వత్సవాయి కృష్ణా జిల్లా, ఇదే పేరుతో ఉన్న మండలం యొక్క కేంద్రము. ఇది సమీప పట్టణమైన జగ్గయ్యపేట నుండి 20 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2631 ఇళ్లతో, 9554 జనాభాతో 1957 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4718, ఆడవారి సంఖ్య 4836. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1865 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 657. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588827[1].పిన్ కోడ్: 521402.
సమీప గ్రామాలు
దబ్బాకుపల్లి 4 కి.మీ, అల్లూరుపాడు 4 కి.మీ, కాకరవాయి 5 కి.మీ, వేమవరం 5 కి.మీ, మాచినేనిపలెం 5 కి.మీ.
సమీప మండలాలు
బోనకల్లు, పెనుగంచిప్రోలు, మధిర, చింతకాని.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
వత్సవాయిలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి. జగ్గయ్యపేట (20 కి.మీ) నుండి రోడ్డురవాణా సౌకర్యం ఉంది. దగ్గర రైల్వేస్టేషన్లు = మోటమర్రి, బోనకల్లు. విజయవాడ ప్రధాన రైల్వేస్టేషన్ 69 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో రెండుప్రైవేటు బాలబడులు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. ఒక ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాల ఒక ప్రైవేటు ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఉన్నాయి. సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల భీమవరంలో ఉంది. సమీప వైద్య కళాశాల ఖమ్మంలోను, పాలీటెక్నిక్ నందిగామలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల జగ్గయ్యపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం జగ్గయ్యపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఖమ్మం లోనూ, శ్రీ సాయి నారాయణ డిగ్రీ కాలేజి, అన్నపూర్ణ ఉన్నత పాఠశాల, జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల, శ్రీ శాయి పప్లిక్ అప్పర్ ప్రయిమరీ పాఠశాల, సయింట్ ధామస్ అప్పర్ ప్రయిమరీ పాఠశాల, వెంకటేశ్వర టాలేంట్ పాఠశాల ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
వత్సవాయిలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో3 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టర్లు ముగ్గురు, ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ముగ్గురు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఆరుగురు ఉన్నారు. ఏడు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయాలు
శ్రీ వత్సవాయమ్మ అమ్మవారి ఆలయం
ఈ ఆలయంలో అమ్మవారి వార్షిక ఉత్సవాలు, 2017,మార్చి-11వతేదీ శనివారం నుండి 16వతేదీ గురువారం వరకు వైభవంగా నిర్వహించారు. తొలిరోజున ఈ ఉత్సవాలు, స్థలదేవత శ్రీ అంకమ్మ తల్లి గ్రామోత్సవంతో ప్రారంభమైనవి. 12వతేదీ ఆదివారం రాత్రి అమ్మవారి తిరుకళ్యాణం, అనంతరం దీక్షాస్వాములు ఇరుముడులు సమర్పించారు. 13వతేదీ సోమవారంనాడు జలబిందెల గ్రామోత్సవం నిర్వహించారు. రాత్రికి అంకమ్మసేవ నిర్వహించారు. 14వతెదీ మంగళవారంనాడు, అమ్మవారికి తొలిబలి సమర్పించారు. 15వతేదీ బుధవారంనాడు పొరుగు గ్రామాల భక్తులు బోనాలు సమర్పించారు. 16వతేదీ గురువారంనాడు, స్థానిక భక్తుల మొక్కులు, బోనాలు సమర్పించారు. ఆ రోజురాత్రికి దీవెనభండారు నిర్వహించారు. అంతటితో ఈ ఉత్సవాలు ముగింపుకు చేరుకున్నవి. [1]
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి.
వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
వత్సవాయిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 84 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 39 హెక్టార్లు
శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 179 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 51 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 488 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 1112 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 1237 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 363 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
వత్సవాయిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 126 హెక్టార్లు
బావులు/బోరు బావులు: 227 హెక్టార్లు
చెరువులు: 9 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
వత్సవాయిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మిరప, ప్రత్తి
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
బియ్యం
వత్సవాయి మండలములోని గ్రామాలు

జనాభా
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, మండలంలోని గ్రామాల జనాభా లెక్కల పట్టిక:[2]

గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	61,749 - పురుషులు 	30,670 - స్త్రీలు 	31,079;
మూలాలు

వెలుపలి లింకులు
[1] ఈనాడు అమరావతి/జగ్గయ్యపేట; 2017,మార్చి-11&17; 2వపేజీ.

2018 నాటికి వత్సవాయి మండలంలో ఎన్ని ప్రభుత్వ పాఠశాలలు ఉన్నాయి?


రసికప్రియ సృష్టికర్త హిందీ రచయిత కేశవదాసు గురించి ఇక్కడ చూడండి.

చందాల కేశవదాసు (జూన్ 20, 1876 - మే 14, 1956) తొలి తెలుగు నాటక కర్త, తొలి సినీ గీత రచయిత, కవి[1], నటుడు, గాయకుడు, హరికథా కళాకారుడు, అష్టావధాని, శతావధాని. నాటకాల్లో మొదట పాడే పరబ్రహ్మ పరమేశ్వర అనే సుప్రసిద్ధ కీర్తనను, ఆంధ్రదేశమంతటిని ఉర్రుతలూగించిన భలే మంచి చౌక బేరము పోయినన్ దొరుకదు అనే పాటను రాసినది ఈయనే.
తెలుగులో మొదటి శబ్ద చిత్రం భక్త ప్రహ్లాదకు ఈయన పాటలు రాశాడు.
బాల్యం, విద్యాభ్యాసం
కేశవదాసు ఖమ్మం జిల్లా కూసుమంచి మండలంలోని జక్కేపల్లి లో 1876 జూన్ 20వ తేదీన చందాల లక్ష్మీనారాయణ, పాపమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు.[2] [3] అన్న వెంకటరమణయోగి నిర్వహణలోని వీధిబడిలోనే కేశవదాసు విద్యనభ్యసించాడు. ఛందస్సు, అవధానాధి ప్రక్రియలు నేర్చుకున్నాడు.విద్యాభ్యాసానంతరం తను చదువుకున్న వీధి బడి నడుపుతూ అవధానాది ప్రక్రియలలో నేర్పు సాధించాడు.
కళారంగంలో ప్రవేశం
అష్టావధానాలు చేస్తూ దేశాటన చేస్తున్న కాలంలో సుప్రసిద్ధ వాగ్గేయకారుడు పాపట్ల కాంతయ్య గారితో స్నేహం కుదిరింది. దాసు ప్రతిభా సంపత్తికి మెచ్చి కాంతయ్య ఈయనకు సంగీతంలోని మెలకువలు తెలియజేశాడు. గేయరచనలో, సంగీతం కూర్పులో, హరికథనంలో, రచనలో కేశవదాసు ఆరితేరాడు.
కాంతయ్యనాటక సమాజంలోచేరి కవిగా, నటుడిగా పేరుగాంచాడు. ఈయన సేవకుడు వేషం నుంచి రాజు వేషం వరకు ఏ వేషమైనా వేసి మెప్పించగల సమర్థుడు. మైలవరం కంపెనీకి శ్రీకృష్ణ తులాభారం, రాధా కృష్ణ నాటకాలకు పాటలు రాసిచ్చాడు. ఆంధ్రదేశమంతటిని ఉర్రుతలూగించిన ‘భలే మంచి చౌక బేరము పోయినన్ దొరుకదు’, అని శ్రీకృష్ణ తులాభారం సినిమాకు వన్నెతెచ్చిన గీతం కేశవదాసు రాసిందే. నాటకాల్లో మొదట పాడే ‘పరబ్రహ్మ పరమేశ్వర’ అనే సుప్రసిద్ధ కీర్తన కేశవదాసుదే. ఈ ప్రార్థనా గీతాన్ని స్వరపరచిన ఖ్యాతి పాపట్ల కాంతయ్యకు దక్కింది. భక్త ప్రహ్లాద, కనకతార వంటి చిత్రాలకు కేశవదాసు మాటలు, పాటలు వ్రాశాడు.
కొంతకాలం నాటకరంగానికి స్వస్తిచెప్పి తెలంగాణా అంతటా హరికథలు చెప్పాడు. ఈయన విధిగా ప్రతిరోజు ఒక పాట, మూడు పద్యాలు చొప్పున కొన్ని సంవత్సరాలు రచన సాగించాడు. పాటలలో భక్తి భావం, సరళత్వం తొణకిసలాడుతుంటాయి.
1930-33ల మధ్య కేశవదాసు వ్రాసిన జాతీయ గీతాలను ప్రముఖ సినీ గాయకుడు సాలూరు రాజేశ్వరరావు, అముల నరసింహారావులు పాడగా బెంగుళూరులో రికార్డు చేశారు. ఈయన అనేక సినిమా స్క్రిప్టులతో పాటుగా, కేశవ శతకం, బలి బంధనం, సీతాకళ్యాణం, రుక్మాంగద, మేలుకొలుపులు, జోలపాటలు మొదలైన రచనలు చేశాడు. ఈయన ఆధ్వర్యంలో బాల భారత్ సమాజం వారు అనేక నాటకాలను ప్రదర్శించేవారు. "కనక తార", "లంకాదహనం" వంటి నాటకాలను సినిమాలుగా కూడా తీసారు. తన కళా ప్రదర్శనల ద్వారా పొందిన బంగారు కంకణాలను, పతకాలను దాచుకోకుండా సత్కార్యాలకోసం ఖర్చుచేసి మార్గదర్శకంగా నిలిచాడు. హరికథా గానంతో వచ్చిన డబ్బుతో భద్రాచలంలో భక్తుల సౌకర్యార్థం బావి త్రవ్వించి, భోజన, విశ్రాంతి ఏర్పాట్లు చేశారు. కోదాడ మండలం తమ్మరలో సీతారామచంద్రస్వామి ఆలయానికి గాలిగోపురం నిర్మింపజేశాడు.
రచనలు

కేశవ శతకం
కనకతార - (1926) నాటకం
బలి బంధనం - (1935) ఆరు అంకముల నాటకం
శ్రీరామ నామామృత గేయం
సీతాకళ్యాణం
రుక్మాంగద
మేలుకొలుపులు
జోలపాటలు
సత్యభామా పరిణయం (హరికథ)
సీతా కల్యాణం (హరికథ)
రుక్మాంగద (హరికథ)
నాగదాసు (హరికథ)
సినిమా పాటలు
భక్త ప్రహ్లాద
కనకతార
రాధాకృష్ణ
తులాభారము
సతీ సక్కుబాయి
లంకాదహనం
బిరుదులు
ఆంధ్రసూత
కలియుగ దశరథ
నటనా వతంస
వివాదాలు
1. శ్రీకృష్ణతులాభారం నాటకానికి చందాల కేశవదాసు 22 పాటలు రాశారు. ఈ పాటలతో నాటకాన్ని ‘మైలవరం బాలభారతి నాటక సమాజం’ వారు చాలాసార్లు ప్రదర్శించారు. ఈ పాటల్లో బలే మంచి చౌక బేరము, మునివరా, కొట్టు కొట్టండిరా అనే మూడు పాటలే సినిమాల్లోకి ఎక్కాయి. (పైడిపాల రాసినట్లుగా) 1935, 55, 66 సంవత్సరాల్లో తీసిన మూడు సినిమాల్లోనూ ఈ మూడు పాటలున్నాయి. కేశవదాసు కుమారులు కృష్ణమూర్తి... రామానాయుడు మీద ఖమ్మం కోర్టులో కేసు గెలిచిన ఫలితంగా 1966లో సురేశ్ ప్రొడక్షన్స్ వారు తీసిన ‘శ్రీకృష్ణ తులాభారం’ సినిమా టైటిల్స్‌లో కేశవదాసు పేరు చేర్చడం జరిగింది.[4]
2. పానుగంటి లక్ష్మీనరసింహారావు రాసిన ‘రాధాకృష్ణ’ నాటకానికి కేశవదాసు 21 పాటలు రాశారు. అయితే, మొదట కవిగారు పాటలు చేర్చడానికి ఒప్పుకోలేదు. కాని మైలవరం బాలభారతి నాటక సమాజం పెద్దలు ఆయన్ని ఒప్పించారు. భక్తిగీతాలు మాత్రమే రాయాలని కవిగారు షరతు పెట్టి కేశవదాసుగారి పాటలతో నాటకాన్ని ప్రదర్శించడానికి ఒప్పుకున్నారు. ఈ పాటలను 1929లో కురుకూరి సుబ్బారావు అచ్చువేశారు.[4]
3. సురభి నాటకంలోని మూడు పాటల్ని సినిమాలోకి ఎక్కించారని ‘ముక్తకంఠం’తో చెప్పిన పెద్దలు గౌరవనీయులు- వారి మాట శిరోధార్యమే. కాని నాటకం నుండి సినిమాకెక్కాయా? సినిమా నుండి నాటకంలోకి దిగినాయా? అనే సందేహానిక్కూడా ఆస్కారం ఉంది. ఎందుకంటే దాసు గారిపై పరిశోదన చేసిన డా॥ఎం.పురుషోత్తమాచార్య తండ్రిగారు వెంకట నరసింహాచార్యులు దాసుగారి సమకాలికులు. జగ్గయ్యపేటలో ఒక హరికథాగానంలో ఉండగా హెచ్.ఎం.రెడ్డిగారి నుండి పిలుపు వచ్చిందనీ, తాను వెళ్లి ‘ప్రహ్లాద’ సినిమాకు పాటలు రాసి వచ్చాననీ దాసుగారు చెప్పినట్లు తెలియజేసారు.[4]
మరణం
కేశవదాసు 1956, మే 14న పరమపదించాడు.[3]
మూలాలు

చందాల కేశవదాసు, నాటక విజ్ఞాన సర్వస్వం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణ, హైదరాబాదు, 2008., పుట. 270.
బయటి లింకులు

వర్గం:1876 జననాలు
వర్గం:1956 మరణాలు
వర్గం:గాయకులు
వర్గం:కళాకారులు
వర్గం:ఖమ్మం జిల్లా ప్రముఖులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటల రచయితలు
వర్గం:హరికథా కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:సుప్రసిద్ధ ఆంధ్రులు
వర్గం:తెలంగాణ ప్రముఖులు
వర్గం:తెలంగాణ రచయితలు

చందాల కేశవదాసు

కేశవదాసు జన్మస్థలం ఏది ?


జీలుగుమెట్ట, విశాఖపట్నం జిల్లా, చింతపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన చింతపల్లి నుండి 28 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 118 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 53 ఇళ్లతో, 241 జనాభాతో 167 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 114, ఆడవారి సంఖ్య 127. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 240. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 585211[2].పిన్ కోడ్: 531111.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల చింతపల్లిలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల లోతుగెడ్డలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల లోతుగెడ్డలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల చింతపల్లిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు పాడేరులోనూ ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల చింతపల్లిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
జీలుగుమెట్టలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 26 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 140 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 140 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
జీలుగుమెట్టలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, రాగులు, సోయాబీన్
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	241 - పురుషుల సంఖ్య 	114 - స్త్రీల సంఖ్య 	127 - గృహాల సంఖ్య 	53

మూలాలు

జీలుగుమెట్ట గ్రామంలో 2012 నాటికి మొత్తం ఎన్ని గృహాలు ఉన్నాయి?


లంకం శ్రీకాకుళం జిల్లా, శ్రీకాకుళం మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన శ్రీకాకుళం నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఆమదాలవలస నుండి 3 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 288 ఇళ్లతో, 1094 జనాభాతో 249 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 542, ఆడవారి సంఖ్య 552. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 102 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 5. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581532[1].పిన్ కోడ్: 532484.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి  ఉంది.
బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు ఆమదాలవలసలో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల ఆమదాలవలసలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం ఆమదాలవలసలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళం లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
బావుల నీరు  గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
లంకంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 30 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 53 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 14 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 151 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 147 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 71 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
లంకంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 71 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
లంకంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
మూలాలు

లంకాం (శ్రీకాకుళం)

లంకం గ్రామ పిన్ కోడ్ ఎంత?


