ఇంద్రకీలాద్రి పర్వతం విజయవాడ నగరములో ఉంది. ఈ పర్వతము మీద అర్జునుడు శివుని కొరకు తపస్సు చేసి పాశుపతాస్త్రాన్ని సంపదించాడని ప్రతీతి. ఇక్కడే అర్జునుడు శివపార్వతులతో యుధ్దం చేసాడని నమ్మకం. ఆ స్థలం లోనె కనకదుర్గ ఆలయం వెలసిందని నమ్మకం. స్ధానికంగా వాడుకలో ఉన్న కథనం ప్రకారం, అసలు ఆలయం కొండ మీద ఉందని, సామాన్య మానవులకు కనిపించదని, ఇప్పుడు వున్న ఆలయం మానవుల కోసం నిర్మించబడిందని అంటారు.ఇంద్రకీలాద్రి కొండ అప్పట్లో మంగళగిరి లక్ష్మీనరసింహస్వామి ఆలయం వరకూ విస్తరించి ఉండేదనీ, చుట్టుపక్కల సుమారు పది కిలోమీటర్ల మేర దట్టమైన అడవి ఉండేదనీ ఓ కథనం. మధ్యలోకి కృష్ణానది ప్రవాహం రావడంతో...కొండ మధ్యలో బెజ్జం ఏర్పడిందనీ ఆ తర్వాత రూపుదాల్చిన పీఠభూమిలోనే విజయవాడ నగరం వెలసిందనీ చరిత్రకారులు చెబుతారు. అందుకే, బెజవాడను మొదట్లో 'బెజ్జంవాడ' అని పిలిచేవారట. ఆరోజుల్లో, ఇంద్రకీలాద్రికి వెళ్లడానికి కనీసం నడకదారి కూడా ఉండేది కాదట 1906 నాటికి ఇక్కడో చిన్నగుడి ఉన్నట్టు తెలుస్తోంది. అభిషేకాలూ అర్చనలూ లేవు కానీ, దీపం మాత్రం వెలిగించేవారు. క్రూరమృగాల బారిన పడతామేమో అన్న భయంతో అర్చకులు బిక్కుబిక్కుమంటూ ఇంద్రకీలాద్రికి వచ్చేవారట. 1992 ప్రాంతంలో కొండపైకి రహదారి ఏర్పాటైంది. ఆలయం చుట్టూ రాతికట్టడం నిర్మించారు. 2002లో ఆలయ గోపురానికి బంగారు కవచం తొడిగారు. గతంతో పోలిస్తే, 1990 నుంచీ దసరా ఉత్సవాలు అంగరంగ వైభవంగా జరుగుతున్నాయి.
భావనలు
కిరాతార్జునీయము అనే సంస్కృత కావ్యంలో ఇంద్రకీల పర్వతం పై అర్జనుడికి, కిరాతుడి అవతారంలో ఉన్న శివుడికి మధ్య యుద్ధం జరిగింది. అయితే ఇంద్రకీల పర్వతం గురించి దేశవ్యాప్తంగా ప్రజల్లో అనేక అభిప్రాయములున్నవి. కిరాతార్జునీయాన్ని వ్రాసిన భారవి ఉత్తరభారత దేశానికి చెందినవాడు కనుక, తన ప్రకారం ఇంద్రకీల అనగా హిమాలయాల్లో భగీరధ నది (గంగా నది) ఒడ్డున ఉన్న పర్వతమని [1][2], పూర్వం కవులు సర్వసాధారణంగా తమ కావ్యాల్లో స్థానికంగా లేక చేరువలో ఉన్న భౌగోళిక ప్రదేశాలను మాత్రమే పేర్కొనేవారని పలువురి అభిప్రాయం. కిరాతార్జునీయాన్ని శ్రీనాధుడు తెలుగులోకి అనువదించి విజయవాడ నగరంలో కృష్ణానది ఒడ్డున ఉన్న కొండని ఇంద్రకీలాద్రిగా భావించి, శివుడిని బోయవాడి అవతారంలో పరిచయం చేయడం వలన తెలుగువారు కిరాతార్జునీయం కథ విజయవాడ ఇంద్రకీలాద్రిపై జరిగిందని నేటికీ భావిస్తున్నారు. అలాగే కిరాతార్జునీయాన్ని కన్నడ భాషలోకి అనువదించుటవలన కర్నాటక రాష్ట్రంలో కొప్పల్ జిల్లాలో పల్కిగుండు అనే కొండ ప్రదేశం ఈ పేరున ఉంది.[3][4]. బౌద్ధ మతము మరియు హిందూ మతము విరాజిల్లుతున్న ఇండొనేషియా దేశంలోని హిందువులు అక్కడ ఉన్న ఒక పర్వతాన్ని ఇంద్రకీల పర్వతంగా భావిస్తున్నారు[5][6].
స్థల పురాణము
మూలాలు

ఇంద్రకీలాద్రి పర్వతం

కృష్ణా జిల్లాలో ఇంద్రకీలాద్రి కొండ ఎక్కడ ఉంది?


ఈ చిత్ర కథకు మూలమైన కవయిత్రి గురించి ఆతుకూరి మొల్ల వ్యాసం చూడండి.

పాటలు
మనిషిని బ్రహ్మయ్య మట్టితో చేసెనయా - ఆడించుచున్నాడు బొమ్మలాగా ఎస్.పీ.బాలసుబ్రహ్మణ్యం
జగమే రామమయం మనసే అగణిత తారక నామమయం - పి.సుశీల
ఈ మహిమాభిరాముడు వషిష్టమహాముని పూజితుండు (పద్యం) - సుశీల
కలకల లాడుచు పాడుచు చెలికత్తెలు వెంటరాగా చెలువార (పద్యం) - పి.లీల
కట్టుకథలిక కట్టిపెట్టమో కమలాక్షి ( పద్యం ) - మాధవపెద్ది
కూర్మరూపము దాల్చి కొండఅడుగున నిల్చి (పద్యం) - పి.లీల
చెప్పుమని రామచంద్రుడు చెప్పించిన (పద్యం) - సుశీల
తనువు నీదే మనసు నీదే వేరే దాచింది ఏముంది స్వామి - సుశీల
దొరవో ఎవరివో నా కొరకే దిగిన దేవరవో - సుశీల, ఘంటసాల
నానే చెలువే అందరికి ( ఐదు భాషలలో పాడిన పాట) - ఎల్.ఆర్. ఈశ్వరి
మానవ కల్యాణమునకు మల్లెల పందిళ్ళువేసి (పద్యం) - ఘంటసాల
మీన రూపమున అంభోనిలయమున జొచ్చి (పద్యం) - పి. లీల
లంకా దహనము ( ప్రత్యక్ష రామాయణము ) - ఘంటసాల బృందం
వామనుండై పరశురాముడై కోదండరాముడై (పద్యం) - పి. లీల
వరవరాహ కృతిగా నరసింహామూర్తిగా అసురులను (పద్యం) - పి.లీల
సుడిగొని రాముపాదములు సోకినధూళి భజించి రాయి (పద్యం) - సుశీల
తిక్కన్న పెళ్లికొడుకయేనే మా మొల్లమ్మపెళ్లికుతురాయే - మాధవపెద్ది - రచన: అప్పలాచార్య
వనరులు

డి.వి.వి.ఎస్.నారాయణ సంకలనం చేసిన మధుర గాయని పి.సుశీల మధుర గీతాలు, జె.పి.పబ్లికేషన్స్, విజయవాడ, 2007.
 - కొల్లూరి భాస్కరరావు, ఘంటసాల సంగీత కళాశాల, హైదరాబాదు - (చల్లా సుబ్బారాయుడు సంకలనం ఆధారంగా)
వర్గం:నంది ఉత్తమ చిత్రాలు
వర్గం:తెలుగు జీవితచరిత్ర సంబంధమైన చిత్రాలు

కథానాయిక మొల్ల

కలెక్టర్ గారి భార్య చిత్రంలో కథానాయిక ఎవరు?


