జూలియా ఫియోనా రాబర్ట్స్ (జననం అక్టోబర్ 28, 1967) ఒక అమెరికన్ నటి. ఆమె రిచెర్డ్ గెరెకి జోడీగా నటించిన శృంగార హాస్య చిత్రం ప్రెట్టీ ఉమెన్ చలన చిత్రం ద్వారా ప్రసిద్ధి చెందింది, ఈ చిత్రం ప్రపంచవ్యాప్తంగా $463 మిలియన్ ఆర్జించింది. 1990లో స్టీల్ మాగ్నోలియాస్ మరియు 1991లో ప్రెట్టీ ఉమెన్ చలన చిత్రాల్లో నటనకు అకాడమీ అవార్డుకు ఎంపికైన తర్వాత, ఆమె 2001లో ఎరిన్ బ్రోకోవిచ్‌లో నటనకు ఉత్తమ నటికి అకాడమీ అవార్డు గెలుచుకుంది. మై బెస్ట్ ఫ్రెండ్స్ వెడ్డింగ్, మైస్టిక్ ఫిజ్జా, నాట్టింగ్ హాల్, రన్ఎవే బ్రైడ్ వంటి శృంగార హ్యాస చలన చిత్రాలు మరియు ది పెలికాన్ బ్రీఫ్ మరియు వోసియన్స్ ఎలెవన్ మరియు ట్వెల్వ్ వంటి అపరాధ చలన చిత్రాలతో సహా ఆమె చిత్రాలు అన్ని కలిసి $2 బిలియన్ కంటే ఎక్కువగా వసూళ్లు చేశాయి, దీనితో ఆమె బాక్స్ ఆఫీస్ వసూళ్లపరంగా ఎక్కువగా విజయం సాధించిన నటిగా పేరు పొందింది.[1]
రాబర్ట్స్ ప్రపంచంలోనే అధికంగా చెల్లించే నటీమణుల్లో ఒక నటిగా ఎదిగింది, 2002 నుండి 2005 వరకు అధిక-ఆదాయాన్ని సంపాదిస్తున్న నటీమణుల హాలీవుడ్ రిపోర్టర్స్ వార్షిక "పవర్ జాబితా"లో అగ్ర స్థానంలో కొనసాగింది, 2006లో ఆ స్థానాన్ని నికోలే కిడ్‌మ్యాన్ సొంతం చేసుకుంది.   ఆమె 1990   ప్రెట్టీ ఉమెన్ చలన చిత్రానికి $300,000 తీసుకుంది; 2003లో, ఆమె  మోనాలీసా స్మైల్‌లో పాత్ర కోసం అసాధారణ రీతిలో $25 మిలియన్ తీసుకుంది.   2007లో, రాబర్ట్స్ నికర ఆదాయం దాదాపు $140 మిలియన్ ఉంటుందని అంచనా వేస్తున్నారు.[2]
రాబర్ట్స్ వోగే కవర్‌పై కనిపించిన మొట్టమొదటి నటిగా పేరు గాంచింది. ఒకసారి GQ తప్పుగా ఆమెను వారి కవర్‌పై కనిపించిన మొట్టమొదటి మహిళగా పేర్కొంది, కాని తర్వాత ఆ ప్రకటనను వెనక్కి తీసుకుంది (1964లో GQ కవర్‌లో కరోల్ చాన్నింగ్ కనిపించింది).[3] ఈమె పేరును పీపుల్ మ్యాగజైన్ యొక్క "ప్రపంచంలో 50 అందమైన వ్యక్తులు" జాబితాలో పదకొండు సార్లు ప్రచురించింది, హెలీ బెర్రీతో సమం చేసింది. 2001లో, లేడీస్ హోమ్ జర్నల్ ఆమెకు అమెరికాలో అధిక శక్తివంతమైన మహిళ జాబితాలో 11వ స్థానాన్ని ప్రకటించింది, ఈ జాబితాలో ఆమె జాతీయ భద్రతా సలహదారు కండోలిజా రైస్ మరియు ప్రథమ మహిళ లారా బుష్‌లను అధిగమించింది.[4] రాబర్ట్స్ రెడ్ ఓం ఫిల్మ్స్ పేరుతో ఒక ప్రొడక్షన్ సంస్థను కలిగి ఉంది, దీనిని సాధారణంగా షూలేస్ ప్రొడక్షన్ అని పిలుస్తారు (ఆమె భర్త చివరి పేరు "మోడెర్" వెనుక నుండి తీసుకున్నారు).
ప్రారంభ జీవితం

రాబర్ట్స్, అట్లాంటా, జార్జియాలోని క్రాఫోర్డ్ లాంగ్ హాస్పిటల్‌లో (ప్రస్తుతం ఎమోరే హాస్పటల్ మిడ్‌టౌన్) బెట్టీ లోయి (నీ బ్రెడెముస్) మరియు వాల్టర్ గ్రాడే రాబర్ట్స్ దంపతులకు జన్మించింది.[5][6] ఆమె అన్న ఎరిక్ రాబర్ట్స్ (ఒకసారి ఆమె అతనితో విరోధం పెట్టుకుంది, కాని మళ్లీ 2004లో రాజీపడింది) మరియు చెల్లి లీసా రాబర్ట్స్ జిలాన్‌లు కూడా నటీనటులు. రాబర్ట్స్ తల్లిదండ్రులు ఒక సమయంలో నటులు మరియు కథారచయితలు, సాయుధ దళాలు కోసం థియేటరికల్ ప్రొడక్షన్‌లో నటించేటప్పుడు కలుసుకున్నారు మరియు అట్లాంటా, జార్జియాలో మిడ్‌టౌన్‌లో జూనిపెర్ స్ట్రీట్‌కి దూరంగా అట్లాంటా యాక్టర్స్ అండ్ రైటర్ వర్క్‌షాప్‌ను ప్రారంభించారు.  రాబర్ట్స్ ఆమె తల్లి కడుపులో ఉన్నప్పుడు, ఆమె మరియు ఆమె భర్త డెకాటర్, జార్జియాలో పిల్లల కోసం ఒక నటనా పాఠశాలను నడిపేవారు. మార్టిన్ లూథర్ కింగ్, Jr. మరియు కోరెటా స్కాట్ కింగ్ పిల్లలు పాఠశాలలో చేరారు. వారి సేవకు కృత్నజ్ఞతగా, రాబర్ట్స్ తల్లి జూలియాకు జన్మను ఇచ్చినప్పుడు Mrs. కింగ్ ఆస్పత్రి రుసుమును చెల్లించాడు.[7]
రాబర్ట్స్ తల్లి 1971లో విడాకులు కోసం అభ్యర్థించగా, 1972 ప్రారంభంలో విడాకులు ముంజూరు చేయబడ్డాయి.[8]  ఈ కుటుంబం 1972లో స్మైర్నా, జార్జియాకు (అట్లాంటా శివారు ప్రాంతం) వెళ్లిపోయింది, ఇక్కడే రాబర్ట్స్ పిట్జాఘ్ లీ ఎలిమెంటరీ స్కూల్, గ్రిఫిన్ మిడిల్ స్కూల్ మరియు క్యాంప్‌బెల్ హై స్కూల్‌ల్లో చదివింది.[9]  ఆమె తల్లి మైఖేల్ మోట్స్‌ను రెండవ వివాహం చేసుకుంది మరియు ఆమెకు మరొక కూతురు నాన్సీ మోట్స్ 1976లో జన్మించింది. రాబర్ట్స్ పది సంవత్సరాల వయస్సులో ఆమె తండ్రి కేన్సర్‌తో మరణించాడు.
పాఠశాలలో, రాబర్ట్స్ బ్యాండ్‌లో క్లారీనెట్‌ను వాయించేది. ఆమె చిన్నతనంలో పశువైద్యురాలు కావాలనుకుంది, కాని స్మైర్నాలోని క్యాంప్బెల్ హై స్కూల్ నుండి పట్టభద్రురాలు అయిన తర్వాత,[10] ఆమె తన సహోదరుడు మరియు సహోదరి లీసా రాబర్ట్స్ గిల్లాన్‌లను కలుసుకోవడానికి మరియు నటనా వృత్తి కోసం న్యూయార్క్ చేరుకుంది. ఒకసారి అక్కడ, ఆమె క్లిక్ మోడలింగ్ ఏజెన్సీతో సంతకం చేసి, నటన తరగతులకు హాజరు అయ్యింది. "జూలీ రాబర్ట్స్" అనే పేరు అప్పటికే స్క్రీన్ యాక్టర్స్ గైల్డ్‌లో నమోదు అయ్యి ఉన్నదని తెలుసుకున్న ఆమె తన అసలు పేరు "జూలియా రాబర్ట్స్"ను నమోదు చేసింది. చిన్నవయస్సులో ఆమెతో పాటు చిత్రీకరణ ప్రాంతాలకు వచ్చే ఆమె మేనకోడలు ఎమ్మా రాబర్ట్స్ ఆమె తండ్రి మరియు అత్తలతో కలిసి నటనా వృత్తిలోకి ప్రవేశించింది.
వృత్తి
1986–1989
రాబర్ట్స్ మొట్టమొదటిగా తన సహోదరుడు ఎరిక్‌తో కలిసి బ్లడ్ రెడ్ చలన చిత్రంలో ఒక సహాయ పాత్రలో (ఇందులో ఆమెకు రెండు పదాల డైలాగ్ మాత్రమే ఉంది) నటించింది, అయితే ఈ చిత్రం 1987లో చిత్రీకరణ పూర్తి అయ్యినప్పటికీ, 1989 వరకు విడుదల కాలేదు. ఆమె మొట్టమొదటిసారిగా టెలివిజన్‌లోని క్రైమ్ స్టోరీ సిరీస్‌లో ప్రారంభ సీజన్‌లో డెన్నిస్ ఫారినాతో "ది సర్వైవర్" అనే భాగంలో ఒక కౌమార వయస్సులో మానభంగానికి గురైన బాలిక పాత్రలో కనిపించింది, ఇది ఫిబ్రవరి 13, 1987లో బ్రాడ్‌క్యాస్ట్ చేయబడింది. ఆమె ఎల్మో పాత్రతో సీసేమ్ స్ట్రీట్ లో నటించింది, దీనిలో ఆమె భావాలను మార్చే ప్రతిభను కనబర్చింది. రాబర్ట్స్ 1988లో విడుదలైన స్వతంత్ర చలన చిత్రం మైస్టిక్ ఫిజ్జా లోని ఆమె నటనతో చలన చిత్ర ప్రేక్షకుల ఆదరాన్ని సంపాదించింది; అదే సంవత్సరంలో, ఆమె మియామీ వైస్ నాల్గో సీజన్ ముగింపు భాగంలో ఒక పాత్రలో నటించింది. తర్వాత సంవత్సరంలో, ఆమె స్టీల్ మాగ్నోలియాస్ లో మధుమేహ వ్యాధితో బాధపడుతున్న ఒక యువ పెళ్ళికూతురు పాత్రలో నటించింది మరియు ఆమె నటనకు ప్రథమ అకాడమీ అవార్డు ఎంపికకు (ఉత్తమ సహాయ నటిగా) అర్హతను సంపాదించింది.
1990–2000
రాబర్ట్స్ రిచర్డ్ గేరేతో కలిసి నటించిన 1990లోని సిండ్రిల్లా/పైగ్మైలియెన్స్‌క్యూ కథ ప్రెట్టీ ఉమెన్ లో పాత్రతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా అభిమానులను సంపాదించుకుంది. రాబర్ట్స్ ఈ పాత్రను మొదటి ఇద్దరు నటీమణులు మోలే రింగ్వాల్డ్ మరియు మెగ్ రియాన్‌లు తిరస్కరించిన కారణంగా దక్కించుకుంది. ఈ పాత్ర ఆమెకు రెండవ ఆస్కార్ సమ్మతిని కూడా సంపాదించింది, కాని ఈసారి ఉత్తమ నటిగా పోటీపడింది. ఆమె తదుపరి బాక్స్ ఆఫీస్ విజయం సాధించిన థ్రిల్లర్ చిత్రం స్లీపింగ్ విత్ ది ఎనిమీ , దీనిలో ఆమె చిత్తవైకల్య భర్త ప్యాట్రిక్ బెర్గిన్ చేతిలో హింసలకు గురయ్యి, అతని బారి నుండి తప్పించుకుని ఐయోవాలో కొత్త జీవితాన్ని ప్రారంభించే భార్య పాత్రలో నటించింది. ఆమె 1991లోని స్టీవెన్ స్పీల్‌బర్గ్ యొక్క హుక్ లో టింకెర్‌బెల్‌లో మరియు 1991 చలన చిత్రం డైయింగ్ యంగ్ లో నర్స్ పాత్రలో నటించింది. ఈ పాత్రను రెండు సంవత్సరాల విరామం తర్వాత చేసింది, ఈ సమయంలో ఆమె రాబర్ట్స్ అల్ట్‌మాన్ యొక్క ది ప్లేయర్ (1992)లో ప్రత్యేక పాత్ర మినహా మరే ఏ చిత్రంలోని నటించలేదు. ప్రారంభ 1993లో, ఆమె గురించి ఒక పీపుల్ మ్యాగజైన్ ముఖ్య కథనం "వాట్ హేపెనెడ్ టు జూలియా రాబర్ట్స్?"లో చర్చించారు.
1993లో, ఆమె జాన్ గ్రిషమ్ నవల ఆధారంగా చిత్రీకరించిన విజయవంతమైన చిత్రం ది పెలికాన్ బ్రీఫ్ లో డెంజెల్ వాషింగ్టన్‌కు జోడీగా నటించింది. ఆమె 1996 చిత్రం మైఖేల్ కొల్లిన్స్ లో లియామ్ నీసన్‌తో కూడా నటించింది. 1995లో, ఆమె ఫ్రెండ్స్ సీజన్ 2లో (13వ భాగం "ది వన్ ఆఫ్టెర్ ది సూపర్‌బౌల్") కనిపించింది. తర్వాత కొన్ని సంవత్సరాల్లో, ఆమె విమర్శనాత్మకంగా మరియు వాణిజ్యపరంగా విఫలమైన చిత్రాలు స్టెఫెన్ ఫ్రీయార్స్ మారే రియల్లీ (1996) వంటి పలు చిత్రాల్లో నటించింది. రాబర్ట్స్ ఈ వైఫల్యాలను 1997లో వసూళ్లపరంగా మరియు విమర్శకులపరంగా విజయం సాధించిన మై బెస్ట్ ఫ్రెండ్స్ వెడ్డింగ్ తో అధిగమించింది. ఆమె 1999 చిత్రం నాట్టింగ్ హిల్ లో హ్యూగ్ గ్రాంట్‌తో కలిసి నటించింది. అదే సంవత్సరంలో, ఆమె రిచర్డ్ గేరేతో రెండవసారి రన్అవే బ్రైడ్ లో నటించింది. రాబర్ట్స్, బెంజిమన్ బ్రాట్ (ఆ సమయంలో ఆమె ప్రియుడు) నటిస్తున్న లా & ఆర్డర్ టెలివిజన్ సిరీస్ భాగం "ఎంపైర్"లో ఒక అతిథి పాత్రలో నటించింది. అలాగే 1999లో, ఆమె క్లిష్టమైన రచన గల చిత్రం స్టెప్‌మామ్ లో సుసాన్ సరాండాన్‌తో కలిసి నటించింది.
2001–2005