చేదు కలబంద అనేది ఏక కాండం కలిగిన కలబంద రకాల్లో ఒకటి. దీన్ని శాస్త్రీయ నామం ఆలో ఫెరాక్స్ (Aloe Ferox), ఆంగ్ల నామం బిట్టర్ ఆలో (Bitter Aloe), ఆఫ్రికన్ ఆలో (African Aloe), టేప్ ఆలో (Tap Aloe), కేప్ ఆలో (Cape Aloe) వంటి పేర్లతో పిలుస్తారు. కలబంద రకాల్లోనే అత్యంత చేదైన జెల్ ని కలిగియిండే ఈ రకపు కలబందను చేదు కలబంద అని పిలువడం కద్దు. దక్షిణ ఆఫ్రికాలో వెస్ట్రన్ కేప్, ఈస్ట్రన్ కేప్, ఫ్రీ స్టేట్, లెసోతో వంటి ప్రదేశాల్లో మాత్రమే ఈ రకం కనిపిస్తుంది.
ఆకారం
చేదు కలబంద సాధారణంగా 10 నుండి 15 అడుగుల ఎత్తువరకూ పెరుగుతుంది. ఆకులు చాలా దలసరిగా, పొడవుగా కలిగియుండి, ఎరుపు లేక ఆరెంజ రంగు పూల గుత్తులు అనేక కొమ్మలతో ఉంటుంది. ఆకులకు ఇరువైపులా , పైభాగం మరియు క్రిందభాగం ఎర్రటి ముళ్ళతో నిండియుంటుంది. పెరిగే ప్రదేశాన్ని బట్టి ఆకుల ఆకారంలో స్వల్ప మార్పులుండవచ్చు. తేనెటీగలను, తుమ్మెదలను ఆకర్షించే చేదు కలబంద పుష్పాలు మే నుండి సెప్టెంబరు నెల వరకూ పూస్తాయి. పువ్వులు వాడిపోయిన తర్వాత కాయలు వస్తాయి. పక్వానికొచ్చిన కాయలు పగిలిపోగానే అందులోంచి విత్తనాలు క్రింద పడి వర్షాకాలంలో మొలకెత్తుతాయి.
ఆకు వివరణ
చేదు కలబంద ఆకుకి రెండు విధాలైన ద్రవాలుంటాయి, చేదు రుచి ఉండే పసుపు రంగు ద్రవం (Yellowish bitter sap) మరియు తెలుపు రంగు ద్రవం (White Gel). పసుపు రంగు ద్రవం ఆకుపచ్చని పొర క్రింద ఉంటుంది. ఆకుని కోసినప్పుడు ఇది బయటకొస్తుంది. దీన్నిఉడకబెట్టినప్పుడు గట్టిపడి ముక్కలవుతుంది. ఇవి ఉదర సమస్యలకు ఉపయోగ పడతాయి. ఇక చేదుగా లేని తెల్లటి ద్రవం హెల్త్ డ్రింకులు తయారుచేయానికి మరియు స్కిన్ కేర్ ఉత్పత్తులు తయారుచేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
సాగు
చేదు కలబంద సాధారణంగా తోటల్లో పెంచరు. అడవుల్లోనే వాటినుండి ఆకులను సేకరిస్తారు. ఒక్కొక్క మొక్కనుండి 4 నుండి 8 ముదురు ఆకులను కోసి సేకరిస్తారు. అవి పెరిగే ప్రదేశంలోనే ఒక మీటరు వెడల్పు గల గుంటను తవ్వి, దాని పై ప్లాస్టిక్ షీట్ వేస్తారు. సుమారు 200 నుండి 300 ఆకులను (కోసిన భాగం గుంటవైపు ఉండేటట్లు) గుంట చుట్టూరా పేరుస్తారు. కొన్ని గంటల తర్వాత ఆకుల్లో ఉన్న పసుపు పచ్చని ద్రవం అంతా గుంటలోకి చేరుకుంటుంది. పెద్ద పెద్ద డ్రమ్ముల్లో ఈ ద్రవాన్ని దాదాపు సగం ఇగిరిపోయే వరకూ ఉడకబెట్టి గట్టి ముద్దలా చేస్తారు. తర్వాత ఆ ముద్దను చల్లార్చి ముక్కలు ముక్కలుగా చేసి ప్యాక్  చేస్తారు. మిగిలిన ఆకులను యంత్రాలతో ప్రాసెస్ చేసి కాస్మొటెక్స్ మరియు డ్రింకులు తయారుచేస్తారు.
ఔషధ గుణాలు

ఆలో వెరా కి ప్రత్యామ్నయంగా చేదు కలబంద అని చెప్పవచ్చు [1]. దీన్ని దక్షిణ ఆఫ్రికా సంప్రదాయ వైద్యంలో వాడతారు. చేదు కలబంద ఉత్పత్తులు అల్సర్స్, కేన్సర్, మూత్ర సమస్యలు, వేగినైటిస్, కామెర్లు, బి.పి, ఫిస్టులా, రక్తహీనత, గొంతు సమస్యలు, టాన్సిల్, చుండ్రు, జుట్టు రాలుట, ప్రోస్ట్రేట్, బ్రాంకైటిస్, మలబద్దకం, చర్మ వ్యాధులు వంటి సమస్యలకు ఉపయోగపడతాయి.
పొలికలు
ఆలో వెరా తో పోలిస్తే చేదు కలబందలో రెండు రెట్లు అమినో యాసిడ్ల శాతం ఉన్నాయి.
ఆలో వెరా తో పోలిస్తే చేదు కలబంద జెల్ చిక్కగా ఉంటుంది.
చేదు కలబంద జెల్ ప్రాసెస్ చేసిన తర్వాత కూడా రంగు కోల్పోకుండా ఉంటుంది. అందువలన చేదు కలబంద జెల్ లో ప్రిజర్వేటివ్స్ కలపాల్సిన అవసరం లేదు. ఆలో వెరా జెల్ అయితే రంగు కోల్పోతుంది.
మార్కెట్
చేదు కలబంద ఉత్పత్తులు దక్షిణ ఆఫ్రికా మరియు ఐరోపా దేశాలకు మాత్రమే పరిమితమయ్యాయి. దీనికి ప్రధాన కారణం సాధారణ కలబందతో పోలిస్తే చేదు కలబందలో యాంత్రోక్వినైంస్ తక్కువగా ఉండటం, ఆసియా మార్కెట్ అంతటా ఆలో వెరా మార్కెట్ డామినేట్ చేయడం.
మూలాలు

లంకెలు

వర్గం: మొక్కలు
వర్గం: ఔషధ మొక్కలు

కలబంద శాస్త్రీయ నామము ఏమిటి ?


లక్ష్మి సుప్రసిద్ధ దక్షిణ భారతీయ నటీమణి. ఈమె సుప్రసిద్ధ సినీ ప్రముఖుడు వై.వి.రావు మరియు వై.రుక్మిణి ల పుత్రిక. లక్ష్మి తెలుగు బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో 1952, డిసెంబరు 13 న మద్రాసులో జన్మించింది.
సినిమా వ్యాసంగం
లక్ష్మి 1975లో విజయవంతమైన హిందీ చిత్రం జూలీలో ప్రధాన పాత్ర పోషించిన నటిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆ సినిమాలో లక్ష్మి నటనకు ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ నటి అవార్డు అందుకున్నది.[1]
ఈమె తండ్రి వై.వి.రావు నెల్లూరు జిల్లాకు చెందిన ప్రముఖ తెలుగు సినీ దర్శకుడు, నటుడు అనేక ప్రముఖ సాంఘిక విషయాలపై ఆధారితమైన సినిమాలను నిర్మించాడు.[2] ఈమె తల్లి రుక్మిణి తమిళ నటి. అమ్మమ్మ నుంగబాక్కం జానకి కూడా నటే. కళాకారుల కుటుంబంలో జన్మించిన లక్ష్మి మూడవ తరము నటి. 15 యేళ్ల వయసులోనే సినీరంగంలో ప్రవేశించింది. ఈమె తొలి సినిమా 1968 లో విడుదలైన తమిళ సినిమా "జీవనాంశమ్". 1970వ దశకంలో తారగా వెలుగొందిన లక్ష్మి దక్షిణ భారత భాషలన్నింటిలో నటించింది. ఈమె నటించిన మలయాళంలో విజయవంతమైన చట్టకారి (1974) చిత్రాన్ని హిందీలో జూలీ (1975) అనే పేరుతో, తెలుగులో "మిస్ జూలీ ప్రేమకథ" (1975) గా పునర్నిర్మించి విడుదల చేశారు. జూలీ చిత్రానికి ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డుతో పాటు బెంగాళీ సినీ పాత్రికేయ సంఘం యొక్క "సంవత్సరపు ఉత్కృష్ట నటన" పురస్కారాన్ని అందుకున్నది. [3] జూలీ చిత్రం యొక్క విజయం తర్వాత లక్ష్మి మరే హిందీ చిత్రంలోనూ నటించక దక్షిణాది భాషల సినిమాలపైనే దృష్టిపెట్టింది.  1977లో విడుదలైన తమిళ సినిమా శిలా నేరంగలిల్ శిలా మణితారగళ్ లో నటనకు జాతీయ ఉత్తమనటి పురస్కారాన్ని అందుకొని ఆ పురస్కారం తమిళ సినిమాకై అందుకొన్న దక్షిణాదికి చెందిన తొలి నటి అయ్యింది. 1980లలో కథానాయకి పాత్రలు కరువైన తరుణంలో తల్లి పాత్రలు, అమ్మమ్మ పాత్రలలో సహాయనటిగా చేయటం ప్రారంభించింది. జీన్స్ (1998) చిత్రంలో ఐశ్వర్యా రాయ్ బామ్మ గానూ, హల్‌చల్ (2004) లో కరీనా కపూర్ బామ్మగానూ నటించింది. 400కు పైగా సినిమాలు చేసిన లక్ష్మి, రాజకీయాలలో కూడా అడుగుపెట్టింది.
వ్యక్తిగత జీవితము
ఈవిడ మూడుసార్లు వివాహము చేసుకున్నది. పదిహేడేళ్ళపుడు పెద్దలు కుదిర్చిన సంబంధము ద్వారా భాస్కర్ ను వివాహం చేసుకుంది. ఇతను ఇన్సూరెన్స్ సంస్థలో పనిచేసేవాడు. ఇతని ద్వారా 1971 లో కుమార్తె ఐశ్వర్య  జన్మించింది. తర్వాత వీరు విడాకులు తీసుకున్నారు. తర్వాత తన సహనటుడు మోహన్ ను పెళ్ళి చేసుకుంది. వీరిద్దరూ కూడా త్వరలోనే విడిపోయారు. తర్వాత నటుడు మరియు దర్శకుడు అయిన శివచంద్రన్ ని పెళ్ళాడింది. కన్నడ నటుడు అనంత్ నాగ్ తో కూడా కొద్దికాలం సన్నిహితంగా మెలిగింది.
నటించిన చిత్రాలు (పాక్షిక జాబితా)
తెలుగు
పెళ్ళి కానుక (1998)
అల్లుడా మజాకా (1995)
ప్రాణదాత (1993)
ఉదయగీతం (1985)
పోరాటం (1983)
చట్టానికి కళ్ళు లేవు (1981)
నే నిన్ను మరువలేను (1979)
పంతులమ్మ (1977)
బంగారు మనిషి (1976)
జీవనతరంగాలు (1973)
పల్లెటూరి బావ (1973)
కొడుకు కోడలు (1972)
మురారి (2001)
మిథునం(2012)
మూలాలు

బయటి లింకులు

వర్గం:1952 జననాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:కన్నడ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు

లక్ష్మి (నటి)

విజయ లక్ష్మి నటించిన తొలి తమిళ చిత్రం ఏది?


గణపవరం, గుంటూరు జిల్లా, రాజుపాలెం మండలానికి చెందిన గ్రామము. ఇది మండల కేంద్రమైన రాజుపాలెం నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన సత్తెనపల్లి నుండి 17 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1703 ఇళ్లతో, 6412 జనాభాతో 1612 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3206, ఆడవారి సంఖ్య 3206. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1606 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 614. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590042[1].పిన్ కోడ్: 522413. ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08641.
గ్రామ భౌగోళికం
గణపవరం సత్తెనపల్లి నుండి 17 కిలోమీటర్ల దూరములో ఉంది. వ్యవసాయము ప్రజల ప్రధాన జీవనాధారము. ప్రత్తి, మిర్చి, వరి ప్రధాన పంటలు.
సమీప గ్రామాలు
తొండపి 4 కి.మీ, రాజుపాలెం 5 కి.మీ, చాగల్లు 5 కి.మీ, ధూళిపాళ్ళ 6 కి.మీ, దమ్మాలపాడు 8 కి.మీ.
సమీప మండలాలు
ఉత్తరాన బెల్లంకొండ మండలం, పశ్చిమాన నకరికల్లు మండలం, దక్షణాన ముప్పాళ్ల మండలం, తూర్పున సత్తెనపల్లి మండలం.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఐదు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల సత్తెనపల్లిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల ధూళిపాళ్ళలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులోను, పాలీటెక్నిక్ నల్లపాడులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల ధూళిపాళ్ళలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం సత్తెనపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల గుంటూరు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
గణపవరంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.  ఒక డిస్పెన్సరీలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో5 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఐదుగురు ఉన్నారు. రెండు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామం సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం కిందకు రావట్లేదు. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
గణపవరంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
రాష్ట్ర రహదారి , ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. దూరంలోపు  ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 17 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
గణపవరంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 8 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 303 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 28 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 1271 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 702 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 597 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
గణపవరంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 452 హెక్టార్లు
బావులు/బోరు బావులు: 125 హెక్టార్లు
ఇతర వనరుల ద్వారా: 20 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
గణపవరంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
ప్రత్తి, మిరప
గ్రామ పంచాయతీ
2013,జులైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో శ్రీ కె.శివశంకర్ సర్పంచ్‌గా ఎన్నికైనారు.[2]
గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయాలు
గుంటూరు జిల్లా, రాజుపాలెం మండలంలో రెడ్డిగూడెం సమీపంలో ఉన్న ఈ గ్రామముతో పాటు, రుద్రమదేవి తండ్రి గణపతిదేవుఢు ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో 5 చోట్ల గణపవరం పేర గ్రామములను ఏర్పాటు చేయటం జరిగింది. అందులో ఇది ఒకటి. వరంగల్లు లోని భద్రకాళి ఆలయం లోని అమ్మవారి ముఖం, గణపవరం లోని ముత్యాలమ్మ అమ్మవారి ముఖం ఒకే విధంగా ఉంటాయి. ఈ గ్రామం మధ్యలో దేవాలయాల నిర్మాణం విచిత్రంగా ఉంటుంది. శివాలయం తూర్పుదిశగాను, రామాలయం దక్షిణదిశ గాను, గణపతి ఆలయం కూడా దక్షిణదిశ గాను, హనుమత్ ఆలయం ఉత్తరదిశ గాను, వేణుగోపాలస్వామి ఆలయం పడమరదిశ లోను ఉండటం విశేషం.
శ్రీ ప్రసన్నాంజనేయస్వామివారి ఆలయం
ఈ ఆలయంలో స్వామివారి 86వ జయంతి ఉర్సవాలు, 2015,మార్చి-16వ తేదీనాడు నిర్వహించారు.
ప్రతి సంవత్సరము మార్చిలో గ్రామములో హనుమ జయంతి వైభవంగా జరుపుతారు. ఈ ఉత్సవాలలో భాగంగా స్వామివారి కళ్యాణం జరుగుతుంది. అనంతరం స్వామివారికి రథంపై గ్రామోత్సవం నిర్వహిస్తారు.[3] & [4]
గ్రామములోని ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయముతో పాటు పశుపోషణకూడా అదాయాన్ని సమకూర్చుతుంది. ప్రజలు ప్రతిరోజు పాలను డైరీ కేంద్రాలకు అమ్ముతారు.
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 6,054.[5] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2,986, స్త్రీల సంఖ్య 3,068, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,442 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణము 1,612 హెక్టారులు.
జనాభా (2011) - మొత్తం 	6,412 - పురుషుల సంఖ్య 	3,206 - స్త్రీల సంఖ్య 	3,206 - గృహాల సంఖ్య 	1,703

మూలాలు

బయటి లింకులు

గణపవరం (రాజుపాలెం)

సత్తెనపల్లి నుండి హైదరాబాద్ కి ఎన్ని కిలోమీటర్ల దూరం ఉంది?


అమీర్ ఖుస్రో లేదా 'అమీర్ ఖుస్రో దేహ్లవి'గా ప్రసిద్ధుడైన అబుల్ హసన్ యమీనుద్దీన్ ఖుస్రో (Abul Hasan Yamīn al-Dīn Kh</u>usrow) (పర్షియన్:ابوالحسن یمین‌الدین خسرو) మధ్య యుగపు (క్రీ.శ. 1253-1325) పారశీక కవి. ప్రముఖ సూఫీ గురువు నిజాముద్దీన్ ఔలియా శిష్యుడు. ఇతడు పాటియాలాలో జన్మించాడు. ప్రముఖ ఉర్దూ, హిందుస్తానీ కవి యే గాక శాస్త్రీయ సంగీతకారుడు. ఖవ్వాలి పితామహుడుగా ప్రసిధ్ధి. హిందూస్థానీ సంగీతం పునరుద్ధరించిన ఘనుడు. 'తరానా' సంగీత హంగు సృష్టికర్త. తబల, సితార్ సృష్టికర్త. సంగీతకారుడు, విజ్ఞాని, కవి, సూఫీ సంతుడు. గజల్ వృధ్ధికారుడు. దోహా లకు, పహేలీ లకు, హిందూస్తాని పారశీక భాషా సమ్మేళనానికి నాంది కర్త. ఖుస్రో సమాధి నిజాముద్దీన్ ఔలియా సమాధి (ఢిల్లీ) ప్రక్కనే చూడవచ్చు. ఖుస్రో 7గురు ఢిల్లీ సుల్తానుల పరిపాలనాకాలాన్ని చూసాడు.
దోహాలకు ఉదాహరణ
కాశ్మీర సౌందర్యాన్ని చూసి ఈ దోహా చెప్పాడు
اگر فردوس بر روی زمین است
همین است و همین است و همین است
అగర్ ఫిర్దోస్ బర్ రూయె జమీనస్త్
హమీనస్తో హమీనస్తో హమీనస్త్
సారాంశం:
ఒకవేళ భూమిపై స్వర్గమంటూ ఉంటే
అది ఇదే, అది ఇదే, అది ఇదే
రచనలు
తోహ్ ఫ-తుస్-సఘీర్ (చిరు బహుమానం)
వస్తుల్-హయాత్ (జీవనకాలం)
ఘుర్రతుల్-కమాల్
బఖియ-నఖియ
ఖిస్స చహార్ దర్వేష్ (నాలుగు దర్వేష్ ల గాథ)
నిహాయతుల్ కమాల్
ఖిరాన్-ఉస్-స ఆదైన్
మిఫ్తాహుల్-ఫుతూహ్ (జయాజయం)
ఇష్ఖియ/మస్నవి దువర్రానె ఖిజ్ర్ ఖాన్
నోహ్ సిపహర్ (మస్నవి)
తుగ్లక్ నామా
ఖమ్స-ఎ-నిజామి
ఏజాజె ఖుస్రవి
ఖజైనుల్ ఫుతూహ్
అఫ్ జలుల్ ఫవాయిద్
ఖాలిఖ్ బారి (మహా సృష్టికర్త)
జవాహర్-ఎ-ఖుస్రవి
లైలా మజ్ను
ఆయిన-ఎ-సికందరి
ముల్లా-ఉల్-అన్వార్
షిరీన్-వ-ఖుస్రో

బయటి లింకులు

వర్గం:ఉర్దూ సాహితీకారులు
వర్గం:హిందుస్థానీ సంగీత గాయకులు
వర్గం:సూఫీలు
వర్గం:గజల్ గాయకులు
వర్గం:శాస్త్రీయ సంగీతకారులు
వర్గం:ముస్లిం ప్రముఖులు
వర్గం:తబలా విద్వాంసులు

అమీర్ ఖుస్రో

అమీర్ ఖాన్ ఎప్పుడు జన్మించాడు?