చింతలపాటి సీతా రామచంద్ర వరప్రసాద మూర్తిరాజు ప్రముఖ గాంధేయవాది. స్వాతంత్ర్యసమరయోధులు.1800 ఎకరాలు దానం చేసిన దాత-సర్వోదయ ఉద్యమానికి చేయూత-ఆరు సార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నిక-ఆక్వా పరిశ్రమకు ఆద్యుడు-నిడమర్రు, విద్యాదాత, అభినవ భోజుడు, గాంధేయవాది, సర్వోదయ నాయకుడు.పశ్చిమగోదావరి జిల్లా రాజకీయ ప్రముఖుడు.ఆయన కొల్లేరు రాజుగా గుర్తింపు పొందారు.
దాత
తన 1800 ఎకరాల ఆస్తిని ధర్మసంస్థ ఏర్పాటుకు దానంగా ఇచ్చారు. 14 కళాశాలలు, 58 ప్రాథమిక, ఉన్నత పాఠశాలలు స్థాపించి గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో విద్యావ్యాప్తికి అవిరళ కృషి చేశారు. స్త్రీ విద్యను ప్రోత్సహించారు . కొల్లేరు కార్మికుల సంక్షేమానికి కృషి చేయడంతో పాటు, ఆక్వా పరిశ్రమకు బీజం వేశారు. 1919 డిసెంబరు 16 న తణుకు సమీపంలోని సత్యవాడలో జన్మించిన ఆయన జమిందారీ కుటుంబానికి చెందిన చింతలపాటి బాపిరాజు, సూరాయమ్మల ఏకైక సంతానం. ఆయనకు కలిగిన ఒక్కగానొక్క కుమారుడు చిన్నతనంలోనే కన్ను మూయగా భార్య సత్యవతీదేవి 2010లో పరమపదించారు.
జీవితం
1.వంశచరిత్ర
మహాత్మాగాంధీ అదుగుజాడలు గాని, ఆయన దేశ ప్రజలకు అందించిన సందేశాలు గాని మన సామాజిక రంగంలో ఈ నాటికీ మనుగడ సాగిస్తున్నాయంటే ప్రధన కారణం కొద్దిమంది మహానుభావులు మన మధ్య ఉండటమే. ఆ కొద్దిమందిలో "మహాదాత" మూర్తిరాజు గారికి అగ్రతాంబూలం ఇవ్వవలసివుంది. యువ ప్రాయం నుండి దేశభక్తిని రంగరించుకొని, గాంధీజీ, వినోబాల ప్రభావంతో తమకంటూ సిద్ధంతాలను ఏర్పరచుకొని, మహోన్నత ఆశయాలతో, లక్ష్యాల కార్యచరణతో సామజిక సేవకు ఉద్యమించి ప్రతిహతంగా ముందుకుసాగారు. 1942 నుంచి ఈనాటి వరకు సాగిన మహోజ్వల జీవితయానంలో మహోన్నత శిఖరాలనూ అధిగమించారు. చేదు అనుభవాలనూ స్వంతం చేసుకున్నారు. లక్ష్యసిద్ధికి, ఆశయ సాధనకు తమ నిండు జీవితాని అంకితం చేసిన "మహాదాత" మూర్తిరాజుగారు స్థితప్రజ్ఞతో ఉత్థానపతనాలన్నిటినీ సమదృష్టితోనే అవలోకిస్తూ ముందడుగువేశారు. రాబోయే తరాల వారందరికీ దీపకళికవలె భాసిల్లుతున్న మహామనీషి మూర్తిరాజుగారి ఆదర్శ జీవితం క్షీరనీర న్యాయంతో పరిచయమాత్రంగా అందిస్తున్న జీవనయానం ప్రారంభాన్ని ఈ తొలి అధ్యాయంలో గమనించండి.
మూర్తిరాజుగారి తాత పేరు చింతలపాటి సుబ్బరాజు. స్వస్థలం భీమవరం తాలూకా చినఅమిరం గ్రామం. వ్యవసాయం పెద్ద ఎత్తున చేయాలనే తలంపుతో చినఅమిరం నుంచి అదే తాలూకాలోని చిననిండ్రకొలనుకు కుటుంబ సమేతంగా చేరుకున్నారు. సుబ్బరాజుగారికి ఇద్దరు కొడుకులు. మూర్తిరాజు, బాపిరాజు. ఇరువురూ యువప్రాయంలోకి అడుగుపెట్టబోతున్నవారే. ఆనాడు చిననిండ్రకొలను ప్రాంతమంతా నూజివీదు జమిందారుల హయాంలో ఉండేది. నిరంకుశంగా భూమి శిస్తు వసూళ్ళు చేసేవారు. సుబ్బరాజుగారు వ్యవసాయం నిమిత్తంకొన్ని భూములను కౌలుకు తీసుకున్నారు. ప్రతీ సంవత్సరం రాబడి సరిపోక అప్పులు చేయవలిసి వచ్చేది. అయినప్పటికీ, ఆరుగాలం కష్టపడి సేద్యం చేస్తూ అప్పులు తీరుస్తుండేవారు.
కొంతకాలానికి జమిందారుల భూములు ఎవరూ సేద్యం చేయక, బీడు భూములుగా ఉన్నవాటిని ఎవరైనా సేద్యం చేసుకోవడం ఆ ప్రాంతంలో నెమ్మదిగా ప్రారంభమైంది. జమిందారులు ఎవరికి ఎంత కావలిస్తే అంత భూమి సేద్యం చేసుకొవడానికి అనుమతి ఇచ్చారు. కానీ, ఎకరానికి మించి చేసేవాళ్ళు ఎవరూ ముందుకు రాలేదు. సుబ్బరాజుగారు ధైర్యం చేసి, ఎక్కువ భూమి సాగు చేయడానికి ముందుకు వచ్చారు. రెందవ కొడుకు బాపిరాజుగారు పిన్నవయస్కులైనప్పటికీ తండ్రికి అండదండలు అందిస్తూ, వ్యవసాయంలో మెళకువలు తెలుసుకుంటూ ముందడుగు వేశారు. బీడు భూములను కష్టపడి బాగుచేసి, సాగు చేయడం ప్రారంభించారు.
అవన్నీ కొల్లేరు భూములుగానే పిలవడం జరిగేది. పెద్ద పెద్ద బడరాళ్ళు, పిచ్చిమొక్కలు, బురదతో నిండివుండేవి. నడిచి వెళ్ళడం చాలాకష్టం. ఆ ప్రాంతమంతటా గుర్రం మీదనే తిరిగేవారు. జమీ భూమిలోని భూములన్నింతినీ పరిశీలిస్తూ బక్క చిక్కిన రైతులందరికీ సలహాలిచ్చేవారు. వ్యవసాయం మీద అపరిమితమైన అభిమానం ఉండటంతో, తాను చూసిన ప్రాంతంలోని మంచి భూముల వివరాలను తోటి రైతులకు చెప్పేవారు. తండ్రి తీసుకున్న భూములు కాకుండా, మరికొన్ని భూములను జమిందారుల వద్దనుంచి కొన్నారు. మీర్జాపురం జమిందారుల అధీనంలో ఉన్న ఆముదాలపల్లి, భయనేపల్లి, తొకలపల్లి గ్రామాలలో భూములనే ఎక్కువ కొన్నారు.
బాపిరాజుగారి అన్నగారి పేరు మూర్తిరాజు. ఆయన ఇంటిపనులనే ప్రధానంగా చూసుకునేవారు. ఇతర వ్యవహారాలు, వ్యవసాయం బాధ్యలన్నీ తమ్ముడు బాపిరాజుకే అప్పగించారు. బాపిరాజు స్వతహాగా కష్టజీవి. పొద్దు పొదవక పూర్వమే వేగుచుక్క పొడవగానే నిద్ర లేచి, పొలాల వద్దకు వెళ్ళి పనులు పురమాయించేవారు. తానూ కష్టించేవారు. జాము పొద్దు ఎక్కిన తర్వాత ఇంటికి వచ్చి భోజనం చేసి, మళ్ళీ వెంటనే పొలం పనులకు వెళ్ళేవారు. చీకటి పడేవేళకు ఇంటికి వచ్చేవారు. బాపిరాజుగారి కుమారుడే ఈ గ్రంథం కథానాయకుడు. ప్రముఖ గాంధేయవాది శ్రీ చింతలపాటి సీతారామచంద్రవరప్రసాద మూర్తిరాజు గారి తండ్రి బాపిరాజుగారి అన్న పేరు కూడా మూర్తిరాజే.
గ్రామ స్వరూపం:
చిననిండ్రకొలను గ్రామం ఖండవల్లి మొఖాసాలోని ఒక గ్రామం. భీమవరం తాలూకా. అప్పటికి కృష్ణాజిల్లాలోనే ఈ తాలూకా ఉందేది. జిల్లా కేంద్రం మచిలీపట్నం. ఆ రోజుల్లో బందరు వెళ్ళడానికే రెండు మూడు రోజులు పట్టేది. పడవలలోనూ ఎడ్ల బండి మీద అంచెలంచెలుగా ప్రయాణం చేయవలసి వచ్చేది.
కాలక్రమంలో బాపిరాజుగారు అప్ ల్యాండ్ నల్లమాడు ప్రాంతంలో కొన్ని భూములు సంపాదించారు. జంగారెడ్డిగూడెం సమీపంలోని రెడ్డి గణపవరం, ములగలంపల్లి గ్రామాల ప్రాంతాలలో కూడా భూములు ఏర్పడ్డాయి. వీటిని కేవలం పశువుల మేత నిమిత్తం కొన్నారు. కొన్ని సారవంతమైన భూముల్లో కొద్దిపాటి వ్యవసాయం చేసేవారు.
బాపిరాజుగారికి ఉన్నన్ని పశువులు ఆ ఇరుగుపొరుగు ప్రాంతాలలో మరెవరికీ ఉందేవి కావు. అందరూ ఆయనను "వెయ్యి ఆవుల రాజుగారు"గా చెప్పుకునేవారు. వ్యవసాయంలో మేటి అయిన బాపిరాజురారికి పశుశాస్త్రం, అశ్వశాస్త్రం బాకా తెలుసు. 5వ తరగతి వరకు చదువుకున్నప్పటికీ, రామాయణం, భారతం, భాగవతం గ్రంథాలను, పురాణాలను చదివేవారు. సంస్కృతం పంచకావ్యాలు చదివారు. ముఖ్యంగా సాటి ప్రజలను అర్ధం చేసుకునేవారు. తీరిక వేళల్లో గ్రామంలోని వారు వచ్చి సలహాలు అడిగేవారు, సంప్రదింపులు జరిపేవారు. అన్న మూర్తిరాజుగారి నిర్యాణం తవాత వ్యవసాయం, ఇంటి వ్యవహారాలు అన్నీ తానే చూసుకునేవారు.
ఆ రోజున ఎటువైపు వెళ్ళాలన్నా రహదారులు లేవు. పడవలలో ప్రయాణం చేయాలి లేద కాలి నడకన వెళ్ళవలసి వచ్చేది. కొత్తాగా రైలు మార్గం ఏర్పడింది. బాపిరాజుగారు చెన్నపట్టణం వెళ్ళివస్తే అదొక వింతకింద చెప్పుకునేవారు. ఉంగుటూరు చుట్టూ దట్టమైన అడవి, ఎన్నెన్నో వన్యమృగాలు ఉండేవి. అక్కడినుండి అడవి పందులు రాత్రివేళల్లో గ్రామంలోకి చొరబడేవి. క్షత్రియులు వాటిని వేటాడేవారు. వైశ్యులు కూడా కొంతమంది క్షత్రియులతో పాటు వేటలో పాల్గొంటూ వుండేవారు.
ఉమ్మడికుటుంబం విచ్ఛిన్నం:
గ్రామంలోని పత్సమట్ల చినవెంకట్రాజు గారి అన్న సత్తిరాజు అకస్మాత్తుగా మరణించారు. అన్నగారి ఆస్తి ఉమ్మడి ఆస్తి అయినా చినవెంకట్రాజుకు రాకుండా చేయాలని వూరి పెద్దలు కొంతమంది ప్రయత్నాలు చేశారు. ఈ యత్నాన్ని బాపిరాజుగారు వ్యతిరేకించారు. గ్రామంలో చీలికలు ఏర్పడ్డాయి. కొంతకాలనికే బాపిరాజుగారికి, అన్న మూర్తిరాజుగారి కుమారుడు సుబ్బరాజుగారికి ఆస్తుల పంపకాలు జరుగలలసి వచ్చింది. ఆ సంవత్సరం1929 లో బాపిరాజుగారు పండించిన 14వేల బస్తాల ధాన్యం నారాయణపురంలో కొత్తగా కట్టించిన ధాన్యపు కొట్టాలలో నిలవ చేశారు. అప్పటి బస్తాధర ఏడురూపాయలు. ఆ ధాన్యం అమ్మరాదని సుబ్బరాజుగారు అడ్డుపడ్డారు. ఆయనకు పత్సమట్ల కుటుంబీకులు మద్దతుగా నిలబడ్డారు. ఈ వివాదం వల్ల బస్తా ఆరురూపాయలకే అమ్మవలసి వచ్చింది.
మూర్తిరాజుగారు జీవించి వున్నప్పుడు పగలు ఎక్కువగా మండువాలో కూర్చుండేవారు. ఎవరితో అయినా అక్కడే కూర్చుని మాట్లాడేవారు. ఆయన ఉపయోగించే ఇనుపపెట్టెను అన్నగారి మీద గౌరవంతో ఆయన మణించిన తరువాత కూడా బాపిరాజుగారు తెరిచి చూడలేదు. ఉమ్మడి ఆస్తి అయినప్పటికీ, అ పెట్టెలో ఉన్న ఇరవై వేలరూపాయల సొమ్మును, కుటుంబ సంబంధ రికార్డులను మూర్తిరాజుగారి కుమారుడు సుబ్బరాజుగారు తన మద్దతుదారుల ప్రోద్బలంతో తెరిచి స్వంతం చేసుకున్నారు.
అన్నదమ్ములు మూర్తిరాజుగారు, బాపిరాజుగారు మైనర్లుగా ఉండగా జమిందారులు యిజారా తాలూకు సొమ్ము వేలం వేయడానికి సిద్దపడ్డారు. అప్పుడు వీరి ఆస్తులు మూర్తిరాజుగారి మామగారు యండగండి కలిదిండి భీమరాజు పేర, ఇతరుల పేర రాయడం జరిగింది. ఆయన తన మనుమడైన సుబ్బారాజుకు మొత్తం ఆస్తిని వీలునామాగా రాశారు. అప్పటికి ఆస్తి సుమారు 300 ఎకరాలు. ఈ రకంగా ఉమ్మడి ఆస్తిలో వాటా కోల్పోయిన బాపిరాజుగారు తర్వాతి కాలంలో తన శక్తి సామర్ధ్యాలతో 3,600 ఎకరాలకు ఆస్తిని పెంచారు.
వీరి కుటుంబానికి పెన్మెత్స పెద్దిరాజుగారు ప్లీడరు. ఆయన మొత్తం ఆస్తిని ఇరువురు అన్నదమ్ములకు సమానంగా ఉండే విధంగా రాయించారు. మైనారిటీ తీరిన అన్నగారి కుమారుడు సుబ్బరాజు మద్దతు దారులు మొత్తం ఆస్తి ఆయనకే చెందాలని, చెరి సగం చేస్తూ రాయించడం మోసమని, దీనిని వ్యతిరేకించమని సలహా ఇచ్చారు. బాపిరాజుగారు తనను మోసం చేశారని, తన పినతండ్రి మీదనే అపనమ్మకం కలిగిన సుబ్బరాజుగారు పంపకాలు చేయమని ఒత్తిడి తీసుకువచ్చారు. ఈ విధంగా ఉమ్మడి కుటుంబం చెదిరిపోయింది. బాపిరాజుగారు నిబ్బరంగా ఉంటూ వ్యవసాయాన్ని అభివృద్ధి చేయడంలోనే నిమగ్నమై ఉన్నారు. ఇదీ నేపథ్యం.
జన్మస్థలం, బాల్యం:
మన చింతలపాటి సీతారామచంద్ర వరప్రసాద మూర్తిరాజుగారి జననం, బాల్య విషేషాలు. మూర్తిరాజుగారు తల్లి సూరాయమ్మగారి స్వగ్రామం తణుకు తాలూకా సత్యవాడలో 1919వ సంవత్సరం డిసెంబరు 16వ తేదీన జన్మించారు. బాపిరాజు, సూరాయమ్మ దంపతులకు మూర్తిరాజుగారికి ముందు అయిదుగురు ఆడపిల్లలు పుట్టారు. ఇద్దరు బాలికలు చిన్నతనంలోనే మరణించారు. సూరాయమ్మగారు మగపిల్లలు పుట్టలేదని శ్రీరాముడిని వేడుకుంటూ పూజలు పునస్కారాలు చేసేవారు. ఆమె భద్రాచలం వెళ్ళి దేవుని దర్శించారు. ఆమె నిశ్చల భక్తి ప్రపత్తుల ఫలితంగా పుట్టినందున ఈయనకు సీతారామచంద్ర వరప్రసాద మూర్తిరాజు అని నామకరణం చేశారు. ముగ్గురు అక్కలూ ఈయనను ఎంతో అల్లరుముద్దుగా చూసుకునేవారు.
తల్లిగారు రాత్రింబవళ్ళు ఏదో ఒక పనిచేస్తూఉండేవారు. నిమిషం తీరిక ఉండేది కాదు. వేగుచుక్క పొడిచిన వేళ నుంచి తిరిగి రాత్రి పొద్దుపోయేంత వరకు పనిపాటలతోనే ఆమెకు గడిచిపోయేది. ఇంటికి వచ్చిన వారందరికీ వంటలు చేసి వడ్డించి భోజనాలు చేస్తే గాని పంపించేవారు కాదు. ఆమెకు విసుగు విరామం లేదు, అలసట లేదు. స్వయంగా మజ్జిగ చిలికేవారు. ఇంటిపనులలో మూర్తిరాజుగారి మేనత్తలూ, ఇరుగుపొరుగువారూ సహాయపడూతుండేవారు. బ్రాహ్మణులు ఇంటికివస్తే వారికి స్వయంపాకానికి కావలసినవన్నీ ఆదరంతో ఇచ్చేవారు.
నారాయణపురంలో బాల్యం:
మూర్తిరాజుగారి బాల్యం కొంతమేర సత్యవాడలోనే గడిచింది. ముందు చిననిండ్రకొలను (పత్తేపురం) లో ఉండే వారు. తరువాత తండ్రిగారు నారాయణపురంలో ధాన్యపుకొట్లు కట్టించారు. పండిన ధాన్యాన్ని ఆ కొట్లలో భద్రపరిచేవారు. వర్షాకాలంలోనే నారాయణపురంలో ఉండేవారు.
నారాయణపురంలో వీరి ఇంటికి సమీపంలో గోదావరి ఏలూరు కాలువ పక్కనే పాకలు వేయించి, వాటిలో వివేకానంద మాధ్యమిక పాఠశాలను బాపిరాజుగారు తమ స్వంత యాజమాన్యంలో నిర్వహించేవారు. మూర్తిరాజుగారు ఆ పాఠశాలలోనే మాధ్యమిక విద్య పూర్తిచేసారు. ఎనిమిదవ తరగతి వరకు అక్కడే చదివారు.
బాపిరాజుగారు 1929లో నారాయణపురంలో వివేకానంద మిడిల్ స్కూల్ నెలకొల్పారు. పిల్లలు ఎవరూ చేరలేదు. ఊరూరు తిరిగి, అందరికీ ప్రచారం చేసి "మీ పిల్లలను చదివించండి, పుస్తకాలు ఇస్తాం, భొజనం పెడతాం" అని వాగ్ధానం చేసారు. పాఠశాలను నిలబెట్టడానికి బాపిరాజుగారు చాలా శ్రమించారు. ప్రభుత్వ అనుమతిని కూడా తెప్పించారు. అందునిమిత్తం 40ఎకరాల భూమిని హామీ ఇవ్వవలసి వచ్చింది. ఇంత చేసినా చివరకు చదువుకునే పిల్లల సంఖ్య పెరగనే లేదు. ఆరు సంవత్సరాల పాటు స్కూలు నడిచింది. ఆ తరువాత నడువలేదు. ఆ రోజుల్లో ఎవరికీ విద్య పట్ల ఆసక్తి లేదు. చదువుకున్నవారు ఏ పని చేయడానికి ఇష్టపడరని, సోమరిపోతులయి పోతారని రైతులు భావించేవారు.
స్వాతంత్ర్యోద్యమ తొలిపరిచయం:
1930లో దేశమంతటా ఉప్పు సత్యగ్రహం జరిగింది. అప్పుడు మూర్తిరాజుగారి వయసు పదిసంవత్సరాలు. వివేకానంద్ మిడిల్ స్కూల్ లో చదువుతున్నారు. ఏప్రియల్ 6వ తేదీ చారిత్రాత్మకమైనది. ఆ రోజున గాంధీజీ ఉప్పు సత్యాగ్రహం చేసారు. అదే విధంగా దేశమంతటా సత్యాగ్రహులు తమ సమీప సముద్రతీరాలలో చట్టవిరుద్దంగా ఉప్పు తయారుచేసి, అరెస్ట్ అయ్యారు.
1930, మార్చి 31వ తేదీన పశ్చిమగోదావరి సత్యాగ్రహయోధులు సర్దార్ దండు నారాయణరాజు, ఆత్మకూరు గోవిందాచార్యులు ఏలూరు నుండి కాలినడకన మట్లపాలెం ఊరేగింపుగా బయల్దేరారు. ఖద్దరు దుస్తులతొ, తెల్ల టోపీలతో, చేతిలో త్రివర్ణపతాకంతో "వందేమాతరం", అనే నినాదంతో ఆకాశం చిల్లులు పడే విధంగా ఆవేశంతో జైకొడుతూ నారాయణపురం కాలువ గట్టు మీద నుంచి సత్యాగ్రహుల ఊరేగింపు ఏప్రిల్ 2వ తేదీకి చేరింది. అప్పుడు విద్యార్థులందరూ జేజేలు చేస్తూ ఊరేగింపును తనివితీరా చూశారు. వారిలో మూర్తిరాజు, వారి స్నేహితులు ఉన్నారు, వారందరూ ఊరేగింపును చూసి ఆకర్షితులయ్యారు.
స్కూల్ లో లక్ష్మీపతి ప్రధానోపాధ్యాయులుగా, నరసిం హాచార్యులు మొదలైనవారు చాలా మంచి టీచర్లుగా ఉండేవారు. పాఠాలతోపాటు అనేక విషయాలు చెప్పేవారు. గాంధీ గురించి, ఆయన సిద్ధంతాల గురించి హృదయానికి హత్తుకునేలా చెప్పేవారు. వాస్తవానికి వారివల్ల దేశభక్తి అంటే ఏమిటో, ప్రజాసేవ అంటే ఏమిటొ మూర్తిరాజుకి తెలిసింది.
ఉప్పు సత్యాగ్రహులు తమదారిన తాము ఊరేగింపుగా వెళ్ళిపొయారు. మూర్తిరాజు, ఈయనతో పాటు ఉన్న నడింపల్లి సోమరాజు, పెన్మెత్స సోమరాజు, నదింపల్లి విశ్వనాధరాజు మొదలైన ఐదుగురు కుర్రాళ్ళు కాలువ గట్టున కూర్చున్నారు. తమలో తాము మాట్లాడుకొని, జీవహింస చేయకూడదు, అబద్ధం ఆడకూడదు, మత్స్య, మాంసాలు తినకూడదు అని నిర్ణయించుకున్నారు. ఆనాటి నుంచి మాంసాహారం మానివేశారు. వీరు ఏడుగురు ఎక్కువ స్నేహంగా ఉండేవాళ్ళు కలిసి ఆడుకునేవాళ్ళు. అందరి వయసూ ఒకటే.
నారాయణపురంలో మూర్తిరాజు చదువుకుంటున్న రోజులలో ఈయనలో జాతీయోద్యమం ఆకర్షించిన రెండు సంఘటనలు చిరస్మరణీయంగా నిలిచిపోయాయి. 1929లొ సంఘటన యింతకు ముందు చెప్పుకున్నాం. తిరిగి 1933లొ మహాత్మాగాంధీ ఆంధ్రప్రాంతంలో పర్యటించినప్పుడు వేలాదిమంది ప్రజలు చేబ్రోలు రైల్వేస్టేషన్ లో దర్శించినవారిలో ఈయనా ఉన్నారు. మొదటిసారి 13వ ఏట గాంధీగారిని చూడగా, రెండవసారి 14వ ఏట దర్శించడం జరిగింది.
మిడిల్ స్కూల్ లో చదివే రోజులలోనే గాంధీ ప్రభావం మూర్తిరాజు మీద పడింది. తణుకు ఉన్నత పాఠశాలలో చేరిన తరువాత అనేక మంది రాజకీయనాయకుల సభలకు హాజరయ్యేవారు. బాబూ రాజేంద్రప్రసాద్, జయప్రకాశ్ నారాయణ తణుకు వ్చ్చినప్పుది టౌన్ హాల్ లో బహిరంగ సభలు జరిగాయి. వారి ఉపన్యాసాలు మూర్తిరాజుని ఎంతగానో ఆకట్టుకోగా స్నేగితులలో కలిసి విద్యార్థి కాంగ్రెస్ ను ఏర్పాటుచేసారు. ఈయనను అధ్యక్షుడుగా ఉండమన్నారు. కార్యదర్శికి బాధ్యత ఎక్కువ కాబట్టి ఈయన కార్యదర్శి పదవిని ఎంచుకున్నారు.ముళ్ళపూడి హరిశ్చంద్రప్రసాద్ను అధ్యక్షుడుగా చేశారు. విద్యార్థి కాంగ్రెస్ లోని వారంతా ఒకే తరగతిలోని విద్యార్థులు.
బాట్లివాలా తాడేపల్లిగూడెం వచ్చినపుడు వీరందరూ తణుకు నుండి సైకిళ్ళమీద వెళ్ళారు. ఆయన మంచి వక్త. ఉంద్రేకంతో మాట్లాడేవారు. బ్రిటిష్ వాళ్ళు కనిపిస్తే ఎక్కడికక్కడే చంపివేయాలని అనేవారు. పొట్టి నిక్కరు, పొట్టి చొక్కా ఇవే ఆయన దుస్తులు. మూర్తిరాజు ఆయన ఉపన్యాసానికి ఉత్తేజితులై ఖద్దరు దుస్తులు, ఖద్దరు టోపీ ఎల్లప్పుడు ధరించడమే కాకుండా విద్యర్ధులందరినీ ఖద్దరు బట్టలు కట్టుకోమని ప్రోత్సహించారు.
ఇంతలో మదరాసు ప్రెసిడెన్సీలో 1935 ఎన్నికలలో చక్రవరి రాజగోపాలచారి కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం వచ్చింది. అప్పుడు మూలుపూరి రంగయ్యగారు జిల్లా బోర్డు అధ్యక్షులుగా ఉన్నారు. రంగయ్య గారు, విద్యార్థి కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు హరిశ్చంద్రప్రసాద్ ఇరువురూ కలిసి బెజవాడ గోపాలరెడ్డిని తణుకు రప్పించారు. మూర్తిరాజు చదువుకుంటున్న హైస్కూల్ లో సభ జరిగింది. అదపాదడపా జరిగే ఈ తరహా మీటింగ్లన్నిటికీ హాజరయ్యేవారు. చిట్టూరి వారందరూ జస్టిస్ పార్టీవారు, మూళ్ళపూడి హరిశ్చంద్రప్రశాద్ తండ్రి, మూర్తిరాజు కుటుంబం కాంగ్రెస్ వారు. కాంగ్రెస్ వారు మీటింగ్ లు పెట్టబోతే చిట్టూరివారు పెట్టనిచ్చెవారుకాదు.
కొవ్వలి గోపాలరావు, పుసులూరి కోదండ రామయ్య (ప్లీడరు), పొతాప్రగడ శ్రీరామారావు (ప్లీడదు), ముదిగంటి జగ్గన్నా శాస్త్రి మొదలైన నాయక్కులు తణుకు లోని కోమల విలాస్ దగ్గర గాంధీబ్బొన్మ్మ వద్ద సభలు జరిపేవారు. మూర్తిరాజు, స్నేహితులు కలసి మీటింగ్ ఏర్పాట్లు చేసేవారు. పెద్దలు మాట్లాడేవారు. వీరంతా కాంగ్రెస్ సానుభూతిపరులు. వీళ్ళు మీటింగ్ పెడితే జస్టిస్ పార్టీవారు స్టేజి ఎక్కి వీళ్ళందరిని తోసివేసేవారు. స్కూల్ లో ఏ మీటింగ్ జరిగినా మూర్తిరాజు స్నేహబృందం తోడ్పాటుతోనే జరిగిగేది.
మూర్తిరాజు దృష్టి చదువు మీద కంటే రాజకీయాలమీదే ఎక్కువగా ఉండేది. చదువుపట్ల శ్రద్ధ ఉండేది కాదు. కొంచెంసేపు చదివితే తలనొప్పి గాని, నిద్రగాని వచ్చేది. ఆ రోజులలో రూపాయి విలువ చాలా ఎక్కువ. నెలకు ఏడురూపాయలు ఇస్తే మూడు పూటలా భోజనం పెట్టేవారు. మూర్తిరాజు అంత చిన్నతనంలో ఉన్నప్పుడు కూడా ఇబ్బందిలో ఉండే సహాధ్యాయులకు సాయం చేసేవారు. ఎంత ఖర్చు పెట్టినదీ ఎప్పుడూ అకౌంట్ రాయలేదు. చిన్నప్పటినుంచీ అంతే. ఈరోజునా అంతే. తండ్రి బాపిరాజు ఈయనను చూడటానికి తణుకు వచ్చేవారు. ఈయన చేత ఎలాగైనా అకౌంట్ రాయించాలని పట్టుదలగా ఉండేవారు. ఈయనతో పాటు ఈయన మేనల్లుడు రామలింగరాజు ఉండేవాడు. డబ్బు ఆయన చేతికి ఇచ్చేవారు. ఆయనను అకౌంట్ రాయమనేవారు. మూర్తిరాజు మాత్రం రాయరు. తండ్రిగారు ఎంత చెప్పినా అకౌంట్ రాయడం అబ్బలేదు. ఉన్నతవరకు లెక్కలేకుండా ఇచ్చివేయడమే అలవాటయింది.
ఒకసారి హైస్కూల్ లో మూర్తిరాజు సాటివ్ద్యర్ధులతో నాటకం వేయించారు. నటించడం అంటే ఈయనకు ఎంతో ఇష్టం. నటన నటన మాత్రమే కాదు, లలిత కళలన్నా ఇష్టమే. చాలా నేర్చుకోవాలని అనుకునే వారేగాని కాలం అనుకూలించలేదు. ఈనాటికీ 90 సంవత్సరాల వయసు దాటినా నేర్చుకోవాలనే కాంక్ష పోలేదు.
మూర్తిరాజు చదువుతున్న రోజులలో ఒక సంఘటన జరిగింది. అడపా నారాయణకు సైకిల్ షాపు, బట్టలకొట్టు ఉండేది. ఒక రోజున నారాయణపురంలోకి విడేశీ ఇంగ్లీష్ ఫ్యాషన్ అయిన బట్టలు అమ్మకానికి వచ్చాయి. అవి బాగున్నాయని నాలుగు రకాల దుస్తులు ఎంచుకొని తెచ్చుకున్నారు. ఆ బట్టలలో ఒక జత తొడుక్కుని, ఇంటి బయటకు వస్తుంటే అది తండ్రిగారి కటబడింది ఆయన తన పక్కనున్నవారితో "మా వాడు రంగుల బట్టలు కట్టుకున్నాడు." అని అంటున్నారు. అది మూర్తిరాజు విని వెంటనే ఇంట్లోకి వెళ్ళి మామూలు దుస్తులు వేసుకున్నారు. ఈయన సాధారణంగా తండ్రిగారి ఎదుట పడేవారుకాదు. తండ్రిగారు ఏమంటారో అని. ఆయన అభిమతం తెలుసుకొని అమలు జరపడం పిల్లల ఆనవాయితీగా ఉండేది. తండ్రిగారు తీరిక సమయాలలో నలుగురితో కూర్చుని మాట్లాడ్టం, అప్పుడప్పుడు భగవతం, రామాయణం వంటి పురాణాలు చదివి, అర్ఢం చెప్పడంతో కాలక్షేపం చేసేవారు. ఆయన ఎప్పుడూ సత్యమే మాట్లాడేవారు. ఎవరిని 'ఒరేయి ' అనకూడదు. మర్యాదగా మాట్లాడాలని చెప్పేవారు. మూర్తిరాజు చదువుకునే రోజులలో ఒకసారి కమ్మవారి ఇంటిలో అప్పసాని అచ్తూతరామయ్య, అప్పసాని సుబ్బారావులతో కలసి భోజనం చేసారు. ఇంది తెలిసి ఊరిలోని పెద్దలు ఈయన తండ్రిగారికి ఫిర్యాదు చేశారు. తండ్రిగారు ఈయనను మందలిస్తూ, ఇంకెప్పుడూ ఇలా చేయవద్దని అన్నారు. ఆ రోజులలో రాజులు ఎక్కడికైనా వెళ్ళి నప్పుడు బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు ఇళ్ళలో తప్ప ఎక్కడా భోజనం చేసేవారు కాదు. తిన్న ఆకును వారే తీసివేసేవారు. ఇప్పటి రోజులలో ఆ మర్యాదలు ఏమీలేవు. ఆనాడు పెద్దవారు ఏమి చేస్తే దాన్ని చేయడమే తప్ప "చేయను" అని పిల్లలు అనేవారు కారు.
మూర్తిరాజు తణుకులో 1934 నుండి 1939 వరకు విద్యాభ్యాసం చేసారు. 1939 మార్చి నెలలో స్కూలు ఫైనల్ పరీక్ష జరగగా, అందులో ఫెయిలయ్యారు. దానితో చదువు మాని స్వగ్రామానికి తిరిగివెళ్ళారు. ఆతర్వాత చదువు కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించలేదు. ఈయన తండ్రిగారికి మాత్రం మూర్తిరాజు బాగా చదువుకోవాలనే అభిలాష ఉండేది. ట్యూషన్ ఏర్పాటు చేశారు. కాని, ట్యూషన్ కు వెళ్ళడంలో ఈయన అశ్రద్ధ చేసేవారు. చదవడానికి మనస్కరించేది కాదు, ఆసక్తి అంతా రాజకీయాలలో ఉండేది.
తణుకు నుండి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత గుర్రపుస్వారీ నేర్చుకున్నారు. నేర్చుకొనక తప్పని పరిస్థితి. ఆ రోజుల్లో రోడ్లు లేవు. కాలువగట్టు దారులూ, పుంతలూ ఉండేవి. నారాయణపురం నుంచి పత్తేపురం రావటానికి మార్గం లేదు. వర్షాకాలంలో కయ్యలు బాగా లోతుగా వుండేవి. గుర్రం కూడా ఎంతో కష్టపడి నడిచేది. అందుకే వర్షాకాలం పూర్తయ్యేవరుకు కుటుంబం అంతా నారాయణపురంలోనే మకాం ఉండేవారు.
మూర్తిరాజు తండ్రి చాలా శక్తిమంతులు. పట్టుదల గలవారు. ఆయన ఏది చెబితే అది జరగాలి. ఆయన చదువులకు ఉపాధ్యాయులను ఇంటికి పిలిపించి వారి చేత పిల్లలకు చెప్పించేవారు. అక్షరాలు గుండ్రంగా రాయాలని చెప్పేవారు. చుట్టుప్రక్కల ఊళ్ళలో ఎవరైనా గొడవలు పడితే ఆ తగవులు ఆయనే తీర్చేవారు. మూర్తిరాజుగారు కూడా కొంతకాలం అలాగే చేశారు.
తండ్రి బాపిరాజు చాలా పలుకుబడి గలవారు. 1936లో లోకల్ బోర్డులు వచ్చాయి. అప్పుడు జటిస్ పార్టీకి బలం ఉండేది. సర్ కూర్మా వెంకటరెడ్డినాయుడు గవర్నరు అయ్యారు. బడేటి వెంకట్రామయ్యనాయుడు, పెన్మెత్స పెద్దిరాజు జిల్లాలోని పెద్ద నాయకులు. బాపిరాజు తాలూకా బోర్డు సభ్యులుగా ఉండేవారు. బోర్డు మీటింగ్ కు వచ్చిన సభ్యులకు ప్రయాణపు ఖర్చులు ఇచ్చే పద్ధతిని మనం మానుకొందామని ఆయన మీటింగ్ లో తీర్మానం ప్రవేశపెడితే సభ్యులు అంగీకరించలేదు. ఆయన వెంటనే తన సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేశారు.
ప్రజాసేవకే అంకితం: బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి అయిన మూర్తిరాజు తన జీవితమంతా ప్రజాసేవకే అంకితం చేశారు. చిన్నతనంలోనే మహాత్మాగాంధీ ప్రభావం ఆయనపై పడింది. చివరి వరకు ఆయన నిజమైన గాంధేయవాదిగానే ఉన్నారు. మహాత్మాగాంధీ దేశ పర్యటనలో భాగంగా 1929లో జిల్లాకు వచ్చినప్పుడు చేబ్రోలు రైల్వేస్టేషనులో ఆయనను చూశారు. అప్పటి నుంచి గాంధీ మార్గంలోనే నడిచారు. గాంధేయవాదిగా ముద్ర వేసుకొని సత్యం, అహింస, స్వదేశీ విధానాలను తాను ఆచరించడమే కాకుండా జిల్లా వ్యాప్తంగా వాటికి విశేష ప్రచారం కల్పించారు. మాంసాహారానికి దూరంగా ఉన్నారు. చిన్నతనం నుంచే ఖద్దరు వస్త్రాలను ధరించడం మొదలు పెట్టారు. తన పక్క గ్రామమైన పెదనిండ్రకొలనులో పార్లమెంటు నమూనాలో గాంధీభవనం నిర్మించి ప్రజల స్మృతిపథం నుంచి మహాత్ముని చెరిగిపోకుండా చేశారు. సర్వోదయ ఉద్యమానికి ఊపిరులూదారు. 1955లో వినోభాబావే భూదానోద్యమంలో భాగంగా జిల్లాకు వచ్చినప్పుడు 100 ఎకరాల భూమిని దానం చేశారు. 1961లో ఉంగుటూరు మండలం నాచుగుంటలో అఖిల భారత సర్వోదయ సమ్మేళనం నిర్వహంచారు.
విద్యారంగంపై తిరుగులేని ముద్ర: విద్యారంగంలో మూర్తిరాజు తనదైన ముద్ర వేశారు. భీమవరం, ఏలూరు నగరాలకే పరిమితమైన విద్యను గ్రామీణ ప్రాంతాలకు తీసుకొచ్చిన ఘనత ఆయనదే. తాను ఎస్‌ఎస్‌ఎల్‌సీ వరకు చదివినా చదువు విలువ గుర్తించి ప్రతి ఒక్కరూ విద్యావంతులను చేయాలనే తపన పడేవారు. బాపిరాజు ధర్మసంస్థ ఏర్పాటు చేసి రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా విద్యా సంస్థలు ఏర్పాటు చేశారు. వాటన్నింటికి దేశ నాయకుల పేర్లు పెట్టారు. కుటుంబంలో మహిళ చదువుకుంటే ఆ ఇల్లంతా విద్యావంతులవుతారనేది ఆయన దృఢ విశ్వాసం. అందుకోసం ఆయన జీవితాంతం కృషి చేశారు. కళల్ని సాహిత్యాన్ని ప్రేమించే మూర్తిరాజు కళాకారులకు ఎందరికో ఉపాధి చూపించారు. భూరి విరాళాలిచ్చి అభినవ భోజుడిగా పేరుపొందారు.. నేడు సినీరంగంలో ప్రముఖ హాస్య నటునిగా కొనసాగుతున్న ఎంఎస్ నారాయణ, పురాణ వ్యాఖ్యాత మైలవరపు శ్రీనివాసరావు ఆయన నెలకొల్పిన పాఠశాలల విద్యార్థులే. ప్రముఖ రచయిత, నటులు పరుచూరి గోపాలకృష్ణ ఆయన స్థాపించిన కళాశాలలో అధ్యాపకులుగా పనిచేశారు. మాజీ మంత్రులు దండు శివరామరాజు, మరో మాజీ మంత్రి కంతేటి సత్యనారాయణరాజులు ఆయన శిష్యులే.
ఆరు సార్లు ఎమ్మెల్యేగా
చిన్ననాటనే రాజకీయాల్లో ప్రవేశించి ఆరుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యారు. 1952 నుంచి 1982 వరకు తాడేపల్లిగూడెం, ఉంగుటూరు, పెంటపాడు నియోజకవర్గాల నుంచి పోటీ చేసి గెలుపొందారు. పీవీ నరసింహారావు ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు మార్కెటింగు, గిడ్డంగులు, దేవాదాయ శాఖ మంత్రిగా పనిచేశారు. ప్రోటెం స్పీకరుగా కూడా పనిచేశారు.
ఆశయం..కొల్లేరు జిల్లా
దుర్భర దారిద్య్రంతో అలమటిస్తున్న కొల్లేరు ప్రజల అభ్యున్నతికి కృషి చేశారు. కృష్ణా, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలలో కొన్ని ప్రాంతాలను కలిపి కొల్లేరును జిల్లాగా చేయాలన్న ఆయన ఆశయం నెరవేరలేదు. ఈ విషయంపై అనేకమంది ముఖ్యమంత్రులతో పోరాటాలు కూడా చేశారు.
మూలాలు

courtesy with Eenadu news paper-14/11/2012
యితర లింకులు
వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:1919 జననాలు
వర్గం:2012 మరణాలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా ప్రముఖులు
వర్గం:ఆంధ్ర ప్రదేశ్ శాసనసభ సభ్యులు
వర్గం:ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర మంత్రులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:గాంధేయవాదులు

చింతలపాటి సీతా రామచంద్ర వరప్రసాద మూర్తిరాజు తల్లిదండ్రులు ఎవరు ?


మిడుతూరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కర్నూలు జిల్లా, మిడుతూరు మండలం లోని గ్రామం.. పిన్ కోడ్: 518 405.
ఇది మండల కేంద్రమైన మిడ్తూరు నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన కర్నూలు నుండి 26 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 657 ఇళ్లతో, 2570 జనాభాతో 1309 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1294, ఆడవారి సంఖ్య 1276. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 577 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594002[1].పిన్ కోడ్: 518405.
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 6,487.[2] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 3,348, స్త్రీల సంఖ్య 3,139, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,360 ఉన్నాయి.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల మిడ్తూరులోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, , మాధ్యమిక పాఠశాల బి.కొత్తూర్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల,  సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల  నందికొట్కూరు లోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల,  సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్,అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు కర్నూలు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో3 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ముగ్గురు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
నాగలూటిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 77 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 28 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 101 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 174 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 929 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 1184 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 20 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నాగలూటిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 14 హెక్టార్లు* ఇతర వనరుల ద్వారా: 6 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
నాగలూటిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
జొన్నలు, వేరుశనగ, పొగాకు
మూలాలు

మిడుతూరు (కర్నూలు)

మిడ్తూరు మండలంలో 2010 నాటికి మొత్తం ఎన్ని ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఉన్నాయి?


స్కార్పియన్స్ అనేది హెవీ మెటల్[1][2][3][4]/ హార్డ్ రాక్[5][6][7] బ్యాండ్ జర్మనీలోని హన్నోవెర్ కు చెందింది, వారి యొక్క 1980ల ఉత్తమ రాక్ గీతం "రాక్ యు లైక్ అ హర్రికేన్" మరియు వారు ఒకరుగా పాడిన పాటలు "నో వన్ లైక్ యు", "సెండ్ మీ ఆన్ ఏంజిల్, "స్టిల్ లవింగ్ యు", మరియు "విండ్ ఆఫ్ చేంజ్" ప్రజాదరణను పొందాయి. బ్యాండ్ మొత్తం ప్రపంచవ్యాప్తంగా 100 మిల్లియన్ల ఆల్బంలను అమ్మింది,[8] మరియు అవి VH1 యొక్క గ్రేటెస్ట్ ఆర్టిస్ట్స్ ఆఫ్ హార్డ్ రాక్ కార్యక్రమంలో #46వ స్థానాన్ని పొందింది.[9] "రాక్ యు లైక్ అ హర్రికేన్" అనేది కూడా VH1 యొక్క 100 గ్రేటెస్ట్ హార్డ్ రాక్ సాంగ్స్ యొక్క జాబితాలో #18వ స్థానం పొందింది.[10] 45 సంవత్సరాలు ప్రదర్శించిన తరువాత, బ్యాండ్ పర్యటించటం మరియు సంగీతం రికార్డు చేయటం కొనసాగించింది. జనవరి 24, 2010న, బ్యాండ్ వారి రాబోయే ఆల్బం స్టింగ్ ఇన్ ది టైల్ యొక్క మద్దతు కొరకు చేతున్న పర్యటన తర్వాత విరమిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది.[11][12]
చరిత్ర
ఏర్పాటు మరియు ఆరంభ చరిత్ర (1965-1973)
బ్యాండ్ యొక్క గిటార్ తాళ వాద్యగాడు అయిన రుడోల్ఫ్ స్చెన్కెర్ ఈ బ్యాండ్ ను 1965లో ఆరంభించారు. ముందుగా, బ్యాండ్ బీట్ ప్రభావాలను కలిగి ఉంది మరియు గాత్ర సంగీతం స్చెన్కెర్ స్వయంగా చేసేవాడు. స్చెన్కెర్ తమ్ముడు మైకేల్ మరియు గాయకుడు క్లాస్ మీన్ బ్యాండ్ లో చేరిన తరువాత 1969లో విషయాలు అనుకూలించడం ఆరంభమయ్యాయి. 1972లో, ఈ గ్రూప్ బాస్స్ మీద లోతార్ హీంబెర్గ్ మరియు డ్రంల మీద వోల్ఫ్గ్యాంగ్ డిజియోనీ వాయించగా రికార్డు చేసి మరియు వారి తొలి ఆల్బం లోన్సం క్రోను విడుదల చేశారు. లోన్సం క్రో పర్యటన సమయంలో, స్కార్పియన్స్ గుర్తింపు పొందుతున్న బ్రిటిష్ బ్యాండ్ UFO కొరకు ఆహ్వానం పొందారు. పర్యటన ముగుస్తున్న సమయంలో, UFO సభ్యులు గిటార్ వాద్యగాడు మైకేల్ స్చెన్కెర్ కు ప్రధాన గిటార్ వాద్యగాడి స్థానాన్ని అందించారు, ఆ ఆహ్వానాన్ని అతను వెంటనే ఆమోదించాడు. స్చెన్కెర్ సోదరుల యొక్క స్నేహితుడు ఉలీ రోత్ను పర్యటన ముగించటానికి తాత్కాలికంగా పిలవబడింది.
మైకేల్ స్చెన్కెర్ వెళ్ళిపోవటం బ్యాండ్ యొక్క చీలికకు దారితీసింది. 1973లో, లోన్సం క్రో పర్యటనకు సహాయపడిన ఉలీ రోత్కు ప్రధాన గిటార్ వాద్యగాడిగా ఆహ్వానించారు, కానీ బ్యాండ్ కు ఆశాభంగం కలిగిస్తూ అతను డాన్ రోడ్ బ్యాండ్ లోనే కొనసాగటానికి ఇష్టపడ్డాడు.
ఫలితంగా స్చెన్కెర్ రోత్ తోనే పనిచేయాలని నిశ్చయించుకున్నాడు, కానీ చివరి స్కార్పియన్స్ క్రమాన్ని పునర్వికాసం చేయాలనుకోలేదు. అతను డాన్ రోడ్ యొక్క కొన్ని సాధనలకు హాజరయ్యారు మరియు చివరగా బ్యాండ్ చేరాలని నిర్ణయించుకున్నారు, ఇందులో రోత్, ఫ్రాన్సిస్ బుచ్చోల్జ్ (బాస్స్), అచిం కిర్స్చ్నింగ్ (కీ బోర్డులు) మరియు జుర్గెన్ రోసేన్తాల్ (డ్రంలు) ఉన్నారు. రోత్ మరియు బుచ్చోల్జ్ కలిసి రుడోల్ఫ్ స్చెన్కెర్ ను క్లాస్ మీన్ ను ఆహ్వానించటానికి ఒప్పించారు, అది అతను వెంటనే చేశాడు. అయితే బ్యాండ్ లో స్కార్పియన్స్ కన్నా డాన్ రోడ్ లో సభ్యులు ఎక్కువ ఉన్నారు, వారు స్కార్పియన్స్ పేరు ఉపయోగించుకోవటానికి నిర్ణయించుకున్నారు ఎందుకంటే జర్మన్ హార్డ్ రాక్ సన్నివేశంలో ఇది బాగా పేరుపొందింది మరియు ఈ పేరులో ఒక ఆల్బం కూడా విడుదలయ్యింది.[13]
ఖ్యాతికి ఎదగడం (1974-1978)
1974లో స్కార్పియన్స్ యొక్క నూతన క్రమం ఫ్లై టు ది రైన్బో విడుదలచేశారు. ఈ ఆల్బం లోన్సం క్రో కన్నా ఎక్కువగా విజయం సాధించినట్టు ధృవీకరించబడింది మరియు పాటలు "స్పీడి'స్ కమింగ్" మరియు టైటిల్ ట్రాక్ వంటివి బ్యాండ్ యొక్క సంగీతాన్ని స్థాపించడం ఆరంభించాయి. అచిం కిర్స్చ్నింగ్ రికార్డింగ్లు అయిన తరువాత వదిలివెళ్ళటానికి నిర్ణయించుకున్నాడు. కొద్ది కాలానికే, జుర్గెన్ రోసేన్తాల్ సైన్యంలో చేరడానికి ఎంపిక కావడంతో వదిలి వెళ్ళవలసి వచ్చింది. తరువాత, 1976లో పురోగమించుచున్న జర్మన్ రాక్ బ్యాండ్ ఎలోయ్ అనేదానిలో చేరాడు మరియు మూడు ఆల్బంలను వారితో రికార్డు చేశాడు. అతని బదులుగా బెల్జియన్ డ్రమ్మర్ రూడీ లెన్నేర్స్ ను తీసుకున్నారు.
1975లో ఈ బ్యాండ్ వారి ఉచ్చస్థితిని ఇన్ ట్రాన్స్ విడుదలతో తాకారు, ఇది జర్మన్ నిర్మాత డీటర్ డీర్క్స్తో స్కార్పియన్స్ దీర్ఘకాల అనుబంధానికి నాందిగా అయ్యింది. స్కార్పియన్స్ కు ఈ ఆల్బం పురోగమనానికి అతిపెద్ద అడుగుగా అయ్యింది మరియు దృఢంగా వారి హార్డ్ రాక్ మెటల్ సూత్రాన్ని స్థాపించారు, అదే సమయంలో అనేకమంది అభిమానులను స్వదేశం మరియు విదేశాలలో సంపాదించుకున్నారు. కట్లు "డార్క్ లేడీ", "రోబోట్ మాన్" మరియు టైటిల్ ట్రాక్ వంటివి ఇంకనూ ఈనాటికీ అభిమానులు మహోన్నతమైనవిగా అభిమానులు భావిస్తారు.
1976లో, స్కార్పియన్స్ విర్జిన్ కిల్లెర్ను విడుదల చేశారు. ఈ ఆల్బం యొక్క ముఖచిత్రాన్ని పగిలిన గాజుముక్కలతో ఆచ్చాదనం చేసివయస్సుకు వచ్చేముందు ఉన్న ఒక నగ్న అమ్మాయిని ఉంచారు. ఈ ముఖచిత్ర కళను స్టీఫన్ బోహ్లే ఏర్పరిచారు, ఇతను RCA రికార్డ్స్[14] యొక్క ప్రోడక్ట్ మేనేజర్, ఆ సమయంలో అది వారు ఆపేరు కలిగి ఉన్నారు. ఈ ముఖచిత్రం బ్యాండ్ కు చాలానే విమర్శలను తెచ్చిపెట్టింది మరియు అనేక దేశాలలో తీసివేయబడింది లేదా మార్చబడింది. వివాదం ఉన్నప్పటికీ, ఈ ఆల్బం దాని యొక్క సంగీతం కొరకు అభిమానుల నుంచి మరియు విమర్శకుల నుంచి ఒకేరకమైన గుర్తించదగినంత మెప్పులను పొందింది.
ఆ తరువాత సంవత్సరం, రూడీ లెన్నెర్స్ ఆరోగ్య కారణాలవల్ల రాజీనామా చేశాడు మరియు అతని బదులుగా హెర్మన్ రేర్బెల్ను తీసుకున్నారు.
టేకెన్ బై ఫోర్స్ కొరకు, RCA రికార్డ్స్ దానిని దుకాణాలలో మరియు రేడియోలో ప్రోత్సహించటం కొరకు ఒక గట్టి ప్రయత్నం చేసింది. ఈ ఆల్బం యొక్క ఒంటరిగా పాడిన పాట, "స్టీంరాక్ ఫీవర్",ను RCA యొక్క కొన్ని రేడియో ప్రోత్సాహక రికార్డ్లలో జతచేశారు. రోత్ బ్యాండ్ తీసుకుంటున్న వ్యాపార దిశతో అసంతోషంగా ఉన్నాడు. అయిననూ అతను బ్యాండ్ యొక్క జపాన్ యాత్రలో ప్రదర్శించాడు, అతను తన సొంత బ్యాండ్ ఎలెక్ట్రిక్ సన్పెట్టుకోవటానికి అనేక కారణాల వల్ల ఏర్పడిన జంట ప్రత్యక్ష ఆల్బం టోక్యో టేప్స్ విడుదలకు ముందే వదిలివెళ్ళిపోయాడు. టోక్యో టేప్స్ US మరియు యూరోప్లో దాని జపనీస్ విడుదల అయిన ఆరునెలలకు విడుదలయ్యింది. ఆ సమయానికి 1978 మధ్యలో, మొత్తం 140 మంది గిటార్ వాద్యగాళ్ళని పరీక్షించినతర్వాత, స్కార్పియన్స్ నూతన గిటార్ వాద్యగాడు మత్తియాస్ జాబ్స్ను పెట్టుకున్నారు.
వ్యాపారపరంగా విజయవంతం (1979-1990)
జాబ్స్ యొక్క పరీక్షను అనుసరిస్తూ, స్కార్పియన్స్ వారి తర్వాత ఆల్బం లవ్ డ్రైవ్ రికార్డు చేయటానికి RCAను మెర్క్యురీ రికార్డ్స్ కొరకు వదిలివేశారు. అతని యొక్క మద్యపాన దూషణ వల్ల UFO నుండి బయటకి వచ్చిన కొద్ది వారాల తర్వాత, మైకేల్ స్చెన్కెర్ ఆల్బం కొరకు రికార్డింగ్ల సమయంలో స్వల్ప కాలం కొరకు గ్రూప్ కు తిరిగి వచ్చాడు. దీనితో బ్యాండ్ లో ముగ్గురు గిటార్ వాద్యగాళ్ళు అయ్యారు (అయిననూ అంతిమ విడుదలకు స్చెన్కెర్ యొక్క తోడ్పాటు కేవలం మూడు పాటలకే పరిమితం అయ్యింది). ఫలితంగా లవ్ డ్రైవ్ వచ్చింది, కొంతమంది విమర్శకుల ప్రకారం వారి వృత్తి జీవితంలో ఈ ఆల్బం శిఖరం వంటిదని తెలిపారు.[15]
ఇందులో అభిమానులకు ఇష్టమైన "లవింగ్ యు సండే మార్నింగ్", "ఆల్వేస్ సంవేర్", "హాలిడే" మరియు వాయిద్య పరికరాలమీద "కోస్ట్ టు కోస్ట్" ఉన్నాయి, హార్డ్ రాక్ పాటల యొక్క 'స్కార్పియన్స్ సూత్రం' శ్రావ్యమైన పదములతో మిళితమై దృఢంగా నాటుకుపోయాయి. ఈ ఆల్బం యొక్క ప్రేరేపించే కళానైపుణ్యానికి "బెస్ట్ ఆల్బం స్లీవ్ అఫ్ 1979"గా ప్లే బాయ్ పత్రికచే పెట్టబడింది, అయిననూ అమెరికాలో విడుదల కొరకు దీనిని చివరికి మార్చారు. లవ్ డ్రైవ్ ఉన్నతంగా #55 స్థానంలో US పట్టికలను చేరి స్కార్పియన్స్ అంతర్జాతీయ అభిమానులు పొందారని ధృవీకరించింది. ఆల్బం ముగిసిన తర్వాత మరియు విడుదలయ్యింతర్వాత, బ్యాండ్ మైకేల్ ను బ్యాండ్ లోనే ఉంచుకోవాలని నిశ్చయించుకోవటం వల్ల బలవంతంగా జాబ్స్ వదిలి వెళ్ళవలసి వచ్చింది. అయిననూ కొన్ని వారాల పర్యటన అయినతర్వాత, మైకేల్ మద్యంతో అవస్థ పడుతుండటంతో, కొన్ని స్టెప్పులను వేయలేదు మరియు ఒక సమయంలో వేదికమీద పడిపోయాడు, అందుచే అతను ప్రదర్శించలేని సందర్భాలలో జాబ్స్ ను తీసుకురావలసి వచ్చేది. ఏప్రిల్, 1979లో, వారి ఫ్రాన్సు పర్యటనలో జాబ్స్ ను మైకేల్ బదులు ఎప్పటికీ ప్రదర్శించటానికి తీసుకువచ్చారు.