2001లో, రాబర్ట్స్ ఆమె పాత్ర ఎరిన్ బ్రోకోవిచ్‌కు ఉత్తమ నటి అకాడమీ అవార్డును అందుకుంది, ఈ చిత్రంలో ఎనర్జీ భారీ సంస్థ పసిఫిక్ గ్యాస్ & ఎలక్ట్రిక్‌కు వ్యతిరేకంగా విజయవంతమైన దావాకు జీతంతో సహాయం చేసింది. తర్వాత సంవత్సరంలో డెంజెల్ వాషింగ్టన్‌కు ఉత్తమ నటుడు అవార్డు అందిస్తున్నప్పుడు, ఆమె టామ్ కోంటి అక్కడ లేకపోవడం సంతోషంగా ఉందని చెప్పి ఒక పొరపాటు చేసింది. ఆమె ముందు సంవత్సరంలో ఆమె ఆస్కార్ ప్రసంగాన్ని ముగించమని తొందరపెట్టిన నిర్వాహకుడు బిల్ కాంటీని ఉద్దేశించి చెప్పింది, కాని పొరపాటున స్కాటిష్ నటుడు పేరును పేర్కొంది.[11] రాబర్ట్స్ ఎరిన్ బ్రోకోవిచ్ దర్శకుడు స్టీవెన్ సోడెర్బెర్గ్ యొక్క మూడు చిత్రాల్లో నటించింది: ఓషన్స్ ఎలెవన్ (2001), ఫుల్ ప్రాంటాల్ (2002) మరియు ఓషన్స్ ట్వెల్వ్ (2004). తర్వాత 2001లో, ఆమె రోడ్ గ్యాంగ్‌స్టర్ కామెడీ ది మెక్సికన్ చిత్రంలో నటించింది, దీనిలో ఆమెకు తన దీర్ఘకాల స్నేహితుడు బ్రాడ్ పిట్‌తో కలిసి నటించే అవకాశం దక్కింది. 2005లో, ఆమె డేవ్ మ్యాథూస్ బ్యాండ్‌చే విజయవంతమైన సింగిల్ "డ్రీమ్‌గర్ల్" కోసం ఒక మ్యూజిక్ వీడియోలో నటించింది.
2006-ప్రస్తుతం
2006లో రాబర్ట్స్ నటించిన రెండు చిత్రాలు ది ఆంట్ బుల్లీ మరియు చార్లోట్సే వెబ్ విడుదలయ్యాయి. రెండు చలన చిత్రాలు యానిమేటెడ్ చిత్రాలు కాగా, ఆమె వీటిలో గాత్రదానం చేసింది. ఆమె తదుపరి చిత్రం మాజీ CBS పాత్రికేయుడు జార్జ్ క్రిలే రచించిన పుస్తకం ఆధారంగా నిర్మించబడుతున్న చార్లీ విల్సన్స్ వార్ లో టామ్ హాంక్స్ మరియు ఫిలిప్ సేమౌర్ హోఫ్మాన్‌లతో కలిసి నటించింది; ఈ చిత్రం డిసెంబరు 21, 2007న విడుదలైంది. రియాన్ రైనాల్డ్స్ మరియు విల్లెమ్ డాఫోయెలు కూడా నటించిన ఫైర్‌ఫ్లైస్ ఇన్ ది గార్డెన్ ఫిబ్రవరి 2008లో బెర్లిన్ అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవంలో విడుదలైంది.
రాబర్ట్స్ రిచర్డ్ గ్రీన్‌బెర్గ్ యొక్క 1997 నాటకం త్రీ డేస్ ఆఫ్ రెయిన్ యొక్క మరొక ప్రదర్శనలో బ్రాడ్లే కూపెర్ మరియు పాల్ రుడ్‌లతో కలిసి నాన్ పాత్రతో ఏప్రిల్ 19, 2006లో మొట్టమొదటిసారిగా బ్రాడ్‌వేలోకి ప్రవేశించింది. ఈ నాటకం దాని మొదటి వారం టిక్కెట్ల అమ్మకాల్లో దాదాపు US$1 మిలియన్ డాలర్లు సంపాదించింది[12] మరియు దాని తక్కువ ప్రదర్శనల్లో వాణిజ్యపరంగా విజయాన్ని సాధించింది, ఆమె నటనకు ప్రశంసలు దక్కాయి. న్యూయార్క్ టైమ్స్ విమర్శకుడు బెన్ బ్రాంట్లే ఆమెను "స్వీయ-చైత్యనం"తో కూడిన మహిళగా (ప్రత్యేకంగా మొట్టమొదటి నటనలో) [మరియు] ఆమె నటించిన రెండే పాత్రలతో క్షణికవీక్షణంలో మాత్రమే పరిచయం అయ్యిందని" పేర్కొన్నాడు.[13]   బ్రాంట్లే "గ్రీన్‌బర్గ్స్ స్లెండర్, ఎలిగెంట్ ప్లే" యొక్క నిర్మాణాన్ని "జోయే మాంటెల్లో దర్శకత్వం వహించిన ఈ చెక్కిన మరియు చీలిన వ్యాఖ్యానం నుంజి దాని కళాత్మక సత్ప్రవర్తనను గ్రహించడం దాదాపు అసంభవమ"ని కూడా విమర్శించాడు.[13]   త్రీ డేస్ ఆఫ్ రెయిన్ స్టేజ్ డిజైన్ కేటగిరీలో రెండు టోనీ అవార్డు ఎంపికలను అందుకుంది.   2009లో, లాంకమ్ సంస్థకు జూలియా రాబర్ట్స్ ప్రపంచ అంబాసిడర్‌గా వ్యవహరిస్తుందని ఆ సంస్థ ప్రకటించింది.[14]   రాబర్ట్స్ క్లివే వోవెన్‌తో కలిసి హాస్య-థ్రిల్లర్  డ్యూప్లిసిటీలో నటించింది, ఈ చిత్రంలోని నటనకు ఆమె ఏడవ గోల్డెన్ గ్లోబ్ నామినేషన్‌ను అందుకుంది.   2010లో, ఆమె షిర్లే మాక్‌లైయినే, కాదే బేట్స్ మరియు క్వీన్ లాటిఫాహ్‌లతో కలిసి శృంగార హాస్య చిత్రం  వ్యాలెంటెన్స్ డేలో కనిపించనుంది మరియు ఈ చిత్రం  ఇట్, ప్రే, లవ్ ఆధారంగా చిత్రీకరిస్తున్నారు.
అమెరికన్ గర్ల్ చిత్రాలు
రాబర్ట్స్ అమెరికన్ గర్ల్ నుండి కొన్ని పుస్తకాలకు చిత్రాలు వలె నిర్మించి వాటికి ప్రాణం పోసింది, వీటికి ఆమె తన సహోదరి లీసాతో కలిసి కార్యనిర్వాహక నిర్మాతగా వ్యవహరించింది. ఈ సంస్థ నిర్మాణాలు మరియు సేవలు అమెరికా చరిత్రలోని పలు వ్యవధిల్లోని బాలిక పాత్రలను బొమ్మలు వలె ప్రదర్శిస్తూ కథలను పుస్తకాలు మరియు చలన చిత్రాల్లో నిర్మించింది. దీని ప్రధానమైన అంశంగా పుస్తకాలు మరియు అనుబంధ సాధనాలను కలిగి ఉన్న ఒక చారిత్రాత్మక 18-అంగుళాల బొమ్మల సేకరణను చెప్పవచ్చు. రాబర్ట్స్ నాలుగు చలన చిత్రాలను నిర్మించింది.[15]
ప్రభావం
రాబర్ట్స్ చిత్రాలు అమెరికా బాక్స్ ఆఫీస్‌లో సుమారు $2.3 బిలియన్ ఆర్జించాయి, ఈమె అధిక వసూళ్ల సాధించిన మహిళా చలన చిత్ర నటి వలె మంచి పేరు సంపాదించింది.[16] ఈమె జేమ్స్ ఉల్మెర్‌చే రూపొందించబడిన ఒక స్వతంత్ర మరియు స్టూడియో చలన చిత్రాల్లో నటులు మరియు దర్శకుల ప్రపంచ తార ప్రాధాన్యతకి ఒక సమగ్ర మార్గదర్శకమైన ఉల్మెర్ స్కేల్ యొక్క ఉన్నతస్థానంలో ఉంచబడింది, ఈ స్థానంలోని ఇతర నిష్ణాతులు టామ్ క్రూస్ మరియు టామ్ హ్యాంక్స్.
వ్యక్తిగత జీవితం
సంబంధాలు
రాబర్ట్స్ వ్యక్తిగత జీవితం తరచూ చర్చనీయాంశం అయ్యింది. ఆమె లియామ్ నీసన్, డైలాన్ మెక్‌డెర్మాట్, కియెఫెర్ సదర్లాండ్, లైలే లోవెట్, మాథ్యూ ప్రెర్రీ మరియు బెంజామిన్ బ్రాట్‌లతో సహా పలు ప్రసిద్ధ వ్యక్తులతో కాల్పనిక సంబంధాలు కలిగి ఉన్నట్లు విస్తృతంగా వార్తలు వచ్చాయి. ఆమె కొంత కాలం ఆమె స్టీల్ మాగ్నోలియస్ సహాయ నటుడు మెక్‌డెర్మాట్‌ను పెళ్ళి చేసుకోవాలనుకుంది. ఆమె 1990లో సదర్లాండ్‌ను కలిసింది, అతను ఫ్లాట్‌లీనియర్స్ చిత్రంలో ఆమె జోడీగా నటించాడు. ఆగస్టు 1990లో, రాబర్ట్స్ మరియు సదర్లాండ్‌లు జూన్ 14, 1991లో విస్తృత స్టూడియో-ప్రణాళిక చేయబడిన పెళ్ళితో వారి నిశ్చయతార్థాన్ని ప్రకటించారు. రాబర్ట్స్ పెళ్ళికి మూడు రోజులు ముందు నిశ్చయతార్థాన్ని రద్దు చేసింది. రాబర్ట్స్ చివరికి సదర్లాండ్ యొక్క స్నేహితుడు జాసన్ ప్యాట్రిక్‌తో కలిసి ఐర్లాండ్‌కు వెళ్లిపోయింది. జూన్ 27, 1983న, ఆమె దేశీయ గాయకుడు లైలే లవెట్‌ను విహహం చేసుకుంది. ఈ వివాహం లవెట్ తన బ్యాండ్‌తో పర్యటనలో ఉన్న ప్రాంతానికి సమీపంలోని మారియాన్, ఇండియానాలోని సెయింట్ జేమ్స్ లూథరన్ చర్చ్‌లో జరిగింది. మార్చి 1995లో, ఆ జంట విడిపోయింది, చివరికి విడాకులు తీసుకున్నారు.
1998లో, రాబర్ట్స్ లా & ఆర్డర్ నటుడు బెంజిమన్ బ్రాట్‌తో సహజీవనాన్ని ప్రారంభించింది మరియు అతను మార్చి 25, 2001 అకాడమీ అవార్డ్ ఉత్సవంలో ఆమె వెంట ఉన్నాడు, ఈ వేడుకలో ఆమె ఆస్కార్ గెల్చుకుంది. మూడు నెలల తర్వాత, జూన్ 2001లో, రాబర్ట్స్ మరియు బ్రాట్‌లు వారి ఇకపై భార్యభర్తలుగా ఉండబోమని ప్రకటించారు. వారి సంబంధం గురించి ఆమె మాట్లాడుతూ, "దయ మరియు సుకుమార హృదయపూర్వకంగా ముగిసింద"ని పేర్కొంది.[17]
రాబర్ట్స్ ఆమె ప్రస్తుత భర్త కెమరామ్యాన్ డానియల్ మోడెర్‌ను 2000లో ఆమె చిత్రం ది మెక్సికన్ చిత్రీకరణ సమయంలో కలిసింది. ఆ సమయంలో, మోడెర్, వెరా స్టెయిమ్‌బర్గ్ మోడెర్‌ను పెళ్లి చేసుకున్నాడు. ఒక సంవత్సరం తర్వాత అతను విడాకులు కోసం అభ్యర్థించాడు మరియు తర్వాత అవి మంజూరు చేయబడ్డాయి, అతను జూలై 4, 2002న టాయోస్, న్యూ మెక్సికోలోని ఆమె రాంచ్‌లో రాబర్ట్స్‌ను వివాహమాడాడు.[18]  నవంబరు 28, 2004న, వారికి రెండు అండాల నుండి జన్మించిన కవలలు కూతురు హాజెల్ ప్యాట్రిసియా మరియు కొడుకు ఫిన్నాయిస్ "ఫిన్" వాల్టర్‌లకు జన్మించారు. వారి మూడవ బిడ్డ, కొడుకు హెన్రీ డెనియల్ మోడెర్ లాస్ ఏంజిల్స్‌లో జూన్ 18, 2007న జన్మించాడు.[19]
స్వచ్ఛంద సంస్థలు
రాబర్ట్స్ UNICEF అలాగే ఇతర స్వచ్ఛంద సంస్థలకు సమయాన్ని మరియు వనరులను వెచ్చింది. 1995 వసంతరుతువులో, రాబర్ట్స్‌ను గ్రహీతల అవసరమైన కొన్ని పునరావాస సంస్థలను సంప్రదించాలని అభ్యర్థించిన కారణంగా ఆమె UNICEFకు ఉత్సాహభరిత మద్దతుదారుగా వ్యవహరించింది. మే 10న, ఆమె పోర్ట్-యు-ప్రిన్స్‌కు చేరుకుంది, ఆమె అక్కడకి "తనకు తానే నేర్చుకునేందు"కు వచ్చినట్లు తెలిపింది. అక్కడ దారిద్ర్యాన్ని చూసిన ఆమె చాలా బాధపడింది. "నా గుండె పగిలిపోతుంది", అని పేర్కొంది. UNICEF అధికారులు ఆమె ఆరు-రోజుల సందర్శన ఆ సమయంలో సహాయంగా అవసరమైన అత్యధిక మొత్తం $10 మిలియన్ వరకు రావచ్చని అంచనా వేశారు.
2000లో, రాబర్ట్స్ లాస్ ఏంజిల్స్, బాల్టిమోర్ మరియు న్యూయార్క్‌ల్లో చిత్రీకరించిన ఒక నాడీ అభివృద్ధి లోపం రెట్టే సిండ్రోమ్ గురించి ఒక డాక్యుమెంటరీ సైలెంట్ ఏంజిల్స్‌లో వివరించింది. ఈ డాక్యుమెంటరీ ఆ వ్యాధిపై పబ్లిక్ జాగృతిని పెంచడానికి సహాయంగా రూపొందించబడింది. జూలై 2006లో, భూమి జీవ ఇంధనాలు, రాబర్ట్స్‌ను సంస్థ యొక్క ప్రవక్త వలె మరియు పునరుద్ధరణ ఇంధనాల వాడకాన్ని ప్రోత్సహించేందుకు కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన సలహా మండలికి సంస్థ ప్రతినిధిగా ప్రకటించింది.
ఫిల్మోగ్రఫీ

(1992)

1995.

2003.

ఈట్, ప్రే, లవ్

టెలివిజన్

1996.

(1999)

2003.

ఉపప్రమాణాలు

మరింత చదవడానికి
. జూలియా రికా యొక్క స్వీట్‌హార్ట్ (న్యూయార్క్: AMI బుక్స్, 2003)
. జూలియా రాబర్ట్స్ కాన్ఫిడెన్షియల్: ది అన్‌యాథరైజ్డ్ బయోగ్రఫీ (లండన్: వర్జిన్, 2003)
. జూలియా రాబర్ట్స్: ప్రెట్టీ సూపర్‌స్టార్ (ఎడిన్‌బర్గ్: మెయిన్‌స్ట్రీమ్ 2000)
. జూలియా: హెర్ లైఫ్ (న్యూయార్క్: సెయింట్ మార్టిన్ యొక్క ప్రెస్, 2004)
బాహ్య లింక్లు

Please use a more specific IMDb template. See the documentation for available templates.
Please use a more specific IBDB template. See the documentation for available templates.

|PLACE OF BIRTH=, U.S.
|DATE OF DEATH=
|PLACE OF DEATH=
}}
వర్గం:జార్జియా నుండి నటులు (U.S. రాష్ట్రం)
వర్గం:యాక్టర్స్ స్టూడియో పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:అమెరికన్ చలన చిత్ర నటులు
వర్గం:అమెరికన్ మహిళా మోడల్‌లు
వర్గం:అమెరికన్ స్టేజ్ నటులు
వర్గం:అమెరికా టెలివిజన్ నటులు
వర్గం:BAFTA విజేతలు (ప్రజలు)
వర్గం:అకాడమీ అవార్డు విజేతలు
వర్గం:ఉత్తమ నాటక నటిగా గోల్డెన్ గ్లోబ్ (చిత్రం) విజేతలు
వర్గం:ఉత్తమ సంగీత లేదా హాస్య నటి గోల్డెన్ గ్లోబ్ (చిత్రం) విజేతలు
వర్గం:ఉత్తమ సహాయ నటిగా గోల్డెన్ గ్లోబ్ (చిత్రం) విజేతలు
వర్గం:జార్జియా రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయ పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:లీ స్ట్రాస్బెర్గ్ థియేటర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:అట్లాంటా, జార్జియా నుండి వ్యక్తులు
వర్గం:కాబ్ కంట్రీ, జార్జియా వ్యక్తులు
వర్గం:1967 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు

జూలియా రాబర్ట్స్

ప్రెట్టీ ఉమెన్ చిత్ర దర్శకుడు ఎవరు?


పఠాన్ తుర్రేబాజ్ ఖాన్  (- 1859) - బ్రిటీష్ రెసిడెన్సీపై దాడిచేసిన పోరుబిడ్డల నేత
ప్రథమ స్వాతంత్య్ర సంగ్రామ జ్వాలలు ఉత్తర భారతదేశంలో రగిలినప్పటికీ, అవి అక్కడికే పరిమితం కాలేదు. బానిస బంధనాల నుండి మాతృభూమిని విముక్తం చేయాలని ప్రజానీకంలో పెల్లుబికిన బలమైన కాంక్షకు జాతి, మతం, కులం, భాషలు, ఆచార సంప్రదాయాలు, ప్రాంతాలు అడ్డుగోడలు కాలేకపోయాయి. ఆయా ప్రాంతాలలోని బ్రిటీషర్ల తొత్తులైన రాజులు, నవాబులు, సంస్దానాధీశులు కూడా తిరుగుబాటును నిలువరించలేక పోయారు. ఉప్పెనలా ఉవ్వెత్తున ఎగిసిన తిరుగుబాటును ఆపడం ఎవరి తరం కాలేదు. చివరకు ఉరి కొయ్యలు, చెరసాలలు కూడా స్వేచ్ఛాపిపాసువులను ఆపలేక పోయాయి.
ఆధునిక ఆయుధాలు కలిగి, అపారమైన సైనిక బలగాలున్న బ్రిటీష్ పాలకులను ఎదుర్కోవడం ఆత్మహత్యాసదృశ్యం కాగలదని స్పష్టంగా తెలుసు. పోరుబాటలో మరణం తధ్యమన్న చేదు నిజం తెలిసి కూడా పరాయిపాలకులను తరిమి కొట్టేందుకు నడుం కట్టారు. ఆయుధం చేతపట్టి కదన రంగాన అరివీర భయంకరులై పోరాడి అమరులయ్యారు. ఆ కోవకు చెందిన యోధులలో పఠాన్ తుర్రేబాజ్ ఖాన్ ఒకరు.
పోరాటాలు
పఠాన్ తుర్రేబాజ్ ఖాన్ పరాక్రమాలకు పెట్టింది పేరైన రొహిల్లా సైనిక పటాలానికి చెందిన నాయకుడు. ప్రఖ్యాతి చెందిన అరబ్బులు, రొహిల్లాలు గల సైనిక దళానికి నాయకత్వం వహించిన తుర్రేబాజ్ ఖాన్, హైదరాబాద్ నివాసి పఠాన్ రుస్తుం ఖాన్ కుమారుడు. ఆయన బ్రిటీష్ సైన్యంలో చేరి ఔరంగాబాదు బ్రిటీష్ కంటోన్మెంటులో జమేదారుగా పనిచేశారు.
భారత దేశమంతటా తిరుగుబాటు బావుటాలు ఆకాశవీధుల్లో రెపరెలాడుతున్న రోజులవి. ఆ రోజుల్లో ధార్మిక పెద్దలు కూడా బ్రిటీష్ పాలకుల నుండి మాతృగడ్డను విముక్తి చేయమని యవతీ యువకులను, భారతీయ సైనికులను, స్వదేశీ పాలకులను ప్రోత్సహిస్తున్న వాతావరణం. ఆ సమయంలో బానిసత్వం నుండి విముక్తికై పోరాడమని మౌల్వీ సయ్యద్ అల్లావుద్దీన్ తుర్రేబాజ్ ఖాన్‌కు ఉద్బోధించారు. ఆ ధార్మిక పెద్దల ప్రభావంతో ఫిరంగీలను హతమార్చమంటూ, హైదరాబాద్ నగరంలోని గోడల మీద ప్రకటనలు వెలువడ్డాయి.
ఆ వాతావరణానికి ప్రభావితులైన కొందరు నైజాం సంస్థానం పరగణాలోని బ్రిటీషు అధికారులను కాల్చివేశారు. ఈ విషయమై మాట్లాడేందుకు నిజాం అనుమతి కోరిన రొహిల్లాలను ఆయన బ్రిటీష్ అధికారులకు అప్పగించాడు. ఈ చర్యకు ఆగ్రహించిన మౌల్వీలు ధర్యపోరాటానికి పిలుపు నిచ్చారు. ఆ పిలుపును అందుకున్న పఠాన్ తుర్రేబాజ్ ఖాన్ మౌల్వీ అల్లావుద్ధీన్ సహకారంతో బ్రిటీష్ ఆధిపత్యానికి నిలయమైన హైాెదరాబాద్ రెసిడెన్సీ విూద ఐదువందల మంది సాహసికులతో 1857 జూలై 17న దాడి చేశారు. ఈ దాడిలో పలువురు సహచరులను కోల్పోయిన ఖాన్, బ్రిటీష్-నిజాం బలగాలకు 1857 జూలై 22న పట్టుబడ్డాడు. తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించి ప్రజలను రెచ్చగొడుతున్నాడన్న నేరారోపణ విూద ఆయనకు ద్వీపాంతరవాస శిక్షను విధించి, ఆయన యావదాస్తిని బ్రిటీష్ పాలకులు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. తుర్రేబాజ్ ఖాన్‌ను బందిఖానాలో నిర్బంధించారు.
తుర్రేబాజ్ తల ఖరీదు
బ్రిటీష్ పాలకులు విధించిన ఆ శిక్ష అమలు జరిగేలోగా సాహసవంతుడైన ఖాన్ తనకు కాపలాగా పెట్టిన సెంట్రీలలో కూడా మాతృభూమి పట్ల గౌరవాభిమానాలను ప్రోదిచేసి 1859 జనవరి 18న జైలు నుండి తప్పించుకున్నారు. ఆయన తప్పించుకునే సరికి ప్రథమ స్వాతంత్య్ర సంగ్రామంగా ఖ్యాతిగాంచిన తిరుగుబాట్లను బ్రిటీష్ పాలకులు అణచివేశారు. అయినప్పటికి తిరుగుబాటు నాటి స్ఫూర్తిని గుండెల నిండా నింపుకుని ఖాన్ పోరు కొన సాగించేందుకు ఆయత్తమయ్యారు. అది పసికట్టిన నిజాం ప్రభుత్వం తుర్రేబాజ్ ఖాన్‌ను సజీవంగా గాని నిర్జీవంగా గాని పట్టితెచ్చిన వారికి, 1859 జనవరి 19న అయిదు వేల రూపాయల నజరానాను ప్రకటించింది. ( 'A reward of Rs.5000/- was proclaimed by the Nizam's Government on 19-1-1859 for his arrest ' - Who's who of Freedom Struggle In Andhra Pradesh, Vol.1, Ed., by Dr.Sarojini Regani, AP Govt. Publications 1978, P. 535).
ఆనాటి కాలంలో ఐదు వేల రూపాయలు చాలా విలువైన నగదు నజరానా. అంతటి నజరానాను తుర్రేబాజ్ ఖాన్ తలకు ఖరీదు కట్టారంటే, పాలకులకు ఆయన ఎంతగా సింహస్వప్నం అయ్యాడో ఊహించవచ్చు.
ఈ ప్రకటనతో అప్రమత్తుడై రహస్యంగా తిరుగుతూ, బ్రిటీష్ సేనలపై తిరిగి దాడులకు తుర్రేబాజ్ ఖాన్ శతవిధాల ప్రయత్నాలు చేయసాగారు. ఖైదు నుండి తప్పించుకున్న ఖాన్‌ను ఎలాగైనా పట్టుకుని అంతం చేయాలన్న పట్టుదలతో బ్రిటీషు సైన్యాలు-నిజాం సేనలు నిఘాను తీవ్రతరం చేశాయి.
కుర్బాన్ అలీ నమ్మక ద్రోహం
చివరకు నిజాం నవాబు ప్రకటిం చిన నగదు బహుమతికి ఆశపడిన కుర్‌బాన్ అలీ అను నమ్మకద్రోహి తుర్రేబాజ్ ఖాన్ ఆచూకిని నిజాం సైనికులకు చేరవేశాడు. ఆ సమాచారంతో తుర్రేబాజ్ ఖాన్ మీద నిఘాను పెంచిన బ్రిటీష్ బలగాలకు 1859 జనవరి 24న మెదక్ జిల్లా పరిసర ప్రాంతాలలోని తూఫ్రాన్ గ్రామం వద్ద ఆయన ఉన్నాడని ఉప్పు అందింది. ఆ సమాచారంతో ఆఘ మేఘాల మీద తుఫ్రాన్ చేరుకున్న సైనికులు గ్రామం మీద విరుచుకు పడ్డారు.
తుర్రేబాజ్ ఎదురుపోరాటం - వీరస్వర్గం
బ్రిటీష్ సైన్యాలు, నిజాం బలగాలు తుర్రేబాజ్ ఖాన్ ఉంటున్న ప్రాంతాన్ని చుట్టు ముట్టాయి. గతంలో చిట్టెలుకలా సైనిక బలగాల కళ్ళల్లో మన్నుకొట్టి తప్పించుకున్న ఆయనకు ఈసారి అది సాధ్యం కాలేదు. విజయమో-వీరస్వర్గమో తేల్చు కోవాల్సిన పరిస్థితి. చీమలదండులా వచ్చిపడిన శతృ సైనికులను ఒంటరిగా నిలువరించడం తుర్రేబాజ్ ఖాన్‌కు అసాధ్యమైంది. చివరకు బ్రిటీష్ సైనికులు ఆయనను చుట్టుముట్టి నిరాయుధుడ్ని చేశాయి. శత్రువు కళ్ళుగప్పి తప్పించుకునేందుకు ప్రయత్నించారు. అది సాధ్యం కాలేదు. ఆ ప్రయత్నంలో జరిగిన పెనుగులాటలో పఠాన్ తుర్రేబాజ్ ఖాన్‌ను జనవరి 24న శత్రుసైనికులు కాల్చి చంపారు. (Apprehended by British a week later and shot dead while he was resissting capture. - Who's who of Indian Martyrs Vol. 3, Edited by P.N Chopra, page 148 )..
స్వదేశీ పాలకుల మీద ఆంగ్లేయుల పెత్తనానికి చరమగీతం పాడాలన్న లక్ష్యంతో ఆంగ్ల-నైజాం సైనిక బలగాల మీద అవిశ్రాంత పోరాటాన్ని సాగించిన తుర్రేబాజ్ ఖాన్ మృతదేహాన్ని తూఫ్రాన్ నుండి హైదరాబాదుకు తరలించారు. ఆ తరువాత తుర్రేబాజ్ ఖాన్ భౌతికకాయాన్ని సంకెళ్ళతో కట్టేసి హైదరాబాద్ నగరంలో ప్రస్తుతం సుల్తాన్ బజారు పోలీసు స్టేషను ఉన్న చోట బహిరంగంగా వేలాడదీసారు. ఆ భయంకర దృశ్యాన్ని చూసిన వారెవ్వరూ కూడా భవిష్యత్తులో ఇటువంటి తిరుగుబాటుకు సాహసించ కూడదని పాలకులు కలలగంటూ తమలోని క్రౌర్యాన్ని వెల్లడించుకున్నారు. ( His corpse was hung up by chains in a public place in Hyderabad as a warning against future anti-British rebellions, - ibid page 148 )
ఆంగ్లేయుల కిరాతకం
బ్రిటీషు సైనికుల గుండెల్లో భయోత్పాతం సృష్టించిన పఠాన్ తుర్రేబాజ్ ఖాన్ భౌతికకాయం పట్ల కూడా ఆంగ్లేయులు, ఆంగ్లేయుల తొత్తులు కిరాతకంగా, అవమానకరంగా వ్యవహరించారు. ఆనాడు పరాయి పాలకులు కన్న కలలను కల్లలు చేస్తూ, పఠాన్ తుర్రేబాజ్ ఖాన్ లాంటి స్వాతంత్య్రసంగ్రామయోధుల వారసత్వాన్ని స్వీకరించిన ప్రజలు, చివరకు ఆంగ్లేయ మూకలను మాతృభూమి నుండి తరిమిగొట్టి అలనాటి త్యాగధనుల ఆకాంక్షలను నిజంచేశారు.
తుర్రేబాజ్ స్మారకం
ఈ క్రమంలో పఠాన్ తుర్రేబాజ్ ఖాన్, మౌల్వీ అల్లావుద్దీన్ తదితర యోధుల సాహసోపేత నాయకత్వంలో బ్రిటీషు రెసిడెన్సీ భవంతి విూద జరిగిన దాడి సంఘటనలకు గుర్తుగా, ఆ నాటి వీరయోధుల స్మారకార్థం, హైదరాబాదు నగరం నడి బొడ్డున గల కోటిలోని సిటీ బస్టాండు వద్ద (అది అనాటి రెసిడెన్సీ ప్రాంతం) స్వతంత్ర భారత ప్రభుత్వం 1957లో ఓ స్మారక స్థూపాన్ని నిర్మించింది. గ్రానైట్ స్తంభం, దాని నాలుగు దిశలా పహరా కాస్తున్నట్టుగా ఉన్న నాలుగు ఏనుగుల శిలా విగ్రహాలతో చక్కని స్మారక చిహ్నాం ఏర్పాటయ్యింది.
మూలాలు
Article from BHARATHA SWATHANTRODYAMAM ; ANDHRA PRADESH MUSLIMLU - by Syed Naseer Ahamed, Azad house of Publication, 2011.
బయటి లింకులు

వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం
వర్గం:భారతీయ ముస్లిం పోరాట యోధులు
వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు

తుర్రేబాజ్ ఖాన్

పఠాన్ తుర్రేబాజ్ ఖాన్ తండ్రి పేరేంటి?


కలి యుగము (దేవనాగరి: कली युग) హిందూ పురాణాలననుసరించి మహాయుగములోని చివరి మరియు నాలుగవ యుగము. ఇది ప్రస్తుతము నడుస్తున్న యుగము. వేదాల ననుసరించి యుగాలు నాలుగు,
సత్యయుగము
త్రేతాయుగము
ద్వాపరయుగము
కలియుగము
కలి యుగము యొక్క కాల పరిమాణము 4,32,000 సంవత్సరములు, అందు సుమారుగా ఐదు వేల సంవత్సరములు గడిచిపోయినాయి. హిందూ మరియు బౌద్ధ కాలమానములకు ఆధార గ్రంధమైన సూర్య సిద్ధాంత ప్రకారము క్రీ.పూ 3102 ఫిబ్రవరి 18 అర్ధరాత్రి (00:00) కలియుగము ప్రారంభమైనది. కృష్ణుడు సరిగ్గా అదే సమయానికి అవతారమును చాలించాడని హిందువులు భావిస్తారు. కలియుగాంతము నందు కల్కి రూపమున భగవంతుడు అవతరించి తిరిగి సత్య యుగ స్థాపనకు మార్గము సుగమము చేస్తారు .
కలియుగ లక్షణాలు
కలియుగంలో అంతా అధర్మమే. అంతా అన్యాయమే. మంచి వాళ్ళకు చెడు ఎదురవుతూ ఉంటుంది. అసలు భగవంతుడిని తలచుకొనే వారే కనిపించరు. సంసారంలో భార్యాపుత్రులు, ధనధాన్యాలు లాంటి వన్నీ సులభంగా సమకూరతాయి.
ఇవి కూడా చూడండి
చతుర్యుగాలు
మన్వంతరము
వర్గం:యుగాలు
వర్గం:కాలమానాలు

కలియుగం చిత్ర దర్శకుడు ఎవరు?


కొండారెడ్డిపల్లి, తెలంగాణ రాష్ట్రం, నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా, వంగూరు మండలంలోని గ్రామం.

ఇది మండల కేంద్రమైన వంగూరు నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మహబూబ్ నగర్ నుండి 70 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 504 ఇళ్లతో, 2268 జనాభాతో 2318 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1138, ఆడవారి సంఖ్య 1130. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 559 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 9. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 575594[1].పిన్ కోడ్: 509324.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి  ఉంది.
బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు వంగూరులో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల వంగూరులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కల్వకుర్తిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ మహబూబ్ నగర్లో ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల కల్వకుర్తిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు మహబూబ్ నగర్లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
కొండారెడ్డిపల్లిలో ఉన్న ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
కొండారెడ్డిపల్లిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కొండారెడ్డిపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 42 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 16 హెక్టార్లు
తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 26 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 49 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 857 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 1326 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 1772 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 411 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కొండారెడ్డిపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 411 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
కొండారెడ్డిపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, జొన్న, సజ్జలు, అపరాలు, కాయగూరలు
గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
ప్రముఖులు
రేవంత్ రెడ్డి శాసన సభ్యులు
మూలాలు

వెలుపలి లికులు

వర్గం:నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా గ్రామాలు

కొండారెడ్డిపల్లి (వంగూరు)

2011 నాటికి కొండారెడ్డిపల్లి గ్రామ జనాభా ఎంత?


పెనుమూరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము.[1].

మండలంలోని గ్రామాలు
ఉగ్రాణమ్ పల్లె
చింతపెంట
అమ్మగారిపల్లె
తాతిరెడ్డిపల్లె
చర్వగానిపల్లె
కామచిన్నయ్యపల్లె
చెన్నసముద్ర అగ్రహారం
కొత్తరొడ్డు
గుంటిపల్లె
గుడ్యాణం పల్లె
గొడుగుమాని పల్లె
మోపిరెడ్డిపల్లె
కొండమ అగ్రహారం
సామిరెడ్డిపల్లె
చిన్నమరెడ్డి ఖండ్రిగ
కలిగిరి
నంజరపల్లె
కల్వగుంట
సాతంబాకo
ఉగ్రాణమ్ పల్లె
==జనాభా (2001)== మొత్తం 	38,912 - పురుషులు 	19,709 - స్త్రీలు 	19,203
అక్షరాస్యత (2001) - మొత్తం 	67.77% - పురుషులు 	79.23% - స్త్రీలు 	56.09%

పెనుమూరు మండలం

2010నాటికి నంజరపల్లె గ్రామ జనాభా ఎంత?


చీపురుగొండి, విశాఖపట్నం జిల్లా, పెదబయలు మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1].
ఇది మండల కేంద్రమైన పెదబయలు నుండి 22 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 81 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 8 ఇళ్లతో, 40 జనాభాతో 45 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 18, ఆడవారి సంఖ్య 22. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 40. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 583825[2].పిన్ కోడ్: 531040.
విద్యా సౌకర్యాలు
బాలబడి పెదబయలులోను, ప్రాథమిక పాఠశాల బంగారుమామిడిలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల కిముడుపల్లిలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల సీకరిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల పెదబయలులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది.  ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
చీపూరుగొందిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 10 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 25 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 10 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 10 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
చీపూరుగొందిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఇతర వనరుల ద్వారా: 10 హెక్టార్లు
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	40 - పురుషుల సంఖ్య 	18 - స్త్రీల సంఖ్య 	22 - గృహాల సంఖ్య 	8

ఈగ్రామ  జనాభా (2001)
మొత్తం 	104/
పురుషుల సంఖ్య 	53/
స్త్రీల సంఖ్య 	51/
గృహాల సంఖ్య 	24 .

మూలాలు

2011 నాటికి చీపురుగొండి గ్రామములో బంజరు భూమి ఎంత ఉంది?


రూపై, శ్రీకాకుళం జిల్లా, సీతంపేట మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]

గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	105 - పురుషుల సంఖ్య 	45 - స్త్రీల సంఖ్య 	60 - గృహాల సంఖ్య 	34

మూలాలు

గుజ్జి గ్రామ పిన్ కోడ్ ఏంటి?


ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర చలనచిత్ర, టెలివిజన్, నాటకరంగ అభివృద్ధి సంస్ధ ప్రతి సంవత్సరం సినిమా, టెలివిజన్ రంగాలతోపాటు నాటకరంగానికి కూడా నంది పురస్కారాలను అందజేస్తుంది. వివిధ విభాగాల్లో ఉత్తమమైన వాటిని ఎంపిక చేసి బహుమతులు అందజేస్తారు. దీనినే నంది నాటక పరిషత్తు అంటారు.
ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమం జరుగుతున్న కారణంగా 2014 నంది నాటక పరిషత్తును నిర్వహించడంలో ఆలస్యం జరిగింది. దాంతో 2013, 2014 సంవత్సరాల నంది నాటకోత్సవాలను ఒకేసారి నిర్వహించారు. 2015 మే 16 నుండి 30 వరకి, రాజమండ్రి లోని ఆనం కళాకేంద్రంలో నంది నాటక పరిషత్తు - 2014 జరిగింది. 15 రోజుల పాటు జరిగిన నాటకోత్సవంలో ఒకరోజు 2013 నాటక ప్రదర్శనలు, మరోరోజు 2014 నాటక ప్రదర్శనలు జరిగాయి. విజేతలకు జూన్ 1న ఆంధ్రప్రదేశ్ మఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు గారి చేతుల మీదుగా బహుమతుల ప్రదానం జరిగింది.
నందమూరి తారక రామారావు రంగస్థల పురస్కారం
నాటకరంగానికి విశేషమైన సేవలందించిన వారికి నందమూరి తారక రామారావు రంగస్థల పురస్కారం పేరిట ఒక లక్ష రూపాయల నగదు పారితోషికంతో ఘనంగా సత్కరిస్తున్నారు.
2014 సంవత్సరానికి గాను నల్లూరి వెంకటేశ్వర్లు (సాంఘిక నాటకం) గారికి అందజేశారు.[1]
జ్యూరి సభ్యులు
పద్యనాటకాలు: బీ.ఎన్.ఐ.ఎం (హైదరాబాదు), వై. గోపాలరావు (శ్రీకాకుళం), కె. వనజకుమారి (అనంతపురం).
సాంఘీక నాటకాలు: ఎస్. అరుణకుమారి (కడప), వీబీజీవీకెఎం రాజు (కాకినాడ), ఎస్. బాలచందర్ (గుంటూరు).
సాంఘీక నాటికలు: ఎంసీ దాసు (విజయవాడ), జే.ఎస్.ఆర్. ఆంజనేయులు (నెల్లూరు), హైమావతి (హైదరాబాదు).
పిల్లల నాటికలు: డి. రామకోటేశ్వరరావు (గుంటూరు), వనజ నర్సింహారావు (పాలకొల్లు), సీ.హెచ్. ప్రభావతి (హైదరాబాదు).
ప్రదర్శించిన నాటక/నాటికలు

చిత్రమాలిక

ఛాయ చిత్ర ప్రదర్శన
 ఛాయ చిత్ర ప్రదర్శన
 ఛాయ చిత్ర ప్రదర్శన ప్రవేశ ద్వారం
ఆనం కళాకేంద్రం ప్రవేశ ద్వారం
ఆనం కళాకేంద్రం ప్రవేశ ద్వారం
ఉత్పత్తుల ప్రదర్శన మరియు అమ్మకపు స్టాల్
ఆనం కళాకేంద్రం ప్రవేశ ద్వారం
ప్రదర్శనల పట్టిక

ఇవికూడా చూడండి
నంది నాటక పరిషత్తు - 2013
నంది నాటక పరిషత్తు - 2015
నంది నాటక పరిషత్తు - 2016
నంది నాటక పరిషత్తు - 2017
మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం

నంది నాటక పరిషత్తు - 2014

2014 వరకి విజయవాడలో అతిపెద్ద కట్టడం ఏది?


బూది, విశాఖపట్నం జిల్లా, అనంతగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన అనంతగిరి నుండి 32 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విశాఖపట్నం నుండి 70 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 92 ఇళ్లతో, 339 జనాభాతో 78 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 183, ఆడవారి సంఖ్య 156. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 316. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584162[2].పిన్ కోడ్: 535273.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి శృంగవరపుకోటలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల కాశీపట్నంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల చిలకలగెడ్డలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శృంగవరపుకోటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నంలో ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
బూదిలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు , నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
బావుల నీరు  గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది.
తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది.  ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 10 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
బూదిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 2 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 76 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 76 హెక్టార్లు
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	339 - పురుషుల సంఖ్య 	183 - స్త్రీల సంఖ్య 	156 - గృహాల సంఖ్య 	92

మూలాలు

బూది గ్రామ జనాభా 2007నాటికి ఎంత?