బి.ఎన్. శాస్త్రి (భిన్నూరి నరసింహ శాస్త్రి) తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన ప్రసిద్ధ చరిత్రకారుడు. కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు, మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ ల తరువాత అంతగా పరిశోధనావాఙ్మయాన్ని అందించిన విద్వాంసుడు. మూసీ మాసపత్రిక ప్రతిక వ్యవస్థాపకులు, మరియు మూసీ పబ్లికేషన్స్ ప్రచురణ సంస్థను 1980 స్థాపించారు
జననం
బి.ఎన్. శాస్త్రి 1932వ సంవత్సరంలో యాదాద్రి - భువనగిరి జిల్లా, వలిగొండ గ్రామంలోని ఒక సాంప్రదాయ కుటంబంలో జన్మించాడు.[1]
తొలిజీవితం
బి.ఎన్. శాస్త్రి బాల్యంలో నల్లగొండ జిల్లా మొత్తం నిజాం వ్యతిరేక పోరాటంలో ఉంది. ఆ పోరాటం ప్రభావంతో బి.ఎన్. శాస్త్రి కూడా పోరాటంలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. కొంతకాలం పాటు అజ్ఞాత జీవితాన్ని కూడా గడిపాడు. ఆ సమయంలోనే రావి నారాయణ రెడ్డితో పరిచయం ఏర్పడింది. భువనగిరి, హైదరాబాద్ లలో విద్యాభ్యాసం పూర్తి చేసుకున్న శాస్త్రి 1952లో నారాయణగూడ పాఠశాలలో అధ్యాపక జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. తన తొమ్మిదవ ఏటనే దృష్టిపడిన పరిశోధన అనే విలక్షణ అంశంతో శాసనాలను గురించిన పరిశోధన, పరిష్కరణలు లక్ష్యంగా ముందుకు సాగాలనుకొని, 1959లో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం తెలుగు విభాగంలో (ఎం.ఏ) చేరాడు.

భారతదేశ  చరిత్ర  - సంస్కృతీ (21 భాగాలు)
01. 1994 భారతదేశ చరిత్ర - సంస్కృతీ - 08 { ఢిల్లీ సుల్తానుల యుగము }
02. 1994 భారతదేశ చరిత్ర - సంస్కృతీ - 09 { విజయనగర యుగము }
03. 1995 భారతదేశ చరిత్ర - సంస్కృతీ - 10 { దక్కన్ సుల్తానుల యుగం }
04. 1999 భారతదేశ చరిత్ర - సంస్కృతీ - 11 { మొగలు యుగము - 1}
05. 1999 భారతదేశ చరిత్ర - సంస్కృతీ - 12 { మొగలు యుగము - 2}
06. 1999 భారతదేశ చరిత్ర - సంస్కృతీ - 13 { రాజపుత్ర యుగము }
07. 1999 భారతదేశ చరిత్ర - సంస్కృతీ - 14 { మరాఠ యుగము }
08. 1999 భారతదేశ చరిత్ర - సంస్కృతీ - 15 { బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా యుగము - 1 }
09. 1999 భారతదేశ చరిత్ర - సంస్కృతీ - 16 { బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా యుగము - 2 }
10. 1999 భారతదేశ చరిత్ర - సంస్కృతీ - 17 { మహా విప్లవ యుగము }
11. 1999 భారతదేశ చరిత్ర - సంస్కృతీ - 18 { వైస్రాయిల యుగము - 1 }
12. 1999 భారతదేశ చరిత్ర - సంస్కృతీ - 19 { వైస్రాయిల యుగము - 2 }
13. 1999 భారతదేశ చరిత్ర - సంస్కృతీ - 20 { సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవన యుగము }
14. 1999 భారతదేశ చరిత్ర - సంస్కృతీ - 21 { సంస్థానాల యుగము }
ఆంధ్రదేశ చరిత్ర - సంస్కృతీ
01. 1990 ఆంధ్రదేశ చరిత్ర - సంస్కృతీ - మొదటి భాగము
01. 1975 ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర { క్రీ.పూ 400. క్రీ. శ 1100 వరకు }
ప్రత్యేక సంచికలు
01. 1975 జీవితం - గమనం
02. 1976 గ్రామ జీవనం (నాటకం)
03. 1974 శాసన సంపుటి 1,2 భాగాలు
04. 1984 కందూరు చోడుల శాసనములు - చరిత్ర - సంస్కృతి
05. 1984 త్రిపురాంతక దేవాలయ శాసనములు
06. 1985 బెజవాడ దుర్గామల్లీశ్వరాలయ శాసనములు
07. 1985 ముఖలింగ దేవాలయ చరిత్ర - శాసనములు
08. 1989 రేచర్ల రెడ్డి వంశచరిత్ర - శాసనములు
09. 1989 గోలకొండ చరిత్ర - సంస్కృతి, శాసనములు
10. 1989 చెరుకు రెడ్డి వంశచరిత్ర - శాసనములు
11. 1989 రేచర్ల పద్మ నాయకులు
12. 1991 కాయస్థ రాజులు
13. 1991 వేములవాడ చరిత్ర - శాసనములు
14. 1993 మహబూబ్ నగర్ జిల్లా సర్వస్వం
15. 1994 నల్లగొండ జిల్లా కవులు - పండితులు
16. 1994 మల్యాల వంశ చరిత్ర - శాసనములు
17. 1998 రెడ్డి రాజ్య సర్వస్వము
18. 1999 మూసీ ద్వైవార్షిక ప్రత్యేక సంచిక
19. 2000 మూసీ త్రైవార్షిక ప్రత్యేక సంచిక
20. 2001 పానుగల్లు పచ్చల తోరణము
21. 2000 బ్రాహ్మణ రాజ్య సర్వస్వము
ఇతర ప్రచురణలు
01. షబ్నవీస్ శతజయంతి సంచిక
02. విజయనగర శాసనములు సాహిత్య సాంస్కృతిక విశేషములు
పురస్కారాలు
1997లో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం నుండి సాంస్కృతిక రంగంలో విశిష్ట పురస్కారం
మరణం
బి.ఎన్. శాస్త్రి 2002లో మరణించాడు.
మూలాలు

]
]
]
]
]
]
]
]
]
]

వర్గం:తెలంగాణ ప్రముఖులు
వర్గం:చరిత్రకారులు
వర్గం:సంపాదకులు
వర్గం:తెలుగు ప్రజలు
వర్గం:తెలుగు ప్రముఖులు
వర్గం:యాదాద్రి - భువనగిరి జిల్లా ప్రముఖులు

బి.ఎన్. శాస్త్రి

బి.ఎన్.రెడ్డి ఎప్పుడు జన్మించాడు?


అస్సాం రాష్ట్ర 27 జిల్లాలలో కచార్ జిల్లా (అస్సామీ:কাছাড় জেলা), (బెంగాలీ:কাছাড় জেলা) ఒకటి.
ఆర్ధికం
దింసా పదం కచారీ నుండి కచార్ అనే పేరు వచ్చింది. జిల్లా కేంద్రంగా సిల్చర్ ఉంది. కాచర్ కచారీ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉంటూ వచ్చింది. మదూయుగంలో కచారీ రాజ్యాన్ని దింసా అనేవారు.
చరిత్ర
స్వతంత్రానికి ముందు
కచార్ ప్రాంతం హైలకండి మరియు కరీంగంజ్ ప్రాంతాలతో చేర్చి ఒకప్పుడు కచారి సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉంది. కచార్ చివరి రాజుగా రాజా గోవింద చంద్రధ్వజ నారాయణా హంసు కాలంలో కాచర్ సాంరాజ్యానికి రాజధానిగా ఉండేది.
బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో మిళితం చేయబడిన భారతీయ రాజ్యాలలో కాచర్ ఒకటి. కాచర్ ప్రాతాన్ని ఇద్దరు పాలించారు. రాకురుడైన రాజా గోవింద చంద్రధ్వజ నారాయణా హంసు రెండవ పాలకుడయ్యాడు. 1832లో రాజా గోవింద చంద్రధ్వజ నారాయణా హంసును గంభీర్ సింగ్ కాల్చి చంపిన తరువాత బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం కాచర్ రాజ్యాన్ని తన సామ్రాజ్యంలో మిళితం చేసింది.
తరువాత ఈ కొండ రాజ్యానికి తులారాంను రాజప్రతినిధిగా చేసాడు. 1854లో తులారాం మరణించిన తరువాత ఆయన పాలించిన భూభాగం కూడా బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో కలుపబడింది.
తరువాత మొత్తం కాచర్ బ్రిటిష్ ఆధీనం అయింది.[1]
స్వతంత్రోద్యమం
స్వాతంత్ర్య సమరంలో ఈ జిల్లా ప్రజలు చురుకుగా పాల్గొన్నారు. కామిని కుమార్ చంద్ర, ఆయన కుమారుడు అరుణ్ కుమార్ చంద్ర మరియు అబ్దుల్ ముతాలిబ్ మజుందార్ మొదలైన స్వాతతత్ర సమరయోధులు ఈ జిల్లా వాసులే అన్నది గుర్తించతగిన విషయం. వీరు ప్రజలను స్వాతంత్ర్య సమరంలో పోరాడడానికి సమాయత్తం చేసారు. చంద్ర బెంగాలీ హిందువులకు మద్దతుగా నిలిచాడు.
ప్రముఖ ముస్లిం నాయకుడు మజుదార్ ఫక్రుద్దీన్ అలి అహమ్మద్ (ఈయన తరువాత భారతదేశ అద్యక్షుడుగా నియమించబడ్డాడు) తో కలిసి ముస్లిములకు అండగా నిలబడి హిందూముస్లిం సమైక్యతకు పాటుబడ్డాడు. తూర్పు భారతంలో వీరు విభజనవాద ముస్లిములకు ఎదురు నిలిచి పోరాడారు. అధికరిస్తున్న ముస్లిం లీగ్ ప్రాబల్యం తగ్గించడానికి ఈయన " జమైత్ ఉల్లేహ్- ఈ - హింద్" ఉద్యమం జరిపాడు. కాంగ్రెస్ పార్టీకి ముస్లిముల మద్దతు లభించడానికి జమైత్ వారధిగా నిలిచింది. 1945 ఇండియన్ జనరల్ ఎన్నికలలో మజుందర్ హైలకండి నియోజకవర్గంలో ముస్లిం లీగ్‌కు ఎదురుగా నిలిచి విజయం సాధించాడు. ఈ విజయం దక్షిణ అస్సాం ముస్లిం లీగ్ విశ్వాసాన్ని బలంగా దెబ్బతీసింది.
సుర్మా లోయ
అస్సాం సుర్మా వెల్లీ (ప్రస్తుతం ఇది కొంత బంగ్లాదేశ్లో ఉంది)లో ముస్లిములు అధికంగా ఉన్నారు. స్వతత్రం పొందిన సమయంలో ముస్లిం లీగ్ మరియు జాతీయ కాంగ్రెస్ ప్రేరిత ఉద్యమకారులు
ఉద్రేకం శిఖరాగ్రానికి చేరింది. మజుందార్ అప్పటి హోం మంత్రి కుమార్ దాస్‌తో కలిసి వెల్లీ అంతా పర్యటిస్తూ దేశ విభజన మరియు ముస్లిం సమైక్యత గురించి ఉపన్యసించారు.
1947 ఫిబ్రవరి 20 న మౌలవి మజుందర్ అస్సాం నేషనలిస్ట్ సభను ఏర్పాటు చేసాడు. తరువాత 1947 జూన్ 20 తేదీన సిల్చర్ వద్ద కూడా పెద్ద సభ ఏర్పాటు చేయబడింది.[2]
రెండు సభలు చక్కని ఫలితం ఇచ్చాయి. అస్సాం లోని బారక్ వెల్లీ ప్రాంతం ప్రత్యేకంగా కరీంగజ్ భారత్‌లో విలీనం కావడానికి మజుందర్ కూడా కృషిచేసాడు.[3][4] సైలహట్‌లో కొంతభాగం (ప్రస్తుతం బంగ్లాదేశ్లో ఓ ఉంది) చేరడానికి " రాడ్క్లిఫ్ కమీషన్ " వద్దకు పంపబడిన దౌత్యవర్గంలో మజుందర్ కూడా ఒకడు.[5][11].
స్వాతంత్రం తరువాత చెలరేగిన మతకలవరం
1947 ఆగస్టు 15 న స్వాతంత్ర్యం తరువాత భారతదేశం అంతటా మతకహాలు విజృంభించాయి. గుంపులు గుంపులుగా హిందువులు తూర్పు పాకిస్థాన్ నుండి భారతదేశంలోకి పారపోయి వచ్చారు.
అలాగే ముస్లిములు తూర్పు పాకిస్థానుకు వెళ్ళారు. మతకలహాలలో అనేక మంది ప్రాణాలుకోల్పోయారు. అవిభాజిత కాచర్‌లో మజుందర్ మాత్రమే మంత్రి వర్గంలో భాగస్వామ్యం వహించాడు. పార్టీ సభ్యులు కచార్‌లో హిందూ ముస్లిం ఐక్యతకు పాటుపడ్డారు. అలాగే పార్టీ సభ్యులు శరణార్ధుల పునరావాసానికి అత్యవసర సమాగ్రి సరఫరాకు సహకరించారు.
1960లో క్యాబినెట్ మంత్రి మొయినుల్ హాక్యూ చౌదరి (1957-1966) జిల్లాలో ప్రముఖ రాజకీయనాయకుడు అయ్యాడు. 1971లో ఆయన క్రి.శే ఇందిరా గాంధి మంత్రి సభలో పారిశ్రామిక మంత్రి అయ్యాడు. కీ.శే అరుణ్ కె.ఆర్. చంద్రా భార్య జ్యోత్స్న చందా పార్లమెంటులో స్థానం సంపాదించాడు. 1983 జూలై 1 కచార్ జిల్లా నుండి కొంత భూభాగం వేరుచేసి కరీంగంజ్ జిల్లా ఏర్పాటు చేయబడింది.[6] 1989లో కరీంగంజ్ జిల్లా నుండి కొంత భూభాగం వేరుచేసి హైలకండి జిల్లా ఏర్పాటు చేయబడింది.
.[6]
భౌగోళికం
కచార్ జిల్లా వైశాల్యం 3786 చ.కి.మీ.[7] ఇది సౌత్ జార్జియా వైశాల్యానికి సమం.[8] జిల్లాలోని బరక్ నది ప్రధాన జలవనరుగా ఉంది. అంతేకాక దిమా హసాయో జిల్లా, మణిపూర్, మిజోరాం నుండి అనేక ఉపనదులు కూడా ప్రవహిస్తున్నాయి.
జిల్లా అంతటా పలు మైదానాలు మద్యమద్యలో కొండలు విస్తరించి ఉన్నాయి. కాచర్ సరాసరి వర్షపాతం 3,000 మి.మీ. జిల్లాలో ఉష్ణమండల ఉష్ణోగ్రత నెలకొని ఉంది. తేమతో కూడిన వేడి వేసవి మరియు చలితో కూడిన శీతాకాలం సహజం.
ఆర్ధికం
జిల్లా కేంద్రం సిల్చర్ అస్సాం లోని ప్రముఖ వ్యాపార కేంద్రాలలో ఒకటి. 2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో కరీంగంజ్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది [9]. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న అస్సాం రాష్ట్రజిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి[9]
విభాగాలు
జిల్లాలో 7 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి: సిల్చర్, సొనై, ధొలై, అఫర్బాండ్, లఖింపూర్, బర్ఖొల మరియు కటిగొర్.[10]
వీటిలో ధొలై నియోజక వర్గం షెడ్యూల్డ్ కుల్లాలకు ప్రత్యేకించబడింది.[10]
మిగిలిన 6 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు సిల్చర్ పార్లమెంటు నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉన్నాయి.[11]
ప్రయాణసౌకర్యాలు

సిల్చర్ అస్సాం రాష్ట్రంలోని 6 నగరాలలో ఒకటి. సిల్చర్ లోని కుంభీర్‌గ్రాం వద్ద " విమానాశ్రయం " ఉంది. జిల్లా నుండి ఎయిర్ ఇండియా దినసరి విమానాలు లభ్యం ఔతున్నాయి.
ఎయిర్ ఇండియా, జెట్ ఎయిర్ వేస్ మరియు నార్త్ ఈస్ట్ షట్టిల్స్ వంటి విమానసర్వీసులు లభిస్తున్నాయి. జిల్లాలో మీటర్‌గేజ్ రైలు సర్వీసులు లభ్యం ఔతున్నాయి. జిల్లా రహదార్లతో మిగిలిన దేశంతో అనుసంధానించబడి ఉంది. ఈశాన్య జిల్లాలతో రైలు మరియు రహదారి మార్గాలతో కాచర్ జిల్లా చక్కగా అనుసంధానించబడి ఉంది.
2001 లో గణాంకాలు