1980లో, బ్యాండ్ ఆనిమల్ మాగ్నెటిజం విడుదలచేసింది, ఈసారి కూడా ముఖచిత్రం ప్రేరేపించే రీతిలో అమ్మాయి మోకాళ్ళ మీద వంగి మరియు డోబెర్మాన్ పిన్స్చెర్ కుక్క ఒక వ్యక్తీ ముందు కూర్చొని ఉంది. ఆనిమల్ మాగ్నెటిజం మహాకావ్యాలు "ది జూ" మరియు "మేక్ ఇట్ రియల్" వంటివాటిని కలిగి ఉంది. ఈ ఆల్బం విడుదలయిన కొద్దికాలానికి, మీన్ గొంతు సమస్యలను ఎదుర్కోవటం ఆరంభమయ్యింది. అతని గోటు నాళాల కొరకు శస్త్రచికిత్స అవసరం అయ్యింది మరియు అతని తిరిగి పాడగలడా అనే సందేహాలు తలెత్తాయి.
ఆ సమయంలో, 1981లో బ్యాండ్ వారి తర్వాత ఆల్బం బ్లాక్ అవుట్ కొరకు పనిచేయడం ఆరంభించింది. మీన్ నయమయ్యేదాకా గాత్ర సంగీతానికి మార్గదర్శకంగా మరియు సహకారంగా ఉండేందుకు డాన్ డొక్కేన్ను తీసుకురాబడింది.[16]
తదనంతరం మీన్ పూర్తిగా నయమయ్యి మరియు ఆల్బం పూర్తిచేయగలిగాడు. బ్లాక్ అవుట్ 1982లో విడుదలయ్యింది మరియు త్వరితంగా ఆనాటివరకు చేయని ఉత్తమ అమ్మకాలను చేసింది, దానితో ప్లాటినంవైపు దారితీసింది. మీన్ యొక్క గొంతు ఏవిధమైన బలహీన చాయలను కలిగిలేదు మరియు ఈ ఆల్బం కొరకు విమర్శకుల స్పందన బావుంది. బ్లాక్ అవుట్ మూడు ప్రజాదరణ పొందిన ఒంటరి పాటలను కలిగి ఉంది: "డైనమైట్," "బ్లాక్ అవుట్" మరియు "నో వన్ లైక్ యు" ఉన్నాయి.
1984 నాటిదాకా లేని రాక్ సూపర్ స్టార్ పరపతిని లవ్ అట్ ఫస్ట్ స్టింగ్ విడుదల తర్వాత బ్యాండ్ సుస్థిరం చేసుకుంది. "రాక్ యు లైక్ అ హర్రికేన్" ఒంటరి పాటచే ముందుకు దూసుకువెళ్ళిన, లవ్ అట్ ఫస్ట్ స్టింగ్ పట్టికలలో పైకి పాకింది మరియు విడులయిన కొద్ది నెలలకు USAలో డబుల్ ప్లాటినానికి వెళ్ళింది. అయిననూ, స్కార్పియన్స్ వారి యొక్క ప్రేరేపించే ముఖచిత్రంతో తిరిగి వివాదంలోకి లాగాబడ్డారు. ఈసారి ఒక పురుషుడు ఒక స్త్రీని ముద్దుపెడుతూ అదే సమయంలో ఆచ్చాదన లేకుండా ఉన్న ఆమె తోడ మీద టాటూ వేస్తూ ఉన్న హెల్ముట్ న్యూటన్ యొక్క ఛాయాచిత్రం ఉంది. కొన్ని దుకాణాలు ఆ చిత్రం మరీ ప్రేరేపించే విధంగా ఉందని అమ్మకాలను నిరాకరించారు. ఆల్బం యొక్క వీడియోలు "రాక్ యు లైక్ అ హర్రికేన్", "బాడ్ బోయ్స్ రన్నింగ్ వైల్డ్", "బిగ్ సిటీ నైట్స్", మరియు శక్తివంతమైన పాట "స్టిల్ లవింగ్ యు" లను MTV ముఖ్యంగా ప్రసారం చేసింది, ఇది ఆల్బం యొక్క విజయానికి గొప్పగా తోడ్పడింది. ఈ ఛానల్ ఇంకనూ స్కార్పియన్స్ కు "రాక్ యొక్క దూతలు"గా పెరునిచ్చింది.
బ్యాండ్ లవ్ అట్ ఫస్ట్ స్టింగ్ కొరకు విస్తారంగా పర్యటించింది మరియు వారి రెండవ ప్రత్యక్ష ఆల్బం వరల్డ్ వైడ్ లైవ్ ను రికార్డు చేసి విడుదల చేయాలని 1985లో నిర్ణయించుకుంది. ప్రపంచ యాత్రలో ఒక సంవత్సరం రికార్డు చేసి మరియు వారి యొక్క ప్రజాదరణ శిఖరంలో విడుదల చేశారు, ఈ ఆల్బం బ్యాండ్ కొరకు ఇంకొక విజయం తెచ్చిపెట్టింది, దీనితో US పట్టికలలో #14 స్థానం వద్ద మరియు UKలో #18 వద్దకు చేరింది.
వారి యొక్క విస్తారమైన ప్రపంచ యాత్రల తర్వాత, బ్యాండ్ చివరగా స్టూడియోకు సావేజ్ అమ్యూజ్మెంట్ రికార్డు చేయటానికి తిరిగి వచ్చింది. వారి ముందు ఆల్బం విడుదలయిన నాలుగు సంవత్సరాలు తర్వాత 1988లో విడుదలయ్యి, డెఫ్ లెప్పార్డ్ విజయవంతం అయిన శైలితో లాగా సావేజ్ అమ్యూజ్మెంట్ మరింత మెరుగైన పాప్ సంగీతాన్ని అందించింది. ఈ ఆల్బం బాగా అమ్ముడయ్యింది, కానీ కొంతవరకు విమర్శాత్మకమైన నిరుత్సాహాన్ని కలుగ్చేసిమ్దని భావించబడింది. అయిననూ, బ్రిటిష్ హెవీ రాక్ పత్రిక కెర్రంగ్! ఐదిటికి ఐదు K లను ఇచ్చింది.
1988లో సావేజ్ అమ్యూజ్మెంట్ పర్యటనలో, స్కార్పియన్స్ లెనిన్గ్రాడ్ లో ప్రదర్శించి సోవియట్ యూనియన్ లో వాయించిన రెండవ పాశ్చాత్య గ్రూపుగా అయ్యింది (మొదటిది డిసెంబర్, 1987లో ఉరియా హీప్). ఆ తర్వాత సంవత్సరం బ్యాండ్ మాస్కో మ్యూజిక్ పీస్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించడానికి తిరిగివచ్చింది. ఫలితంగా, స్కార్పియన్స్ బలమైన రష్యా అభిమానులను ఏర్పరచుకున్నారు మరియు ఇంకనూ ఆ ప్రాంతంలో ప్రదర్శనలు ఇవ్వడానికి తరచుగా వెళుతూ ఉంటారు.[17]
సావేజ్ అమ్యూజ్మెంట్ శైలి నుంచి దూరంగా ఉండాలనే కోరికతో, బ్యాండ్ వారి దీర్ఘకాల నిర్మాత మరియు  "సిక్స్త్ స్కార్పియన్," డీటర్ డీర్క్స్ నుంచి విడిపోయారు, వారు స్టూడియోకు 1990లో తిరిగి వచ్చిన తర్వాత అతని బదులుగా కీత్ ఒల్సెన్ ను నియమించారు. క్రేజీ వరల్డ్ ఆ సంవత్సరమే విడుదలయ్యింది మరియు తక్కువ మెరుగుపెట్టిన సంగీతం అందించారు. ఈ ఆల్బం ఒక సంచలనం చేసింది, దీని విజయాన్ని ముఖ్యంగా లాగిన పాట "విండ్ అఫ్ చేంజ్". ఈ పాట ప్రచన్న యుద్ధం యొక్క ముగింపు వద్ద తూర్పు యూరోప్ మరియు ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రదేశాలలో జరుగుతున్న సాంఘిక-రాజకీయ మార్పుల మీద చేయబడింది. జూలై 21, 1990న వారు అనేకమంది అతిధులను బెర్లిన్ లో ది వాల్ యొక్క రోజర్ వాటర్స్' అతిపెద్ద ప్రదర్శన కొరకు చేర్చుకొనబడింది. స్కార్పియన్స్ ది వాల్ నుండి "ఇన్ ది ఫ్లెష్" యొక్క రెండు శైలులను ప్రదర్శించారు.
క్రేజీ వరల్డ్ పర్యటన తర్వాత బ్యాండ్ యొక్క దీర్ఘకాల బేస్సిస్ట్ ఫ్రాన్సిస్ బుచ్చోల్జ్ గ్రూపును వదిలివెళ్ళిపోయాడు.
తరువాత రోజులు (1997-2009)
1993లో, స్కార్పియన్స్ ఫేస్ ది హీట్ విడుదలయ్యింది. బాస్స్ ను రాల్ఫ్ రీకెర్మాన్ నిర్వహించారు. రికార్డింగ్ పద్ధతి కొరకు, స్కార్పియన్స్ నిర్మాత బ్రూస్ ఫెయిర్ బైర్న్ను తీసుకువచ్చారు. ఈ ఆల్బం యొక్క సంగీతం శ్రావ్యం కన్నా బాగా మెటల్ మరియు అభిమానుల యొక్క అభిమానాన్ని విభజించింది. చాలా "హెడ్ బాంగార్స్(తలను బాదుకుంటూ నృత్యం చేసేవారు)" అనుకూలంగా ఆల్బంకు స్పందించారు అయితే దీర్ఘకాల అభిమానులు నిరాశచెందారు. హార్డ్ రాక్ ఒంటరి పాట "అలీన్ నేషన్" కానీ పద్యం "అండర్ ది సేమ్ సన్" కానీ "విండ్ అఫ్ చేంజ్" విజయానికి దగ్గరలోకి రాలేకపోయాయి. ఫేస్ ది హీట్ మధ్యస్థ విజయాన్ని సాధించింది.
1995లో, నూతన ప్రత్యక్ష ఆల్బంలో, లైవ్ బైట్స్, నిర్మించారు. 1988లో ఈ డిస్క్ వారి సావేజ్ అమ్యూజ్మెంట్ పర్యటన నుండి 1994లో పేస్ ది హీట్ పర్యటన వరకు ప్రత్యక్ష ప్రదర్శనలను రికార్డు చేశారు. అయితే ఈ ఆల్బం వారి ఉత్తమ అమ్మకాలు జరిపిన ప్రత్యక్ష ఆల్బం వరల్డ్ వైడ్ లైవ్ సంగీతంతో సరిపోలిస్తే చాలా స్పష్టమైన సౌండ్ కలిగి ఉంది, కానీ అంట విజయవంతం అవ్వలేదు.
వారి 13వ స్టూడియో ఆల్బం 1996ల ప్యూర్ ఇన్స్టింక్ట్ రికార్డు చేసే ముందే, డ్రమ్మర్ హెర్మన్ రేర్బెల్ సొంత రికార్డింగ్ లేబుల్ కొరకు బ్యాండ్ ను వదిలి వెళ్ళాడు. కుర్ట్ క్రెస్స్ డ్రమ్ స్టిక్ల యొక్క బాధ్యతను కెంటుకీలో పుట్టిన-జేమ్స్ కోటక్ శాశ్వతంగా తీసుకునే ముందు ఆల్బం కొరకు తీసుకున్నాడు. చాలా మంది పేస్ ది హీట్కు వ్యతిరేకంగా చేసిన ఫిర్యాదులకు సమాధానంగా ప్యూర్ ఇన్స్టింక్ట్ను భావిస్తారు. ఈ ఆల్బంలో అనేక పాటలు ఉన్నాయి. అయితే, ఆల్బంలో ఒంటరిగా పాడిన పాటలు "వైల్డ్ చైల్డ్" మరియు మెత్తగాపాడిన పద్యం "యు అండ్ ఐ" రెండూ మధ్యస్థ విజయాన్ని సాధించాయి.
1999 ఐ II ఐ విడుదలను మరియు బ్యాండ్ యొక్క శైలి మార్పును చవిచూసింది, సాంకేతిక మరియు పాప సామగీతాలను మిళితం చేసింది. అయితే ఈ ఆల్బం నేర్పరిరితనంగా నిర్మించారు, బ్యాండ్ చేయడానికి అభిమానులు ఏమీ చేయాలో కచ్చితంగా లేరు, అనేక పాటల మీద ఉన్న ఎలెక్ట్రానిక్ డ్రమ్లకు పాప్ సంగీత నేపథ్య గాయకులు నుండి ప్రతికూలంగా స్పందించారు. ఈ ఆల్బం యొక్క మొదటి యురోపియన్ సింగిల్ వీడియో, "టు బి No. 1,"లో మోనికా లుఇంస్కీ ప్రతి రూపాన్ని ఉంచడం వల్ల ప్రజాదరణ కొంత పెరగడానికి సహకరించింది.
ఆ తర్వాత సంవత్సరం, స్కార్పియన్స్ మంచి విజయాన్ని బెర్లిన్ ఫిల్హర్మోనిక్ సంబంధంతో 10-పాటల ఆల్బం మొమెంట్ అఫ్ గ్లోరీతో సాధించారు. ఐ II ఐ యొక్క విమర్శనల తర్వాత ఈ ఆల్బం బ్యాండ్ యొక్క పరపతిని పునఃనిర్మాణం చేసే దిశలో వెళ్ళింది. అయిననూ, విమర్శకులు మెటాల్లికా అదే విధమైన సంబంధాన్ని (S&M ) సాన్ ఫ్రాన్సిస్కో సింఫనీతో అంతక్రితం సంవత్సరం విడుదల చేసినదిగా ఉందని ఆరోపించారు, అయితే ఆర్కెస్ట్రా ముందుగా స్కార్పియన్స్ ను ఈ ఉద్దేశంతో 1995 లోనే కలిశారు.

2001లో, స్కార్పియన్స్ అకోస్టికాను విడుదల చేశారు, ఈ ప్రత్యక్ష ఆల్బంలో బ్యాండ్ యొక్క పునరుద్దరించిన అత్యంత విజయవంతమైన సంగీతాన్ని మరియు నూతన పాటలను పొందుపరచారు. అభిమానులచేత ప్రశంసింపబడినప్పటికీ, నూతన స్టూడియో ఆల్బం లేకపోవటం కొంతమందిని నిరాశపరిచింది, మరియు బ్యాండ్ వెలుగులోకి రావటానికి అకోస్టికా చాలా కొంచెం సహాయపడింది.
2004లో, బ్యాండ్ అన్బ్రేకబుల్ విడుదలచేసింది, ఈ ఆల్బం బ్యాండ్ చాలా కాలం నుంచి ఎదురు చూస్తున్న పూర్వస్థితికి తీసుకురావటానికి సహాయపడిందని విమర్శకులు తెలిపారు. ఫేస్ ది హీట్ విడుదలైన తరువాత మళ్ళీ విడుదలైన హెవీ ఆల్బం ఇది అయ్యింది, మరియు అభిమానులు పాటలకు అనుకూలంగా స్పందించారు, అందులో ముఖ్యంగా "న్యూ జెనరేషన్", "లవ్ 'ఎం ఆర్ లీవ్ 'ఎం" మరియు "డీప్ అండ్ డార్క్" ఉన్నాయి. బ్యాండ్ యొక్క లేబుల్ ప్రోత్సాహం సరిగా లేకపోవడం వలనో లేదా చాలా కాలం తర్వాత స్టూడియో విడుదల జరగడంతోనో, అన్ బ్రేకబుల్ చాలా తక్కువగా ప్రసారం కాబడింది మరియు పట్టికలలో ప్రవేశించలేదు. స్కార్పియన్స్ ఈ ఆల్బం కొరకు విస్తారంగా పర్యటించారు మరియు జుడస్ ప్రీస్ట్తో 2005 బ్రిటిష్ పర్యటన సమయంలో 'ప్రత్యేక అతిధులు'గా ఉన్నారు- 1999 తర్వాత ఈ రోజులు UKలో స్కార్పియన్స్ యొక్క ఆరంభరోజులుగా అయ్యాయి.
2006 ఆరంభంలో, స్కార్పియన్స్ 1 నైట్ ఇన్ వియెన్నా DVDను విడుదలచేశారు, అందులో 14 ప్రత్యక్ష పాటలు మరియు సంపూర్ణ రాక్యుమెంటరీ ఉన్నాయి. LAలో, బ్యాండ్ దాదాపు నాలుగు నెలలు నిర్మాతలు జేమ్స్ మైకేల్ మరియు డెస్మోండ్ చైల్డ్తో వారి నూతన తలంపు ఆల్బం Humanity: Hour I మీద పనిచేశారు, ఇది 2007 మే చివరికి విడుదలయ్యింది.[18]
"హ్యుమానిటీ వరల్డ్ టూర్" దీనిని అనుసరించింది.
2007లో, బ్యాండ్ వారు సంతకం చేయబడిన రెండు పాటలను ప్రముఖ వీడియో ఆటలు "గిటార్ హీరో"లో ప్రదర్శిస్తున్నట్టు చూశారు. "నో వన్ లైక్ యు"ను "రాక్స్ ది '80స్" తర్జుమా యొక్క ఆట మీద ప్రదర్శించారు అయితే "రాక్ యు లైక్ అ హర్రికేన్"ను "గిటార్ హీరో 3: లెజెండ్స్ ఆఫ్ రాక్" మీద విడుదలచేశారు.
మే 14, 2007న, స్కార్పియన్స్ హ్యుమానిటీ - అవర్ ఐను ఐరోపాలో విడుదలచేశారు. హ్యుమానిటీ - అవర్ ఐ U.S.లో ఆగష్టు 28న న్యూ డోర్ రికార్డ్స్లో లభ్యమవ్వటం మొదలయ్యింది, ఇది బిల్ బోర్డు జాబితాలలో #63 సంఖ్య వద్ద ఉంది.
సెప్టెంబర్ 2007 పోడ్కాస్ట్ ముఖాముఖీలో, మీన్ తెలుపుతూ ఈ నూతన ఆల్బం అంత "తలంపు ఆల్బం" ఏమీ కాదు ఎందుకంటే ఇందులో ఒకే ఉద్దేశంతో ఉన్న పాటల సేకరణ చేయబడింది. "మేము అబ్బాయిలు అమ్మాయిల వెంటపడే ఇంకొక రికార్డు చేయాలని అనుకోవట్లేదు. నేను చెప్పేది ఏమంటే, నాకు వైవిధ్యమైన పని కావాలి," అని మీన్ తెలిపారు.[19]
2007లో, ఒకవేళ బ్యాండ్ హ్యుమానిటీ - అవర్ II విడుదల చేయాలని ప్రణాళిక చేస్తూ ఉంటే అని అడిగితే, మీన్ బదులిస్తూ:
That is what everybody is asking. There might be. Who knows? Right now we are at the beginning of the world tour. It is exciting to play the new songs and they go very well with the classics. It is exciting that there is a whole new audience out there. There are many longtime fans but there are a lot of young kids. We just played in London and in Paris and there were young kids rocking out to songs that were written way before they were born. It is amazing. I don’t want to think about Hour II right now because Hour I is so exciting. It is very inspiring to see how much the audience enjoys this new music.—Klaus Meine[20]

డిసెంబర్ 20, 2007న, స్కార్పియన్స్ రష్యా యొక్క శ్రేష్టమైన భద్రతా బలగాల కొరకు క్రెమ్లిన్లో ఒక వాద్యగోష్ఠిలో ప్రదర్శించారు. ఈ గోష్ఠి KGB యొక్క పూర్వీకుడు చెకా స్థాపన యొక్క 90వ వార్షికోత్సవం కొరకు జరపబడింది. బ్యాండ్ వారు ఏదో ఒక క్రిస్మస్ కార్యక్రమంలో ప్రదర్శిస్తున్నామని భావించినట్టు తెలిపారు. వారి ప్రదర్శన ఏరకంగానూ చెకా, కమ్యూనిజానికి లేదా రష్యా యొక్క అమానుష గతానికి అభినందనం కాదని తెలిపింది. ప్రేక్షకులలో వ్లాడిమిర్ పుటిన్ మరియు డ్మిత్రి మెడ్వెడేవ్ ఉన్నారు.[21]
ఫిబ్రవరీ 21, 2009న, స్కార్పియన్స్ జర్మనీ యొక్క ECHO గౌరవ పురస్కారంను జీవితకాల ఘనత (life time achievement) కొరకు బెర్లిన్ యొక్క O2 వరల్డ్లో స్వీకరించారు.[22]
చివరి ఆల్బం మరియు విరమణ (2010-ప్రస్తుతం వరకు)
నవంబర్ 2009 నాటికి, స్కార్పియన్స్ వారి 17వ స్టూడియో ఆల్బం, స్టింగ్ ఇన్ ది టైల్ను ప్రకటించారు, అది 2010 ఆరంభంలో బహుశా విడుదలవ్వచ్చని తెలిపారు.[23] ఈ CDని హన్నోవెర్, జర్మనీలోని ఒక స్టూడియోలో స్వీడిష్ నిర్మాతలు మైకేల్ "నోర్డ్" అండర్సన్ మరియు మార్టిన్ హన్సేన్ తో చేశారు.
జనవరి 24, 2010న, బ్యాండ్ స్టింగ్ ఇన్ ది టైల్ వారి చివరి అల్బంగా ప్రకటించింది మరియు దాని మద్దతు కొరకు చేసే పర్యటన చివరిదిగా తెలిపింది.[24] ఈ పర్యటన 2012 లేదా 2013లో ముగుస్తుందని అంచనా వేయబడింది.
మార్చి 23, 2010న, బ్యాండ్ వారి చివరి ఆల్బం స్టింగ్ ఇన్ ది టైల్ అనే ఆల్బంను విడుదల చేసింది.
బ్యాండ్ సభ్యులు
ప్రస్తుత సభ్యులు
క్లాస్ మీన్ - ప్రధాన గాయకుడు (1970-ప్రస్తుతం వరకు)
మత్తియాస్ జాబ్స్ - ప్రధాన & తాళ గిటార్ వాద్యగాడు, నేపథ్యగానం (1978-ప్రస్తుతం వరకు)
రుడోల్ఫ్ స్చెన్కెర్ - తాళ & ప్రధాన గిటార్ వాద్యగాడు, నేపథ్య గానం (1965-ప్రస్తుతం వరకు)
పావెల్ మకివోడ - బాస్స్, నేపథ్య గానం (2003-ప్రస్తుతం వరకు)
జేమ్స్ కోటక్ - డ్రమ్స్, పెర్కుషన్, నేపథ్య గానం (1996-ప్రస్తుతం వరకు)
మాజీ సభ్యులు
లోతార్ హీమ్బెర్గ్ - బాస్స్, నేపథ్య గానం (1965-1973)
వోల్ఫ్ గ్యాంగ్ డిజియోనీ - డ్రమ్స్, పెర్కుషన్, నేపథ్య గానం (1965-1973)
మైకేల్ స్చెన్కెర్ - ప్రధాన & తాళ గిటార్ వాద్యగాడు, నేపథ్య గానం (1970-1973, 1979)
ఉల్రిచ్ రోత్ - ప్రధాన & తాళ గిటార్ వాద్యగాడు, నేపథ్య గానం, "డ్రిఫ్టింగ్ సన్", "ఫ్లై టు ది రైన్బో", "డార్క్ లేడీ", "సన్ ఇన్ మై హ్యాండ్", "హెల్ కాట్", "పోలార్ నైట్స్"లో ప్రధాన గాయకుడు (1973-1978)
ఫ్రాన్సిస్ బుచ్చోల్జ్ - బాస్స్, నేపథ్య గానం (1973-1983, 1984-1992, 1994)
అచిం కిర్స్చ్నింగ్ - కీబోర్డులు (1973-1974)
జుర్గెన్ రోసేన్తాల్ -డ్రమ్స్, పెర్కుషన్, నేపథ్య గానం (1973-1975)
రూడీ లేన్నెర్స్ - డ్రమ్స్, పెర్కుషన్, (1975-1977)
హెర్మన్ రేర్బెల్ - డ్రమ్స్, పెర్కుషన్, నేపథ్య గానం (1977-1983, 1984-1995)
రాల్ఫ్ రీకెర్మాన్ - బాస్స్, నేపథ్య గానం (1993-2000, 2000-2003)
కుర్ట్ క్రేస్స్ - డ్రమ్స్, పెర్కుషన్ (1996)
కెన్ టేలర్ - డ్రమ్స్, పెర్కుషన్ (2000)
బార్రీ స్పార్క్స్ - డ్రమ్స్, నేపథ్య గానం (2004)
ఇంగో పోవిట్జేర్ - డ్రమ్స్, నేపథ్య గానం (2004)
కార్య నిర్వాహకుడు
స్టెవార్ట్ యంగ్ (1995-ప్రస్తుతం)
ఆల్బమ్‌లు
లోన్సం క్రో (1972)
ఫ్లై టు ది రైన్బో (1974)
ఇన్ ట్రాన్స్ (1975)
వర్జిన్ కిల్లెర్ (1976)
టేకెన్ బై ఫోర్స్ (1977)
టోక్యో టేప్స్ (1978, లైవ్ )
లవ్ డ్రైవ్ (1979)
ఆనిమల్ మాగ్నటిజం (1980)
బ్లాక్ అవుట్ (1982)
లవ్ అట్ ఫస్ట్ స్టింగ్ (1984)
వరల్డ్ వైడ్ లైవ్ (1985, లైవ్ )
సావేజ్ అమ్యూజ్మెంట్ (1988)
క్రేజీ వరల్డ్ (1990)
పేస్ ది హీట్ (1993)
లైవ్ బైట్స్ (1995, live )
ప్యూర్ ఇన్స్టింక్ట్ (1996)
ఐ II ఐ (1999)
మొమెంట్ అఫ్ గ్లోరీ (బెర్లిన్ ఫిల్హర్మోనిక్ ఆర్కెస్ట్రాతో, 2000)
అకోస్టికా (2001, అకోస్టిక్ )
అన్బ్రేకబుల్ (2004)
Humanity: Hour I (2007)
స్టింగ్ ఇన్ ది టైల్ (2010)
పర్యటనలు
1984-1985: లవ్ అట్ ఫస్ట్ స్టింగ్ పర్యటన
1999: ఐ టు ఐ పర్యటన
2003: స్కార్పియన్స్ పర్యటన 2003
2007-2009: హ్యుమానిటీ వరల్డ్ పర్యటన
2010-2013: గెట్ యువర్ స్టింగ్ మరియు బ్లాక్ అవుట్ వరల్డ్ పర్యటన
సూచనలు

ఇవి కూడా చూడండి
ఉత్తమంగా -అమ్ముడుపోయిన సంగీత కళాకారుల జాబితా
U.S. ప్రధాన విభాగ రాక్ పట్టికలో మొదటి స్థానానికి చేరుకున్న కళాకారుల జాబితా
బాహ్య లింక్లు

వర్గం:జర్మన్ హెవీ మెటల్ సంగీత బృందాలు
వర్గం:జర్మన్ హార్డ్ రాక్ సంగీత బృందాలు
వర్గం:స్కార్పియన్స్ (బ్యాండ్)
వర్గం:హనోవెర్ నుండి ప్రజలు
వర్గం:1968లో ప్రారంభమైన సంగీత బృందాలు
వర్గం:1970ల సంగీత బృందాలు
వర్గం:1980ల సంగీత బృందాలు
వర్గం:1990ల సంగీత బృందాలు
వర్గం:2000ల సంగీత బృందాలు
వర్గం:సంగీత బృందం

స్కార్పియన్స్ (బ్యాండ్)

భారతదేశంలో రేడియోని ఏ సంస్థ మొదటగా విడుదలచేసింది?


