాన్టొనీస్ మరియు మాన్డరిన్) ఇండ్లలో మాట్లాడే రెండవ అతి పెద్ద భాష(3.6%), 100,000 కన్నా ఎక్కువ మంది మాట్లాడే వారితో గ్రీక్ మూడవ, ఇటాలియన్ నాల్గవ మరియు వియేత్నమీస్ ఐదవ స్థానాలలో ఉన్నాయి.[148] విక్టోరియా అంతర్జాతీయ వలసలు నిలకడలేకుండ ఉన్నవి మరియు మెల్బోర్న్ గణాంక విభాగం మాత్రం 2003 నుంచి ప్రతి సంవత్సరము సుమారుగా 50,000 జనాభా వృద్ధిని సూచిస్తోంది. మెల్బోర్న్ ప్రస్తుతం పెద్ద సంఖ్యలో అంతర్జాతీయ విదేశీ వలసవాదులను (48,000) ఆకర్షిస్తూ సిడ్నీ యొక్క వలసవాదుల సంఖ్యను దాటి పోయింది, దానితోపాటు అందుబాటులో గల ఇళ్ళ ధరలు,మరియు తక్కువ జీవన వ్యయాలు సిడ్నీ మరియు ఇతర ముఖ్య పట్టణాల నుంచి అంతర్ రాష్ట్ర వలసలు మెల్బోర్న్ కి పెరగటంలో ముఖ్య భూమిక పోషిస్తున్నాయి.[150]
ఇటీవలి సంవత్సరాలలో, మెల్బోర్న్ స్టాటిస్టికల్ డివిజన్ లో ఒక భాగమైన మెల్టన్, విన్ధాం మరియు కేసీ,లు, ఆస్ట్రేలియా లోని అన్ని స్థానిక ప్రభుత్వ ప్రాంతాలు అత్యధిక పెరుగుదల రేటును నమోదు చేసాయి. పరిస్థితి ఇలా ఉన్నప్పటికీ 2028 నాటికి మెల్బోర్న్,[151] సిడ్నీ జనాభాను అధిగమిస్తుందని జనాభా గణాంకాల అధ్యయనం తెలుపుతోంది, ABS రెండు సందర్భాలలో ఇచ్చిన అంచనాల ప్రకారం మెల్బోర్న్ 2056, వరకు సిడ్నీ మెల్బోర్న్ కంటే పెద్దదిగానే ఉంటుంది, ఐనప్పటికీ తేడా ఇప్పటి 12%తో పోలిస్తే కేవలం 3% మాత్రమే ఉంటుంది. ఐతే మొదటి అంచనా ప్రకారం మెల్బోర్న్ యొక్క జనాభా 2039, నాటికి సిడ్నీ జనాభాను అధిగమిస్తుంది, ఎందుకంటే అంతర్గత వలస నష్టాలు సిడ్నీకి చాలా ఎక్కువ.[152]
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత జనాభా పెరుగుదలలో క్షీణత తర్వాత ఈ నగరపు అంతర్గత మరియు పశ్చిమ శివార్లలో విక్టోరియన్ గవర్నమెంట్ ప్లానింగ్ బ్లూప్రింట్స్ పోస్ట్ కోడ్ 3000మరియు మెల్బోర్న్ 2030 సహాయంతో జనసాంద్రత పెరిగింది, అవి అర్బన్ స్ప్రావ్ల్ పై దృష్టి పెట్టాయి.[153]
[154]
మతం

మెల్బోర్న్,ఎన్నో రకాల మత విశ్వాసాలకు పుట్టినిల్లు, బాగా విస్తరించిన మతం క్రైస్తవము (58.9%) అందులో కాథలిక్ జనాభా(28.3%).[148] ఈ నగరంలోని రెండు అతి పెద్ద కాథడ్రల్స్ – సెంట్ పాట్రిక్స్ (రోమన్ కాథలిక్), మరియు సెంట్ పాల్స్ (ఆంగ్లికన్) లచే ఈ క్రిస్టియన్ జనాభా గుర్తింపు పొందింది. ఈ రెండూ విక్టోరియన్ శకంలోనే నిర్మించబడినవి మరియు అవి నగరంలో చారిత్రిక ప్రాముఖ్యత ఉన్న చిహ్నాలుగా గుర్తింపు పొందాయి.[155]
ఇతర ప్రతిస్పందనలలో ఏ మతము లేనివారు (20.0%), ఆంగ్లికన్ (12.1%), ఈస్ట్రన్ ఆర్థోడాక్స్ (5.9%) మరియు ది యునైటింగ్ చర్చి (4.0%) ఉన్నారు.[148] బౌద్ధులు, ముస్లిమ్స్, జేవ్స్, హిందువులు మరియు సిక్కులు అందరూ కలసి జనాభాలో 9.2% వరకు ఉంటారు.[156]
ఆస్ట్రేలియాలో జెవిష్ జనాభా ఎక్కువగా గల నగరం మెల్బోర్న్, ఇక్కడ వీరి సంతతి జనాభా దాదాపుగా 60,000 వరకు ఉంది. ఆస్ట్రేలియా నగరాలలో సామూహిక హత్యల నుండి బయటపడిన వారి జనాభా కూడా ఈ నగరంలో చాలా మంది ఉన్నారు[157], నిజానికి ఇజ్రాయిల్ బయట వారి జనసాంద్రత ఎక్కువగా గల నగరం ఇదే.[158] పెరిగిపోతున్న ఈ కమ్యూనిటీకి ప్రతిస్పందనగా, మెల్బోర్న్ కావలసిన దానికంటే ఎక్కువగా జెవిష్ సంస్కృతిక, మత మరియు విద్యాలయాలు 40 యూదుల ఆరాధనా సమాజాలు మరియు 7 పూర్తికాలపు చర్చి పాఠశాలలు,[159] మరియు ఒక స్థానిక యూదు వార్తా పత్రికలను కలిగి ఉంది.[160]
విద్య