రాణి ఎం బోర్డెస్ చిన్నవయసు నుండి ప్రకృతి పట్ల లోతైన ఆరాధనాభావం కలిగి ఉంది. ప్రకృతి ఆమెను విపరీతంగా ఆకర్షిస్తూ వచ్చింది. వైద్యవృత్తి ప్రధానమైన కుటుంబవాయావరణంలో
పెరిగినందున ఆమెకు 7 సంవత్సరంలోనే పశువైద్యం పట్ల ఆసక్తి కలిగింది. ఆమె కుటుంబం అనుమతితో పెంపుడు కూక్కను దగ్గరకు తీసి దానితో కలిసి బాల్యం సాగించింది. కుక్కను పెంచడం
వలన జంతువులను గురించిన మెళుకువలు గ్రహించడం భష్యత్తులో అధ్యయనానికి మరియు వృత్తి జీవితానికి తోడ్పడింది. ముంబయి లోని " సెయింట్ క్సేవియర్ " కాలేజిలో చదివిన రెండు సంవత్సరాల విద్య ఆమె అత్యున్నత అభ్యున్నతికి మూలంగా ఉన్నదని ఆమె అంతరాంతారాలలో విశ్వసించింది. నిత్యోత్సాహి అయిన భైతికశాస్త్ర అధ్యాపకుడైన " జహంగీర్ మిస్ట్రీ " రూపొందించిన 16 మంది విద్యార్థుల క్రియేటివిటీ గ్రూపులో ఆమెకూడా భాగస్వామ్యం వహించింది. క్రియేటివిటీ బృందంలో వైవిధ్యమైన ఆసక్తి కలిగిన వారు సమైక్యం చెయ్యబడ్డారు. అలాగే వీరంతా సమైక్యంగా ప్రయోగాలు నిర్వహిస్తూ అధ్యయనం సాగించారు. అప్పుడు స్వతంత్రమైన వాతావరణంలో సాగిన అధ్యయనం ఆసక్తికరమైన రీతిలో విద్యసాగించడానికి నేర్చుకోవడంలో ఉన్న అనందం అనుభవించేలా చేసింది. అలాగే ఆ భావం జీవితాంతం కొనసాగింది. తత్ఫలితంగా ఆమె బ్యాచిలర్ డిగ్రీలో జంతుశాస్త్రం మరియు మైక్రోబయాలజీ ప్రధానాంశాలుగా ఎంచుకుని
అదే కాలేజీలో విద్యను కొనసాగించింది.
బి.ఎస్.సి
ఆమె మీద ప్రభావం చూపి ఆమె అభ్యున్నతికి దోహదం చేసిన మరొక సంఘటన " బాంబే నేచురల్ హిస్ట్రీ సొసైటీ (బి.ఎన్.హెచ్.ఎస్) ప్రవేశంతో మొదలైంది. అమెచ్యూర్ నేచురలిస్ట్ అండ్
ది కమిటెడ్ ప్రొఫెషనల్ విద్యార్ధులకు " బాంబే నేచురల్ హిస్ట్రీ సొసైటీ " స్వర్గం లాంటింది. బి.ఎస్.సి చదివే సమయంలో బి.ఎన్.హెచ్.ఎస్ లో అండమానులో పక్షులు సేకరణలో ( బర్డ్ కలెక్షన్) లో అధ్యయనం చేసిన హుమాయూన్ అబ్దుల్‌తో కలిసి పనిచేసే అవకాశం లభించింది. హుమాయూన్ అబ్దుల్ తన సునిసిత హాస్యం మేళవించిన ప్రశ్నాస్త్రాలతో అందరినీ కలవరపస్తుంటాడని ఆమె అభిప్రాయపడింది. 70 సంవత్సరాల వయస్కుడైన హుమాయూన్ అబ్దుల్ వద్ద ఆమె సైంస్ గురించిన సరికొత్త విషయాలు నేర్చుకున్నది. హుమాయూన్ అబ్దుల్ ద్వారా ఆమె హుమాయూన్ అబ్దుల్ బంధువైన సలీం అలీ గిరించి తెలుసుకున్నది. తరువాత ముంబయి లోని " ఇంస్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్సు " లో ఎం.ఎస్ అధ్యయనం చేస్తున్న సమయంలో రాణి బోర్జెస్ సలీం అలీ పర్యవేక్షణలో " ఎకాలజీ అండ్ ఎవల్యూహన్ " గురించి వ్రాసిన వ్యాసపరంపర ప్రాబల్యం సంతరించుకున్నాయి. హాస్యం, అభిరుచి మరియు రాజీలేకుండా చేసే కృషితో పనిచేసే సలీం అలీ పట్ల ఆమెకు ఆరాధనా భావం కలిగింది. ఆయన పరిచయంతో రాణి బోర్జెస్ ఎకాలజీ అండ్ ఎవల్యూషన్ పట్ల అభిమానం పెంచుకుని అందులో అధ్యయనం కొనసాగించాలని నిర్ణయించుకుంది. అది భారతదేశంలో కొనసాగించడం కుదరదని భావించి కోరెల్ గ్యాబుల్స్ వద్ద ఉన్న  " యూనివర్శిటీ ఆఫ్ మైమి " లో చేరాలని నిశ్చయించుకున్నది.
పి.హెచ్.డి
ఫ్లోరిడాలోని గ్యాబుల్స్ వద్ద ఉన్న  " యూనివర్శిటీ ఆఫ్ మైమి " నుండి రాణిబోర్జెస్‌కు మెటాంగ్ ఫెలోషిప్ అలాగే ట్రాపికల్ బయాలజీ ప్రోగ్రాంలో పనిచేయడానికి అవకాశం వచ్చింది.
మైమి యూనివర్శిటీలో విద్యార్ధులు స్వయంగా రీసెర్చ్ ప్రతిపాదనలు చేసి యూనివర్శిటీ నుండి గ్రాంటులు పొందవచ్చు. అలాగే విద్యార్ధులు తాము అధ్యయనం చేసే అంశం స్వతంత్రంగా ఎంచుకోవచ్చు. వాస్థవానికి రాణిబోర్డెస్ రీసెర్చ్ గైడు టెడ్ గబ్బిలాల విభాగంలో పనిచేస్తూ ఉండేవాడు. రాణిబోర్డెస్‌కు గబ్బిలాల గురించి చదవాలన్న ఆసక్తి లేదు. టెడ్ రాణిబోర్డెస్‌కు ఆమెకు ఆసక్తి ఉన్న చెట్లు మరియు జంతువుల మద్య ఉండే పరస్పర సంబంధం గురించి పరిశోధన చేయడానికి స్వేచ్చ కలిగించాడు. ఆమె " ఫిజియోచెమెస్ట్రీ మరియు ఫుడ్ చాయిసెస్ ఇన్ ది హర్బివోరస్ ఇండియన్ జెయింట్ స్క్వైరల్ రాచుఫా ఇండికా " గురించి పరిశోధించడానికి స్వీయప్రతిపాదన చేసింది. ఈ పరిశోధన పొడిగించడానికి ఆమెకు " ఇంటర్నేషనల్ అఫెయిర్స్ ఆఫ్ ది యునైటెడ్ స్టేట్స్ " నుండి నిరంతర నిధిసహాయం అందుతూ వచ్చింది. ఆమెకు పరిశోధనకు అవసరమైన నిధిసహాయం అందడానికి అలాగే రీసెర్చ్ తరువాత పనిచేడానికి
" డేవిడ్ ఫర్గ్సన్ " ఎంతగానో సహకరించాడు.
భారతదేశంలో పరిశోధన
పరిశోధనా నిమిత్తం రెండు సంవత్సరాల కాలం భారతదేశ అరణ్యప్రాంతాలలో నివసించవలసిన అవసరం ఏర్పడింది. ఈ రెండు సంచత్సరాల సమయంలో ఆమె మగద్, ఉత్తరాఖండ్ మరియు మహారాష్ట్రాలో ఉన్న భీమాశంకర్ ప్రంతాలలో ఆమె ఒంటరిగా నివసించవలసిన అవసరం ఏర్పడింది. ఆమె పరిశోధనకు సహాయకులను స్వయంగా ఏర్పాటు చేసుకుని వారితో స్నేహ సంబంధాలను ఏర్పరచుకోవలసిన అవసరం ఏర్పడింది. ఆమె తనజీబును స్వయంగా తానే నడుపుకుంటూ పరిశోధనలను కొనసాగించింది. ఈ పరిశోధనా నిమిత్తం భారతీయ గ్రామాలను సందర్శించడం వలన గ్రామీణ జీవితం అర్ధంచేసుకోవడానికి అవకాశం కలిగింది. ఆమె జీవితంలో పరిశోధనలకు వృత్యిజీవితంలో అభివృద్ధికి ఈ రెండు సంవత్సరాలు ఎంతగానో సహకరించాయి. ఈ రెండు సంవత్సరాల సమయం ఎంతోఫలవంతమైనదని ఆమె భావించింది.
పరిశోధనానంతరం
రాణిబోర్జ్‌స్ పి.హెచ్.డి పట్టం తీసుకుని మైమి నుండి తిరిగి వచ్చిన తరువాత ఆమె జెయింటి స్క్వైరల్ గురించిన పరిశోధన కొనసాగించింది. ఈ పరిశోధన సాగించడానికి ఆమెకు డెహరాడూన్‌లో ఉన్న " వన్యప్రాణి ఇన్శ్టిట్యూటాఫ్ ఇండియా " నుండి 5 సంవత్సారాల నిధి మంజూరైంది. ఇండియన్ ఫారెస్ట్ సర్వీసెస్ ఆఫీర్లలో ప్రఖ్యాతి వహించిన వారిలో ఒకరైన
" హేమేంద్ర సింగ్ పవార్ " ఆమెకు డెహరాడూన్ ఇన్శ్టిట్యూట్‌లో సమున్నత స్థానం కల్పించాడు. అదే సమయం రాణిబోర్జ్‌స్ " బాంబే నేచురల్ హిస్టరీ సొసైటీ " లో డెఫ్యూటీ డైరెక్టర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించింది. ఆమెతో కలిసి పి.హెచ్.డి చేసిన సహాధ్యాయులు " ఎయిజిస్ ఆఫ్ ది దిస్ క్రాస్ - ఇష్టిట్యూషనల్ కొలాబొరేషన్ " ఆధ్వర్యంలో భీమాశంకర్ సమీపంలోని
సీజనల్ క్లౌడ్ ఫారెస్ట్ వద్ద ప్లాంట్- పాలినేటర్ మరియు జెయింట్ స్క్వైరల్ పరిశోధనలు చేపట్టారు. తరువాత ఇండియన్ ఇంస్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైంస్ (ఐ.ఐ.ఎస్.సి) అంతర్భాగం అయిన
ఎకలాజికల్ సైంసెస్ (సి.ఇ.ఎస్) నుండి ఫ్యాకల్టీలో బాధ్యతలు స్వీకరించింది. సి.ఇ.ఎస్ ఆమెకు స్వతంత్రంగా పనిచేస్తూ సైంటిఫిక్ పరంగా అభివృద్ధి కావడానికి అత్యధికంగా తోడ్పడింది.
పరిశోధన
సి.ఇ.ఎస్ ఆమె లాబరేటరీ ఏర్పాటు చేసుకున్నది. అందులో ఇంటరాక్షన్స్ బిట్వీన్ స్పైసెస్ గురించి స్వేచ్చగా పరిశోధనలు చేపట్టింది. ఆమెకు అద్భుతమైన సహాధ్యాయులు, రీసెర్చ్ అసోసియేట్లు, విద్యార్ధులు మరియు రీసెర్చ్ అసిస్టెంట్లు లభించడం అదృష్టమని ఆమె భావించింది. అత్యుత్సాహంతో ఆమె సాగించిన కృషి ఫలితంగా సైంటిఫిక్ సహచరులతో సరికొత్త పరిశోధనలు కొనసాగాయి. తరువాత వారు నేరుగా వర్ణాలను గుర్తించగలిగి పాలినేషన్‌కు తోడ్పాటును అందిస్తున్న సహజసిద్ధమైన " టర్నెల్ బీ " కనుగొన్నారు. తరువాత ఆడచీమ కొరకు
సాలెపుగులా దారాలను తయారుచేసే చీమను కనుగొన్నారు. తరువాత " స్క్రాబ్ స్పైడర్లు పూలను అనుకరించడం " కనుగొన్నారు. తరువాత చెట్లు తమకు అనుకూలమైన అతిధులను ఆకర్షించడానికి అనుకూలంగా మరియు ప్రతికూలమైన అతిధులను తరిమికొట్టడానికి ప్రతికూలంగా పరిమిళాలను దుర్ఘంధాలను వెదజల్లుతాయని కనుగొన్నారు. వాటిని " భాస్కరా అబ్జర్వేషంస్ టు లీలావతి " లో విజిటేషంస్ ఆఫ్ బీస్ పేరిట ప్రచురించారు.
వెలుపలి లికులు

మూలాలు
 ఈ లింకులో ఆయా శాస్త్రవేత్తలు స్వయంగా వ్రాసిన వ్యాసాలు ఉన్నాయి. వాటి నుండి వికీపీడియాకు అనుకూలంగా

రాణి ఎం బోర్జెస్

రాణి ఎం బోర్డెస్ ఎత్తు ఎంత?


హిందూ మతం ముఖ్యంగా ఉండే తెలుగు సమాజంలో కులాలు వృత్తులను అనుసరించి నిర్ణయించబడ్డాయి.
అగ్ర కులాలు
అగ్ర కులాలకు చెందిన వారు ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో రిజర్వేషనుకు అనర్హులు. 2007 లో జరిపిన ప్రత్యేక గణాంకాల్లో 28% జనాభా అగ్ర కులాలని తేలింది. వీరిలో ముఖ్యంగా జందెము వేసుకునే కులాలయిన బ్రాహ్మణ క్షత్రియ మరియు వైశ్య కులాలను ఆర్యులుగా పరిగణిస్తారు.రెడ్డి, కమ్మ, కాపు, వెలమ, బలిజ, ఒంటరి తెలగ  కులాల వారు జందెము వేసుకోని ఆర్యులు కాని అగ్రకులస్థులు. నిజమైన క్షత్రియులు అంతరించిపోయారు.
అగ్ర కులాలు
రెడ్డి ( రాజులు,రాజకీయవేత్తలు, రైతులు,జమీందార్లు, భూపతులు,సైన్యాధిపతులు,సైనికులు, యోధులు, వర్తకులు, గ్రామ అధికారులు, పారిశ్రామికవేత్తలు మరియు వాణిజ్యవేత్తలు) 6% in andra
బ్రాహ్మణ 1%
బ్రాహ్మణ{కరణాలు(నియోగులు, నియోగి కరణాలు, ఆరువేల నియోగులు, శిష్టకరణం, కరణ కమ్ములు)}
బ్రాహ్మణ{కళింగ బ్రాహ్మణులు - వీర్నే ఒడియా బ్రాహ్మణులు అని కూడా అంటారు! పండా, పాత్రో, పాణీగ్రాహి, పట్నాయక్, సాహు వంటి బిరుదులు పేరుచివర ధరింతురు. మాంసాహారులు లైన వీరు విశాఖ జిల్లా నుండి ఓడిస్సా వరకు అగుపితురు}1%
క్షత్రియులు{రాజు లేదా వర్మ అని పేరు చివర కలిగిన వారు} .కొన్ని కుటుంబాలు రాజా అనే బిరుదును పేరుకు ముందు చేర్చుకుంటున్నారు. రాజులు   సూర్యవంశ మరియు చంద్రవంశంకి   చెందినవారు,  గోత్ర నామాలు .రాజప్రవమ్ భట్టు రాజులు వీరు చాళుక్యులు, చోళులు ,కాకతీయుల .విష్ణుకుందినియల్, శాతవాహన ,పల్లవ , చక్రవర్తిలు, రాజులు, నరపతులు, సైన్యాధిపతులు, జమీందార్లు మరియు భూపతులు, పెద్దకారురైతులు, రాజకీయవేత్తలు, మరియు కర్షకులు) 1.5% in andhra మరియు తమిళనాడు రాజయపాలెం లో కనపడతారు
వైశ్యులు{ఆర్యవైశ్యులు, కలింగ కోమటి, గవర కోమటి (వణికులు, వాణిజ్యవేత్తలు, వ్యాపారస్థులు, వర్తకుడు, పారిశ్రామికవేత్తలు, రాజకీయవేత్తలు, భూపతులు మరియు కర్షకులు)}3% in andra
బలిజ కులం / తెలగ / ఒంటరి (రాజకీయవేత్తలు,సైనికులు,యోధులు, భూపతులు, రైతులు, వర్తకులు మరియు వాణిజ్యవేత్తలు,ఎక్కువ జనాభా ఉన్న కులం 8% in andhra
కమ్మ (జమిందారులు (చౌదరి), రాజకీయవేత్తలు, రైతులు (భూపతులు), వర్తకులు మరియు వాణిజ్యవేత్తలు} 4%in Andhra Pradesh and Telangana combined

కాపులు ( గ్రామ అధికారులు, సైనికులు, యోధులు, రైతులు,(రాజకీయవేత్తలు, భూపతులు, వర్తకులు మరియు వాణిజ్యవేత్తలు) 15% in andra
వెలమ (పాలకులు, రాజకీయవేత్తలు, యోధులు, భూపతులు, రైతులు, రాజకీయవేత్తలు)1% in andhra
వెనుకబడిన కులాలు
ఆర్ధికంగా, విద్యాపరంగా మరియు రాజకీయంగా వెనుకబడిన కులాలను ఇక్కడ గుర్తిస్తారు. వీరికి ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్ ఉంతుంది. వీరు ముఖ్యంగా కులవృత్తులు చేసుకునే వారు, చిన్న సన్నకారు రైతులు మరియు వర్తకులు. వెనుకబడిన కులాల వారు జనాభాలో దాదాపుగా 50% ఉంటారు.
పద్మశాలి(చేనేత/వస్త్రం నేసే వారు - పత్తి,పట్టు,తమారకా
కైకాల
కర్ణభక్తులు
పట్టుశాలి
సేనాపతులు
తొగటశాలీలు
శాలివాహన్ / కుమ్మరి (కుండలు)
సూర్య బలిజ
గణిక(నృత్యం చేసే వారు, పాటలు పాడేవారు, రాసేవారు)
భిక్షగాళ్ళు
జోగి (ధార్మిక బిచ్చగాళ్ళు)
జోశినాడివాళ్ళు (జోశ్యులు మరియు ఊరి పూజారులు)
భవసర క్షత్రియులు (బట్టల వ్యాపారులు)
ఆర్య క్షత్రియులు
బుక్కలు
యోధులు/వేటగాళ్ళు
బోయ
బోయ నాయక్/ నాయుడు
బోయ తలారి
జెట్టప్ప/ మెల్లుగ జెట్టి
వర్తకులు
పెరికె/పెరిక క్షత్రియులు/పెరిక బలిజ/పురగిరి క్షత్రియులు( రాజులు, రైతులు, భూపతులు, సైనికులు, యోధులు, వర్తకులు మరియు వాణిజ్యవేత్తలు)
గవర
కృష్ణ బలిజ (కర్షకులు, వర్తకులు, కూలీలు)
దాసరి (కర్షకులు, వర్తకులు)
సాధుశెట్టి
పూసల(కర్షకులు, వర్తకులు, కూలీలు)
చేనేత
అచ్చుకట్లవాళ్ళు
దూదేకుల
దేవాంగ (పట్టునేసేవారు)
జండ్ర
కుర్ని
నీలకంఠి (చేనేత)
కోష్ఠి
నక్కల
పట్కార్
ఖత్రి
చేతిపని చేయువారు
విశ్వకర్మ
కమ్మరి (ఇనప వస్తువులు చేసేవారు)
వడ్రంగి (చెక్క పని చేసేవారు)
కంచరి (కంచు మరియు ఇత్తడి)
శిల్పి (రాతి)
కంసాలి (బంగారం)
పల్లి, అగ్నికుల(వహ్నికుల) క్షత్రియులు
తొగటవీర
వీరక్షత్రియ స్వకులశాలి
నరసింహ కులం
అయ్యారక పాత్రుడు(కౌండిన్యులు, గౌడ క్షత్రియులు (సోమ వంశ క్షత్రియులు, సహస్రార్జున క్షత్రియులు), రాజులు, వర్తకుడు, రైతు, సైనికుడు, చోదకుడు)
గౌడ|కౌండిన్యులు
సారా/మత్తు పానీయాల తయారీ
భండారి
ఎడిగ
ఈడిగ
కల్వర్
శెట్టి బలిజ
యాతా
పశుపాలకులు
పశువులతో పొలం పని చేసే వారు
యాదవులు లేదా యాదవ రాజులు (వీరిని కొన్ని శాస్త్రాలలో క్షత్రియులు గా పేర్కొన్నారు.)
గొల్ల
గొర్రెల పెంపకమ్
కురుబ
కురుమ
కురుబ హట్కర్
నాయీ బ్రాహ్మణులు (ప్రపంచపు మొదటి వైద్యులు, సంగీతజ్ఞులు, శస్త్రచికిత్సకులు, మంత్రులు, నాయకులు)
ధన్వంతరిలు
నంద వంశం, మౌర్య వంశం
పండిత్, పండితర్
నాద బ్రాహ్మణులు
మంగళ
మంత్రి
వైద్య బ్రాహ్మణులు
పండిత రాజులు
వైద్య రాజులు
నాయీబ్రాహ్మణ
ఇసై వెలార్, మారన్
మరుత్తువరులు
మేదర పని చేసే వారు
కండ్ర
మేదర(మహేంద్ర)
బుట్టలల్లే వారు
గుండ్ల
గూంద్ల
గడబ(అడవి జాతి)
గొడబ
మేదరి
మాంసం వ్యాపారులు
అగ్నికులక్షత్రియ
సూర్యవంశి ఆరెకటిక/ఆరెకటిక (శివాజి సమయంలో యోధులు)
కటిక
చెప్పులుకుట్టే వారు
చిరాకర
గినియార
ముచి
నఖస్
పాటలుపాడే వారు
జక్కలి
కాపల
కాటికాపల
దూది ఏకడం
దూదేకుల
లద్దాఫ్
నూర్బాషా - (నూర్-బాఫ్)
పింజారీ
మట్టి పని
ఒడ్డే
ఒడ్డిలు
ఉప్పర
సగర
చేపలు పట్టే వారు
జాలరి
బేస్త
ముదిరాజు(ముదిరాజులు పల్లవ రాజులకు సామంతులు, వెలమ రాజులకు, పల్లవ రాజులకు సైనికులుగా పనిచేశారు)
ముత్రాసు
తెనుగొల్లు
నెయ్యాల
పట్టపు
వాడబలిజ
తోటపని వారు
కుట్టుపని వారు ఇంకా రంగులద్దే వారు
రంగారేజ్
చిప్పొల్లు
మెర
మేరుదర్జీ
సంచార తెగలు
బంజార
కంజరభట్ట
లంబాడా
సుగాలి
వంజరి/వంజర
శివార్చకులు
తమ్మాలి
జింగర
కచ్చి(కూరగాయలు పెంచేవారు)
నాగవడ్డిలు
నాగవసం
నాగవంశం
నూనె పని చేసే వారు
గాండ్ల
సజ్జనగాండ్ల
గానిగ
దేవ తిలకుల
తేలి కుల
చందనం పని చేసే వారు
అగరు
వడ్డి(బావులు తవ్వటం/రాళ్ళు కొట్టడం)
వడ్డెర
వడ్డెలు
ఇవి కూడా చూడండి
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ షెడ్యూల్డు కులాల జాబితా
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ వెనుకబడిన కులాల జాబితా
వర్గం:కులాలు

తెలుగు కులాలు

కులం ని తమిళంలో ఏమంటారు?