కేరళ రాష్ట్రంలోని 14 జిల్లాలలో కన్నూరు జిల్లా ఒకటి.
భౌగోళికం
కున్నురు అనే పేరు వెనుక పలుపౌరాణక కథనాలు మరియు రహస్యాలు దాగున్నాయి. భవంతుడైన కణ్ణన్ మరియు కృష్ణన్ పదాలకు ఊరు చేర్చితే కన్నూరు అయిందని (కృష్ణుడి ఊరు అని అర్ధం) అయిందని భావిస్తున్నారు. ఈ కథనాలకు బలంచేకూరుస్తూ ప్రస్తుత కన్నూరు పట్టణానికి ఈశాన్యంలో ఉన్న కడలాయ్ కోట్ట వద్ద ఉన్న ఆలయంలో ప్రధానదైవంగా శ్రీకృష్ణుడు ప్రతిష్ఠించబడి ఉన్నాడు. బ్రిటిష్ మరియు పోర్చుగీసు పాలనాకాలంలో నగరం కన్నననోర్ అని పిలువబడింది. మరొక కథనం కన్నోర్ అరబిక్ పదం అని భావిస్తున్నారు. " క్వానన్ ఆల్ నూర్ " (ఖురాన్ వెలుగులో పాలించబడుతున్న ప్రాంతం) అనే అరబిక్ పదాలు దీనికి మూలం అని భావిస్తున్నారు. కేరళ రాష్ట్రంలోని ఒకేఒక సుల్తానేటుకు అయిన అరక్కల్ సుల్తానేటుకు ఇది రాజధాని అని భావిస్తున్నారు.
చరిత్ర
జిల్లాప్రాంతంలో మొదటి మానవనివాసాలకు సాక్షిగా రాతితో మలచిన గుహలు మరియు నియోలిథిక్ కాలానికి చెందిన మెగాలిథిక్ బ్యూరియల్ ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. ది తాలిపరంబ - కన్నూర్ - తలస్సేరి ప్రాంతాలలో విస్తారంగా రాతితో మలచిన గుహలు, డోల్మెంస్, బ్యూరియల్ స్టోన్ సర్కిల్స్ మరియు మెంహిర్లు అన్నీ మెగాలిథిక్ బ్యూరియల్ స్థితిలో ఉన్నాయి. జిల్లా చేరరాజ్యంలో భాగంగా ఉంది. క్రీ.శ ఆరంభకాంలో కేరళను పలు శతాబ్ధాలకాలం పాలంచారు. తరువాత కన్నూరు కన్నూరు కొలత్తిరి రాజాలకు రాజధానిగా ఉంది. రాజ్యమంతా అరేనియా మరియు పర్షియాతో 12- 13 శతాబ్ధాలలో వ్యాపారసంబంధాలు కలిగి ఉన్నాయి. మార్కోపోలో తన యాత్రా పుస్తకంలో 1290లో ఈ ప్రాంతం సందర్శించినట్లు పేర్కొన్నాడు. ఈ ప్రాంతాన్ని సందర్శించిన ఇతర యాత్రీకులలో బుద్ధ యాత్రికుడు పాహియన్ తాంగుయర్ రచయిత మరియు చరిత్రకారుడు మరియు బటుటా ముఖ్యులు.
కన్నూరు సముద్రతీరం వెంట సోల్మన్ నౌకలు భగవంతుని ఆలయనిర్మాణానికి అవసరమైన కొయ్యను సేకరించడానికి లంగర్ వేసి నిలుపబడ్డాయని భావిస్తున్నారు. గ్రీక్ పుస్తకం " పెరిప్లస్ అఫ్ ది ఎరిత్రియన్ సీ "లో కన్నురును నౌరా అని పేర్కొన్నారు.
సాహసికయాత్రికుడు
పోచుగీస్ సాహసయాత్రికుడు వాస్కోడిగామా 1498లో కాన్నురును సందర్శించాడు. తరువాత కొంతకాలానికి పోర్చుగీసు కాలనీ ఏర్పాటు చేసాడు. పోర్చుగీసు వారికి నాయకత్వం వహించిన ఫ్రాంసిస్కో డీ ఆల్మెడా (మొదటి భారతదేశ వైశ్రాయి) సెయింట్ ఆంగిలో కోటను నిర్మించాడు. 1663లో ఈ కోటను డచ్ ఆక్రమించింది. 1772లో వారీ కోటను అరక్కల్‌కు (కన్నూరు రాజు) విక్రయించారు. 1790లో ఈ కోటను బ్రిటిష్ ఆక్రమించింది. ప్రస్తుతం కోట పురాతత్వ పరిశోధనాశాఖ పర్యవేక్షణలో ఉంది. 18వ శతాబ్ధపు చివరి అర్ధభాగంలో మైసూరు పాలకులు హైదర్ అలీ మరియు టిప్పు సుల్తాన్ బ్రిటిష్ వారితో యుద్ధం చేసి జిల్లాలోని అధిక భాగాన్ని ఆక్రమించారు. 1792లో మూడవ ఆంగ్లో - మైసూర్ - యుద్ధం తరువాత జరిగిన ఒప్పందంలో కన్నూరు మరియు పరిసరప్రాంతాల మీద ఆధిపత్యం సాధించింది. తరువాత దీనిని బ్రిటిష్ మద్రాసు ప్రెసిడెంసీలో మలబార్ జిల్లాగా రూపొందించారు.
2.2 బ్రిటిష్ వ్యతిరేకత
భారతదేశంలో బ్రిటిష్ పాలనను దీర్ఘకాలంగా తీవ్రంగా ఎదుర్కొన్న వారిలో కన్నూరు జిల్లా వాసులు ఒకరు. ఈ తిరుగుబాటుకు 1792 - 1806లో పళసిరాజా నాయకత్వం వహించాడు. జిల్లాలోని అత్యధిక భాగం యుద్ధంలో పాల్గొన్నది.

స్వతంత్ర సమరం
కన్నూర్ జిల్లా భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో ఒక ముఖ్య పాత్ర పోషించింది. 1885 లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్స్థాపించబడింది. 1908 లో మలబార్ జిల్లా]] కమిటీ ఏర్పాటు చేయబడింది. డాక్టర్ అనిబిసెంట్ స్థాపించిన "ఆల్నిండియా హోం రూల్ లీగ్  " శాఖ క్రియాశీలక కార్యకర్తలతో మధ్య తలాసేరీ పనిచేసేది . ఇందులో వికె ఉంది కృష్ణ మీనన్ క్రియాశీలక పాత్ర వహించాడు. 1939 చివరి నాటికి పింరాయి నాయకత్వంలో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ శాఖ తలాసేరీ సమీపంలో ఒక గ్రామం వద్ద స్థాపించబడింది. అహింసా విధానంలో స్వాతంత్ర్యోద్యం సాగించాలని నాగ్పూర్ కాంగ్రెస్ నిర్ణయం చేసింది. దీనిని అనుసరించి సహాయనిరాకరణ మరియు విదేశీవస్తు బహిష్కరణ ఉద్యం కొనసాగింది. మహాత్మా గాంధీ మరియు మలానా షౌకత్ అలి సహాయనిరాకరణ మరియు ఖాలీఫత్ ఉద్యమ ప్రచారం కొరకు జిల్లాలో పర్యటించారు. 1921లో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ముస్లిములు ఖాలీఫత్ ఉద్యమం బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ముస్లిములు తలెత్తారనడానికి నిదర్శనంగా ఉంది.
సహాయనిరాకరణ ఉద్యమం
భారతస్వాతంత్ర్య సమరంలో ముఖ్య మలుపుగా మారిన ఉప్పు సత్యాగ్రహానికి (1930 ఏప్రిల్ 13) పయ్యనూర్ ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది. కె.కేలప్పన్ నాయకత్వంలో కాంగ్రెస్ కార్యకర్తలు కోళికోడు నుండి పాదయాత్రతో ఆరంభించి ఏప్రిల్ 21న పయనూరుకు చేరుకుని ఉప్పుచట్టాన్ని అధిగమిస్తూ ఉప్పుతతారీ చేపట్టారు. పయ్యానూరు సత్యాగ్రహ శిబిరం మీద బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం దాడిచేసి సత్యాగ్రహుల మీద లాఠీచార్జి చేసారు. ఉలియత్ కాదవ్ పయ్యనూరు సంఘటన కేరళ స్వాతంత్ర్యోద్యమాన్ని ప్రధాన మలుపు తిప్పింది. ప్రజలకు ఇది ప్రేరణ కలిగించి వేలాది ప్రజలను స్వాతంత్ర్యోద్యమం వైపు ఆకర్షించింది. జిల్లాలోని కన్నూరు, తలస్సేరి మరియు ఇతర భాగాలలో పలు ఉపన్యాసాలు జరిగాయి. పలు కాంగ్రెస్ సభ్యులు ఖైదుచేయబడ్డారు. తరువాత స్వాతంత్ర్యోద్యమం పౌర అవిధేయత ఉద్యమం నుండి అతివాద కాంగ్రెస్ శఖ రూపుదాల్చడానికి దారి తీసింది. 1934లో కేరళ రాష్ట్రంలో అతివాద కాంగ్రెస్ ఆరంభమై ప్రత్యేక పార్టీగా పనిచేయడం మొదలైంది. అతివాద కాంగ్రెస్‌కు పి కృష్ణ పిళ్ళై, ఎ.కె. గోపాలన్ మరియు ఇ.ఎం.ఎస్. నంబూద్రిపాద్. కదచిరా (కన్నూర్), సోషలిస్టు నాయకుడు కె.వి.కుంహిక్కన్నన్ నాయర్ ప్రాధాన్యత వహించారు. మొహమ్మద్ అబ్దూర్ రహీమన్ కాంగ్రెస్‌లో ముస్లిం అతివాద బృందం జాతీయవాదం కూడా తలెత్తింది. కె.కేలప్పన్, సి.కె గోవిందన్ నాయర్ మరియు కె.ఎ. దామోదరన్ నాయకత్వంలో కాంగ్రెస్ సోషలిస్టులు నేషనలిస్ట్ ముస్లిములు రైట్‌వింగ్ పేరుతో గాంధీకి వ్యతిరేకంగా కామన్ కాజ్ రూపొందించారు.
ముస్లిం లీగ్
1930లో మలబార్ రాజకీయాలలో గుర్తించతగిన విధంగా " ఆల్ ఇండియా ముస్లిం లీగ్ " రాజకీయ పార్టీగా అభివృద్ధి చెందింది. పార్టీ స్థాపనకొరకు తలస్సేరి మరియు కన్నూరు ముస్లిం నాయకులు ప్రత్యేక కృషిచేసారు. 1930లో కేరళరాష్ట్రంలో వామపక్ష కాంగ్రెస్ క్రియాశీలకంగా పనిచేసింది. వారు తమ కార్యవర్గంలో రైతులు, శ్రామికులు, విద్యార్థులు మరియు కన్నూరు ఉపాధ్యాయులను కలుపుకుని క్రియాశీలకంగా పనిచేసారు. 1938లో కేరళ కాంగ్రెస్ కమిటీ ఎన్నికలు నిర్వహించబడ్డాయి. తరువాత కన్నూరు జిల్లాలో రైటిస్టులు కొంత వెనుకంజ వేసారు.
" అబ్దూర్ ర్హిమాన్ సాహెబ్ "  కె.పి.సి.సి అధ్యక్షునిగా ఎన్నుకొనబడ్డాడు.
నంబూద్రి జనరల్ సెక్రెటరీగా ఎన్నుకొనబడ్డాడు. అదే సంవత్సరం చివరికి మలబార్‌లో " ఇండియన్ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ " స్థాపించబడింది. కాంగ్రెస్ సోషలిస్ట్ పార్టీ కార్యకర్తలు కమ్యూనిస్ట్ పార్టీలో విలీనం అయ్యారు.
పయ్యనూర్ సమావేశం
కన్నూరు జిల్లా 1928 మే 4న కేరళ రాజకీయాలలో వెలుగులోకి వచ్చింది. 1928 మే 4న కేరళలోని ప్రొవినికల్ కాంగ్రెస్ ఆధ్వర్యంలో పయ్యనూరులో సకల రాజకీయ పార్టీల సమావేశం జరిగింది. సమావేశానికి జవహర్లాల్ నెహ్రూ అధ్యక్షత వహించాడు. పయ్యనూరు సమావేశం జాతీయ కాంగ్రెస్‌ను స్వరాజ్యం స్థానంలో పూర్తిస్వాతంత్ర్య సాధన వైపు దృష్టి మరల్చాలని కోరింది. తరువాత స్వతంత్రం లక్ష్యంగా కొలకత్తాలో వార్షిక సమావేశం నిర్వహించబడింది.
మొర్జా సంఘటన
1940 సెప్టెంబరు 15 న కె.పి.సి.సి. ఉత్తర మలబార్ ప్రజలకు సామ్రాజ్యవాదానికి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమించమని ఇచ్చిన పిలుపును జాతీయ కాంగ్రెస్ నిరాకరించింది. అయినప్పటికీ ఈ విషయం మీద మలబార్ ప్రాంతం అంత వాదవివాదాలు చెలరేగాయి. ఈ ఉద్యమానికి కన్నురు జిల్లా కేంద్రబిందువుగా మారింది. జిల్లాలో పలుప్రాంతాలలో పోలీస్ మరియు ప్రజల మద్య తీవ్ర ఘర్షణలు చెలరేగాయి. పోలీసు ప్రజలను అదుపులోకి తీసుకురావడానికి ప్రజల మీద లాఠీప్రయోగం మరియు కొన్ని చోట్ల తుపాకి షూటింగ్ జరిపింది. మోరాఝా వద్ద ఉద్యమకారుల చేతిలో మద్య ఇద్దరు యువకులు (సబ్ ఇంస్పెక్టర్ కె.ఎం.కుట్టి కృష్ణా మరియు కానిస్టేబులు రహమాన్) మరణించారు. ఈ సంఘటనతో సంబంధం ఉన్న ప్రముఖ కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకుడు కె.పి.ఆర్ గోపాలన్‌కు హత్యానేరం కింద ఖైదు మరణశిక్ష విధించబడింది. మహాత్మాగాంధీ మొదలైన ప్రముఖ జాతీయనాయకుల జోక్యంతో మరణశిక్ష రద్దు చేయబడింది. 1942లో క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం కన్నూరులో తన ప్రభావం చూపింది. ఉద్యమానికి కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందున సోషలిస్టు నాయకుడు కె.బి. మేనన్ నాయకత్వం వహించాడు.
ఉప్పు సత్యాగ్రహం
మలబార్‌లో ఉప్పుసత్యాగ్రహానికి పయ్యనూర్ ప్రధానకేంద్రంగా మారింది. ఏప్రల్ 13 న కాంగ్రెస్ బృందాలు కె.కేలప్పన్ నాయకత్వంలో కోళికోడ్ నుండి పాదయాత్ర ప్రారంభించి 21 నాటికి పయ్యానూరు చేరుకుని ఉప్పా చట్టాన్ని ఉల్లంఘిస్తూ ఉప్పుతయారీ చేపట్టారు. పయ్యనూరు సత్యాగ్రహ ఉద్యమకారుల మీద పోలీసులు దాడి చేసి ఉద్యమకారులమీద లాఠీప్రయోగించారు. కన్నూరు జిల్లా అంతటా ఉద్యమస్ఫూర్తి వ్యాపించింది. తలస్సేరి మరియు ఇతర ప్రదేశాలలో కాగ్రెస్ కార్యకర్తలు ఉప్పు చట్టాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ ఉప్పుతయారీ ఉద్యమం మరియు విదేశీ వద్తు భహిష్కరణ, లిక్కర్ షాపులను మూయించడం వంటి చర్యలు చేపట్టారు.
అతివాదం
సహాయనిరాకరణోద్యమం అనుసరించి కేరళ కాంగ్రెస్‌లో అతివాద కాంగ్రెస్ విభాగం ఏర్పడింది. 1934లో కేరళా ప్రొవింషియల్ కాంగ్రెస్ నుండి కాంగ్రెస్ సోషలిస్ట్ విభాగం ఆరంభమై ప్రత్యేక పార్టీగా పనిచేయడం మొదలైంది. పార్టీ నాయకత్వం పి.కృష్ణ పిళ్ళై, ఎ,కె. గోపాలన్ మరియు ఇ.ఎం.ఎస్ నంబూద్రి నాయకత్వం వహించారు. ఈ సమయంలోనే మొహమ్మద్ అబ్దూర్ నాయకత్వంలో కాంగ్రెస్ నుండి సోషలిస్ట్ మరియు నేషనలిస్టు ముస్లిములు కూడా ప్రత్యేక బృందాలుగా ఏర్పడ్డారు. కె.కేలప్పన్, సి.కె. గోవిందన్ నాయర్ మరియు కె.ఎ. దామోదర మేనన్ నాయకత్వంలో కాంగ్రెస్ గాంధేయ కాంగ్రెస్ (మితవాద కాంగ్రెస్) కు వ్యతిరేకంగా కామన్ కాజ్ తీర్మానం చేసారు. 30లలో మలబార్ రాజకీయాలలో గుర్తించతగిన మార్పుగా రాష్ట్రీయ ముస్లిమ్లీగ్ పార్టీ ఆవిర్భవించింది. పార్టీ ఏర్పాటుకు తలస్సేరి మరియు కన్నూరు ముస్కిములు ప్రధానపాత్ర వహించారు.
వామపక్షాలు
ముప్పై చివరిదశలో కేరళ ప్రొవింషియల్ కాంగ్రెస్ వామపక్ష బృందాలు మలబారు రాజకీయాలలో ప్రధాన పాత్రపోషించాయి. కన్నూరు జిల్లాలో రైతులు, విద్యార్థులు మరియు ఉపాధ్యాయులు కార్యవర్గ సభ్యులుగా పనిచేసారు. 1939 జనవరిలో కేరళ ప్రొవింషియల్ కాంగ్రెస్ ఎన్నికలు నిర్వహించబడ్డాయి. రైటిస్ట్ పక్షాలు కొంత వెనుకడుగు వేసారు. మొహమ్మద్ అబ్దూర్ రహిమన్ కె.పి.సి.సి. అధ్యక్షుడుగా నంబూద్రిపాద్ జంరల్ సెల్రటరీగ ఎన్నిక చేయబడ్డాడు. అదే సంవత్సరం మలబారులో ఇండియన్ కమ్యూనిస్టు పార్టీ అధికారికంగా స్థాపించబడింది. కాంగ్రెస్ షోషలిస్ట్ పార్టీ సభ్యులు కమ్యూనిస్ట్ పాటీలో విలీనం అయ్యారు.
వ్యవసాయదారుల సమస్య
1943 - 1945 మద్య జిల్లా కరువురక్కసి కోరలలో చిక్కుకుంది. కరువు మరియు కలరా జిల్లాలోని బడుగువర్గానికి చెందిన వేలాది ప్రజలను బలితీసుకుంది. కిసాన్ సభ నాయకత్వంలో కరువుబారి నుండి ప్రజలను రక్షించడానికి స్వయంసేవకులు గుర్తించతగినంత సేవలు అందించారు. గ్రోమోర్ ఫుడ్ కార్పొరేషన్ మంగత్తుపరంబా వద్ద నిర్వహించిన కిసాన్ సభ ప్రజాఉద్యమంలో సరికొత్త అధ్యాయానికి తెరతీసింది. ప్రభుత్వ భూములలో 50 ఎకరాలకంటే అధికంగా వ్యవసాయయోగ్యం చేయబడ్డాయి. ప్రభుత్వం మాత్రం తోటలను ధ్వంసం చేసి ఉద్యమన్ని అణిచివేసింది.
క్షామం
1945 నాటికి యుద్ధం ముగింపుకు వచ్చింది. అయినప్పటికీ కరువు మాత్రం ప్రజలను బాధించడం కొనసాగించింది. కరివెల్లోర్, పూమరం (తిల్లెనకేరి) గ్రామాలు పేదరికం మరియు కరువుతో పోరాటానికి అడుగులు ముందుకు వేసాయి. కరివెల్లోర్ నుండి చిరక్కల్‌కు తరలించబశుతున్న వడ్లను అడ్డగించి గ్రామంలోని ప్రజలకు పంచిపెట్టారు. ఈ ఉద్యమానికి రౌతునాయకులు ఎ.వి.కుంహంబు మరియు కృష్ణన్ మాస్టర్ నాయకత్వం వహించారు. కన్నన్ మరియు కుంహంబు పోలీసుల కాల్పులలో అసువులు కోల్పోయారు.1946 డిసెంబరు మాసంలో కవుంబయి పునం (ప్రజలు పైరు చేయడం ) ఉద్యమించారు. ఉద్యమాన్ని అణిచువేయడానికి పెద్ద ఎత్తున పోలీస్ పంపబడింది. ప్రజలు పోలీసు బలగాలను ఎదుర్కొన్నారు. ఈ ఘర్షణలలో 5 గురు ప్రాణాలను కోల్పోయారు.
శ్రామికులు
పారిశ్రామిక రంగంలో శ్రామిక వర్గాలు సామ్రాజ్యవాదాన్ని వ్యతిరేకించేవారిలో ప్రాధాన్యత వహించారు. అరన్ మిల్ శ్రామికులు 1946లో నిర్వగించిన ఉద్యమమం ఇదుకు నిదర్శనం. స్వతంత్రం వచ్చిన తరువాత కూడా రాష్ట్రంలో రైతులు సాగించిన ఉద్యమాలు రాజకీయంగా పెనుమార్పులకు కారణం అయ్యాయి.రైతుకూలీలు భూస్వాములకు వ్యతిరేకంగా సాగించిన యుద్ధ్హలలో తిల్లంకేరి, మనయంకున్ను, కొరం మరియు పడ్డికున్ను స్వాతంత్ర్యం తరువాత రైతులు సాగించిన ఉద్యమాలలో ప్రధానంగా గుర్తించబడ్డాయి. కన్నూరు వద్ద 1953లో " ఆల్ ఇండియా కాంఫరెంస్ ఆఫ్ కిసాన్ సభ " రాష్ట్రంలో సరికొత్త అసెంబ్లీ రూపకల్పనకు దారితీసింది. రాష్ట్రంలోని సకలవర్గాల ప్రజలను ఆకర్షించిన " ఐఖ్య కేరళ " ఉద్యమం కూడా రాష్ట్ర రాజకీయాలలో కీలక పాత్ర వహించింది.
పాలనావిధానాలు
ఒకప్పుడు కన్నూరు కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం కేరళ రాష్ట్రానికే ఆలోచనాఖజానాగా ఉండేది. కన్నూరు ప్రముఖ కమ్యూనిస్టు లీడర్ ఎ.కె.గోపాలన్, అళికొడన్ రాఘవన్ మరియు ఎ.కె.నాయగన్, గత ముఖ్యమంత్రి కె.కరుణాకరన్ కన్నూరు జిల్లా నుండి వచ్చినవారే.
జిల్లా కమ్యూనిస్ట్ పార్టీలకు గట్టిపునాదిగా నిలిచింది. భారతీయ మార్కిస్ట్ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ - లెఫ్ట్ డెమొక్రటిక్ ఫ్రంట్ - 5-6 పురపాలకాల పాలన నిర్వహిస్తుంది. అలాగే 70% పంచాయితీల పలన ఎల్.డి.ఎఫ్ చేతిలో ఉంది. అయినప్పటికీ అసెంబ్లీ స్థానం మరియు పార్లమెంటు స్థానం మాత్రం ప్రధాన ప్రత్యర్థి పార్టీ అయిన కాంగ్రెస్ గెలుచుకుంది.జిల్లాలోని తలస్సేరి తాలూకాలోని పనూరు, కత్తుపరంబ మరియు మట్టనూరు ప్రాంతాలు భారతీయ మార్కిస్ట్ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ బి.జె.పికి చెందిన రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ మద్య తీవ్రఘర్షణలు చెలరేగుతుంటాయి.2008లో ఘర్షణలు
7 మంది ప్రజల మరణాలకు దారితీసాయి. హైకోర్ట్ ఈ ప్రాంతంలో శాశ్వతంగా కేంద్ర రిజర్వ్ బలగాలను నియమించాలని ఆదేశించింది.[1]
భౌగోళికం మరియు వాతావరణం
భౌగోళికం
జిల్లా 11° 40' నుండి 12° 48' డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం మరియు 74° 52' నుండి 76° 07' డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశం మద్య ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 2,996 చ.కి.మీ. కన్నురు జిల్లా భౌగోళికంగా ఎగువభూమి, మద్యభూమి మరియు దిగువభూమిగా విభజించబడి పశ్చిమకనుమలలో భగంగా ఉంది. ఎగువభూమి, మరియు దిగువభూమి మద్యలో మద్యభూమి అసమానంగా కొండలు మరియు లోయలతో ఉంది. పశ్చిమకనుమలలోని ఎగువభూమి వర్షారణ్యాలు, కాఫీ టీ తోటలు, యాలుకలు మొదలైన వివిధ సుగంధద్రవ్యాలు ఉన్నాయి. సన్నని సముద్రతీర దిగువభూములలో నదులు మరియు నదీ మైదానాలు ఉన్నాయి. కన్నురులో 6 నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. వీటిలో 110 కి.మీ పొడవైన వల్లపట్టణం నది జిల్లాలోని అతి పొడవైనదిగా భావిస్తున్నారు. జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్న ఇతర నదులలో కుప్పం, మాహే, అంజరకండి, తలస్సేరి, రామాపురం మరియు పెరింబా నదులు ఉన్నాయి. జిల్లాలోని పెరవూరు సమీపంలోని ఎలప్పీడిక ఎత్తైన ప్రాంతం (2500-3200)గా గుర్తించబడుతుంది.
వాతావరణం

సముద్రతీరాలు
కన్నూరులో పలు సముద్రతీరాలు ఉన్నాయి.