లండన్, బోస్టన్ మరియు టోక్యోల తర్వాత 2008లో మెల్బోర్న్ విశ్వ విద్యాలయాల స్థాయిలో నాల్గవ స్థానాన్ని కలిగి ఉంది .[161] యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మెల్బోర్న్ తో పాటు ఆస్ట్రేలియా యొక్క అతి పెద్ద యూనివర్సిటీ మొనష్ యూనివర్సిటీ, ప్రధాన కేంద్రం మెల్బోర్న్. మెల్బోర్న్ యూనివర్సిటీ ఆస్ట్రేలియాలో రెండవ ప్రాచీన యూనివర్సిటీ మరియు విక్టోరియాలో అతి ప్రాచీన యూనివర్సిటీ. 2010 THES అంతర్జాతీయ ర్యాంకుల ప్రకారం ఇది ఆస్ట్రేలియన్ యూనివర్సిటీలలో ప్రథమ స్థానం పొందింది.[162]
ది టైమ్స్ హైయర్ ఎడ్యుకేషన్ సప్లిమెంట్  యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మెల్బోర్న్ ను ప్రపంచంలో 36వ స్థానంలో—ANU 43వ, యూనివర్సిటీ ఆఫ్ సిడ్నీ 71వ స్థానాలకన్నా ముందు ఉంచింది. మొనష్ యూనివర్సిటీ ప్రపంచంలోని ఉత్తమ యూనివర్సిటీలలో 178వ స్థానంలో నిలిచింది. ఈ రెండు యూనివర్సిటీలు గ్రూప్ ఆఫ్ ఎయిట్ లో సభ్యులు.
మెల్బోర్న్ లోని ఇతర యూనివర్సిటీలలో లా ట్రోబ్ యూనివర్సిటీ, RMIT యూనివర్సిటీ, మెల్బోర్న్ శివారు ప్రాంతము హవ్తోర్న్ లోగల స్విన్ బర్న్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, విక్టోరియా యూనివర్సిటీ, అందులో మెల్బోర్న్ పడమర ప్రాంతంలో తొమ్మిది విశ్వవిద్యాలయ ప్రాంగణములు, వాటిలో మూడు మెల్బోర్న్ నడిబొడ్డున గల సెంట్రల్ బిజినెస్ డిస్ట్రిక్ట్ (CBD) లో మరియు మరొక నాలుగు CBD కి నాలుగు కిలోమీటర్ల లోపు, మరియు మరొకటి సెంట్ పాట్రిక్స్ కాంపస్ ఆఫ్ ది ఆస్ట్రేలియన్ కాథలిక్ యూనివర్సిటీ. డేయకిన్ యూనివర్సిటీ మెల్బోర్న్ మరియు జీలాంగ్ లలో రెండు పెద్ద విశ్వవిద్యాలయ ప్రాంగణములను నిర్వహిస్తోంది మరియు ఇది విక్టోరియాలో మూడవ అతి పెద్ద యూనివర్సిటీ. మొత్తము ఫీజు చెల్లించే విద్యార్థులకు ఎక్కువ ప్రదేశాలలో అవకాశాలు లభిస్తున్న కారణంగా, మెల్బోర్న్ యూనివర్సిటీలలో చేరే విదేశీ విద్యార్థుల సంఖ్య ఇటీవలి సంవత్సరాలలో విపరీతంగా పెరిగింది.[163] స్వతంత్ర మరియు ప్రభుత్వం నిర్వహించే పాఠశాలలకు మెల్బోర్న్ ముఖ్య కేంద్రము.
ప్రసార సాధనాలు

మెల్బోర్న్ లో మూడు వార్తా పత్రికలు చలామణిలో కలవు, అవి: ది హెరాల్డ్ సన్ (టాబ్లాయిడ్), ది ఏజ్  (బ్రాడ్ షీట్) మరియు ది ఆస్ట్రేలియాన్ (నేషనల్ బ్రాడ్ షీట్). ఉచిత mX కూడా వారాంతాలలో సాయంత్రం పూట రైల్వే స్టేషను లలో మరియు సెంట్రల్ మెల్బోర్న్ వీధులలో పంచబడుతుంది.[164] ఐదు టెలివిజన్ నెట్వర్క్ లు మరియు ఒక సామాజిక టెలివిజన్ స్టేషను మెల్బోర్న్ లో వాటి సేవలు అందిస్తున్నాయి: మెల్బోర్న్ డాక్క్లాండ్స్ ఆవరణ నుండి ప్రసారమైయ్యే HSV-7; వాటి యొక్క న్యూ డాక్క్లాన్డ్స్ స్టూడియోస్ నుండి ప్రసారమైయ్యే GTV-9; మరియు సౌత్ యారా లోని కామో కాంప్లెక్స్ నుండి ప్రసారమైయ్యే ATV-10. మెల్బోర్న్ లోని నేషనల్ స్టేషనుల ప్రసారాలు ఆస్ట్రేలియన్ బ్రాడ్ కాస్టింగ్ కార్పోరేషన్ (ABC) నుండి ABV-2 (బ్రాండెడ్ ABC1) ప్రసారమవుతున్నాయి. ABC కి రెండు స్టూడియోలు కలవు, ఒకటి రిప్పోన్ ల్యా మరియు మరొకటి సౌత్ బ్యాంకు వద్ద ఉన్నాయి. స్పెషల్ బ్రాడ్ కాస్టింగ్ సర్వీసు (SBS) నుండి SBS వాన్ తన ప్రసారాలను, సెంట్రల్ మెల్బోర్న్ లోని ఫెడరేషన్ స్క్వేర్ నుండి నిర్వహిస్తుంది.
ABC1, HSV-7 (సెవెన్), GTV-9 (నైన్), ATV-10 (టెన్) మరియుSBS వన్ వన్ HD, ఎలెవెన్, ABC2, ABC3, ABC న్యూస్ 24, SBS టు, 7 టు, 7 మెట్, GEM HD మరియు GO! లకు అదనంగా కొత్త డిజిటల్ వోన్లీ చానళ్ళు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. C31 మెల్బోర్న్ అనేది మెల్బోర్న్ లోని ఒకేఒక స్థానిక కమ్యూనిటీ టెలివిజన్ స్టేషను, మరియు దాని యొక్క ప్రసార సాధనాలు రీజనల్ సెంటర్ గీలోంగ్ యొక్క బ్రాంచ్ లను కూడా దాటి వ్యాపి చెందాయి. మెల్బోర్న్, పెద్దపెద్ద కేబుల్స్ మరియు ఉపగ్రహ సర్వీసుల ద్వారా పే టీవీ ప్రసారాలను కూడా పొందుతోంది. ఫోక్స్ట్l మరియు ఒప్టాస్ లు ప్రధానముగా పే టీవీని సమకూర్చేవారు. మెల్బోర్న్ లో వివిధ రకాలైన టెలివిజన్ కార్యక్రమాలు నిర్మించబడ్డాయి, వాటిలో నైబర్స్, కథ్ & కిం, హే హే ఇట్స్ సాటర్ డే, బ్లూ హీలేర్స్, రుష్ మరియు అండర్ బెల్లీలు ముఖ్యమైనవి.
గ్రేటర్ మెల్బోర్న్ కు AM మరియు FM రేడియో స్టేషన్ల బ్రాడ్ కాస్ట్ లిస్టు చాలా పెద్దది ఉంది. వీటిలో 'పబ్లిక్' (i.e. స్టేట్ స్వంత ABC & SBS) మరియు కమ్యూనిటీ స్టేషన్లు ఉన్నాయి. చాలా వాణిజ్య స్టేషన్లు స్వంత నెట్ వర్క్ కలిగి ఉన్నవి: DMG కు నోవా 100 మరియుక్లాసిక్ రాక్ ; ARN నియంత్రణలో గోల్డ్ మరియు మిక్స్; మరియు ఆస్టేరియో ఫాక్స్ మరియు ట్రిపుల్ M రెండింటిని కలిగి ఉంది. ప్రాంతీయ విక్టోరియా నుంచి కూడా కొన్ని స్టేషన్లు ప్రసారమవుతుంటాయి (ఉ.దా:93.9 బె FM, జీలాంగ్). యువత ఎంపికలో ABC ట్రిపుల్ J మరియు యువత నడిపే SYN లు ఉన్నాయి. ట్రిపుల్ J, మరియుఅదేవిధముగా PBS మరియు ట్రిపుల్ R, కోరిన సంగీతాన్ని అందించటానికి ప్రయత్నిస్తుంటాయి. జాయ్ గే మరియు లేబ్బెసియన్ శ్రోతల కొరకు కేటాయించబడింది. శాస్త్రీయ సంగీత అభిమానుల కొరకు 3MBS మరియు ABC క్లాసిక్ FM. AM స్టేషన్లలో ABC: 774, రేడియో నేషనల్, మరియు న్యూస్ రేడియోలు ఉన్నాయి; మరియు ఫెయిర్ ఫాక్స్ 3AW (టాక్) మరియు మాజిక్ (ఈజీ లిజనింగ్) వంటి అనుబంధ సంస్థలు కూడా ఉన్నాయి. క్రీడాభిమానులు మరియు ఔత్సాహికుల కొరకు అక్కడ SEN 1116 ఉంది. మెల్బోర్న్ ప్రత్యామ్నాయ అభిరుచులను ప్రసారం చేయటానికి 3CR మరియు 3KND (దేశీయమైన) వంటి సామాజిక స్టేషన్లు ఉన్నాయి. ప్రాంతీయ శ్రోతల కొరకు చాలా శివారు ప్రాంతాలలో తక్కువ స్థాయి సామాజిక స్టేషన్లు కూడా ఉన్నాయి.[165]
పరిపాలన

