అదవరం, చిత్తూరు జిల్లా, కె.వీ.పీ.పురం మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1] . పిన్ కోడ్: 517643. దీనికి సమీపంలోనే సుమారు 3 కి.మీ. దూరంలో వేమల పూడి అను గ్రామం ఉంది
ఈ గ్రామానికి మూడు వైపులా కొండలుండటం వల్ల కొండల్లో అదవరం అని అంటారు. ఈ గ్రామానికి చుట్టుప్రక్కలా గ్రామాలకు అన్నింటికీ ఒకటే సమీప పట్టణం అది శ్రీకాళహస్తి. నిత్యావసర వస్తువులకు లేక వ్యవసాయ ఎరువులకు అన్ని అవసరాలు గాను శ్రీకాళహస్తి వెళ్ళవలసిందే. ఈ అదవరం రోడ్డు తిరుమల ఘాట్ రోడ్డును తలపిస్తుంది. ఈ ఊరి ప్రజల ప్రధాన ఆధారం వ్యవసాయం.

గ్రామ జనాభా
జనాభా (2001) - మొత్తం 	1, 947 - పురుషుల 	998 - స్త్రీల 	 949 - గృహాల సంఖ్య 	431 విస్తీర్ణము. 4319 హెక్టార్లు. భాష. తెలుగు.
జనాభా (2011) - మొత్తం 	2, 082 - పురుషుల 	1, 031 - స్త్రీల 	1, 051 - గృహాల సంఖ్య 	511
మండల సమాచారము
రాష్ట్రము. ఆంధ్ర ప్రదేశ్
మండల కేంద్రము. కెవి.వి.బి.పురం
జిల్లా. చిత్తూరు,
ప్రాంతము. రాయలసీమ.,
భాషలు. తెలుగు/
టైం జోన్. IST (UTC + 5 30),
వాహన రిజిస్ట్రేషను. నెం. AP-03,
సముద్ర మట్టానికి ఎత్తు. 68 మీటర్లు.,
మండలములోని గ్రామాల సంఖ్య. 45,
ఆర్.టి.ఓ. కార్యాలయం. చిత్తూరు, మదనపల్లె, తిరుపతి.,
మండల జనాభా (2001) - మొత్తం 39, 432 - పురుషులు 19, 897 - స్త్రీలు 19, 535,
అక్షరాస్యత (2001) - మొత్తం 53.73% - పురుషులు 65.15% - స్త్రీలు 42.15%,
ఈ ప్రదేశము /చిత్తూరుకు 101 కి.మీ.దూరములో ఉంది.,
మొత్తం గ్రామాలు 81, పంచాయితీలు 29.,
మండలములో అతి చిన్న గ్రామము సూర్యనారాయణ పురం, అతి పెద్ద గ్రామము కలత్తూరు.[2]
చుట్టుప్రక్కల మండలాలు
ఏర్పేడు, వడమాలపేట, తొట్టంబేడు, శ్రీ కాళహస్తి మండలాలు.
చుట్టుప్రక్కల గ్రామాలు
కలత్తూరు 6 కి.మీ., రాగిగుంట 7 కి.మీ. ఒల్లూరు 8 కి.మీ. తిమ్మసముద్రం 8 కి.మీ కట్రపల్లె 9 కి.మీ దూరములో ఉన్నాయి. [3]
రవాణ సౌకర్యము
రోడ్డు రవాణా.
ఇక్కడినుండి అనేక ప్రాంతాలకు రోడ్డు వసతి వుండి ఎ.పి.ఎస్.ఆర్.టీ.సీ. బస్సులు నడుస్తున్నవి.
రైలు రవాణ.
ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ. లోపు రైలు వసతి లేదు. దీనికి అతి దగ్గరి రైల్వే స్టేషను శ్రీకాళహస్తి ప్రముఖ రైల్వే స్టేషను ఇక్కడికి 46 కి.మీ. దూరములో ఉంది.
పాఠశాలలు
ఇక్కడ ఒక మండల పరిషత్ పాఠశాల ఉంది.
విద్యా సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామములో  2 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల,   ఉన్నాయి.సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల, సమీప బాలబడి, సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు,  సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థ,  సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల (శ్రీకాళహస్తిలో) ,  ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉన్నాయి.ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరములో ఉన్నాయి. సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల (రేణిగుంటలో), ,  సమీప వైద్య కళాశాల,  సమీప పాలీటెక్నిక్,   సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల (తిరుపతిలో),  సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల   సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం  కె.వి.బి.పురంలో, ఈ  గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో ఉన్నాయి.[4]
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఈ గ్రామములో   1 ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం ఉన్నది.సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం,  సమీప సంచార వైద్య శాల,  ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరములో  ఉన్నాయి.సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం,  సమీప టి.బి వైద్యశాల,  సమీప మాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రం, సమీప ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి,  సమీప అలోపతీ ఆసుపత్రి, సమీప ఆసుపత్రి,   సమీప పశు వైద్యశాల ,  సమీప కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం, ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో 2 అవుట్-పేషెంట్ వైద్య సౌకర్యంలు, 1 ఇన్ మరియు అవుట్-పేషెంట్ వైద్య సౌకర్యం ఉన్నవి.  గ్రామంలో 2 ఇతర డిగ్రీలు కలిగిన వైద్యులు,    2 సంప్రదాయ వైద్యులు  1  , నాటు వైద్యుడు  ఉన్నారు.
త్రాగు నీరు
రక్షిత మంచినీటి సరఫరా గ్రామంలో  లేదు. గ్రామంలో మంచినీటి అవసరాలకు చేతిపంపుల నీరు, గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నుంచి నీటిని వినియోగిస్తున్నారు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో    మూసిన డ్రైనేజీ     వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదలబడుతోంది. ఈ ప్రాంతం పూర్తి పారిశుధ్య  పథకం కిందికి వస్తుంది. సామాజిక మరుగుదొడ్ల సౌకర్యం ఈ గ్రామంలో లేదు.
కమ్యూనికేషన్ మరియు రవాణా సౌకర్యం
ఈ గ్రామములో  టెలిఫోన్ (లాండ్ లైన్) సౌకర్యం,  పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు సౌకర్యం,    మొబైల్ ఫోన్ కవరేజి,   పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు,  ఆటో సౌకర్యం,  ట్రాక్టరు   ఉన్నాయి.సమీప ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు, సమీప టాక్సీ సౌకర్యం   ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉన్నాయి.
సమీప పోస్టాఫీసు సౌకర్యం,  సమీప ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాల సౌకర్యం,  సమీప రైల్వే స్టేషన్ ,  సమీప ప్రైవేటు కొరియర్ సౌకర్యం,  ఈ  గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో ఉన్నాయి.సమీప జాతీయ రహదారి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. సమీప రాష్ట్ర రహదారి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. గ్రామంప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది. గ్రామంఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది.  సమీప కంకర రోడ్డు గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపు ఉంది.
మార్కెట్ మరియు బ్యాంకింగ్
ఈ గ్రామములో   స్వయం సహాయక బృందం,  పౌర సరఫరాల కేంద్రం,     ఉన్నాయి.
సమీప వాణిజ్య బ్యాంకు, ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరములో ఉన్నాయి.
సమీప ఏటియం, సమీప సహకార బ్యాంకు,  సమీప వారం వారీ సంత, సమీప వ్యవసాయ ఋణ సంఘం, సమీప వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ, ఈ  గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామములో   ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం),   అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం),  ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం), ఆశా కార్యకర్త (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త),  అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్,  వార్తాపత్రిక సరఫరా,  జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం  ఉన్నాయి.సమీప ఆటల మైదానం, సమీప సినిమా / వీడియో హాల్,  సమీప పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, సమీప గ్రంథాలయం, ఈ  గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
ఈ గ్రామములో విద్యుత్తు ఉన్నది.
భూమి వినియోగం
గ్రామంలో భూమి వినియోగం ఇలా ఉంది (హెక్టార్లలో):
అడవి: 3720.26
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 46.64
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 66.92
శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 11.67
తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 29.17
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 48.97
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 125.86
బంజరు భూమి: 103.19
నికరంగా విత్తిన భూ క్షేత్రం: 166.32
నీటి సౌకర్యం లేని భూ క్షేత్రం: 256.16
నీటి వనరుల నుండి నీటి పారుదల లభిస్తున్న భూ క్షేత్రం: 139.21
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
గ్రామంలో వ్యవసాయానికి నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):
బావులు/గొట్టపు బావులు: 106.84,  చెరువులు: 32.37
తయారీ
ఈ గ్రామం  ఈ కింది వస్తువులను ఉత్పత్తి చేస్తోంది (పై నుంచి కిందికి తగ్గుతున్న క్రమంలో):
సజ్జ, వేరుశనగ,  చెరకు
వర్గం:చిత్తూరు వర్గం:కె.వి.బి.పురం మండలం గ్రామాలు) వర్గం:జిల్లా గ్రామాలు)
వెలుపలి లంకెలు

మూలాలు

2011 నాటికి అదవరం గ్రామ జనాభా ఎంత?


గుండువలస శ్రీకాకుళం జిల్లా, జలుమూరు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన జలుమూరు నుండి 9 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఆమదాలవలస నుండి 29 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 123 ఇళ్లతో, 488 జనాభాతో 114 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 243, ఆడవారి సంఖ్య 245. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 109 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581137[1].పిన్ కోడ్: 532432.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.
సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు నరసన్నపేటలోను,  ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల కరవంజలోనూ ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల నరసన్నపేటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల టెక్కలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం నరసన్నపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళం లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
గుండువలసలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 17 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 96 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 6 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 89 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
గుండువలసలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 89 హెక్టార్లు

మూలాలు

2011 నాటికి గుండువలస గ్రామంలో ఎన్ని ఎకరాల బంజరు భూమి ఉంది?