పయ్యంబలం సముద్రతీరం
కన్నూరు పట్టణంలో ఉన్న సముద్రతీరాన్ని పయ్యనూర్ సముద్రతీరం అంటారు. ఇక్కడ కొన్ని కిలోమీటర్ల దూరం అంతరాయరహిత సముద్రతీరం ఉంది. సముద్రతీరం నుండి మలబార్ తీరంలో కోళికోడు నుండి మంగుళూరు, గోవా మరియు ముంబయి ప్రయాణిస్తున్న నౌకలు కనిపిస్తుంటాయి. ప్రకృతిసహజమైన సౌందర్యం మరియు చక్కగా తీర్చిదిద్దబడిన పూదోటలు సముద్రతీరాన్ని ఆహ్లాదకరంగా మార్చాయి. ప్రముఖ శిల్పకారుడు కనాయి కుంహీరాం తల్లీబిడ్డల శిల్పం దృశ్యాన్ని మరింత మనోహరంగా చేస్తుంది.
బేబీ బీచ్
పయ్యంబలం సముద్రతీరం మరియు సెయింట్ ఆంగ్లో ఫోర్ట్ మద్య ఉన్న చిన్న సముద్రతీరం కనుక దీనిని బేబీ బీచ్ అంటారు.
మీన్‌కున్ను సముద్రతీరం
మీన్‌కున్ను సముద్రతీరం అళికోడే వద్ద ఉంది. ఇది పట్టణం నుండి కొంతదూరంలో ఉంది.
మాపిల సముద్రతీరం
మాపిల సముద్రతీరం సెయింట్ ఫోర్ట్‌కు సమీపంలో ఉంది. మాపిల సముద్రతీరానికి చారిత్రక నేపథ్యం ఉంది. ఇది కొలాథిరి రాజులకు రాజధానిగా ఉంది. ఇక్కడ ఉన్న కడలాయి కోట మరియు శ్రీక్రుష్ణాలయం చాలా ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉన్నాయి. కోట శిథిలాలు మరియు ఆలయం మాపిల సముద్రతీరం నుండి ఇప్పటికీ కనిపిస్తుంటాయి. మాపిల సముద్రతీరం వద్ద ఇండో నార్వేజియన్ కొలాబరేధన్‌తో ఫిషింగ్ హార్బర్ నిర్మించబడి ఉంది.
కీళున్న ఎళరా సముద్రతీరం
కేరళ రాష్ట్రంలోని ఏకాంత సముద్రతీరాలలో కీళున్న ఎళరా సముద్రతీరం ఒకటి. ఇది కన్నూరు నుండి 11 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
ముళప్పిలంగాడ్ డైవ్- ఇన్ - బీచ్
కేరళరాష్ట్రంలోని ఒకేఒక డ్రైవ్ ఇన్ బీచ్‌గా ముళప్పిలంగాడ్ డైవ్- ఇన్ - బీచ్ గుర్తింపు ఉంది. ఇది తలస్సేరికి 5కి.మీ దూరం మరియు కన్నూరు నుండి 15 కి.మీ దూరంలో వెడల్పైన వంపు తిరిగి సౌందర్యవంతంగా ఉంది. సముద్రతీరంలో సహజసిద్ధంగా పెరిగిన కొబ్బరి చెట్ల మద్య పాదచార మార్గరహిత రహదారి మార్గం ఉంది. ఇక్కడ నుండి 200 మీ దూరంలో ఉన్న గ్రీన్ ఐలాండ్ దృశ్యం సముద్రతీరానికి మరింద అందం చేకూరుస్తుంది.
ధర్మాడం ద్వీపం
ధర్మాడం ద్వీపం ధర్మాడం నుండి 100 మీ దూరంలో ఉంది. దీవి వైశాల్యం 20,000 ఎకరాలు. ద్వీపం అంతటా కొబ్బరి చెట్లు మరియు దట్టమైన పొదలతో ముళప్పిలాండ్ బీచ్ నుండి ఆకర్షణీయంగా కనిపిస్తుంది. ఆటు పోటుల మద్య మనుషులు నడకద్వారా ద్వీపాన్ని చేరుకోవచ్చు. ఇందులో నదీప్రవాహాలు కూడా ఉన్నాయి. ప్రైవేటు యాజమాన్యంలో ఉన్న ఈ ద్వీపంలో ప్రవేశించడానికి అనుమతి అవసరం. ధర్మాడం మునుపు ధర్మపట్టణం అనిపిలువబడేది. ఇది ఒకప్పుడు బౌద్ధమత ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రాంతం.
కన్నౌర్ పట్టణం మరియు కన్నౌర్ నగరం
కున్నూరు పట్టణం మునుపు కన్నీర్ అని పిలివబడేది. ఇది కన్నురు జిల్లాకు నిర్వాహక కేంద్రంగా ఉంది. కన్నురు సిటీ కన్నురు పట్టణంలో భాగంగా ఉంది. పురాతన కాలంలో ఇది నకర కేంద్రంగా ఉండేది. ప్రస్తుతం ఇది నివాసిత ప్రాంతంగా ఉంది.
ఆర్ధికం
జిల్లాలో ప్రజలు జీవనోపాధికి అధికంగా ఆర్థికంగా వ్యవసాయం మరియు తత్సంబంధిత వృత్తుల మీద ఆధారపడి ఉన్నారు. జిల్లాలో ప్రధానంగా వరి, కొబ్బరి, మిరియాలు, కర్రపెండెలం, పోక మరియు రబ్బర్ వంటి తోటల సాగుచేయబడుతున్నాయి. ఆసియాలోని అతి పెద్ద దాల్చిన చెక్క ఎస్టేట్ నుండి దాల్చినచెక్క ఉత్పత్తి చేస్తుంది. 1767 లో కున్నూరు లోని అంజరకండీ వద్ద బ్రిటిష్ ఈస్టిండియా కంపెనీకి చెందిన లార్డ్ బ్రౌన్ ఈ ఎస్టేటును స్థాపించాడు.
వరి
జిల్లాలో వార్షిక పంటలలో వరి ఆధిక్యత సాధించింది. పంట ఉత్పత్తిని అధికంచేసే ప్రణాళిక కింద వరి పంట సాగులో అధిక ఉత్పత్తుని సాధించింది. వరిపొలాలలో ఇతర పంటలు అధికంగా పండిస్తున్న కారణంగా వరిపంట పండిస్తున్న వ్యవసాయ భూముల వైశాల్యం తగ్గుముఖం పడుతుంది. అయినప్పటికీ జిల్లాలో సరాసరి వరి ఉత్పత్తి హెక్టారుకు 2146 కి.లో. జిల్లా అంతటా కొబ్బరి పుస్కలంగా పండించబడుతుంది. ముంతమామిడి పంటకు జిల్లాకు ప్రత్యేకత ఉంది. తక్కుసారవంతంమైన భూములు విస్తారమైన బీడు భూములు ముంతమామిడి పంటను మరియు దానికి సంబంధించిన పరిశ్రమలను ప్రోత్సహిస్తున్నాయి.
సుగంధద్రవ్యాలు
జిల్లాలో పండించబడుతున్న సుగంధద్రవ్యాలలో మిరియాలు ప్రధానపాత్ర వహిస్తున్నాయి. మిరియాలు కొబ్బరి, పోక మరియు ఇతర పండ్ల తోటలలో అంతరపంటగా పండించబడుతుంది. జిల్లాలోని కొండప్రాంతంలో రబ్బరు మరియు జీడితోటలు పెంచబడుతున్నాయి. ప్లాంటేషన్ పంటలలో రబ్బర్ పారిశ్రామికంగా అధిక అదాయం ఇచ్చే పంటగా ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది. జిల్లాలోని 55% పంట తలిపరంబ తాలూకాలో పండించబడుతుంది. వారు హెక్టారుకు 2000 - 4000 కి.గ్రా రబ్బర్ ఉతపత్తి చేస్తున్నారు.
పరిశ్రమలు
కన్నూరు జిల్లా ఆరంభకాలం నుండి పారిశ్రామికంగా ప్రధాన్యత కలిగి ఉంది. జిల్లాలో మంచి మట్టి, ఆరోగ్యకరమైన వాతావరణం, పచ్చని అడవులు, విస్తారమైన చేపల నిలువలు, ఖనిజాలు అలాగే రహదారి, రైలు మరియు జలవనరులు మొదలైన మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి ఉన్నందువలన జిల్లా పరిశ్రమల అభివృద్ధికి అనుకూల పరిస్థితులను కల్పిస్తుంది. అయినప్పటికీ కన్నూరు జిల్లా పారిశ్రామికంగా తగినంత అభివృద్ధి చెందలేదు. జిల్లాలో ఒక ప్రధాన మరియు 5 చిన్నరహా పారిశ్రామిక వాడలు (ఇండస్ట్రియల్ ఎస్టేట్) ఉన్నాయి. దేశంలోని వల్లపట్నంలో కెల్ట్రాన్ కాంప్లెక్స్, మంగత్తుపరంబ మరియు వెస్టర్న్ ఇండియా ప్లైవుడ్ ప్లైవుడ్ ఉన్నాయి. ఆసియాలో అతిపెద్ద వుడ్ ఆధారిత ప్లేవుడ్ పరిశ్రమల సమూహంగ వెస్టర్న్ ఇండియా ప్లైవుడ్ గుర్తించబడితుంది. జిల్లాలో కాటన్, వస్త్రతయారీ మరియు ప్లైవుడ్ తయారీ సంబంధిత 12 మద్యతరహా సంస్థలు ఉన్నాయి.
చేనేత
జిల్లాలో ప్రధానంగా చేనేత పరిశ్రమలు, బీడి తయారీ మరియు కాయిర్ మొదలైన సంప్రదాయ పరిశ్రమలుగా ఉన్నాయి. వస్త్రతయారీ పరిశ్రమ మీద ఆధారపడి ఒక లక్ష మంది ప్రజలు జీవిస్తున్నారు. జిల్లాలో వస్త్రతయారీ పరిశ్రమకు 40% చిన్నతరహా యూనిట్లు ఉన్నాయి. వస్త్రతయారీ పరిశ్రమను జిల్లాలో జర్మన్ బసెల్ మిషన్ ప్రారంభించింది. 19వ శతాబ్దంలో కన్నూరులో మొదటి రెడీమేడ్ - గార్మెంటు యూనిట్ స్థాపించబడింది. ఇది జిల్లాలో 50,000 మందికి ఉపాధి సౌకర్యం కల్పిస్తుంది. జిల్లాలో దినేష్ బీడి ప్రముఖ కోపరేటివ్ బీడీ సంస్థగా గుర్తించబడుతుంది. ప్రైవేట్ యాజమాన్యంలో నిర్వహించబడుతున్న సాధుబీడి కంపెనీ ఉంది. సంప్రదాయ సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తున్న కాయిర్ సంస్థలు 11,000 మందికి ఉపాధి కల్పిస్తుంది.
చిన్నతరహా పరిశ్రమలు
జిల్లాలో 6934 చిన్నతరహా పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో 202 సిక్ యీనిట్లు (9.3%) ఉన్నాయి. 4828 యూనిట్లు ఇప్పుడు శక్తివంతంగా పనిచేస్తున్నాయి. పాతిశ్రామిక అభివృద్ధికి అనుకూలంగా ఉన్న కన్నూరు, తలస్సేరి, పయ్యనూరు, తలిపరంబా మరియు ఎరక్కాడు పారిశ్రామికాభివృద్ధి కేంద్రాలుగా గుర్తించబడుతున్నాయి.
విభాగాలు

1957 జనవరి 1 న మద్రాసు రాష్ట్రంలోని మలబార్ జిల్లా మరియు కాసరగోడ్ తాలూకాలను మూడు జిల్లాలుగా (కన్నూరు, కాసరగోడు మరియు పాలక్కాడు) కన్నూరు జిల్లా రూపొందించారు.
జిల్లా రూపొందించినప్పుడు జిల్లాలో కాసరగోడ్ తాలూకా, హోస్‌దుర్గ్, తలిపరంబా, కన్నూర్, తలాసేరీ, ఉత్తర వయనాడ్ మరియు దక్షిణ వయనాడ్ తాలూకాలు ఉన్నాయి. 1957 మార్చి 15 న దక్షిణ వయనాడు తాలూకా కోళికోడ్ జిల్లాలో విలీనం చేయబడ్డాయి. 1980లో వయనాడు జిల్లాను దక్షిణ వయనాడు మరియు ఉత్తర వయనాడు తాలూకాలుగా విభజించబడ్డాయి. 1984 మే 24 కన్నురు జిల్లాలోని ఉత్తరంలో ఉన్న కాసర్గోడ్ మరియు హోసదుర్గ్ తాలూకాలను వేరుచేసి కాసరగోడ్ జిల్లాను రూపొందించారు.
వయ్యనూరు
కొలయారు మరియు పెరవూరు మద్య ఉన్న వయ్యనూరు కొట్టియూరు వడక్కేశ్వరాలయానికి ద్వారంగా ఉంది. ముక్కువయ్యనూరు వద్ద శివాలయం మరియు పాలకీళిల్ ఆలయం మరియు భగవతి అమ్మన్ ఆలయం ఉన్నాయి. వెక్కలం గ్రామం వద్ద ఉన్న వయ్యనూరు నుండి పెరవూరు 5కి.మీ మరియు కొలయాడు 4 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
.
ప్రయాణసౌకర్యాలు

రహదారి మార్గం
మాహే- తలపాడీ పశ్చిమ సముద్రతీరం జిల్లాలోని రహదారి మార్గానికి వెన్నెముక వంటిది. ఇక్కడ జాతీయరహదారి - 17 కన్నురు- మట్టనూరు - ఇరిట్టి రోడ్డు,పప్పినిస్సేరి- పిలథారా రోడ్డు, తలిపరంబ-శ్రీకండపురం రోడ్డు, పయ్యనూరు- మంగుళూరు (కర్నాటక) మరియు కోళికోడ్ కన్నురు నుండి 125 కి.మీ దూరంలో ఉన్నాయి. మట్టనూరు వద్ద కన్నూరు వమానాశ్రయం రానున్నది.
తలసేరి
తలస్సేరి, కన్నురు మరియు కోళికోడ్ జిల్లాలోని చిన్నతరహా నౌకాశ్రయాలుగా ఉన్నాయి. కన్నూరు పురాతన నౌకాశ్రయాలలో ఒకటి. సమీపంలో ఉన్న ఆల్- వెదర్ సీ పోర్ట్ మంగుళూరులో ఉంది.
భూ అంతర్గత జలమార్గాలు పెరుంబ మరియు తలిపరంబాలను అనుసంధానిస్తున్నాయి. దీనిని 1766లో కన్నూరు రాజా ఆరంభించాడు. 3 కి.మీ పొడవైన కాలువచు " సుల్తాన్ కాలువ " అంటారు. పశ్చిమంగా ప్రవహిస్తున్న నదులు జలమార్గ రవాణాకు ఉపకరిస్తున్నాయి. కుప్పం నది జలమార్గం పొడవు 244 కి.మీ, వలపట్టణం జలమార్గం పొడవు 55 కి.మీ మరియు అంజరకండి జలమార్గం పొడవు 23 కి.మీ.
వాయుమార్గం
2009లో " కన్నూరు ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పోర్ట్ " మట్టనూరు వద్ద నిర్మించాలని ప్రతిపాదించబడింది.
2001 లో గణాంకాలు

2001 గణాంకాలు

మతం

జిల్లాలోని 45 పట్టణాలలో నివసిస్తున్న ప్రజలు 1,212,898 (50.35%). 2001 గణాంకాలను అనుసరించి రాష్ట్రంలో ఇది రెండవ స్థానంలో ఉంది. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి త్రిసూరులో 135 పట్టణాలు మరియు కన్నూరు జిల్లాలో 67 పట్టణాలు ఉన్నాయి..[6] కన్నూరు 7 ప్రధాన పట్టణాలు ఉన్నాయి. కన్నూర్, కన్నూర్ కంటోన్మెంట్, తలాసేరీ, పయ్యన్నుర్,తలిపరంబ,కుథుపరంబ మరియు మత్తన్నుర్. అంచరకంది సహా అదనంగా అళికోడ్ ఉత్తర, అళికోడ్ దక్షిణం, ఛాలా కన్నూర్, చెలోర,చెరుకున్ను,చెరుథళం,చిరక్కల్ (కన్నూర్), చిరక్కల్,చొచ్క్లి,ధర్మదొం,ఎలయవూర్,ఎరణొలి,ఈరివెరి,కదచిర,కదిరుర్,కల్లీస్సెరి, కణిరొదె,కన్నదిపరంబ,కన్నపురం,కొట్టాయం-మలబార్,మవిలయి,ముందెరి (కన్నూర్), ముళప్పిలంగద్,నరథ్, న్యూ మాహె,పదువిలయి,పల్లిక్కున్ను,పన్నియన్నుర్,పనూర్, పప్పినిస్సెరి,పథిరియద్,పత్తిఒం,పెరలస్సెరి, పెరింగథుర్,పినరయి,పుళథి,తొత్తద, వలపత్తనం,వరం ఉన్నాయి.[5] కన్నూరు జిల్లాలో మలయాళం ప్రధానభాషగా ఉంది. కన్నడ, తులు మరియు తమిళ భాషను మాట్లాడే వారుకూడా స్వల్పంగా ఉన్నారు.
వృక్షజాలం మరియు జంతుజాలం

కన్నూరు జిల్లాలో సుసంపన్నమైన వృక్షసంపద ఉంది. కొన్ని సముద్రతీరప్రాంతాలలో తప్ప మిగిలిన ప్రంతాలలో వైవిధ్యమఒన అరణ్యప్రాంతాలు ఉన్నాయి. వతావరణం అనుకూలంగా ఉన్నందున
వివిధ జాతులకు చెందిన చెట్లు కనిపిస్తుంటాయి. అనుమతి నిషేధించబడిన ప్రదేశాలలో కొన్ని ప్రత్యేకమైన చెట్లు కనిపిస్తుంటాయి. ప్సామొఫైట్ మరియు మాంగ్రోవ్స్ నుండి సతతహరితారణ్యాల వరకు వైవిధ్యమైన అడవులు కనిపిస్తుంటాయి.
సముద్రతీర ప్రాంతం
సముద్రతీరం సాధారణంగా సన్న భూభాగంగా ఉంటుంది. ఇక్కడ మట్టి వదులుగా ఇసుక ప్రాంతంగా ఉంటుంది. స్టెరిల్ శాండీ ప్రాంతంలో ప్సామోఫైట్ వంటి చెట్లు మాత్రమే కనిపిస్తుంటాయి. చెట్ల జాతులు చిన్నవిగా తక్కువ ఎత్తులో ఉంటాయి. తక్కువ నీటిని నిలువజేసుకునే భూమిలో పెరిగే ఈ చెట్లు క్సెరోఫైటిక్ లక్షణాలు అధికంగా కనిపిస్తుంది. అలాగే ఇవి సముద్రతీరాల వెంట సముద్రపు అంచులవరకు విస్తరించి ఉన్నాయి. సముద్రతీర వృక్షజాతి రూపురేఖలు మానవ ఆక్రమణ ద్వారా మార్పులు సంభవిస్తున్నాయి.
పర్వతప్రాంతం
జిల్లాలోని ప్రధాన భాగం మధ్యతరహా భూభాగంలో అనేక కొండలు మరియు మిట్టలతో ఎత్తుపల్లాలుగా ఉండి క్రమంగా పశ్చిమ కనుమలతో కలిసి ఉంటుంది. మట్టి మద్యతరహా ఉంటుంది. ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా వర్ధాధార అరణ్యాలు విస్తరించి ఉన్నాయి. ఇక్కడ వర్షాధార మరియు సతతహరితారణ్యాలు ఉంటాయి. ఇక్కడ వార్షిక మరియు పెరెన్నియల్ చెట్లు ఉంటాయి.
కొండలు వరుసగా ఉంటాయి. పశ్చిమ కొండప్రాంతపు మట్టి ఎర్రగానూ మరియు ఇసుక కలిసిన భూమిగాను ఉంటుంది. ఇక్కడ అటవీప్రాంతంలో ఉండే చెట్లు ఉంటాయి. ఇక్కడ అధిమైన వెదురు పొదల మధ్య చెదురుమదురుగా టేకు చెట్ల ఉంటాయి. ఇక్కడ పసరిక భూములు కూడా ఉంటాయి.
అరలం అభయారణ్యం

పశ్చిమకనుమల అసమానమైన కొండప్రాంతంలో 55 చ.కి.మీ విస్తీర్ణంలో 1984లో " అరలం అభయారణ్యం " స్థాపించబడింది. అభయారణ్యం ప్రధానకార్యాలయం కున్నూరుకు 55 కి.మీ దూరంలో ఉన్న చిన్న పట్టణం అయిన ఇరిట్టి వద్ద ఉంది. అరలం వద్ద అభయారణ్యం సెంట్రల్ స్టేట్ ఫాంతో కలుస్తుంది. అరలం అభూయారణ్యం ముళకున్ను మరియు అరలం పంచాయితీలలో ఉంది. ముళకున్ను కూడా ఒక పర్యాటకప్రాంతమే. ఇది 50-1145 మీ ఎత్తులో ఉంది. ఇక్కడ ఉన్న కట్టిబెట్టా శిఖరం ఎత్తైనదిగా గుర్తించబడుతుంది. ఇది సముద్రమట్టానికి 1145 మీ ఎత్తులో ఉంది. ఇది ఉష్ణమండల మరియు అర్దహరిత అరణ్యాలతో కప్పబడి ఉంది. పశ్చిమకనుమలలోని విస్తారమైన వృక్షసంపదకు మరియు జంతుసంపదకు అరలం ఆశ్రయం కల్పిస్తుంది. ఇక్కడ జింకల గుంపులు, ఏనుగులు, అడవిపందులు మరియు దున్నపోతులు ఉంటాయి. చిరుత, అడవి పిల్లులు మరియు వైవిధ్యమైన ఉడుతలు కూడా ఉంటాయి. ప్రతిపాదించబడిన రాణిపురం అభయారణ్యంలో కూడా అరలం అభయారణ్యంలో కనిపించే వృక్షజాలం మరియు జంతుజాలం ఉంటుంది.
విద్య