మెల్బోర్న్ పరిపాలన గవర్నమెంట్ ఆఫ్ విక్టోరియా మరియు నగరపాలికా ప్రాంతం కలిగివున్న 26 నగరాలు మరియు ఐదు జిల్లాలుగా విభజించబడింది. సాంప్రదాయక లేదా రాజకీయ అధికారి మెల్బోర్న్ లో లేరు; ఐతే, లార్డ్ మేయర్ ఆఫ్ ది సిటీ ఆఫ్ మెల్బోర్న్, సమానులలో మొదటి వానిగా ఉంటూ,[166] అంతర్ రాష్ట్ర లేదా విదేశీ కార్యక్రమాలలో తరచుగా ఆ పాత్రను పోషిస్తుంటాడు.
స్థానిక కౌన్సిళ్లు పట్టణ ప్రణాళిక మరియు వృధా నిర్వహణ వంటి స్థానిక ప్రభుత్వ చట్టము 1989[167]లో పేర్కొనబడిన కార్యక్రమాల నిర్వహణా బాధ్యతను కలిగి ఉంటాయి.
మిగిలిన ఇతర ప్రభుత్వ సేవలన్నీవిక్టోరియన్ స్టేట్ గవర్నమెంట్ చే అందించబడటం లేదా నియంత్రించబడటం జరుగుతుంది, స్ప్రింగ్ స్ట్రీట్ లోని పార్లమెంట్ హౌస్ నుండి పరిపాలన జరుగుతుంది. ఇందులో ఇతర దేశాల స్థానిక ప్రభుత్వాల సహకారంతోటి అమలు జరిగే సేవలు కూడా కలసి ఉన్నాయి మరియు ప్రజా రవాణా, ప్రధాన రహదారులు, ట్రాఫిక్ నియంత్రణ, విధానం,ప్రీ పాఠశాలకి పైన గల విద్య, ఆరోగ్యం మరియు ప్రాజక్టుల మౌలిక సదుపాయాల ప్రణాలికలు కూడా ఉన్నాయి. స్థానిక ప్రభుత్వాల నిర్ణయాలను సరిచేసే అధికారం స్టేట్ గవర్నమెంట్ కలిగి ఉంటుంది, మరియు స్టేట్ ఎన్నికలప్పుడు మెల్బుర్నియన్ విషయాలు తరచుగా బయటికి వస్తుంటాయి.
మౌలిక సదుపాయాలు
ఆరోగ్యం

విక్టోరియా ప్రభుత్వము యొక్క మానవ సేవల విభాగము మెల్బోర్న్ మహానగర ప్రాంతములోని 30 ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులను, మరియు 13 ఆరోగ్య సేవా సంస్థల నిర్వహణను పర్యవేక్షిస్తుంది .[168]
మెల్బోర్న్ లో పలు ప్రముఖ వైద్య, నాడీశాస్త్ర మరియు బయో టెక్నాలజీ పరిశోధనా సంస్థలు ఉన్నాయి: సెయింట్. విన్సెంట్స్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్, ఆస్ట్రేలియన్ స్టెమ్ సెల్ సెంటర్, బుర్నేట్ ఇన్స్టిట్యూట్, ఆస్ట్రేలియన్ రీజనరేటివ్ మెడిసిన్ ఇన్స్టిట్యూట్, విక్టోరియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ కెమికల్ సైన్సెస్, బ్రెయిన్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్, పీటర్ మక్ కాల్లుం కాన్సెర్ సెంటర్, ది వాల్టర్ అండ్ ఎలిజా హాల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్, అండ్ మెల్బోర్న్ న్యూరోసైచియాట్రీ సెంటర్ లు.
ఇతర సంస్థలలో హోవార్డ్ ఫ్లోరీ ఇన్స్టిట్యూట్, ది ముర్డోచ్ చిల్ద్రెన్స్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్, బకేర్ IDI హార్ట్ అండ్ డైయాబెటిస్ ఇన్స్టిట్యూట్ మరియు ఆస్ట్రేలియన్ సిన్క్రోట్రోన్ మొదలైనవి ఉన్నాయి.[169] ఈ సంస్థలలో చాలా వరకు విశ్వవిద్యాలయములతో అనుసంధానమై వాటికి సమీపంలో ఉన్నాయి.
ఆస్ట్రేలియా రాజధాని నగరములలో, మెల్బోర్న్ అత్యధిక పురుషుల ఆయుర్దాయములో (80.0 సంవత్సరములు) కాన్బెరాతో సమానంగా మొదటి స్థానంలో మరియు మహిళల ఆయుర్దాయములో (84.1 సంవత్సరములు) పెర్త్ తరువాత రెండవ స్థానములోను ఉంది.[170]
రవాణా

మెల్బోర్న్ ముఖ్యంగా అధికంగా కార్లు కొనుగోలు చేయబడే,[171] బాహ్య శివారు ప్రాంతములలో, రవాణా కొరకు ఆటోమొబైల్ పైన అధికంగా ఆధారపడింది[172] ఇక్కడ 3.6 మిలియన్ల ప్రైవేటు వాహనములు రోడ్డులో 22,320km (13,870mi) భాగాన్ని ఉపయోగించుకున్నాయి, మరియు ఇది తలసరి ఆదాయము కలిగిన ప్రపంచములోని అతి పొడవైన రోడ్డులలో ఒకటి.[172] 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వాహనముల పైన ఆసక్తి పెరిగింది, ఫలితంగా శివారు ప్రాంతములు అధికంగా విస్తరించాయి[173] మరియు ఈనాడు ఇది విస్తృతమైన నెట్ వర్క్ కలిగిన స్వేచ్ఛా రహదారులను మరియు ప్రధాన రోడ్డు మార్గాలను ఉపయోగించే ప్రైవేట్ వాహనాలను, బస్సు మరియు టాక్సిలను కూడిన ప్రజా రవాణా వ్యవస్థను కలిగి ఉంది. నగరంలోకి ప్రవేశించే ఉన్న ప్రధాన రహదారులలో ఈస్టర్న్ ఫ్రీవే, మొనాష్ ఫ్రీవే మరియు వెస్ట్ గేట్ ఫ్రీవే ( పెద్దదైన వెస్ట్ గేట్ బ్రిడ్జ్ అంతటా విస్తరించిన) మొదలైనవి ఉండగా, సిటీలింక్ (పెద్దదైన బోల్టే బ్రిడ్జ్ అంతటా విస్తరించిన), ఈస్ట్ లింక్, వెస్టర్న్ రింగ్ రోడ్, కాల్డర్ ఫ్రీవే, తుల్లామరైన్ ఫ్రీవే (ప్రధాన విమానాశ్రయ అనుసంధానము) మరియు మెల్బోర్న్ మరియు సిడ్నీలను కలిపే హ్యూమ్ ఫ్రీవే మొదలైన ఫ్రీవేలు నగరం చుట్టూ తిరుగుతాయి లేదా ఇతర ప్రధాన నగరములలోనికి ప్రవేశిస్తాయి.[174]

