అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు (International Criminal Court)  (ఫ్రెంచ్: Cour Pénale Internationale ; దీనిని సాధారణంగా ICC లేదా ICCt గా సూచిస్తారు) [1] అనేది ఒక శాశ్వత ప్రత్యేక న్యాయస్థానం (ట్రిబ్యునల్), ఇది సామూహిక హత్యాకాండ, మానవజాతిపై జరిపిన నేరాలు, యుద్ధ నేరాలు మరియు దురాక్రమణ నేరాలపై (ప్రస్తుతం దురాక్రమణ సంబంధ నేరాలు ఈ న్యాయస్థాన అధికార పరిధిలో లేవు) విచారణ జరుపుతుంది.[2][3]
1945 తరువాత అంతర్జాతీయ చట్టానికి జరిగిన అత్యంత ముఖ్యమైన సంస్కరణ ఫలితంగా ICC సృష్టించబడింది. ఇది ప్రజా సంబంధ వ్యవహారాలు చూసే అంతర్జాతీయ చట్టం యొక్క రెండు విభాగాలను పటిష్ఠపరిచింది: ఈ రెండు విభాగాలు, మానవ హక్కులు మరియు మానవతా చట్టం.
జులై 1, 2002న ఈ న్యాయస్థానం స్థాపించబడింది-ఈ రోజు న్యాయస్థాన స్థాపనకు దారితీసిన ఒప్పందం, అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు యొక్క రోమ్ శాసనం అమల్లోకి వచ్చింది[4]- ఈ రోజు మరియు ఈ రోజు తరువాత నుంచి జరిగిన నేరాలపై విచారణ జరిపే అధికారం దీనికి కల్పించారు.[5] న్యాయస్థానం యొక్క అధికారిక స్థానం నెదర్లాండ్స్‌లోని హేగ్ నగరంలో ఉంది, అయితే దీని యొక్క విచారణలు ఎక్కడైనా జరగవచ్చు.[6]
As of October2010, న్యాయస్థాన సభ్యులుగా 114 దేశాలు ఉన్నాయి.[7][8][9] 2010 అక్టోబరు 11న ICC శాసనాన్ని అధికారికంగా ఆమోదించిన మాల్డోవా 2011 జనవరి 1న 114వ సభ్యదేశంగా మారనుంది.[10] రష్యా మరియు అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు సహా మరో 34 దేశాలు ఒప్పందంపై సంతకం చేసినప్పటికీ, రోమ్ శాసనానికి ఆమోదం తెలపలేదు.[7] చైనా మరియు భారతదేశంసహా న్యాయస్థానానికి కీలకమైన అనేక దేశాలు రోమ్ శాసనంపై సంతకం చేయలేదు.
నిందితుడు ఒక సభ్యదేశానికి చెందిన వ్యక్తిగా ఉన్నప్పుడు, ఒక సభ్యదేశంలో అనుమానిత నేరం జరిగినప్పుడు లేదా ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి ద్వారా ఒక పరిస్థితి న్యాయస్థానానికి విచారణ నిమిత్తం పంపబడినప్పుడు మాత్రమే సంబంధిత కేసులపై ICC సాధారణంగా తన అధికార పరిధిలో విచారణ జరపగలదు.[11] ఇప్పటికే ఉన్న జాతీయ న్యాయ వ్యవస్థలకు సంపూరకంగా ఉండేందుకు ఈ న్యాయస్థానాన్ని ఏర్పాటు చేశారు: జాతీయ కోర్టులు నేరాలపై దర్యాప్తు లేదా విచారణ చేపట్టేందుకు సుముఖంగా లేనప్పుడు లేదా వీటిని చేపట్టలేనప్పుడు మాత్రమే ఈ న్యాయస్థానం తన అధికారిక పరిధిలో సంబంధిత చర్యలు చేపడుతుంది.[12][13] అందువలన నేరాలపై విచారణ మరియు దండనకు సంబంధించిన ప్రాథమిక బాధ్యత సంబంధిత దేశాల చేతుల్లోనే ఉంటుంది.[14]
ఈ రోజు వరకు, న్యాయస్థానం ఐదు కేసులపై విచారణలు ప్రారంభించింది: ఉత్తర ఉగాండా, డెమొక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో, సెంట్రల్ ఆఫ్రికన్ రిపబ్లిక్, డార్ఫూర్ (సూడాన్) మరియు రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కెన్యా కేసులపై ఈ న్యాయస్థానం విచారణలు చేపట్టింది.[15][16] న్యాయస్థానం పదహారు మంది వ్యక్తులను దోషులుగా నిర్ధారించింది; వీరిలో ఏడుగురు ఇప్పటికీ పరారీలో ఉండగా, ఇద్దరు మరణించారు (లేదా మరణించినట్లు విశ్వసిస్తున్నారు), నలుగురు నిర్బంధంలో ఉన్నారు, ముగ్గురు స్వచ్ఛందంగా న్యాయస్థానం ఎదుట లొంగిపోయారు.