భాషలు
జిల్లాలో బెంగాలీ అధికార భాషగా ఉంది. బెంగాలీ మరియు సిల్హేటీ (బెంగాలీ భాషా కుంటుంబానికి చెందింది) ప్రజలలో వాడుకలో ఉన్నాయి. బెంగాలీ భాషతో జిల్లాలో మైటేయీ మణిపురి, బిష్ణుప్రియా మణిపురి, దింసా మరియు రొంగ్‌మెయి భాషలు వాడుకలో ఉన్నాయి. జిల్లాలో మిజో, కుకి ప్రజలు మరియు ఖాసి ప్రజలు కూడా స్వల్పంగా నివసిస్తున్నారు.
వృక్షజాలం మరియు జంతుజాలం

జిల్లాలో వృక్షజాలం అత్యధికంగా ఉష్ణమండలానికి చెందింది. జిల్లాలో ఉత్తర భూభాగంలో వర్షాధార అరణ్యాలు అధికంగా ఉన్నాయి. దక్షిణ భూభాగంలో పులి, సింహం, ఆదియన్ ఏనుగులు, హూలాక్‌గిబ్బన్, గౌర్ మొదలైన జంతువులు ఉన్నాయి. కాచర్ అరణ్యాలు ఒకప్పుడు దట్టంగా ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ ప్రస్తుతం మానవ ఆక్రమణల కారణంగా అరణ్యం సన్నగిల్లుతూ ఉంది.
ఇక్కడ హూలాక్ గిబ్బన్, ఫయ్‌రే లీఫ్ మంకీ, పిగ్- టైల్డ్ మకక్యూ, స్టంప్- టైల్డ్ మకక్యూ, మస్క్డ్ ఫిన్‌ఫూట్, వైట్ - వింగ్డ్ వుడ్ డక్ మొదలైన అరుదైన జంతుజాలం కూడా ఉంది. ఆసియన్ ఏనుగులు ఇప్పటికే అంతరిచి పోయాయి.[15][16] దక్షిణ ప్రాంతంలో " ధలేశ్వరి విల్డ్ లైఫ్ శాంక్చ్యురీ " ఉంది.[17][18] బరక్ లోయ ప్రాంతంలో " బరైల్ విల్డ్‌లైఫ్ శాంక్చ్యురీ " మాత్రమే ఉంది. దీనిని 1980లో ప్రముఖ ప్రకృతి శాస్త్రవేత్త డాక్టర్ అంవరుద్దీన్ చౌదరీ " స్థాపించాడు. .[19] ఈ అభయారణ్యం 2004 నుండి గుర్యింపును సంతరించుకుంది.
.[20]
విద్య
కచార్ జిల్లాలో గుర్తింపు పొందిన పలు విద్యాసంస్థలు ఉన్నాయి. జిల్లా కేంద్రం సిల్చర్ నగరం అస్సాంలోని ప్రముఖ విద్యాకేంద్రాలలో ఒకటిగా ఉంది.సిల్చర్‌కు 18 కి.మీ దూరంలో దుర్గా కోనవద్ద సెంట్రల్ యూనివర్శిటీ, అస్సాం యూనివర్శిటీ ఉన్నాయి.[21] జిల్లాలో నేషనల్ ఇంస్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (సిల్చర్) ఉంది. భారతదేశంలోని 30 నేషనల్ ఇంస్టిట్యూట్స్‌లో ఇది ఒకటి.[22] దక్షిణ అస్సాంలో ఉన్న ఒకేఒక మెడికల్ కాలేజ్ సిల్చర్ మెడికల్ కాలేజ్ అండ్ హాస్పిటల్ [23] శ్రీ కోన వద్ద ఐటిఐ పలు విధాల వ్యాపారాలకు అవసరమైన నైపుణ్యం కలిగిన సిబ్బందిని అందిస్తుంది. జిల్లాలో గురుచరణ్ కాలేజ్, కాచర్ కాలేజ్, రాధామాధవ్ కాలేజ్, రామానుజ్ గుప్తా మెమోరియల్ జూనియర్ కాలేజ్ మరియు సోనై కాలేజ్ వంటి పలు డిగ్రీ కాలేజీలు ఉన్నాయి. సిల్చర్ కాల్గియేట్ స్కూల్, కాచర్ ఉన్నత పాఠశాల, అధార్ చంద్ హైయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్, నరసింగ్ స్కూల్, ప్రభుత్వ బాయ్స్ & గాళ్స్ స్కూల్, హోలీ స్కూల్, ప్రనబానందా హోలీ చైల్డ్ స్కూల్, ప్రనబానందా విద్యా మందిర్, సౌత్ పాయింట్ స్కూల్, మహర్షి విద్యా మందిర్, కేంద్రీయ విద్యాలయ మరియు డాన్‌బాస్కో స్కూల్ ఉన్నాయి.
మూలాలు

వెలుపలి లింకులు

మూలాలు

వెలుపలి లింకులు

వర్గం:భారతదేశం బలహీన వర్గాలు కేంద్రీకృతమైన జిల్లాలు
వర్గం:అసోం జిల్లాలు

ఉత్తర కచార్ జిల్లా విస్తీర్ణం ఎంత?


జగ్గంపాలెం, తూర్పు గోదావరి జిల్లా, గంగవరం మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1].
ఇది మండల కేంద్రమైన గంగవరం నుండి 18 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన రాజమండ్రి నుండి 39 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 187 ఇళ్లతో, 533 జనాభాతో 168 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 255, ఆడవారి సంఖ్య 278. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 34 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 360. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587112[2].పిన్ కోడ్: 533285.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది.
బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు గోకవరంలో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల గోకవరంలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల రంపచోడవరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల రాజానగరంలోను, పాలీటెక్నిక్ బొమ్మూరులోనూ ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం రంపచోడవరంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల రాజమండ్రి లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
జగ్గంపాలెంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది.
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.
చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
జగ్గంపాలెంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి.
ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 6 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
జగ్గంపాలెంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
అడవి: 2 హెక్టార్లు
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 7 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 18 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 140 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 104 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 35 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
జగ్గంపాలెంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 35 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
జగ్గంపాలెంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	533 - పురుషుల సంఖ్య 	255 - స్త్రీల సంఖ్య 	278 - గృహాల సంఖ్య 	187
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 508.[3] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 247, మహిళల సంఖ్య 261, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 136 ఉన్నాయి.
మూలాలు

జగ్గంపాలెం గ్రామం ఏ జిల్లాలో ఉంది?


పెద్ద కడబూరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కర్నూలు జిల్లా, పెద్ద కడబూరు మండలం లోని గ్రామం, ఈ మండలానికి కేంద్రం. పిన్ కోడ్: 518 323.
ఇది సమీప పట్టణమైన ఆదోని నుండి 20 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1577 ఇళ్లతో, 8147 జనాభాతో 2900 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4116, ఆడవారి సంఖ్య 4031. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2959 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 41. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 593823[1].పిన్ కోడ్: 518323.
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 7,088.[2] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 3,557, స్త్రీల సంఖ్య 3,531, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,259 ఉన్నాయి.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, పాలీటెక్నిక్, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల ఆదోని లోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల యెర్రకోట లోనూ ఉన్నాయి. అనియత విద్యా కేంద్రం యెమ్మిగనూరు లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, కర్నూలు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
పెద్ద కడబూరులో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ముగ్గురు డాక్టర్లు, 9 మంది పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల,  కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో4 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు నలుగురు ఉన్నారు. రెండు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతి పంపుల ద్వారా నీరు అందు తుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగు నీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగు నీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగు నీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జల వనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ  లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పెద్ద కడబూరులో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగు తున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి.  ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి  పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి,  రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం  నుండి 10 కి.మీ.కి  పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో సినిమా హాలు, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగు తుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన  దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 16 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
పెద్ద కడబూరులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 54 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 241 హెక్టార్లు
శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 21 హెక్టార్లు
తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 23 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 515 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 832 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 1213 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 1536 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 509 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
పెద్ద కడబూరులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 152 హెక్టార్లు* బావులు/బోరు బావులు: 158 హెక్టార్లు* చెరువులు: 199 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
పెద్ద కడబూరులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, వేరుశనగ, జొన్నలు
మూలాలు

en:Pedda kadabur

పెద్ద కడబూరు

పెద్ద కడబూరు మండలంలోని ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాల సంఖ్య ఎంత ?


టంగుటూరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక గ్రామం మరియు మండలము.[1] పిన్ కోడ్ నం. 523 274., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08592.
గ్రామ చరిత్ర
గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
గ్రామ భౌగోళికం
టంగుటూరు జిల్లాకేంద్రమైన ఒంగోలుకు 20 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇది మద్రాసు - కలకత్తా జాతీయ రహదారిపై ఉంది.
సమీప గ్రామాలు
మంగమూరు 2.8 కి.మీ, చిలకపాడు 3.9 కి.మీ, సర్వెరెడ్డిపాలెం 7.2 కి.మీ, పెరిదేపి 8.2 కి.మీ, గుమ్మలంపాడు 8.9 కి.మీ.
సమీప పట్టణాలు
సంతనూతలపాడు 8.8 కి.మీ, కొండపి 9.5 కి.మీ, ఒంగోలు 13 కి.మీ, చీమకుర్తి 15 కి.మీ.
గ్రామానికి రవాణా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో మౌలిక వసతులు
బ్యాంకులు
ఆంధ్రా బ్యాంక్.
భారతీయ స్టేట్ బ్యాంకు. ఫోన్ నం.08592/242578., సెల్=9908524923.
శ్రీ మణికంఠ తత్సంగ సొసైటీ, వృద్ధాశ్రమము
గ్రామానికి వ్యవసాయం మరియు సాగునీటి సౌకర్యం
గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో, ఇంజనీరింగ్ పట్టభద్రుడైన శ్రీ బెల్లం జయంత్ బాబు, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. [1]
గ్రామానికి వ్యవసాయం మరియు సాగునీటి సౌకర్యం
గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
టంగుటూరు పొగాకు పంటకు ప్రసిద్ధి.
గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
గ్రామములోని ప్రముఖులు (నాడు/నేడు)
శ్రీ పోతుల చెంచయ్య 1960-70 మధ్య, ఈ గ్రామ పంచాయతీ సర్పంచిగా రెండు సార్లు పనిచేశారు. వీరు 1974-74 మధ్య, జిల్లా పరిషత్తు అధ్యక్షులుగా ఉన్నారు. వీరి కుమారుడు శ్రీ పోతుల రామారావు, 1997లో టంగుటూరు పంచాయతీ సర్పంచిగా పనిచేశారు. 2004లో కొండపి శాసనసభ్యులుగా గెలుపొందినారు. [2]
గ్రామ విశేషాలు
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 26,278.[2] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 13,142, మహిళల సంఖ్య 13,136, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 6,507 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 3,760 హెక్టారులు.
మండలంలోని గ్రామాలు
కొణిజేడు
పొందూరు
ఎం.నిడమలూరు
మర్లపాడు
కందుకూరు
కారుమంచి
జయవరం
మల్లవరపాడు
వల్లూరు
వాసెపల్లిపాడు
తూరుపునాయుడుపాలెం
టంగుటూరు
అనంతవరం
వెలగపూడి
ఆలకూరపాడు
సూరారెడ్డిపాలెం
జమ్ములపాలెం(టంగుటూరు)
మూలాలు

వెలుపలి లంకెలు
గ్రామం గణాంకాల వివరణకు ఇక్కడ చూడండి.
[2] ఈనాడు ప్రకాశం; 2013,జులై-11; 8వపేజీ.

టంగుటూరు (ప్రకాశం జిల్లా)

హైదరాబాదు నుండి టంగుటూరు కి ఎంత దూరం?


వయనాడ్ జిల్లా (Wayanad district) (మలయాళం: വയനാട്) భారతదేశంలోని కేరళ యెుక్క ఈశాన్యంలో ఉంది, ఇది 1980 నవంబరు 1న 12వ జిల్లాగా కొజికోడ్ మరియు కన్నూర్ జిల్లాలలోని ప్రదేశాలతో ఏర్పడింది. కాల్పేట జిల్లా ప్రధానకేంద్రంగా అలానే పురపాలక నగరంగా ఉంది. ప్రాచీన ప్రతులలో ఈ ప్రాంతాన్ని మాయక్షేత్ర (మాయా భూమి) అని పిలవబడింది. మాయక్షేత్ర మయనాడ్‌గా మరియు చివరికి వయనాడ్‌గా పరిణమించింది. ఈ పదం యొక్క జానపద శబ్దవ్యుత్పత్తి శాస్త్రం ప్రకారం ఇది వయల్ (వరి పొలం) మరియు నాడ్ (నేల) యొక్క కలయికతో 'వరి పొలాల నేల'గా ఉంది. ఇక్కడ అనేకమైన స్థానిక తెగలు ఉన్నాయి. ఇది ఘనమైన పశ్చిమ కనుమల మీద 700 నుండి 2100ల మీ ఎత్తు పరిధిలో ఏర్పడింది.
[1]
చరిత్ర

పురావస్తు పరిశోధనా సంబంధ సాక్ష్యాల ప్రకారం, వయనాడ్ (వయల్+నాడు (తమిళం/మలయాళం) ) అడవులలో మూడు వేల సంవత్సరాల కన్నా ముందే నివాసం చేయబడింది.[2] వయనాడ్‌ను ముందుగా వెడార్ రాజులు పాలించారు. అయినప్పటికీ, క్షత్రియ రాకుమారుడిని (కుంభళ రాజు) వెడార్లు బంధించి తిరునెల్లిలో బందీగా ఉంచారు, కొట్టాయం మరియు కురుబ్రనాడ్ రాజుల యొక్క సంఘటిత సైనిక బలంచే దీనిని దండెత్తి లోబరుచుకున్నారు. వెడార్ రాజు (అరిప్పన్) చంపబడ్డాడు మరియు అతని పరివారాన్ని చాలా వరకు సంహరించారు. అయినను, కుంబళ రాజు నాయర్ ప్రభువు నంతిల్లాథ్ నంబియార్‌ను వెడార్ రాజు కుమార్తెను వివాహం చేసుకోమని అడిగాడు, ఆ సంహారంలో ఈమె ప్రాణాలతో మిగిలి ఉంది. నంబియార్‌ను వెలియంబం యొక్క మూపిల్ నాయర్‌గా నియమించబడ్డాడు, అక్కడ బ్రతికి ఉన్న వెడార్లందరూ పునఃస్థావరాలను ఏర్పరుచుకున్నారు. కొట్టాయం-మలబార్ మరియు కురుంబ్రనాద్ మధ్య వయనాడ్‌ను విభజించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. కొట్టాయం రాజుకు వాయువ్య వయనాడ్ మరియు కురుంబ్రనాద్ రాజుకు ఆగ్నేయ వయనాడ్‌ను ఇవ్వబడ్డది. వారిరువురి మధ్య ఉన్న వివాదాల కారణంగా, రాజభవనం మరియు కొన్ని భూములను మినహాయించి తన దేశాన్ని కొట్టాయం రాజుకు వదిలివేశాడు.
కొట్టాయం రాజు వయనాడ్‌ను 10 స్వరూపాలుగా (నాడ్‌లు ) గా విభజించాడు మరియు ఒకొక్కదానిని పాలించటానికి గవర్నర్లను నియమించాడు (సాధారణంగా నాయర్లు వజునోర్ పేరుతో ఉండేవారు) . ఈ స్వరూపాలను తిరిగి ముఖ్య ప్రాంతాలుగా విభజించారు, వీటిని మూపిల్ నాయర్‌లు పాలించేవారు. కొట్టాయం పాలనలో ఉన్న వయనాడ్ యొక్క పరిపాలక ఉపవిభాగాలు క్రింద విధంగా ఉన్నాయి.[3]:
 (1) ముతోర్నాడ్ (ముతకుర్నాడ్)  - కొట్టాయం ప్రథమ రాజు నియంత్రణలో ఈ విభాగాన్ని ఉంచారు. నాయర్ ముఖ్యప్రాంతాలుగా విభజించబడ్డది (ఈ పాలకులను సమష్టిగా అరువరంబాత్ జెంమాక్కర్స్ అని పిలిచేవారు):
(1) వజతట్టి నాయర్
(2) తవింజల్ నాయర్
(3) ముల్లియంజిల్ నాయర్
(4) అలట్టిల్ నాయర్
(5) అయిరవిట్టిల్ నాయర్
(6) వరయల్ నాయర్
 (2) ఎల్లోర్నాడ్ (ఇలాన్‌కుర్నాడ్)  - కొట్టాయం ద్వితీయ రాజు నియంత్రణలో దీనిని ఉంచబడ్డది. దిగువన ఉన్న నాయర్ ముఖ్యప్రాంతాలుగా విభజించబడింది:
(1) ఎడాచన నాయర్
(2) వేమోం నంబియార్
 (3) వయనాడ్ స్వరూపం - మూడవ కొట్టాయం రాజు నియంత్రణలో ఉంచబడ్డది. దిగువన ఉన్న నాయర్ ముఖ్యప్రాంతాలుగా విభజించబడింది:
(1) కుప్పతోడే నాయర్
(2) తోండెర్ నంబియార్
(3) పుల్పడి నాయర్
(4) చిక్కలుర్ నాయర్
 (4) పోరున్ననూర్ - కొట్టాయం మూడవ రాజు అధీనంలో ఉంచబడ్డది. పోరున్ననూర్ మరియు వెల్లముండా అంసాంలను కలిగి ఉంది. దిగువన ఉన్న నాయర్ ముఖ్యప్రాంతాలుగా విభజించబడింది:
(1) మంచన్ నంబియార్
(2) కరింగారి నాయర్
(3) మంగలస్సేరి నాయర్
(4) వట్టతోడే నంబియార్
(5) చెరుకర నాయర్
 (5) నల్లుర్నాడ్ - కొట్టాయం మూడవ రాజు అధీనంలో ఉంది. దిగువన ఉన్న నాయర్ ముఖ్యప్రాంతాలుగా విభజించబడింది:
(1) మంచన్ నంబియార్
(2) కరింగారి నాయర్
(3) ఇదాచెన నాయర్
 (6) కురుంబలనాడ్ - కురుంబల మరియు కొట్టథార అంసాంలు ఉన్నాయి. ఈ విభాగాన్ని పయ్యోర్మల యొక్క అవింజట్ నాయర్ అధీనంలో ఉంచబడింది. ఇతను కొట్టాయం రాజు కుమారుడు, ఇతనికి వజున్నవార్ (పాలకుడు) బిరుదును అతనే అందించాడు. దిగువన ఉన్న నాయర్ ముఖ్యప్రాంతాలుగా విభజించబడింది:
(1) తెనమంగళాథ్ నాయర్
(2) పొయిల్ నాయర్
 (7) ఎడనాటస్కర్ - కొట్టపడి, కాల్పేట మరియు వైత్రి యొక్క .అంసాంలు ఉన్నాయి. దిగువన ఉన్న నాయర్ ముఖ్యప్రాంతాలుగా విభజించబడింది:
(1) కాల్పేట నాయర్
(2) కాంతమంగళాథ్ నాయర్
 (8) తొండెర్నాడ్ - తొండెర్ నంబియార్ అధీనంలో ఉంచారు.
 (9) ముట్టిల్-పక్కం - బేగం (పాకం) స్వరూపం అధీనంలో ఉంచారు.
 (10) వెలియంబం - వెలియంబం వజున్నవార్ అధీనంలో ఉంచారు (వెడార్ రాకుమారిని వివాహమాడిన నంథిలాత్ నంబియార్).
ప్రధాన కురుంబ్రనాడు రాజు, టిపు సుల్తాన్‌కు వ్యతిరేకంగా పోరాడటంలో బ్రిటీష్ వారికి సహాయపడ్డాడు. మైసూరును వదిలి వేసిన తరువాత, కేరళ వర్మ పజహస్సి రాజ (పశ్చిమ శాఖ యొక్క కుటుంబ పెద్ద) మరియు బ్రిటీష్ దారులు వేరయ్యాయి. 1799లో టిపు దిగిపోయిన తరువాత బ్రిటీష్ వయనాడ్ మీద నియంత్రణను చేబట్టింది. పజహస్సి రాజు 1805లో చంపబడేంత వరకు, బ్రిటీష్ వారితో దీర్ఘకాలం జరిగిన గొరిల్లా యుద్ధంలో పాల్గొన్నాడు. 1956లో కేరళ రాష్ట్రం అవతరించినప్పుడు, వయనాడ్ కన్నూర్ జిల్లాలో భాగంగా ఉంది; 1957లో దక్షిణ వయనాడ్‌ను కొజికోడ్ జిల్లాలోకి చేర్చి ఉత్తర వయనాడ్‌ను కన్నూర్ జిల్లాలోనే ఉంచారు. ఉత్తర మరియు దక్షిణ వయనాడ్‌ల కలయికతో, ప్రస్తుత వయనాడ్ జిల్లా మూడు తాలూకాలు వైత్రి, మనంతావాడీ మరియు సుల్తాన్ బతేరీ చేరికతో 1980 నవంబరు 1న ఏర్పడింది.