మెల్బోర్న్ రైలు, ట్రాము, బస్సు మరియు టాక్సీ లతో కూడిన అతిపెద్ద ప్రజా రవాణా వ్యవస్థను కలిగి ఉంది. 1940లలో 25% మంది ప్రయాణీకులు ప్రజా రవాణాను ఉపయోగించగా 2003 నాటికి అది కేవలం 7.6%కి పడిపోయింది[175]
అధో పతనానికి గుర్తుగా ప్రజా రవాణా వ్యవస్థ 1999లో ప్రైవేటీకరించబడింది.[176]
ప్రైవేటీకరణ మరియు వరుసగా అధికారంలోకి వస్తున్న ప్రభుత్వములు ఇరవై ఒకటవ శతాబ్దములో కూడా స్వ- కేంద్రీయ నగరాభివృద్ధిని అంటిపెట్టుకుని ఉన్నప్పటికీ,[177] ప్రజా రవాణా వ్యవస్థను ఉపయోగించుకునే ప్రయాణీకుల సంఖ్య మొత్తం ప్రయాణముల మీద14.8% మరియు 8.4% పెరిగింది.[178] 2020 నాటికి మెల్బోర్న్ లో 20% ప్రజా రవాణా విధానమును 2006 లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వము లక్ష్యంగా పెట్టింది.[179] 2006 నుండి ప్రజా రవాణా ప్రాపకం 20% పైన పెరిగింది.[179]
మెల్బోర్న్ రైల్ నెట్వర్క్ 1850ల నాటి బంగారు సంరంభం కాలంలో వ్యక్తిగతంగా నిర్మించబడిన మార్గముల నుండి ప్రారంభమైంది మరియు ప్రస్తుతం శివారు ప్రాంతముల నెట్వర్క్ లో 16 మార్గముల పైన 200 శివారు ప్రాంత స్టేషన్లు ఉన్నాయి. ఈ మార్గములు సెంట్రల్ బిజినెస్ డిస్ట్రిక్ట్ (హాడిల్ గ్రిడ్) క్రింద ఉన్న నెట్వర్క్ యొక్క పాక్షికంగా భూగర్భ మెట్రో విభాగము అయిన, సిటీ లూప్ నుండి బయలుదేరుతాయి. ఫ్లిండర్స్ స్ట్రీట్ స్టేషను మెల్బోర్న్ లో అతి రద్దీ అయిన రైల్వే స్టేషను, మరియు 1926లో ప్రపంచములో ప్రయాణీకుల రద్దీ అధికంగా ఉండే స్టేషను. ఇది మెల్బోర్న్ లో సుప్రసిద్ధ ల్యాండ్ మార్క్ మరియు సమావేశ స్థలంగా ఉండిపోయింది.[180] అదే ప్రాంతంలో ఉన్న విక్టోరియా నగరములతో ఈ నగరం రైలు మార్గములను కలిగి ఉంది, అదేవిధంగా సిడ్నీ మరియు అడిలైడ్ మరియు ఇంకా పైన సరాసరి అంతర్ రాష్ట్ర రైలు సర్వీసులను కలిగి ఉంది. ఈ సర్వీసులు మెల్బోర్న్ లోని మరియొక ప్రధాన రైలు కేంద్రం అయిన, సౌతర్న్ క్రాస్ స్టేషను నుండి బయలుదేరుతాయి. ఇది స్పెన్సర్ స్ట్రీట్ లో ఉంది. 2008–2009 ఆర్థిక సంవత్సరములో, మెల్బోర్న్ రైల్ నెట్వర్క్ 213.9 మిలియన్ల ప్రయాణీకుల యాత్రలను నమోదు చేసింది. ఇది దాని చరిత్రలో అత్యధిక రికార్డు.[181] అంకితము చేయబడిన మార్గములు మరియు రైల్ యార్డ్స్ తో పాటు అనేక రైలు మార్గములు కూడా సరుకు రవాణాకు ఉపయోగించబడతాయి.

మెల్బోర్న్ ప్రపంచములో అతిపెద్ద ట్రాం నెట్వర్క్ ను కలిగి ఉంది[32][182] ఇది నగరం యొక్క 1880ల భూ గిరాకీ సమయంలో ప్రారంభమైంది. 2009లో ట్రాముల ద్వారా సుమారు 178 మిలియన్ల పాసింజర్ ట్రిప్పులు జరిగాయి.[183] మెల్బోర్న్ యొక్క ట్రాము నెట్వర్క్ ఆస్ట్రేలియాలో ఒకటి కన్నా ఎక్కువ మార్గములను కలిగి 29 మార్గముల గుండా వెళుతున్న 15 లైన్లను కలిగి ఉన్న ఏకైక నెట్వర్క్. ట్రాము నెట్వర్క్ లలో కొన్ని విభాగాలు రోడ్లపైన ఉండగా, మిగిలినవి విడిగా ఉన్నాయి లేదా లైట్ రైల్ మార్గములుగా ఉన్నాయి. మెల్బోర్న్ ట్రాములు సంస్కృతీ వారసత్వ సంపదలకు ప్రతీకలుగా మరియు యాత్రికులకులను ఆకర్షించేవిగా గుర్తింపు పొందాయి. హెరిటేజ్ ట్రాములు మెల్బోర్న్ కు వచ్చే సందర్శకుల కొరకు ఉద్దేశించబడిన ఉచిత సిటీ సర్కిల్ మార్గములో నడుస్తాయి, మరియు హెరిటేజ్ రెస్టారెంట్ ట్రామ్స్ సాయంత్రం సమయంలో నగరంలో సంచరిస్తాయి.[184] మెల్బోర్న్ యొక్క బస్ నెట్వర్క్ లో సుమారు 300 మార్గములు ఉన్నాయి. ప్రధానంగా బాహ్య శివారు ప్రాంతములకు సేవలను అందించే ఈ మార్గములు రైలు మరియు లైట్ రైలు సర్వీసుల మధ్య ఉన్న నెట్వర్క్ లలో ఉన్న ఖాళీలను పూరిస్తాయి.[184][185] 2007లో మెల్బోర్న్ బస్సులలో 86.7 మిలియన్ల పాసింజర్ ట్రిప్పులు నమోదు అయ్యాయి.[186]