14-15 శతాబ్ధాలలో కొలాతిరీ రాజుల కాలంలో తలిపరంబా కేరళ రాష్ట్రానికి విద్యా, విఙాన మరియు సాంస్కృతిక కేంద్రంగాఉండేది. ఎళుత్తచ్చన లేక గ్రామ ఉపాధ్యాయుని ఆధ్వర్యంలో నడుపబడుతున్న ఎషుతు పళ్ళి విద్యార్థులకు ప్రాథమిక విద్యను అందించడంలో సహకారం అందించేవి. ఈ సంస్థలలో విద్యను అభ్యసించే విద్యార్థులకు జిమ్నాస్టిక్స్ శిక్షణ కూడా ఇవ్వబడేది.
వారికి ఆయిధప్రయోగంలో కూడా శిక్షణ ఇచ్చిన తరువాత వారిని చక్కగా శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులు ఉండే వేదపాఠశాలలో సంస్కృతం అభ్యసించడానికి పంపేవారు. ఈ జిల్లాలో పూర్వం ఇటివంటి కలరి పాఠశాలలు ఉండేవి. కలరిపయట్టు కళ ప్రత్యేకంగా ఈ జిల్లాకు సంబంధించి ఉండేది.
19వ శతాబ్దం ఆరంభకాలం కన్నురు జిల్లాలో పశ్చిమ దేశాల విద్య ప్రవేశించింది. 1856 మార్చి‌లో జిల్లాలోని తలస్సేరిలో మొదటగా " బాసెల్ జర్మన్ మిషన్ ఇంగ్లీష్ స్కూల్ " స్థాపించబడింది. బ్రెన్నెన్ స్కూల్ (తలస్సేరి), ప్రస్తుత ప్రభుత్వ బ్రెన్నెన్ కాలేజ్ 1862లో స్థాపించబడింది.
కన్నుర్ విశ్వవిద్యాలయం
కన్నురు విశ్వవిద్యాలయం 1996లో స్థాపించబడింది. అంతకంటే ముందుగా 1995 నవంబరు 9న మలబార్ విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించబడింది. దీనిని 1996 మార్చి 2 న కేరళ ముఖ్యమంత్రి ఆరంభించారు. 1996లో కన్నురు విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించబడింది. దీనిని కాసరగాడ్ మరియు కన్నూరు జిల్లాలు మరియు వయనాడు జిల్లాలోని మనతవాడి తాలూకాలో విద్యార్థుల పోస్ట్‌గ్రాజ్యుయేషన్ చదువు కొరకు స్థాపించారు. 1999లో పయ్యనూరు వద్ద 500 పడకల వసతితో సూపర్ స్పెషాలిటీ వసతులతో పరియారం మెడికల్ కాలేజ్ స్థాపించబడింది. 2006లో అంజనకరడి వద్ద స్థాపించబడిన మెడికల్ కాలేజీ కలిసి కన్నురు జిల్లాలో 2 మెడికల్ కాలేజీలు ఉన్నాయి.
డిగ్రీ కళాశాలలు
ఆర్ట్స్ మరియు సైంస్
గవర్నమెంటు బ్రెన్నన్ కాలేజ్:- తలస్సేరి ఎస్.ఎన్ కాలేజ్ (కన్నురు), పయ్యనూరు కాలేజ్, సర్ సయ్యద్ కాలేజ్ (తలిపరంబ)
ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్
గవర్నమెంట్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ (కన్నూరు).
ఇతర విద్యా సంస్థలు
కన్నురులో 13వ శతాబ్ధానికి చెందిన " నేషనల్ ఇంస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫ్యాషన్ టెక్నాలజీ " (తలిపరంబ).
ప్రముఖ " కలడి శంకరాచార్య విశ్వవిద్యాలయం " రీజనల్ సెంటర్ పయ్యనూరు వద్ద ఉంది. .
క్రీడలు
కన్నూరు నుండి క్రీడలలో గుర్తింపు పొందిన పలువురు ప్రముఖులు వెలుగులోకి వచ్చారు. స్వాతంత్ర్యానికి ముందు మిలటరీ సెంటరుకు చెందిన ఆంగ్లేయులు జిల్లాలో కాకీ, క్రికెట్, ఫుట్‌బాల్ మొదలైన క్రీడలను ప్రవేశపెట్టారు. మైదాన్ గ్రౌండ్ మరియు పోలీస్ మైదాన్ యువతకు విస్తారమైన సౌకర్యాలను అందిస్తూ ప్రోత్సాహం అందిస్తుంది. ది సి.డి.ఆర్.ఇ ఫుట్‌బాల్ టీం మరియు హాకీ టీం ఆరోజులలో ఆరంభించబడ్డాయి. అదేసమయం కలరి పయట్టు మొదలైన సంప్రదాయక మార్షల్ ఆర్ట్స్ కూడా జిల్లాలో సుసంపన్నంగా అభివృద్ధి చెందుతూ ఉంది.
స్వతంత్రం తరువాత
స్వతంత్రం వచ్చిన తరువాత ఫుట్‌బాల్ క్లబ్బులు కన్నూరులో ఫుట్‌బాల్ ఆసక్తిని పెంపొందించాయి. స్పిరిటెడ్ యూత్స్, కక్కీ స్టార్, బ్రదర్స్ క్లబ్ మరియు గ్య్ంఖాన క్లబ్ ప్రబలమయ్యాయి.
ఇవి ప్రఖ్యాత క్రీడాకారులైన డీక్రజ్, సోమన్, దాసన్ మొదలైన ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారులను అందించాయి. తొట్టాడలో ఉన్న శ్రీ నారాయణాకాలేజ్ క్రీడాకారుల నర్సరీగా గుర్తించబడుతుంది. వీరిలో బి.దేవానంద్ కాలేజీ కాప్టన్ షిప్ నుండి కాలికట్ యూనివర్శిటీ కాప్టన్ షిప్ వరకూ ఎదిగాడు. తరువాత దేవానంద్ బాంకాక్‌లో మరియు టాటా ఫుట్‌బాల్ టీం నిర్వహించిన పలు ఇతర టోర్నమెంటులకు ఇండియన్ యూత్ టీంకు నాయకత్వం వహించాడు. 1973లో సంతోష్ ట్రోఫీ సాధంచడంలో దేవానంద్ ప్రధానపాత్ర వహించాడు. విజయం సాధించిన సంతోష్ ట్రోఫీ కెప్టన్ మణి గుర్తించతగిన ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారులలో ఒకరు. జిల్లాకు గుర్తింపు తీసుకువచ్చిన క్రీడాకారులలో డెంసన్ దేవదాస్ ఒకరు. ఇటాలియన్ క్లబ్ తరఫున ఆడిన వాలీబల్ క్రీడాకారుడు అంతర్జాతీయంగా 10 టాప్ స్ట్రైకర్లలో ఒకడుగా గుర్తించబడిన జిమ్మీ జార్జ్ కన్నురు పుట్టింది అన్నది గమనార్హం.
హాకీ
తలస్సేరి మరియు కన్నూరు మిలటరీ నుండి హాకీ బృందం క్రీడలలో ప్రధానమైనదిగా గుర్తించబడ్జుతుంది. క్రికెట్, బ్యాడ్మింటెన్, పవర్‌లిఫ్టింగ్, జిమ్నాస్టిక్స్, రెస్ట్లింగ్, వాలీబాల్ మొదలైన క్రీడలు నరప్రాంతం మరియు గ్రామీణ ప్రాంతాలలో కూడా ఆదరణ కలిగి ఉన్నాయి. మునుపటి హాకీ గోల్‌కీపర్ మాన్యుయల్ ఫ్రెడరిక్ స్వస్థలం కన్నూరు. కన్నురుకు చెందిన ఇవాన్ డీ,క్రజ్ క్రికెట్ మరియు హాకీ క్రీడలలో పాల్గొనడం విశేషం.
స్కూల్స్
1976లో క్రీడా విభాగం ఆరంభించగానే జిల్లాలో ఉత్తమశ్రేణి క్రీడాకారులు తయారు కావడం మొదలైంది. క్రీడా విభాగంలో గవర్నమెంటు హైయ్యర్బ్సెకండరీబ్స్కూల్ (కన్నూరు) నుండి అంతర్జాయ అథ్లెటిక్స్‌గా గుర్తింపు పొందిన పి.టి ఉష మరియు ఎం.డి వలసమ్మ వచ్చారు. బాస్కెట్ బాల్ క్రీడాకారులు లీలమ్మా థోమస్, మరియు బెనెడిక్ట్ వచ్చారు. వాలీబాల్ క్రీడాకారులు అనితారత్నం, ఆనందవల్లి వచ్చారు. పోలీస్ మైదానం ఎం.డి. వలసమ్మ మరియు మెర్సీ మాథ్యూలకు శిక్షణావేదిక అయింది. పి.కె బాలచంద్రన్, వి.పి సత్యన్, డీ' క్రజ్ రాజన్, రమణన్, సుగుణన్, సి.ఎం.చిదానందన్, బి.దేవనాదన్ మరియు జార్జ్ (ఫుట్‌బాక్) మరియు ఫోర్డ్ మరియు ఒలింపిక్ క్రీడాకారుడు మాన్యుయల్ ఫ్రెడ్రిక్ (హాకీ) శిక్షణావేదిక అయింది. ఫోర్ట్ మైదానం వెస్ట్‌లైన్ మరియు లెస్లీలకు క్రికెట్ శిక్షణా వేదిక అయింది. బ్యాడ్‌మింటన్ క్రీడలో టికె.రామకృష్ణన్ మరియు కుమరన్ కన్నూరుకు గుర్తింపు తీసుకువస్తున్నారు. వెయిట్ లిఫ్టింగ్‌లో ఎ.ఎం.భరతన్ చరిత్ర సృష్టించాడు. 1951లో ఆసియన్ క్రీడలకు భారతదేశం ఆతిథ్యం ఇచ్చిన సమయంలో వెయిట్ లిఫ్టింగ్ తరఫున పాల్గొన్న క్రీడాకారుడుగా నెల్లియరి కృష్ణన్ కన్నూరుకు గుర్తింపు తీసుకువచ్చాడు. బ్రిటిష్ ఇండియా భారతదేశంలో మొదటిసారిగా క్రికెట్ క్రీడను కన్నూరులో ఆరంభించారు. ఈ విధంగా కన్నూరు భారతదేశంలో క్రికెట్ క్రీడకు జన్మస్థానంగా గుర్తించబడుతుంది.
కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం డిస్ట్రిక్ క్రికెట్ అసోసియేషన్ 200 ల వార్షిక ఉత్సవాలు నిర్వహించారు. ఈ ఉత్సవాలకు ప్రఖ్యాత క్రికెట్ క్రీడాకారుడు వెంగ్సర్కర్ పాల్గొన్నాడు.
.
పర్యాటక ఆకర్షణలు
స్నేక్ పార్క్
పరస్సిని కడవు వద్ద ఉన్న స్నేక్ పార్క్ జిల్లాకు ఒక ప్రత్యేకత తీసుకు వస్తుంది. ఇది కన్నురు - తలిపరంబా మార్గంలో జాతీయరహదారి-17 కు 2 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఇక్కడ పలు జాతుల పాములు మరియు చిన్న జంతువులను చూడవచ్చు. ఇక్కడ లై షోలు కూడా నిర్వహించబడుతుంటాయి. ఇది శిక్షణ మరియు వివిధ పాములను సామీప్యం కలింగించే సరదా కలించే ప్రదర్శనగా ఉంటుంది. ఇక్కడ త్రాచు, వ్సిపరిడీల్వైపర్ ఉంటాయి. ఇది పౌరాణిక విశ్వాసాలు మరియు పాములగురించిన మర్మాలు పోగొట్టేలా ఉంటుంది. పప్పినిస్సేరి వద్ద ఏర్పాటు చేయబడిన స్నేక్ పార్క్ దేశ విదేశ పర్యాటకులను సమానంగా ఆకర్షిస్తుంది. పాము కాటుకు ఆలోపతీ మరియు ఆయుర్వేద మార్గాలలో ఒకే ప్రదేశంలో చికిత్స అందిస్తున్న కేంద్రంగా కూడా దీనికి ప్రత్యేకత ఉంది. ఈ స్నేక్ పార్కులో త్రాచు, రాజనాగం, డబోరియా (రుస్సెల్ వైపర్), క్రైట్ మరియు వివిధ విషపాములు 150 జాతులు ఉన్నాయి. ఇక్కడ విషరహితమైన పాములు కూడా పలు జాతులు సేకరించబడి ఉన్నాయి. పాముల నుండి విషం సేకరించడానికి ఇక్కడ ఒక పరిశోధనా కేంద్రం కూడా ఉంది. పార్క్ అంతరించి పోతున్న పలు జాతుల పాములను సేకరించి సంరక్షించడానికి కృషిచేస్తుంది. కన్నురుకు 16 కి.మీ దూరంలో ఉన్న పరస్సునికడవులో ప్రముఖ ముత్తప్పన్ ఆలయం ఉంది. ప్రతిరోజు తెయ్యం విధానంలో దైవారాధన నిర్వహించబడుతున్న ఒకేఒక ఆలయంగా దీనికి కేరళ రాష్ట్రంలో గుర్తింపు ఉంది.
ఎస్.టి ఆంగ్లో కోట

సెయింట్ ఆంగ్లో ఫోర్ట్‌ను 1505లో మొదటి భారతదేశ మొదటి పోర్చుగీస్ వైస్రాయ్ సర్ ఫ్రాంసిస్కో డీ ఆల్మిడా నిర్మించాడు. ఇది సముద్రతీరంలో కన్నూరుకు 2కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఈ కోటకు పౌరాణిక నేపథ్యం ఉంది. ఈ కోటను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి పలుయుద్ధాలకు సాక్ష్యంగా ఉంది. చివరికి 1790లో బ్రిట్జిష్ ఈ కోట మీద జయకేతనం ఎగురవేసింది. ఈ కోట ఇప్పటికీ సంరక్షించబడుతూ మంచి స్థితిలో ఉంది. ఆర్కిటెక్చర్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా సంరక్షణాలో స్మారకచిహ్నం ఉంది. కోట నమూనా పెయింటింగ్ మరియు కోట వెనుక ఫిష్షింగ్ ఫెర్రీ ఉంది. కోటలో రిజిక్స్‌మ్యూజియం ఉంది. సెయింట్ ఆంగ్లో కోట ప్రధాన చారిత్రక స్మారకచిహ్నం మరియు పర్యాటక కేంద్రంగా ఉంది. కోటలో రక్షణ మరియు మార్గదర్శకం కొరకు కేరళ పోలీస్ 6 గురు పర్యాటక పోలీస్ అధికారులను నియమించింది. వీరిలో సత్యన్‌కు ఎడక్కాడు కోట మరియు పరిసర ప్రాంతాలగురించిన గురించిన సంపూర్ణ ఙానం ఉంది. ఆయన వ్రాసి ప్రచురించబడిన " వాస్కోడిగామా చరిత్రదిలే కానాపురంగలం " (వాస్కోడిగామా మరియు అభిఙాన చారిత్రక పుటలు) పుస్తకంలో కోటగురించిన గతకాల మరియు ప్రస్తుత చరిత్ర తెలుసుకోవచ్చు. ఈ కోటకాసరగోడ్ వద్ద ఉన్న బెలల్ కోట అంత విశాలమైనది కానప్పటికీ పచ్చదనంతో చక్కగా సంరక్షించబడుతున్న కనువిందు చేస్తున్న అందమైన కోటగా గుర్తించబడుతుంది. కోట సమీపంలోని పయ్యంబలం మరియు ప్రభుత్వ అతిథిగృహాలు మరొక పర్యాటక ఆకర్షణగా ఉంది.
వైతల్‌మల
వైతల్‌మల కేరళ- కర్నాటక సరిహద్దులో ఉన్న ఒక హిల్ స్టేషన్. ఇది కన్నురు నుండి 65కి.మీ దూరంలో ఉంది. సముద్రమట్టానికి 1371.6 మీ ఎత్తున ఉన్న ఇది పర్వతారోహణకు అనుకూలమైనదిగా భావించవచ్చు. కొండ చివర పర్వతారోహకులు మరియు పర్యాటకుల కొరకు బేస్ రిసెప్షన్ సెంటర్ మరియు వాచ్ టవర్ పనిచేస్తుంది. ఇది కుడియన్మల సమీపంలో ఉంది.
ఎళిమల
ఎళీమల పురాతన మూషికరాజులకు రాజధానిధానిగా ఉండేది. ఇది పురాతన ప్రదేశాలలో ఒకటిగా ఉండేది. ఇది ఒక కొండలు కేంద్రీకృతమైన ప్రాంతంగా ఉంటుంది. ఇది కన్నురు పట్టణం నుండి 38కి.మీ దూరంలో ఉండేది. ఇది పురాతన కేరళ రాష్ట్రంలో వాణిజ్యకేంద్రంగా మరియు సుసంపన్నమైన సముద్రతీరం ఉంది. 11 వ శతాబ్దంలో చోళ- చేర సామ్రాజ్యాల మద్య యుద్ధానికి ఇది ప్రధానంగా ఉంది. ఏళిమలను బుద్ధుడు సందర్శించాడాని విశ్వసిస్తున్నారు. ముస్లిం సంఘసంస్కర్త " షేక్ అబ్దుల్ లతీఫ్ " సమాధి ఉందని విశ్వసిస్తున్న పురాతన మసీదు ఉంది. ఈ కొండ ఔషధ మొక్కలకు నిలయమని భావిస్తున్నారు. ఇక్కడ పురాతనమౌన " మౌంట్ ఢిల్లీ లైట్ హౌస్ " ఉంది. ఇది ఇండియన్ నేవీ నిర్వహిస్తున్న నిషేధిత ప్రాంతం. సముద్రతీరబ్ ఇసుక కొంత వ్యత్యాదంగా ఉంటుంది. ఇతర ప్రాంతాలకంటే ఇక్కడ సముద్ర అలలు కూడా తీవ్రంగా ఉంటాయి. ఎట్టికుళం సముద్రతీరంలో డాల్ఫిన్లు కనిపిస్తాయి. మూడువైపుల సముద్రతీరంతో ఏళుమల ఆకర్షణీయమైన ప్రాంతంగా భావించబడుతుంది. భారతీయ నావికాదళ చరిత్రలో ఏళుమలకు ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఇక్కడ ఇండియన్ నేవీ అకాడమీ స్థాపించాలన్న ప్రతిపాదన ఉంది.
మదయిపర

.మదయీపరా పర్యావరణ వైవిధ్యం మరియు చారిత్రక ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రాంతంగా గుర్తించబడుతుంది. ఎళిమల రాజులకు ఇది రాజధానిగా ఉండేది. మదయిపరా లోపల మరియు వెలుపలా గత చరిత్ర గుర్తులు అనేకం ఉన్నాయి. కొండకు దక్షిణ ప్రాంతంలో పళికోట శిథిలాలు ఉన్నాయి. కోట నలుమూల గడియారపు గోపురాలు ఉన్నాయి.14-18 శతాబ్ధాలలో కొలతునాడు సంస్థానాధీశులకు పట్టాభిషేక ప్రదేశంగా ఉంది. మదయిపర కొండ చారిత్రక మరియు మతపరమైన ప్రాఫ్హాన్యత కలిగి ఉంది. ఇక్కడ యూదు వలసప్రజలు నిర్మించిన చేతి అద్దం ఆకారపు సరోవరం ఒకటి ఉంది. ఇక్కడ వడుకుండ శివాలయం మరియు ఒక కోనేరు ఉన్నాయి. మండు వేసవిలో సైతం సరోవర జలం ఎడకపోవడం ఒక విశేషం. మదయిపరాలో మదయికవు (దట్టమైన వృక్షాలమద్య ఉన్న కవు - కుటుంబ ఆలయాలు) పూరం ఉత్సవం జిల్లలోని ప్రధాన ఆకర్షణలలో ఒకటి. పర్యావరణ వైవిధ్యం ఉన్న మదయిపరాలో 300 జాతుల పూలమొకాలు, 30 జాతుల గడ్డి జాతులు, పలు కీటకభక్షిణి మొక్కలు ఉన్నాయి. మదయిపరాలో అధిక సంఖ్యలో ఔషధీయ మొక్కలు ఉన్నాయి. 100 జాతుల శీతాకోక చిలుకలు, 150 జాతుల పక్షులు ఉన్నాయి. మదయిపరా అతిథులలో పెద్ద తరహా శీతాకోక చిలుకలో ఒకటైన అట్లాస్ శీతాకోక చిలుక ఒకటి.
వ్యవసాయం
1905లో " డిస్ట్రిక్ అగ్రికల్చరల్ ఫాం " (కన్నురు) స్థాపించబడింది. ఇది దక్షిణ భారతదేశంలోని అతి పురాతన వ్యవసాయక్షేత్రంగా గుర్తించబడుతుంది. ఇది కన్నురుకు 20 కి.మీ దూరంలో
ఈ వ్యవసాయక్షేత్రాన్ని సర్ చార్లెస్ ఆల్ఫర్డ్ స్థాపించాడు. 1880లో గవర్నమెంట్ ఆఫ్ ఇండియా ఫామైన్ కమిషన్ రికమెండేషన్‌తో ఈ వ్యవసయక్షేత్రం స్థాపించబడింది.
వ్రేలాడే వంతన (తూక్కు పాలెం) - పెరలస్సేరి
పెరలస్సేరిలో ఉన్న వ్రేలాడే వంతన (తూక్కు పాలెం) కన్నురు జిల్లాలోని వ్రేలాడే వంతెనలలో ఒకటి. ఇది పర్యాటక ఆకర్షణలలో ఒకటిగా గుర్తింపు కలిగి ఉంది.
కంజరకొల్లి వాటర్‌ఫాల్స్ (పయ్యవూరు)

కన్నూరుకు 55కి.మీ దూరంలో కంజరకొల్లి వాటర్‌ఫాల్స్ (పయ్యవూరు) ఉంది. ఉత్తర కన్నూరు జిల్లాలో పలు అందమైన జలపాతాలు ఉన్నాయి. జలపాతం సమీపంలో 1 కి.మీ దూరంలో శసిప్పరా వ్యూపాయింటు ఉంది.
ఆధ్యాత్మిక ప్రదేశాలు
కన్నూరు జిల్లాలో ఆధ్యాత్మిక కేంద్రాలు ఉన్నాయి. కన్నూరు జిల్లాలో పలు ఆధ్యాత్మిక ప్రదేశాలు ఉన్నాయి.
ప్రముఖులు
1803లో మొదటిసారిగా పళ్సిరాజా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వాన్ని ఎదిరించాడు. పళిసి రాజా పాలించిన పళసి రాజ్యమే ప్రస్తుత కన్నూరు జిల్లా. పలురాజకీయ నాయకులకు కన్నురు కేంద్రంగా ఉంది. మార్కిస్ట్ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ నాయకుడు ఎ.కె.గోపాలన్, మూడు మార్లు ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన కె.కరుణాకరన్ మరియు కాంగ్రెస్ నాయకుడు ఎ.అహమ్మద్, రాష్ట్ర రైల్వే మంత్రి ఎం.వి. రాఘవ, గత ఆరోగ్యశాఖ మంత్రి పి.కె శ్రీమతి మరియు గత మంత్రి పినరాయ్ విజయన్ కన్నూరు జిల్లాకు చెందినవారే. ఇతర ప్రముఖులలో చలనచిత్ర నటీనటులు శ్రీనివాసన్, వినీత్, సంవృతసునీల్ మరియు మంజు వారియర్, రచయితలు టి.పద్మనాభన్, ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు వి.పి. సత్యన్ మరియు జిమ్మీ జార్జ్ (వాలీబాల్) మరియు ఫైటర్ ఫైలెట్ మూర్‌కోత్ రామున్ని జిల్లకు చెందినవారే. ప్రముఖ కళాకారుడు మరియు దర్శకుడు కె.టి అరుణ్ స్వస్థలం కన్నురు జిల్లా.లీలా గ్రూప్ హోటల్స్ స్థాపకుడు మరియు వాణిజ్యవేత్త సి.పి. కృష్ణన్ నాయర్ పుట్టిపెరిగింది కన్నూరులోనే.
చిత్రమాలిక

Payyambalam Beach, 3km from Kannur town
Muthappan Theyyam Thiruvappana and Vellaattam
Kottiyoor temple festival- Kottiyoor Vysakha Mahotsavam

ఇవికూడా చూడండి
Kannur town| కన్నురు పట్టణం
తలస్సేరి
మలబార్
కేరళ
కన్నూరు అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం
మూలాలు

వెలుపలి లింకులు

 Best places in Kannur

 Note: Mahe district, Puducherry is completely surrounded by Kannur district.

వర్గం:కేరళ జిల్లాలు
వర్గం:కన్నూర్
వర్గం:కన్నూర్ జిల్లా
వర్గం:1957 స్థాపితాలు

ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని మొత్తం  సముద్రతీరాల సంఖ్య ఎంత ?


అనుముల, తెలంగాణ రాష్ట్రం, నల్గొండ జిల్లా, అనుముల మండలానికి గ్రామం.[1]
ఇది సమీప పట్టణమైన మిర్యాలగూడ నుండి 30 కి. మీ. దూరంలో ఉంది.
గణాంక వివరాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 3536 ఇళ్లతో, 13994 జనాభాతో 2762 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 7009, ఆడవారి సంఖ్య 6985. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1646 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 772. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 577422[2].
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 10, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు 9 , ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు ఆరు, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. 3 ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాలలు, 5 ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాలలు ఒక ప్రైవేటు ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల  ఉన్నాయి.సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మిర్యాలగూడలో ఉంది. సమీప వైద్య కళాశాల నార్కట్ పల్లిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు మిర్యాలగూడలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం మిర్యాలగూడలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నల్గొండ లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
అనుములలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు , ఐదుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో8 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టర్లు ముగ్గురు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఐదుగురు ఉన్నారు. 10 మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
అనుములలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం, సినిమా హాలు, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. అంగన్ వాడీ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
అనుములలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 101 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 230 హెక్టార్లు
శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 416 హెక్టార్లు
తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 8 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 212 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 341 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 957 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 497 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 1394 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 401 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
అనుములలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 20 హెక్టార్లు* బావులు/బోరు బావులు: 169 హెక్టార్లు* చెరువులు: 212 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
అనుములలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి, బత్తాయి
ప్రముఖులు
కుందురు జానారెడ్డి, మాజీ మంత్రి
సకలజనుల సమ్మె
ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్రం ధ్యేయంగా సెప్టెంబరు 13, 2011 నుంచి అక్టోబరు 23, 2011 వరకు మండలంలోని ప్రభుత్వోద్యోగులందరూ విధులను నిర్వహించక 42 రోజులపాటు సకలజనుల సమ్మెలో పాల్గొన్నారు. మండలంలోని విద్యాసంస్థలు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు అన్నీ మూతపడ్డాయి.
మూలాలు

వెలులి లంకెలు

2016లో అనుముల మండల రెవెన్యూ అధికారి ఎవరు?