భౌగోళిక స్థితి

దక్కన్ పీఠభూమి యొక్క దక్షిణ శిఖరం మీద వయనాడ్ జిల్లా ఉంది మరియు దీని యొక్క ఘనమైన పశ్చిమ కనుమల ఎగుడు దిగుడు ప్రదేశం ప్రధానంగా శోభిస్తూ ఉంది, దట్టమైన అడవులు, అల్లుకున్న అరణ్యాలు మరియు లోతైన లోయలతో ఆకర్షణీయమైన కొండల వరుసలు అక్కడక్కడా వెదజల్లబడినట్టు ఉన్నాయి. ఈ జిల్లాలో అధికభాగం అడవులతో నిండి ఉంది, కానీ సహజ వనరులను ఆగకుండా మరియు వివేచనం లేకుండా స్వార్థం కొరకు ఉపయోగించుకోవటం  పర్యావరణ విపత్తుకు దారితీస్తోంది.
పర్వతాలు
జిల్లాలోని కొన్ని ముఖ్యమైన పర్వతాలలో చెంబ్రా పర్వతం (2,100 metres (6,890ft)), బాణాసుర పర్వతం (2,073 metres (6,801ft)), బ్రహ్మగిరి (1,608 metres (5,276ft)) ఉన్నాయి.
నదులు
కేరళలో తూర్పు దిశలో ప్రవహిస్తున్న మూడు నదులలోని ఒకటైన కాబిని నది, కావేరి నది యొక్క ముఖ్య ఉపనదిగా ఉంది. దాదాపు వయనాడ్ మొత్తం కాబిని మరియు దాని మూడు ఉపనదులు పనమారం, మనంతవాడి మరియు కాళిందిలచే జలాన్ని పొందుతోంది. బాణాసుర సాగర్ ఆనకట్టను కాబిని నది యొక్క ఒక ఉపనది మీద కట్టబడింది.
వాతావరణం
మధ్యమ సముద్ర మట్టం నుండి ఉన్న దూరం మరియు అలుముకున్న అరణ్య ప్రాంతం ఈ ప్రాంతంలో ఆహ్లాదమైన వాతావరణాన్ని అందిస్తాయి. సాధారణంగా సంవత్సరాన్ని నాలుగు కాలాలుగా విభజించవచ్చు; శీతల వాతావరణం (డిసెంబరు నుండి ఫిబ్రవరి) వేసవి వాతావారణం (మార్చి నుండి మే) నైరుతి రుతుపవనాలు (జూన్ నుండి సెప్టెంబరు) మరియు ఈశాన్య రుతుపవనాలు (అక్టోబరు నుండి నవంబరు). వేసవి కాలంలో ఉష్ణోగ్రతలు గరిష్ఠంగా 35°C (95°F) ఉంటాయి మరియు శీతాకాలంలో ఉష్ణోగ్రతలు 07°C (45°F) కనిష్ఠానికి పడిపోతాయి. గత 5–6 సంవత్సరాలుగా అత్యధింకగా ఉష్ణోగ్రత మార్పు 18°C (64°F) నుండి 28°C (82°F) పరిధిలో ఉంది. సంవత్సరానికి వార్షిక వర్షపాతం 2,500 millimetres (98in) ఉంటుంది.
ఆర్థిక వ్యవస్థ
వయనాడ్ 3.79% పట్టణీకరణం అయ్యింది. వ్యవసాయం ఆర్థికవ్యవస్థకు ముఖ్యమైన ఆధారంగా ఉంది. కాఫీ, టీ, కోకో, మిరియాలు, అరటి మరియు వెనీలా ముఖ్యమైన పంటలుగా ఉన్నాయి. ఈ ధనాన్ని ఆర్జించే పంటలతోపాటు, ఈ జిల్లాలో అత్యంత ముఖ్యమైన పంటగా వరి ఉంది. ఆనకట్టలు మరియు కాలువలను జిల్లాలోని శుష్క భూములకు తరలించటానికి నిర్మించబడ్డాయి. అగ్రారియన్ (వ్యవసాయ సంబంధమైన) విపత్తు ఉన్నప్పటికీ భూమి ధర పెరుగుతూనే ఉంది.
అగ్రారియన్ విపత్తు
వ్యవసాయ రాబడి మీద అధిక జనాభా ఆధారపడటం కారణంగా అగ్రారియన్ విపత్తును ఈ జిల్లా బాగా ఎదుర్కుంది. 1997 మరియు 2005 మధ్యకాలంలో, భారతదేశ వ్యాప్తంగా 150,000 కన్నా ఎక్కువ మంది రైతులు ఆత్మహత్యలు చేసుకున్నారు, అందులో 8% మంది కేరళకు చెందినవారు (11,516) ఉన్నారు. వీరిలో 90% వయనాడ్‌లో జరిగాయి. అత్యధిక సంఖ్యలో రైతుల ఆత్మహత్య చేసుకోవటానికి స్థానికంగా పండించే ఉత్పత్తులు కాఫీ, మిరియాలు, అల్లం, వక్కల వంటివాటి ధరలు పడిపోవటం ప్రధాన కారణంగా ఉంది. ప్రస్తుత UPA ప్రభుత్వం చట్టంగా చేసిన NREGS (నేషనల్ రూరల్ ఎంప్లాయ్మెంట్ గ్యారంటీ ఆక్ట్) సహాయపడింది మరియు వయనాడ్ ఇంకా పాలక్కాడ్ రెండు జిల్లాలు మాత్రమే, ఈ ప్రాంతాలలో ఉన్న తీవ్రమైన ఆవశ్యకత కారణంగా ఈ పథకం క్రింద ప్రయోజనాలను అందుకోవటానికి ఎంపికకాబడ్డాయి.[4] NREGS క్రింద రోజువారీ వేతనం లింగభేదం లేకుండా రూ. 125 ఉంది, మిగిలిన రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే కేరళలో ఇది అధికంగా ఉంది. NREGS చేసే కార్యకలాపాలలో ఏనుగు కందకాలను ఏర్పరచటం (వన్య ఏనుగలు పొలాల మీద దాడిచేయటం అనేది ఇంకొక సమస్యగా వయనాడ్‌లో ఉంది), జలాశయాలను, రహదారులను నిర్మించటం వంటివి ఉన్నాయి. NREGS తీసుకున్న చర్యలు మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చేపట్టిన కార్యకలాపాల సమ్మేళనంతో, 2004లో చేసుకున్న131 రైతు ఆత్మహత్యలకు విరుద్ధంగా 2007లో 10 మంది ఆత్మహత్య చేసుకున్నారు.
జనాభాశాస్త్రం

తాలూకాల సంఖ్య: 3 (మనంతవాడి, సుల్తాన్ బతేరీ, మరియు వైత్రి)
రాష్ట్ర శాసనసభ శాసనకర్తల సంఖ్య: 3 (ఉత్తర వయనాడ్, సుల్తాన్ బతేరీ మరియు కాల్పేట)
లోక్‌సభ ప్రాతినిధ్యం: 1 (వయనాడ్ నియోజకవర్గం).

జిల్లా కేంద్రం: కాల్పేట.
ఇతర ముఖ్యమైన పట్టణాలు: సుల్తాన్ బతేరీ మరియు మనంతవాడి.
ఈ ప్రాంతంలోని గిరిజన జనాభా ఇప్పటికీ పురాతన పద్ధతులను మరియు ఆచారాలను పాటిస్తున్నారు మరియు వారు దిమ్మరుల వలే జీవితాన్ని గడుపుతారు. గిరిజల జనాభాలో పనియాలు, అదియాలు, కట్టునాయకన్ మరియు కురిచియన్లు ఉన్నారు. కేరళలోని ఆదివాసుల జనాభాలో అత్యధిక మంది (దాదాపు 36%) ఇక్కడ నివసిస్తున్నారు. వయనాడ్‌లో అతిపెద్ద స్థిరనివాస జనాభా కూడా ఉంది. కర్ణాటకకు చెందిన జైనులు ఇక్కడ 13వ శతాబ్దంలో స్థిరపడ్డారు. కన్నూర్ జిల్లాలోని కొట్టాయం-కురుంబ్రనాడుకు చెందిన హిందూ నాయర్‌లు 14వ శతాబ్దంలో ప్రవేశించారు మరియు వారి భూస్వామ్య విధానాన్ని స్థాపించారు. వీరు మహమ్మదీయులను అనుసరించారు. 1940ల ఆరంభంలో దక్షిణ కేరళ నుండి అతిపెద్ద స్థాయిలో వలసలు చోటుచేసుకున్నాయి. 1950లో ట్రావన్కోర్ ప్రాంతం నుండి క్రిస్టియన్లు వచ్చారు. చివరి కొద్ది దశాబ్దాలలో స్థానిక ప్రజల ప్రాముఖ్యత పూర్తిగా తగ్గిపోయింది. వారి భూమిని మరొకరికి ఇచ్చివేయటం, స్థిరపడినవారు స్వలాభం కొరకు వాడుకోవటం మరియు రాష్ట్రం పట్టించుకోకపోవటంచే హక్కుల కొరకు వారి పోరాటం ఇప్పటి వరకు విజయవంతం కాలేదు.
అతిపెద్ద పట్టణాలు
కాల్పేట
మెప్పడి
మనంతవాడి
సుల్తాన్ బతేరీ
చుండాలే
వైత్రి
మీనాంగడీ
పుల్పల్లీ
పనమారం
పడింహరతార
రాజకీయాలు

[5]
వయనాడ్ జిల్లాలోని మొత్తం మూడు శాసనాత్మక నియోజకవర్గాలు (కాల్పేట, సుల్తాన్ బతేరీ మరియు మనంతవాడి ఉన్నాయి) నూతనంగా ఏర్పడిన వయనాడ్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం యొక్క భాగంగా ఉన్నాయి. ఉత్తర వయనాడ్ నియోజకవర్గానికి మనంతవాడి అనే పేరును మార్చి పెట్టబడింది.
మార్గం
కొజికోడ్ - మైసూరు జాతీయ రహదారి 212 (NH 212) వయనాడ్ జిల్లా అంతటా వెళుతుంది. సమీప రైల్వే స్టేషను కాల్పేట నుండి 75 కిమీ దూరంలో కొజికోడ్‌లో ఉంది. కారిపూర్‌లోని కొజికోడ్ విమానాశ్రయం సమీప విమానాశ్రయంగా ఉంది. కేరళలోని వివిధ ప్రాంతాలకు మరియు ఇతర పొరుగు రాష్ట్రాలకు వయనాడ్ నుండి చక్కటి రవాణా సౌకర్యం ఉంది. ముఖ్య ప్రాంతాలకు వెళ్ళటానికి బస్సులు తరచుగా ఉంటాయి. NH 212 మీద మైసూరు నుండి ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు గుండ్లుపేట్ వద్ద రహదారి రెండుగా చీలుతుంది, ఒక దారి ఊటీ మరియు రెండవది వయనాడ్‌లోని ప్రముఖ పట్టణం సుల్తాన్ బాతేరికు దారితీస్తుంది.
NH 212 బందిపూర్ నేషనల్ పార్క్ మరియు దాని తరువాత కేరళ రాష్ట్ర సరిహద్దయిన ముతంగా వన్యప్రాణి సాంక్చురీ లోంచి వెళుతుంది. బందిపూర్ అరణ్యంలోని కొన్ని భాగాలు మినహాయించి రహదారులు ప్రయాణ సౌకర్యంగా ఉన్నాయి.
సంస్కృతి
ప్రాముఖ్యత ఉన్న ప్రదేశాలు
పర్యావరణ, ఆవరణ సంబంధ, మతపరమైన మరియు చారిత్రాత్మక ప్రాముఖ్యం ఉన్న అనేక ప్రదేశాలు జిల్లాలో ఉన్నాయి.
బ్రహ్మగిరి పాదపర్వతం వద్ద ప్రాచీనమైన తిరునెల్లి దేవస్థానం ఉంది.ఈ దేవస్థానాన్ని బ్రహ్మ చతుర్భుజ రూపంలో విష్ణుమూర్తికి అంకింతం చేశాడు. తిరునెల్లి దేవస్థానం ఆదిభాషల సంబంధమైన మరియు సంప్రదాయమైన కేరళ వాస్తుశిల్పిని వ్యక్తపరుస్తుంది.జీవితాన్ని స్థిమిత పరిచే విష్ణుమూర్తికి అంకింతం ఇవ్వబడిన ఈ దేవస్థానం, ముఖ్యంగా పూర్వీకుల మతసంప్రదాయ కర్మ విధానాలను నిర్వహించటానికి అశేషంగా భక్తులను ఆకర్షిస్తుంది. విగ్రహాన్ని 30 పొడవుగా ఉన్న గ్రానైట్ ఫలకాలతో మరియు నేలమీద అతిపెద్ద చతురస్రాకార గ్రానైట్ ముక్కలతో తాపడం చేశారు.కొండ దిగువకు స్వచ్ఛంగా ప్రవహించే పాపనాశిని ప్రవాహంలో ముణిగిలేవటం వల్ల అన్ని పాపాలు తొలగిపోతాయని నమ్మబడుతుంది.ఈ దేవస్థానాన్ని తరచుగా దక్షిణ-కాశీగా సూచిస్తారు.పుతారి (అక్టోబరు), చుట్టువిలక్కు (జనవరి), నవరాత్రి, శివరాతీ మరియు  శ్రీ కృష్ణ జయంతి పండుగలను ఈ దేవాలయంలో జరుపుకుంటారు.మరణించిన వారి ఆత్మల కొరకు కర్కిడకవవు ఆగస్టులో నిర్వహించబడుతుంది.ఫోను: 04935-210201
కాల్పేట నుండి 32 కిమీ దూరంలో అంబలవాయల్ సమీపంలోని ఎడక్కల్ గుహలు వాటి చరిత్ర-పూర్వ శిల్ప చెక్కడాలు మరియు చిత్రలేఖనాలకు ప్రసిద్ధిగాంచింది.
ముతంగా వన్య ప్రాణుల వలన కేంద్రం. ఇది మైసూర్ నుండి సుల్తాన్ బతేరీకు వెళ్ళే దారిలో ఉంది. అడవి జంతువులు అడవిదున్న, ఏనుగు, జింక మరియు పులులను ఇక్కడ చూడబడింది. ఈ వలసకేంద్రంలో కొన్ని అరణ్య పక్షులు కూడా ఉన్నాయి.
కూట్టముండ సమీపాన జైనుల దేవస్థానం మరియు అనంతనాథ స్వామి దేవస్థానం ఉన్నాయి.
వల్లియూర్కవ్ దేవస్థానం చారిత్రాత్మక మరియు సాంఘిక ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంది.
కాల్పేట నుండి 14 కిమీ దూరంలో ఉన్న పల్లికున్ను చర్చి ఉత్తర కేరళలో ప్రముఖ పుణ్యక్షేత్రంగా ఉంది.
వయనాడ్‌లో ఉన్న ప్రాచీన మసీదులలో ఒకటి వరంబట్ట మసీదు మరియు ఇది వరంబాట నెర్చాకు ప్రసిద్ధిగాంచింది.
తరువన సమీపంలో ఉన్నఒక ప్రాచీన శివుని దేవస్థానం మజువన్నూర్ మహా శివ క్షేత్రం. కొమ్మయాడ్ సమీపాన ఉన్న పురాతన దేవాలయం కారత్ శివ దేవస్థానం.
సుల్తాన్ బతేరీ అనేది ఒక ప్రముఖ కోట, దీనిని టిపు సుల్తాన్ నిర్మించాడు.
మనంతవాడిలో కురుచియా సైనికుల సహాయంతో బ్రిటీష్ వారితో పోరాడిన రాజు పజస్సీ రాజా సమాధి ఉంది.
కొజికోడ్ నుండి రహదారిలో వస్తే ప్రవేశ స్థానంగా ఉన్న లక్కిడి భారతదేశంలో అత్యధిక వర్షపాతాన్ని పొందుతుంది.
పూకోడే సరస్సు పర్యాటక ఆకర్షణ కేంద్రంగా లక్కిడి సమీపంలో ఉంది.
సాహసకృత్యాల కొరకు: చెంబ్రా పర్వతం, బాణాసుర పర్వతం మరియు బ్రహ్మగిరి పర్వతం కఠినమైన పర్వతారోహణ అనుభవాన్ని అందిస్తుంది.
కురువ ద్వీప్ (మనంతవాడి నుండి 10కిమీ దూరంలో ఉంది) అనేది కాబిని నది ఒక అసాధారణమైన మరియు పెళుసైన డెల్టా విధానంగా ఉంది.
సాంఘిక వేత్తలకు మరియు విద్యావేత్తలకు ముఖ్యమైన మరియు అసాధారణమైన పుణ్యక్షేత్రంగా కనవు ఉంది, ఇది ప్రత్యామ్నాయ విద్యా కేంద్రంగా ఉంది, వారి సంప్రదాయ పునాదులను కోల్పోకుండా సవాళ్ళను అవలంబించటంలో ఆదివాసులకు (గిరిజనులు) సహాయపడుతుంది.
అనంతనాథ స్వామీ దేవస్థానం, (పులియర్మల వద్ద ఉన్న పారశ్వనాథస్వామి జైన దేవాలయం  ) ఒక అందమైన జైన దేవాలయం కాల్పేట నుండి 6 కిమీ దూరంలో పులియర్మలలో ఉంది.
పక్షిపాతాళం అనేది కేరళ-కర్ణాటక సరిహద్దులో ఉన్న ఒక ప్రముఖ పర్వతారోహణ ప్రదేశం.
మెప్పడి-అంబలవాయల్ ప్రాంతంలోని సూచిపరా, కంతపరా మరియు మీన్ముట్టి జలపాతాలు ఉన్నాయి.
సుల్తాన్ బతేరీ నుండి 5 కిమీ దూరంలో ఉన్న తోవరిమల ఎజుతుపారా వద్ద 400మీ పర్వతారోహణ చేసి శిలల మీద వ్రాయబడిన చిత్రాలను చూడవచ్చు.
వయనాడ్ జిల్లాలోని కాల్పేట నుండి 29 కిమీ దూరంలో మీన్ముట్టి జలపాతాలు ఉన్నాయి. ఇది కేరళ యొక్క రెండవ అతిపెద్ద జలపాతంగా ఉంది మరియు దాని యొక్క సహజ ఆకృతిని కలిగి ఉంది.
వృక్షజాలం మరియు జంతుజాలం