మెల్బోర్న్ రవాణా వ్యవస్థలో ఓడల రవాణా ఒక ముఖ్యమైన భాగము. మెల్బోర్న్ రేవు ఆస్ట్రేలియాలోని అతిపెద్ద ఓడల మరియు సరుకు రవాణా రేవు మరియు చాలా రద్దీగా ఉండే రేవు కూడా 2007 సమయములో ఈ రేవులో 12 నెలల సమయంలో రెండు మిలియన్ల ఓడలు సరుకులను రవాణా చేసాయి, దీనితో ఇది దక్షిణార్ధ గోళంలోని ఐదు ప్రముఖ రేవులలో ఒకటి అయింది.[140] పోర్ట్ ఫిలిప్ బే పైన ఉన్న స్టేషను పీర్ విహార ఓడలు మరియు స్పిరిట్ ఆఫ్ తాస్మానియా ఫెర్రీలతో కూడిన ప్రధాన ప్రయాణీకుల ఓడలు నిలిపే స్థావరము, ఈ ఫెర్రీలు బాస్ జలసంధి దాటి టాస్మానియా చేరుకొని అక్కడ నిలిచిపోతాయి.[187] ఫెర్రీలు మరియు పడవలు యారా నది పక్కనే ఉన్న బెర్త్ ల నుండి సౌత్ యారా వరకూ మరియు పోర్ట్ ఫిలిప్ బే మీదుగా ప్రయాణిస్తాయి.

మెల్బోర్న్ లో నాలుగు విమానాశ్రయములు ఉన్నాయి. తుల్లమరిన్ వద్ద ఉన్నమెల్బోర్న్ విమానాశ్రయము, నగరం యొక్క ప్రధాన అంతర్జాతీయ మరియు దేశీయ ప్రవేశ ద్వారము మరియు ఆస్ట్రేలియాలో రద్దీగా ఉన్న విమానాశ్రయములలో రెండవది. ఈ విమానాశ్రయము ప్రయాణీకుల విమానయాన సంస్థలు జెట్ స్టార్ మరియు టైగర్ ఎయిర్ వేస్ ఆస్ట్రేలియా మరియు సరుకులను రవాణా చేసే విమానయాన సంస్థలు ఆస్ట్రేలియన్ ఎయిర్ ఎక్స్ ప్రెస్ మరియు టోల్ ప్రయారిటీలకు ప్రధాన స్థావరము మరియు క్వంటాస్ మరియు వర్జిన్ బ్లూ లకు ప్రధాన కేంద్రము. మెల్బోర్న్ మరియు గీలోంగ్ మధ్య ఉన్న అవలోన్ విమానాశ్రయము, జెట్ స్టార్ కు రెండవ ప్రధాన కేంద్రము. ఇది సరకు రవాణాకు మరియు నిర్వహణకు కూడా ఉపయోగించబడుతుంది. బస్సులు మరియు టాక్సీలు మాత్రమే నగరపు ప్రధాన విమానాశ్రయముల నుండి రాకపోకలకు ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న ప్రజా రవాణాలు. రోగులను దేశములో ఇతర ప్రాంతములకు మరియు వి దేశములకు పంపటానికి ఎయిర్ అంబులెన్స్ సదుపాయములు అందుబాటులో ఉన్నాయి.[188] మెల్బోర్న్ లో నగరపు ఆగ్నేయ భాగంలో ఒక ముఖ్యమైన సాధారణ విమానాశ్రయము, మూరబ్బిన్ విమానాశ్రయము కూడా ఉంది మరియు ఇది పరిమిత సంఖ్యలో ప్రయాణీకుల విమానములను నడుపుతోంది. ఒకప్పుడు నగరంలోని ప్రధాన విమానాశ్రయము అయిన ఎసెన్డన్ విమానాశ్రయములో, ప్రయాణీకుల విమానములు, సాధారణ విమానయానం మరియు సరుకులను రవాణా చేసే విమానములు కొన్ని నడుస్తున్నాయి.[189]
మెల్బోర్న్2010[190]లో స్థాపించబడిన ఒక బై సైకిల్ షేరింగ్ వ్యవస్థను కలిగి ఉంది. ఇది గుర్తులు వేయబడిన రహదారి మార్గముల వలయాన్ని మరియు ప్రత్యేకించబడిన సైకిల్ సదుపాయములను ఉపయోగించుకుంటుంది.
సౌకర్యాలు

మెల్బోర్న్ కు నీటి నిల్వ మరియు మరియు సరఫరా విషయాలను మెల్బోర్న్ వాటర్ చూసుకుంటుంది, ఇది విక్టోరియా ప్రభుత్వ ఆధీనంలో ఉంది. ఈ సంస్థ ఈ ప్రాంతంలో మురుగునీటి పారుదల మరియు ప్రధాన నీటి నిల్వల నిర్వహణకు కూడా బాధ్యత వహిస్తుంది మరియు వన్తగ్గి డిసాలినేషన్ ప్లాంట్ మరియు నార్త్–సౌత్ పైప్ లైన్ బాధ్యతలు కూడా చూసుకోవాలి. గ్రేటర్ మెల్బోర్న్ ప్రాంతము లోపల మరియు బయట ఉన్న పలు రిజర్వాయర్లలో నీరు నిల్వచేయబడుతుంది. విక్టోరియన్ ఆల్ప్స్ లో ఉన్న అతిపెద్ద ఆనకట్ట అయిన, థామ్సన్ నది వంతెన, మెల్బోర్న్ యొక్క నీటి నిల్వలలో సుమారు 60%ను నిల్వ చేసే సామర్ధ్యాన్ని కలిగి ఉండగా,[191] అప్పర్ యారా వంతెన మరియు కార్డినియా రిజర్వాయర్ వంటి చిన్న చిన్న ఆనకట్టలు మిగిలిన జలాలను కలిగి ఉంటాయి.
SP ఆస్ నెట్ రాష్ట్రమంతటికీ గ్యాస్ అందిస్తోంది. 5 పంపిణీ సంస్థలు విద్యుత్తును అందిస్తున్నాయి:
మెల్బోర్న్ CBD మరియు కొన్ని లోపలి శివారు ప్రాంతములకు విద్యుత్తును అందించే సిటీ పవర్
బయటి వైపు ఉన్న పశ్చిమ శివారు ప్రాంతములకు అదేవిధంగా పశ్చిమ విక్టోరియాకు (సిటీ పవర్ మరియు పవర్ కార్ ఒకే సంస్థ యాజమాన్యంలో ఉన్నాయి) విద్యుత్తును అందించే పవర్ కార్
ఉత్తర మరియు అంతర పశ్చిమ శివారు ప్రాంతములకు విద్యుత్తును అందించే జెమీనా
అంతర తూర్పు, దక్షిణ ప్రాచ్య శివారు ప్రాంతములకు మరియు మార్నింగ్టన్ ద్వీపకల్పమునకు విద్యుత్తు అందించే యునైటెడ్ ఎనర్జీ
వెలుపలి తూర్పు శివారు ప్రాంతములకు మరియు విక్టోరియా యొక్క ఉత్తర మరియు తూర్పు భాగాములన్నింటికి విద్యుత్తును అందించే SP ఆస్ నెట్.
విక్టోరియా, ఆస్ట్రేలియాలో విశ్వసనీయమైన విద్యుత్తు సరఫరా కలిగి ఉన్నట్లు చెపుతారు.
పలు దూర సమాచార వ్యాపార సంస్థలు మెల్బోర్న్ లో భూసంబంధ, మరియు మొబైల్ దూర సమాచార సేవలు మరియు తంతి రహిత ఇంటర్నెట్ సేవలను అందిస్తున్నాయి.
సూచనలు

మరింత చదవండి

CS1 maint: extra text: authors list (link)
బాహ్య లింకులు

వర్గం:ఆస్ట్రేలియా
వర్గం:ఆస్ట్రేలియా నగరాలు

మెల్బోర్న్ నగర విస్తీర్ణం ఎంత ?