కాంగో పౌర సైనిక నేత థామస్ లుబాంగా కేసుపై ICC మొదటి విచారణ చేపట్టింది, ఈ విచారణ 2009 జనవరి 26న ప్రారంభమైంది. 2009 నవంబరు 24న రెండో విచారణ ప్రారంభమైంది, కాంగో పౌరసైన్యం నేతలు జర్మైన్ కాటంగా మరియు మాథ్యూ ఎన్‌గుడ్‌జోలో చుయ్‌లపై ఈ విచారణను చేపట్టింది.
చరిత్ర
యుద్ధ నేరాల ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న రాజకీయ నేతలపై విచారణ జరిపేందుకు ఒక అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం ఏర్పాటు చేయాలనే ప్రతిపాదనను మొట్టమొదటిసారి 1919లో జరిగిన పారిస్ శాంతి సదస్సులో కమిషన్ ఆఫ్ రెస్పాన్సిబిలిటీస్ తెరపైకి తీసుకొచ్చింది. లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ యొక్క ఆధ్వర్యంలో నవంబరు 1-16, 1937 మధ్య జెనీవాలో జరిగిన సదస్సులో ఇదే అంశాన్ని మరోసారి ప్రస్తావించారు, అయితే దీనిలో కూడా ఎటువంటి నిర్మాణాత్మక ఫలితాలు రాలేదు. న్యూరెంబర్గ్ మరియు టోక్యో న్యాయస్థానాలు ఏర్పాటు చేసిన తరువాత, రెండో ప్రపంచ యుద్ధం సందర్భంగా చోటుచేసుకున్న దురాగతాలపై విచారణ జరిపేందుకు ఒక శాశ్వత అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానాన్ని ఏర్పాటు చేయాల్సిన అవసరాన్ని 1948లో మొదటిసారి ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ సభలో గుర్తించారు.[3] సాధారణ సభ విజ్ఞప్తిపై, అంతర్జాతీయ న్యాయ సంఘం 1950వ దశకం ప్రారంభంలో రెండు శాసనాలు రూపొందించింది, అయితే ఒక అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ న్యాయస్థానం ఏర్పాటు వాస్తవరూపం దాల్చకుండా సంబంధిత ప్రణాళికలు వాయిదా పడేందుకు ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం కారణమైంది.[17]
రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత నాజీ యుద్ధ నేరాలుపై దర్యాప్తు జరిపిన ఒక పరిశోధకుడు మరియు న్యూరెంబర్గ్‌లో US అధికారిక యంత్రాంగం జరిపిన పన్నెండు సైనిక విచారణల్లో ఒకటైన ఐన్‌శాట్జ్‌గ్రూపెన్ విచారణలో అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల ఆర్మీ యొక్క ప్రధాన న్యాయవాదిగా వ్యవహరించిన బెంజమిన్ బి. ఫెరెంజ్ తరువాత ఒక అంతర్జాతీయ చట్ట పాలన మరియు ఒక అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ న్యాయస్థానం ఏర్పాటుకు ప్రధాన మద్దతుదారుగా మారారు. 1975లో ప్రచురించిన డిఫైనింగ్ ఇంటర్నేషనల్ అగ్రెషన్-ది సెర్చ్ ఫర్ వరల్డ్ పీస్ అనే తన మొదటి పుస్తకంలో, ఒక అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం ఏర్పాటు కోసం వాదించారు.[18]