వయనాడ్‌లోని వృక్షసముదాయం పశ్చిమ కనుమల లక్షణాన్ని కలిగి ఉంది మరియు తోటలు శీతల వాతావరణంలో పెరుగుతాయి. జిల్లాలో అధికభాగం కాఫీ తోటలతో నిండి ఉంది. అటవీ వృక్షాలైన నూకమాను (రోజ్ ఉడ్), అన్జిలి (అర్టోకార్పస్), ముల్లుమురిక్కు (ఎర్త్రిన), కాస్సియా యొక్క అనేక జాతులు మరియు అనేక ఇతర వర్ణించలేని రకాలను ఇక్కడ పరిరక్షించారు మరియు అవి కాఫీ తోటలకు నీడను కూడా అందచేస్తున్నాయి. ఈ మొక్కలు వయనాడ్ యొక్క భూదృశ్యానికి వన్య సమతులాన్ని అందిస్తున్నాయి. చాలా వరకు కాఫీ తోటలలో, పురాతన వృక్షజాతులకు బదులుగా శీతల వాతావరణంలో అనువుగా పెరిగే సిల్వర్ ఓక్ వృక్షాలను పెంచుతున్నారు. ఈ చెట్టు వేగవంతంగా పెరుగుతుంది మరియు ఇవి కాఫీ తోటలకు నీడగా మరియు మిరియాల తీగలకు ఆధారంగా ఉండటానికి విస్తారంగా పెంచబడతాయి. దీనిని ప్లైవుడ్ పరిశ్రమలో ఉపయోగిస్తారు మరియు ఇది రైతులకు లాభధాయకంగా ఉంటుంది. యూకలిప్టస్ లోని తక్కువ ఎత్తులో ఉండే యూకలిప్టస్ గ్రాండిస్‌ను జిల్లాలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో పెద్ద పరిమాణంలో పెంచుతున్నారు. దీని సువాసన చుట్టుప్రక్కలకు గాలి ద్వారా విస్తరిస్తుంది. యూకలిప్టస్ తైలాన్ని వాటి ఆకుల నుండి వ్యాపార అవసరాల కొరకు తీయబడుతుంది.
20,864 హెక్టార్ల అభయారణ్యంలో అధికంగా కలప మొక్కలను పెంచబడుతోంది. పోకచెట్లు మరియు పనస చెట్లు కూడా ఇక్కడ పెరుగుతాయి. తేయాకు ఒక పరిశ్రమగా ఇక్కడ అతిపెద్ద తోటలలో పెంచబడుతుంది. వయనాడ్ నేల మరియు వాతావరణం వ్యాపారపరంగా ఉద్యానకృషికి అనువుగా ఉంటుంది. కాయకూరల సేద్యం మరియు పండ్లతోటలను పెంచటాన్ని ప్రోత్సహించటం కొరకు, కేరళ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం అంబలవాయల్ వద్ద ప్రాంతీయ వ్యవసాయ పరిశోధనా కేంద్రాన్ని నడుపుతోంది.
అడవులను శుభ్రపరచటం, జంతు జీవనాన్ని కలవరపరచటం కారణంగా వయనాడ్‌లో పశ్చిమ కనుమల లక్షణాలు అదృశ్యమయ్యాయి. ఇక్కడ ఇప్పటికీ బోనెట్ కోతులు, లోరిస్, ముంగీసలు, అడవి పిల్లులు, ఉడతలు, నక్కలు, కుందేళ్ళను పరిమితమైన అడవీ ప్రాంతాలలో చూడవచ్చును. ప్రపంచంలోని అతిపొడవైన విషపూరితమైన పాము కింగ్ కోబ్రాను ఇక్కడ చూడవచ్చును. పొరుగున ఉన్న కర్ణాటక మరియు తమిళనాడు యొక్క వన్య ప్రాణుల వలసల కేంద్రాల నుండి ఏనుగు, ఎలుగుబంటి మరియు ఇతర జంతువులు బేగూర్ అరణ్యంలోకి మరియు ముతంగా చుట్టు ప్రక్కల ఉన్నఅరణ్యాలలోకి జొరబడతాయి, ఇది సుల్తాన్ బతేరీకు 20 కిమీ దూరంలో ఉంది. మెనంగడి సమీపాన కరపూజ ఆనకట్ట-10కిమీ, బాణాసురసాగర్ ఆనకట్ట వైత్రి నుండి 20కిమీ దూరంలో ఉన్నాయి. కర్ణాటక మరియు తమిళనాడుతో సరిహద్దును కలిగి ఉన్న ఈ ప్రాంతంలో జంతు ఆటలను వీక్షించవచ్చు. ప్రపంచం మొత్తంలోనే అతిపెద్ద సంఖ్యలో ఆసియా జాతి ఏనుగులను కలిగి ఉన్న ప్రదేశాలలో ఒకటిగా ఇది ఉంది. పులి, అడవిదున్న, సాంబార్, చుక్కల జింక, అడవిపంది, చిరుత, అడవి కుక్క మరియు ఇతర అతిపెద్ద క్షీరదాలు కూడా పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నాయి.
విద్య
కేరళ ప్రభుత్వం ప్రకారం: ఇటీవల స్థాపించబడిన వృత్తిపరమైన కళాశాలలు మనంతవాడిలోని గవర్నమెంట్ ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మరియు పూకోడ్‌లోని పశువైద్య కళాశాల, వృత్తిపరమైన విద్యా రంగంలో వయనాడ్ యొక్క సంప్రదాయ జీవన విధానాన్ని మార్చటానికి ఏర్పరచబడ్డాయి.
వయనాడ్‌లోని అనేక విద్యాసంబంధ సంస్థలు. వీటిలో కొన్ని
, లక్కిడి
కేరళ పశు మరియు జంతు శాస్త్రాల విశ్వవిద్యాలయం
Fr.G.K.M.H.S కనియారం, మనంతవాడి
ప్రభుత్వ.H.S.S కర్టికులం
NMSM ప్రభుత్వ. కళాశాల, కాల్పేట
ప్రభుత్వ.కళాశాల, మనంతవాడి
పజహస్సి రాజా కళాశాల, పుల్పల్లీ
ప్రభుత్వ ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, మనంతవాడి
St.మేరీస్ కళాశాల, సుల్తాన్ బతేరీ
WMO ఆర్ట్స్ & సైన్స్ కళాశాల, ముట్టిల్
కేంద్రీయ విద్యాలయ, కాల్పేట
WMO CBSC పాఠశాల, ముట్టిల్
మేరీ మాతా ఆర్ట్స్ & సైన్స్ కళాశాల, మనంతవాడి
St.కాథరీన్స్ హయ్యర్ సెకండరీ పాఠశాల, పయ్యంపల్లీ
ప్రభుత్వ. హయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్ మీనాంగడి
హిల్ బ్లూమ్స్ స్కూల్, మనంతవాడి
పాఠశాలలు - 297
ఉన్నత పాఠశాలు- 70
(వృత్తివిద్య) ఒకేషనల్ హయ్యర్ స్కూల్స్ - 10
హయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్స్ - 41
కళాశాలలు - 06
పాలిటెక్నిక్ - 02
ఇండస్ట్రియల్ ట్రైనింగ్ ఇన్స్టిట్యూట్స్ (ITI) - 02
సూచనలు

MCF పబ్లిక్ స్కూల్ కాల్పేట
బాహ్య లింకులు

వెలుపలి లింకులు

వర్గం:వయనాడ్ జిల్లా
వర్గం:భారతదేశంలో బలహీన వర్గాలు కేంద్రీకృతమైన జిల్లాలు
వర్గం:కేరళ జిల్లాలు

వయనాడ్ జిల్లా

వయనాడ్ జిల్లా వైశాల్యం ఎంత?


మంజుల ఒక భారతీయ సినీ నటీమణి. ఈమె భర్త ప్రముఖ నటుడు విజయ కుమార్. చిలకపచ్చ చీరకట్టి చేమంతి పూలుపెట్టి సోకుచేసుకొచ్చానురో.. ఓరయ్యో చుక్కలాంటి చిన్నదాన్నిరో (మా ఇద్దరి కథ), మన్నించుమా ప్రియా, మన్నించుమా.. మరుమల్లె నల్లగా వుంటే (నాపేరే భగవాన్), మనసెందుకో.. మనసెందుకో.. ఓ మోసగాడా (మనుషులు చేసిన దొంగలు), పడకు పడకు.. వెంట పడకు (మంచి మనుషులు), నేనీదరిని.. నువ్వాదరిని.. కృష్ణమ్మ కలిపింది ఇద్దరినీ (బంగారుబొమ్మలు), నినే్నపెళ్లాడుతా.. రాముడు భీముడు (మనుషులంతా ఒక్కటే) ఈ పాటలన్నీ గుర్తుచేసుకుంటే తప్పక గుర్తొచ్చే ఓ వెండితెర మెరుపు తీగ మంజుల.
తెలుగులో మంజుల ఎన్ని చిత్రాల్లో నటించినా ఆమె పేరు చెప్పగానే వెంటనే గుర్తుకు వచ్చే సినిమా 'మాయదారి మల్లిగాడు'. హీరోయిన్‌గా ఆమెకు అది తెలుగులో తొలి సినిమా. ఈ చిత్రంతోనే ఆమె గ్లామర్ హీరోయిన్‌గా అందరి అభిమానాన్ని సంపాదించుకున్నారు మంజుల. ఆమె అందం, అభినయం ప్రేక్షకుల్ని కట్టి పడేశాయి. అందమైన చిరునవ్వు, చిలిపితనం, సొగసైన నటన, ముద్దులొలికే మాటలతో తెలుగునాట తనదైన స్థానం సంపాదిచుకున్నారు. 1953, సెప్టెంబరు 9న మంజుల జన్మించారు. చెన్నయ్‌లోనే పుట్టి పెరిగిన మంజుల తమిళం, తెలుగు, కన్నడ భాషల్లో 100కిపైగా చిత్రాల్లో నటించారు. మంజుల మరియు ఘట్టమనేని కృష్ణ చ జోడీ తెలుగులో విజయవంతమైన జంటగా పేరొందినది. 1965లో 'శాంతి నిలయం' చిత్రం ద్వారా బాలనటిగా వెండితెరపై ఆరంగేట్రం చేశారు. ఈ చిత్రంలో హీరోగా నటించిన కాదల్ మన్నన్ జెమినీ గణేశన్ చిన్నప్పటి పాత్రలో నటించి, తొలి చూపులో అంద ర్నీ ఆకట్టుకున్నారు. ఆ తరువాత ఎంజీఆర్ నటించిన 'రిక్షాకారన్'తో హీరోయిన్‌గా పరిచయమయ్యారు.
తరువాత 'ఉలగం సుట్రుం వాలిబన్' చిత్రంలో ఆమె నటనకు మంచి పేరు వచ్చింది. 1970ల్లో మంజుల హీరోయిన్‌గా అగ్రస్థాయికి చేరుకున్నారు. అయితే 80వ దశకంలో హీరోయిన్ అవకాశాలు తగ్గడంతో వైవిధ్యమైన సహాయక పాత్రలు పోషిస్తూ ప్రేక్షకుల్ని అలరించారు. శివాజీ గణేశన్, జెమినీ గణేశన్, ఎంజీఆర్, విజయ్‌కుమార్, కమల్‌హాసన్, రజనీకాంత్ తదితరులతో కలిసి నటించారామె. గిన్నిస్ రికార్డు చిత్రం 'స్వయంవరం'లోను ఆమె నటించారు. 'ఉన్నిడం మయంగురేన్' చిత్రీకరణలో సమయంలో విజయ్‌కుమార్, మంజుల ప్రేమలో పడ్డారు. ఆ తరువాత కొంతకాలానికే వివాహం చే సుకున్నారు. ఎంజీఆర్ దగ్గరుండి వివాహం జరిపించారు.
అగ్ర కథానాయకులందరితో
తెలుగులో తొలిసారిగా మంజుల నటించిన చిత్రం 'జైజవాన్' (1970). ఏయన్నార్, భారతి జంటగా నటించిన ఈ చిత్రంలో ఆమె ఓ చిన్న పాత్ర పోషించారు. ఎన్టీఆర్ సరసన ఆమె నటించిన తొలి చిత్రం 'వాడే వీడు'. ఆ తరువాత 'చాణక్య-చంద్రగుప్త' 'పల్లెటూరి చిన్నోడు', 'మనుషులంతా ఒక్కటే', 'మగాడు', 'నేరం నాది కాదు ఆకలిది', 'మా ఇద్దరి కథ' చిత్రాల్లో నటించారు. 'మనుషులంతా ఒక్కటే' చిత్రంలో ఎన్టీఆర్ నటించిన సినిమా పేర్లతో తయారైన 'నిన్నే పెళ్లాడతా.. రాముడు..భీముడు' పాట ప్రతి ఒక్కరినీ అలరించింది. అలాగే ఏయన్నార్ సరసన 'దొరబాబు', 'బంగారు బొమ్మలు', 'మహాకవి క్షేత్రయ్య' చిత్రాల్లో నటించారు. వీటిల్లో 'బంగారు బొమ్మలు' చిత్రం షూటింగ్ విజయవాడ, పరిసర ప్రాంతాల్లో జరిగింది. కృష్ణానది మధ్యలో ఉన్న భవానీ ఐలెండ్‌లో సెట్ వేసి 'నేనీ దరిని నువ్వా దరిని.. కృష్ణమ్మ కలిపింది ఇద్దరినీ' పాట చిత్రీకరించారు. 'మాయదారి మల్లిగాడు' తరువాత కృష్ణతో 'రక్తసంబంధాలు', 'దేవుడలాంటి మనిషి', 'భలే దొంగలు', 'మనుషులు చేసిన దొంగలు' చిత్రాల్లో నటించారు. ఇక కృష్ణ కెరీర్‌లో శిఖరాగ్రాన నిలిచిన 'అల్లూరి సీతారామరాజు'లోను మంజుల నటించారు. అయితే కృష్ణ సరసన కాకుండా చంద్రమోహన్ పక్కన గిరిజన యువతి రత్తి పాత్రను ఆమె పోషించారు.
శోభన్‌బాబుతో హిట్ పెయిర్‌గా
తెలుగులో మిగిలిన హీరోలతో ఎన్నో చిత్రాల్లో నటించినా శోభన్‌బాబు, మంజుల జంట మాత్రమే హిట్ పెయిర్‌గా గుర్తింపు తెచ్చుకుంది. జగపతి అధినేత వి.బి. రాజేంద్రప్రసాద్ నిర్మించిన 'మంచి మనుషులు' చిత్రంలో తొలిసారిగా వీరిద్దరూ కలిసి నటించారు. సిమ్లా పరిసర ప్రాంతాల్లో జరిగిన ఈ షూటింగ్ కోసం శోభన్‌బాబు, మంజుల ప్రత్యేకంగా స్కేటింగ్ నేర్చుకున్నారు. ఈ సినిమాలోని పాటలన్నీ హిట్టే. మరుసటి ఏడాది వచ్చిన 'అందరూ మంచివారే', 'గుణవంతుడు', 'పిచ్చిమారాజు' చిత్రాలు మంచి పేరు తెచ్చిపెట్టి, వీరి కాంబినేషన్‌కి క్రేజ్ ఏర్పరచాయి. ఆ తరువాత 'ఇద్దరూ ఇద్దరే', 'మొనగాడు', 'గడుసుపిల్లోడు' చిత్రాల్లో కూడా వీరిద్దరు నటించారు.
విజయకుమార్‌తో పెళ్ళి జరిగిన తరువాత సినిమాలకు దూరమయ్యారు మంజుల.వీరి ముగ్గురు అమ్మాయిలు శ్రీదేవి, రుక్మిణి తెలుగు సినిమాలలో నటించారు. రాజేంద్రప్రసాద్ నటించిన 'చిక్కడు-దొరకడు' సినిమాతో తిరిగి కేరెక్టర్ నటిగా ఆమె రంగప్రవేశం చేశారు. ఆ సినిమా తరువాత డాక్టర్ రామానాయుడు నిర్మించిన 'ప్రేమ' చిత్రంలో వెంకటేశ్‌కి తల్లిగా నటించారు. తెలుగులో ఈమె చివరి చిత్రం వాసు. వెంకటేష్ తల్లిగా ఆమె నటించారు. 2011లో తమిళంలో వచ్చిన 'ఎన్ ఉల్లమ్ తేడుదే'.
మరణం
2013 జూలై 23 మంగళవారం, చెన్నైలో కన్ను మూసినది. అంతకుముందు రెండురోజుల క్రితం ప్రమాదవశాత్తూ మంచంపై నుంచి కింద పడిన మంజుల తలకు తీవ్ర గాయాలయ్యాయి. దీంతో ఆమెను చెన్నైలోని రామచంద్ర మెడికల్ ఆసుపత్రిలో చేర్చి చికిత్స చేయిస్తున్నారు. ఆమె ఆరోగ్య పరిస్థితి క్షీణించి మంగళవారం కన్నుమూశారు.
[1]
మంజుల నటించిన తెలుగు చిత్రాలు
దొరబాబు (1974 సినిమా)
మంచి మనుషులు
మాయదారి మల్లిగాడు
రక్తసంబంధాలు
ఎదురులేని మనిషి (1975 సినిమా)
జేబు దొంగ (1975 సినిమా)
బంగారు బొమ్మలు
పిచ్చిమారాజు
జై జవాన్
వాడే వీడు
పల్లెటూరి చిన్నోడు
అల్లూరి సీతారామరాజు (సినిమా)
గుణవంతుడు
ఇద్దరూ ఇద్దరే (1976 సినిమా)
మహాకవి క్షేత్రయ్య
మగాడు
మనుషులంతా ఒక్కటే
నేరం నాదికాదు ఆకలిది
మొనగాడు
భలే దొంగలు (1976 సినిమా)
చిరంజీవి రాంబాబు
మా ఇద్దరి కథ
శభాష్ గోపి
జీవనగంగ
టార్జాన్ సుందరి
దేవుడులాంటి మనిషి
మనుషులు చేసిన దొంగలు
చంటి
వాసు
మూలాలు