పమురై , విశాఖపట్నం జిల్లా, హుకుంపేట మండలానికి చెందిన గ్రామము [1]
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	113 - పురుషుల సంఖ్య 	63 - స్త్రీల సంఖ్య 	50 - గృహాల సంఖ్య 	24

మూలాలు

బిల్లపుట్టు గ్రామం సముద్రమట్టం నుండి ఎంత ఎత్తులో ఉంది ?


బౌర్తి, విశాఖపట్నం జిల్లా, చింతపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన చింతపల్లి నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 98 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 90 ఇళ్లతో, 378 జనాభాతో 0 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 181, ఆడవారి సంఖ్య 197. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 362. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 585245[2].పిన్ కోడ్: 531111.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు చింతపల్లిలోను,  ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల చౌడుపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల చింతపల్లిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మాకవరపాలెంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల చింతపల్లిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
బావుల నీరు  గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది.
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది.  ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
భౌర్తిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
భౌర్తిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, రాజ్‌మా
గణాంకాలు
జనాభా (2011 - మొత్తం 	378 - పురుషుల సంఖ్య 	181 - స్త్రీల సంఖ్య 	197 - గృహాల సంఖ్య 	90

మూలాలు

బౌర్తి గ్రామ విస్తీర్ణం ఎంత?


కోరుకొండ, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని తూర్పు గోదావరి జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము మరియు గ్రామము.[1].. పిన్ కోడ్: 533289. ఇది సమీప పట్టణమైన రాజమండ్రి నుండి 20 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2721 ఇళ్లతో, 9228 జనాభాతో 650 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4609, ఆడవారి సంఖ్య 4619. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 938 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 271. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587380[2].పిన్ కోడ్: 533289.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఐదు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు , ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.
ఒక ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల, ఒక ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాల ఒక ప్రైవేటు ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల  ఉన్నాయి. ఒక ప్రైవేటు వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల ఉంది. ఒక ప్రభుత్వ అనియత విద్యా కేంద్రం ఉంది.సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల రాజానగరంలో ఉంది. సమీప వైద్య కళాశాల రాజానగరంలోను, పాలీటెక్నిక్ రాజమండ్రిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల బూరుగుపూడిలోనూ ఉన్నాయి.సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల రాజమండ్రి లో ఉంది.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
కోరుకొండలో ఉన్న రెండు ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాల్లో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.ఒక కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రంలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో 2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ఇద్దరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు నలుగురు ఉన్నారు. నాలుగు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది.గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో భూగర్భ మురుగునీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
కోరుకొండలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు ఉన్నాయి.లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి.రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం, సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కోరుకొండలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 247 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 12 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 1 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 4 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 384 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 48 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 341 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కోరుకొండలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 21 హెక్టార్లు
చెరువులు: 319 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
కోరుకొండలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, చెరకు
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
బియ్యం
శ్రీ లక్ష్మీనరసింహస్వామి ఆలయ విశేషాలు
ఇక్కడ ప్రసిద్ధ మైన శ్రీ లక్ష్మీనరసింహస్వామి దేవాలయం ఉంది.120 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న ఈ దేవాలయం చేరుకొవడానికి 615 మెట్లు ఉన్నాయి. ఈ మెట్లు చాలా ఆశ్చర్యంగా కొండకు చేర్చడంవల్ల ఈ గ్రామానికి కోరుకొండ అని పేరు వచ్చింది అంటారు. మరొక కథనం కొండపై కోరుకొన్న కోరికలు తీరుతాయని నమ్మకంతో కోరుకొండగా పిలుస్తారు. ఆలయం యొక్క శిల్పకళా సౌందర్యం చాలా అద్భుతంగా ఉంటుంది. ఈ ఆలయంలో ప్రధానదైవం శ్రీ లక్ష్మీనరసింహస్వామి. ఇక్కడ రెండు దేవాలయాలు ఉన్నాయి. ఒక గుడిలో దైవాన్ని స్వయంభువుగా చెబుతారు. ఇంకో గుడిలో దైవాన్ని ప్రతిష్ఠ మూర్తిగా చెబుతారు. స్వయంభువు లక్ష్మీ నరసింహస్వామి విగ్రహం తొమ్మిది అంగుళాలు ఎత్తులో ఉంటుంది. ఈ ఆలయంలో పూజలు వైఖానస ఆగమ శాస్త్రానుసారంగా జరుగుతాయి. ఇక్కడ దశావతారాల అందమైన శిల్పాలతో పాటు శ్రీరామక్రతు స్తంభము ఉంది. ఈ దేవాలయాన్ని వైష్ఠవ దివ్య క్షేత్రాలలో ఒకటిగా చెబుతారు.
పురాతన మరియు చారిత్రక ఆలయ విశేషాలు
ఈ గుడి మరియు కొండ మీద చాలా శిలాశాసనాలు ఈ ఆలయాన్ని గురించి చెబుతున్నాయి. ఆ శాసనాల ప్రకారం 700-800 క్రీ.శ.లో ప్రసార భట్టారక వంశానికి చెందిన సభ్యులు ఆలయాన్ని నిర్మించారని, ఆలయనిర్వహణబాధ్యతలు తీసుకొన్నారని చెబుతారు. ఇప్పటికి కూడా ఆ వంశస్థులే ఆలయ ధర్మకర్తలుగా ఉన్నారు. శ్రీనాథ కవిసార్వభౌముడు తన కవితాసంపుటంలో కోరుకొండను వేదాద్రిగా వర్ణించాడు. దీనికి సంబంధించిన క్రీ.శ. 1443 చెందిన శిలాశాసనాలు నరసాపురం తాలుకా లక్ష్మణేశ్వరం గ్రామంలో ఉన్నాయి.
సురవరము ప్రతాప రెడ్డి రచించిన అంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర అను గ్రంథములో .......
కోరుకొండలో రాజ్యముచేసిన ముమ్మడినాయకుని రాజ్యములో కోనసీమ, అంగరసీమ, కొఠామసీమ, కురవాటసీమ చాంగలునాటిసీమ మొదలగు సీమలు చేరియుండెను. ఇవన్నియు గౌతమీనది కిరుప్రక్కల వ్యాపించి యుండెను. ఈ రాజ్యము అరటి, కొబ్బరి, పనస, పోక, మామిడి మొదలగు తోటలలో రమ్యమై ఆంధ్రభూమిని ప్రసిద్ధిగా నున్నదని యార్యవట శాసనమున వర్ణింపబడినది.1 "శ్రీశైల పూర్వనికటమునుండి పూర్వ సముద్రముదాక ప్రవహించుకుండి తరంగిణి యను గుండ్లకమ్మనది కిరుపక్కలనుండు సీమకే పూంగినాడను నామము కలదని తెలియుచున్నది.