డాక్టరు ఘంటసాల సీతారామ శర్మ</b>స్వాతంత్ర్యసమరయోధుడు.సమాజంలో పలుకు బడికలిగి, సంక్షేమంగా సాగుతున్నట్టి తన వైద్య వృత్తిని త్యాగం చేసి, భార్యపిల్లలకు వేరే ఆధారములేకపోయినా సంకోచించక 1920 లో మహాత్మా గాంధీగారి చ్చిన స్వతంత్ర సమరయోధన పిలుపుతో సత్యా గ్రహోద్యమములలో పాల్గొని జైలు కెళ్లి దెబ్బలు తిని ఆర్థికంగా శారీరకంగా తీరని లోటుకు గురైన వారిలో డాక్టరు ఘంటసాల సీతారామ శర్మ గారు ఒకరు. డాక్టరు శర్మగారి కృషి వారి జీవత విశేషాలు బెజవాడలో వారిసమకాలీకులు సన్నిహిత మిత్రు లు, చరిత్ర కారులైన దిగవల్లి వేంకటశివరావుగారు (1898-1992) స్వతంత్రోద్యమరోజులలోని విశేషాలు తన డైరీ లోను, నోట్సుల గాను వ్రాసి పెట్టియుంచారు.
కుటుంబం
డాక్టరు ఘంటసాల సీతారామ శర్మగారి జన్మస్థలం కృష్ణాజిల్లాలోని ఘంటసాల.తండ్రి ఘంటసాల పేర్రాజు.ఈయన జన్మదినం కచ్చితంగా తెలియకునను, పుట్టుక 1893-94 మధ్యకాలం అనితెలియుచున్నది.వీరిని బందరు నివాసి అయిన చినబ్రహ్మయ్య పంతులు చిన్నతనముననే దత్తుకు తీసికున్నారు.అర్ధికంగా ఉన్నకుటుంబమైనప్పటికి, కొన్ని కోర్టులావాదేవిలు ఉన్నట్లు తెలుస్తున్నది.ఈయన వివాహం, తనమేనమామ, ఆరుగొలను నివాసి అయిన గోపాలకృష్ణయ్య కుమార్తె దుర్గాంబతో వివాహం జరిగింది.కుటుంబ ఆర్థికవ్యవహారాల్ను సీతారామ శర్మగారిమామగారే నిర్వహించేవారు.
విద్యాభ్యాసం
శర్మగారు బందరు హిందూ స్కూలులో 3వ ఫారంనుండి 5 ఫారం చది వారు. అప్పుడు ఆంధ్రపత్రిక సంస్థా పకులు కాశీనాధుని నాగేశ్వర రావు పంతులుగారి మేనల్లడైన డాక్టరు శివలెంక మల్లికార్జున రావు (శివలెంక శంభు ప్రసాద్ గారి అన్నగారు) మరియూ రాజమండ్రీ వాస్తవ్యులైన బ్రహ్మజోస్యుల సుబ్రహ్మణ్యం, వారికి వైద్యకళాశాలలో సహవిద్యార్థి. శర్మగారికి విద్యాపకులుగా బందరు హిందూస్కూలు లోచెళ్లపిళ్ల వెంకటశాస్త్రి గారు తెలుగు పండిదులునుడేవారు. 1907 లోబీపిన్ చంద్రపాల్ బందరు వచ్చి వందేమాతరం ప్రచారోపన్యాసం చేశారు. శర్మ గారు మల్లికార్జున రావుగారు ఆ ప్రసంగం వల్ల ప్రేరణగోన్నారు. ఈమని లక్ష్మణశాస్త్రి గారు శివాజీ వేషంవేసుకు చేసిన హిందీ ప్రసంగాలు వీరిని ముగ్ధులను చేశాయి. శర్మగారు S S L C క్లాసు గుంటూరులోని క్రిస్టియన్ కాలేజీ స్కూలలో చదివారు. ఆ రోజులలో నవంబరు 14 వ తారీఖు 1911 లో గుంటూరు కాలేజీ విద్యార్థులు శతావధానం ఏర్పాటు చేసి నప్పుడు 17 ఏండ్లప్రాయుడైన వేలూరి శివరామ శాస్త్రి గారు మొదటిసారిగా చరిత్రాత్మకమైన శతావధానం చేశారు. దీనిని గూర్చి శర్మాగారు చెప్పుతూవుండేవారు. శివరామ శాస్త్రి గారు శర్మగారితో యావజ్జీవము మిత్రులుగానున్నారు. శివరామ శాస్త్రిగారి అన్న గారు వేలూరి యజ్ఞన్నారాయణ శాస్త్రి గారు కూడా వారికి మిత్రులైనారు. చెళ్లపిళ్ల వెంకటశాస్త్రి గారు ఎప్పుడు బెజవాడవచ్చినా శర్మా గారింట్లోనే బస చేశేవారు. 1912 నుండి 1916 వరకు శర్మగారు కలకత్తాలో డా. మల్లిక్ స్థాపించిన నేషనల్ మెడికల్ కాలేజీలో చదివి 1916 లో L.C.P.S అను వైద్య పట్టా పుచ్చుకున్నారు. వైద్య కళాశాలలో వారితో పాటు చదివిన వారిలో రాజమండ్రీ వాస్తవ్యులు గొప్ప స్వతంత్రసమరయోదుడైన త్యాగి డాక్టర్ బ్రహ్మజోస్యుల సుబ్రహ్మణ్యం గారొకరు. శర్మగారు 1917 లో కలకత్తా లోని శంభునాధ్ మెమోర్యిల్ హస్పిటల్ లో ఆనరరీ సర్జన్ గా చేశారు. ఆకాలంలో రాజమండ్రివాస్తువ్యుడైన కాంగ్రెస్సు జనరల్ సెక్రటరీ చేసిన న్యాపతి సుబ్బారావు గారి బంధువు బారు రాజారావు గారు ( ఎ ఐ సి సికి పర్మనెంటు అండర్ సెక్రటరీగా చేశిన వారు స్వతంత్రఉద్యమంలో వీరు ధూలియ జైలులో నిర్బంధిప బడ్డారు) రాజారావు గారు కలకత్తాలో బి.ఎ చదువుతూ రామకృష్ణ పరమహంస భక్తుడైయుండి రామకృష్ణ మఠం కార్యకాలాపాల్లో పాల్గోనేవాడు. ఆయన శర్మగారి స్నేహితుడై నాడు ఆయనతో పాటు శర్మాగారు గూడా రామకృష్ణ మఠం ఆదర్శాలతో ప్రేరణ పొందినవాడై సంఘసేవ చేయాలనే ఆశయాలు కలిగినవాడైనారు. అంతేకాక ఆరోజులలో బెంగాలీ ప్రముఖల స్వతంత్రసమరయోధన ప్రసంగాలవల్ల గూడా శర్మగారు స్వతంత్ర పోరాటంలో ఆసక్తి కలిగినవాడైనారు. నీలరతన్ సర్కార్, శ్యామసుందర్ చక్రవర్తి మొదలగు గొప్ప వక్తల ప్రసంగాలు శర్మగారి భావనలపై చరగని ముద్రవేశాయి. 1917 లో వై ద్య చదువు పూర్తి చేసుకుని శర్మగారు 1918 లో బెజవాడ వచ్చి వైద్య వృత్తి ప్రారంభించారు. వైద్యులుగా శర్మగారు బెజవాడలో రెండవ వారు. వారికిన్నా ముందు బెజవాడలో గూడూరు వెంకట రమణా రావు అనే ఒకే ఒక డాక్టరు గారుండేవారు. వారికి మెయిన్ రోడ్డులో మెడికల్ షాపు వుండేది.
బెజవాడ మునిసిపల్ రాజకీయాలు
1922 కు ముందు బెజవాడలో మునిసిపల్ కౌన్సిల్ జస్టిస్ పార్టీ వారు అధీనంలో ఉండేది. వారు సకాలంలో ఎన్నికలు పెట్ట కుండా వారి పార్టీ వారే అధ్యక్షలుగా వారిలో వారు నడపుతూ వచ్చారు. మోచర్ల రామచంద్రరావు గారు దినవహి హనుమంతరావుగారు అధ్యక్షులుగా పరంపరంగా చేస్తూ వచ్చారు. అందుకు నిరసనగా ప్రముఖ న్యాయవాది పలుకుబడిగల కాంగ్రెస్సు నేత అయిన అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావుగారు మరియూ అద్దేపల్లి గురునాధ రామశేషయ్య గారు తీవ్ర ఆందోళన చేసి మునిసిపల్ టాక్సులు కట్టవద్దని పురముఖలను ప్రజలను రెచ్చ కొట్టడంతో వారిద్దరిమీద కేసులు పెట్టి జైలుకు పంపిచిన పిదప 1922 వ సంవత్సరంలో జస్టిస్ పార్టీ వారు స్తిమిత పడి ఎన్నికలు జరిపించారు. ఈ ఎన్నికలు లలో డా శర్మగారు మునిసిపల్ రాజకీయాల రంగంలోకి దిగారు. అప్పటికే వారికి కాంగ్రెస్సు నాయకుడుగా, డాక్డరుగా, చాల పేరు గలవారు. దీని ఫలితంగా ఇంతవరకూవరుసగా 12 నుండి సంవత్సరాలనుంచీ మునిసిపల్ కౌన్సిల్ అధ్యక్షుడుగా పోటీలేకుండా వస్తున్నజిస్టిస్ పార్టీకి చెందిన దినవహి హనుమంతరావుగారు ఈసారి ఎలక్షన్లో డాక్టరు శర్మగారి రంగ ప్రవేశంతో ఓడిపోయారు విజేత కాంగ్రెస్ పార్టీ వారు డాక్టరు ధన్వాడ రామచంద్రరావు M.A., M.D గారిని అధ్యక్షులుగా ఎన్నిక చేసుకున్నారు. 1931 అక్టోబరు 18 శర్మగారు వెలురు జైలునుండి విటుదలై వచ్చిన తరువాత మునిసిపల్ కౌన్సిల్ ఎలక్షనుకు ఎన్నికలు కమిషన్ వారు అభ్యతరం చేశారు శర్మగారుకు తగినంత రెసిడెంషయల్ కాలం అర్హత తక్కునగానున్నదని వారు ఎలక్షన్లో పోటి చేయకూడదని. ఆకేసులో శివరావుగారి వీరి తరఫున వాదించారు. శర్మగారు జేలులో నున్న కాలం లెఖ్ఖలోకి తీసుకోపోటం అన్యాయమని. వీరి వాదన అంగీకరించబడి శర్మగారు ఎలక్షన్లో పోటిచేసి వరుసగా మూడుసార్లు కౌన్సిల్ సభులుగా ఎన్నికైనారు. 1947 లో బెజవాడ మునిసిపల్ ఎలక్షన్లో కాంగ్రెస్సు పార్టీ అధిష్టానం నిలబెట్టబోయే అభ్యర్థి (మరిపిళ్ల చిట్టి) బెజవాడ పరిస్థితులు తెలిసినవారు గాదని, మునిసిపల్ సంక్షెమ పనులు వారు జరిపింప లేరని నమ్మి న డా శర్మ గారు ఆ ఆభ్యర్ధికి పోటీగా తనే పోటీ చేయుటకు నిశ్చయించి తన మిత్రుడు న్యాయవాది దిగవల్లి శివరావు గారి సహాయంతో తన మానిఫెస్టోని తయారు చేసి 11/09/1947 న విడుదల చేశారు ( జతచేసియున్నది) అప్పడు కాంగ్రెస్సుఅధిష్టానంవారికి భూకంపంలాంటిది కలిగి ఆతి కష్టంమీద డా శర్మగారితో సంధిచేసుకున్నారు.
కాంగ్రెస్సు నాయకత్వం, స్వతంత్రోద్యమ కృషి
1920 సెప్టెంబరు నేలలో కలకత్తాకాంగ్రెస్సు సభకు వెళుతూ మహాత్మాగాంధీ గారు బెజవాడలో దిగి మునిసిపల్ రహదారి బంగళాలో సభచేశారు. సి రాజగోపాలాచారిగారు కూడా నున్నారు. ఆసభతో ప్రభావితులైన ప్రముఖులు తమ తమ వృత్తులు విసర్జించి గాంధీగారి మార్గం చేపట్టారు అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావుగారు శాసనసభ అభ్యర్థిత్వాన్ని వదిలివేశారు, గులాం మొహిద్దీన్ గారు తము చేసే ఫస్టుక్లాసు మేజిస్ట్రేటు పదవికి రాజీ నామాచేశారు. శర్మగారు కూడా అప్పటినుచే స్వతంత్రోద్యమాలలో ప్రవేశించారు. 11/11/1924 తారీఖునాడు నోరీ వెంకటేశ్వర్లుగారు సంకలనం చేసిన కొరడా పత్రికను అప్పట్లో సింగరాజు సుబ్బారావుగారి బంగళాలో అద్దెకుంటున్న డా శర్మ గారింట్లో ఉద్ఘాటన జరిగింది. మార్చి 12 వతారీఖు 1930 లో ఆంధ్రప్రొవిన్సియల్ కాంగ్రెస్సు కమిటీ మీటింగు గుంటూరులో జరిగింది. డా శర్మ గారు వెళ్ళి హాజరైనారు. 11/04/1930 తారీఖునాడు ఉప్పుసత్యాగ్రాహికుల మొదటి విడతగా గంపలగూడెం కుమార రాజాగారి అధ్యక్షతన బెజవాడనుండి బందరు దగ్గరు చిన్నపురానికి బయలుదేరారు. వారితోపాటు డా ఘంటసాల సీతారామశర్మగారు కూడానున్నారు. 4/04/1930 తారీఖునాడు డా. వెలిదండ్ల హనుమంతరావుగారి అధ్యక్షతన రెండవవిడత బెజవాడనుండి పాదగమనంతో రైల్వేస్టేషన్ కు వెళ్ళి అక్కడనుండి రైలులో మచలీపట్ణానికి వెళ్లారు. అందులో కూడా డా శర్మగారున్నారు. ఆ రాత్రి బందరులో డా. పట్టాభిశీతారామయ్యగారింట బస చేసి మర్నాడు ప్రొద్దున్న ముగ్గురు డాక్టర్లూ ( హనుమంతరావుగారు, సీతారామయ్యగారు, శర్మగారు) కలసి 15-04-1930 తారీఖున బందరు దగ్గర చిన్నపురం చేరుకున్నారు. మొదటగా బయలుదేరిన కుమార రాజాగారు చిన్నపురంలో చేసి న ఉప్పు జమచేసుకుని బందరు పట్టుకుచ్చి బందరు బజారులలో అమ్మకం చేశారు. సత్యాగ్రహ సమర ఉగ్రతంగా జరిగే రోజల్లో శివరావు గారు వ్రాసిన అనేక కర పత్రములు పడమర కృష్ణాజిల్లా కాంగ్రెస్సుకమిటీ వారి ప్రచురణల క్రింద కాంగెస్సు కార్యకర్తలకు బోధనానుకూలముగా ముద్రించబడేవి. వారు వ్రాసిన “భారతీయుల దారిద్య్రము” అను వ్యాసము సహకారము అనే పత్రికలో ను, 10/03/1930 తారీఖున వారి పుస్తకము “సత్యాగ్రహ చరిత్ర” ఆంధ్ర గ్రంథాలయ ప్రెస్ లో ముద్రించబడింది. ఈపుస్తక ఆవిష్కరణం పడమర కృష్ణాజిల్లా వారి రణభేరీతో “శుక్ల సంవత్సరము ఫాల్గుణ శు బుధవారము నాడు సత్యాగ్రహ సమర సుభముహూర్తమున దిగవల్లి వేంకట శివరావు రచించిన సత్యాగ్రహ చరిత్ర డా//ఘంటసాల సీతారామ శర్మ, చెరుకుపల్లి వెంకటప్పయ్య, మంచాల సుబ్బారావుగార్ల చే ప్రకటింపబడినది” అని ఉద్ఘోటించబడింది. మెదటి బ్యాచ్ లో ఉప్పుచేసిన వా రికి అప్పటికే జైలులో నిర్భందిచ బడిన వారైన కుమారాజా గారిని శర్మగారిని జైలునించి తీసుకుచ్చి కోర్టులో హాజరు పరచారు. సత్యాగ్రహం ఉద్యమంలో పోలీసు వారిచే అరెస్టు కాబడిన చాల మంది ప్రముఖ కాంగ్రెస్సు నాయకులను కోర్టులో హాజరు పరచిన ప్పుడు దిగవల్లి శివరావరు గారు కోర్టు వారి అనుమతితో అమికస్ క్యూరి [ అంటే ప్రత్యర్థి తరఫు వకీలు, defendant lawyer ]గా వుండేవారు ఆ విషయం 1930 సెప్టెంబరు 12 వ తారీఖునాడు శివరావుగారి మీద రాజద్రోహం కేసులో సర్కిల్ ఇన్ స్పెక్టరు స్వామి గారిచ్చివ వాగ్మూలాన్ని బట్టి తెలుస్తున్నది. డా ఘంటసాల సీతారామశర్మగారు 1930 మే మధ్యలో పలు గ్రామాలకు పర్యటనచేసి కాంగ్రెస్సు తరఫున సాంఘిక రాజకీయ ఆర్థిక దుస్థితికి దారితీస్తున్న బ్రిటిష పరిపాలను ఎత్తి చూపించుటకు శివరావుగారు చేసిన ప్రశ్నావళి పూర్తిచేయించి తీసుకుచ్చి యిచ్చారు. అంతలో ఉప్పు సత్యాగ్రహకార్యకలాపాలకి డా శర్మ గారికి కూడా 18 నెలల ఖటిన ఖారా గార శిక్ష విధించబడి వారును రాజమండ్రీ జైలులో నిర్భందిచ బడ్డారు. 15/06/1930 తారీఖునాడు డా శర్మ, వేలూరి యజ్ఞన్నారాయణ, డా వెలిదండ్ల హనుమంతరావు, బ్రహ్మాండం నరసిహాం, గోనుగుంట్ల సుబ్రహమణ్యగుప్త, నూకల వీర రాఘవయ్య, వీర మల్లయ్య మొదలగు వారలు మొత్తం 40 మందిని రాజమండ్రీ సెంట్రల్ జైలునుండి వెల్లూరు సెంట్రల్ జైలుకు తరలించు ముందు రోజు రాత్రి మర్నాడు పొద్దున్నే జైలు గేటు దగ్గర ఆ జైలుఅధికారైన బ్రిటిష పోలీసు సార్జంటు అకారణంగా దౌర్జన్యంగాలాఠీతో కొట్టాడు. కాలితో తన్నాడు. వారి మంచనీళ్ల లోటాలు, కళ్లజోడ్లనూ కారణం లేకుండా విరక్కొటి పారేశాడు, వారందరును (మొత్తం 40 మందిని) 16/06/1930 సి ఆర్ పికి అప్పచెప్పి పొద్దున్నే వారిని రాజమండ్రీ జైలునుండి పాసింజరు రైలులో ప్రయాణాంచేయించి వెల్లూరు జైలుకు తరలించారు. దారిలో బెజవాడ రైలు స్టేషన్ లో పౌరులూ కాంగ్రెస్ కార్యకర్తలతో పాటు దిగవల్లి శివరావుగారు కూడా రైలు స్టేషన్ కు వారలను చూడ్డానికి వెళ్లారు. పోలీసు వారి బందోబస్తీ నిఘాలో రైలు బండిలో ఖైదీలు గానున్న చాల మంది శివరావుగారితో పోలీసు వారు చూడకుండా చిన్న చిన్న సందేశాలిచ్చారు. అందులో డా శర్మగారు పెన్సిలోతో వ్రాసిన చిన్న లేఖలో శివరావుగారికి పోలీసువారు రాజమండ్రీ జైలు గేటుదగ్గర ఆ క్రితం రోజు రాత్రి ఎలా కొట్టిందీ వ్రాసి దానిని ప్రచురించవద్దని కోరారు. బాగా దెబ్బలు తిన్న వారిలో బ్రహ్మాండం నరసింహాం వెలిదండ్ల హనుమంతరావు గారు. ఆ జైలు సంఘటన కృష్ణా పత్రికలో డిసెంబరు 12 వ తారీఖ 1930 నాడు బొబ్బిలి పాట వరుసలో గురజాడ రాఘవ శర్మ రచించిన పాట ప్రచురించారు ( దాని ప్రతి చివరిలో జత పరిచాము) ఆ పాటలో కూడా బాగా దెబ్బతిన్నవారిలో ప్రముఖంగా వెలిదండ్ల హనుమంతరావు గారని చెప్పబడింది. గాంధీ ఇర్విన్ రాజీ వప్పందం ప్రకారం 12/03/1931 తారీఖున డా శర్మ, నల్లూరి పాపయ్య. చౌదరీ, వేలురి యజ్ఞన్నారాయణ మొదలగు వారిని వెల్లూరు జైలు నుండి విడుద లచేశారు. వారు దారిలో మద్రాసులో కొన్నిరోజులుండి వారు 4/03/1931 తారీఖున బెజవాడ చేరుకున్నప్పు డు శివరావు ప్రభృతులు రైలు స్టేషన్ కు వెళ్లి స్వాగతం చెప్పారు కృష్ణా పడమర జిల్లా కాంగ్రెస్ కమిటీ మీటింగు మార్చి1931న 10/03/1931న ముదునూరులో జరిగిన సత్యాగ్రహ సన్మాన సభకు డా శర్మ, మతం బాలసుబ్రమణ్యం వెళ్ళారు. 1936 లో డా శర్మ దిగవల్లి శివరావు వెంకటప్పయ్యా కలసి ఆచార్య రంగాగారి ఆహ్వానం మీద నిడుబ్రోలు వెళ్లారు. ఆరోజులలో రంగా అనబడే గోగినేని రంగనాయకులు గారు కాంగ్రెస్సు అగ్రనాయకులలో ఒకరు వీరు రైతాంగానికి మూల స్దంభం లాంటి వారు.
సంఘసేవ, కార్మికపుర సంస్తాపన. లేబర్ లీడర్ గా హరిజన సేవా సంఘం సెక్రటరీ గా చేసిన కృషి
శర్మగారు రామకృష్ణా మఠం వారి ఆశయాలు అమలు చేశేవారు. ఉరిలో ఎక్కడైనా అగ్ని విప్పత్తులు గలిగితే దగ్గరలో నున్న నీళ్లను బక్కేట్లలో స్వయంగా తీసుకెళ్లి మంటలార్ప ప్రయత్నం చేసేవారు. మంటలు రగలుకుంటుంటే ఊరికే చూస్తూ వుండే వారికి ఒక ఆదర్శంగా తను నీళ్ళు పట్టికెళ్ళి చేసి చూపించేవారు. చేయమని ప్రోత్సహించేవరు. ఫైర్ స్టేషన్లు మరియు ఫైర్ఇంజన్లంటే తెలియని గడ్డు రోజలవి. ఎండా కాలంలో బెజవాడలో 42 డిగ్రీలు సి ఉష్ణోగ్రతతో ఎండ తీవ్రత నిప్పులు కురిపిస్తుండేది, అగ్నివిప్పత్తులు తరుచూ జరుగుతూనుండేవి. బెజవాడనిఅగ్నివాడ అనచ్చు. కేవలం మానవ శక్తిసామర్ధ్యంతో నీరు పోయటం వల్లనే అగ్ని మాపకం చేయల్సివచ్చేది. లేక పోతే పూర్ణాహుతి అపార ఆస్తి ప్రాణ నష్టం సంభవిస్తూనుండేవి. పాకలు గుడిసేలలో నుండిన పాటక జనం అపార తరచు అట్టి బాధకు గురైయ్యేవారు. అగ్ని భాదితులకు శర్మగారు స్వయంగా అన్నదానం చేశేవారు. వారు కొంతకాలం వుండటానికి వసతి గృహం చూపించేవారు. బెజవాడలో సిగంసెట్టి నారాయణసెట్టి గారు నడిపే అన్నదాన సమాజాని శర్మగారు చాల ప్రోత్సహించి సహాయం చేశేవారు వైద్యుడుగా వారు బీదవారింటికి వైద్యం చేయటానికి వెళ్లినప్పు డు వారు చూసిన దీన స్థితులు చెప్పుతూ సానుభుతితో నుండే వారు బీదలు పడే కష్టాలు ఇబ్బందులును అర్ధంచేసుకుని చేయగలిగినంత సహాయం చేశేవారు. 1922 మునిసిపల్ ఎలక్షన్లో కాంగ్రెస్సు పార్టీ అభ్యర్థి డా ధన్వాడ రామచంద్ర రావు గారుఅధ్యక్షుడుగా వచ్చిన తరువాత శర్మగారు మునిసిపల్ కౌన్సిల్లో అధిక పలుకబడి యుండేది. ఆసమయంలో శర్మగారు ప్రేరణపై మునిసిపాలిటీవారిచే ప్రజాయుక్తమగు గొప్ప పనులు చేయించ గలిగారు వారి కృషివల్లనే బెజవాడలో కార్మికపురం స్కీమునోకదానిని తయారు చేయించి ఒక చదరపు మైలు విస్తీర్ణంలో బెజవాడలో ఏలూరు రోడ్డు నుండి రవీస్ కాల్వ గట్టుదాకా లేబర్ కాలనీ డెవలప్ చేశారు ఆ కార్మిక పురంలో కార్మికులైన కమ్మర, కుమ్మర, వడ్రంగి, తాపీ గుర్రబ్బండి, మొదలగు కార్మికులు, పని వారలకు 99 ఏండ్ల లీజ్ పద్ధతి మీద స్తళములివ్వబడినవి రోడ్లు మంచినీటి సదుపాయములు కలుగచేశారు. డాక్టరు శర్మగారు ఆవిధంగా కార్మికసంఘ సంస్కర్తగా కార్మికజన ప్రియుడుగా ప్రసిధ్ధి చెంది మునిసి పల్ కౌన్సిల్ ఎలక్షన్ల ల్లో నిలబడి తీవ్ర పోటీకి తట్టుకుని కౌన్సిలర్ గా వరుసగా మూడు తడవలు ఎన్నికై నారు. శర్మగారు లేబర్ లీడర్ గా ప్రసిధ్ధి చెందారు. బెజవాడలో హరిజన సేవాసంఘం నకు కార్యదర్శిగా చేశారు. హరిజన సేవాసంఘంవారి తరఫున శర్మ గారు హరిజన హాస్టలు చాల చాకచక్యంతో నడిపేవారు. ఆరోజులలో బెజవాడలో హరిజన నాయకుడైన కూర్మయ్య గారు శర్మ గారిని గురువులుగా పుజించేవారు. శర్మగారంటే బెజవాడలో నే కాక యావద్కృష్ణాజల్లా మొత్తంలో హరిజన గిరజన సముదాయలన్నీ చాల గౌర్వాభిమానంతో చూసేవారు. ఆరోజలులో శర్మగారికి ఈ పనుల్లో బంగారు మరియు దుర్గయ్య అను ఇద్దరు లేబర్ లీడర్లు నమ్మిన బంట్లూగానుండేవారు.
మిత్ర త్రయం, ఇష్టా గోష్టి. సమావేశాలు
1933 జూలైలో కృష్ణా పుష్కరం కమిటీలో డా శర్మగారు సభ్యలుగానున్నారు . 1937 లో వారి మిత్రులతో కలసి డా చాగంటి కారులో పామర్రు, గుణదల, కనుమర్తి గ్రామాలకు కాంగ్రెస్సు కార్యకర్తలను కలవటానికి వెళ్లారు. 1938 లో డా శర్మగారు చెళ్ల పిళ్ళ శాస్త్రిగారికి గొప్ప సన్మానం జరిపించారు. బెజవాడలో డా శర్మగారిల్లు సాయంత్రానికల్లా ఒకసాహిత్య సమావేశంగా మారేది. డా శర్మగారు, దిగవల్లి వెంకట శివరావు, చెరుకుపల్లి వెంకటప్పయ్య వీరు ముగ్గురు అనివార్యంగా రోజు సాయంత్రం కలసి ఇష్టగోష్ఠి కై సమావేశమయ్యేవారు . వేలూరి శివరామ శాస్త్రి గారు వీరి ముగ్గురను త్రిమూర్తలనే వారు. 1925 దాకా శర్మగారు గవర్నరు పేటలో నున్న సింగరాజు సుబ్బారావు గారి పెద్ద తోటఇంట్లో అద్దెకుండే వారు ఆతరువాత శర్మగారు ఆగస్టు 1925 లో సొంత ఇంటిలోకి మారారు అప్పట్ణుచీ ఆ సమావేశ సభ అక్కడ జరిగేది. వీరి సభలో పురప్రముఖులు రాజకీయ వేత్తలు, కళాకారులుకూడా తరుచు వచ్చేవారు. చెళ్లపిళ్ల వెంకట శాస్త్రిగారు బెజవాడలోవున్నప్పుడుల్లా వీరి సభ ఇంకా పెద్దదిగా ఇతర సాహిత్యవేత్తలు కవులుతో నిండిపోయేది. శాస్త్రిగారున్నప్పుడొకసారి కవి శేఖరుడైన త్రిపురనేని రామస్వామి చౌదరిగారుకూడా వీరి సభకు వచ్చి వారు రచించిన కవిత్వం చదివి వినిపించారు. 1938 లో బెజవాడలో ప్రముఖ న్యాయవాదైన పాటిబండ అప్పారావు గారు వీరి ముగ్గు రు మితృలు మీత ఒక పద్యము రచించారు.చెళ్ళపిళ్ళ వెంకటశాస్త్రి గారు డా శర్మ గారికి న్రాసిన ఉత్తరం జత పరచటమైనది.
మరణం
దురదృష్టవ్వశాత్తూ స్వతంత్రముచ్చిన 3 ఏండ్లలోనే వారు14/04/1950 తేదిన (stroke తో) అస్వస్తుతులై శారీరకంగా నిర్భందులైయ్యారు. తరువాత కొద్దికాలాని కే 1953 జూలై 17 వతారీఖున మరణం సంభవించింది.

ఘంటసాల సీతారామ శర్మ

డాక్టరు ఘంటసాల సీతారామ శర్మ ఎక్కడ జన్మించాడు?


బెంబి, విశాఖపట్నం జిల్లా, అనంతగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన అనంతగిరి నుండి 80 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విశాఖపట్నం నుండి 105 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 25 ఇళ్లతో, 101 జనాభాతో 35 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 54, ఆడవారి సంఖ్య 47. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 101. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584352[2].పిన్ కోడ్: 531030.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల దేవరాపల్లిలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల పినకోటలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల పినకోటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల దేవరాపల్లిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వాలాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది.  సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
బెంబిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 30 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 4 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 4 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
బెంబిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, జొన్న, కాయధాన్యాలు
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	101 - పురుషుల సంఖ్య 	54 - స్త్రీల సంఖ్య 	47 - గృహాల సంఖ్య 	25

2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 102.[3] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 57, మహిళల సంఖ్య 45, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 21 ఉన్నాయి.
మూలాలు

బెంబి గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ ఏంటి?


మీరాబాయి (ఆంగ్లం: Meera Bai; సంస్కృతం: मीराबाई)  (c.1498-c.1547CE) (ప్రత్యామ్నాయ వర్ణ క్రమాలు: మీరా ; మిరా ; మీరాబాయి ) అనే ఆవిడ సాంప్రదాయ హిందూ ఆధ్యాత్మిక గాయకురాలు, ఈమె రాజస్థాన్ కు చెందిన సహజీయ అపసంప్రదాయ కృష్ణుని 'భక్తురాలు', ఈమె వైష్ణవ భక్తి ఉద్యమపు సంత్ సాంప్రదాయ ప్రముఖ వ్యక్తులలో ఒకరు. ఆమె రాసిన భజన ల్లో 12-1300 ప్రార్థనా గీతాలు మొత్తం భారతదేశం అంతా ప్రాచుర్యం పొందాయి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక అనువాదాల్లో ప్రచురించబడ్డాయి. భక్తి సాంప్రదాయంలో కృష్ణ భగవానుడి మీద అపారమైన భక్తిని కలిగిఉంటారు.
ఆమె జీవిత విశేషాలు అనేక సినిమాలకి అంశంగా మారాయి, ఆమె కవిత్వం నుంచి తీసుకున్న భాగాలూ, ఆమె వర్గపు ప్రజలనుంచి అందిన కథలు చారిత్రాత్మక ప్రామాణికత విషయంలో చర్చనీయాంశాలు ముఖ్యంగా ఆమెని తరువాత వచ్చిన తాన్ సేన్తో అనుసంధానించే అంశాలు. మరో ప్రక్క ఆమెని రూపాగోస్వామితో విభేదించిన రవిదాస్ అనుయాయిగా మార్చిన సంప్రదాయాలు ఆమె మాములు జీవనానికి వ్యతిరేకంగా ఉంటాయి.
జీవితచరిత్ర

రాజపుత్ర యువరాణి[1] మీరా వాయువ్య భారతదేశపు రాజస్థాన్లోని ప్రస్తుతం నాగపూర్ జిల్లాలో ఉన్న మెర్టా దగ్గరి చిన్న పల్లెటూరు కుడ్కీ (కుర్కీ) లో జన్మించింది. ఆమె తండ్రి రతన్ సింగ్ రాథోడ్, రాథోడ్ వంశానికి చెందిన వీరుడు, ఈయన 1459లో జోద్ పూర్ పట్టణ నిర్మాత రావు జోధా అఫ్ మండోర్ (1416-1489 CE) కొడుకు.
మీరా చిన్నపిల్లగా ఉన్నప్పుడు ఒక సాధువుని కలిసినప్పుడు ఆయన ఇచ్చిన కృష్ణుడి విగ్రహాన్ని గాఢంగా మోహించింది, దీనిని ఆమె జీవితాంతం ఆమె దగ్గరే ఉంచుకుంది. ఆమె తల్లి ఆమె ఆధ్యాత్మిక భావనలకు మద్ధతునిచ్చేది కానీ ఆమె త్వరగా చనిపోయారు.