ఎ.ఎన్.ఆర్. రాబిన్‌సన్, తరువాత ట్రినిడాడ్ మరియు టొబాగో ప్రధానమంత్రి అక్రమ మాదకద్రవ్య వ్యాపారాన్ని నిరోధించేందుకు ఒక శాశ్వత అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానాన్ని సృష్టించాలని ప్రతిపాదించడంతో, 1989లో ఈ ఆలోచన పునరుజ్జీవనం పొందింది.[17][19] శాసనం ముసాయిదాను తయారు చేసేందుకు పని ప్రారంభమవగా, అంతర్జాతీయ సమాజం మాజీ యుగోస్లావియా[20] మరియు రువాండా, [21] ల్లో యుద్ధ నేరాలపై విచారణ జరిపేందుకు తదర్థ న్యాయస్థానాలు ఏర్పాటు చేసింది, దీంతో ఒక శాశ్వత అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ న్యాయస్థానం ఏర్పాటు అవసరం మరింత ప్రాధాన్యత పొందింది.[22]
తరువాతి సంవత్సరాల్లో దీనిపై చర్చలు జరిగాయి, ఒక ఒప్పందాన్ని ఖరారు చేసే లక్ష్యంతో సాధారణ సభ జూన్ 1998లో రోమ్ నగరంలో ఒక సదస్సును ఏర్పాటు చేసింది. 1998 జూలై 17న అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ న్యాయస్థానం యొక్క రోమ్ శాసనం, 120 - 7 ఓట్ల తేడాతో ఆమోదించబడింది, 21 దేశాలు ఈ ఓటింగ్‌కు దూరంగా ఉన్నాయి. ఒప్పందానికి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేసిన ఏడు దేశాలు చైనా, ఇరాక్, ఇజ్రాయెల్, లిబియా, ఖతర్, యునైటెడ్ స్టేట్స్, మరియు యెమెన్.[23]
2002 ఏప్రిల్ 11న రోమ్ శాసనం ఒక బంధన ఒప్పందంగా మారింది, ఈ సమయానికి దీనిని ఆమోదించిన దేశాల సంఖ్య 60కు చేరుకుంది.[4] శాసనం న్యాయబద్ధంగా 2002 జూలై 1 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది, [4] ICCకి ఈ రోజు తరువాత జరిగిన నేరాలపై మాత్రమే విచారణ జరిపే అధికారాన్ని కల్పించారు.[5] 18 మంది న్యాయమూర్తులతో కూడిన మొదటి ధర్మాసనాన్ని సభ్యదేశాల సభలో ఫిబ్రవరి 2003లో ఎన్నుకోవడం జరిగింది. ఈ న్యాయమూర్తులు 2003 మార్చి 1న న్యాయస్థాన ప్రారంభ సెషన్‌లో ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.[24] న్యాయస్థానం తన యొక్క మొదటి అరెస్ట్ వారెంట్‌ను 2005 జూలై 8న జారీ చేసింది, [25] మొదటి విచారణ-పూర్వ వాదనలు 2006లో జరిగాయి.[26]
సభ్యత్వం

ఆగస్టు 2010 నాటికి, 113 దేశాలు న్యాయస్థానంలో సభ్యదేశాలయ్యాయి, దాదాపుగా అన్ని ఐరోపా మరియు దక్షిణ అమెరికా దేశాలు, ఆఫ్రికాలోని సగం దేశాలు ఇప్పుడు దీనిలో సభ్యదేశాలుగా ఉన్నాయి.[7][8][9] 2010 నవంబరు 1న సీచెల్లెస్ మరియు సెయింట్ లూసియా 112వ మరియు 113వ సభ్యదేశాలు అయ్యాయి; సీచెల్లెస్ 2010 ఆగస్టు 10న అధికారికంగా ఈ శాసనాన్ని ఆమోదించింది, [27] 2010 ఆగస్టు 18న సెయింట్ లూసియా UN ప్రధాన కార్యదర్శికి రోమ్ శాసనానికి తమ ఆమోదాన్ని తెలియజేసింది.