వేద వ్యాసుడు సంస్కృత భాషలో వ్రాసిన మహాభారతం అను కావ్యంలో ద్వారకా నగరం ద్వారావతిగా పిలువబడింది. ఈ నగరానికి అనేక ద్వారాలు ఉండడమే ఇందుకు కారణం. సంస్కృత భాషలో ద్వారం అంటే తెలుగులో వాకిలి లేక ద్వారం అని అర్ధం. కనుక రెండు కారణ నామాలు ఈ నగరానికి చక్కగా వర్తిస్తాయి. అనార్తా సామ్రాజ్యాధీశులైన యాదవులకు ద్వారక రాజధాని. గుజరాత్ రాష్ట్ర పశ్చిమ తీరాన ఉన్న ఈ నగరం సముద్రజలాల వలన ముంచివేయబడింది. సంస్కృత మహాభారత కావ్యం ప్రకారం ఈ నగరం కురుక్షేత్ర యుద్ధం జరిగిన 16 సంవత్సరాల అనంతరం సముద్రగర్భంలో కలిసి పోయింది. మగధరాజైన జరాసంధుడి దండయాత్రల నుండి ప్రజలను సురక్షితంగా కాపాడడానికి శూర సామ్రాజ్యానికి చెందిన యదు ప్రముఖులు సముద్ర గర్భంలో ఉన్న ద్వీపాల సమూహాలను ఎంచుకుని, ఈ నగర నిర్మాణ కార్యక్రమాన్ని చేపట్టి, పూర్తి చేసి, ప్రజలను శూరసేన సామ్రాజ్యపు రాజధాని మధుర నుండి ద్వారకకు తరలించారు. ఈ ప్రదేశం అనర్త సామ్రాజ్యంలో ఒకభాగం. ద్వారకా నగరాన్ని సామ్రాజ్యము అనే కంటే సంయుక్త రాజ్యసమాహారం అనటం సమంజసం. అంధకులు, వృష్టులు, భోజులు ఈ రాజ్యసమాహారం లోని అంతర్భాగాలు. ద్వారకను పాలించిన యాదవులు దశరాస్ మరియు మధవులు అని కూడా పిలువబడ్డారు. ద్వారకలో నివసించిన యాదవ ప్రముఖులలో ముఖ్యులు వాసుదేవ కృష్ణుడు మరియు బలరాముడు, సాత్యకి, కృతవర్మ, ఉద్ధవుడు, అక్రూరుడు మరియు ఉగ్రసేనుడు.
ద్వారక మరియు కుశస్థలి
కుశస్థలి అనబడే ద్వారకా నగరం వాసుదేవ కృష్ణుడి చేత జరాసంధుడి యుద్ధాల నుండి ప్రజలను కాపాడే నిమిత్తం నిర్మించబడింది. యాదవులు మధుర నుండి ద్వారకకు సురక్షితంగా తరలించబడ్డారు. పశ్చిమ తీరానికి తరలి వచ్చిన ఈ యాదవ నిర్మిత ఆనందమయ నగరం కుశస్థలి అని పిలువబడింది. ఈ నగర సమీపంలో రైవతక పర్వతాలు ఉన్నాయి. యాదవులు ఇక్కడకు తరలి వచ్చిన తరువాత ఈ నగర కోటను తిరిగి పటిష్ఠంగా నిర్మించి, శత్రు దుర్భేద్యం చేసారు.
శూరసేన సామ్రాజ్యం నుండి యాదవులు వలస వచ్చినట్లు ఇక్కడ సూచించబడినది (13,147)
వాసుదేవకృష్ణుడు ఇక్కడ నివసించడం ఆరంభించిన విషయం సూచించబడినది (12,339)
కుశస్థలిలో దేవతలు సమావేశం జరిపారు. కుబేరుడు విచారవదనాలతో ఉన్న యక్షులను 300 మంది మహాపద్ములను వెంటబెట్టుని వివిధ ఆయుధములను పట్టుకుని వచ్చిన విషయం సూచింపబడినది (3,160)
అర్జునుడి విజయం
అర్జునుడు తన 12 మాసాల తీర్థయాత్రా సమయంలో ద్వారకానగరానికి విజయం చేసి, తన ప్రియ నేస్తము, దగ్గరి బంధువు అయిన శ్రీకృష్ణుడిని కలుసుకున్నాడు.
అర్జునుడు ఇంద్రప్రస్థం నుండి బయలుదేరి హిమాలయాలకు తీర్ధయాత్ర చేస్తూ తూర్పు సముద్రతీరానికి చేరి, అక్కడ నుండి దక్షిణ సముద్రతీరాల మీదుగా పశ్చిమ సముద్ర తీరం వైపు పయనించి, ద్వారకకు చేరి కృష్ణుడిని కలుసుకుని, రైవతక పర్వతానికి తీసుకొని పోబడి, అక్కడి నుండి సమీపంలోని ద్వారక చేరుకున్నాడు.
రైవత పర్వతం
రైవతకము ద్వారక సమీపంలో ఉన్న వేసవి విడిది. కృష్ణుడు మరియు అర్జునుడు ప్రభాసతీర్థములో కొంత సమయం విహరించి, తరువాత కొంతకాలం నివసించడానికి రైవతక పర్వతం చేరుకున్నారు. వారు రైవతకం చేరే ముందు శ్రీకృష్ణుడి ఆదేశానుసారం రైవతకం ఉత్సవార్థం అలంకరించబడింది. శ్రీకృష్ణుడి ఆదేశానుసారం అక్కడ కావలసినంత ఆహారం పుష్కలంగా సమీకరించబడింది. వారిని సంతోషపరచడానికి కావలసిన నృత్యగానాదులకు అవసరమైన ఏర్పాట్లు కూడా చేయబడ్డాయి. అర్జునుడు కృష్ణుడితో చేరి నృత్యగీతాలను చూసి ఆనందించి తరువాత కళాకారులను వెనుకకు పంపి అర్జునుడు చక్కగా అలంకరించబడిన అద్భుతమైన మంచము మీద విశ్రమించాడు. మరునాడు ఉదయం వంధిమాగధుల స్తుతులతో బ్రాహ్మణుల దీవెనలతో వీణానాదాల మధ్య అర్జునుడు నిదుర నుండి మేల్కొలుపబడ్డాడు. (1,220).
ద్వారకావాసుల స్వాగతం