మీరా వివాహం ఆమె చిన్న వయస్సులోనే చిత్తోడ్ రాణా సంగా పెద్ద కొడుకు భోజ్ రాజ్ యువరాజుతో సాంప్రదాయబద్ధంగా నిశ్చయించబడింది. ఏమైనా ఆమె క్రొత్త కుటుంబం ఆమె వారి కులదైవాన్ని ప్రార్థించడానికి ఒప్పుకోకపోవడాన్ని, ఆమె భక్తిని, కృష్ణుణ్ణి మాత్రమే నిజంగా పెళ్ళి చేసుకున్నానన్న భావనని ఒప్పుకోలేదు. రాజ్ పుతానా ఢిల్లీ సుల్తానులకి దూరంగా స్వతంత్రంగా ఉండేది, ఈ ముస్లిము వంశం తిమూర్ని గెలుచుకున్న తరువాత మొత్తం హిందూస్తాన్ని పరిపాలించింది. కానీ 16వ శతాబ్దం తొలినాళ్ళలో మధ్య ఆసియా యుద్ధవీరుడు బాబర్ సుల్తానత్ ను జయించాడు, ఈయనకి కొంతమంది రాజపుత్రులు మద్దతునిచ్చారు మరి కొందరు అతనితో యుద్ధంలో ప్రాణాలు వదిలారు. యుద్ధంలో ఆమె భర్త మరణం (1527 CE లో?) మీరా తన ఇరవైలలో ఆమె తల్లి మరణంతోపాటు ఎదుర్కొన్న నష్టాలలో ఒకటి. ఆమె అశాశ్వతం నుంచి శాశ్వతాన్ని ప్రేమించడం నేర్చుకుంది, తన బాధని ఆధ్యాత్మిక భక్తిగా మలుచుకొని ఆ స్ఫూర్తితో లెక్కలేనన్ని పాటలని శృంగారం, విరహాల మేళవింపుతో రాసింది.[2]
కృష్ణుడి మీద మీరా prema మొదట వ్యక్తిగత విషయంగానే ఉండేది కానీ కొంత కాలం తరువాత అది ఎక్కువయిపోయి ఆమెని పుర వీధులలో నాట్యం చేసేలా చేసింది. చిత్తోడ్ ఘడ్ క్రొత్త రాజు, ఆమె బావ విక్రమాదిత్య దుస్స్వభావం గల యువకుడు, ఇతను మీరా పేరుని, ఆమె సామాన్యులతో కలవడాన్ని, స్త్రీ అణకువ పైన గల నిర్లక్ష్యాన్ని బలంగా వ్యతిరేకించేవాడు. ఆమెకి విషమివ్వడానికి చాలా ప్రయత్నాలు జరిగాయి.[2] ఆమె మరదలు ఉడాబాయి ఉత్తుత్తి పుకార్లను పుట్టించేదని చెప్తారు.
ఒకానొక సమయంలో మీరా తనకితాను గురు రవిదాస్[3] ("గురు మిలియా రాయ్ దాస్ జీ") అనుయాయురాలిగా ప్రకటించుకొని కృష్ణాయిజానికి కేంద్రమైన బృందావనానికి వెళ్ళిపోయింది. ఆమె తననితాను కృష్ణుడి ప్రేమలో పిచ్చిదైన గోపిక లలిత పునర్జన్మగా భావించేది. జానపద గాథని బట్టి మనకి ఈ సంఘటన గురించిన ఖచ్చిత వివరాలు తెలుస్తాయి, ఇందులో ఒకచోట ఆమె ఆ సమయంలో బృందావనంలో గురు సాధువు చైతన్య ప్రత్యక్ష అనుయాయి రూపా గోస్వామితో ఆధ్యాత్మిక విషయాలను గురించిన చర్చ జరపాలన్న కోరిక వెలిబుచ్చింది, ఘోటక బ్రహ్మచారి అయిన ఆయన ఒక స్త్రీని కలవడానికి నిరాకరించారు. దీనికి మీరా ఈ విశ్వంలో నిజమైన పురుషుడు కేవలం కృష్ణుడు మాత్రమే అని బదులిచ్చింది. ఆమె తన తీర్థయాత్రను కొనసాగిస్తూ "ఒక గ్రామంనుంచి ఇంకొక గ్రామానికి నాట్యం చేస్తూ వెళుతూ దాదాపు మొత్తం ఉత్తర భారతాన్నంతా చుట్టింది".[4] ఒక కథలో ఆమె కాశీలో కబీర్తో కనిపిస్తుంది, ఇది మరలా సామజిక ఇబ్బందులని కలిగిస్తుంది. ఆమె తన జీవిత చరమాంకాన్ని భక్తురాలిగా గుజరాత్ లోని ద్వారకలో గడిపింది.
కవిత్వం
మీరా పాటలు సులభంగా ఉండి పాద (వర్స్) అని పిలువబడతాయి, ఈ పదం చిన్న ఆధ్యాత్మిక గీతానికి ఉపయోగిస్తారు, సాధారణంగా సులభ స్వరాలలో, పునరావృత పల్లవులతో స్వరీకరించబడతాయి, ఇవి ఆమె పదావళిలో సంకలనం చేయబడ్డాయి. నిజ ప్రతులు హిందీ రాజస్తానీ, బ్రజ్ మాండలికంలో ఉన్నాయి, ఈ హిందీ మాండలికం బృందావనం చుట్టుప్రక్కలా మాట్లాడతారు (కృష్ణుడి బాల్య గృహం), ఇది కొన్నిసార్లు రాజస్తాని, గుజరాతితో కలుస్తుంది:
బ్రజ్ లోని ఆ చీకటి నివాసి
తానొక్కడే నాకు ఆశ్రయం.
ఓ నా తోడూనీడా, ప్రాపంచిక సౌక్యం ఒక భ్రమ,
అది దొరికిన వెంటనే, చేజారిపోతుంది.
నేను శరణుకోసం అక్షయాన్ని ఎన్నుకొన్నాను,
మృత్యువనే సర్పం కబళించలేని అతనినే.
నా ప్రియుడు నా హృదయంలోనే రోజంతా ఉంటాడు,
ఆ స్వర్గ నివాసాన్ని నేను వాస్తవంగా అనుభవించాను.
మీరా స్వామి హరి, నాశనం చేయబడలేని వాడు.
నా భగవంతుడా, నేను నీ ఆశ్రయం పొందాను, నీ సేవకురాలిని
మీరాని తరచుగా నిరాకర దైవత్వాన్ని[1] గురించి మాట్లాడే ఉత్తరాది భక్తి సాధువులలో చేర్చినప్పటికీ, ఆమె భగవద్గీత చారిత్రక గురువు కృష్ణుడిని ప్రార్థించినదనటంలో సందేహం లేదు, అతడు శాశ్వతత్వానికి సరిపోయే అవతారం, ఆమె నిరకారాన్ని ప్రార్థించినప్పటికీ ప్రత్యేకంగా అతని విగ్రహం మరియు గుడి మీద శ్రద్ధ కలిగిఉంది. ఆమె కృష్ణుడితో ప్రేమికుడిగా, దేవుడిగా, గురువుగా తనకు గల వ్యక్తిగత సంబంధాన్ని గురించి మాట్లాడేది. సంపూర్ణంగా అర్పించడం ఆమె కవిత్వపు లక్షణం. కృష్ణుడితో కలయికకై ఆమె పడే తపన ఆమె కవిత్వంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది: ఆమె "నలుపు రంగు రంగు కావాలని" (కృష్ణుడి రంగు) కోరుకొనేది.
ఇంగ్లీష్ ప్రతులు
ఆల్స్టన్ మరియు సుబ్రమణ్యన్ ఎంచుకున్నవాటిని ఆంగ్ల అనువాదాలతో భారతదేశంలో ప్రచురించారు.[3][5] షెల్లింగ్[6] మరియు లెవీ[7] USAలో సంకలనాలను అందించారు. స్నెల్[8] అతని సంకలనం ది హిందీ క్లాసికల్ ట్రెడిషన్లో సమాంతర అనువాదాలని ప్రదర్శించాడు.
మీరావి కొన్ని భజనలు రాబర్ట్ బ్లై చేత అతని మీరాబాయి ప్రతులలో వర్ణించబడ్డాయి (న్యూయార్క్; రెడ్ ఓజియర్ ప్రెస్, 1984). బ్లై, జేన్ హిర్ష్ ఫీల్డ్ తో మీరాబాయి: ఎక్స్టాటిక్ పోయమ్స్ మీద కలిసి పనిచేసాడు.[9]
పాశ్చాత్య సంస్కృతి
స్వరకర్త జాన్ హర్బిసన్ అతని మీరాబాయి పాటల కోసం బ్లై అనువాదాలని స్వీకరించాడు. ఈమె గురించి అంజలీ పంజాబీ ఎ ఫ్యూ థింగ్స్ ఐ నో అబౌట్ హర్ అనే డాక్యుమెంటరి చిత్రం తీసారు.[10] ఈమె జీవితం గురించిన రెండు అతి ప్రాచుర్య సినిమాలు భారతదేశంలో నిర్మించబడ్డాయి.
మీరా-ది లవర్ అనే సంగిత ఆల్బంలో మీరాబాయి జీవితాన్ని సంగీత కథగా మలిచారు, ఈ సంగీత ఆల్బం ప్రముఖ మీరా భజనల స్వరాల మీద ఆధారపడి చేసారు, ఇది 2009 అక్టోబరు 11న విడుదలవబోతుంది.[11]
గ్రంథ పట్టిక
చతుర్వేది, ఆచార్య పరశురాం (a), మీరాబాయికీ పదావళి, (16.ప్రతి)
గోఎట్జ్, హేర్మన్, మీరా బాయి: హర్ లైఫ్ అండ్ టైమ్స్, బోంబే 1966
మీరాబాయి: లిబెస్నరిన్. డై వెర్సె డెర్ ఇండిషేన్ డిష్టరిన్ ఉండ్ మిస్టికరిన్. రాజస్థానీ నుండి జర్మన్ లోకి శుభ్రాపరాశర్ ద్వారా అనువదించబడింది. కెల్ ఖేం, 2006 (ISBN 3-935727-09-7)
హవ్లీ, జాన్ స్త్రట్టన్. ది భక్తీ వాయిసెస్: మీరాబాయి, సూరదాస్, అండ్ కబీర్ ఇన్ దైర్ టైమ్స్ అండ్ ఔర్స్, ఆక్స్ ఫోర్డ్ 2005.
వీటిని కూడా చూడండి.
అందాల్
భజన్
రాజ్పుట్స్ యొక్క జాబితా
సూచనలు

బాహ్య లింకులు
  (హిందీ)
స్వర్గరోహన్ పై
Dr. జ్యోత్స్న కామత్ చే

వర్గం:1498 జననాలు
వర్గం:1547 మరణాలు
వర్గం:హిందూ భక్తులు
వర్గం:హిందూ స్వాములు
వర్గం:హిందీ కవయిత్రులు
వర్గం:భారతీయ మత నాయకులు
వర్గం:భారతీయ మత నాయకురాళ్ళు
వర్గం:భారతీయ మహిళా రచయితలు
వర్గం:రాజస్తాన్ నుండి ప్రజలు

మీరాబాయి యొక్క తండ్రి పేరేమిటి ?


కొలొరాడో అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ఒకటి. ఈ రాష్ట్రం రాకీ పర్వత ప్రాంతంలో ఉంది. డెన్వర్ నగరం కొలరాడో రాష్ట్ర రాజధాని.
భౌగోళిక స్వరూపం
కొలరాడో రాష్ట్రం దీర్ఘ చతురస్ర ఆకారంలో ఉంటుంది. భూ అక్షాంశాలు, రేఖాంశాలు వెంబడి సరిహద్దులు కలిగిన మూడు అమెరికా రాష్ట్రాలలోనూ ఇది ఒకటి. తత్తిమా రెండూ వ్యోమింగ్ మరియూ యూటా రాష్ట్రాలు. ఈ రాష్ట్ర సరిహద్దులు 37° అక్షాంశం నుండి 47° అక్షాంశం వరకు, 102° రేఖాంశం నుండి 109° రేఖాంశం వరకు విస్తరించి ఉన్నది.
వాతావరణం
కొలరాడో వాతావరణం ప్రధానంగా ఛల్లగా పొడిగా ఉంటుంది.

వర్గం:అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు

అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలోని ఎతైన పర్వతం ఏది ?


అంతారం బుజుర్గ్ తెలంగాణ రాష్ట్రం, వికారాబాదు జిల్లా, తాండూరు మండలంలోని గ్రామం
ఇది మండల కేంద్రమైన తాండూరు నుండి 3 కి. మీ. దూరంలో ఉంది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1150 ఇళ్లతో, 5141 జనాభాతో 830 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2548, ఆడవారి సంఖ్య 2593. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1099 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 569. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 574460[1].పిన్ కోడ్: 501141.
2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఈ గ్రామ జనాభా 2666. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య సంఖ్య 1313 మరియు మహిళల సంఖ్య 1353.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి  ఉన్నాయి.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు తాండూరులో ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల తాండూరులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల వికారాబాద్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ వికారాబాద్లో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల గౌతాపూర్లోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు తాండూరులోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
అంతారం బుజుర్గ్లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
అంతారం బుజుర్గ్లో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 5 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 9 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
అంతారం బుజుర్గ్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
అడవి: 60 హెక్టార్లు
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 45 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 8 హెక్టార్లు
తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 44 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 40 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 65 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 15 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 553 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 437 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 196 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
అంతారం బుజుర్గ్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 160 హెక్టార్లు* చెరువులు: 36 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
అంతారం బుజుర్గ్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
కంది, వరి, పెసర
గ్రామములో రాజకీయాలు
2013, జూలై 31న జరిగిన గ్రామపంచాయతి ఎన్నికలలో గ్రామ సర్పంచ్ గా శేఖర్ ఎన్నికయ్యాడు.[2]
మూలాలు

వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:వికారాబాదు జిల్లా గ్రామాలు

అంతారం బుజుర్గ్

అంతారం బుజుర్గ్ గ్రామ విస్తీర్ణం ఎంత?


1972 గ్రెగోరియన్ కాలెండరు యొక్క లీపు సంవత్సరము.

సంవత్సరాలు:1969 1970 1971 - 1972 - 1973 1974 1975దశాబ్దాలు:1950లు 1960లు - 1970లు - 1980లు 1990లుశతాబ్దాలు:20 వ శతాబ్దం - 21 వ శతాబ్దం - 22 వ శతాబ్దం
సంఘటనలు
జనవరి 31: నేపాల్ రాజుగా బీరేంద్ర అధికారంలోకి వచ్చాడు.
జూన్ 5: స్వీడన్ రాజధాని స్టాక్‌హోంలో మొట్టమొదటి పర్యావరణ సదస్సు నిర్వహించబడింది.
ఆగష్టు 26: 20వ వేసవి ఒలింపిక్ క్రీడలు మ్యూనిచ్లో ప్రారంభమయ్యాయి.
డిసెంబర్ 5: ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో ఒంగోలు జిల్లా పేరును ప్రకాశం జిల్లాగా మార్చారు.
జననాలు
జనవరి 7 : ఎస్.పి.బి.చరణ్, భారతీయ చలనచిత్ర నేపథ్యగాయకుడు, నటుడు, నిర్మాత.
ఫిబ్రవరి 4: శేఖర్ కమ్ముల ప్రముఖ తెలుగు సినీదర్శకుడు, నిర్మాత మరియు సినీ రచయిత.
ఫిబ్రవరి 13: నూనె శ్రీనివాసరావు, సామాజిక శాస్త్రవేత్త.
ఏప్రిల్ 14: కునాల్ గానావాలా, భారతీయ సినిమా నేపథ్య గాయకుడు.
ఏప్రిల్ 17: ఇంద్రగంటి మోహన కృష్ణ సుప్రసిద్ధ తెలుగు సినిమా దర్శకుడు.
ఏప్రిల్ 20: మమతా కులకర్ణి, హిందీ సినీనటి.
జూన్ 3: టి. హరీశ్ రావు, తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీకి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు.
జూలై 18: సౌందర్య, ప్రముఖ సినీనటి. (మ.2004)
సెప్టెంబర్ 1: కోట్ల హనుమంతరావు, రంగస్థల ప్రముఖులు, సినిమా నటులు మరియు రంగస్థల అధ్యాపకులు.
అక్టోబర్ 11: సంజయ్ బంగర్, భారత క్రికెట్ జట్టు మాజీ క్రీడాకారుడు.
నవంబర్ 17: రోజా సెల్వమణి, దక్షిణ భారతదేశంలో ప్రముఖ సినిమా నటి మరియు రాజకీయవేత్త.
నవంబర్ 18: జుబిన్ గార్గ్, అస్సాంకు చెందిన భారతీయ గాయకుడు మరియు సంగీత దర్శకుడు, స్వరకర్త, పాటల రచయిత.
డిసెంబర్ 21: వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి, రాజకీయ నాయకుడు.
మరణాలు

జనవరి 10: పింగళి లక్ష్మీకాంతం, ప్రసిద్ధ తెలుగు కవి పింగళి కాటూరి జంటకవులలో పింగళి ఈయనే. రాయల అష్టదిగ్గజాలలో ఒకడైన పింగళి సూరన వంశానికి చెందినవాడు. (జ. 1894)
జనవరి 22: స్వామి రామానంద తీర్థ, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, హైదరాబాదు సంస్థాన విమోచనానికి పాటు బడ్డ మహానాయకుడు. (జ.1903)
జనవరి 23: కె. అచ్యుతరెడ్డి, స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు, శాసనసభ్యులు మరియు మంత్రివర్యులు. (జ. 1914)
జనవరి 31: నేపాల్ రాజుగా పనిచేసిన మహేంద్ర.
మే 7: దామోదరం సంజీవయ్య, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర రెండవ ముఖ్యమంత్రి. (జ.1921)
మే 29: పృథ్వీరాజ్ కపూర్, ప్రముఖ హిందీ సినిమానటుడు. దాదా సాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీత. (జ.1906)
జూన్ 20: కొచ్చెర్లకోట రంగధామరావు, స్పెక్ట్రోస్కోపీ రంగంలో ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన భౌతిక శాస్త్రవేత్త.(జ.1898)
జూలై 19: కలుగోడు అశ్వత్థరావు, స్వయంకృషితో తెలుగు కన్నడ భాషలలో ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు. (జ.1901)
జూలై 19: గీతా దత్, భారతీయ నేపథ్య గాయకురాలు. (జ.1930)
జూలై 28: చారు మజుందార్, నక్సల్బరీ ఉద్యమ నేత. (జ.1918)
సెప్టెంబరు 15: కె.వి.రెడ్డి, ప్రతిభావంతుడైన దర్శకుడు, నిర్మాత మరియు రచయిత. (జ.1912)
సెప్టెంబరు 27: గోగినేని భారతీదేవి, స్వతంత్ర సమర యోధురాలు మరియు సంఘ సేవిక. (జ. 1908)
నవంబరు 5: సుభద్రా శ్రీనివాసన్, ఆకాశవాణి కార్యక్రమ నిర్వాహకురాలు. (జ.1925)
నవంబరు 18: జనమంచి వేంకట సుబ్రహ్మణ్యశర్మ, ప్రముఖ కవి, పండితుడు, పంచాంగకర్త. (జ.1899)
డిసెంబర్ 21: దాసరి కోటిరత్నం, తెలుగు సినిమా నటి, తెలుగు సినిమారంగలో తొలి మహిళా చిత్ర నిర్మాత. (జ.1910)
డిసెంబర్ 25: చక్రవర్తి రాజగోపాలాచారి, భారతదేశపు చివరి గవర్నర్ జనరల్. (జ.1878)
డిసెంబర్ 25: కాకాని వెంకటరత్నం, ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవసాయ మంత్రి.
పురస్కారాలు
దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు: పంకజ్ మల్లిక్.
జ్ఞానపీఠ పురస్కారం: రామ్‌ధరీ సింగ్ 'దినకర్'.
జనహార్ లాల్ నెహ్రూ అంతర్జాతీయ పురస్కారం: మదర్ థెరీసా

*

నెల్లూరు జిల్లా పేరును శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లాగా ఎప్పుడు మార్చారు?


రష్మి గౌతమ్ ఒక సినీ నటి, మరియు టి. వి వ్యాఖ్యాత. ఈటివిలో ప్రసారమవుతున్న జబర్దస్త్ హాస్యకార్యక్రమానికి వ్యాఖ్యాతగా వ్యవహరిస్తుంది.[1]
వ్యక్తిగత జీవితం
రష్మి తల్లి ఒడిషా రాష్ట్రానికి చెందింది. తండ్రి ఉత్తర ప్రదేశ్కు చెందిన వాడు. విశాఖపట్నంలో పుట్టి పెరిగింది.[1] చిత్ర పరిశ్రమ కోసం హైదరాబాదుకు వచ్చింది.[2]
చిత్ర సమహారం
2002 లో సవ్వడి అనే సినిమాతో ఆమె సినిమా కెరీర్ ప్రారంభమైంది.[1] కానీ ఆ సినిమా విడుదల కాలేదు. తర్వాత ఉదయ్ కిరణ్ కథానాయకుడిగా నటించిన హోలీ సినిమాలో సహాయ పాత్ర పోషించింది. తర్వాత యువ అనే సీరియల్ లో నటించింది.
2010లో తెలుగులో వచ్చిన ప్రస్థానం చిత్రంలో రష్మి సహాయనటిగా చేసింది. ఆ తరువాత ఒక రియాలిటీ డ్యాన్స్ షోలో రష్మి డ్యాన్స్ చూసిన నటి సంగీత కందెన్ సినిమాకి అవకాశం ఇప్పించింది. అలా కందెన్ చిత్రంలో నర్మద అనే ప్రధాన పాత్రను రష్మి పోషించింది. 2011లో తమిళ వచ్చిన కందెన్ అనే శృంగార చిత్రంలో నటించి, తన నటనకు మంచి మార్కులు కొట్టేసింది[3]

టెలివిజన్

మూలాలు

ఇతర లింకులు

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:విశాఖపట్టణం జిల్లా ప్రముఖులు
వర్గం:టెలివిజన్ వ్యాఖ్యాతలు
వర్గం:టెలివిజన్ నటీమణులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు

రశ్మి గౌతమ్ ఎక్కడ జన్మించింది?