దక్షిణ భారతదేశంలో ప్రచారంలో ఉన్న జానపదాల ప్రకారం బీబి నాంచారమ్మ లేదా తుళుక్క నాచ్చియార్ (తురుష్క దేవత) అనే ముస్లిం స్త్రీ శ్రీవేంకటేశ్వరుని రెండవ భార్య.
"బీబీ" అనేది ఉర్దూ పదం. "నాంచారి" తమిళం. రెండింటికీ ఒకటే అర్ధం. ఈ "బీబీ నాంచారమ్మ" గురించి వివిధ కథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. బీబీ నాంచారమ్మకి కనకదుర్గ ఆడపడచు అట.[1]. భూదేవి బీబీ నాంచారిగా అవతారమెత్తి శ్రీహరికోసం వెతుకుతూ వచ్చిందట.[2] నాంచారమ్మ వృత్తాంతము ఒక జానపద కథ అని, భారతదేశాన్ని మహమ్మదీయుల పాలించిన కాలంలో తిరుమల దేవస్థానాన్ని ముస్లిం దండయాత్రలనుండి రక్షించడానికి ఈ కథను సృష్టించారని భావిస్తున్నారు. 1780లో చంద్రగిరిని పట్టుకొన్న హైదరాలీ తిరుమల సంపదను కన్నెత్తి చూడకపోవడానికి కారణం ఈ కథలేనని ఒక అభిప్రాయం. బీబీ నాంచారమ్మ కథను విశ్వసిస్తూ చాలామంది మహమ్మదీయులు నేటికీ తిరుమలను దర్శించుకుంటున్నారు.
తుళుక్క నాచ్చియార్ విగ్రహ రూపంలో తిరుమలలోను, శ్రీరంగంలో రంగనాథాలయంలోనూ, మేళ్కోటెలోని చెళువనారాయణస్వామి ఆలయంలోనూ పూజలందుకుంటున్నది. శ్రీరంగంలో రంగనాధుని ఆలయంలో తుళుక్కు నాచియార్ గుడి ఉంది. వైష్ణవానికి రాజధాని అయిన శ్రీరంగంనుండి తిరుమలకు ఎగుమతి అయిన దేవతలలో బహుశా బీబీనాంచారమ్మ ఒకరు.
సయ్యద్ మీర్జా
ప్రతి మంగళవారం తిరుమలలో మూలవిరాట్టుకు హైదరాబాదుకు చెందిన సయ్యద్ మీర్జా అనే ముస్లిం సమర్పించిన 108 బంగారు పుష్పాలతో బాలాజీ 108 నామాలు ఉచ్చరిస్తూ "స్వర్ణ పుష్పార్చన" లేదా "అష్టదళ పాద పద్మారాధన" చేస్తారు. ఉత్సవదేవతలైన శ్రీదేవి, భూదేవిలకు సయ్యద్ మీర్జా సమర్పించిన రెండు మంగళసూత్రాలనే నేటికీ వేంకటేశ్వర కళ్యాణోత్సవంలో ఉపయోగిస్తున్నారు.[3]
నాంచారమ్మ గురించి రకరకాల గాధలు
బీబీ నాంచారమ్మ గురించి ప్రచారంలో ఉన్న పలు వృత్తాంతాలలో లోని ప్రధాన ఇతివృత్తం ఇలా సాగుతుంది. మధ్యయుగంలో దక్షిణ భారతదేశాన్ని ఒక మహమ్మదీయ సుల్తాను దండెత్తి, వైష్ణవాలయంలోని వైష్ణవ విగ్రహాన్ని (శ్రీరంగంలోని ఉత్సవ విగ్రహాన్ని) ఢిల్లీ తీసుకొని వెళతాడు. ఆ విగ్రహాన్ని చూసిన సుల్తాను కూతురు సమ్మోహితురాలై ప్రేమలో పడుతుంది. విగ్రహాన్ని తిరిగి ఇవ్వడానికి అంగీకరించక, తీసుకువెళ్ళటానికి వచ్చిన వ్యక్తులతో పాటు తనూ వెళుతుంది. ఆ తరువాత దైవసన్నిధిలో ఐక్యమై విష్ణు భార్యగా నిలచిపోతుంది.[4] వివిధ వృత్తాంతాల్లో దండెత్తిన చక్రవర్తి ఔరంగజేబు గానూ[5], మాలిక్ కాఫూర్ గానూ చెప్పబడింది. తీసుకెళ్ళిన వైష్ణవ విగ్రహం శ్రీరంగంలోని శ్రీరంగనాథ విగ్రహమనీ, మేళ్కోటలోని కృష్ణ (సంపత్ కుమారుడి) విగ్రహమని, [6] విగ్రహన్ని సుల్తాను కూతురే తిరిగితీసుకు వచ్చిందని[7], రామానుజుడు వెళ్ళి తెచ్చాడని[6], పురబ్రాహ్మణులు తీసుకువచ్చారని ఇలా వివిధ రకాలుగా చెప్పబడుచున్నది.
ఆమె ముస్లిం కాదు.బహు మతావలంబీకురాలయిన దూదేకుల స్త్రీ.[8]
సాహిత్యంలో నాంచారమ్మ
మైసూరు రాజు, దొడ్డ కృష్ణరాజ వొడియారు (1717-1731) పట్టమహిషి చెలువాంబ, కన్నడంలో బీబీ నాంచారు కథ ఆధారితంగా వరనందీ కళ్యాణ అనే కావ్యాన్ని సాంగత్య పద్యాలలో రచించింది. చెలువాంబ వరనందిని సత్యభామ అవతారంగా వర్ణించింది.[9]
ప్రొద్దుటూరుకు చెందిన డా.సి.వి.సుబ్బన్న శతావధాని రచించిన "బీబీ నాంచారి ప్రబంధము" తిరుపతిలో తెలుగు భాషోధ్యమ సమితి ఆధ్వర్యంలో 25.4.2010 న ఆవిష్కరణ జరిగింది.కర్నాటకలోని మేల్కోటే లోని చెళ్ళపిళ్ళరాయుని విగ్రహాన్ని ఢిల్లీ సుల్తాన్ ఢిల్లీకి తెప్పిస్తాడు.ఆ విగ్రహాన్ని ఆయన కుమార్తె ఆరాధిస్తుంది.ప్రేమలో పడుతుంది.వెంకటేశ్వరుడు సుల్తాన్ కు కలలో కనపడి ఆయన కుమార్తెను వివాహమాడతానని చెపుతాడు.సుల్తాన్ అంగీకరిస్తాడు.గోదాదేవి లాగానే నాంచారి కూడా విష్ణుపత్నిగా ఆరాధించ బడుతుంది.వెంకటేశ్వరుడు లౌకికవాదానికి ప్రతీకగా మారి మతాంతర వివాహాలుకు మార్గం సుగమం చేసి మార్గదర్శకుడయ్యాడని శతావధాని చెప్పారు.[10]
తాళ్ళపాకనుండి తిరుమల వరకు దాదాపు అన్ని క్షేత్రాలను, ఆచారాలను ప్రస్తావించిన 16వ శతాబ్దానికి చెందిన అన్నమయ్య, తలనీలాలు ఇవ్వడం గురించి, బీబీ నాంచారి గురించి ఎక్కడా ప్రస్తావించకపోవడం గమనింపదగిన విషయం.[11]
వేంకటేశ్వరుండు, బీబి నాంచారమ్మ
బెండ్లియాడి మతమభేదమనియె
హరి, ప్రమాణమైన వ్యర్థవాదాలేల?
పాపసాబు మాట పైడిమూట ---- తక్కెళ్ళపల్లి పాపాసాహెబ్ 1949 [12]
పింగళి నాగేంద్రరావు
నాపాలి దైవమని నమ్ముకున్నానయ్య
నా భాగ్యదేవతా నను మరువకయ్యా
బీబి నాంచారమ్మ పొంచి ఉన్నాదయ్య
చాటు చేసుకు ఎటులో చెంతజేరెదనయ్య…
ఏడు కొండలవాడ వెంకటా రమణా -- పెళ్ళిచేసి చూడు లో పి.లీల పాడిన పాట.
మూలాలు

బీబి నాంచారమ్మ

బీబి నాంచారమ్మ ఎక్కడ జన్మించింది?


ఆంధ్ర ప్రదేశ్ అధికార భాషా సంఘం (Andhra Pradesh Official Language Commission) అధికార భాషా చట్టం 1966 ప్రకారం ఏర్పాటయిన సంస్థ. ఈ చట్టం 14.05.1966 లో అమలులోకి వచ్చింది. 1974 లో ఈ సంఘం ఏర్పాటైంది. ఇది పరిపాలనారంగంలో తెలుగు భాషాభివృద్ధికి కృషి చేసింది. పరిభాష రూపకల్పన, ప్రభుత్వ శాఖలలో అమలుకు కృషిచేసింది. ప్రభుత్వం నిర్ణయం ప్రకారం స్వతంత్రప్రతిపత్తికోల్పోయి, 2010 లో సాంస్కృతిక శాఖలో విలీనం అయ్యింది.
చరిత్ర
మాతృభాషను కాపాడుకోవటానికి ఉత్తర ప్రదేశ్ 1951లో, ఒడిషా 1954లో, తమిళనాడు 1956లో, అస్సాం 1960లో, గుజరాత్ 1961లో, కర్ణాటక 1963లో, మహారాష్ట్ర 1965లో, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ 1966లో తమ భాషని అధికార భాషగా చట్టాలను చేశాయి. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో మొదటగా 23 శాఖలలో మండలం మరియు దానికన్నా తక్కువ స్థాయిలోని కార్యాలయాలలో, కొన్ని శాసనేతరమైన అంశాలకు మాత్రమే తెలుగు ప్రవేశ పెట్టబడింది. 1967,1968 సం.లలో మరి కొన్ని శాఖలలో తెలుగు వాడకాన్ని విస్తరించింది.1971-73 లో పశుసంవర్థక, వ్యవసాయం, పంచాయతీరాజ్, జిల్లా పరిషత్తులు, దేవాదాయ శాఖ, విద్యా శాఖలలో తెలుగును ఉపయోగించాలని ప్రభుత్వం ఆదేశాలు జారీ చేసింది. 1974లో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ అధికార భాషా సంఘం ఏర్పాటయింది. దీనిలో అధ్యక్షుడు, నలుగురు సభ్యులు ఉంటారు. సచివాలయంలోని ఒక ఉపకార్యదర్శి ఈ సంఘానికి కార్యదర్శిగా ఉంటారు. ఇది ప్రభుత్వ అవసరాలకు తెలుగు వాడటానికి సంబంధించిన ప్రగతిని సమీక్షించి, తెలుగు భాష వినియోగానికి సిఫారసులు చేస్తుంది. 1974 నుండి 1979 వరకు రాష్ట్ర స్థాయిలో తెలుగు అమలు విషయమై ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు జారీ అయ్యాయి. 2000 మే 28, నందమూరి తారకరామారావు జన్మదినాన్ని అధికార భాషా దినోత్సవముగా ప్రకటించారు. 2004లో స్వభాను ఉగాది న అధికార భాషా సంవత్సరముగా ప్రకటించారు.
సంస్థ ఆకృతి
1974లో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ అధికార భాషా సంఘం ఏర్పాటయింది. దీనిలో అధ్యక్షుడు, నలుగురు సభ్యులు ఉంటారు. సచివాలయంలోని ఒక ఉపకార్యదర్శి ఈ సంఘానికి కార్యదర్శిగా ఉంటాడు. ఇది ప్రభుత్వ అవసరాలకు తెలుగు వాడటానికి సంబంధించిన ప్రగతిని సమీక్షించి, తెలుగు భాష వినియోగానికి సిఫారసులు చేస్తుంది. జిల్లా స్థాయిలో సమీక్షా సంఘాలకు కలెక్టరు అధ్యక్షులుగా, 8 మంది ఆధికారిక సభ్యులు, 15 నుండి 20 మంది అనధికారిక సభ్యులు ఉంటారు. అధికార భాషా సంఘం జిల్లాలలో పర్యటించి, అధికారులతో సమావేశాలు నిర్వహించి, తెలుగు ఉపయోగించడంలోని సాధక బాధకాలను తెలుసుకొని, తగు సూచనలు ఇస్తుంది. ఈ సంఘం కార్యాలయం చిరునామా: దక్షిణ హెచ్ నూతన భవనము, జి బ్లాక్ ఎదురుగా, సచివాలయం, హైదరాబాదు-500022. 2010 లో సంస్థ సాంస్కృతిక శాఖలో విలీనం అయ్యింది.
సంస్థ కార్యక్రమాలు
2003 లో తిరుపతిలోని మహాతీ సభాప్రాంగణంలో అధికార భాష దినోత్సవం జరిగింది. భాషా సదస్సు, పండిత సదస్సు, వక్తృత్వ సదస్సు, సత్కార మహోత్సవం నిర్వహించడం జరిగింది.
15% శాతం అల్పసంఖ్యాక వర్గాలుగా ఉన్న సాహెబులకొరకు, 13 జిల్లాలలో ఉర్దూని రెండవ అధికార భాషగా ప్రకటించారు. అవి కర్నూలు, హైదరాబాదు, కడప, నిజామాబాదు, అనంతపురం, రంగారెడ్డి, మెదక్, గుంటూరు, చిత్తూరు, మహబూబ్ నగర్, అదిలాబాదు, వరంగల్లు, నెల్లూరు.
లక్ష్యాలు
2004 నాటివి
దాదాపు 40 శాతం జనాభా, అనగా రెండు కోట్ల నలభై లక్షల తెలుగు వారున్న తమిళనాడులో, తెలుగును రెండవ అధికార భాషగా గుర్తించుట
జాతీయ అధికార భాషగా తెలుగుని గుర్తించడానికి సిఫారస్ చేయడం
2003-2004 నుండి తెలుగుని పాఠశాల విద్యలో త్రిభాషా సూత్రానికి అనుగుణంగా అమలు చేయడం
తెలుగు భాషలో కృషి చేసిన రచయితలు పండితులకు సన్మానం
ప్రభుత్వ శాఖలలో తెలుగు వాడటానికి ప్రోత్సాహకాలు ఇవ్వడం
2012నుండి జరిగిన పని
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సమాచార సాంకేతికశాఖ, అధికారభాషాసంఘం మరియు సిలికానాంధ్ర కలిసి 2013 అక్టోబరు 30న హైదరాబాదులో యూనికోడ్ పై సదస్సు నిర్వహించింది. దీనిలో భాగంగా [1]ను ఆవిష్కరించారు. దీనిలో పుస్తకాల పునర్ముద్రణ ప్రతులను యూనికోడ్, ఇపబ్, పిడిఎఫ్ రూపంలో చేర్చారు.[2]
పురస్కారాలు
2013 అంతర్జాతీయ మాతృభాషా దినోత్సవం సందర్భంగా తెలుగు భాషాభివృద్ధికి కృషి చేసిన డాక్టర్ గారపాటి ఉమా మహేశ్వరరావు, డాక్టర్‌పివి పరబ్రహ్మశాస్ర్తి, డాక్టర్ రవ్వా శ్రీహరి, ఉర్ధూభాషా సేవారంగానికి సంబం ధించి జలీల్‌భాషాకు విశిష్ట పురస్కారాలు అందజేశారు. విపత్తు నివారణ సంస్థ కమిషనర్ డాక్టర్ టి.రాధ, సాంస్కృతిక శాఖ కార్యదర్శి జి.బలరామయ్య, నల్లగొండ జిల్లా కలెక్టర్ నందివెలుగు ముక్తేశ్వరరావు, చిత్తూరు జిల్లా కలెక్టర్ సాల్మన్ ఆరోగ్యరాజ్, నాగార్జున విశ్వ విద్యాలయం ఉపాధ్యక్షులు వియన్న రావు తది తరులకు తెలుగు పరిపాలనా భాషా పురస్కారాలు అందజేశారు.[3]
2014 అంతర్జాతీయ మాతృభాషా దినోత్సవం సందర్భంగా భాషా అభివృద్ధి, పరిపాలనలో అమలు కోసం కృషి చేసిన పలువురు ఐఎఎస్ అధికారులకు మరియు వివిధ రంగాలకు చెందిన పలువురు ప్రముఖులకు భాషా సాంస్కృతిక శాఖ, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ అధికార భాషా సంఘం సంయుక్త ఆధ్వర్యంలో భాషా పురస్కారాలను ప్రదానం చేశారు. తెలుగు భాషా రంగానికి పి.ఎస్.సుబ్రహ్మణ్యం, చరిత్ర పరిశోధన రంగానికి వకుళాభరణం రామకృష్ణ, నిఘంటు నిర్మాణ రంగానికి ఆంధ్రభారతి వెబ్‌సైట్ నిర్వాహకుడు శేషబాబు, ప్రసార రంగానికి గాను హెచ్.ఎం.టివి మఖ్యకార్యనిర్వహణాధికారుకె.రామచంద్రమూర్తి, ఉర్దూ భాషా రంగానికి రెహనుమ-ఎదక్కన్ ఉర్ధూ దిన పత్రిక ప్రధాన సంపాదకుడుసయ్యద్ వికారుద్దీన్ లకు విశిష్ట పురస్కారాలు ప్రదానం చేశారు. అలాగే తెలుగు పరిపాలనా భాషా పురస్కారాలను గిరిజన సంక్షేమ శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి అంగలకుర్తి విద్యాసాగర్, ప్రధాన పరిపాలన ప్రభుత్వ కార్యదర్శి ఎన్.శివశంకర్, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ నూనె గింజల ఉత్పత్తిదారుల సమాఖ్య వైస్ ఛైర్మన్ దుర్గాదాస్, కరీంనగర్, గుంటూరు, తూర్పుగోదావరి, మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా కలెక్టర్లు ఎం.వీరబ్రహ్మయ్య, సురేష్‌కుమార్, నీతు కుమారి ప్రసాద్, గిరిజాశంకర్, రాజీవ్‌గాంధీ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ నాలెడ్జ్ టెక్నాలజీస్ వైస్-ఛాన్సలర్ ప్రొఫెసర్ ఆర్.వి.రాజకుమార్, ద్రావిడ విశ్వవిద్యా లయం వైస్-ఛాన్సలర్ ప్రొఫెసర్ కంకణాల రత్నయ్య, జవహర్ జ్ఞానాధారిత అనుసంధా న వ్యవస్థాపక సంఘం ముఖ్య కార్య నిర్వహణాధికారి ఆత్మకూరి అమర నాథరెడ్డి లకు ప్రదానం చేశారు. పురస్కారంగా రూ.20వేల నగదుతో పాటు ప్రశంసాపత్రాన్ని అందజేశారు.
[4]
అధ్యక్షులు
మొదటి అధ్యక్షులుగా వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య పనిచేశాడు. ఇటీవలికాలంలో ఎబికె ప్రసాద్ 2005 నుండి 2009 వరకు అధ్యక్షుడుగా పనిచేశాడు. 2012 లో దీనిని పునరుద్దరించిన తరువాత మండలి బుద్ధప్రసాద్ అధ్యక్షుడిగా నియమితుడయ్యాడు.
అధ్యక్షుల జాబితా
వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య -1974-77
టి. అనసూయమ్మ -1977-78
వందేమాతరం రామచంద్రరావు -1978-81
సి. నారాయణరెడ్డి -1981-85
కొత్తపల్లి వీరభధ్రరావు -1985-86
నండూరి రామకృష్ణమాచార్య -1987-90
పి.యశోదారెడ్డి -1990-93
అబ్బూరి వరదరాజేశ్వరరావు,
గజ్జల మల్లారెడ్డి -1993-95
తూమాటి దోణప్ప -1995-1999
మాడుగుల నాగఫణిశర్మ -1999-2002
పరుచూరి గోపాలకృష్ణ -2003-2005
ఏ.బి.కె. ప్రసాద్ -2005-2009
మండలి బుద్ధ ప్రసాద్ 2012 ఆగస్టు 01 - 04 April 2014

భాషాభివృద్ధి
భారత రాజ్యాంగం తెలుగు అనువాదం మరియు ప్రచురణ

కార్యాలయ పదావళి, నమూనా లేఖలు, ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు నమూనాలు తయారు చేసింది. ముఖ్యంగా పాలన పరిభాష రూపొందించబడినశాఖలు: రోడ్లు-భవనాల శాఖ, ప్రచురణల నమోదు శాఖ, ఉద్యానవనాల శాఖ, ప్రజారోగ్యశాఖ, జాగీర్ల నిర్వహణ శాఖ, దేశీయవిద్య-హోమియోపతి శాఖ, ఓడరేవుల శాఖ, గిరిజన సంక్షేమ శాఖ, స్త్రీ శిశు సంక్షేమ శాఖ, పట్టణ ప్రణాళిక శాఖ, రవాణాశాఖ, మత్స్య శాఖ, పోలీసు శాఖ, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రాచ్య లిఖిత గ్రంథాలయ శాఖ. నమూనా లేఖలు రూపొందిచబడిన శాఖలు: వ్యవసాయ శాఖ, విద్యాశాఖ, పరిశ్రమలు, వాణిజ్య శాఖ, సహకార శాఖ. ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల నమూనాలు ఆర్థిక ప్రణాళిక శాఖ, హోం (పాస్ పోర్టులు-సి) శాఖ, సాగునీటి శాఖ, ప్రధాన పరిపాలన (జనరలు-బి) శాఖ, శాసనమండలి (శాసన నిర్మాణ) శాఖ, ప్రధాన పరిపాలన (ఎల్ సిటి) శాఖ, ప్రధాన పరిపాలన (ఒపి-2) శాఖ, ఆర్థిక, ప్రణాళిక (ఆర్థిక -బిజి) శాఖ ల కొరకు తయారు చేశారు.
2004 లో సంస్థ వెబ్సైటు తయారీ. (హక్కులు రక్షితమైన మరియు ఇఒటి ఖతులు వాడడంతో ఇది మైక్రో సాఫ్ట్ ఇంటర్నెట్ ఎక్స్ ప్లోరర్ లో మాత్రమే పనిచేస్తుంది. )
జాతీయ సూచనా విజ్ఞాన కేంద్రం మరియు డా. మర్రి చెన్నారెడ్డి మానవ వనరుల అభివృద్ధి సంస్థ లతో సంయుక్తంగా 2007 లో కంప్యూటర్లలో తెలుగు వాడకం వివిధ సాఫ్ట్ వేర్ల పరిచయం [5] అన్న పుస్తకాన్ని ప్రచురించి, ప్రభుత్వ వివిధ శాఖల ఉద్యోగులకు శిక్షణ ఇప్పించి తెలుగు వాడకాన్ని ప్రోత్సహించింది

బయటి లింకులు

వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు సందర్భంగా అధికారభాషా కమిషన్ ప్రచురణ
మూలాలు

వర్గం:ప్రభుత్వరంగ సంస్థలు

ఆంధ్రప్రదేశ్ అధికార భాషా సంఘం

ఆంధ్ర ప్రదేశ్ అధికార భాషా సంఘం ఎప్పుడు ఏర్పాటయింది?