అర్జునుడు స్వర్ణ రథంలో యాదవుల రాజధాని అయిన ద్వారకకు చేరుకున్నాడు. అర్జునుడి రాకను పునస్కరించుకుని అతడి గౌరవార్థం ద్వారకను అందంగా అలంకరించారు. పూదోటలను, గృహాలను, వీధులను చక్కగా అలంకరించారు. ద్వారకావాసులు అర్జునుడిని చూడాలన్న ఆతురత వలన పురవీధులలో ఇరువైపులా వేల మంది చేరారు. మిద్దెలు, మేడలు, వసారాలు ప్రజలతో నిండిపోయాయి. వేల కొలది స్త్రీలు కూడా వారితో చేరారు. భోజులు, అంధకులు, వృష్టులు అర్జునుడికి ఆదరంతో, గౌరవంతో స్వాగతం పలికారు. అర్జునుడు ద్వారక లోని పెద్దలకు నమస్కరించి పూజించి వారి ఆశీర్వాదం పొందాడు. యాదవ యువకులు అర్జునుడిని ప్రేమాభిమానాలతో స్వాగతించారు. అర్జునుడు వారిని ఆదరంతో కౌగలించుకుని, వారి క్షేమసమాచారాలను కనుక్కొన్నాడు. తరువాత అర్జునుడు ఆనందమయమైన కృష్ణమందిరం చేరుకున్నాడు. రత్నమణిమయ భూషితమైన శ్రీకృష్ణ మందిరాన్ని చూసిన అర్జునుడు ఆనందించి, అక్కడ శ్రీకృష్ణుడితో కొంత కాలం నివసించాడు.
రైవత పర్వత ఆరాధన
పర్వతారాధన అనేది యాదవులలో సాధారణ మతపరమైన సంఘటన. వారు శూరసేన సామ్రాజ్యంలో ఉన్న సమయాన గోవర్ధనగిరిని పూజించిన విషయం భాగవతంలో వివరించబడింది. కొద్దిరోజుల అనంతరం భోజక, అంధక, వృష్టి వంశస్థులు మహోత్సవ సందర్భంగా రైవత పర్వతానికి ఒకటిగా చేరారు. రైవతక పర్వతం బహుసుందరంగా అలంకరించబడింది. తాత్కాలిక విడుదులు ముదురువర్ణాలు దిద్దబడి మణిమయములతో కృత్రిమ వృక్షాలతో అలంకరించబడింది. వాద్యకారులు వాద్యములను మీట సాగారు, గాయకులు గీతాలాపన చేయసాగారు, నృత్యకారులు నృత్యములు చేయసాగారు. వృష్టివంశ యువకులు చక్కగా అలంకరించుకున్నారు. అన్ని ఆభరణాలను అలంకరించుకుని సుందరంగా కనిపించారు. వారి బంగారు రథములను అధిరోహించి రావడం చూడడానికి ఆకర్షణీయంగా ఉంది. వేలాది పౌరులు తమ రథముల మీద కాలినడకన సకుటుంబ బంధుమిత్ర సహితంగా వచ్చారు. (1,222). అర్జునుడు తిరిగి ద్వారక చేరుకున్నాడు. సుభద్ర అర్జునుడిని వివాహమాడింది. అర్జునుడు అక్కడ కొంతకాలం ఉండి, బయలుదేరి పుష్కర్ క్షేత్రంలో కొంతకాలం ఉండి హస్తినకు చేరాడు.
రైవతపర్వతము మీద జరిగిన మరొక ఉత్సవం (14,59).
మణిమయఖచితమైన కోశములతో కప్పబడిన అనేక వస్తువులతో రైవతపర్వతం అలంకరించబడింది. అలంకరించబడిన బంగారు దీపస్తంభాలతో రైవతపర్వతం పగలు రేయి వ్యత్యాసం లేకుండా వెలిగి పోయింది. గుహలు మరియు జలయంత్రాల (ఫౌంటెన్) శోభతో రైవతకం వెలిగి పోయింది. అన్ని వైపులా ఎగురవేయబడిన ధ్వజములకు కట్టబడిన చిరుగంటలు గాలికి నిరంతరం మ్రోగుతూ సంగీతంలా మధురంగా వీనుల విందు చేసాయి. పర్వతం మొత్తం స్త్రీ పురుషుల మాటలతో ప్రతిధ్వనించింది. అనేక దుకాణాలు చక్కగా అలంకరించబడి సుందరమైన వస్తుసముదాయములతో, వివిధ రకములైన ఆహార పదార్థములతో నిండి ఉన్నాయి.
దుస్తులు మరియు పూలమాలలు కొండలుగా పోయబడి ఉన్నాయి. ఎక్కడ చూసినా వీణా, వేణు, మృదంగ నాదాలు మారు మ్రోగసాగాయి. ద్రాక్షరసంలో మిశ్రితమైన అనేక విధములైన అహారపదార్ధములు అక్కడక్కడా నిలువచేయబడి ఉన్నాయి. గ్రుడ్డి వారికి, అసహాయులకు, అశక్తులకు నిరంతరంగా బహుకరించబడ్డాయి. పర్వత శిఖరం మీద అనేక పవిత్రమైన నిర్మాణాలు నిర్మించబడ్డాయి.
అర్జునుడు సుభద్రను ఎత్తుకు పోవడం
రైవతక పర్వత ఉత్సములో అర్జునుడి మనసు శ్రీకృష్ణుడి చెల్లెలు సుభద్ర మీద లగ్నమైంది. కృష్ణుడు అర్జునుడికి సుభద్రను తీసుకువెళ్ళడానికి అనుమతి ఇచ్చాడు. అర్జునుడు సుభద్రను తీసుకు పోతుండగా యాదవ వీరులు ఆగ్రహించారు. అర్జునుడి చర్యకు ప్రతీకారంగా ద్వారక అప్రమత్తం చెయ్యబడింది. సుభద్రను అర్జునుడు తీసుకు వెళ్ళగానే సుభద్ర అంగరక్షకులు ఏడుస్తూ పరిగెత్తుకుని పోయి యాదవ ప్రముఖునికి తెలియజేసారు. యాదవ ప్రముఖుడు స్వర్ణ ఢమారం మ్రోగించి సైన్యాలను పిలిచాడు. సైన్యం నాలుగు వైపుల నుండి వచ్చి చేరారు. యాదవప్రముఖులు తింటున్న వారు తింటున్నట్లు, పానీయములు త్రాగుతున్నవారు త్రాగుతున్నట్లు అలా వారు చేస్తున్న పనులను ఆపివేసి అక్కడకు చేరారు. వృష్టి, భోజ, యాదవ వీరులందరూ సమావేశమై వారి స్థానాలలో కూర్చున్నారు. యాదవ ప్రముఖుడు ఎర్రబడిన నేత్రములతో సుభద్రను తీసుకుపోతున్న అర్జునుడిని అడ్డుకొనమని చెప్పాడు. యాదవ వీరులు రోషాకులిత నేత్రాలతో పైకి లేచి అర్జునుడి దుష్కృత్యాన్ని నిందిస్తూ కొందరు వారి స్వర్ణ ఖచిత రథములను సిద్ధం చేసుకున్నారు, కొందరు సారథులను పిలిచారు, కొందరు ఆయుధములను తీసుకురమ్మని ఆజ్ఞాపిస్తున్నారు, కొందరు తమ బంగారు అంబులను మరియు బలమైన కవచాలను తీసుకురమ్మని చెప్తున్నారు, కొందరు అసహనంగా గుర్రాలను లేపి, స్వర్ణాభరణ భూషితములైన ఆ అశ్వాలను రథములకు కట్టి వేస్తున్నారు, కొందరు వరి వారి రథకులను పిలుస్తున్నారు. (1,222) తరువాత అర్జునుడు ద్వారకకు తీసుకురాబడి సుభద్రతో వివాహం జరిపించారు. వారిరువురు బయలుదేరి పుష్కర్లో కొన్ని రోజులు ఉండి చివరకు హస్తినకు చేరుకున్నారు.
ద్వారక మరియు రైవతకము మీద శిశుపాలుడి దండయాత్ర
శ్రుతశ్రవుడి పుత్రుడు వసుదేవుడి మేనల్లుడు శిశుపాలుడు. శిశుపాలుడు పాండవుల వలె శ్రీకృష్ణుడికి మేనత్త కుమారుడైనా, పాండవులకు శ్రీకృష్ణుడి మీద భక్తిపూర్వక ప్రేమాభిమానాలు ఉన్నాయి. కాని శిశుపాలుడికి కృష్ణుడి మీద శత్రుత్వం ఉండేది. శ్రీకృష్ణుడు తన సైన్యాలతో ప్రాగ్జ్యోతిషపురంలో ఉన్న సమయంలో శిశుపాలుడు ద్వారకను తగులబెట్టాడు. ఆ సమయంలో భోజకరాజు రైవతపర్వతం మీద ఉత్సాహంగా కాలం గడుపుతున్నాడు. శిశుపాలుడు ఆ రాజు మీద దండయాత్ర చేసి, అతడి అంగరక్షకులను చంపి, మిగిలిన వారిని గొలుసులతో బంధించి తన నగరానికి తీసుకు పోయాడు.
ద్వారక మీద సాళ్వుడి దండయాత్ర
ద్వారక మీద సాళ్వుడి దండయాత్ర పెద్ద వివాదాంశం అయింది. సాళ్వుడి దాడి సంశయం లేకుండా వాయుమార్గంలో జరిగిన దాడి. చరిత్రకారులు ఈ దాడిని నౌకాదళం శైలిలో జరిగిన వాయుమార్గ దాడిగా భావిస్తున్నారు. ఉదాహరణగా సాళ్వుడి ఎగిరే రథం అనే వాయువాహనం సౌవా వాస్తవానికి ఒక యుద్ధనౌక.
వివరణలు: ద్వారకానగరం సముద్ర పరివేష్టితమైన ఒక ద్వీపమని భావించబడుతుంది. ఇంద్రప్రస్థంలో ధర్మరాజు చేసిన పవిత్ర రాజసూయ యాగం సందర్భంలో శిశుపాలుడు శ్రీకృష్ణుడి చేతిలో వధించబడిన కారణంగా శిశుపాలుని సోదరుడిగా భావిస్తున్న సాళ్వుడు ఆగ్రహంతో కాలిపోతూ ద్వారక మీద దండెత్తాడు. సాళ్వుడు విలువైన లోహంతో నిర్మించిన సౌవా (ఈ రథాన్ని సౌభ అని కూడా అంటారు. సౌభ పేరుతో ఒక నగరం కూడా ఉంది) రథంలో ద్వారకను చేరి వృష్టి వీరులను వధించి ద్వారకా నగరంలోని పూలతోటలను ధ్వంసం చేసాడు. అతడు అనర్తదేశీయులను (అనర్త ఒక గొప్పదేశం అని దానికి రాజధాని అని తెలుస్తుంది ) కృష్ణుడి గురించి అడిగాడు. సాళ్వుడు తన విలువైన లోహ రథంతో ఆకాశంలోకి ఎగిరాడు అని వర్ణించబడింది. ఆ వాహనం పేరు మతికగా పేర్కొనబడింది ఆ వాహనం మనసుతో తలచిన రీతిగా నడుస్తుందని వర్ణించబడింది. (3,14)
ద్వారక రక్షణ
సాళ్వుడు తన సైన్యాలను సిద్ధపరచి, ద్వారకానగర పైభాగాన నిలిచి ద్వారక సైన్యాలతో పోరాడసాగాడు. ఆ యుద్ధంలో వారు ద్వారక మీద నలువైపుల నుండి బాణవర్షం కురిపించారు. ఆ సమయంలో చక్కని రక్షణవలయంలో ఉంది. చక్కని ఆర్చీలు, బురుజులు, యుద్ధోత్సాహులైన వృష్టి వీరులు, భేరీలు, మృదంగాలు, శంఖాలు, యుద్ధానికి సిద్ధంగా రెండువైపులా చెక్కతో చేసిన గోడలను నిలిపిన వీధులు, అక్కడక్కడా ఏర్పాటు చేసిన ద్వారాలు, పుష్కలంగా సమకూర్చబడిన ఆహారపదార్థాలు, ఆయుధములను విసరడానికి ఉపయోగించబడే యంత్రాలు, పాత్రలు, తోలుతిత్తులు, కత్తులు, కటారులు, బల్లెములు, వేడి ద్రవాలు, మందు గుళ్ళు, పదునైన గొడ్డళ్ళు. పటిష్ఠమైన చక్కటి రథాలు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. యాదవ వీరులు (గడ, సమ్వ, ఉద్ధవ) వారికి వారు అధికార స్థానాలలో నిలిచారు. సైన్యసమేతంగా యాదవ వీరులు యుద్ధసన్నద్ధులై నగరరక్షణ కొరకు నిలిచారు.
నగరవాసులను అప్రమత్తులను చేయుట
నిర్లక్ష్యాన్ని అడ్డగించడానికి ఉగ్రసేనుడు, ఉద్దవుడు నగరవాసులను మత్తుపానీయాలను సేవించరాదని నియమం విధించాడు. వృష్టి, అంధక వీరులకు తాము మత్తులో ఉంటే వధించబడతామని తెలుసు. రాజసేవకులు గాయకులను, నృత్యకారులను, మిగిలిన కళాకారులను నగరం నుండి పంపివేసారు. నదుల మీద ఉన్న వంతెనలను పడగొట్టారు. పడవలను నడపడం ఆపివేసారు. వాటిని కట్టి వేసారు. గుంటలను త్రవ్వి అక్కడక్కడా రంధ్రములను ఏర్పాటు చేసి సైనికులు అక్కడ రహస్యముగా నిలిచి నగర రక్షణ కర్తవ్యములో మునిగి పోయారు. సహజంగా పటిష్ఠమై చక్కని రక్షణ వలయములో ఉండే ద్వారకానగరం, ఇప్పుడు ఆయుధములతో సమృద్ధమై ఉంది. చక్కని వ్యూహముతో నగరం శత్రువును ఎదుర్కొనడానికి సిద్ధం అయింది.
పటిష్టమైన భద్రతా ఏర్పాట్లు
సాళ్వుడు ద్వారకలో ప్రవేశించగానే ద్వారకలో ప్రవేశించే వారుగాని ద్వారక నుండి వెలుపలికి వెళ్ళేవారుగాని లేక పోవడం గ్రహించాడు. వీధులన్నీ ఏనుగులతో, అశ్వములతో నిండి ఉన్నాయి. యుద్ధవీరులకు కావలసిన సదుపాయములు జీతభత్యములు ఇవ్వబడ్డాయి. వారికి అహారపదార్థాలు, ఆయుధములు, దుస్తులు ఇవ్వబడ్డాయి. సైన్యంలో స్వర్ణమును జీతంగా ఇవ్వబడని వారు లేరు, సైన్యంలో అలసిన వారు కాని, పిరికివారు కాని ఎవరూ లేరు. ఆహుకుని చక్కని నిర్వహణలో సైన్యము యుద్ధసన్నద్ధం అయి ఉంది.
సాళ్వుడి సైన్యము విడిది చేయుట
సౌభ రాజు సాళ్వుడు తన కాల్బలములను, అశ్వదళాలను, గజదళములను స్వయంగా నాయకత్వం వహిస్తూ తన చతురంగ బలములతో భూమార్గంలో పయనించి పుష్కలమైన నీరు ఉన్న మార్గాలలో పయనిస్తూ శ్మశానాలను, ఆలయములను, పవిత్రమైన వృక్షరాజాలను మరియు చీమల పుట్టలు కలిగిన భూములను దాటుకుంటూ ద్వారకవైపు దండయాత్రకు వచ్చి విడిది చేసాడు. సాళ్వుడు అన్ని విధములైన ఆయుధములను, విస్తారమైన రథాలతో, కాల్బలములకు చక్కగాజీతభత్యములు సమకూర్చి చక్కగా ఆహారాలను అందించి, చక్కగా పోషించబడిన యుద్ధోత్సాహంతో అలంకరించిన రథములలోసిద్ధంగా ఉన్నారు.
ద్వారక వెలుపలి యుద్ధం
చారుధేష్ణుడు, సాంభ ప్రద్యుమ్నుడు మొదలైన రాజకుమారులు యుద్ధోత్సాహంతో సాళ్వుడిని ఎదుర్కొన్నారు. ధ్వజములతో ఎగురుతున్న రథములతో ఆయుధములను నింపుకుని సాళ్వుడిని ఎదుర్కొనడానికి నిశ్చయించుకుని రాజకుమారులు బయలు దేరి సాళ్వుడి సైన్యశిబిరాలను చేరుకున్నారు. సాంభుడు సాళ్వుడి సైన్యాధ్యక్షుడైన క్షేమనర్తిని తరిమికొట్టి వేఘవంతుడిని వధించాడు. చారుధేష్ణుడు వివిధాన్యుడిని వధించాడు. సాళ్వుడు ప్రద్యుమ్నుడిని ముందు ఓడించాడు. సారథి ప్రద్యుమ్నుడిని అక్కడ నుండి తీసుకు పోయి ప్రద్యుమ్నుడు కోలుకున్న తరువాత తిరిగి సాళ్వుడిని ఎదుర్కొనడానికి తీసుకువచ్చాడు. ప్రద్యుమ్నుడు సాళ్వుడిని ఓడించి తరిమి కొట్టాడు. శ్రీకృష్ణుడు ఇంద్రప్రస్థము నుండి ద్వారకలో ప్రవేశించగానే ఎక్కడా వేదధ్వనులు, యజ్ఞయాగములు లేకపోవడం చూసి ధ్వంసం చేయబడిన పూలతోటలు చూసాడు. ద్వారకానగరం శోభావిహీనంగా కనిపించింది. నగరమంతా విరిగిన ఆయుధములు అక్కడ యుద్ధం జరిగిన విషయం సూచిస్తుంది. (3-16,17, 181, 191, 20 ).
సాళ్వుడితో శ్రీకృష్ణుడి యుద్ధం
శ్రీకృష్ణుడు రథ, గజ, తురంగ, కాల్బల సహితమైన సైన్యములను తీసుకు వెళ్ళి అనేక దేశములను దాటి, వృక్షసముదాయముల సహితమైన పర్వతములను దాటి, నీటి మడుగులను, సెలయేళ్ళను దాటి చివరకు మృతికావర్తమును (మృత్తిక) చేరాడు. శ్రీకృష్ణుడికి సాళ్వుడు తన విలువైన లోహములతో చేయబడిన రథముతో సముద్రపు ఒడ్డున నిలిచి ఉన్నాడని తెలుసుకున్నాడు. శ్రీకృష్ణుడు సైన్యములతో అక్కడకు చేరుకున్నాడు. సాళ్వుడు అపారంగా బాణవర్షాన్ని కురిపించాడు. శ్రీకృష్ణుడు వాటిని లెక్కచేయకుండా సాళ్వుడిని ఎదుర్కొన్నాడు. కృష్ణుడు వేసే బాణాలు సాళ్వుడిని చేర లేదు. రెండు యోజనముల దూరంలో సాళ్వుడి జాడ కూడా కనిపించక పోవడంతో శ్రీకృష్ణుడి సైన్యాలు కేవలం ప్రేక్షకపాత్ర వహించాయి. కృష్ణుడు వేసిన బాణాలు సాళ్వుడి రథాన్ని రక్షిస్తున్న దానవుల శరీరాలను చీల్చిన కారణంగా వారు శరాఘాతాలకు గాయపడి సముద్రంలో మునిగిపోయారు. దానవులు వారి ఆయుధాలను కోల్పోయి కవచములు చీలి పెద్దగా రోదిస్తూ సముద్రంలో పడగానే సముద్రంలోని మృగాలు వారిని మింగసాగాయి. అది చూసిన సాళ్వుడు మాయా యుద్ధం మొదలు పెట్టాడు. సాళ్వుడు కృష్ణుడి మీద అనేక క్రూర ఆయుధములను వేశాడు. శ్రీకృష్ణుడు వాటిని లక్ష్యపెట్టక యుద్ధాన్ని కొనసాగించాడు. యుద్ధం ఘోరరూపు తాల్చింది. చివరకు సాళ్వుడు కొండశిఖరాన నిలిచి శ్రీకృష్ణుడితో ద్వంద్వ యుద్ధానికి తలపడ్డాడు. అప్పుడు అక్కడ హఠాత్తుగా చీకట్లు, వెలుగులు నిరంతరం మారి మారి కమ్ముకున్నాయి. పగలు కొంతసేపు ప్రకాశవంతంగాను, కొంతసేపు మబ్బు కమ్ముకున్నట్లుగాను, కొంత సమయం వేడిగాను, కొంతసమయం అత్యంత చలిగాను మారి మారి ఉండసాగింది. తరువాత నిప్పులు వర్షంగా రాలసాగాయి, తరువాత బూడిద వర్షంగా రాలసాగింది, తరువాత అయుధ వర్షము సాగింది. ఆకాశము కప్పు చీల్చుకుని నూరు సూర్యులు వచ్చినట్లు నూరు చంద్రులు వచ్చినట్లు పదివేల తారకలు వెలిగినట్లు ప్రకాశించ సాగింది. పగలేదో రాత్రి ఏదో గుర్తించ శక్యము కాలేదు. ఆ ప్రదేశం అంతా వింత పరిస్థితిలో మునిగి పోయింది. అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు ప్రజ్ఞాస్త్రం సంధించి ప్రయోగించాడు.
సాళ్వుడు చేసిన మాయ
శ్రీకృష్ణుడి సేవకుని రూపంలో ఒక సేవకుడు కృష్ణుడిని సమీపించి తాను ద్వారక నుండి వచ్చానని ఆహుకుడు సందేశం పంపాడని చెప్పాడు. దిగులుగా దుఃఖిస్తూ " దేవా ! అహుకుడు ఇలా చెప్పాడు " కృష్ణా ! నీవు లేని సమయం చూసి సాళ్వుడు కొంత సైన్యంతో ద్వారకకు వచ్చి మీ తండ్రి గారైన వసుదేవుడిని సంహరించాడు.
ఇక యుద్ధంతో పని లేదు కనుక నువ్వు యుద్ధం ఆపి ద్వారకను రక్షించే బాధ్యతను స్వీకరించు " అని చెప్పాడు. ఈ అబద్ధపు సమాచారమునకు కొంతసేపు విస్మయం చెందినా, కొంతసేపటికి కోలుకొని, అది రాక్షస మాయ అని గ్రహించి, యుద్ధాన్ని కొనసాగించాడు.
శ్రీకృష్ణుడు సాళ్వుడిని సంహరించుట
ఈ అఖరి యుద్ధం సముద్రమధ్యమందు ఉన్న ద్వీపాలలో జరిగినట్లు ఉంది. సౌభానగరం ద్వీపంలో ఉన్నట్లు ఉంది. సాళ్వుడి సైన్యాలు శ్రీకృష్ణుడి మీద బండరాళ్ళను దొర్లించినట్లు వర్ణించబడింది. శ్రీకృష్ణుడు వాటిని శక్తివంతమైన అస్త్రశస్త్రములతో ఎదుర్కొన్నాడు. సాళ్వుడి రథము చూపుల నుండి తొలగి పోయింది. శ్రీకృష్ణుడు సుదర్శనచక్రాన్ని ప్రయోగించాడు. చివరగా సాళ్వుడు గధాయుధాన్ని ప్రయోగించాడు. సుదర్శన చక్రం సాళ్వుడిని చీల్చింది. తుట్టతుదకు మహావీరుడైన సాళ్వుడు వధించబడ్డాడు. దానవస్త్రీలు భయముతో హా హా కారాలు చేస్తూ నలుదిశలా పారిపోయారు. శ్రీకృష్ణుడు తన రథమును సౌభానగరం ముందు ఉంచి పాంచజన్యమును పూరించి విజయధ్వానం చేసాడు. మిగిలిన సైన్యాలను సమూలంగా నాశనం చేసి సౌభానగరంలో ప్రవేశించి మేరుపర్వతం వంటి ఆ నగరాన్ని ధ్వంసం చేసి తగులబెట్టాడు. దానవులు భయంతో నగరం విడిచి పారిపోయారు. సాళ్వుని వధించి సౌభానగరాన్ని ధ్వంసం చేసి శ్రీకృష్ణుడు సైన్యాలతో విజయోత్సాహంతో అనర్తకు చేరాడు. (3,22)
చాలా మంది చరిత్రకారులు శ్రీకృష్ణుడితో సముద్రం మీద లేక ఆకాశంలో నుండి యుద్ధం చేసిన వీరుడు మృత్తికావర్తం (మట్టి లేక ఇసుకతో పర్యవేష్టితమైన నగరం) నగరానికి చెందిన సాళ్వుడు కాదు అని అభిప్రాయపడుతున్నారు. మటిక, మర్తిక, మృత్రికావతి మొదలైన పేర్లతో పిలువబడిన సాళ్వుడి రాజధాని అయిన మృత్తికావర్త నగరం రాజస్థాన్‌లో ఉందని అది మద్రదేశానికి నైరృతి లోనూ విరాటుడు పాలించే మత్సదేశానికి పశ్చిమంగానూ ఉందని భావించబడుతుంది. శిశుపాలుడి మరణానికి ప్రతీకారం సాధించడానికి సాళ్వుడు ద్వారక మీద దండెత్తి ప్రద్యుమ్నాదులను ఎదుర్కొన్నాడు. సముద్రం మీద యుద్ధం చేసిన శత్రువు సాళ్వుడిచేత ప్రేరేపించబడిన మరియొకడై ఉండవచ్చని అభిప్రాయపడుతున్నారు. శ్రీకృష్ణుడు మృత్తికావర్త నగరానికి చేరుకున్నప్పుడు అక్కడ తెలుసుకున్న సమాచారాన్ని అనుసరించి తిరిగి సముద్రాన్ని చేరుకుని అక్కడ యుద్ధము చేసి శత్రుసంహారం చేసాడని ఆ శత్రువు సముద్రము మీద నివసించే దానవుడని మరియు అసురులు వేరొక సంస్కృతికి చెందినవారై ఉంటారని భావించబడుతుంది. వారు ద్వారకను అరేబియా ఖండం సమీపంలోని ద్వీపం నుండి వచ్చి ఉంటారని సాళ్వుడు అన్న పేరు కువైతుకు సంబంధించి ఉండవచ్చని అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ద్వారక మీద పాండ్యుల పగ
పాండ్యుల రాజు సారంగధ్వజుడు. వాసుదేవ కృష్ణుడు వారి దేశం మీద దండెత్తినప్పుడు అతడి బంధువులందరూ పారిపోయారు. ఆయన తండ్రి ఒక యుద్ధములో కృష్ణుడి చేత చంపబడ్డాడు. భీష్ముడు, ద్రోణుడు, భార్గవరాముడు మరియు కృపాచార్యుడు మొదలైన వారి వద్ద నుండి పొందిన ఆయుధాల కారణంగా అతడు అయుధసంపత్తిలో రుక్మి, కర్ణుడు, అర్జునుడు మరియు కృష్ణుడు మొదలైన వారికి సమానుడయ్యాడు. ఆ కారణంగా అతడు ద్వారకను జయించి మిగిలిన ప్రపంచాన్ని జయించాలని అనుకున్నాడు. ఆయన హితైషులు అతడి హితము కోరి అతడిని అలాంటి ఆలోచనలు వినాశకరమైనవని చెప్పి అతడి మనసు మార్చారు. ఆయన మనసు మార్చుకుని తనరాజ్యాన్ని పాలించాడు. (7,23) తరువాతి కాలంలో ఆయన కురుక్షేత్రయుద్ధంలో పాండవ సేనలకు సహకరించి యుద్ధం చేసాడు.
ద్వారక సముద్రంలో మునుగుట
ద్వారకానగరం మునిగి పోవడం గురించిన వర్ణన మహాభారతంలోని 16వ పర్వమైన మౌసల పర్వములో వర్ణించబడింది. (మౌసల పర్వము)
రోజురోజుకు బలవత్తరమైన గాలులు వీచసాగాయి. కుండలు మృణ్మయ పాత్రలు అకారణంగా పగలసాగాయి. చంద్రుని చుట్టూ ఒక వలయం వంటి ప్రకాశం ఏర్పడింది.
చతుర్ధశిలో గ్రహణం ఏర్పడింది. మహాభారత యుద్ధ సమయంలో కూడా గ్రహణం ఏర్పడినట్లు ఊహించబడుతుంది. కురుక్షేత్ర యుద్ధం జరిగి 36వ సంవత్సరం ఆరంభమయింది. ఈ సూచనలను గ్రహించిన శ్రీకృష్ణుడు యాదవులను సమావేశపరచి అందరిని పవిత్ర సముద్రస్నానం చేయడానికి వెళ్ళమని ఆదేశించాడు. యాదవులందరూ సకుంటుంబంగా ప్రభాసతీర్ధానికి వెళ్ళి అక్కడ తాత్కాలిక నివాసాలను ఏర్పరచుకున్నారు. విస్తారమైన ఆహారపదార్థాలు మత్తు పానీయాలను తీసుకు వెళ్ళారు. బ్రాహ్మణ సంతర్పణకొరకు తయారు చేసిన అహారాన్ని కోతులకు పెట్టారు. యాదవ వీరులు మత్తుపానీయాలను త్రాగి మత్తెక్కి ఉన్నారు. అప్పుడు సాత్యకి మరియు కృతవర్మ మధ్య కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో జరిగిన పొరపాట్ల గురించిన ఒక వివాదం తలెత్తి అది తీవ్రమై పగ చెలరేగింది. ఆ వివాదంలో ఒకరిని ఒకరు చంపుకుని చివరకు యాదవులు నిశ్శేషమైనారు. కృష్ణుడి ఆదేశానుసారం ద్వారకకు వచ్చిన అర్జునుడు అక్కడి ప్రముఖులకు "ద్వారక ఇక ఏడు రోజులలో మునిగి పోతుంది" అని చెప్పాడు. తరువాత శ్రీకృష్ణుడి మనుమడైన వజృడు ఇంద్రప్రస్థానికి రాజయ్యాడు. అర్జునుడు ద్వారకకు వెళ్ళి యాదవులకు శ్రీకృష్ణ బలరాములతో సహా అంత్యక్రియలు నిర్వహింపజేసి, ద్వారకావాసులను నగరాన్ని ఖాళీ చేయించి వారి సంపదలను వాహనములకు ఎక్కించి ద్వారకను దాటి వెనుదిరిగి చూసే సమయానికి మెల్ల మెల్లగా ద్వారక నీట మునగడం స్వయంగా ద్వారకావాసులతో సహా దర్శించాడు. ద్వారకా వాసులు హాహాకారాలు చేసి తరువాత హస్తినకు బయలుదేరారు. (16.7)
పాండవులు మహాప్రస్థాన సమయంలో మునిగి పోయిన ద్వారక ఉన్న ప్రదేశాన్ని దర్శించారు.
సమీపకాల పురావస్తుపరిశీలన
ద్వారకానగర పరిశోధనలు నిర్మాణ పరమైన విషయాలను వెలికితీయడమే కాక, సంస్కృతి గురించిన విషయాలను తెలుసుకోవడానికి ప్రాముఖ్యత ఇచ్చింది. అక్కడ లభించిన మృణ్మయ పాత్రల వయసును అనుసరించి మిగిలిన విషయాల కాలనిర్ణయం చేయడానికి ఉపకరిస్తుంది. బెట్ ద్వారకలోని మృణ్మయ పాత్రలు క్రీ పూ 3,500 సంవత్సరాలనాటివని నిర్ణయించబడింది. భవిష్యత్తులో జరగబోయే పరిశోధనలు పురాతన భారతదేశం లోని ఇతర నగరాల గురించిన విషయాలను వెలుగులోకి తీసుకురావచ్చు. వరదలలో మునిగిపోయిన ఇంద్రప్రస్థము మరియు పాటలీపుత్రము వంటి నగరాల గురించిన విశేషాలు కూడా వాటిలో కొన్ని.  అర్కియాలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా  (ఇది ప్రస్తుతం<b data-parsoid='{"dsr":[19370,19411,3,3]}'>నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఓషనోగ్రఫీ పేరుతో గోవాలో ఉంది) పేరుతో ఎస్ అర్ రావు ఆధ్వర్యంలో చేపట్టిన అనేక పరిశోధనలు ఈ విషయాలను వెలుగులోకి తీసుకు వచ్చాయి.
కథల్లోను, కావ్యాల్లోను నిజమైన ప్రదేశాల పేర్లను పేర్కొనడం ఎక్కువమంది రచయితల్లో కనిపించే లక్షణం. రచయిత చనిపోయిన లక్షల సంవత్సరాల తర్వాత త్రవ్వకాల్లో బయల్పడిన ఆ రచయిత వ్రాతల ప్రకారం పరిశొధిస్తే ఆప్రదేశాలు అలాగే ఉంటాయని, తరువాత ఎవరైనా ఆ వ్రాతలు చదివినప్పుడు అందులోని కథ నిజంగా జరిగినట్లు అనిపిస్తుందని అభిరాయమున్నది.  క్రీస్తు పూర్వం 2000 సంవత్సరాల వరకూ ఆర్యుల భాష అయిన సంస్కృత భాష భారతదేశంలో లేదని, మహాభారత కావ్యం వేద కాలం తర్వాత, అనగా సుమారు క్రీస్తు పూర్వం 800 - క్రీస్తు పూర్వం 500 సంవత్సరాల మధ్య ఆర్యుల తెగకు చెందిన వేదవ్యాసుడు అను కవి రచించిన కావ్యము అని, మహా భారతములోని సన్నివేశాలు కల్పితాలు అని, హిందువులకు తమ మతముపై యున్న గట్టి విశ్వాసాలే కల్పిత కావ్యాన్ని చరిత్రగా చేశాయని పరిశోధకుల భావన. గుజరాత్ రాష్ట్రంలో ఇటీవల ద్వారకా నగరం వద్ద అరేబియన్ సముద్ర తీర గర్భంలో బయల్పడిన ఓడ రేవు క్రీస్తుపూర్వం 3000 సంవత్సారాలనాటిదని, అది సింధూ (హరప్పా) నాగరికతకు చెందినది అని, ఆ కాలంలో భాషకు లిపి లేదని పరిశోధనలు తెలుపుతున్నాయి [1] శ్రీకృష్ణ భగవానుడి ద్వారకా నగరం తెలియనివారుండరు కదా ? మహాభారతము, భాగవతము, స్కంద, హరివంశ పురణాము, వాయు పురాణములలో ద్వారకా క్షేత్రానికి సంబంధించిన ఎన్నో పురాణ గాథలు వున్నాయి .శ్రీకృష్ణ భగవానుడు…తన అవతారం చాలించే ముందు ఎక్కువ సమాయాన్ని ద్వారక క్షేత్రంలో గడిపాడట.జరాసంధుడు కాలయవనునితో కలసి మధురపై దాడికి దిగడంతో…, యాదవుల రక్షణ కోసం…ఆయన గుజరాత్ లోని సౌరాష్ర్టంలోని తీర ప్రాంతానికి వెళ్తాడు. ఈ సముద్ర తీరంలో ఒక కోటను నిర్మించాడు. కృష్ణపరమాత్మ అవతారామ్ చాలించినప్పుడే ద్వారకా కూడాసముద్రం గర్భంలో మునిగిపోయిందట.ద్వాపర యుగ అవశేషాలు ఇంకా త్రవ్వకాలలో బయటపడుతూనే ఉన్నాయి. మునిగిపోయిన ద్వారకా నగరం గురించి ఇంకా అనేక పరిశోధనలు జరుగుతూనే ఉన్నాయి.ద్వారక లోని ముఖ్య మందిరాలలో “రణచోఢ్ రాయ్” (ద్వారకాధీశ్ మందిరమని) ప్రముఖమైనదిగా చెప్పబడుచున్నది .ద్వారకాధీశ్ మందిరానికి దక్షిణాన “త్రివిక్రమ” మందిరం, ఉత్తరాన “ప్రద్యుమ్న” మందిరం ఉన్నాయి. బేట్ ద్వారక, సుదామాపురి…., దీనిని ఇప్పుడు పోరుబందర్ అని పేరుతో పిలుస్తున్నారు. మహాప్రభు వల్లభాచార్యులు, శ్రీరామానుజులు ద్వారకా.[2][3]
ఇతర విషయాలు
ఇవి కూడా చూడండి
పరిశీలనలు
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:హిందూ మతము

ద్వారకా నగరం

ద్వారకా తిరుమల మండలంలోని గ్రామాల సంఖ్య ఎంత ?