పండుగలు
ఫాల్గుణ మాసం శుద్ధ ఏకాదశి - స్వామి కళ్యాణం
ఉగాది
వైష్ఠవ కృష్ణాష్టమి
ముక్కోటి ఏకాదశి
ధనుర్మాసం
గోదావరి పుష్కరాలు
శ్రీ రామానుజాచార్యుల జన్మ నక్షత్రం పండుగ
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 8,462.[3] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 4,275, మహిళల సంఖ్య 4,187, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 2,112 ఉన్నాయి.
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	79,553 - పురుషులు 	39,620 - స్త్రీలు 	39,933

మూలాలు

బయటి లింకులు
తూర్పు గోదావరి జిల్లా వెబ్ సైటులో కోరుకొండ గురించి
రాజమండ్రి వెబ్ సైటులో కోరుకొండ గురించి

వర్గం:ఆంధ్ర ప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు

కోరుకొండ మండలంలో ఉన్న అతిచిన్న గ్రామం ఏది?


Main Page
ఎమ్‌ఎల్‌ఏ  2018 మార్చి 23 శుక్రవారం విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
కథ
కల్యాణ్ (కల్యాణ్‌రామ్) ఓ సందర్భంలో ఇందు (కాజల్) ను చూస్తాడు. ఆమెను చూసిన వెంటనే ప్రేమిస్తాడు. కానీ ఇందు.. కల్యాణ్ నుంచి తప్పించుకుని తిరుగుతుంటుంది. ఈ నేపథ్యంలో ఇందు ఓ సమస్యలో ఇరుక్కుంటుంది. ఆ సమస్య నుంచి తన తెలివితేటలతో బయటపడేస్తాడు కల్యాణ్. ఈ తరుణంలో ఇందుకి కల్యాణ్‌పై ప్రేమ పెరుగుతుంది. ఇందు నాన్న జయప్రకాశ్‌రెడ్డి ఎమ్మెల్యేని అల్లుడిగా చేసుకోవాలనుకుంటాడు. కానీ ఆ నియోజకవర్గంలో ఎమ్మెల్యేగా గాడప్ప (రవి కిషన్) బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తుంటాడు. దాంతో ఇందును గాడప్పకి ఇచ్చి పెళ్ళి చేయాలనుకుంటాడు. ఈ నేపథ్యంలో కల్యాణ్ వచ్చి ఇందుని ప్రేమిస్తున్నానంటాడు. అది విని నువ్వు కూడా ఎమ్మెల్యే అవ్వు  అని కల్యాణ్‌తో చెప్తాడు జయప్రకాశ్. దాంతో ప్రేమించిన అమ్మాయిని పెళ్ళి చేసుకోవడానికి ఎమ్మెల్యే అవుతానని చెప్పి కల్యాణ్.. గాడప్పతో సవాల్ చేస్తాడు. మరి ఆ సవాల్ ను కళ్యాణ్ ఎలా నెగ్గాడు? ఇందుని పెళ్ళి చేసుకున్నాడా? అన్న విషయాలు మిగిలిన కథ.
తారాగణం
కళ్యాణ్ రామ్[1]
కాజల్ అగర్వాల్
కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం
పోసాని కృష్ణ మురళి
జయప్రకాశ్ రెడ్డి
రవి కిషన్
సాంకేతికవర్గం
సంగీతం: మణిశర్మ
కూర్పు: బక్కిన తమ్మిరాజు
నిర్మాణ సంస్థ: బ్లూ ప్లానెట్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్
నిర్మాతలు: కిరణ్ రెడ్డి, భరత్ చౌదరి, విశ్వ ప్రసాద్
ఛాయాగ్రహణం: ప్రసాద్ మూరెళ్ల
కథ, స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం: ఉపేంద్ర మాధవ్
మూలాలు

బయటి లంకెలు
యూటూబ్ లో చిత్ర ప్రచార చిత్రం
వర్గం:2018 తెలుగు సినిమాలు

2019లో హిందూపురం ఎమ్మెల్యే ఎవరు?


రూపై, శ్రీకాకుళం జిల్లా, సీతంపేట మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]

గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	105 - పురుషుల సంఖ్య 	45 - స్త్రీల సంఖ్య 	60 - గృహాల సంఖ్య 	34

మూలాలు

2018 నాటికి కిందంగి గ్రామంలోని స్త్రీల సంఖ్య ఎంత ?


రాయిపాలెం, విశాఖపట్నం జిల్లా, పాడేరు మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన పాడేరు నుండి 20 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 69 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 37 ఇళ్లతో, 137 జనాభాతో 52 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 69, ఆడవారి సంఖ్య 68. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 137. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584758[2].పిన్ కోడ్: 531024.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి గంగరాజు మాడుగులలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల పోతపాలెంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల పోతంపాలెంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల చోడవరంలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల అనకాపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
బావుల నీరు  గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది.  ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
రైపాలెంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
బంజరు భూమి: 47 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 4 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 47 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 4 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
రైపాలెంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఇతర వనరుల ద్వారా: 4 హెక్టార్లు
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	137 - పురుషుల సంఖ్య 	69 - స్త్రీల సంఖ్య 	68 - గృహాల సంఖ్య 	17

మూలాలు

రాయిపాలెం (పాడేరు)

రాయిపాలెం గ్రామానికి తూర్పున ఉన్న మండలం ఏది ?


కావేరిమహారాజులుంగారీగ్రహారం, చిత్తూరు జిల్లా, వెదురుకుప్పం మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]