పాటలు
అమ్మ కష్టజీవి గుండెలోన మండువాడే దేవుడు - ఘంటసాల బృందం
తనువా ఊహూ: హరిచందనమే పలుకా ఊహూ: అది - సుశీల, ఎస్.పి. బాలు
వనరులు
 - కొల్లూరి భాస్కరరావు, ఘంటసాల సంగీత కళాశాల, హైదరాబాదు - (చల్లా సుబ్బారాయుడు సంకలనం ఆధారంగా)
వర్గం:శోభన్ బాబు నటించిన సినిమాలు

కథానాయకురాలు

అనంతపురం చిత్ర కథానాయకురాలు ఎవరు?


వేద వ్యాసుడు సంస్కృత భాషలో వ్రాసిన మహాభారతం అను కావ్యంలో ద్వారకా నగరం ద్వారావతిగా పిలువబడింది. ఈ నగరానికి అనేక ద్వారాలు ఉండడమే ఇందుకు కారణం. సంస్కృత భాషలో ద్వారం అంటే తెలుగులో వాకిలి లేక ద్వారం అని అర్ధం. కనుక రెండు కారణ నామాలు ఈ నగరానికి చక్కగా వర్తిస్తాయి. అనార్తా సామ్రాజ్యాధీశులైన యాదవులకు ద్వారక రాజధాని. గుజరాత్ రాష్ట్ర పశ్చిమ తీరాన ఉన్న ఈ నగరం సముద్రజలాల వలన ముంచివేయబడింది. సంస్కృత మహాభారత కావ్యం ప్రకారం ఈ నగరం కురుక్షేత్ర యుద్ధం జరిగిన 16 సంవత్సరాల అనంతరం సముద్రగర్భంలో కలిసి పోయింది. మగధరాజైన జరాసంధుడి దండయాత్రల నుండి ప్రజలను సురక్షితంగా కాపాడడానికి శూర సామ్రాజ్యానికి చెందిన యదు ప్రముఖులు సముద్ర గర్భంలో ఉన్న ద్వీపాల సమూహాలను ఎంచుకుని, ఈ నగర నిర్మాణ కార్యక్రమాన్ని చేపట్టి, పూర్తి చేసి, ప్రజలను శూరసేన సామ్రాజ్యపు రాజధాని మధుర నుండి ద్వారకకు తరలించారు. ఈ ప్రదేశం అనర్త సామ్రాజ్యంలో ఒకభాగం. ద్వారకా నగరాన్ని సామ్రాజ్యము అనే కంటే సంయుక్త రాజ్యసమాహారం అనటం సమంజసం. అంధకులు, వృష్టులు, భోజులు ఈ రాజ్యసమాహారం లోని అంతర్భాగాలు. ద్వారకను పాలించిన యాదవులు దశరాస్ మరియు మధవులు అని కూడా పిలువబడ్డారు. ద్వారకలో నివసించిన యాదవ ప్రముఖులలో ముఖ్యులు వాసుదేవ కృష్ణుడు మరియు బలరాముడు, సాత్యకి, కృతవర్మ, ఉద్ధవుడు, అక్రూరుడు మరియు ఉగ్రసేనుడు.
ద్వారక మరియు కుశస్థలి
కుశస్థలి అనబడే ద్వారకా నగరం వాసుదేవ కృష్ణుడి చేత జరాసంధుడి యుద్ధాల నుండి ప్రజలను కాపాడే నిమిత్తం నిర్మించబడింది. యాదవులు మధుర నుండి ద్వారకకు సురక్షితంగా తరలించబడ్డారు. పశ్చిమ తీరానికి తరలి వచ్చిన ఈ యాదవ నిర్మిత ఆనందమయ నగరం కుశస్థలి అని పిలువబడింది. ఈ నగర సమీపంలో రైవతక పర్వతాలు ఉన్నాయి. యాదవులు ఇక్కడకు తరలి వచ్చిన తరువాత ఈ నగర కోటను తిరిగి పటిష్ఠంగా నిర్మించి, శత్రు దుర్భేద్యం చేసారు.
శూరసేన సామ్రాజ్యం నుండి యాదవులు వలస వచ్చినట్లు ఇక్కడ సూచించబడినది (13,147)
వాసుదేవకృష్ణుడు ఇక్కడ నివసించడం ఆరంభించిన విషయం సూచించబడినది (12,339)
కుశస్థలిలో దేవతలు సమావేశం జరిపారు. కుబేరుడు విచారవదనాలతో ఉన్న యక్షులను 300 మంది మహాపద్ములను వెంటబెట్టుని వివిధ ఆయుధములను పట్టుకుని వచ్చిన విషయం సూచింపబడినది (3,160)
అర్జునుడి విజయం
అర్జునుడు తన 12 మాసాల తీర్థయాత్రా సమయంలో ద్వారకానగరానికి విజయం చేసి, తన ప్రియ నేస్తము, దగ్గరి బంధువు అయిన శ్రీకృష్ణుడిని కలుసుకున్నాడు.
అర్జునుడు ఇంద్రప్రస్థం నుండి బయలుదేరి హిమాలయాలకు తీర్ధయాత్ర చేస్తూ తూర్పు సముద్రతీరానికి చేరి, అక్కడ నుండి దక్షిణ సముద్రతీరాల మీదుగా పశ్చిమ సముద్ర తీరం వైపు పయనించి, ద్వారకకు చేరి కృష్ణుడిని కలుసుకుని, రైవతక పర్వతానికి తీసుకొని పోబడి, అక్కడి నుండి సమీపంలోని ద్వారక చేరుకున్నాడు.
రైవత పర్వతం
రైవతకము ద్వారక సమీపంలో ఉన్న వేసవి విడిది. కృష్ణుడు మరియు అర్జునుడు ప్రభాసతీర్థములో కొంత సమయం విహరించి, తరువాత కొంతకాలం నివసించడానికి రైవతక పర్వతం చేరుకున్నారు. వారు రైవతకం చేరే ముందు శ్రీకృష్ణుడి ఆదేశానుసారం రైవతకం ఉత్సవార్థం అలంకరించబడింది. శ్రీకృష్ణుడి ఆదేశానుసారం అక్కడ కావలసినంత ఆహారం పుష్కలంగా సమీకరించబడింది. వారిని సంతోషపరచడానికి కావలసిన నృత్యగానాదులకు అవసరమైన ఏర్పాట్లు కూడా చేయబడ్డాయి. అర్జునుడు కృష్ణుడితో చేరి నృత్యగీతాలను చూసి ఆనందించి తరువాత కళాకారులను వెనుకకు పంపి అర్జునుడు చక్కగా అలంకరించబడిన అద్భుతమైన మంచము మీద విశ్రమించాడు. మరునాడు ఉదయం వంధిమాగధుల స్తుతులతో బ్రాహ్మణుల దీవెనలతో వీణానాదాల మధ్య అర్జునుడు నిదుర నుండి మేల్కొలుపబడ్డాడు. (1,220).
ద్వారకావాసుల స్వాగతం