కందుకూరి వీరేశలింగం (1848 ఏప్రిల్ 16 - 1919 మే 27 ) గొప్ప సంఘ సంస్కర్త, తెలుగు జాతి గర్వించదగ్గ మహోన్నత వ్యక్తి. సాహితీ వ్యాసంగంలోను కృషి చేసిన కందుకూరి బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. తెలుగు జాతికి నవయుగ వైతాళికుడు.  వీరేశలింగం స్త్రీవిద్యకై ఉద్యమించి, ప్రచారం చెయ్యడమే కాక, బాలికల కొరకు పాఠశాలను ప్రారంభించాడు.మగపిల్లలతో ఆడపిల్లలు కలిసి చదువుకునే సహ విద్యా విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు కూడా. అంటరాని కులాలకు చెందిన పిల్లలను కూడా చేర్చుకుని మిగతా పిల్లలతో కలిపి కూర్చోబెట్టేవాడు. వారికి ఉచితంగా చదువు చెప్పడంతో బాటు, పుస్తకాలు, పలకా బలపాలు కొనిచ్చేవాడు. అప్పటి సమాజంలో బాల్యంలోనే ఆడపిల్లలకు పెళ్ళిళ్ళు చేసేవారు. కాపురాలకు పోకముందే భర్తలు చనిపోయి, వితంతువులై, అనేక కష్టనష్టాలు ఎదుర్కొనే వారు. దీనిని రూపుమాపేందుకు వితంతు పునర్వివాహాలు జరిపించాలని ప్రచారం చేయటమే కాకుండా ఎన్ని కష్టాలెదురైన  ఆచరణలో పెట్టాడు.వీరూ మంచి వారు
ఆంధ్ర దేశంలో బ్రహ్మ సమాజం స్థాపించాడు. యువజన సంఘాల స్థాపన కూడా వీరేశలింగం తోనే మొదలయింది. సమాజ సేవ కొరకు హితకారిణి (హితకారిణీ సమాజం 1905 లో) అనే ధర్మ సంస్థను స్థాపించి, తన యావదాస్తిని దానికి ఇచ్చేసాడు. 25 సంవత్సరాల పాటు రాజమండ్రిలో తెలుగు పండితుడిగా పనిచేసి, మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలలో తెలుగు పండితుడిగా ఐదేళ్ళు పనిచేసాడు. ఆయన 130 కి పైగా గ్రంథాలు వ్రాసాడు. ఆన్ని గ్రంథాలు వ్రాసిన వారు తెలుగులో అరుదు. రాజశేఖర చరిత్ర అనే నవల, సత్యరాజా పూర్వ దేశయాత్రలు ఆయన రచనలలో ప్రముఖమైనవి. అనేక ఇంగ్లీషు, సంస్కృత గ్రంథాలను తెలుగులోకి అనువదించాడు. బడి పిల్లల కొరకు వాచకాలు వ్రాసాడు. స్వీయ చరిత్ర వ్రాసాడు. ఆంధ్ర కవుల చరిత్రను కూడా ప్రచురించాడు.

జీవిత విశేషాలు
వీరేశలింగం పంతులు 1848 ఏప్రిల్ 16 న రాజమండ్రిలో పున్నమ్మ, సుబ్బారాయుడు దంపతులకు జన్మించారు. వీరి పూర్వీకులు ఇప్పటి ప్రకాశం జిల్లా లోని కందుకూరు గ్రామం నుండి రాజమండ్రికి వలస వెళ్ళడం వలన వారికి ఈ ఇంటి పేరు స్థిరపడిపోయింది.
వీరేశలింగానికి నాలుగేళ్ళ వయసులో తండ్రి చనిపోయాడు. పెదతండ్రి, నాయనమ్మల పెంపకంలో అల్లారుముద్దుగా పెరిగాడు. ఐదో యేట బడిలో చేరి, బాలరామాయణం, ఆంధ్ర నామ సంగ్రహం, అమరం, రుక్మిణీ కళ్యాణం, సుమతీ శతకం, కృష్ణ శతకం మొదలైనవి నేర్చుకున్నాడు. పన్నెండో యేట రాజమండ్రి ప్రభుత్వ పాఠశాలలో ఇంగ్లీషు చదువులో చేరాడు. చిన్నప్పటినుండి, అన్ని తరగతులలోనూ, ప్రథమ శ్రేణిలోనే ఉండేవాడు. తన పదమూడో యేట బాపమ్మ (కందుకూరి రాజ్యలక్ష్మమ్మ) అనే ఎనిమిదేళ్ళ అమ్మాయితో బాల్యవివాహమయింది. పెరిగి పెద్దయ్యాక వీరేశలింగం ఇటువంటి దురాచారాల నిర్మూలనకే కృషి చేసాడు.
చదువుకునే రోజుల్లో కేశుబ్ చంద్ర సేన్ రాసిన పుస్తకాలు చదివి ప్రభావితుడయ్యాడు. విగ్రహారాధన, పూజలు మొదలైన వాటి మీద నమ్మకం తగ్గడమే కాక, దయ్యాలు, భూతాలు లేవనే అభిప్రాయానికి వచ్చాడు. ప్రజలకు అది నిరూపించడానికి అర్ధరాత్రి శ్మశానానికి వెళ్ళేవాడు.
1867లో పెదనాన్న మరణంతో ప్రభుత్వోద్యోగంలో చేరాలని ప్రయత్నించాడు, కాని లంచం ఇవ్వనిదే రాదని తెలిసి, ప్రభుత్వోద్యోగం చెయ్యకూడదని నిశ్చయించుకున్నాడు. న్యాయవాద పరీక్ష వ్రాసి, న్యాయవాద వృత్తి చేపడదామని భావించినా, అందులోనూ అవినీతి ప్రబలంగా ఉందనీ, అబద్ధాలు ఆడటం వంటివి తప్పనిసరి అని గ్రహించి, అదీ మానుకున్నాడు. ఉపాధ్యాయ వృత్తిని స్వీకరించాడు.
ఉపాధ్యాయుడిగా పిల్లలకు పాఠాలతో పాటు, సంఘ సంస్కరణ భావాలను బోధించాడు. సమాజంలోని దురాచారాలపై తన భావాలను వ్యాప్తి చెయ్యడానికి 1874 అక్టోబరులో వివేకవర్ధని అనే పత్రికను ప్రారంభించాడు. “సంఘం లోని అవకతవకలను ఎత్తి చూపడం, దురాచారాల నిర్మూలన, ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో ప్రబలంగా ఉన్న అవినీతిని ఎత్తిచూపి, అవినీతిపరులను సంఘం ముందు పెట్టడం” వివేకవర్ధని లక్ష్యాలని ఆయన మొదటి సంచికలో తెలియజేసాడు. చెప్పడమే కాదు, అలాగే నడిపాడు కూడా. వివేకవర్ధని అవినీతిపరుల పాలిట సింహస్వప్నమయింది.
కందుకూరికి సమకాలిక ప్రముఖుడైన కొక్కొండ వెంకటరత్నం పంతులుతో స్పర్ధ ఉండేది. కందుకూరి వివేకవర్ధని స్థాపించిన తరువాత కొక్కొండ హాస్య వర్ధని అనే పత్రికను ప్రారంభించాడు. ఆ పత్రికకు పోటీగా కందుకూరి హాస్య సంజీవిని అనే హాస్య పత్రికను ప్రారంభించాడు. తెలుగులో మొట్టమొదటి ప్రహసనాన్ని కందుకూరి ఈ పత్రికలోనే ప్రచురించాడు. ఎన్నో ప్రహసనాలు, వ్యంగ్య రూపకాలు ఈ పత్రికలో ప్రచురించాడు.
ఆంధ్ర దేశంలో బ్రహ్మ సమాజం స్థాపించాడు. యువజన సంఘాల స్థాపన కూడా వీరేశలింగం తోనే మొదలయింది. సమాజ సేవ కొరకు హితకారిణి (హితకారిణీ సమాజం 1905 లో) అనే ధర్మ సంస్థను స్థాపించి, తన యావదాస్తిని దానికి ఇచ్చేసాడు. 25 సంవత్సరాల పాటు రాజమండ్రిలో తెలుగు పండితుడిగా పనిచేసి, మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలలో తెలుగు పండితుడిగా ఐదేళ్ళు పనిచేసాడు. తాను నమ్మిన సత్యాన్ని, సిద్దాంతాన్ని తూచ తప్పకుండా పాటించిన వ్యక్తి ఆయన.
యుగకర్త గా ప్రసిద్ధి పొందిన ఆయనకు గద్య తిక్కన  అనే బిరుదు ఉంది.
వీరేశలింగము పగలు సంస్కరణవిషయములలో, బనిచేసి రాత్రులు గ్రంధరచనము సాగించుచుండు నలవాటుకలవాడు. నీరసరోగ పీడితులగుట రాత్రులు వీరికి నిద్రపట్టెడిదికాదు."కాడ్లివరునూనె" యాహారప్రాయముగా నుపయోగించుకొనుచు గ్రంధరచన చేయుచుండేవాడు. ఈయన రచనలపై  సాంప్రదాయుకులు  అభియోగాలు మోపారు.  చివరికాలమున నపనిందలకు లోనయ్యాడు. పరువు నష్టం కేసులో ఓడిపోయాడు. [1]
ఆంధ్ర సమాజాన్ని సంస్కరణల బాట పట్టించిన సంస్కర్త, వీరేశలింగం 1919 మే 27 న మరణించాడు.[2]
సంఘ సంస్కరణ కార్యక్రమాలు
వీరేశలింగం హేతువాది . ఆయన జీవితం సంఘసంస్కరణ, సాహిత్య కృషులతో పెనవేసుకు పోయింది; ఒకదానినుండి మరో దానిని విడదీసి చూడలేము. ప్రభుత్వంలోని అవినీతిని ఏవగించుకుని ప్రభుత్వ ఉద్యోగ ప్రయత్నాన్ని, అబద్ధాలు ఆడక తప్పదని న్యాయవాద వృత్తిని వదులుకున్న వ్యక్తి అటువంటి దురాచారాలపై ధ్వజమెత్తి తన సంస్కరణాభిలాషను నిరూపించుకున్నాడు.
వివేకవర్ధని పత్రిక ద్వారా అవినీతిపరులపై యుద్ధం సాగించి వారిని హడలెత్తించాడు. సంఘంలోని ఇతర దురాచారాలపై ప్రజలను చైతన్యవంతులను చెయ్యడానికి పత్రికను ఆయుధంగా వాడుకున్నాడు. సంఘసంస్కరణ కై ప్రవచనాలు మాత్రం చెప్పి ఊరుకోలేదు, స్వయంగా అందుకై నడుం కట్టి కార్యరంగంలోకి దూకాడు. ఆ రోజుల్లో స్త్రీలకు విద్య అవసరం లేదని భావించేవారు. వీరేశలింగం స్త్రీవిద్యకై ఉద్యమించి, ప్రచారం చెయ్యడమే కాక, బాలికల కొరకు పాఠశాలను ప్రారంభించాడు. తానే స్వయంగా చదువు చెప్పేవాడు. మగపిల్లలతో ఆడపిల్లలు కలిసి చదువుకునే సహ విద్యా విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు కూడా. అంటరాని కులాలకు చెందిన పిల్లలను కూడా చేర్చుకుని మిగతా పిల్లలతో కలిపి కూర్చోబెట్టేవాడు. వారికి ఉచితంగా చదువు చెప్పడంతో బాటు, పుస్తకాలు, పలకా బలపాలు కొనిచ్చేవాడు.
బాల్య వివాహాలకు వ్యతిరేకంగా, కుల నిర్మూలనకు ఆయన అకుంఠిత దీక్షతో పనిచేసాడు. వేశ్యా వ్యవస్థ పాతుకుపోయిన ఆ రోజుల్లో దానికి వ్యతిరేకంగా వివేకవర్ధనిలో వ్యాసాలు రాసాడు.
ఆయన చేసిన ఇతర సంస్కరణ కార్యక్రమాలొక ఎత్తు, వితంతు పునర్వివాహాలొక ఎత్తు. అప్పటి సమాజంలో బాల్యంలోనే ఆడపిల్లలకు పెళ్ళిళ్ళు చేసేవారు. కాపురాలకు పోకముందే భర్తలు చనిపోయి, వితంతువులై, అనేక కష్టనష్టాలు ఎదుర్కొనే వారు. దీనిని రూపుమాపేందుకు వితంతు పునర్వివాహాలు జరిపించాలని ప్రచారం చేసాడు. 1881 డిసెంబరు 11న తమ ఇంట్లో మొట్టమొదటి వితంతు వివాహం చేశాడు. తొమ్మిదేళ్ళ బాల వితంతువు గౌరమ్మ తిరువూరు తాలూకా రేపూడికి చెందిన పిల్ల. వరుడు గోగులపాటి శ్రీరాములు. ఈ పెళ్ళి పెద్ద ఆందోళనకు దారి తీసింది. పెళ్ళికి వెళ్ళినవాళ్ళందరినీ సమాజం నుండి వెలి వేశారు. సమాజం నుండి ఎంతో ప్రతిఘటన ఎదురైనా పట్టుబట్టి సుమారు 40 వితంతు వివాహాలు జరిపించాడు. పైడా రామకృష్ణయ్య, ఆత్మూరి లక్ష్మీ నరసింహం, బసవరాజు గవర్రాజు వంటి మిత్రులు, ఆయన విద్యార్థులూ వీరేశలింగానికి అండగా నిలిచారు. ఆయన భార్య కందుకూరి రాజ్యలక్ష్మమ్మ (అత్తగారు బాపమ్మకు రాజ్యలక్ష్మి అని తన తల్లి పేరు పెట్టుకున్నారు) భర్తకు బాసటగా ఉంది. వంటవాళ్ళు, నీళ్ళవాళ్ళు వారి ఇంటికి రావడానికి నిరాకరించినపుడు రాజ్యలక్ష్మమ్మ స్వయంగా గోదావరికి వెళ్ళి నీళ్ళు తెచ్చి, పెళ్ళివారికి వంట చేసిపెట్టింది. స్త్రీల కొరకు సతీహిత బోధిని  అనే పత్రికను కూడా నడిపాడు.
విప్లవాత్మకమైన మార్పు
చిన్ననాటి నుండి అతనికి అలవడిన స్వాభావిక లక్షణములే కార్యదీక్ష, సాహసము, విజ్ఞాన తృష్ణలు. రామమోహనరాయ్, దేవేంద్రనాథ్ ఠాగూర్, కేశవ చంద్రసేన్, ఈశ్వరచంద్ర విద్యాసాగర్ ల బోధనలు, రచనలు ఇతని ఆధ్యాత్మిక చింతనలో విప్లవాత్మకమైన మార్పును తెచ్చాడు. 1887 సంవత్సరంలో సంఘ సంస్కరణ సమాజము స్థాపించి, మతమనే ముసుగులో అధోగతిలో ఉన్న హైందవ సమాజములోని దురాచారములపై విప్లవం ప్రారంభించాడు. మూఢ విశ్వాసాలు, సనాతనాచారాలపై ఆయన జరిపిన పోరాటము చిరస్మరణీయమైనది.
సాహితీ వ్యాసంగం
సంఘసేవలో వీరేశలింగం ఎంత కృషి చేసాడో, సాహిత్యంలోనూ అంతే కృషి జరిపాడు. చదువుకునే రోజుల్లోనే రెండు శతకాలు రాసాడు. పత్రికలకు వ్యాసాలు రాస్తూ ఉండేవాడు. వివేకవర్ధనిలో సులభశైలిలో రచనలు చేసేవాడు. వ్యావహారిక భాషలో రచనలు చేసిన ప్రథమ రచయితలలో ఆయన ఒకడు. తెలుగు, సంస్కృతం, ఇంగ్లీషు భాషల్లో అద్వితీయ ప్రతిభ కలవాడు కందుకూరి.
ఆయన 130 కి పైగా గ్రంథాలు వ్రాసాడు. ఆన్ని గ్రంథాలు వ్రాసిన వారు తెలుగులో అరుదు. రాజశేఖర చరిత్ర అనే నవల, సత్యరాజా పూర్వ దేశయాత్రలు ఆయన రచనలలో ప్రముఖమైనవి. అనేక ఇంగ్లీషు, సంస్కృత గ్రంథాలను తెలుగులోకి అనువదించాడు. బడి పిల్లల కొరకు వాచకాలు వ్రాసాడు. స్వీయ చరిత్ర వ్రాసాడు. ఆంధ్ర కవుల చరిత్రను కూడా ప్రచురించాడు.
సంగ్రహ వ్యాకరణం వ్రాసాడు. నీతిచంద్రిక (తెలుగు పంచతంత్రం) లోని సంధి, విగ్రహం భాగాలను చిన్నయసూరి వదిలివేయగా వీరేశలింగం పూర్తి చేసాడు.
కందుకూరి రచనల జాబితా
పద్య కావ్యాలు
"మార్కండేయా" మకుటంతో శతకం (తొలినాళ్ళ రచన)
"శ్రీరాజమహేంద్ర పురవర గోపాలా" మకుటంతో శతకం (తొలినాళ్ళ రచన)
శుద్ధాంధ్ర నిరోష్ఠ్య నిర్వచన నైషధం (నల చరిత్ర) - మూడు ఆశ్వాసాల కావ్యం
రసికజన రంజనం (ప్రబంధం) - 1870 - చిత్ర కవిత్వం, శృంగారం ప్రధానంగా ఉన్నాయి. ఇటువంటివి రచించడం సరి కాదని కాలక్రమాన మానివేశానని స్వీయరచనలో పేర్కొన్నాడు
అభాగ్యోపాఖ్యానము - హేళనా పూర్వకమైన సంఘ సంస్కార దృష్టితో కూడిన వ్యంగ్య కావ్యం
శుద్ధాంధ్ర భారత సంగ్రహము - అచ్చతెలుగులో మూడు ఆశ్వాసాల కావ్యం
సరస్వతీ నారద విలాపము (1895) - పద్యాత్మకమైన వ్యంగ్య ప్రహసనం - భాషా ప్రయోగం పట్ల కందుకూరి దృక్పథంలో వచ్చిన మార్పును ఈ కావ్యంలో చూడవచ్చును. అర్ధ సారస్యం లేని ఊహలతో, పాండిత్య ప్రకర్షతో ఇటు సరస్వతిని, అటు నారదుని అవమానిస్తున్నారని ఇందులో చూపాడు.
నీతి పద్యాలు
స్త్రీ నీతి దీపిక
జాన్ గిల్పిన్ - ఆంగ్లంలో "విలియమ్ కౌపర్" వ్రాసిన కావ్యానికి తెలుగు సేత
పథిక విలాసము - ఆంగ్లంలో "ఆలివర్ గోల్డ్‌స్మిత్" వ్రాసిన "ది ట్రావెలర్" కావ్యానికి తెలుగు సేత
నాటకాలు
వ్యవహార ధర్మబోధిని
చమత్కార రత్నావళి - "కామెడీ ఆఫ్ ఎర్రర్స్" అనే షేక్స్‌పియర్ నాటకాన్ని తెలుగులో వ్రాసి విద్యార్థులచే ప్రదర్శింపజేశాడు.
కాళిదాసు శాకుంతలం - తెలుగులో[3]
రత్నావళి - సంస్కృత రూపకానువాదం
దక్షిణ గోగ్రహణం
సత్య హరిశ్చంద్ర
మాళవికాగ్ని మిత్రము వంటి 12 నాటకాలు
నవలలు