గ్రామ చరిత్ర
ఇది చారిత్రిక  గ్రామము .
గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
కార్వేటి మహారాజులు గారు ఈ గ్రామాన్ని అగ్రహారంగా ఇచ్చినందున దీనికి కార్వేటిమహారాజులుంగారి అగ్రహారము అని పేరు వచ్చినది.  (పైన కనబరచిన పేరు తప్పు)
గ్రామ జనాభా
జనాభా (2001) - మొత్తం 	587 - పురుషుల 	288 - స్త్రీల 	299 - గృహాల సంఖ్య 	157
జనాభా (2011) - మొత్తం 	638 - పురుషుల 	306 - స్త్రీల 	332 - గృహాల సంఖ్య 	166
గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, వేరుశనగ, చెరకు, మామిడి, కూరగాయలు మొదలగునవి ప్రధాన పంటలు.
గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
ఇక్కడి ప్రజల ప్రధాన వృత్తి:  వ్యవసాయం.; వ్యవసాయాధారిత పనులు.
భౌగోళిక ప్రాంతం వద్ద మరియు జనాభా
కావేరిమహారాజులుంగారీగ్రహారం  అన్నది చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన వెదురుకుప్పం మండలంలోని  లోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 166 ఇళ్లతో మొత్తం 638 జనాభాతో 650 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన తిరుపతి కి 35 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 306, ఆడవారి సంఖ్య 332గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 269 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 8. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596203[1].
అక్షరాస్యత
మొత్తం అక్షరాస్య జనాభా: 307 (48.12%)
అక్షరాస్యులైన మగవారి జనాభా: 179 (58.5%)
అక్షరాస్యులైన స్త్రీల జనాభా: 128 (38.55%)
విద్యా సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామములో  1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల  ఉన్నది.
2  మాధ్యమిక పాఠశాల (పాతగుంట లో,  ఈ గ్రామానికి  5 కి.మీ. లోపు ఉన్నాయి.బాలబడి, సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల వెదురుకుప్పం  లో ,   ఈ  గ్రామానికి  5 నుండి  10 కి.మీ దూరంలో వున్నవి.ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల పెనుమూరు లో,  ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు చిత్తూరు లో, వైద్య కళాశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల,   మేనేజ్మెంట్ సంస్థ (తిరుపతి లో,  ఈ  గ్రామానికి   10 కి.మీ కన్న దూరంలో వున్నవి.[2]
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, సంచార వైద్య శాల,  పశు వైద్యశాల,  ఈ గ్రామానికి  5 కి.మీ. లోపు ఉన్నాయి.ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం ,  ఈ  గ్రామానికి    5 నుండి  10 కి.మీ దూరంలో వున్నవి.సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం,  మాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రం,  టి.బి వైద్యశాల,   అలోపతీ ఆసుపత్రి ,  ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, సమీప ఆసుపత్రి , కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం  ఈ  గ్రామానికి   10 కి.మీ కన్న దూరంలో వున్నవి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
.....
త్రాగు నీరు
గ్రామములో  రక్షిత మంచి నీరు  వున్నది.   మంచినీటి అవసరాలకు చేతిపంపుల నీరు, గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల చెరువు/కొలను/సరస్సు నుంచి నీటిని వినియోగిస్తున్నారు.
పారిశుధ్యం
తెరిచిన డ్రైనేజీ గ్రామంలో ఉంది. డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదిలివేయబడుతోంది. పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం వస్తుంది.
కమ్యూనికేషన్ మరియు రవాణా సౌకర్యం
ఈ గ్రామములో  టెలిఫోన్ (లాండ్ లైన్) సౌకర్యం,   పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు సౌకర్యం,   ఆటో సౌకర్యం,  మొబైల్ ఫోన్ కవరేజి,   పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు,  ఉన్నవి.ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాల సౌకర్యం, ప్రైవేటు కొరియర్ సౌకర్యం,  ట్రాక్టరు ,   ఈ  గ్రామానికి    5 నుండి  10 కి.మీ దూరంలో వున్నవి.సమీప పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు,  రైల్వే స్టేషన్, టాక్సీ సౌకర్యం,  ఈ  గ్రామానికి     10 కి.మీ కన్న దూరంలో వున్నవి.
సమీప జాతీయ రహదారి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. .సమీప రాష్ట్ర రహదారి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. . గ్రామంప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది. గ్రామంఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది.  సమీప కంకర రోడ్డు గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపు ఉంది.
మార్కెట్ మరియు బ్యాంకింగ్
ఈ గ్రామములో   స్వయం సహాయక బృందం,    పౌర సరఫరాల కేంద్రం,  ఉన్నాయి.
వారం వారీ సంత,  ఈ గ్రామానికి  5 కి.మీ. లోపు ఉన్నది.
సమీప వాణిజ్య బ్యాంకు,  వ్యవసాయ ఋణ సంఘం, ఈ  గ్రామానికి    5 నుండి  10 కి.మీ దూరంలో వున్నవి.
సమీప ఏటియం, సహకార బ్యాంకు,  సమీప వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ,  ఈ  గ్రామానికి   10 కి.మీ కన్న దూరంలో వున్నవి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామములో  ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం),  అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం),  ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం),  ఆశా కార్యకర్త (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త),   వార్తాపత్రిక సరఫరా,  అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్,   జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం  ఉన్నాయి.సమీప ఆటల మైదానం,  గ్రంథాలయం,  పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం,  ఈ గ్రామానికి  5 కి.మీ. లోపు ఉన్నాయి..సమీప సినిమా / వీడియో హాల్,  ఈ  గ్రామానికి  10 కి.మీ కన్న దూరంలో వున్నది.
విద్యుత్తు
ఈ గ్రామములో   విద్యుత్ సరఫరా విద్యుత్తు ఉన్నది.
భూమి వినియోగం
గ్రామంలో భూమి వినియోగం ఇలా ఉంది (హెక్టార్లలో):
*     వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 17.4
*     వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 7.22
*     శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 11.45
*     తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 8.09
*     వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 10.11
*     సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 35.16
*     బంజరు భూమి: 33.59
*     నికరంగా విత్తిన భూ క్షేత్రం: 526.98
*     నీటి సౌకర్యం లేని భూ క్షేత్రం: 558.91
*     నీటి వనరుల నుండి నీటి పారుదల లభిస్తున్న భూ క్షేత్రం: 36.82[3]
*
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
గ్రామంలో వ్యవసాయానికి నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):
బావులు/గొట్టపు బావులు: 35.2,  చెరువులు: 1.62
తయారీ
ఈ గ్రామం  ఈ కింది వస్తువులను ఉత్పత్తి చేస్తోంది (పై నుంచి కిందికి తగ్గుతున్న క్రమంలో):
వరి,  బెల్లం,  చెరకు,  వేరుశనగ
వర్గం:చిత్తూరు వర్గం:వెదురుకుప్పం మండలంలోని  గ్రామాలు) వర్గం:జిల్లా గ్రామాలు)

మూలాలు
మూలాలు

కావేరిమహారాజులుంగారీగ్రహారం

కావేరిమహారాజులుంగారీగ్రహారం గ్రామ పిన్ కోడ్ ఏంటి?


కొమ్ముగూడెం, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, ద్వారకా తిరుమల మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1] ఇది మండల కేంద్రమైన ద్వారకాతిరుమల నుండి 1 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఏలూరు నుండి 42 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 22 ఇళ్లతో, 79 జనాభాతో 272 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 38, ఆడవారి సంఖ్య 41. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588217[2].పిన్ కోడ్: 534426.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు, సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం ద్వారకాతిరుమలలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ , వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు ఏలూరు లోనూ ఉన్నాయీ
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది.
ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	79 - పురుషుల సంఖ్య 	38 - స్త్రీల సంఖ్య 	41 - గృహాల సంఖ్య 	22

2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 98.[1] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 40, మహిళల సంఖ్య 58, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 23 ఉన్నాయి.
కొమ్ముగూడెం పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, ద్వారకాతిరుమల మండలంలోని గ్రామం.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి.  బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు,  సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం   ద్వారకాతిరుమలలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్, వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు ఏలూరు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో 5 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఐదుగురు ఉన్నారు. ఐదు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
కొమ్ముగూడెంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది.
ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కొమ్ముగూడెంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 10 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 117 హెక్టార్లు
శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 59 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 30 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 54 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 60 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 24 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కొమ్ముగూడెంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 24 హెక్టార్లు
మూలాలు

కొమ్ముగూడెం (ద్వారకా తిరుమల)

2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కొమ్ముగూడెం గ్రామ జనాభా ఎంత ?