అర్జునుడు స్వర్ణ రథంలో యాదవుల రాజధాని అయిన ద్వారకకు చేరుకున్నాడు. అర్జునుడి రాకను పునస్కరించుకుని అతడి గౌరవార్థం ద్వారకను అందంగా అలంకరించారు. పూదోటలను, గృహాలను, వీధులను చక్కగా అలంకరించారు. ద్వారకావాసులు అర్జునుడిని చూడాలన్న ఆతురత వలన పురవీధులలో ఇరువైపులా వేల మంది చేరారు. మిద్దెలు, మేడలు, వసారాలు ప్రజలతో నిండిపోయాయి. వేల కొలది స్త్రీలు కూడా వారితో చేరారు. భోజులు, అంధకులు, వృష్టులు అర్జునుడికి ఆదరంతో, గౌరవంతో స్వాగతం పలికారు. అర్జునుడు ద్వారక లోని పెద్దలకు నమస్కరించి పూజించి వారి ఆశీర్వాదం పొందాడు. యాదవ యువకులు అర్జునుడిని ప్రేమాభిమానాలతో స్వాగతించారు. అర్జునుడు వారిని ఆదరంతో కౌగలించుకుని, వారి క్షేమసమాచారాలను కనుక్కొన్నాడు. తరువాత అర్జునుడు ఆనందమయమైన కృష్ణమందిరం చేరుకున్నాడు. రత్నమణిమయ భూషితమైన శ్రీకృష్ణ మందిరాన్ని చూసిన అర్జునుడు ఆనందించి, అక్కడ శ్రీకృష్ణుడితో కొంత కాలం నివసించాడు.
రైవత పర్వత ఆరాధన
పర్వతారాధన అనేది యాదవులలో సాధారణ మతపరమైన సంఘటన. వారు శూరసేన సామ్రాజ్యంలో ఉన్న సమయాన గోవర్ధనగిరిని పూజించిన విషయం భాగవతంలో వివరించబడింది. కొద్దిరోజుల అనంతరం భోజక, అంధక, వృష్టి వంశస్థులు మహోత్సవ సందర్భంగా రైవత పర్వతానికి ఒకటిగా చేరారు. రైవతక పర్వతం బహుసుందరంగా అలంకరించబడింది. తాత్కాలిక విడుదులు ముదురువర్ణాలు దిద్దబడి మణిమయములతో కృత్రిమ వృక్షాలతో అలంకరించబడింది. వాద్యకారులు వాద్యములను మీట సాగారు, గాయకులు గీతాలాపన చేయసాగారు, నృత్యకారులు నృత్యములు చేయసాగారు. వృష్టివంశ యువకులు చక్కగా అలంకరించుకున్నారు. అన్ని ఆభరణాలను అలంకరించుకుని సుందరంగా కనిపించారు. వారి బంగారు రథములను అధిరోహించి రావడం చూడడానికి ఆకర్షణీయంగా ఉంది. వేలాది పౌరులు తమ రథముల మీద కాలినడకన సకుటుంబ బంధుమిత్ర సహితంగా వచ్చారు. (1,222). అర్జునుడు తిరిగి ద్వారక చేరుకున్నాడు. సుభద్ర అర్జునుడిని వివాహమాడింది. అర్జునుడు అక్కడ కొంతకాలం ఉండి, బయలుదేరి పుష్కర్ క్షేత్రంలో కొంతకాలం ఉండి హస్తినకు చేరాడు.
రైవతపర్వతము మీద జరిగిన మరొక ఉత్సవం (14,59).
మణిమయఖచితమైన కోశములతో కప్పబడిన అనేక వస్తువులతో రైవతపర్వతం అలంకరించబడింది. అలంకరించబడిన బంగారు దీపస్తంభాలతో రైవతపర్వతం పగలు రేయి వ్యత్యాసం లేకుండా వెలిగి పోయింది. గుహలు మరియు జలయంత్రాల (ఫౌంటెన్) శోభతో రైవతకం వెలిగి పోయింది. అన్ని వైపులా ఎగురవేయబడిన ధ్వజములకు కట్టబడిన చిరుగంటలు గాలికి నిరంతరం మ్రోగుతూ సంగీతంలా మధురంగా వీనుల విందు చేసాయి. పర్వతం మొత్తం స్త్రీ పురుషుల మాటలతో ప్రతిధ్వనించింది. అనేక దుకాణాలు చక్కగా అలంకరించబడి సుందరమైన వస్తుసముదాయములతో, వివిధ రకములైన ఆహార పదార్థములతో నిండి ఉన్నాయి.
దుస్తులు మరియు పూలమాలలు కొండలుగా పోయబడి ఉన్నాయి. ఎక్కడ చూసినా వీణా, వేణు, మృదంగ నాదాలు మారు మ్రోగసాగాయి. ద్రాక్షరసంలో మిశ్రితమైన అనేక విధములైన అహారపదార్ధములు అక్కడక్కడా నిలువచేయబడి ఉన్నాయి. గ్రుడ్డి వారికి, అసహాయులకు, అశక్తులకు నిరంతరంగా బహుకరించబడ్డాయి. పర్వత శిఖరం మీద అనేక పవిత్రమైన నిర్మాణాలు నిర్మించబడ్డాయి.
అర్జునుడు సుభద్రను ఎత్తుకు పోవడం
రైవతక పర్వత ఉత్సములో అర్జునుడి మనసు శ్రీకృష్ణుడి చెల్లెలు సుభద్ర మీద లగ్నమైంది. కృష్ణుడు అర్జునుడికి సుభద్రను తీసుకువెళ్ళడానికి అనుమతి ఇచ్చాడు. అర్జునుడు సుభద్రను తీసుకు పోతుండగా యాదవ వీరులు ఆగ్రహించారు. అర్జునుడి చర్యకు ప్రతీకారంగా ద్వారక అప్రమత్తం చెయ్యబడింది. సుభద్రను అర్జునుడు తీసుకు వెళ్ళగానే సుభద్ర అంగరక్షకులు ఏడుస్తూ పరిగెత్తుకుని పోయి యాదవ ప్రముఖునికి తెలియజేసారు. యాదవ ప్రముఖుడు స్వర్ణ ఢమారం మ్రోగించి సైన్యాలను పిలిచాడు. సైన్యం నాలుగు వైపుల నుండి వచ్చి చేరారు. యాదవప్రముఖులు తింటున్న వారు తింటున్నట్లు, పానీయములు త్రాగుతున్నవారు త్రాగుతున్నట్లు అలా వారు చేస్తున్న పనులను ఆపివేసి అక్కడకు చేరారు. వృష్టి, భోజ, యాదవ వీరులందరూ సమావేశమై వారి స్థానాలలో కూర్చున్నారు. యాదవ ప్రముఖుడు ఎర్రబడిన నేత్రములతో సుభద్రను తీసుకుపోతున్న అర్జునుడిని అడ్డుకొనమని చెప్పాడు. యాదవ వీరులు రోషాకులిత నేత్రాలతో పైకి లేచి అర్జునుడి దుష్కృత్యాన్ని నిందిస్తూ కొందరు వారి స్వర్ణ ఖచిత రథములను సిద్ధం చేసుకున్నారు, కొందరు సారథులను పిలిచారు, కొందరు ఆయుధములను తీసుకురమ్మని ఆజ్ఞాపిస్తున్నారు, కొందరు తమ బంగారు అంబులను మరియు బలమైన కవచాలను తీసుకురమ్మని చెప్తున్నారు, కొందరు అసహనంగా గుర్రాలను లేపి, స్వర్ణాభరణ భూషితములైన ఆ అశ్వాలను రథములకు కట్టి వేస్తున్నారు, కొందరు వరి వారి రథకులను పిలుస్తున్నారు. (1,222) తరువాత అర్జునుడు ద్వారకకు తీసుకురాబడి సుభద్రతో వివాహం జరిపించారు. వారిరువురు బయలుదేరి పుష్కర్లో కొన్ని రోజులు ఉండి చివరకు హస్తినకు చేరుకున్నారు.
ద్వారక మరియు రైవతకము మీద శిశుపాలుడి దండయాత్ర
శ్రుతశ్రవుడి పుత్రుడు వసుదేవుడి మేనల్లుడు శిశుపాలుడు. శిశుపాలుడు పాండవుల వలె శ్రీకృష్ణుడికి మేనత్త కుమారుడైనా, పాండవులకు శ్రీకృష్ణుడి మీద భక్తిపూర్వక ప్రేమాభిమానాలు ఉన్నాయి. కాని శిశుపాలుడికి కృష్ణుడి మీద శత్రుత్వం ఉండేది. శ్రీకృష్ణుడు తన సైన్యాలతో ప్రాగ్జ్యోతిషపురంలో ఉన్న సమయంలో శిశుపాలుడు ద్వారకను తగులబెట్టాడు. ఆ సమయంలో భోజకరాజు రైవతపర్వతం మీద ఉత్సాహంగా కాలం గడుపుతున్నాడు. శిశుపాలుడు ఆ రాజు మీద దండయాత్ర చేసి, అతడి అంగరక్షకులను చంపి, మిగిలిన వారిని గొలుసులతో బంధించి తన నగరానికి తీసుకు పోయాడు.
ద్వారక మీద సాళ్వుడి దండయాత్ర
ద్వారక మీద సాళ్వుడి దండయాత్ర పెద్ద వివాదాంశం అయింది. సాళ్వుడి దాడి సంశయం లేకుండా వాయుమార్గంలో జరిగిన దాడి. చరిత్రకారులు ఈ దాడిని నౌకాదళం శైలిలో జరిగిన వాయుమార్గ దాడిగా భావిస్తున్నారు. ఉదాహరణగా సాళ్వుడి ఎగిరే రథం అనే వాయువాహనం సౌవా వాస్తవానికి ఒక యుద్ధనౌక.
వివరణలు: ద్వారకానగరం సముద్ర పరివేష్టితమైన ఒక ద్వీపమని భావించబడుతుంది. ఇంద్రప్రస్థంలో ధర్మరాజు చేసిన పవిత్ర రాజసూయ యాగం సందర్భంలో శిశుపాలుడు శ్రీకృష్ణుడి చేతిలో వధించబడిన కారణంగా శిశుపాలుని సోదరుడిగా భావిస్తున్న సాళ్వుడు ఆగ్రహంతో కాలిపోతూ ద్వారక మీద దండెత్తాడు. సాళ్వుడు విలువైన లోహంతో నిర్మించిన సౌవా (ఈ రథాన్ని సౌభ అని కూడా అంటారు. సౌభ పేరుతో ఒక నగరం కూడా ఉంది) రథంలో ద్వారకను చేరి వృష్టి వీరులను వధించి ద్వారకా నగరంలోని పూలతోటలను ధ్వంసం చేసాడు. అతడు అనర్తదేశీయులను (అనర్త ఒక గొప్పదేశం అని దానికి రాజధాని అని తెలుస్తుంది ) కృష్ణుడి గురించి అడిగాడు. సాళ్వుడు తన విలువైన లోహ రథంతో ఆకాశంలోకి ఎగిరాడు అని వర్ణించబడింది. ఆ వాహనం పేరు మతికగా పేర్కొనబడింది ఆ వాహనం మనసుతో తలచిన రీతిగా నడుస్తుందని వర్ణించబడింది. (3,14)
ద్వారక రక్షణ
సాళ్వుడు తన సైన్యాలను సిద్ధపరచి, ద్వారకానగర పైభాగాన నిలిచి ద్వారక సైన్యాలతో పోరాడసాగాడు. ఆ యుద్ధంలో వారు ద్వారక మీద నలువైపుల నుండి బాణవర్షం కురిపించారు. ఆ సమయంలో చక్కని రక్షణవలయంలో ఉంది. చక్కని ఆర్చీలు, బురుజులు, యుద్ధోత్సాహులైన వృష్టి వీరులు, భేరీలు, మృదంగాలు, శంఖాలు, యుద్ధానికి సిద్ధంగా రెండువైపులా చెక్కతో చేసిన గోడలను నిలిపిన వీధులు, అక్కడక్కడా ఏర్పాటు చేసిన ద్వారాలు, పుష్కలంగా సమకూర్చబడిన ఆహారపదార్థాలు, ఆయుధములను విసరడానికి ఉపయోగించబడే యంత్రాలు, పాత్రలు, తోలుతిత్తులు, కత్తులు, కటారులు, బల్లెములు, వేడి ద్రవాలు, మందు గుళ్ళు, పదునైన గొడ్డళ్ళు. పటిష్ఠమైన చక్కటి రథాలు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. యాదవ వీరులు (గడ, సమ్వ, ఉద్ధవ) వారికి వారు అధికార స్థానాలలో నిలిచారు. సైన్యసమేతంగా యాదవ వీరులు యుద్ధసన్నద్ధులై నగరరక్షణ కొరకు నిలిచారు.
నగరవాసులను అప్రమత్తులను చేయుట
నిర్లక్ష్యాన్ని అడ్డగించడానికి ఉగ్రసేనుడు, ఉద్దవుడు నగరవాసులను మత్తుపానీయాలను సేవించరాదని నియమం విధించాడు. వృష్టి, అంధక వీరులకు తాము మత్తులో ఉంటే వధించబడతామని తెలుసు. రాజసేవకులు గాయకులను, నృత్యకారులను, మిగిలిన కళాకారులను నగరం నుండి పంపివేసారు. నదుల మీద ఉన్న వంతెనలను పడగొట్టారు. పడవలను నడపడం ఆపివేసారు. వాటిని కట్టి వేసారు. గుంటలను త్రవ్వి అక్కడక్కడా రంధ్రములను ఏర్పాటు చేసి సైనికులు అక్కడ రహస్యముగా నిలిచి నగర రక్షణ కర్తవ్యములో మునిగి పోయారు. సహజంగా పటిష్ఠమై చక్కని రక్షణ వలయములో ఉండే ద్వారకానగరం, ఇప్పుడు ఆయుధములతో సమృద్ధమై ఉంది. చక్కని వ్యూహముతో నగరం శత్రువును ఎదుర్కొనడానికి సిద్ధం అయింది.
పటిష్టమైన భద్రతా ఏర్పాట్లు
సాళ్వుడు ద్వారకలో ప్రవేశించగానే ద్వారకలో ప్రవేశించే వారుగాని ద్వారక నుండి వెలుపలికి వెళ్ళేవారుగాని లేక పోవడం గ్రహించాడు. వీధులన్నీ ఏనుగులతో, అశ్వములతో నిండి ఉన్నాయి. యుద్ధవీరులకు కావలసిన సదుపాయములు జీతభత్యములు ఇవ్వబడ్డాయి. వారికి అహారపదార్థాలు, ఆయుధములు, దుస్తులు ఇవ్వబడ్డాయి. సైన్యంలో స్వర్ణమును జీతంగా ఇవ్వబడని వారు లేరు, సైన్యంలో అలసిన వారు కాని, పిరికివారు కాని ఎవరూ లేరు. ఆహుకుని చక్కని నిర్వహణలో సైన్యము యుద్ధసన్నద్ధం అయి ఉంది.
సాళ్వుడి సైన్యము విడిది చేయుట
సౌభ రాజు సాళ్వుడు తన కాల్బలములను, అశ్వదళాలను, గజదళములను స్వయంగా నాయకత్వం వహిస్తూ తన చతురంగ బలములతో భూమార్గంలో పయనించి పుష్కలమైన నీరు ఉన్న మార్గాలలో పయనిస్తూ శ్మశానాలను, ఆలయములను, పవిత్రమైన వృక్షరాజాలను మరియు చీమల పుట్టలు కలిగిన భూములను దాటుకుంటూ ద్వారకవైపు దండయాత్రకు వచ్చి విడిది చేసాడు. సాళ్వుడు అన్ని విధములైన ఆయుధములను, విస్తారమైన రథాలతో, కాల్బలములకు చక్కగాజీతభత్యములు సమకూర్చి చక్కగా ఆహారాలను అందించి, చక్కగా పోషించబడిన యుద్ధోత్సాహంతో అలంకరించిన రథములలోసిద్ధంగా ఉన్నారు.
ద్వారక వెలుపలి యుద్ధం
చారుధేష్ణుడు, సాంభ ప్రద్యుమ్నుడు మొదలైన రాజకుమారులు యుద్ధోత్సాహంతో సాళ్వుడిని ఎదుర్కొన్నారు. ధ్వజములతో ఎగురుతున్న రథములతో ఆయుధములను నింపుకుని సాళ్వుడిని ఎదుర్కొనడానికి నిశ్చయించుకుని రాజకుమారులు బయలు దేరి సాళ్వుడి సైన్యశిబిరాలను చేరుకున్నారు. సాంభుడు సాళ్వుడి సైన్యాధ్యక్షుడైన క్షేమనర్తిని తరిమికొట్టి వేఘవంతుడిని వధించాడు. చారుధేష్ణుడు వివిధాన్యుడిని వధించాడు. సాళ్వుడు ప్రద్యుమ్నుడిని ముందు ఓడించాడు. సారథి ప్రద్యుమ్నుడిని అక్కడ నుండి తీసుకు పోయి ప్రద్యుమ్నుడు కోలుకున్న తరువాత తిరిగి సాళ్వుడిని ఎదుర్కొనడానికి తీసుకువచ్చాడు. ప్రద్యుమ్నుడు సాళ్వుడిని ఓడించి తరిమి కొట్టాడు. శ్రీకృష్ణుడు ఇంద్రప్రస్థము నుండి ద్వారకలో ప్రవేశించగానే ఎక్కడా వేదధ్వనులు, యజ్ఞయాగములు లేకపోవడం చూసి ధ్వంసం చేయబడిన పూలతోటలు చూసాడు. ద్వారకానగరం శోభావిహీనంగా కనిపించింది. నగరమంతా విరిగిన ఆయుధములు అక్కడ యుద్ధం జరిగిన విషయం సూచిస్తుంది. (3-16,17, 181, 191, 20 ).
సాళ్వుడితో శ్రీకృష్ణుడి యుద్ధం
శ్రీకృష్ణుడు రథ, గజ, తురంగ, కాల్బల సహితమైన సైన్యములను తీసుకు వెళ్ళి అనేక దేశములను దాటి, వృక్షసముదాయముల సహితమైన పర్వతములను దాటి, నీటి మడుగులను, సెలయేళ్ళను దాటి చివరకు మృతికావర్తమును (మృత్తిక) చేరాడు. శ్రీకృష్ణుడికి సాళ్వుడు తన విలువైన లోహములతో చేయబడిన రథముతో సముద్రపు ఒడ్డున నిలిచి ఉన్నాడని తెలుసుకున్నాడు. శ్రీకృష్ణుడు సైన్యములతో అక్కడకు చేరుకున్నాడు. సాళ్వుడు అపారంగా బాణవర్షాన్ని కురిపించాడు. శ్రీకృష్ణుడు వాటిని లెక్కచేయకుండా సాళ్వుడిని ఎదుర్కొన్నాడు. కృష్ణుడు వేసే బాణాలు సాళ్వుడిని చేర లేదు. రెండు యోజనముల దూరంలో సాళ్వుడి జాడ కూడా కనిపించక పోవడంతో శ్రీకృష్ణుడి సైన్యాలు కేవలం ప్రేక్షకపాత్ర వహించాయి. కృష్ణుడు వేసిన బాణాలు సాళ్వుడి రథాన్ని రక్షిస్తున్న దానవుల శరీరాలను చీల్చిన కారణంగా వారు శరాఘాతాలకు గాయపడి సముద్రంలో మునిగిపోయారు. దానవులు వారి ఆయుధాలను కోల్పోయి కవచములు చీలి పెద్దగా రోదిస్తూ సముద్రంలో పడగానే సముద్రంలోని మృగాలు వారిని మింగసాగాయి. అది చూసిన సాళ్వుడు మాయా యుద్ధం మొదలు పెట్టాడు. సాళ్వుడు కృష్ణుడి మీద అనేక క్రూర ఆయుధములను వేశాడు. శ్రీకృష్ణుడు వాటిని లక్ష్యపెట్టక యుద్ధాన్ని కొనసాగించాడు. యుద్ధం ఘోరరూపు తాల్చింది. చివరకు సాళ్వుడు కొండశిఖరాన నిలిచి శ్రీకృష్ణుడితో ద్వంద్వ యుద్ధానికి తలపడ్డాడు. అప్పుడు అక్కడ హఠాత్తుగా చీకట్లు, వెలుగులు నిరంతరం మారి మారి కమ్ముకున్నాయి. పగలు కొంతసేపు ప్రకాశవంతంగాను, కొంతసేపు మబ్బు కమ్ముకున్నట్లుగాను, కొంత సమయం వేడిగాను, కొంతసమయం అత్యంత చలిగాను మారి మారి ఉండసాగింది. తరువాత నిప్పులు వర్షంగా రాలసాగాయి, తరువాత బూడిద వర్షంగా రాలసాగింది, తరువాత అయుధ వర్షము సాగింది. ఆకాశము కప్పు చీల్చుకుని నూరు సూర్యులు వచ్చినట్లు నూరు చంద్రులు వచ్చినట్లు పదివేల తారకలు వెలిగినట్లు ప్రకాశించ సాగింది. పగలేదో రాత్రి ఏదో గుర్తించ శక్యము కాలేదు. ఆ ప్రదేశం అంతా వింత పరిస్థితిలో మునిగి పోయింది. అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు ప్రజ్ఞాస్త్రం సంధించి ప్రయోగించాడు.
సాళ్వుడు చేసిన మాయ
శ్రీకృష్ణుడి సేవకుని రూపంలో ఒక సేవకుడు కృష్ణుడిని సమీపించి తాను ద్వారక నుండి వచ్చానని ఆహుకుడు సందేశం పంపాడని చెప్పాడు. దిగులుగా దుఃఖిస్తూ " దేవా ! అహుకుడు ఇలా చెప్పాడు " కృష్ణా ! నీవు లేని సమయం చూసి సాళ్వుడు కొంత సైన్యంతో ద్వారకకు వచ్చి మీ తండ్రి గారైన వసుదేవుడిని సంహరించాడు.
ఇక యుద్ధంతో పని లేదు కనుక నువ్వు యుద్ధం ఆపి ద్వారకను రక్షించే బాధ్యతను స్వీకరించు " అని చెప్పాడు. ఈ అబద్ధపు సమాచారమునకు కొంతసేపు విస్మయం చెందినా, కొంతసేపటికి కోలుకొని, అది రాక్షస మాయ అని గ్రహించి, యుద్ధాన్ని కొనసాగించాడు.
శ్రీకృష్ణుడు సాళ్వుడిని సంహరించుట
ఈ అఖరి యుద్ధం సముద్రమధ్యమందు ఉన్న ద్వీపాలలో జరిగినట్లు ఉంది. సౌభానగరం ద్వీపంలో ఉన్నట్లు ఉంది. సాళ్వుడి సైన్యాలు శ్రీకృష్ణుడి మీద బండరాళ్ళను దొర్లించినట్లు వర్ణించబడింది. శ్రీకృష్ణుడు వాటిని శక్తివంతమైన అస్త్రశస్త్రములతో ఎదుర్కొన్నాడు. సాళ్వుడి రథము చూపుల నుండి తొలగి పోయింది. శ్రీకృష్ణుడు సుదర్శనచక్రాన్ని ప్రయోగించాడు. చివరగా సాళ్వుడు గధాయుధాన్ని ప్రయోగించాడు. సుదర్శన చక్రం సాళ్వుడిని చీల్చింది. తుట్టతుదకు మహావీరుడైన సాళ్వుడు వధించబడ్డాడు. దానవస్త్రీలు భయముతో హా హా కారాలు చేస్తూ నలుదిశలా పారిపోయారు. శ్రీకృష్ణుడు తన రథమును సౌభానగరం ముందు ఉంచి పాంచజన్యమును పూరించి విజయధ్వానం చేసాడు. మిగిలిన సైన్యాలను సమూలంగా నాశనం చేసి సౌభానగరంలో ప్రవేశించి మేరుపర్వతం వంటి ఆ నగరాన్ని ధ్వంసం చేసి తగులబెట్టాడు. దానవులు భయంతో నగరం విడిచి పారిపోయారు. సాళ్వుని వధించి సౌభానగరాన్ని ధ్వంసం చేసి శ్రీకృష్ణుడు సైన్యాలతో విజయోత్సాహంతో అనర్తకు చేరాడు. (3,22)
చాలా మంది చరిత్రకారులు శ్రీకృష్ణుడితో సముద్రం మీద లేక ఆకాశంలో నుండి యుద్ధం చేసిన వీరుడు మృత్తికావర్తం (మట్టి లేక ఇసుకతో పర్యవేష్టితమైన నగరం) నగరానికి చెందిన సాళ్వుడు కాదు అని అభిప్రాయపడుతున్నారు. మటిక, మర్తిక, మృత్రికావతి మొదలైన పేర్లతో పిలువబడిన సాళ్వుడి రాజధాని అయిన మృత్తికావర్త నగరం రాజస్థాన్‌లో ఉందని అది మద్రదేశానికి నైరృతి లోనూ విరాటుడు పాలించే మత్సదేశానికి పశ్చిమంగానూ ఉందని భావించబడుతుంది. శిశుపాలుడి మరణానికి ప్రతీకారం సాధించడానికి సాళ్వుడు ద్వారక మీద దండెత్తి ప్రద్యుమ్నాదులను ఎదుర్కొన్నాడు. సముద్రం మీద యుద్ధం చేసిన శత్రువు సాళ్వుడిచేత ప్రేరేపించబడిన మరియొకడై ఉండవచ్చని అభిప్రాయపడుతున్నారు. శ్రీకృష్ణుడు మృత్తికావర్త నగరానికి చేరుకున్నప్పుడు అక్కడ తెలుసుకున్న సమాచారాన్ని అనుసరించి తిరిగి సముద్రాన్ని చేరుకుని అక్కడ యుద్ధము చేసి శత్రుసంహారం చేసాడని ఆ శత్రువు సముద్రము మీద నివసించే దానవుడని మరియు అసురులు వేరొక సంస్కృతికి చెందినవారై ఉంటారని భావించబడుతుంది. వారు ద్వారకను అరేబియా ఖండం సమీపంలోని ద్వీపం నుండి వచ్చి ఉంటారని సాళ్వుడు అన్న పేరు కువైతుకు సంబంధించి ఉండవచ్చని అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ద్వారక మీద పాండ్యుల పగ
పాండ్యుల రాజు సారంగధ్వజుడు. వాసుదేవ కృష్ణుడు వారి దేశం మీద దండెత్తినప్పుడు అతడి బంధువులందరూ పారిపోయారు. ఆయన తండ్రి ఒక యుద్ధములో కృష్ణుడి చేత చంపబడ్డాడు. భీష్ముడు, ద్రోణుడు, భార్గవరాముడు మరియు కృపాచార్యుడు మొదలైన వారి వద్ద నుండి పొందిన ఆయుధాల కారణంగా అతడు అయుధసంపత్తిలో రుక్మి, కర్ణుడు, అర్జునుడు మరియు కృష్ణుడు మొదలైన వారికి సమానుడయ్యాడు. ఆ కారణంగా అతడు ద్వారకను జయించి మిగిలిన ప్రపంచాన్ని జయించాలని అనుకున్నాడు. ఆయన హితైషులు అతడి హితము కోరి అతడిని అలాంటి ఆలోచనలు వినాశకరమైనవని చెప్పి అతడి మనసు మార్చారు. ఆయన మనసు మార్చుకుని తనరాజ్యాన్ని పాలించాడు. (7,23) తరువాతి కాలంలో ఆయన కురుక్షేత్రయుద్ధంలో పాండవ సేనలకు సహకరించి యుద్ధం చేసాడు.
ద్వారక సముద్రంలో మునుగుట
ద్వారకానగరం మునిగి పోవడం గురించిన వర్ణన మహాభారతంలోని 16వ పర్వమైన మౌసల పర్వములో వర్ణించబడింది. (మౌసల పర్వము)
రోజురోజుకు బలవత్తరమైన గాలులు వీచసాగాయి. కుండలు మృణ్మయ పాత్రలు అకారణంగా పగలసాగాయి. చంద్రుని చుట్టూ ఒక వలయం వంటి ప్రకాశం ఏర్పడింది.
చతుర్ధశిలో గ్రహణం ఏర్పడింది. మహాభారత యుద్ధ సమయంలో కూడా గ్రహణం ఏర్పడినట్లు ఊహించబడుతుంది. కురుక్షేత్ర యుద్ధం జరిగి 36వ సంవత్సరం ఆరంభమయింది. ఈ సూచనలను గ్రహించిన శ్రీకృష్ణుడు యాదవులను సమావేశపరచి అందరిని పవిత్ర సముద్రస్నానం చేయడానికి వెళ్ళమని ఆదేశించాడు. యాదవులందరూ సకుంటుంబంగా ప్రభాసతీర్ధానికి వెళ్ళి అక్కడ తాత్కాలిక నివాసాలను ఏర్పరచుకున్నారు. విస్తారమైన ఆహారపదార్థాలు మత్తు పానీయాలను తీసుకు వెళ్ళారు. బ్రాహ్మణ సంతర్పణకొరకు తయారు చేసిన అహారాన్ని కోతులకు పెట్టారు. యాదవ వీరులు మత్తుపానీయాలను త్రాగి మత్తెక్కి ఉన్నారు. అప్పుడు సాత్యకి మరియు కృతవర్మ మధ్య కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో జరిగిన పొరపాట్ల గురించిన ఒక వివాదం తలెత్తి అది తీవ్రమై పగ చెలరేగింది. ఆ వివాదంలో ఒకరిని ఒకరు చంపుకుని చివరకు యాదవులు నిశ్శేషమైనారు. కృష్ణుడి ఆదేశానుసారం ద్వారకకు వచ్చిన అర్జునుడు అక్కడి ప్రముఖులకు "ద్వారక ఇక ఏడు రోజులలో మునిగి పోతుంది" అని చెప్పాడు. తరువాత శ్రీకృష్ణుడి మనుమడైన వజృడు ఇంద్రప్రస్థానికి రాజయ్యాడు. అర్జునుడు ద్వారకకు వెళ్ళి యాదవులకు శ్రీకృష్ణ బలరాములతో సహా అంత్యక్రియలు నిర్వహింపజేసి, ద్వారకావాసులను నగరాన్ని ఖాళీ చేయించి వారి సంపదలను వాహనములకు ఎక్కించి ద్వారకను దాటి వెనుదిరిగి చూసే సమయానికి మెల్ల మెల్లగా ద్వారక నీట మునగడం స్వయంగా ద్వారకావాసులతో సహా దర్శించాడు. ద్వారకా వాసులు హాహాకారాలు చేసి తరువాత హస్తినకు బయలుదేరారు. (16.7)
పాండవులు మహాప్రస్థాన సమయంలో మునిగి పోయిన ద్వారక ఉన్న ప్రదేశాన్ని దర్శించారు.
సమీపకాల పురావస్తుపరిశీలన
ద్వారకానగర పరిశోధనలు నిర్మాణ పరమైన విషయాలను వెలికితీయడమే కాక, సంస్కృతి గురించిన విషయాలను తెలుసుకోవడానికి ప్రాముఖ్యత ఇచ్చింది. అక్కడ లభించిన మృణ్మయ పాత్రల వయసును అనుసరించి మిగిలిన విషయాల కాలనిర్ణయం చేయడానికి ఉపకరిస్తుంది. బెట్ ద్వారకలోని మృణ్మయ పాత్రలు క్రీ పూ 3,500 సంవత్సరాలనాటివని నిర్ణయించబడింది. భవిష్యత్తులో జరగబోయే పరిశోధనలు పురాతన భారతదేశం లోని ఇతర నగరాల గురించిన విషయాలను వెలుగులోకి తీసుకురావచ్చు. వరదలలో మునిగిపోయిన ఇంద్రప్రస్థము మరియు పాటలీపుత్రము వంటి నగరాల గురించిన విశేషాలు కూడా వాటిలో కొన్ని.  అర్కియాలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా  (ఇది ప్రస్తుతం<b data-parsoid='{"dsr":[19370,19411,3,3]}'>నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఓషనోగ్రఫీ పేరుతో గోవాలో ఉంది) పేరుతో ఎస్ అర్ రావు ఆధ్వర్యంలో చేపట్టిన అనేక పరిశోధనలు ఈ విషయాలను వెలుగులోకి తీసుకు వచ్చాయి.
కథల్లోను, కావ్యాల్లోను నిజమైన ప్రదేశాల పేర్లను పేర్కొనడం ఎక్కువమంది రచయితల్లో కనిపించే లక్షణం. రచయిత చనిపోయిన లక్షల సంవత్సరాల తర్వాత త్రవ్వకాల్లో బయల్పడిన ఆ రచయిత వ్రాతల ప్రకారం పరిశొధిస్తే ఆప్రదేశాలు అలాగే ఉంటాయని, తరువాత ఎవరైనా ఆ వ్రాతలు చదివినప్పుడు అందులోని కథ నిజంగా జరిగినట్లు అనిపిస్తుందని అభిరాయమున్నది.  క్రీస్తు పూర్వం 2000 సంవత్సరాల వరకూ ఆర్యుల భాష అయిన సంస్కృత భాష భారతదేశంలో లేదని, మహాభారత కావ్యం వేద కాలం తర్వాత, అనగా సుమారు క్రీస్తు పూర్వం 800 - క్రీస్తు పూర్వం 500 సంవత్సరాల మధ్య ఆర్యుల తెగకు చెందిన వేదవ్యాసుడు అను కవి రచించిన కావ్యము అని, మహా భారతములోని సన్నివేశాలు కల్పితాలు అని, హిందువులకు తమ మతముపై యున్న గట్టి విశ్వాసాలే కల్పిత కావ్యాన్ని చరిత్రగా చేశాయని పరిశోధకుల భావన. గుజరాత్ రాష్ట్రంలో ఇటీవల ద్వారకా నగరం వద్ద అరేబియన్ సముద్ర తీర గర్భంలో బయల్పడిన ఓడ రేవు క్రీస్తుపూర్వం 3000 సంవత్సారాలనాటిదని, అది సింధూ (హరప్పా) నాగరికతకు చెందినది అని, ఆ కాలంలో భాషకు లిపి లేదని పరిశోధనలు తెలుపుతున్నాయి [1] శ్రీకృష్ణ భగవానుడి ద్వారకా నగరం తెలియనివారుండరు కదా ? మహాభారతము, భాగవతము, స్కంద, హరివంశ పురణాము, వాయు పురాణములలో ద్వారకా క్షేత్రానికి సంబంధించిన ఎన్నో పురాణ గాథలు వున్నాయి .శ్రీకృష్ణ భగవానుడు…తన అవతారం చాలించే ముందు ఎక్కువ సమాయాన్ని ద్వారక క్షేత్రంలో గడిపాడట.జరాసంధుడు కాలయవనునితో కలసి మధురపై దాడికి దిగడంతో…, యాదవుల రక్షణ కోసం…ఆయన గుజరాత్ లోని సౌరాష్ర్టంలోని తీర ప్రాంతానికి వెళ్తాడు. ఈ సముద్ర తీరంలో ఒక కోటను నిర్మించాడు. కృష్ణపరమాత్మ అవతారామ్ చాలించినప్పుడే ద్వారకా కూడాసముద్రం గర్భంలో మునిగిపోయిందట.ద్వాపర యుగ అవశేషాలు ఇంకా త్రవ్వకాలలో బయటపడుతూనే ఉన్నాయి. మునిగిపోయిన ద్వారకా నగరం గురించి ఇంకా అనేక పరిశోధనలు జరుగుతూనే ఉన్నాయి.ద్వారక లోని ముఖ్య మందిరాలలో “రణచోఢ్ రాయ్” (ద్వారకాధీశ్ మందిరమని) ప్రముఖమైనదిగా చెప్పబడుచున్నది .ద్వారకాధీశ్ మందిరానికి దక్షిణాన “త్రివిక్రమ” మందిరం, ఉత్తరాన “ప్రద్యుమ్న” మందిరం ఉన్నాయి. బేట్ ద్వారక, సుదామాపురి…., దీనిని ఇప్పుడు పోరుబందర్ అని పేరుతో పిలుస్తున్నారు. మహాప్రభు వల్లభాచార్యులు, శ్రీరామానుజులు ద్వారకా.[2][3]
ఇతర విషయాలు
ఇవి కూడా చూడండి
పరిశీలనలు
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:హిందూ మతము

ద్వారకా నగరం

ద్వారకా నగర విస్తీర్ణం ఎంత?