బయటి లింకులు

వర్గం:1953 జననాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:కన్నడ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:2013 మరణాలు

మంజుల నటించిన మొదటి చిత్రం ఏది?


జార్జియో అర్మానీ S.P.A అనేది గృహోపకరణాలు, కాస్మటిక్స్, కళ్ళద్దాలు, అలంకరణ సామాగ్రి, రెడీమేడ్, ఉత్ కుతూర్, తోలు వస్తువులు, పాదరక్షలు, చేతి గడియారాలు, బంగారు ఆభరణాలు, ఇతర వస్తువుల రూపకల్పన, తయారీ, పంపిణీ మరియు రిటైల్ అమ్మకాలు నిర్వహించే ఒక అంతర్జాతీయ ఇటలీ ఫ్యాషన్ హౌస్. ఈ బ్రాండ్ తమ ఉత్పత్తులను జార్జియో అర్మానీ, అర్మానీ కొల్లీజియోనీ, ఎంపోరియో అర్మానీ, AJ | అర్మానీ జీన్స్, AX | అర్మానీ ఎక్స్ఛేంజ్, అర్మానీ జూనియర్  మరియు అర్మానీ/కాసా సహా పలు రకాల ఉప-లేబుళ్ల ద్వారా మార్కెట్లో విక్రయిస్తోంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న అత్యుత్తమ ఫ్యాషన్లు మరియు కోచర్‌కు అర్మానీ పర్యాయపదంగా మారింది. అంతేకాక ఫ్యాషన్ రంగంలో ఇది అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మక బ్రాండ్‌గా పరిగణించబడింది. 2005 సంవత్సరం ముగింపు నాటికి దీని అమ్మకాలు $1.69 బిలియన్లు[1].
ఎమ్మార్ ప్రాపర్టీస్ సంస్థతో కలిసి మిలాన్, పారిస్, న్యూయార్క్, లండన్, టోక్యో, షాంఘై, మరియు దుబాయ్ వంటి నగరాల్లో లగ్జరీ హోటళ్లు మరియు రిసార్టుల వ్యాపారానికి అర్మానీ యోచిస్తోంది. ఈ కంపెనీ ఇప్పటికే ప్రపంచవ్యాప్తంగా కేఫ్‌ల శ్రేణితో పాటు బార్, రెస్టారెంట్ మరియు నైట్ క్లబ్బులను కూడా నిర్వహిస్తోంది.
ఉత్పత్తులు

జార్జియో అర్మానీ
జార్జియో అర్మానీ అనేది ప్రత్యేకించి, పురుషల మరియు మహిళల యొక్క రెడీమేడ్ దుస్తులు, అలంకరణవస్తువులు, కళ్ళద్దాలు, కాస్మటిక్స్ మరియు సుగంధద్రవ్యాలకు సంబంధించి ఒక ఖరీదైన లేబుల్‌గా పేరుగాంచింది. ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఖరీదైన దుస్తుల లేబుళ్లలో ఒకటి మరియు ఇది ఎంపికచేసిన ఖరీదైన డిపార్ట్‌మెంట్ స్టోర్లలో మాత్రమే లభిస్తుంది.
అర్మానీ కొల్లీజియోనీ
అర్మానీ కొల్లీజియోనీ (గతంలో జార్జియో అర్మానీ లే కొల్లీజియోనీ ) అనేది మరో ఖరీదైన అర్మానీ ఉప-లేబుల్. ఈ వ్యాపారం (లైన్) ఎంపోరియో అర్మానీ, అర్మానీ జీన్స్, అర్మానీ ఎక్స్ఛేంజ్  కంటే అత్యంత ఖరీదైనది, అయితే ఖరీదైన మరియు రెడీమేడ్ వ్యాపారమైన జార్జియో అర్మానీ  మరియు హాట్ కోచర్ వ్యాపారం అర్మానీ ప్రైవ్ కంటే తక్కువ ఖరీదైనది. ఫ్రీస్టాండింగ్ దుకాణాల్లో విక్రయించడంతో పాటు (ప్రత్యేకించి, కొల్లీజియోని విక్రయించబడుతుంది) హాల్ట్ రెన్ఫ్రూ, బ్లూమింగ్‌డాలేస్, డేవిడ్ జోన్స్, హార్వే నికోల్స్, హ్యరోడ్స్, నీమన్ మార్కస్, నార్డ్ స్ట్రోం మరియు సాక్స్ ఫిఫ్త్ ఎవెన్యు వంటి ఖరీదైన డిపార్టుమెంట్ స్టోర్లలోనూ అర్మానీ కొల్లీజియోనీ విక్రయించబడుతోంది.
ఎంపొరియో అర్మానీ

ఎంపొరియో అర్మానీ అనేది 20 మరియు 30 సంవత్సరముల మధ్య ఉన్న వయస్సు వారి కోసం తయారు చేసిన ఒక "సంపన్న" లేబుల్. ఈ లేబుల్ యొక్క విశిష్టతలు రెడీమేడ్స్ మరియు ఇతర వస్తువులు. ఎంపొరియో అర్మానీ అమెరికాలోని దాని 13 స్టోర్లలోనూ మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా,  140 స్టోర్స్‌లో మరియు బ్రాండ్ యొక్క వెబ్‌సైటులో లభిస్తుంది. జనవరి, 2010లో ప్రముఖ సాకర్ స్టార్ క్రిస్టియానో రొనాల్డో మరియు హాలీవుడ్ నటి మేగన్ ఫాక్స్లు ఎంపోరియా అర్మానీ యొక్క ప్రచారకర్తలుగా వ్యవహరించారు.
అర్మానీ జీన్స్
అర్మానీ జీన్స్ అనేది నీలం రంగు వస్త్ర సంబంధిత దుస్తుల యొక్క బ్రిడ్జ్-లైన్ కలెక్షన్. ఇది 1981లో జార్జియో అర్మానీ ద్వారా రూపొందించబడింది. అర్మానీ జీన్స్ ప్రధానంగా డిపార్టుమెంట్ స్టోర్లలో అమ్ముడవుతున్నప్పటికీ, మిలాన్‌లో ఉన్న అర్మానీ జీన్స్ కేఫ్కు అదనంగా, ప్రపంచంలో మొత్తం 15 స్వతంత్ర (ఫ్రీస్టాండింగ్) అర్మానీ జీన్స్ స్టోర్లు ఉన్నాయి. కొన్ని అర్మానీ జీన్స్ వస్తువులు ఎంపోరియో అర్మానీ స్టోర్లలో అమ్ముడవుతున్నాయి. ఆసియా మార్కెట్‌లో ఎంపోరియో అర్మానీ వస్తువులను అర్మానీ జీన్స్ స్టోర్స్ విక్రయిస్తాయి.
డిజైన్ పరంగా, ఈ వ్యాపారానికి సంబంధించిన దుస్తులు జార్జియో అర్మానీ యొక్క సంతక సరళతను కలిగి ఉండవు. తరచూ అతని ఇతర కలెక్షన్ల దుస్తుల కంటే అతిపెద్ద లోగోలను కలిగి ఉంటాయి. అర్మానీ జీన్స్కి ఉపయోగించే రంగులు తన మిగిలిన ఖరీదైన లైన్లు లేదా అర్మానీ ఎక్స్చేంజ్ కంటే వైవిధ్యంగా ఉంటాయి. ఇది ఏకవర్ణ కాంతి రంగు అవుట్‌లైన్లను మరియు రంగుపై కంటే కత్తిరింపు మరియు వస్తువుపై దృష్టి సారిస్తుంది.
అర్మానీ ఎక్స్చేంజ్

A|X అర్మానీ ఎక్స్చేంజ్ 1991లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ప్రారంభించబడి. ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోని ప్రముఖ ఫ్యాషన్ బ్రాండ్లలో ఇది ఒకటి. జార్జియో అర్మానీ రూపొందించిన లేబుల్ రెచ్చగొట్టడం మరియు ఉద్యమాలకు పెట్టిందిపేరుగా మరియు యువ హాలీవుడ్ పాప్ సంస్కృతిలో ఆదరణ పొందింది. అర్మానీ ఎక్స్చేంజ్ దుస్తులు, అలంకరణ వస్తువులు, కళ్ళద్దాలు, వాచీలు, జుయలరీ మరియు సంగీత వస్తువులు వంటి ఫ్యాషన్ మరియు లైఫ్ స్టైల్ ఉత్పత్తుల రూపకల్పన, తయారీ, పంపిణీ మరియు రిటైల్ వ్యాపారం చేస్తుంది. ఇది స్ట్రీట్ చిక్ సంస్కృతి మరియు ఫ్యాషన్ నృత్య సంగీతం ద్వారా ప్రభావితమైంది. ఎక్కువగా లభించే అర్మానీ బ్రాండుగా పరిగణించబడిన అర్మానీ ఎక్స్చేంజ్ సాదారణ మార్కెట్‌లో సమంజసమైన ధరకే లభిస్తున్నట్లు భావించబడుతోంది. దీని ధర సగటున $100 కంటే తక్కువగా ఉంటుంది.
అర్మానీ ఎక్స్చేంజ్ ఉత్పత్తులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా 178 స్టోర్లలో మరియు బ్రాండ్ యొక్క వెబ్‌సైటులో మాత్రమే లభిస్తాయి.[2]
అర్మానీ జూనియర్
అర్మానీ పిల్లల లేబుల్, అర్మానీ జూనియర్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా 15 ఫ్యాషన్ షాపులలో మరియు ఎంపిక చేసిన న్యూమాన్ మార్కస్ మరియు సాక్స్ ఫిఫ్త్ ఎవెన్యు డిపార్టుమెంట్ స్టోర్లలో మాత్రమే లభిస్తుంది.
అర్మానీ/కాసా
అర్మానీ/కాసా (ఇటాలీ భాషలో అర్మానీ హోమ్) అనేది అర్మానీ రూపొందించిన ఖరీదైన గృహోపకరణాలు. ఫర్మిచర్, ల్యాంపులు, వస్త్రాలు మరియు డైనింగ్ ఉత్పత్తులు ఇక్కడ లభిస్తాయి. అర్మానీ/కాసా ప్రపంచవ్యాప్తంగా 40 ఫ్యాషన్ షాపులలోనూ మరియు ముఖ్యమైన నీమన్ మార్కస్ స్టోర్లలోనూ లభిస్తుంది.
ఇతర పెట్టుబడులు
అర్మానీ ప్రైవ్
అర్మానీ హాట్ కోచర్ దుస్తుల వ్యాపారం ఆన్‌లైన్‌లో ప్రత్యక్ష ప్రసారం చేయబడిన తొలి హాట్ కోచర్ ప్యారిస్ ఫ్యాషన్ షోగా చరిత్ర సృష్టించింది. ఈ లేబుల్ ప్రత్యేకంగా, ధరించడానికి మరియు ఆర్డర్ ద్వారా మాత్రమే తయారు చేయబడుతుంది.
అర్మానీ కాస్మటిక్స్
కాస్మటిక్స్, స్కిన్ కేర్ మరియు పర్ఫ్యూమ్స్ అర్మానీ యొక్క బ్యూటీ బ్రాండ్స్. ఈ ఉత్పత్తులన్నీ కూడా అర్మానీతో చాలా కాలం భాగస్వామ్య ఒప్పందం గల లోరియల్ లగ్జరీ ద్వారా తయారుచేయబడి పంపిణీ చేయబడ్డాయి. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాలా డిపార్టుమెంట్ స్టోర్స్ లలో మరియు కొన్ని చిన్న ఫ్యాషన్ షాపులలో లభిస్తుంది.
అర్మానీ ఆహార పరిశ్రమలో కూడా తన పెట్టుబడులు పెట్టాడు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా తనకు 14 ఎంపోరియో అర్మానీ మరియు అర్మానీ జీన్స్ కేఫ్స్ ఉన్నాయి. దీనితో పాటుగా అతనికి హాంకాంగ్ లో అర్మానీ బార్ మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా నోబు & ప్రైవ్ అనే రెండు కొత్త రెస్టారెంట్లు ఉన్నాయి. అర్మానీ పేరుతో ఉన్న బుక్ షాపు (అర్మానీ లైబ్రి ) మరియు ఫ్లోరిస్ట్ (అర్మానీ ఫ్లోరి) మరియు అర్మానీ దాల్సి అనే ఒక మిఠాయి కంపెనీ కూడా ఉంది. ఇలాంటి చిన్న బ్రాండ్స్ మిలాన్ ఫ్లాగ్ షిప్,31 వయా మంజోని, మరియు అర్మానీ/ చాటార్ హౌస్ వద్ద 11 చాటార్ రోడ్, సెంట్రల్, హాంగ్ కాంగ్ లాంటి పెద్ద అర్మానీ షాపులలో అమ్ముడవుతాయి. ఇతను ప్రసిద్ధిచెందిన ఇటలీ సౌండ్ డిజైనర్ మాటోసేకారిని ద్వారా ఎంపోరియో అర్మానీ కేఫ్ అనే 4 లక్కీ సీడీ లను కూడా రూపొందించాడు.
అర్మానీ హోటళ్లు మరయు రిసార్టులు
2004లో ఎమ్మార్ హోటల్స్ అర్మానీ మరియు ఎమ్మార్ ప్రాపర్టీస్ సంస్థలు అర్మానీ పేరు మీద కొరకు కనీసం ఏడు లగ్జరీ హోటళ్లు మరియు మూడు వినోద రిసార్ట్స్‌ను నిర్మించి, నడిపించడం ఈ ఒప్పందం యొక్క సారాంశం. ఆ హోటళ్ల యొక్క అంతర్గత రూపకల్పన మరియు శైలి వంటి అన్ని అంశాల పర్యవేక్షణ బాధ్యతను అర్మానీ తీసుకుంటుంది. ఈ హోటళ్లలో ఒకటి దుబాయ్‌లో ఉంది.[3]
యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ దుబాయ్‌లోని బుర్జ్ ఖలీఫా స్కై స్క్రీపర్ యొక్క దిగువ భాగంలోని 39 అంతస్తులలో 160 అతిథి గృహాలు, గదుల శ్రేణి మరియు 144 [4] నివాసాలు కలిగి ఉన్న ప్రపంచ తొలి అర్మానీ హోటల్ ఉంది.[4] అర్మానీ రెసిడెన్సెస్ మరియు స్కై స్క్రాపర్ కొరకు గృహ అలంకరణలను రూపొందించడమే గాక [4] అర్మానీ/కాసా ఫర్నీచర్ కలక్షన్స్ ఉత్పత్తులకు రూపకల్పన చేసాడు.
బుర్జ్ ఖలీఫా అర్మానీ రెసిడెన్సెస్ రోడ్ షో మిలాన్, లండన్, జెద్ద, మాస్కో మరియు ఢిల్లీ నగరాలను పర్యటించింది. ఈ ప్రదర్శన[5]ను రూపొందించిన బ్రాష్ బ్రాండ్స్ దాని యొక్క గుర్తులు, ప్రదర్శనలు మరియు పాయింట్ ఆఫ్ పర్చేజ్ (POP) ప్రదర్శనల ద్వారా ఇంటర్నేషనల్ డిజైన్ అవార్డును గెలుచుకుంది.[6] న్యూ బాండ్ స్ట్రీట్‌లోని అర్మానీ కాసా షోరూంలో లండన్ ఈవెంట్ జరిగింది.[7]
2010 ఏప్రిల్ 27న బుర్జ్ ఖలీఫాలో అర్మానీ హోటల్ ప్రారంభించబడింది.[8]
జూలు వివాదం
2007 జూలైలో జార్జియో అర్మానీ టైమ్ మేగజైన్‌కి ఈ విధంగా తెలిపాడు, పీపుల్ ఫర్ ది ఎథికల్ ట్రీట్మెంట్ ఆఫ్ అనిమల్స్ (PETA) వస్తువులను చూసిన తర్వాత "బొచ్చుగల చర్మాన్ని వాడరాదని నన్ను నేను సముదాయించుకున్నాను."[9] ఏమైనా PETA ప్రకారం, అర్మానీ యొక్క Fall 2008 కలెక్షన్ కింద పిల్లల ఫర్ కోట్లు, ఫ్లోరల్ ప్రింటెడ్ ఫర్స్, ఫర్-హెమ్మ్డ్ స్కర్ట్స్ మరియు ఫర్-ట్రిమ్డ్ జాకెట్లు అందుబాటులోకి వచ్చాయి.[10]
ఇది కూడా చూడండి
జార్జియో అర్మానీ, అర్మానీ స్థాపకుడు
సూచనలు