మరో 35 దేశాలు రోమ్ శాసన ఒప్పందంపై సంతకం చేసినప్పటికీ, దీనికి ఆమోదం తెలపలేదు;[7] ఒప్పందం యొక్క ఉద్దేశం మరియు ప్రయోజనానికి భంగం కలిగించే చర్యలకు ఒప్పందాల చట్టం దూరంగా ఉండేలా చేస్తుండటంతో ఈ దేశాలు ఇప్పటి వరకు దీనికి ఆమోదం తెలపలేదు.[28] ఇజ్రాయెల్, సూడాన్ మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్ మూడు దేశాలు రోమ్ శాసనంపై సంతకం చేయలేదు, తాము దీనిలో సభ్యదేశాలు కావాలనుకోవడం లేదని అవి పేర్కొన్నాయి, అందువలన వీటికి శాసనంపై సంతకం చేయడం ద్వారా ఎదురయ్యే న్యాయపరమైన బాధ్యతలు ఏవీ ఉండవు.[7][29][30]
అధికార పరిధి
న్యాయస్థానం అధికార పరిధిలోని నేరాలు

రోమ్ శాసనం యొక్క అధికరణ 5 న్యాయస్థానానికి నాలుగు రకాల నేరాలపై అధికార పరిధిని కల్పిస్తున్నాయి, మొత్తం అంతర్జాతీయ సమాజానికి అత్యంత ఆందోళనకరమైన నేరాలుగా వీటిని ఈ శాసనం సూచిస్తుంది; అవి సామూహిక హత్యాకాండ నేరం, మానవత్వ సంబంధ నేరాలు, యుద్ధ నేరాలు మరియు దురాక్రమణ నేరం. దురాక్రమణ మినహా మిగిలిన ప్రతి నేరాన్ని శాసనం నిర్వచిస్తుంది: ఒక నేరం యొక్క నిర్వచనంపై సభ్యదేశాలు అంగీకరించే వరకు మరియు విచారణ జరిపేందుకు అనుకూలమైన పరిస్థితులు ఏర్పడే వరకు దురాక్రమణ సంబంధ నేరాలపై న్యాయస్థానం తన అధికార పరిధిని ఉపయోగించరాదని సూచిస్తుంది.[2][3] జూన్ 2010లో, ICC యొక్క మొదటి సమీక్షా సమావేశం ఉగాండాలోని కంపాలాలో జరిగింది, దీనిలో దురాక్రమణ నేరాల నిర్వచనాన్ని మరియు వాటిపై ICC యొక్క అధికార పరిధిని విస్తరించారు. కనీసం 2017 వరకు ఇటువంటి నేరంపై విచారణ జరిపేందుకు ICCని అనుమతించలేదు.
అనేక దేశాలు తీవ్రవాదం మరియు మాదకద్రవ్య అక్రమ రవాణాను రోమ్ శాసనం యొక్క నేరాల జాబితాలోకి చేర్చాలని కోరుతున్నాయి; అయితే దేశాలు తీవ్రవాదం యొక్క నిర్వచనంపై ఏకాభిప్రాయం సాధించలేకపోయాయి, ఇదిలా ఉంటే మాదకద్రవ్య అక్రమ రవాణా కోర్టు యొక్క పరిమిత వనరులకు శక్తికి మించిన పని కాగలదని భావించి ఈ నేరాలను కూడా జాబితాలో చేర్చరాదని నిర్ణయించారు.[3] అణ్వాయుధాలు మరియు ఇతర జనహనన ఆయుధాలు ఉపయోగానికి సంబంధించిన నేరాలను యుద్ధ నేరాల పరిధిలోకి తీసుకురావడానికి భారతదేశం ప్రయత్నించింది, అయితే ఈ ప్రతిపాదన తిరస్కరించబడింది.[31] ICC యొక్క శాసనంలో, స్పష్టమైన అన్యార్థం ద్వారా, జనహనన ఆయుధాల ఉపయోగం ఒక యుద్ధ నేరం కాదని పేర్కొనడంపై భారతదేశం ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. అంతర్జాతీయ సమాజానికి పంపేందుకు ఇది ఒక అసాధారణ సందేశంగా ఉంది.[31]
రోమ్ శాసనం, నేరాలను బాగా విస్తృతంగా లేదా బాగా అస్పష్టంగా నిర్వచించడం జరిగిందని కొందరు వ్యాఖ్యాతలు వాదించారు. ఉదాహరణకు, యుద్ధ నేరాల యొక్క నిర్వచనం వ్యవహారిక అంతర్జాతీయ చట్టం పరిధిలో అంగీకరించిన పరిధిని దాటివుందని చైనా వాదించింది.[32]
ఒక సమీక్షా సమావేశం 2010 ప్రథమార్థంలో జరగాల్సివుంది.[33] ఈ సమావేశంలో ఇతర విషయాలతోపాటు, అధికరణ 5లో ఉన్న నేరాల జాబితాను సమీక్షించనున్నారు.[34] ఈ సమావేశంలో, తిరిగి పరిగణలోకి తీసుకునేందుకు ప్రధానంగా సిఫార్సు చేయబడిన తీవ్రవాదం మరియు మాదకద్రవ్య అక్రమ రవాణా అంశాలను రోమ్ శాసనంలోకి స్వీకరించాలనే ప్రతిపాదనపై తుది తీర్మానం చేయనున్నారు.[35]
భూభాగ అధికార పరిధి
రోమ్ శాసనానికి దారితీసిన చర్చల సందర్భంగా, పెద్ద సంఖ్యలో దేశాలు ఈ న్యాయస్థానానికి ప్రపంచవ్యాప్త అధికార పరిధి కల్పించాలని వాదించాయి. అయితే, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల నుంచి తీవ్ర వ్యతిరేకత వ్యక్తం కావడంతో ఈ ప్రతిపాదన పరాజయం పాలైంది.[36] దీనిపై ఒక రాజీ కుదిరింది, తద్వారా ఈ కింది పరిమిత పరిస్థితుల్లో మాత్రమే న్యాయస్థానం తన అధికార పరిధిని ఉపయోగించడం అనుమతించబడింది:
ఒక సభ్యదేశానికి చెందిన వ్యక్తి (లేదా న్యాయస్థానం యొక్క అధికార పరిధిని అంగీకరించిన దేశానికి చెందిన వ్యక్తి) ఒక నేరానికి పాల్పడినట్లు ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్నట్లయితే;
ఒక సభ్యదేశం (లేదా నేరం జరిగిన దేశం న్యాయస్థానం యొక్క అధికార పరిధిని అంగీకరించినట్లయితే) యొక్క భూభాగంలో ఆరోపించబడిన నేరానికి పాల్పడినప్పుడు; లేదా
UN భద్రతా మండలి ద్వారా న్యాయస్థానానికి ఒక పరిస్థితి సూచించబడిన సందర్భంలో.[11]
తాత్కాలిక అధికార పరిధి
న్యాయస్థానం యొక్క అధికార పరిధి గతంలో జరిగిన నేరాలకు వర్తించదు: 2002 జూలై 1న లేదా ఈ తేదీ తరువాత (ఈ తేదీ నుంచి రోమ్ శాసనం అమల్లోకి వచ్చింది) జరిగిన నేరాలపై ఇది విచారణ జరపగలదు. ఈ తేదీ తరువాత రోమ్ శాసనంలో సభ్యదేశంగా మారిన ఒక దేశం విషయంలో కూడా, న్యాయస్థానానికి శాసనం అమల్లోకి వచ్చిన తేదీ నుంచి జరిగిన నేరాలపై దర్యాప్తు జరిపే అధికారం ఉంటుంది.[5]

పరిపూర్ణత
జాతీయ కోర్టులు దర్యాప్తు మరియు విచారణ జరపడంలో విఫలమైనప్పుడు, ఒక చివరి న్యాయస్థానంగా ఉండేందుకు ICC ఉద్దేశించబడింది. శాసనంలోని అధికరణ 17 ప్రవేశార్హం కాని కేసును ఈ విధంగా నిర్వచించింది:
"(a) The case is being investigated or prosecuted by a State which has jurisdiction over it, unless the State is unwilling or unable genuinely to carry out the investigation or prosecution;
(b) The case has been investigated by a State which has jurisdiction over it and the State has decided not to prosecute the person concerned, unless the decision resulted from the unwillingness or inability of the State genuinely to prosecute;
(c) The person concerned has already been tried for conduct which is the subject of the complaint, and a trial by the Court is not permitted under article 20, paragraph 3;
(d) The case is not of sufficient gravity to justify further action by the Court."[12]

ఒక వ్యక్తి మరో న్యాయస్థానం యొక్క విచారణను అప్పటికే ఎదుర్కొన్నట్లయితే, ICC ఇదే నేరానికి సంబంధించి అతనిపై విచారణ జరపరాదని అధికరణ 20, పేరాగ్రాఫ్ 3 సూచిస్తుంది, మరో కోర్టులో విచారణలు ఈ కింది విధంగా ఉన్న పరిస్థితులు ఇందుకు మినహాయింపు:
"(a) Were for the purpose of shielding the person concerned from criminal responsibility for crimes within the jurisdiction of the Court; or
(b) Otherwise were not conducted independently or impartially in accordance with the norms of due process recognized by international law and were conducted in a manner which, in the circumstances, was inconsistent with an intent to bring the person concerned to justice."[13]

నిర్మాణం
సభ్యదేశాల యొక్క ఒక సభ ద్వారా ICC నిర్వహించబడుతుంది.[37] న్యాయస్థానంలో నాలుగు విభాగాలు ఉన్నాయి: అవి అధ్యక్ష విభాగం, న్యాయ విభాగాలు, ప్రాసిక్యూటర్ కార్యాలయం మరియు రిజిస్ట్రీ.[38]
సభ్యదేశాల సభ
న్యాయస్థానం యొక్క యజమాన్య నిర్వహణ మరియు పాలనా సంస్థగా సభ్యదేశాల సభ ఉంది, ప్రతి సభ్యదేశానికి చెందిన ఒక ప్రతినిధి ఈ సభలో ఉంటారు.[39] ప్రతి సభ్యదేశానికి ఒక ఓటు ఉంటుంది, ప్రతి చర్యను ఏకాభిప్రాయం ద్వారా నిర్ణయాలు తీసుకొని చేపట్టాల్సిన ఉంటుంది.[39] ఏకాభిప్రాయం సాధ్యకానప్పుడు, నిర్ణయాలను ఓటింగ్ ద్వారా తీసుకుంటారు.[39] అధ్యక్షుడు మరియు ఇద్దరు ఉపాధ్యక్షులు సభకు అధ్యక్షత వహిస్తారు, మూడేళ్ల పదవీకాలంపై వీరిని సభలోని సభ్యులు ఎన్నుకుంటారు.