సిరగంపుట్టు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, విశాఖపట్నం జిల్లా, ముంచంగిపుట్టు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ముంచంగిపుట్టు నుండి 23 కి.మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 126 కి.మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 30 ఇళ్లతో, 93 జనాభాతో 144 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 51, ఆడవారి సంఖ్య 42. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 90. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 583493[1].పిన్ కోడ్: 531040.
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల ముంచంగిపుట్టులోను, ప్రాథమిక పాఠశాల, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల‌లు కుమదలోనూ ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల ముంచంగిపుట్టులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల పాడేరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు.  పారామెడికల్ సిబ్బంది ముగ్గురు ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
బావుల నీరు  గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది.  ఉన్నాయి. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
సిరగంపుట్టులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 17 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 126 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 126 హెక్టార్లు
మూలాలు

సిరగంపుత్తు-3 (ముంచంగిపుట్టు)

సిరగంపుట్టు గ్రామ పిన్ కోడ్ ఏంటి?


యద్దనపూడి సులోచనారాణి ప్రముఖ తెలుగు రచయిత్రి. ఆలుమగల మధ్య ప్రేమలు, కుటుంబ కథనాలు రాయడంలో తనకు వేరెవరూ సాటిరారని నిరూపించిన ఆమె రచనలు అనేకం. ఈమె కథలు పలు సినిమాలుగా మలచబడ్డాయి. సులోచనారాణి 1940లో కృష్ణా జిల్లా మొవ్వ మండలములోని కాజ గ్రామములో జన్మించింది.
ఈమె రచనలు కేవలం సినిమాలుగానే కాక అనేక టీ.వీ. ధారావాహికలుగా రూపొందించబడ్డాయి.
జీవిత విశేషాలు
ఈమె 1940లో కృష్ణాజిల్లా మొవ్వ మండలంలోని కాజా గ్రామంలో జన్మించారు. ఈమె సుమారు 40 నవలల వరకూ రచించారు.
సినిమాలుగా తీయబడ్డ నవలలు
మీనా (నవల)
జీవన తరంగాలు
సెక్రటరీ
రాధాకృష్ణ
అగ్నిపూలు
చండీప్రియ
ప్రేమలేఖలు
బంగారు కలలు
విచిత్రబంధం
జై జవాన్
ఆత్మ గౌరవం
టీ.వీ. ధారావాహికలు, సీరియళ్ళు
రాధ మధు
నవలలు

ఆగమనం
ఆరాధన
ఆత్మీయులు
అభిజాత
అభిశాపం
అగ్నిపూలు
ఆహుతి
అమర హృదయం
అమృతధార
అనురాగ గంగ
అనురాగ తోరణం
అర్థస్థిత
ఆశల శిఖరాలు
అవ్యక్తం
ఋతువులు నవ్వాయి
కలలకౌగిలి
కీర్తికిరీటాలు
కృష్ణలోహిత
గిరిజా కళ్యాణం
చీకటిలో చిరుదీపం

జీవన సౌరభం
జాహ్నవి
దాంపత్యవనం
నిశాంత
ప్రేమ
ప్రేమదీపిక
ప్రేమపీఠం
బహుమతి
బందీ
బంగారు కలలు
మనోభిరామం
మౌనతరంగాలు
మౌన పోరాటం
మౌనభాష్యం
మోహిత
వెన్నెల్లో మల్లిక
విజేత
శ్వేత గులాబి
సెక్రటరీ
సౌగంధి
సుకుమారి

మరణం
అమెరికా కాలిఫోర్నియాలోని కుపర్టినోలో 2018, మే 21న గుండెపోటుతో మృతిచెందారు.[1]
బయటి లంకెలు

యద్దనపూడి నవలా మాలిక

జీవన తరంగాలు నవల
మౌన తరంగాలు నవల. రచయిత్రిని కూడ ఈ నవల ముఖచిత్రం మీద చూడవచ్చు
ఆహుతి నవల
ఒంటరి నక్షత్రం నవల
ప్రియసఖి నవల

మూలాలు

వర్గం:1940 జననాలు
వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా ప్రముఖులు
వర్గం:సుప్రసిద్ధ తెలుగువారు
వర్గం:2018 మరణాలు
వర్గం:సుప్రసిద్ధ ఆంధ్రులు
వర్గం:తెలుగు సాహితీకారులు
వర్గం:సాహిత్యంలో మహిళలు
వర్గం:కళారత్న పురస్కార గ్రహీతలు

యద్దనపూడి సులోచనారాణి

యద్దనపూడి సులోచనారాణి రచించిన మొదటి నవల ఏది?


అసోం (ఇదివరకటి పేరు అస్సాం) (অসম) ఈశాన్య భారతదేశము లోని ఒక రాష్ట్రం. దీని రాజధాని దిస్పూర్. హిమాయల పర్వత సానువుల్లో ఉన్న ప్రాంతము చూట్టూ అరుణాచల్ ప్రదేశ్, నాగాలాండ్, మణిపూర్, మిజోరాం, త్రిపుర మరియు మేఘాలయ మొదలైన ఈశాన్య రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి. అసోం యొక్క ముఖ్య వాణిజ్య నగరమైన గౌహాతి సప్త సోదరీ రాష్ట్రాలుగా పిలవబడే ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు ముఖద్వారము. ఈ రాష్ట్రాలన్నీ మిగిలిన భారత భూభాగానికి అస్సాంకు పశ్చిమ బెంగాల్తో ఉన్న సరిహద్దుతో కలపబడి ఉన్నాయి. ఈ కురుచైన పట్టీని కోడి మెడ అని వ్యవహరిస్తుంటారు. అసోంకు భూటాన్ మరియు బంగ్లాదేశ్ దేశాలతోతో సరిహద్దులు ఉన్నాయి.
పేరు పుట్టుపూర్వోత్తరాలు
కొందరు అస్సాం "అసమ" లేదా "అస్సమ" అనే సంస్కృత పదము యొక్క అపభ్రంశమని భావిస్తారు. ఈ పదము పర్వతమయమైన ఈ ప్రాంతము యొక్క వర్ణనకు కచ్చితంగా సరిపోతుంది. మరికొందరు ఈ పదము అస్సాం ప్రాంతాన్ని 600 సంవత్సరాల పాటు పరిపాలించిన అహోంలకు సంబంధించినదని భావిస్తారు. 1228కి పూర్వము ఈ పదాన్ని ఉపయోగించిన ఆధారాలు లేకపోవడము, చారిత్రక గంథాలు అహోంలను అసాంలని కూడా పేర్కొనడం ఈ వాదానికి ఊతానిస్తున్నాయి.
అసమ లేదా అస్సమ అన్న పదాలు "కామరూప"ను భాస్కర వర్మ పరిపాలించిన కాలములో వాడబడింది. ఆ కాలములో ప్రస్తుత ఉత్తర అసోం భూమి నుండి విషవాయువులు విరజిమ్ముతూ అనివాసయోగ్యముగా ఉండేది. కొంతమంది కామరూప నేరస్థులు శిక్షను తప్పించుకోవడానికి ఈ ప్రాంతానికి పారిపోయి వచ్చారని చైనా యాత్రికుడు హ్యుయాన్ త్సాంగ్ యొక్క యాత్రా రచనల వల్ల తెలుస్తున్నది. వీరే అసమ లేదా అస్సమ అని పిలవబడ్డారు. హ్యుయాన్ త్సాంగ్ అస్సమ ప్రజలు దాడిచేస్తారనే భయముతో చైనాకు ఈ మార్గము గుండా తిరిగి వెళ్లలేదు. కామరూపి భాషలో, ఈ పదానికి వింత మనిషి/పాపి</i>తో పాటు ఎవ్వరితో పోల్చలేని వ్యక్తి అనే అర్ధం కూడా ఉంది. అయితే పూర్వపు కామరూపి గ్రంథాలలో ఈ ప్రాంతాన్ని అసమ లేదా అసం లేదా అసోం అని వ్యవహరించనే లేదు.
బ్రిటిషు జనరల్ పై ఏదేని కారణము వల్ల ఈ పేరు ఎన్నుకోలేదు. ఈయన ఆంథెరా అస్సమ అనే ఒక శాస్త్రీయ నామము నుండి ఆంథెరాను వదిలేసి మిగిలిన పేరును తీసుకున్నాడు అంటారు. ఈ పద ప్రయోగము తొలిసారిగా బ్రిటీషు వారు యాండబూ అకార్డ్ తరువాత ఎగువ అస్సాం రాష్ట్రమును సృష్టించినప్పుడు జరిగింది. కాని ఈ వాదన అంత నమ్మదగినదిగా లేదు. ఆంథెరా అస్సమ అనే ఒక విధమైన పట్టుపురుగు అస్సాం ప్రాంతంలో అంతటా ఉంది. కనుక అస్సాం ప్రాంతపు పేరు ఆ పురుగుకు తగిలి ఉండ వచ్చును కాని ఆ పురుగుపేరు ప్రాంతానికి వర్తించకపోవచ్చును.
భౌగోళికం
ఆంగ్ల అక్షరము T ఆకారములో ఉండే ఈ రాష్ట్రము భౌగోళికముగా మూడు ప్రాంతాలుగా విభజించవచ్చు. ఉత్తరాన బ్రహ్మపుత్ర నదీలోయ, మధ్యన కర్బి మరియు చాచర్ కొండలు మరియు దక్షిణాన బరక్ లోయ. అసోం రాష్ట్రములో మార్చి నుండి సెప్టెంబరు వరకు భారీ వర్షాలు కురుస్తాయి. వేసవి నెలల్లో గాలిలో తేమ ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణంగా అన్ని కాలాల్లోనూ మితముగా ఉంటాయి.

అస్సాంలో జీవ సంపద, అడవులు మరియు వణ్యప్రాణులు పుష్కలముగా ఉన్నాయి. ఒకప్పుడు కలప వ్యాపారము జోరుగా సాగేది అయితే భారతదేశ సుప్రీం కోర్టు దీన్ని నిషేధించడముతో అది తగ్గింది. ఈ ప్రాంతములో అనేక అభయారణ్యాలు కూడా ఉన్నాయి. అందులో ముఖ్యమైనది, అరుదైన భారతీయ ఖడ్గమృగానికి ఆలవాలమైన కాజీరంగా జాతీయ వనము. రాష్ట్రములో అత్యధికంగా వెదురు ఉత్పత్తి అవుతుంది. కానీ వెదురు పరిశ్రమ ఇంకా ఆరఁభ దశలోనే ఉంది. వన్య ప్రాణులు, అడవులు, వృక్షసంపద, నదులు మరియు జలమార్గాలు అన్నీ ఈ ప్రాంతాకి ఎంతో ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని తెచ్చుపెడుతూ పర్యాటక రంగ అభివృద్ధికి దోహదపడుతున్నాయి.
అతివృష్టి, చెట్ల నరికివేత, మరియు ఇతరత్రా కారణాల వల్ల ప్రతి సంవత్సరం వరదలు సంభవించి విస్తృత ప్రాణ నష్టము, ఆస్తి నష్టము వాటిల్లడమే కాకుండా జీవనోపాధికి ముప్పు జరుగుతున్నది. భూకంప బాధిత ప్రాంతములో ఉన్న అస్సాం 1897లో (రిక్టర్ స్కేలు పై 8.1 గా నమోదైనది), 1950లో (రిక్టర్ స్కేలు పై 8.6 గా నమోదైనది) రెండు అతిపెద్ద భూకంపాకలకు గురైనది.
చరిత్ర

ప్రాచీన అస్సాం
అస్సాం, మరియు పరిసర ప్రాంతాలు పురాణకాలంలో ప్రాగ్జ్యోతిషం అనబడేవని మహాభారతంలో చెప్పబడింది. అక్కడి ప్రజలు కిరాతులనీ, చీనులనీ అనబడ్డారు. కామరూప రాజ్యానికి ప్రాగ్జ్యోతిషపురం రాజధాని.
మధ్యయుగ అస్సాం
మధ్యయుగంలో దీనిపేరు కామరూప, లేదా కమట. అక్కడ రాజ్యమేలిన వంశాలలో వర్మ వంశం ప్రధానమైనది. కనోజ్‌ను పాలించిన హర్షవర్ధనుని సమకాలీనుడైన భాస్కరవర్మ కాలంలో జువన్‌జాంగ్ అనే చైనా యాత్రికుడు కామరూప ప్రాంతాన్ని సందర్శించాడు. ఇంకా కచారి, చూటియా వంశాలు కూడా రాజ్యమేలాయి. వీరు ఇండో-టిబెటన్ జాతికి చెందిన రాజులు.
తరువాత టాయ్ జాతికి చెందిన అహోమ్ రాజులు 600 సంవత్సరాలు పాలించారు. కోచ్ వంశపు రాజులు అస్సాం పశ్చిమభాగాన్నీ, ఉత్తర బెంగాల్‌నూ పాలించారు. ఈ రాజ్యం అప్పుడు రెండు భాగాలయ్యింది. పశ్చిమ భాగం మొగల్‌చక్రవర్తుల సామంతరాజ్యమైంది. తూర్పు భాగం అహోం రాజుల పాలన క్రిందికి వచ్చింది. మొత్తానికి బ్రిటిష్ వారి కాలం వరకూ ఎవరూ అస్సాంను పూర్తిగా తమ అధీనంలోకి తెచ్చుకొనలేక పోయారు.
బ్రిటీషు పాలన
అహోం రాజులలోని అంతర్గత కలహాల కారణంగా అది 1821 నాటికి బర్మా పాలకుల సామంతరాజ్యంగా మారింది. దానితో బర్మావారికి, బ్రిటిష్ వారికి వైరం మొదలయ్యింది. మొదటి ఆంగ్ల-బర్మా యుద్ధము తరువాత 1826లో యాండబూ ఒడంబడిక ప్రకారం అస్సాం బ్రిటిషు అధీనంలోకి, బెంగాలు ప్రెసిడెన్సీలో భాగంగా, తీసుకోబడింది. 1905-1912 మధ్య అస్సాం ఒక వేరు పరగణా అయ్యింది.
భారత స్వాతంత్ర్యం తరువాత అహోం రాజ్యభాగం, ప్రస్తుత అరుణాచల్ ప్రదేశ్, నాగా పర్వత ప్రాంతం, కచారి రాజ్య ప్రాంతం, లూషాయ్ పర్వత ప్రాంతం, గారో పర్వత ప్రాంతం, జైంతియా పర్వత ప్రాంతం - ఇవన్నీ అస్సాం రాష్ట్రంలో చేర్చ బడ్డాయి. రాజదానిగా షిల్లాంగ్ నగరం ఏర్పడింది. సిల్హెట్ ప్రాంతం వారు పాకిస్తాన్‌లో చేరారు. మణిపూర్, త్రిపుర సంస్థానాలు ప్రత్యేక పరగణాలయ్యాయి.
స్వాతంత్ర్యానంతర అస్సాం
స్వాతంత్ర్యం తరువాత 1960 - 1970 దశకాలలో అస్సాం రాష్ట్రంలోంచి అరుణాచల్ ప్రదేశ్, నాగాలాండ్, మేఘాలయ, మిజోరామ్ రాష్ట్రాలు వేరుచేయబడ్డాయి. రాజధాని దిస్పూర్కు మార్చబడింది. పెరుగుతున్న గౌహతి నగరంలో దిస్పూర్ కలిసిపోతున్నది. అస్సామీస్‌ను అధికారిక భాషగా చేయాలని సంకల్పించినపుడ కచార్ జిల్లా వాసులూ, ఇతర బెంగాలీ భాష మాటలాడేవారూ ప్రతిఘటించారు. ఇది తీవ్రమైన ఉద్యమమైంది.
1980 దశకంలో ఆరు సంవత్సరాల పాటు తీవ్రమైన ఉద్యమం నడచింది. బయటి ప్రాంతనుండి, ముఖ్యంగా బంగ్లాదేశ్ నుండి వచ్చి స్థిరపడినవారిని వెళ్ళగొట్టాలనీ, వారు స్థానికుల జన విస్తరణను మార్చేస్తున్నారనీ అనేది ఈ ఉద్యమంలో ప్రధానాంశం. మొదట శాంతియుతంగా మొదలైన ఈ ఉద్యమం క్రమేపీ హింసాత్మకమవసాగింది. కేంద్రప్రభుత్వంతో జరిగిన ఒప్పందం తరువాత ఈ ఉద్యమం చల్లబడింది. కాని ఆ ఒప్పందంలో చాలా భాగం ఇప్పటికీ అమలు కాలేదు. ఇది ప్రజలలో అసంతృప్తికి ఒక ముఖ్యకారణం.
1980-90 లలో బోడో తెగల వారు, మరికొన్ని తెగలవారు ప్రత్యేక ప్రతిపత్తి కోసము ఘర్షణలు ప్రారంభించారు. ఇవి క్రమంగా సాయుధ, హింసాత్మక పోరాటాలయ్యాయి. యునైటెడ్ లిబరేషన్ ఫ్రంట్ United Liberation Front of Asom (ULFA) and నేషనల్ డెమోక్రాటిక్ ఫ్రంట్ ఆఫ్ బోడోలాండ్ National Democratic Front of Bodoland (NDFB) వంటి తీవ్రవాద వర్గాలకూ, భారత సైన్యానికీ మధ్య పోరులు పెచ్చరిల్లాయి. సైన్యం మానవహక్కులను మంటకలుపుతున్నదనీ, విచక్షణా రహితంగా హింసను అమలు చేస్తున్నదనీ ఆరోపణలు బలంగా ఉన్నాయి. వర్గాల మధ్య పోరాటాలలో ఎన్నో మూక హత్యలు జరిగాయి
జిల్లాలు

వ.సం.కోడ్‌జిల్లాముఖ్య పట్టణముజనాభా (2001)విస్తీర్ణము (కి.మీ.²)జన సాంద్రత (/కి.మీ.²)1BAబార్పేటబార్పేట164242032455062BOబొంగైగావ్బొంగైగావ్90631525103613CAకచార్సిల్చార్144214137863814DAదర్రాంగ్మంగల్‌దాయి150394334814325DBధుబ్రిధుబ్రి163458928385766DIడిబ్రూగర్డిబ్రూగర్117205633813477DMధెమాజిధెమాజి56946832371768GGగోలాఘాట్గోలాఘాట్94578135022709GPగోల్‌పారాగోల్‌పారా822306182445110HAహైలకండిహైలకండి542978132740911JOజోర్హాట్జోర్హాట్1009197285135412KAకర్బి ఆంగ్లాంగ్దిఫు812320104347813KKకోక్రఝార్కోక్రఝార్930404312929714KPకామరూప్గౌహతి2515030434557915KRకరీంగంజ్కరీంగంజ్1003678180955516LAలఖింపూర్లఖింపూర్889325227739117MAమారిగావ్మారిగావ్775874170445518NCఉత్తర కచార్ హిల్స్హాఫ్లాంగ్18618948883819NGనాగావ్నాగావ్2315387383160420NLనల్బరినల్బరి1138184225750421SIశిబ్‌సాగర్శిబ్‌సాగర్1052802266839522SOసోనిత్‌పూర్దిస్పూర్1677874532431523TIతిన్‌సుకియాతిన్‌సుకియా11501463790303
భాషలు
అస్సామీ మరియు బోడో భాష రాష్ట్ర అధికార భాషలు. భాషా శాస్త్ర యుక్తముగా ఆధునిక అస్సామీ భాష తూర్పు "మాగధి ప్రాకృతం" నుండి ఉద్భవించింది. అయితే ఈ ప్రాంతములో మాట్లాడే ఇతర టిబెటో-బర్మన్ మరియు మోన్-ఖమెర్ భాషల యొక్క ప్రభావము కూడా అధికాముగానే ఉంది. బోడో ఒక టిబెటో-బర్మన్ భాష.
బ్రిటీషు వారి రాకతో మరియు బెంగాల్ విభజనతో బరక్ లోయలో బెంగాళీ (సిల్హెటి) యొక్క ప్రాబల్యము హెచ్చింది. నేపాళీ మరియు హిందీ రాష్ట్రములో మాట్లాడే ఇతర ముఖ్య భాషలు
రాష్ట్ర గణాంకాలు
అవతరణము.1950 జనవరి 26
వైశాల్యము. 78, 438 చ.కి.
జనసంఖ్య. 31, 169, 272 స్త్రీలు. 15, 214, 345 పురుషులు. 15, 954, 927, నిష్పత్తి . 954/1000
అక్షరాస్యత. స్త్రీలు. 73.18% పురుషులు. 78.81%
ప్రధాన మతాలు. హిందు, ముస్లిం, బౌద్ధ మతం.
ప్రధాన భాషలు. అస్సామీ, బెంగాలి, బోడో.
జిల్లాల సంఖ్య.27
గ్రామాలు. 25, 124 పట్టణాలు.125
పార్లమెంటు సభ్యుల సంఖ్య, 14 శాసన సభ్యుల సంఖ్య. 126
మూలము. మనోరమ యీయర్ బుక్
సంస్కృతి