రాజశేఖర చరిత్రము - తొలి తెలుగు సాంఘిక నవల. ఆంగ్లంలో ఆలివర్ గోల్డ్‌స్మిత్ వ్రాసిన "వికార్ ఆఫ్ వేక్‌ఫీల్డ్" అనే నవలకూ దీనికీ కొన్ని పోలికలున్నాయి. అయితే ఆ నవల కొంత ఉపకరించిందనీ, కాని ఇది అనువాదం కాని అనుకరణ కాని కాదని వీరేశలింగం చెప్పాడు. "పంతులుగారి మహాయశస్సునకు శరత్కౌముది వంటిది" అని అక్కిరాజు రమాపతిరావు అన్నాడు. ఇందులో రచయిత సాంఘిక దురాచారాలను, మూఢ నమ్మకాలను విమర్శించాడు. చక్కని తెలుగు సామెతలను, లోకోక్తులను ప్రయోగించి ముందుతరం నవలలకు మార్గదర్శకంగా నిలచాడు.
సత్యరాజా పూర్వదేశ యాత్రలు - ఆంగ్లంలో "జోనాథన్ స్విఫ్ట్" వ్రాసిన "గల్లివర్స్ ట్రావెల్స్" ఆధారంగా వ్రాశాడు. ఇందు సమాజపు వికృత సంఘటనలను అవహేళన చేశాడు. "ఆడ మళయాళం" అనే పదం ఇందులోంచే ప్రసిద్ధమయ్యింది.
సత్యవతీ చరిత్రము (1883) - స్త్రీ విద్యాభివృద్ధిని, ప్రాముఖ్యతను బోధించే నవల - ఆ రోజులలో ఇది మంచి ప్రాచుర్యాన్ని పొందింది.
చంద్రమతీ చరిత్రము (1884) - మత విషయాలను, ధర్మాలను, స్త్రీ అభ్యుదయాన్ని ప్రోత్సహించే నవల.
ప్రహసనాలు
సాంఘిక దురాచారాలను సంభాషణాత్మకంగా, వినోదాత్మకంగా విమర్శించే ఇటువంటి ప్రయోగానికి వీరేశలింగమే ఆద్యుడు. చాలా ప్రహసనాలను "వివేక వర్ధిని" పత్రికలో ప్రచురించాడు. "ప్రహసనము ఆయన కరములకు ఉచితపరికరమయ్యెను. శైలి సొంపులతోను, హాస్యంపుదళులతోను శోభిల్లెడి ఈ ప్రహసనావళియందు దుష్టాంగమును ఖండించి శేషాంగ స్ఫూర్తికి రక్షణ చేయు శస్త్ర చికిత్సకునివలె ఈ రచయిత సాంఘిక అనర్ధములను దునుమాడెను" అని "రాయసం వెంకట శివుడు" ప్రశంసించాడు. సుమారు 50 కి పైగా వ్రాసిన ప్రహసనాలలో 10 వరకు ఆంగ్లమూలాలపై ఆధారపడినాయి. తక్కినవి స్వతంత్ర రచనలు. ప్రహసనాలు "హాస్య సంజీవని" పేరుతో మూడు భాగాలుగా ప్రచురితమయ్యాయి. కొన్ని ప్రసిద్ధ ప్రహసనాలు
పెళ్ళి వెళ్ళిన తరువాత పెద్ద పెళ్ళి, లోకోత్తర వివాహము - వేశ్యాభిమానం, చాదస్తపుటాచారాలు, శాఖా భేదాలు, అజ్ఞానం, అమాయకత్వం, స్వార్థం వంటి అంశాలు కలగలిపినవి.
జమా బందీ, యోగాభ్యాసము - కులాచారాన్ని నిరసిస్తూ
వేశ్యా విషయ సంవాదము
చంద్ర గ్రహణం
తేలు మందు
హిందూ మతసభ
బహుభార్యాత్వం
బాల భార్యా వృద్ధ భర్తృ సంవాదం
మ్యునిసిపల్ నాటకము
కామరూప ప్రహసనము
కలిపురుష శనైశ్చర విలాసము - కలి, శని కలిసి దేశంలో ప్రజలను అజ్ఞానులుగా, మూఢులుగా, మద్యపాన ప్రియులుగా చేస్తున్నారని
వేశ్యాప్రియ ప్రహసనం - 5 అంకాల ప్రహసనం, ఎంతో హాస్యం మిళితమైనది. ఆనాటి భోగం ఆచారాలను గురించి
అపూర్వ బ్రహ్మచర్య ప్రహసనం
విచిత్ర వివాహ ప్రహసనం
కథలు
అధికంగా కందుకూరి కథలు స్త్రీల అభ్యుదయాన్ని ప్రోత్సహించేవిగా ఉన్నాయి. కొన్ని ఆంగ్ల మూలాలనుండి అనుసరించినవి కాని అధికంగా స్వతంత్ర రచనలే. "సతీ హిత బోధిని" అనే పత్రికలో ఎక్కువగా ప్రచురించాడు. "నీతి కథా మంజరి" అనే 158 చిన్న కథల సంకలనాన్ని కూడా వెలువరించాడు.
వ్యాసాలు
వివిధ అంశాలపై వీరేశలింగం 190 దాకా వ్యాసాలు / ఉపన్యాసాలు వ్రాశాడు.
సత్య వాదిని, వివేక వర్ధిని, సతీహితబోధిని, చింతామణి, సత్య సంవర్ధిని, తెలుగు జనానా నంటి పత్రికలలో ఇవి ప్రచురితమైనాయి. ఉదాహరణకు కొన్ని వ్యాసాల శీర్షికలు
దేశీయ మహాసభ - దాని యుద్దేశ్యములు
రాజ్యాంగ సంస్కరణము - కులాచార సంస్కరణము
ఇంగ్లీషు ప్రభుత్వము వలన లాభములు
నీతి, విద్య కంటే నీతి ముఖ్యము, మానుష ధర్మము, ఈశ్వరోపాసనము
చదువెఱుగని స్త్రీలు తమ బిడ్డలకు శత్రువులు
అత్తగారి కోడంటికము, భార్యా భర్తల ఐకమత్యము, స్త్రీపునర్వివాహ శాస్త్ర సంగ్రహము, స్త్రీ పునర్వివాహ విషయకోపన్యాసము
చరిత్రలు
ఆంధ్ర కవుల చరిత్ర[4]
[5]-
[6] ఈ గ్రంథ రచన ఆంధ్ర వాఙ్మయ చరిత్రలో ఒక ముఖ్య ఘట్టము. సమగ్రమైన, పరిశోధనాత్మకమైన, ప్రణాళికా బద్ధమైన కవుల చరిత్ర రచనకు ఆది యత్నము. అనేక తాళపత్రాలను, శాసనాలను, ముద్రిత అముద్రిత గ్రంథాలను పరిశీలించి వెలువరించిన గ్రంథము. 1886 నుండి 1917 వరకు ఇది విస్తరింపబడింది.
స్వీయ చరిత్ర -[7][8] 1903- 1915 మధ్య సాగిన రచన. నిష్పక్షపాతంగా, వచన శైలిలో సాగిన రచన. కొమర్రాజు వేంకటలక్ష్మణరావు నడిపే విజ్ఞాన చంద్రికా గ్రంథమాల వారు దీనిని ప్రచురించారు. ఇది ఆనాటి సామాజిక స్థితికి అద్దం పట్టే రచన. తెలుగులో వచన స్వీయ చరిత్రకు ఇది ఆద్యం.
దేశ చరిత్ర
నాయకుల చరిత్ర
ఉత్తమ స్త్రీల జీవిత చరిత్రలు
ఇతర రచనలు
సంగ్రహ వ్యాకరణం - లక్షణ గ్రంథం
కావ్య సంగ్రహం - లక్షణ గ్రంథం
తర్క సంగ్రహానికి ఆంధ్రీకరణం
ఋగ్వేదానికి తాత్పర్యం
శరీర శాస్త్ర సంగ్రహము
జ్యోతిశ్శాస్త్ర సంగ్రహము
జంతు స్వభావ చరితము
వీరేశలింగం నడిపిన పత్రికలు
వివేక వర్ధిని
సతీహిత బోధిని
సత్య సంవర్ధిని
సత్యదూత
చింతామణి
తెలుగు జనానా
విశిష్టత
ఒక వ్యక్తిగా, సంఘసంస్కర్తగా, రచయితగా వీరేశలింగానికి అనేక విశిష్టతలు ఉన్నాయి. అనేక విషయాలలో ఆంధ్రులకు ఆయన ఆద్యుడు, ఆరాధ్యుడు. ఆధునికాంధ్ర సమాజ పితామహుడి</b>గా కీర్తి గడించిన వ్యక్తి కందుకూరి. ఆయనకున్న ఇతర విశిష్టతలు:
మొట్టమొదటి వితంతు వివాహం జరిపించిన వ్యక్తి
మొట్టమొదటి సహవిద్యా పాఠశాలను ప్రారంభించాడు
తెలుగులో మొదటి స్వీయ చరిత్ర ఆయనదే
తెలుగులో తొలి నవల వ్రాసింది ఆయనే
తెలుగులో తొలి ప్రహసనం వ్రాసింది కందుకూరి
వీరేశలింగంకు నివాళులు

కొటికెలపూడి సీతమ్మ ఇలా చెప్పింది.
ఒకయెడ స్త్రీ పునరుద్వాహమును గూర్చి

వాదించు పండిత వరులతోడ

సరగ నింకొక దెస సంఘ సంస్కరణచే

చెలగు సభనుపన్యసించుచుండ

పఱగ వేరొక దెస పత్రికా ప్రకటన

భారంబు వహియించు ప్రజ్ఞ మీర

రహి నొక్క తఱి గ్రంథ రచనా విశేషంబు

నను దెల్పు జనుల దుర్నయములెల్ల

నొక నిమేషమైన విశ్రాంతినొందకుండ

పరహితార్ధంబు కొరకునై పాటు పడుచు

కాలమెంతయో విలువగా గడుపునహహ

ఘనుడు వీరేశలింగాఖ్య కవివరుండు

ఆరుద్ర ఇలా అన్నాడు (సమగ్ర ఆంధ్ర సాహిత్యం)
" అదేం చిత్రమో గాని తాము శారీరకంగా దుర్బలులైనా జాతిని బలిష్ఠం చేసి దేశాభివృద్ధిని, భాషాభివృద్ధిని సాధించిన మనోబల భీములలో పంతులుగారు ప్రధములు. రెండోవారు గురజాడవారు. అటువంటి ఉజ్వల చారిత్రకుని ఏ బిరుదుతో వర్ణించినా అది అసమగ్రమే. అయినా నవ్యాంధ్ర నిర్మాతలనే నిర్మించినవారిగా నేను పంతులుగారిని భావిస్తున్నాను. అభినవాంధ్రకు ఆయన ఆద్య బ్రహ్మ"
అక్కిరాజు రమాపతిరావు ఇలా ఆయనను కీర్తించాడు
"వీరేశలింగం పంతులుగారు బహుయోజన శాఖా సంయుతమైన వటవృక్షము వంటి వారు. .. నేడీ దేశీయుల యొక్క సాంఘిక చైతన్యమునకు, సారస్వత వైవిద్యమునకు పంతులుగారు తమ కాలమునందు కావించిన కృషియే మూలాధారము. వారితో ఆధునిక యుగము ప్రారంభమయ్యెనని చెప్పవచ్చును."
చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం వీరేశలింగం గురించి ఇలా అన్నాడు: ఇది వీరేశలింగం సమాధిపై ఈనాటికీ కనిపిస్తుంది.

“
తన దేహము తన గేహము
తన కాలము తన ధనంబు తన విద్య జగ
జ్జనులకే వినియోగించిన
ఘనుడీ వీరేశలింగకవి జనులార!”

మూలాలు

అమరావతి పబ్లికేషన్సు వారి తెలుగు వెలుగులు పుస్తకం.
తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర - డాక్టర్ ద్వా.నా.శాస్త్రి - ప్రతిభ పబ్లికేషన్స్, హైదరాబాదు (2004)
కందుకూరి వీరేశ లింగం - డాక్టర్ అక్కిరాజు ఉమాపతి రావు - "తెలుగు వైతాళికులు" లఘుగ్రంథాల పరంపరలో ముద్రింపబడినది - పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు (2006)
ఇంటర్నెట్‌లో లభించే పుస్తకాలు
ఇంటర్నెట్ ఆర్చీవులలో లభిస్తున్న పుస్తకాలు

బయటి లింకులు

వర్గం:సుప్రసిద్ధ ఆంధ్రులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా ప్రముఖులు
వర్గం:తెలుగువారిలో సంఘసంస్కర్తలు
వర్గం:తెలుగు సాహితీకారులు
వర్గం:పాత్రికేయులు
వర్గం:1848 జననాలు
వర్గం:1919 మరణాలు
వర్గం:రాజమండ్రి
వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు

కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు

తెలుగులో మొదటి నవల పేరేమిటి?


పెండేకల్లు, కర్నూలు జిల్లా, తుగ్గలి మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన తుగ్గలి నుండి 25 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన డోన్ నుండి 15 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1543 ఇళ్లతో, 7215 జనాభాతో 3485 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3753, ఆడవారి సంఖ్య 3462. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2052 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 11. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594447[2].పిన్ కోడ్: 518468.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి తుగ్గలిలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల గుత్తి లోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం ఆదోని లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల,  సమీప వైద్య కళాశాల,  కర్నూలు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
పెండేకల్లులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో 2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పెండేకల్లులో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ ఉంది.ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది.
వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
పెండేకల్లులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
అడవి: 495 హెక్టార్లు
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 853 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 38 హెక్టార్లు
శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 50 హెక్టార్లు
తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 2 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 566 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 1479 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 1415 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 64 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
పెండేకల్లులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 61 హెక్టార్లు* చెరువులు: 2 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
పెండేకల్లులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వేరుశనగ, ఆముదం గింజలు, ప్రత్తి
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	7,215 - పురుషుల సంఖ్య 	3,753 - స్త్రీల సంఖ్య 	3,462 - గృహాల సంఖ్య 	1,543

2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 6,612.[3] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 3,430, మహిళల సంఖ్య 3,182, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,262 ఉన్నాయి.

మూలాలు

వెలుపలి లింకులు

పెండేకల్లు (తుగ్గలి)

2011 జనగణన ప్రకారం పెండేకల్లు గ్రామంలో  ఎంతమంది పురుషులు ఉన్నారు?


నందిపాలెం ప్రకాశం జిల్లా, పొదిలి మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన పొదిలి నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మార్కాపురం నుండి 40 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 307 ఇళ్లతో, 1364 జనాభాతో 491 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 681, ఆడవారి సంఖ్య 683. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 627 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 55. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590974[1].పిన్ కోడ్: 523240.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి.

బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు పొదిలిలో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పొదిలిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మార్కాపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులోను, పాలీటెక్నిక్ కంభాలపాడులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల పొదిలిలోనూ ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం పొదిలిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఒంగోలు లోనూ ఉన్నాయి.

వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం

సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది.
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.
చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
నందిపాలెంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి.
ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 12 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
నందిపాలెంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:

వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 33 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 9 హెక్టార్లు
శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 27 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 12 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 20 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 56 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 332 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 384 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 24 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నందిపాలెంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.

బావులు/బోరు బావులు: 24 హెక్టార్లు

ఉత్పత్తి
నందిపాలెంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
కంది, పొగాకు
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
గ్రానైటుS
ఎస్.టి.డి కోడ్:08499.
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	1,364 - పురుషుల సంఖ్య 	681 - స్త్రీల సంఖ్య 	683 - గృహాల సంఖ్య 	307

2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1,070.[2] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 537, మహిళల సంఖ్య 533, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 238 ఉన్నాయి.
సమీప గ్రామాలు
చినఅరికట్ల 5 కి.మీ, కంభాలపాడు 7 కి.మీ, మదలవారిపాలెం 8 కి.మీ, పొదిలి 8 కి.మీ, పెదఅరికట్ల 8 కి.మీ.
సమీప మండలాలు
ఉత్తరాన కొనకనమిట్ల మండలం, తూర్పున మర్రిపూడి మండలం, దక్షణాన కనిగిరి మండలం, పశ్చిమాన హనుమంతునిపాడు మండలం.
మూలాలు

వెలుపలి లింకులు
గ్రామం గణాంకాల వివరణకు ఇక్కడ చూడండి.

2014 ఎన్నికలలో నందిపాలెం గ్రామ సర్పంచ్ గా ఎవరు ఎన్నుకోబడ్డారు ?


ఊకబండ, విశాఖపట్నం జిల్లా, చింతపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన చింతపల్లి నుండి 40 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 99 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 26 ఇళ్లతో, 111 జనాభాతో 0 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 58, ఆడవారి సంఖ్య 53. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 111. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 585345[2].పిన్ కోడ్: 531111.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు చింతపల్లిలో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల చింతపల్లిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మాకవరపాలెంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల చింతపల్లిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
బావుల నీరు  గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది.  ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
వూకబండలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	111 - పురుషుల సంఖ్య 	58 - స్త్రీల సంఖ్య 	53 - గృహాల సంఖ్య 	26

మూలాలు

ఊకబండ గ్రామ స్త్రీల సంఖ్య 2017 నాటికి ఎంత?


లక్ష్మిపురం పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:
లక్ష్మిపురం (డీ.హిర్చల్) - అనంతపురం జిల్లాలోని డీ.హిర్చల్ మండలానికి చెందిన గ్రామము
లక్ష్మిపురం (దేవరపల్లి) - పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని దేవరపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామము
లక్ష్మిపురం (సంతనూతలపాడు) - ప్రకాశం జిల్లాలోని సంతనూతలపాడు మండలానికి చెందిన గ్రామము
లక్ష్మిపురం (ముంచంగిపుట్టు) - విశాఖపట్నం జిల్లాలోని ముంచంగిపుట్టు మండలానికి చెందిన గ్రామము
లక్ష్మిపురం (తిరువూరు) - కృష్ణా జిల్లా జిల్లాలోని తిరువూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము
లక్ష్మిపురం (దుమ్ముగూడెం) - ఖమ్మం జిల్లా జిల్లాలోని దుమ్ముగూడెం మండలానికి చెందిన గ్రామము
లక్ష్మిపురం(గరిడేపల్లి మండలం) - నల్గొండ జిల్లా, గరిడేపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామము
లక్ష్మిపురమ్ (సారవకోట) - శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని సారవకోట మండలానికి చెందిన గ్రామము
లక్ష్మిపురం (సరుబుజ్జిలి) - శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని సరుబుజ్జిలి మండలానికి చెందిన గ్రామము
లక్ష్మిపురం (రేగిడి ఆమదాలవలస) - శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని రేగిడి ఆమదాలవలస మండలానికి చెందిన గ్రామము
లక్ష్మి పురం (పెందుర్తి) - నల్గొండ జిల్లాలోని మిర్యాలగూడ మండలానికి చెందిన గ్రామము

2016 నాటికి లక్ష్మిపురం గ్రామ సర్పంచ్ ఎవరు?