న్యూయార్క్ లేదా హేగ్‌లో ఏడాదికి ఒకసారి సభ పూర్తిస్థాయిలో సమావేశమవుతుంది, అవసరమైన పరిస్థితుల్లో ప్రత్యేక సమావేశాలు జరుగుతాయి.[39] పరిశీలక దేశాలు మరియు ప్రభుత్వేతర సంస్థలను సమావేశాలకు హాజరయ్యేందుకు అనుమతిస్తారు.[40]
సభ ద్వారా న్యాయమూర్తులు మరియు న్యాయవాదులు ఎన్నుకోబడతారు, న్యాయస్థానం యొక్క బడ్జెట్‌ను కూడా సభ నిర్ణయిస్తుంది, ముఖ్యమైన అంశాలను స్వీకరించడం ( వంటివి) మరియు న్యాయస్థానం యొక్క ఇతర విభాగాలకు నిర్వహణ పర్యవేక్షణను అందించడం వంటి పనులు కూడా సభ చేత నిర్ణయించబడతాయి.[37][39] రోమ్ శాసనం యొక్క అధికరణ 46 ఒక న్యాయమూర్తి లేదా న్యాయవాదిని తొలగించే అధికారాన్ని సభకు కల్పించింది, "తీవ్రమైన దుష్ప్రవర్తన నిరూపించబడినప్పుడు లేదా అతని లేదా ఆమె విధుల్లో తీవ్రమైన ఉల్లంఘన జరిగినప్పుడు లేదా శాసనం ద్వారా సూచించబడిన విధులను నిర్వహించలేని" న్యాయమూర్తిని లేదా న్యాయవాదిని తొలగించేందుకు సభకు శాసనం అనుమతి ఇచ్చింది.[41]
న్యాయస్థానం యొక్క న్యాయపరమైన కార్యకలాపాల్లో సభ్యదేశాలు జోక్యం చేసుకోవడం నిషేధించబడింది.[42] వ్యక్తిగత కేసులకు సంబంధించిన వివాదాలను న్యాయ విభాగాలు పరిష్కరిస్తాయి.[42]
నవంబరు 2008లో జరిగిన సభ్యదేశాల సభ యొక్క ఏడో సమావేశాల్లో రోమ్ శాసనంపై 2010 ప్రథమార్ధంలో సమీక్షా సమావేశాన్ని ఉగాండాలోని కంపాలాలో జరపాలని నిర్ణయించారు.[43]
అధ్యక్షత

న్యాయస్థానం యొక్క సరైన పరిపాలనకు (విచారణకర్త కార్యాలయం మినహా) అధ్యక్ష విభాగం బాధ్యత వహిస్తుంది.[44] అధ్యక్షుడు మరియు మొదటి మరియు రెండో ఉపాధ్యక్షులు ఈ విభాగంలో ఉంటారు, సహచర న్యాయమూర్తుల ద్వారా గరిష్ఠంగా మూడేళ్ల-పదవీ కాలానికి ఎన్నుకోబడే ముగ్గురు న్యాయమూర్తులు ఈ పదవుల్లో ఉంటారు.[45] ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు సాంగ్-హ్యున్ సోంగ్, 2009 మార్చి 11లో ఆయన అధ్యక్షుడిగా ఎన్నుకోబడ్డారు.[46]
న్యాయ విభాగాలు

న్యాయ విభాగాలు న్యాయస్థానం యొక్క 18 మంది న్యాయమూర్తులతో ఉంటాయి, ఇవి మూడు విభాగాలుగా విభజించబడివుననాయి-అవి విచారణ-పూర్వ విభాగం, విచారణ విభాగం మరియు పునర్విచారణ పిటిషన్‌ల విభాగం-ఇవి న్యాయస్థానం యొక్క న్యాయ కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తాయి.[47] సభ్యదేశాల సభ ద్వారా న్యాయస్థానానికి న్యాయమూర్తులు ఎన్నుకోబడతారు.[47] వీరు తొమ్మిదేళ్ల పదవీ కాలంతో నియమించబడతారు, వీరిని సాధారణంగా తిరిగి ఎన్నిక చేయడం జరగదు.