ఆదిమవాసుల ఆచారాలు, అందిపుచ్చుకున్న సంప్రదాయాలు కలగలిపి ఉండటం వల్ల మిగిలిన ప్రాంతాలకంటే అస్సామీ సంస్కృతి కాస్త భిన్నమైన, సుసంపన్నమైన సంస్కృతిగా అభివృద్ధి చెందింది.
గమోసా
అస్సామీ ఆచార వ్యవహారాలలో గమోసా కు ఒక విశిష్టమైన స్థానముంది. ఇది ఒక దీర్ఘ చతురస్రాకారపు గుడ్డ. మూడు ప్రక్కల ఎరుపుగాని, వేరే రంగులో గాని అంచు ఉంటుంది. నాలుగవ ప్రక్క అల్లిక అంచుగా ఉంటుంది. దీనికి వళ్ళు తుడుచుకొనేది అనే సామాన్య అర్ధం చెప్పవచ్చును. నిజంగానే వళ్ళు తుడుచుకోవడానికి వాడినా, గమోసాను మరెన్నో విధాలుగా వాడుతారు. రైతులు మొలగుడ్డగా వాడుతారు. బిహూ నాట్యకారులు చిత్రమైన ముడివేసి తలగుడ్డగా వాడుతారు. ప్రార్థనా సమయంలో మెడలో వేసుకొంటారు. సమాజంలో ఉన్నతిని తెలుపుకొనే విధంగా భుజాన వేసుకొంటారు. బిహు పండుగకు పెద్దవారికి గమోసాలు సమర్పించుకోవడం ఆనవాయితీ. ఏదయినా భక్తిగా, ఆదరంగా భావించే వస్తువును నేలమీద పెట్టరు. ముందుగా గమోసా పరచి, దానిపై ఉంచుతారు. గామ్+చాదర్ (అనగా పూజా గదిలో పురాణ గ్రంథాన్ని కప్పి ఉంచే గుడ్డ) - అనే కామరూప పదం గమోసాకు మూలం. అన్ని మతాలువారూ గమోసాను ఇదే ఆదరంతో దైనందిన జీవితంలో వాడుతారు
బిహు
బిహు పండుగ అస్సాంలో ఎక్కువ మంది జరుపుకొనే పండుగ. ఇది సంవత్సరంలో మూడు సార్లు వస్తుంది. మాఘ్ (జనవరి), బోహాగ్ (ఏప్రిల్), కతి (అక్టోబరు)
దుర్గా పూజ
దుర్గాపూజ కూడా అస్సాంలో బాగా పెద్దయెత్తున జరుపుకొనే పండుగ. అస్సాంలో స్థిరపడిన లక్షలాది బెంగాలీయుల ప్రభావం కూడా ఈ పండుగ ప్రాచుర్యానికి కొంత కారణం కావచ్చును.
సంగీత
భిన్నజాతులు, సంస్కృతుల సమ్మేళనం కారణంగా అస్సాం జానపద సంగీతంలో చాలా వైవిధ్యం కానవస్తుంది. దీనికి ఆధునిక సంగీతంలోని బాణీలు జోడించడం వల్ల మరింత సుసంపన్నమైనది. రుద్ర బారువా, భూపేన్ హజారికా, ఖాగెన్ మహంత - వీరు ప్రసిద్ధులైన సంగీతకారులలో కొందరు.
ఆర్ధిక వ్యవస్థ
అస్సాం టీ

తేయాకు ఉత్పత్తి అస్సాం ఆర్థిక వ్యవస్థలో ప్రధానమైనది. సముద్ర మట్టానికి దగ్గర ఎత్తులో పండే అస్సాం తేయాకుకు ఒక ప్రత్యేకమైన రుచి ఉంటుంది. కామెల్లియా అస్సామికా Camellia assamica అనేది అస్సాము పేరుతో ప్రసిద్ధమైన ఒక తేయాకు రకం. (ఇటువంటి గౌరవం అస్సాంకూ, చైనాకు మాత్రమే దక్కింది కామెల్లియా సినెసిస్Camellia sinensis అనే పేరుతో ఒక చైనా తేయాకు రకం ఉంది.
అస్సాంలో తేయాకు వ్యవసాయం బ్రిటిషువారు వృద్ధి చేశారు. ఆ కాలంలో బీహారు, ఒడిషా ప్రాంతాలనుండి కూలీలుగా వచ్చి చాలామంది ఇక్కడ స్థిరపడ్డారు.
అస్సాంచమురు;
ముడి చమురు, సహజవాయువు కూడా అస్సాం ఉత్పత్తులలో ప్రధానమైనవి. ప్రపంచంలో చమురు ప్రప్రథమంగా అమెరికాలోని టిటస్‌విల్లిలోలభించింది. రెండవ స్థలం అస్సాం. ఇక్కడ అప్పుడు త్రవ్విన బావిలో ఇప్పటికీ చమురు ఉత్పత్తి కొనసాగుతున్నది.
అస్సాంలో సమస్యలు
బ్రిటిషు అధికారం నుంచి అస్సాం ప్రాంతంలోని వేరువేరు పరగణాలు ప్రశాంతంగా స్వతంత్రభారతదేశంలో విలీనం చేయబడ్డాయి. కాని తరువాత ఈ ప్రాంతంలోని అభివృద్ధి బాగా కుంటుపడింది. ఫలితంగా తీవ్రవాద వర్గాలు, వేర్పాటు వాద వర్గాలు ప్రాభవం సంపాదించగలిగాయి. గ్రామీణ ప్రాంతంలోని తీవ్రమైన నిరుద్యోగ సమస్య వీరికి అనుకూలమైన పరిస్థితులను కూరుస్తున్నాయి.
దీనికి తోడు వివిధ తెగల మధ్య వైరాలు, పొరుగు దేశాలనుంచి కొన సాగుతున్న వలసలు, వెనుకబాటుతనం - ఇవన్నీ అస్సాంను వెంటాడుతున్న సమస్యలు. కొన్ని తెగల మధ్య ఘర్షణలు చాలా తీవ్రంగ ఉంటున్నాయి.
ఇవికూడా చూడండి
అసోం ముఖ్యమంత్రులు
అసోం శాసనసభ ఎన్నికలు 2006
బయటి లింకులు

*
అసోం
అసోం

2018 నాటికి అస్సాం రాష్ట్రంలో ఎన్ని రైల్వేజోన్ లు ఉన్నాయి?


నదీమ్-శ్రవణ్ (కొన్నిసార్లు నదీమ్ శ్రావణ్‌గా పేరుపడిన) బాలీవుడ్ సినీ పరిశ్రమలోని సంగీత దర్శక ద్వయం. వీరి అసలు పేర్లయిన నదీమ్ సైఫీ మరియు శ్రవణ్ రాథోడ్ యొక్క మొదటి నామముల నుంచి ఈ పేరు వచ్చింది.
1990, 2000 లలో నదీమ్-శ్రవణ్ విజయవంతమైన సంగీత దర్శకులు. గొప్ప మాధుర్య ప్రధాన పాటలకు మరియు మంచి లయను (వేళ్ళతో తట్టే లాటిన్ వాయిద్యాలను తరచుగా ఎక్కువగా వాడతారు) కలిగి త్వరగా జనామోదం పొందే పాటలకు వీరు పెట్టింది పేరు. వీరి సంగీతదర్శకత్వంలో, ప్రముఖ హిందీ సినీనేపథ్య గాయకులైన కుమార్ సాను, ఉదిత్ నారాయణ్, సోను నిగం, అభిజీత్, SP బాలసుబ్రహ్మణ్యం, అల్కా యాగ్నిక్, అనురాధ పోడ్వాల్ మరియు అనేక మంది ఇతరులు పాడారు.
అనేక విజయవంతమైన చిత్రాలు ఆషికి, సాజన్, సడక్, దిల్ హైకి మాంతా నహిన్, ఫూల్ ఔర్ కాంటే, దీవానా, హమ్ హై రాహి ప్యార్ కే, దిల్ వాలే, బర్సాత్, రాజా హిందుస్తానీ, పరదేశ్, సిర్ఫ్ తుం, ధడకన్, కసూర్, రాజ్, దిల్ హై తుమ్హారా, అందాజ్, బేవఫాకు సంగీతాన్ని అందించారు.
సంగీతపరమైన వృతి జీవితం
నదీమ్ మరియు శ్రవణ్ మధ్య అనుసంధానత వారిరువురూ 1972లో ఒక వేడుకలో మొదటిసారిగా కలసుకున్న నాటినుంచి మొదలైనది. 1981లో వారు పనిచేసిన మొదటి హిందీ చిత్రం మైనే జీనా సీఖ్ లియా . కానీ, ఇలాఖా, హిసాబ్ ఖూన్ కా మరియు లష్కర్ వంటి మూడు పెద్ద సినిమాలు వచ్చే వరకు, B గ్రేడ్ సినిమాలతోనే వారు ఆగిపోయారు. అయితే ఆ సినిమాలు భారీవైనప్పటికి, వాటిలో సంగీతం చెప్పుకోదగినట్లు లేదు. ఈ B గ్రేడ్ సినిమా సంగీత దర్శకులు, తరువాతి కాలంలో బాగా ప్రాచుర్యం పొంది, బాలీవుడ్‌లో పెద్దవైన నిర్మాణ సంస్థలతో అనేక ఒప్పందాలను కుదుర్చుకున్నారు.
ఖ్యాతిని ఆర్జించడం
ఆషికి (1990) నదీమ్-శ్రవణ్ లను వెలుగులోకి తీసుకువచ్చింది. సంగీత మొఘుల్ గుల్షన్ కుమార్ ఈ సినిమాతో వీరికి బ్రేక్ ఇచ్చారు మరియు ఈ సినిమా నదీమ్, శ్రవణ్ మరియు కుమార్ సాను అనే ముగ్గురు భవిష్యత్ తారలను అందించింది. హిట్టైన పాటలలో కొన్ని 'సాంసోకి జారూరత్', 'నాజర్ కే సామనే జిగర్ కే పాస్', 'ధీరే ధీరే సే మేరి జిందగీ మే ఆన', 'అబ్ తేరే బిన్ జీ లేంగే హమ్' మరియు "జానేజిగర్ జానేమన్". సినిమా లోని ప్రతి పాట హిట్టైన కొద్ది సినిమాలలో ఆషికి ఒకటి. ఈ పయనం 'సాజన్', 'దిల్ హైకి మాంతా నహిన్', 'సడక్', 'సైనిక్', 'రాజా', 'దిల్ వాలే' మరియు 'ఫూల్ ఔర్ కాంటే' తో కొనసాగింది. 'చెహ్ర క్యా దేఖ్తే హో' (సలామి), 'ఆదఎన్ భి హైన్' (దిల్ హైకి మాంతా నహిన్) 'సోచేంగే తుమ్హే ప్యార్' (దీవానా), 'ఆజ్ రాత్ చాందిని హై' (కల్ కి అవాజ్, లో నదీమ్ శ్రవణ్ ల ముద్ర ప్రస్ఫుటంగా కనబడుతుంది.
వారు అన్నిరకాల సంగీతాన్ని, అనగా ఫాస్ట్ ట్రాక్, సెంటిమెంట్ లేదా నృత్య ప్రధాన సంగీతాన్ని స్వరపరచారు. అయితే వారి నైపుణ్యత ఎప్పుడూ మాధుర్య ప్రధానమైనదే. మరొక గుర్తించవలసిన విషయం ఏమిటంటే, వారి సంగీతం వినసొంపుగా వుండి శ్రోతలకు వెంటనే నచ్చుతుంది. వారి సంగీతంలో ఎక్కువ వైవిధ్యం కనబడదు మరియు బాగా ఎక్కువగా ప్రయోగాలు చేయలేదు అని చెప్పబడుతుంది. కానీ, వారు సంప్రదాయమైన భారతీయ సంగీతానికి, ఆధునికతను జోడించడంలో సిద్ధహస్తులు. అయితే నదీమ్ శ్రవణ్ " సంప్రదాయంలోనే వైవిధ్యతను" చూపగలరని ప్రపంచానికి నిరూపించదలచారు. ఇందుకొరకు వారికి అన్నిరకాల సంగీతాన్ని సమకూర్చుటకు అవకాశమున్న స్క్రిప్ట్ ని కలిగిన మరియు స్వరపరచుటలో స్వేచ్ఛను ఇవ్వగలిగిన దర్శకుని మద్దతు అవసరం. సుభాష్ ఘాయ్ యొక్క 'పరదేశ్' విడుదలైనప్పుడు ఒక ప్రఖ్యాత సంగీత విమర్శకుడు ఇలా అన్నాడు: "నదీమ్ శ్రవణ్ ఇకపై స్వరకల్పన చేయడం ఆపివేయవచ్చు... ఎందుకనగా ఇంతకంటే మెరుగైనది ఇక ఉండదు...నదీమ్ శ్రవణ్ శిఖరాగ్రాన్ని చేరుకున్నారు". ఈ చిత్రం అన్నింటిని కలిగివున్నది.. మాధుర్యప్రధాన ప్రేమ గీతాలు (దో దిల్ మిల్ రహే హైన్), పాప్ (మై ఫస్ట్ డే ఇన్ అమెరికా), బాధ (ఏ దిల్ దీవానా), ఖవాలి (నహీన్ హోనా థా) మరియు అన్నిటిలోకి ఉత్తమమైనది (ఐ లవ్ మై ఇండియా). నదీమ్ చెప్పినది:
"ఐ లవ్ మై ఇండియా అనేది ఒక పాట మాత్రమే కాదు, అది దేశాన్ని గురించిన నా భావాలను కుడా చాటి చెబుతుంది".
వారికి అత్యధిక హిట్స్ కుమార్ సాను, అనురాధ పోడ్వాల్, ఆల్కా యాగ్నిక్, ఉదిత్ నారాయణ్, వినోద్ రాథోడ్ తో మరియు ఇప్పుడు సోను నిగంతో ఉన్నాయి. వారు చాలామంది పాటల రచయితలు ఆనంద్ బక్షి, ఫైజ్ అన్వర్, హస్రత్ జైపురి, రాణి మాలిక్, మరియు అనేకమందితో పనిచేసారు కానీ, వారి స్వరకల్పనకు సమీర్ గీతాలు సరిగ్గా సమకూరతాయి. వారు ప్రవేశించేనాటికి, లక్ష్మీకాంత్-ప్యారేలాల్ మరియు ఆనంద్ మిలింద్ లు అగ్రస్థానంలో ఉన్నారు. కానీ, తదనంతరం వారి కృషి వలన వరుసగా అనేక హిట్స్‌ను ఇచ్చారు.
వారి పాటలు తరచుగా ఝాన్కార్/కాంగా/ఎలక్ట్రానిక్ డ్రంల సమ్మేళిత దరువులు కలిగి ఉంటాయి.
వారు ఎక్కువగా సమీర్ (గీత రచయిత) మరియు గాయకులు కుమార్ సాను, ఉదిత్ నారాయణ్ మరియు గాయకురాలు ఆల్క యాగ్నిక్ తమ స్వరకల్పనకు కావాలని పట్టుబట్టేవారు (అన్నిటికి కాదు).
గుల్షన్ కుమార్ హత్యా ఉదంతం
1997లో నదీమ్ లండన్, ఇంగ్లాండ్ లో విహార యాత్రలో వున్నప్పుడు, వాళ్ళ పూర్వపు నిర్దేశకుడు మరియు రికార్డు అధినేత గుల్షన్ కుమార్ (T-సిరీస్ మ్యూజిక్ కంపెనీ యజమాని) హత్య కేసులో, నదీమ్ హస్తం ఉన్నట్లు ఇండియాలోని పోలీసుల విచారణలో తేలి అతని మీద అరెస్టు వారెంటు జారీ కావడంతో, ఈ ద్వయం దుష్ప్రచారానికి గురైనది. చీకటి ప్రపంచపు నాయకుడికి డబ్బులు ఇచ్చి ఈ పని చేయించినట్లు చెప్పబడింది. అతని పాస్ పోర్ట్ రద్దుచేయబడినది మరియు అరెస్ట్‌ను తప్పించుకొనుటకు, అతను ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉండి పోయాడు. 2002లో, బొంబాయి కోర్ట్, గుల్షన్ కుమార్ హత్య కేసులో నదీమ్‌ను నిర్దోషిగా పేర్కొని, అతని పైనున్న ఆరోపణలను కొట్టివేసింది. న్యాయమూర్తి ఆతనిపై గల నిందారోపణలకు తగిన సాక్ష్యాలు లేవని పేర్కొన్నారు.[1] చివరకు నదీమ్ సైఫీ ఈ కేసులో విజయం సాధించాడు. హౌస్ అఫ్ లార్డ్స్, 1997 హత్య కేసులో ప్రత్యర్పణం (విదేశాలలో దాగున్న నేరస్తులని స్వదేశానికి రప్పించే ఏర్పాటు) విషయంలో లండన్ హైకోర్ట్ నిర్ణయాన్ని సమర్ధించి, తిరిగి విచారణ చెయ్యాలన్న ఇండియా ప్రభుత్వ అభ్యర్ధనను తిరస్కరించింది. "హౌస్ అఫ్ లార్డ్స్, UK కోర్ట్ కనుగొన్న విషయాలను సమర్ధించి, గుల్షన్ కుమార్ హత్య కేసులో నదీమ్ సైఫీని నిర్దోషి మరియు ఈ హత్యకేసులో నదీమ్‌ను అన్యాయంగా ఇరికించారని ప్రకటించినది." [2][3]
కొంతకాలం స్తబ్దంగా వున్న తరువాత, నదీమ్-శ్రవణ్ ఎహ్ దిల్ ఆషికానా, ఏక్ రిష్తా, కసూర్, హమ్ హోగయే ఆప్కే, రాజ్, దిల్ హై తుమ్హారా, ఖయామత్, హంగామా, అందాజ్, బేవఫా, తుంసే నహి దేఖా, బర్సాత్, దోస్తీ మరియు డు నాట్ డిస్టర్బ్ వంటి సినిమాలతో తిరిగివచ్చారు.
నదీమ్ UKలో ఉన్నాడు మరియు భౌగోళికంగా, ఇండియా మరియు ఇంగ్లాండ్ చాలాదూరంలో ఉన్నపట్టికీ, నదీమ్ మరియు శ్రవణ్ కలసే మ్యూజిక్ చేసేవారు. కానీ వారు దోస్తీ తరువాత విడిపోయారు.
విడిపోవడం మరియు తిరిగి కలవడం
2005లో ఈ ద్వయం విడిపోయారు, పైకి కనబడే కారణం, శ్రవణ్‌కి తన సంగీతాన్ని కొనసాగించడం మీద ఆసక్తి లేకపోవడం మరియు తన కొడుకు సంగీత గమనం మీద & సినిమా తీయడం మీద దృష్టి పెట్టడం ఉన్నాయి. ఈ ఇద్దరి మధ్య దూరం పెరగడానికి వేరే కారణం ఉండవచ్చు.[4]
పురస్కారాలు మరియు నామినేషన్లు
నదీమ్-శ్రవణ్, ఫిల్మ్ ఫేర్ ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు అవార్డ్ ను ఈ క్రింది సినిమాలకు గెలుచుకున్నారు:
పురస్కారాలు మరియు ఎంపికలు