మరింత చదవడానికి

వెలుపలి లింకులు

వర్గం:ఇటాలియన్ బ్రాండ్స్
వర్గం:ఉన్నత ఫ్యాషన్ బ్రాండ్స్
వర్గం:1975లో స్థాపించబడిన కంపెనీలు
వర్గం:ఇటలీ దుస్తుల కంపెనీలు
వర్గం:లగ్జరీ బ్రాండ్స్
వర్గం:దుస్తుల బ్రాండ్స్
వర్గం:మిలాన్ ఆధారిత కంపెనీలు
వర్గం:హాట్ కోచర్
వర్గం:ఇటలీలోని ప్రైవేట్ కంపెనీలు
en:Armani

అర్మానీ సంస్థ ప్రధాన కార్యాలయం ఎక్కడ ఉంది?


రఘు బాబు</b>గా ప్రసిద్ధిచెందిన యర్రా రఘు బాబు (జననం: 1960 అక్టోబరు 10)ప్రముఖ తెలుగు సినీ నటుడు. విలన్ గా, హాస్యనటుడిగా, క్యారక్టర్ ఆర్టిస్టుగా పలు పాత్రలు పోషించాడు. ఆయన తండ్రి గిరిబాబు కూడా తెలుగు వారికి సుపరిచితులైన నటుడు. ప్రకాశం జిల్లా రావినూతల గ్రామంలో జన్మించాడు. రఘుబాబు ఇంటికి పెద్ద కొడుకు. ఓ తమ్ముడు, చెల్లెలు ఉన్నారు.
పదేళ్ళ వయసులో అధ్యాపకులు పిల్లలందర్నీ కూడగట్టి శ్రీకృష్ణ తులాభారం నాటకం వేయించారు. అందులో ఆయన వసంతకుడి పాత్ర వేశాడు. దాన్ని ఒక్క ఏడాదిలో 22సార్లు ప్రదర్శించారు. ఆ నాటకం ఎంత ఆదరణ పొందిందంటే టిక్కెట్టు పెట్టి వేస్తే ఆరోజుల్లో పదివేలు వసూలయ్యాయి. ఆ డబ్బుల్తో రావినూతలలో అరుణ కళానిలయం అనే ఆడిటోరియం కట్టారు. అక్కడ ఇప్పటికీ సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు జరుగుతుంటాయి.
సినిమాల్లో చేయడానికి గిరిబాబు 1973లో చెన్నై వెళ్లాడు. ఆయనతో పాటు రఘుబాబు వాళ్ళ అమ్మ, తమ్ముడు, చెల్లి కూడా వెళ్లిపోయారు. నాయనమ్మా తాతయ్యా మాత్రం రఘుబాబును రావినూతలలో వాళ్లదగ్గరే పెట్టుకున్నారు. అక్కడ ఆరోతరగతి దాకా చదివాడు.
ఆరో తరగతి పూర్తయ్యాక ఆయన్ను కూడా మద్రాస్ తీసుకెళ్లారు. అప్పట్లో అక్కడ పదోతరగతి దాకా తెలుగు మాధ్యమంలో బోధించే పాఠశాలలు ఉండేవి. దాంతో పెద్దగా ఇబ్బంది అనిపించలేదు. ఇంటర్మీడియట్‌కి వచ్చేసరికి మాత్రం ఇంగ్లిష్‌తో ఇబ్బందిపడ్డాడు. ఇంటర్ అయిపోయాక ఇంజినీరింగ్‌లో చేరాడు. ఇంజినీరింగ్ రెండో సంవత్సరంలో ఉండగా గిరిబాబు సొంతంగా సినిమా తీశాడు. డబ్బు వ్యవహారాలు చూసుకోవడానికి మొదట్లో రఘుబాబు కూడా షూటింగ్‌కి వెళ్లేవాడు. అలాఅలా చదువు పూర్తిగా మానేసి సినిమాలోకంలో పడ్డాడు.
నట జీవితం
గిరిబాబు నటుడే అయినప్పటికీ పిల్లల్ని సినిమాలకు దూరంగా ఉంచేవాడు. ఇంట్లో సినిమా వాతావరణమే ఉండేది కాదు. మామూలు మధ్యతరగతి కుటుంబం ఎలా ఉంటుందో అలాగే ఉండేది. కాబట్టి నటించాలన్న ఆలోచన మొదట్నుంచి లేదు. ప్రొడక్షన్ పనులు చూసుకోవడానికి ఫీల్డులోకి వచ్చాడు. కాబట్టి ఎప్పటికైనా నిర్మాత అయి మంచి సినిమాలు తీయాలన్న కోరిక బాగా ఉండేది.
1984 వచ్చేసరికి పూర్తిగా ఇండస్ట్రీలో స్థిరపడ్డాడు. కొన్ని కన్నడ, తమిళ్ సినిమాలు తెలుగులోకి డబ్ చేసి విడుదల చేశాడు. సరిగ్గా ఆ సమయంలోనే ఆహుతి ప్రసాద్, శివాజీరాజా, చిన్నా, కిషోర్‌బాబు, మల్లి తదితరులు పరిచయమయ్యారు. వీళ్లందరూ మధు ఫిలిం ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో శిక్షణ పొంది అవకాశాల కోసం మద్రాస్‌కు వచ్చారు.
ఇతడు నటుడవ్వాలని పరిశ్రమలోకి అడుగుపెట్టలేదు. ఇతనికి నిర్మాత అవ్వాలనిపించింది. దర్శకత్వమూ ఇష్టమే. సత్యారెడ్డిగారి వద్ద చేరి సినిమా నిర్మాణం గురించి తెలుసుకోవాలనుకొన్నాడు. అనుకోకుండా సత్యారెడ్డి చిత్రం 'దొంగలున్నారు జాగ్రత్త'లో ఇతడిని హీరోని చేశారు. ఆ సినిమా తర్వాత నటుడిగా పదేళ్లు విరామం వచ్చింది. అదృష్టం కొద్దీ దర్శకుడు కృష్ణవంశీగారి దృష్టిలో పడ్డంతో ఇతని జాతకమే మారిపోయింది. 'మురారి'లో మంచి పాత్ర ఇచ్చారు. అందులో ఓ మూర్ఖుడిన పాత్ర. తను చెప్పేదీ, ఆలోచించేదే సరైనదని వాదించే పాత్ర అది. ఆ పాత్రతో గుర్తింపు వచ్చింది
పారంభంలో ఎక్కువగా నెగెటివ్ పాత్రలే వచ్చాయి. గుర్తుండిపోయేది మాత్రం 'ఆది'లో న చేసిన గంగిరెడ్డి పాత్ర. దానికి తిరుగులేని పేరొచ్చింది. బాస్ ఏమన్నా గంగిరెద్దులా తలాడించే ఫాక్షనిస్ట్ పాత్ర . 'కుర్రాడు ఎలా ఉన్నాడ్రా' అని బాస్ నన్ను అడిగితే 'మాంచి బళ్ళెంలా ఉన్నాడన్నా' అంటుంటాడు . ఇక ఆ తరువాత వెనక్కి తిరిగిచూసుకోవాల్సిన అవసరం లేకుండా పోయింది.
తర్వాత మళ్లీ వినాయక్‌గారు పిలిచారు. 'చెన్నకేశవరెడ్డి'లో నెగిటీవ్ టచ్ ఉన్న పాత్ర. నందమూరి బాలకృష్ణగారు సెట్లో చాలా ప్రోత్సహించేవారు. ప్రతీ దానికీ 'లాబరన్న...' అంటుంటాడు. ఈ మాట మాస్‌లోకి దూసుకుపోయింది. దాని తర్వాత 'అడిగోరా...లాబరన్న' అని అవుట్‌డోర్‌లో ఇతడిని చూసిన జనం కేకేసేవారు. ఏ నటుడుకైనా సరే ఇలాంటి ఆదరణే కావాలి. దాంతో ఇతని పేరు, ఫేసూ ముద్రించుకుపోయాయి
ఈతరం బాబూరావుగారి 'యజ్ఞం' సినిమాలోనూ ఫాక్షనిస్ట్ పాత్రే. కాకపోతే తర్వాత నిజాలు తెలుసుకుని మంచోడిగా మారతాడు. చివరికి చనిపోతాడు. దాంతో ప్రేక్షకుల్లో ఈ పాత్రపై సింపతీ పెరిగింది. ఎక్కువగా ఫ్యాక్షనిస్టు పాత్రలే వేసినా వేటికవి వేర్వేరు.
'కబడ్డీ కబడ్డీ' కూతతో ఇతని నట ప్రయాణం కామెడీ వైపుకి మళ్లింది. అందులో టీ అమ్ముతుంటాడు. 'కప్పు టీ...కప్పు టీ' అని అరుస్తుంటాడు. ఈ సినిమాలో కామెడీ గ్యాంగ్ చాలా ఉంది. అందులో ఇతనికీ కావల్సినంత పేరొచ్చింది
జంథ్యాల తర్వాత వినోదాత్మక చిత్రాలు చేయడంలో దిట్ట అనిపించుకొన్నది ఈవీవీ సత్యనారాయణ. 'బెండు అప్పారావు'లో ఇతని బాడీ లాంగ్వేజ్‌ని పూర్తిగా మార్చేశారాయన. కడుపుబ్బ నవ్వించే పాత్రిచ్చారు. 'రఘుబాబు ఈస్థాయిలో కామెడీ చేయగలడా?' అనిపించేంతలా చేశారు. అవటానికి పాలేరు పాత్రే, అయినా భలే పేరొచ్చింది.
ఈవీవీగారి శిష్యుడు సత్తిబాబు దర్శకత్వం వహించిన 'బెట్టింగ్ బంగార్రాజు'లో అమాయకుడిగా కనిపించి నవ్వించాడు. ఇదో కొత్తకోణం. ఉమ్మడి కుటుంబ సభ్యుల్లో అమాయకుడిని అవడంతో మిగతా వాళ్లు ఇతడిని ఆడిస్తారు, ఆడుకుంటారు. అమాయకంగా చేయాలంటే బాడీ లాంగ్వేజ్, మాటా, నడతా తీరుల్లో స్పష్టమైన మార్పు కనబరచాలి. దర్శకుడి సూచనలు, అవగాహనలతో ఆ పాత్రని పండించాడు. ఇతని ముఖంలో ఆ మాయా ఉందని ప్రేక్షకుల చేత అనిపించుకున్నాడు'.
ఇవన్నీ ఒకెత్తయితే అల్లు అర్జున్ 'బన్ని' సినిమాలో చేసిన గూండా పాత్ర ఒక ఎత్తు. ఓ సందర్భంలో ఇతని కళ్లు పోతాయి. ఆ తరువాత వీడి తిప్పలు చూసి జనం బాగా నవ్వుకొన్నారు. సీరియస్‌గా ఉంటాడు కానీ, ఆ పాత్రతో ఎంత వినోదం పండిందో? ఈ సినిమాకి నంది అవార్డు వస్తుందనుకొన్నాడు. కానీ రాలేదు.
క్రిష్ సినిమా 'కృష్ణం వందే జగద్గురుం'లో రానాకి బాబాయి పాత్ర. ఓ సందర్భంలో ప్రత్యర్థులు ఇతని నాలుక కోసేస్తారు. ఆ తరువాత వచ్చేసీన్‌లో ఇతడి నటన కంటతడిపెట్టించింది. నటుడిగా మంచి పేరొచ్చింది. గుడ్డి, మూగ ఇలాంటి పాత్రలు చేయాలని నటులు కోరుకుంటారు. ఎందుకంటే.. నటుడికి ఈ పాత్రలు ఓ పరీక్ష. ఆ పరీక్షలో ఇతడు నెగ్గాడు.
సుశాంత్ కరెంట్ సినిమాలో జాంపళ్లు అమ్ముతాడు. ఇప్పటికీ విశాఖ, రాజమండ్రి రైల్వేస్టేషన్లలో ఇతడిని కలిసినవాళ్లంతా. 'కరెంట్ సినిమాలో జామపళ్లు అమ్మారు కదండీ.. ఆ సీను భలే బాగుంటుందండీ..' అంటుంటారు
శ్రీనివాసరెడ్డి 'టాటా బిర్లా మధ్యలో లైలా'లో దొంగస్వామీజీ వేషం వేయించారు. ప్రజల్ని మాయ మాటలతో మోసం చేసి డబ్బులు గుంజేసే దొంగ సన్యాసి. అందులో ఇతని పాపులర్ డైలాగ్ 'ఆశ దోశ అప్పడం వడ'. ఈ డైలాగ్ ఆ తరువాతి కాలంలో చాలా పాపులర్ అయ్యింది.
సుకుమార్ సినిమా జగడంలో రామ్‌కి తండ్రిగా నటించే ఛాన్స్ ఇచ్చారు. చాలా బాధ్యతగల, బరువైన పాత్ర అది. ఇతని కరకు ఫేసులోంచి అంత సున్నితమైన హావభావాల్ని సుకుమార్‌గారు రాబట్టారు. ఈ సినిమా చూశాక వినాయక్ గారు రఘుబాబులో ఇలాంటి నటుడు దాగున్నాడా! అని ఇతని ముందే అన్నారు. ఇది చూసే క్రిష్ 'కృష్ణం వందే జగద్గురుం'లో అవకాశమిచ్చారు.
నటించిన చిత్రాలు
తెలుగు
జువ్వ (2018)
మీలో ఎవరు కోటీశ్వరుడు (సినిమా) (2016)
మనఊరి రామాయణం (2016)
జెఫ్ఫా (2013)
వనకన్య వండర్ వీరుడు (2011)
బ్రహ్మలోకం టు యమలోకం వయా భూలోకం (2010)
కరెంట్ (2009)
అదిరిందయ్యా చంద్రం (2005)
గుడుంబా శంకర్ (2004)
దిల్
మీ శ్రేయోభిలాషి
బన్ని
నేనింతే
టాటా బిర్లా మధ్యలో లైలా
మురారి
ఖడ్గం
కబడ్డీ కబడ్డీ
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:1960 జననాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా ప్రతినాయకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా హాస్యనటులు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా ప్రముఖులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు

తెలుగులో యర్రా రఘు బాబు నటించిన మొదటి చిత్రం ఏమిటి?