[47] న్యాయమూర్తులు అందరూ రోమ్ శాసనంలో సభ్యులుగా ఉన్న దేశాలకు చెందినవారిని నియమిస్తారు, ఏ ఒక్క దేశానికి చెందిన ఇద్దరు న్యాయమూర్తుల నియమాకం జరగదు.[48] వీరు తప్పనిసరిగా ఉన్నత నైతిక విలువలు, పక్షపాతరహితులుగా, సంపూర్ణత గల వ్యక్తులుగా ఉండాలి, అంతేకాకుండా ఉన్నత న్యాయ వ్యవస్థలో నియామకానికి సంబంధిత దేశాల యొక్క అర్హతలను కలిగివుండాలి.[48]
ఏ కేసుకు సంబంధించి అయినా, ఏ కారణంతోనైనా న్యాయమూర్తి యొక్క నిష్పక్షపాతం అనుమానాస్పదంగా ఉన్నట్లయితే, విచారణకర్త లేదా దర్యాప్తు లేదా విచారణ ఎదుర్కొంటున్న మరో వ్యక్తి ఒక న్యాయమూర్తి తొలగింపుకు విజ్ఞప్తి చేయవచ్చు.[49] ఒక కేసులో న్యాయమూర్తి యొక్క తొలగింపుకు సంబంధించిన విజ్ఞప్తిపై నిర్ణయం ఇతర న్యాయమూర్తుల యొక్క ఒక సంపూర్ణ మెజారిటీ ద్వారా నిర్ణయించబడుతుంది.[49] తీవ్రమైన దుష్ప్రవర్తనకు పాల్పడినప్పుడు లేదా అతను లేదా ఆమె విధులను తీవ్రంగా ఉల్లంఘించినప్పుడు లేదా అతను లేదా ఆమె తన విధులను నిర్వహించలేనప్పుడు సంబంధిత న్యాయమూర్తిని విధుల నుంచి తొలగించవచ్చు.[41] ఒక న్యాయమూర్తి తొలగింపుకు ఇతర న్యాయమూర్తుల్లో మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ మరియు సభ్యదేశాల యొక్క మూడింట రెండొంతుల మెజారిటీ అవసరమవుతుంది.[41]
విచారణకర్త కార్యాలయం
దర్యాప్తులు మరియు విచారణలు నిర్వహించేందుకు విచారణకర్త కార్యాలయం బాధ్యత వహిస్తుంది.[14] దీనికి ఇద్దరు ఉప విచారణకర్తల మద్దతు పనిచేసే ఒక విచారణకర్త నాయకత్వం వహిస్తాడు.[38] రోమ్ శాసనం విచారణకర్త కార్యాలయానికి స్వతంత్రత కల్పించింది;[50] ఈ కార్యాలయంలోని ఏ సభ్యుడు ఎటువంటి బాహ్య వనరు నుంచి ఆదేశాలు కోరడం లేదా అటువంటి ఆదేశాలపై చర్యలు తీసుకోవడం జరగదు, సభ్యదేశాలు మరియు అంతర్జాతీయ సంస్థలు, ప్రభుత్వేతర సంస్థలు లేదా వ్యక్తుల నుంచి వీరు స్వతంత్రంగా పనిచేస్తారు.[14]
మూడు రకాల పరిస్థితుల్లో విచారణకర్త ఒక దర్యాప్తును ప్రారంభించవచ్చు:[14]
ఒక సభ్యదేశం తనకు ఒక పరిస్థితిని సిఫార్సు చేసినప్పుడు;
అంతర్జాతీయ శాంతి మరియు భద్రతకు ఏర్పడిన ఒక ముప్పుకు స్పందనగా ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి ద్వారా ఇతనికి ఒక పరిస్థితి సూచించబడినప్పుడు; లేదా
వ్యక్తులు లేదా ప్రభుత్వేతర సంస్థల వంటి ఇతర మూలాల నుంచి పొందిన సమాచారం ఆధారంగా, విచారణ-పూర్వ మండలి ఇతనికి ఒక దర్యాప్తు జరపాలని అనుమతి ఇచ్చినప్పుడు.