నదీమ్ శ్రవణ్, 2002లో రాజ్ సినిమా కొరకు ఇంకొక ఫిల్మ్ ఫేర్ అవార్డ్‌ని దురదృష్టవశాత్తు పోగొట్టుకొన్నారు, ఈ సినిమాలోని పాటలు ఆ సంవత్సరంలో వచ్చిన ఇతర పాటలకంటే ఎక్కువ జనామోదాన్ని పొందాయి, చివరకు ఆ అవార్డ్ సాతియా సినిమా కొరకు A R రెహమాన్‌కు లభించింది.
డిస్కోగ్రఫీ
దంగల్ (భోజ్ పూరి) (1979)
బెబస్సి (1982)
అన్మోల్ సితారే (1982)
నయా సఫర్ (1982)
మైనే జీనా సీఖ్ లియా (1982)
అపరాధి కౌన్? (1982)
జాఖ్మి ఇన్సాన్ (1982)
చీఖ్ (1985)
విక్రం భేతాళ్ (1986)
ఖూని మహాల్ (1987)
జుల్మ్ కో జలా దూంగా (1988)
ఇలాక (1989)
హిసాబ్ ఖూన్ కా (1989)
లష్కర్ (1989)
బాప్ నంబరి బేటా దస్ నంబరి (1990)
సోలః సత్త్రా (1990)
మేరె హందం (1990)
ప్యార్ ప్యార్ (1990)
ఆషికీ (1990) ...
అప్మాన్ కి ఆగ్ (1990)
లాల్ పరీ (1990)
శందార్ (1990)
జిగార్వాల (1991)
జాన్ కీ కసం (1991)
ఆంచల్ తేరా ధల్క హు (1991)
ఆప్ కి యాదేన్ (1991)
దిల్ హైకి మాంత నహిన్ (1991)
సాజన్ (1991) ...
సాథీ (1991)
ఫూల్ ఔర్ కాంటే (1991)
ప్యార్ కా సాయా (1991)
సడక్ (1991)
దిల్ కా క్యా కసూర్ (1992)
సప్నే సాజన్ కే (1992) ...
జాన్ తేరే నామ్ (1992)
దిల్ వాలే కభి న హారే (1992)
పాయల్ (1992)
దీవానా (1992)
బేఖుది (1992)
కల్ కి అవాజ్ (1992)
జునూన్ (1992)
ఆనం (1992)
పనాః (1992)
శ్రీమాన్ ఆషిక్ (1993)
సంగ్రాం (1993)
బల్మా (1993)
కైసే కైసే రిష్తే (1993)
ధర్తీ పుత్ర (1993)
ఆద్మీ ఖిలోన హై (1993)
దివ్యశక్తి (1993)
దామిని (1993)
వక్త్ హమారా హై (1993)
క్రిషణ్ అవతార్ (1993)
హమ్ హై రాహి ప్యార్ కే (1993)
రంగ్ (1993)
సైనిక్ (1993)
దిల్ తేరా ఆషిక్ (1993)
తడిపార్ (1993)
క్రాంతి క్షేత్ర (1994)
ఆతిష్ (1994)
చోటీ బహు (1994)
ఏక్ రాజా రాణి (1994)
సయేశ -- మ్యూజిక్ ఆల్బం  (1994)
దిల్ వాలే (1994)
సలామి (1994)
సాజన్ కా ఘర్ (1994)
స్టంట్ మాన్ (1994)
ఆందోళన్ (1995)
గద్దార్ (1995)
జామానా దీవానా (1995)
సాజన్ కి బహోన్ మైన్ (1995)
బర్సాత్ (1995)
అనోఖ అందాజ్ (1995)
తేరి మోహబ్బత్ మైన్ (1995)
అల్ టైం హిట్స్ (1995)
రాజా (1995)
అగ్నిసఖి (1996)
మజ్దార్ (1996)
జంగ్ (1996)
సాజన్ చలే ససురాల్ (1996)
జీత్ (1996)
రాజా హిందుస్తానీ (1996)
హిమ్మత్వార్ (1996)
సజని (1996)
జుదాయి (1997)
జీవన్ యుద్ (1997)
మోహబ్బత్ (1997)
నసీబ్ (1997)
హాయ్ అజనబీ (1997)
సాత్ రంగ్ కే సప్నే (1997)
పరదేశ్ (1997)
మహారాజ (1998)
ఆ అబ్ లౌట్ చలేన్ (1999)
సిర్ఫ్ తుం (1999)
ధడకన్ (2000)
కసూర్ (2001)
ఏక్ రిష్ఠ (2001)
హమ్ హో గయే ఆప్కే (2001)
ఎహ్ దిల్ ఆషిక్నా (2002)
హా మైనే భీ ప్యార్ కియా (2002)
రాజ్ (2002)
అన్ష్ (2002)
తుమ్సే అచ్చా కౌన్ హై (2002)
హమ్ తుమ్హారే హైన్ సనం -- (2 పాటలు) (2002)
దిల్ హై తుమ్హారా (2002)
జీనా సిర్ఫ్ మేరె లియే (2002)
దిల్ కా రిష్ఠ (2003)
ఇండియన్ బాబు (2003)
ఎహ్ దిల్ (2003)
అందాజ్ (2003)
ఖయామత్ (2003)
హంగామా (2003)
ఫుట్ పాత్ (2003)
జిందా దిల్ (౨౦౦౩)
రాజా భయ్యా (2003)
షీన్ (2004)
తుంసే నహిన్ దేఖా (2004)
హత్య - ది మర్డర్ (2004)
బేవఫా (2005)
బర్సాత్: ఎ సబ్ లైమే లవ్ స్టొరీ (2005)
Dosti: Friends Forever (2005)
మేరే జీవన్ సాథి (2006)
గుమ్నాం – ది మిస్టరీ (2008)
డు నాట్ డిస్టర్బ్ (2009)
సునీల్ దర్శన్ నెక్స్ట్ (2009)
రహ్బర్ (2009)
సనం తేరి కసం (2009)
భాన్వారా (రాబోవు చిత్రం)
రికార్డు అమ్మకాల మీద ప్రభావం
ఇండియాలో 1990-2004 వరకు అమ్మకాల నిజాలు:
మొత్తం 15 సంవత్సరాలలో, నదీమ్-శ్రవణ్ ఆల్బం మొదటి 3 స్థానాలలో లేకుండా వున్నది కేవలం 4 సంవత్సరాలు.
అవి 2002, 1999, 1998, 1994
క్రింద ఇవ్వబడినది సంవత్సరాల వారీగా విశ్లేషణ

విక్రయాలు
మొత్తం రికార్డ్‌ల అమ్మకాలు:[5]

సూచనలు

బాహ్య లింకులు

 ప్రత్యేక అభిమాన సైట్
 ముఖాముఖీలు
 నదీమ్ - శ్రవణ్ కలసి తిరిగి రావడానికి అంతా తయారైనది.
 గుల్షన్ కుమార్ హత్య
 Interview on ఇండియా టుడేలో నదీమ్ సైఫీ ముఖాముఖి

 on IMDb
 on IMDb
వర్గం:భారతీయ చలనచిత్ర సంగీత దర్శకులు
వర్గం:ఫిలింఫేర్ పురస్కార విజేతలు
వర్గం:సంగీత ద్వయం
వర్గం:బాలీవుడ్

నదీమ్-శ్రవణ్

జుదాయి చిత్రంలో ఎన్ని పాటలు ఉన్నాయి?


చరిత్ర
మన దేశంలోకి బొప్పాయి (Papaya) 400 ఏళ్ల క్రితమే ప్రవేశించింది. మెక్సికో ప్రాంతానికి చెందిన బొప్పాయి అనేక ఇతర ఉష్ణమండలాల్లో ప్రాచుర్యం పొందింది. మనదేశంలో బొప్పాయిని ప్రధానంగా ఆంధ్ర ప్రదేశ్, తమిళనాడు, అస్సాం, బీహార్, పంజాబ్ తదితర రాష్ట్రాల్లో విరివిగా పండిస్తున్నారు. 2007 నాటికి ఆంధ్రప్రదేశ్ లో 3 వేల హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో సాగవుతున్నట్లు అంచనా. ముఖ్యంగా కడప, ఆదిలాబాద్, మెదక్ జిల్లాల్లో ఎక్కువగా సాగుచేస్తున్నారు. బొప్పాయి తక్కువ కాలంలో కోతకు వచ్చే ముఖ్యమైన పండ్లతోట. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కొన్ని ప్రాంతాల్లో పరందపుకాయ, పరమాత్ముని కాయ, మదన ఆనపకాయ అని అని కూడా బొప్పాయిని పిలుస్తుంటారు.[1]
వైద్య పరమైన ఉపయోగములు
బొప్పాయి పండులోవున్నన్ని విటమిన్లు మరెందులోను లేవంటారు వైద్యులు. ఈ పండును ఆహారంగా తీసుకుంటే ఆరోగ్యం చాలా బాగుంటుందంటున్నారు ఆరోగ్య నిపుణులు. ఇందులో విటమిన్ "ఏ", విటమిన్ "బీ", విటమిన్ "సీ", విటమిన్ "డీ"లు తగుమోతాదులోనున్నాయి. తరచూ బొప్పాయిపండును ఆహారంగా తీసుకుంటుంటే శరీరానికి కావలసిన విటమిన్లు పుష్కలంగా లభిస్తాయి. ఇందులో పెప్సిన్ అనే పదార్థం ఉండటం వలన జీర్ణక్రియ సాఫీగా జరుగుతుంది. ఉదర సంబంధమైన జబ్బులను మటుమాయం చేసేందుకు బొప్పాయి పండు చాలా ఉపయోగకరంగా ఉంటుందంటున్నారు ఆరోగ్య నిపుణులు. శరీరంలోని పలు జబ్బులకు ప్రధాన కారణం ఉదరమే. ఆ జబ్బులను మటుమాయం చేసేందుకు తరచూ బొప్పాయి పండును ఆహారంగా సేవించాలంటున్నారు వైద్యులు. ఉదరంలోని పేగులు శుభ్రమైతే శరీరం పూర్తిగా శుభ్రంగానున్నట్లే లెక్క. దీంతో శరీరం ఉల్లాసంగా తయారై తనపని తాను చేసుకుంటూ పోతుంటుంది.
అనువైన వాతావరణం
బొప్పాయి ఉష్ణమండలపు పంట. సముద్ర మట్టం నుంచి 1000 మీ. ఎత్తువరకు పెంచవచ్చు. వేసవిలో 32 డిగ్రీల సెం.గ్రే. నుంచి 38 డిగ్రీల సెం.గ్రే వరకు తట్టుకుంటుంది. చలికాలంలో 5 డిగ్రీల సెం.గ్రే.కి తక్కువ ఉండరాదు. బొప్పాయి సాగుకు సారవంతమైన ఎర్రగరప నేలలు, ఒండ్రు నేలలు అనుకూలం. వీటితోపాటు తేలికగా నీరు ఇంకిపోయే రేగడి నేలల్లో కూడా సాగుచేయవచ్చును. నీరు నిలిచే నేలలు, అధిక చౌడు, ఆమ్ల భూములు, సున్నపురాయి గల నేలలు బొప్పాయి పంటకు పనికిరావు. బొప్పాయికి అధిక గాలుల నుంచి రక్షణ అవసరం.

రకాలు
బొప్పాయిలో అనేక రకాలున్నాయి. వీటిలో ముఖ్యంగా రెండు రకాలు
డయీషియస్
ఇవి ఆడ, మగ పుష్పాలు వేరువేరుగా పూసే చెట్ల రకాలు. వీటిలో గుజ్జు పసుపురంగులో ఉంటుంది. ఈ జాతిలో ముఖ్యంగా చెప్పుకోదగ్గ రకాలు
వాషింగ్టన
కో-4
కో-6
హానీడ్యూ
గైనో డయీషియస్
ఇవి ఆడపుష్పాలు, ఆడపుష్పాలతోపాటు ద్విలింగ పుష్పాల రకాలు. వీటిలో గుజ్జు ఆరంజి రంగులో తియ్యగా ఉంటుంది. ఈ జాతిలో ముఖ్యంగా చెప్పుకోదగ్గ రకాలు
కూర్గు హనీడ్యూ
సోలో
కో-3
పూసా డెలీషియస్
రెడ్ లేడీ (786)
ప్రస్తుతం పండ్ల కోసం భారతదేశంలో ఈ రకాలే ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి.
ఇతర రకాలు
బొప్పాయి కాయల నుంచి పాలు సేకరించి పపైన్ (Papain) తయారీకోసం కో-2, కో-5 రకాలు సాగుచేస్తున్నారు.
పచ్చికాయలు కూరకోసం పూసాజెయింట్ రకం అనువుగా ఉంటుంది.
పూసా మెజెస్టీ, రెడ్ లేడీ రకాలు ఎక్కువ రోజులు నిల్వ సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉండటంతోపాటు దూర ప్రాంతాల రవాణాకు అనుకూలం.
పెరటి తోటల్లోనూ, ఇంటి ఆవరణలోనూ అందంగా పెంచుకోవటానికి పూసాడ్వార్ఫ్ రకం అనుకూలం.
నీటి ముంపునకు గురయ్యే ప్రాంతాల్లో నాటుకోవటానికి పూసా నానా రకం అనుకూలంగా ఉంటుంది.
రంగు, రుచి కలిగిన చిన్న కాయల కోసం 'సోలో', ఆర్క సూర్య రకాలు సాగు చేయవచ్చు.
పోషక విలువలు

కెరోటిన్, ఎ, బి, సి, ఇ విటమిన్‌లు, ఖనిజాలు, ఫ్లేవొనాయిడ్‌లు, ఫొలేట్‌లు, పాంతోనిక్ ఆమ్లాలు, పీచు.వంటి పోషకాలు[1] బొప్పాయిపండులో పుష్కలం.
మామిడి పండు తర్వాత బొప్పాయిలోనే మనకు అధిక పరిమాణంలో విటమిన్ ఎ లభిస్తుంది. దీనితోపాటు బి1, బి2, బి3, సి-విటమిన్లు, కాల్షియం, ఇనుము, భాస్వరం వంటి ఖనిజ లవణాలు బొప్పాయిలో సమృద్ధిగా లభిస్తాయి.
కంటికి సంబంధించిన రోగాలు రాకుండా ఈ పండులోని బిటాకెరోటిన్ (2020 ఐ.యూ.) తోడ్పడుతుంది.
బొప్పాయిలో సమృద్ధిగా లభించే విటమిన్ సి (40 మి.గ్రా.) దంతాల, చిగుళ్ళ ఆరోగ్యానికి, రక్తవృద్ధికి, రోగనిరోధక శక్తికి తోడ్పడుతుంది.
విటమిన్ బి (రైబోఫ్లెవిన్ 250 మైక్రోగాములు) నోటి పూత, తెల్లమచ్చలు, పెదాల పగుళ్లు రాకుండా కాపాడుతుంది.
బొప్పాయి 'కాయ' జీర్ణానికి తోడ్పడితే, 'పండు' పోషకాలనిస్తుంది.
బొప్పాయి పండును చిన్న పిల్లలకు గుజ్జుగా చేసి నాలుగో నెలనుంచి తినిపించవచ్చు. యుక్తవయస్సులో ఉన్నవారు దోరగా పండిన పండును తినవచ్చు.
100 గ్రాముల బొప్పాయి ముక్కల్లో లభించేవి
 40 క్యాలరీలు
 1.8గ్రా. పీచు
 9.8గ్రా కార్బోహైడ్రేట్లు
 0.6గ్రా ప్రోటీన్లు
 10మి.గ్రా. మెగ్నీషియం
 257మి.గ్రా. పొటాషియం
 3 మి.గ్రా. సోడియం
24మి.గ్రా. కాల్షియం
61.8 మి.గ్రా. విటమిన్-సి
విటమిన్ ఎ (6%)
బీటా కెరోటిన్ (3%)
 విటమిన్ బి1 (3%)
 బి2 (3%)
 బి3 (2%)
 బి6 (8%)
 ఉంటాయి.[1]
కొలెస్ట్రాల్ అంటే కొవ్వు లేదు, క్యాలరీలూ తక్కువే. అందుకే స్థూలకాయులు సైతం హాయిగా బొప్పాయిని తినొచ్చు
ఇతర ఉపయోగాలు
బొప్పాయి మంచి సౌందర్యసాధనం కూడా పనిచేస్తుంది.
బొప్పాయిలోని తెల్లని గుజ్జుని మొహనికి రాయడంవల్ల మంచి మెరుపు వస్తుంది.మొటిమలూ తగ్గుతాయి.[2]
బొప్పాయి ఫేస్‌ప్యాక్ జిడ్డుచర్మానికి ఎంతో మంచిది. అందుకే సబ్బులు, క్రీముల్లో కూడా ఎక్కువగా వాడుతున్నారు.
బొప్పాయి పండు తింటే హృద్రోగాలూ, కోలన్ క్యాన్సర్లూ రావు. పండులోని బీటా కెరోటిన్ క్యాన్సర్‌నీ రాకుండా నిరోధిస్తుంది.[1]
ఆస్తమా, కీళ్లవ్యాధుల వంటివి రాకుండా నిరోధిస్తుంది.
మలబద్ధకానికి బొప్పాయి పండు మంచి మందు.[1]
ఆకలిని పుట్టించి నాలుకకు రుచి తెలిసేలా చేస్తుంది.
బొప్పాయిపండులోని పీచు మొలల్నీ రానివ్వదు.
బొప్పాయిపండు తినడంవల్ల జలుబు, ఫ్లూ, చెవినొప్పి... వంటివీ తగ్గుతాయి.
బొప్పాయిపండు తామర వ్యాధిని తగ్గిస్తుంది.
పచ్చికాయ అధిక రక్తపోటుని (హై బీపీ) నియంత్రిస్తుంది.
శృంగారప్రేరితంగానూ పనిచేస్తుంది.
గింజల్లో యాంటీఇన్‌ఫ్లమేటరీ, యాంథెల్‌మింటిక్ గుణాలు మెండు. అందుకే కడుపునొప్పికీ ఫంగల్ ఇన్ఫెక్షన్లకీ వీటిని మందుగా వాడతారు.
కొన్నిచోట్ల ఆకుల రసాన్ని హృద్రోగాలకు ఔషదంగా ఉపయోగిస్తారు.
బొప్పాయి ఆకుల రసాన్ని డెంగ్యూ జ్వరము వచ్చినపుడు వాడితే ప్లేట్లెట్లు కౌంటు పెరగడానికి పనిచేస్తుంది.
డయాబెటిస్ కారణంగా వచ్చే హృద్రోగాల్ని పచ్చి బొప్పాయి తగ్గిస్తుంది.
బొప్పాయిలోని పపైన్‌ను ట్యాబ్లెట్‌గా రూపొందించి జీర్ణసంబంధ సమస్యలకు మందుగా వాడుతున్నారు.
ఈ పపైన్ గాయాల్ని మాన్పుతుంది. ఎలర్జీల్ని తగ్గిస్తుంది. అందుకే గాయాలమీదా పుండ్లపైనా బొప్పాయి పండు గుజ్జుని ఉంచి కట్టుకడితే అవి త్వరగా తగ్గిపోతాయి.
పులియబెట్టిన బొప్పాయి నుంచి పపైన్ ఆయింట్‌మెంట్ తయారుచేస్తారు.
నొప్పి నివారిణిగానూ ( పెయిన్‌కిల్లర్) పపైన్ గొప్పదే. అందుకే నరాలమీద ఒత్తిడిని తగ్గించేందుకూ వెన్నుపూసలు జారినప్పుడూ దీన్ని ఇంజెక్ట్ చేస్తారు.
బొప్పాయి హెమోగ్లోబిన్ పెంచడానికి సహాయపడుతుంది [3].
+ తెలుగు నాట పచ్చి బొప్పయి కాయతో వంటలు అంతగా ఇష్ట పడరు గాని ఈశాన్య భారతంలో వంటలకు ఈ కాయను విరివిగా వాడతారు. మిగతా కూరగాయలైన వంకాయ, బీరకాయ, సొరకాయల్లాగానే బొప్పాయి కాయిని కూర గాయగా పరిగణించి విరివిగా అమ్ముతారు.
జాగ్రత్తలు
బొప్పాయి కాయలు గర్భస్రావాన్ని కలుగజేస్తాయి. దీనికి ముఖ్యకారణం అందులో ఉండే 'పపైన్' (పాలు). ఇది గర్భాశయంలో ప్రారంభదశలో ఉన్న అభివృద్ధి చెందుతున్న పిండం చుట్టూ ఉండే ప్రొటీనులను కరిగించివేస్తుంది. అందువల్ల గర్భిణిస్త్రీలు, పాలిచ్చు తల్లులు బాగా పండిన బొప్పాయి పండు తినటం మంచిది.
బొప్పాయి పాలు దురదకు కారణమవుతాయి.[1] అందుకే పచ్చి బొప్పాయి కోసేటప్పుడు ఒంటికి తగలనివ్వకూడదు.
పండు, గింజలు, ఆకులు, పాలల్లో కారైశ్బన్ అనే యాంథెల్‌మింటిక్ ఆల్కలాయిడ్ ఉంటుంది.[1] ఇది ఎక్కువయితే ప్రమాదకరం.
క్యారెట్ మాదిరిగానే బొప్పాయిని ఎక్కువగా తింటే కెరటెనిమియా వ్యాధి వస్తుంది[1]
అపోహలు
బొప్పాయి పండ్ల వినియోగంపై గ్రామీణ, పట్టణ వాసులకు కూడా అనేక అపోహలున్నాయి. బొప్పాయి తింటే వేడి చేస్తుందని, గర్భిణి స్త్రీకి గర్భస్రావం అవుతుందని, పాలిచ్చే తల్లి తింటే బిడ్డకు అజీర్తి చేస్తుందని, బహిస్టు సమయంలో స్త్రీలు తింటే రక్తస్రావం ఎక్కువ అవుతుందని, ముసలివారికి, పిల్లలకు అజీర్ణం చేస్తుందని ఇలా ఎన్నో అపోహలున్నాయి. వీటిలో నిజం లేదని శాస్త్రీయంగా రుజువయ్యింది. అంతేకాకుండా బొప్పాయిలో లభ్యమయ్యే అనేక పోషకాలు మన ఆరోగ్య పరిరక్షణకు చాలా అవసరం ం.
విశేషాలు
ఆసియా దేశాల్లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో బొప్పాయి పండులోని గింజల్ని ఎండబెట్టి మిరియాలకు బదులుగా వాడతారు[1]
బొప్పాయి ఆకుల్ని ఉడికించి పాలకూరలా తింటుంటారు
శ్రీలంక, భారత్, పాకిస్థాన్... వంటి దేశాల్లో గర్భనిరోధానికీ, గర్భస్రావానికీ బొప్పాయిని వాడతారు
ప్రస్తుతం బొప్పాయిని హవాయ్‌లో ఎక్కువగా పండిస్తున్నారు.
మెక్సికన్లు దీన్ని ట్రీ మెలన్ అనీ పాపా అనీ పిలుస్తారు.
పలకబారిన కాయల్ని గది ఉష్ణోగ్రత దగ్గర ఐదారు రోజులపాటు ఉంచితే బాగా పండుతాయి.[1]
మధ్య అమెరికా, దక్షిణ అమెరికాలోని ఉత్తరభాగంలో, మెక్సికోలో ఎక్కువగా పండే బొప్పాయి స్పానిష్, పోర్చుగీస్ యాత్రికుల ద్వారా ఇతర ప్రాంతాలకు పరిచయమైంది
గతంలో బొప్పాయి పండ్లను తినడానికి గాని, వాటిని పెంచ డానికి గాని ప్రజలు/ రైతులు అంతగా ఇష్ట పడే వారు కాదు. ప్రస్తుతం ప్రజలు ఎక్కువగా తింటున్నందున పందిస్తున్నారు.
.[1]
ఎండబెట్టిన బొప్పాయి మొక్కలని కుక్కలు ఇష్టంగా తింటాయి.
వనరులు

బొఫ్పాయి ఆకు
బొప్పాయి పండ్లు
చెట్టు, కోసిన పండు Koehler's Medicinal-Plants (1887)
హవాయి బొప్పాయి

మూలాలు

వర్గం:పండ్లు
వర్గం:పండ్ల చెట్లు
వర్గం:కారికేసి

మామిడి పండు ఏ కాలంలో వస్తుంది?