ఎటువంటి కేసులోనైనా దర్యాప్తు లేదా విచారణ ఎదుర్కొంటున్న ఎవరైనా ఒక విచారణకర్త యొక్క తొలగింపుకు విజ్ఞప్తి చేయవచ్చు, ఎటువంటి కారణంతోనైనా విచారణకర్త నిష్పక్షపాతంపై అనుమానం ఉన్నట్లయితే ఇటువంటి విజ్ఞప్తి చేసే వీలు కల్పించారు.[50] విచారణకర్తల తొలగింపు విజ్ఞప్తులపై అప్పీళ్ల విభాగం నిర్ణయం తీసుకుంటుంది.[50] తీవ్రమైన దుష్ప్రవర్తన కనబరిచినప్పుడు లేదా అతను లేదా ఆమె తన విధులను తీవ్రంగా ఉల్లంఘించినప్పుడు లేదా అతను లేదా ఆమె తన విధులను నిర్వహించలేనప్పుడు సభ్యదేశాలు సంపూర్ణ మెజారిటీ ద్వారా ఒక విచారణకర్తను విధుల నుంచి తొలగించవచ్చు[41] అయితే, న్యాయస్థానం యొక్క విమర్శకులు ICC విచారణకర్త మరియు న్యాయమూర్తుల అధికారంపై అసమృద్ధ సోదాలు మరియు సమతూకాలు ఉన్నాయని వాదిస్తున్నారు మరియు రాజకీయ ప్రమేయం ఉన్న విచారణలు లేదా ఇతర వేధింపుల నుంచి వీరికి తగిన స్థాయి భద్రత కల్పించబడటం లేదని పేర్కొంటున్నారు.[51] సోదాలు బాగా బలహీనంగా ఉన్నాయని, ఆచరణలో విచారణకర్తకు అపరిమిత వ్యక్తిగత నిర్ణయాలు కల్పించబడ్డాయి హెన్రీ కిసింజెర్ పేర్కొన్నారు.[52]
అక్టోబరు 2009నాటికి, విచారణకర్తగా అర్జెంటీనాకు చెందిన లూయిస్ మోరెన్ ఓకాంపో ఉన్నారు, సభ్యదేశాలు 2003 ఏప్రిల్ 21న ఆయనను ఎన్నుకున్నాయి[53], తొమ్మిదేళ్లపాటు ఆయన ఈ పదవిలో ఉంటారు.[14]
రిజిస్ట్రీ
న్యాయస్థానం యొక్క న్యాయ యేతర పరిపాలనా భాగాలు మరియు సేవలకు రిజిస్ట్రీ బాధ్యత వహిస్తుంది.[54] అనేక ఇతర విషయాలతోపాటు, దీని పరిధిలో న్యాయ సహాయ విషయాల పరిపాలన, న్యాయస్థాన నిర్వహణ, బాధితులు మరియు సాక్షుల విషయాలు, ప్రతివాద న్యాయవాది, నిర్బంధ కేంద్రం, మరియు ఆర్థిక, అనువాదం, భవన నిర్వహణ, సేకరణ మరియు వ్యక్తిగత వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలో పరిపాలనా విభాగాలు అందించే సాంప్రదాయిక సేవలు ఉన్నాయి.[54] రిజిస్ట్రీకి రిజిస్ట్రార్ నేతృత్వం వహిస్తాడు, న్యాయమూర్తుల ద్వారా ఐదేళ్ల పదవీ కాలానికి రిజిస్ట్రార్ ఎన్నుకోబడతాడు.[38] ప్రస్తుత రిజిస్ట్రార్‌గా సిల్వానా ఆర్బియా ఉన్నారు, 2009 ఫిబ్రవరి 28న ఆమె నియామకం జరిగింది.
ప్రధాన కార్యాలయం, కార్యాలయాలు మరియు నిర్బంధ కేంద్రం
న్యాయస్థానం యొక్క అధికారిక కేంద్రం నెదర్లాండ్స్‌లోని హేగ్ నగరంలో ఉంది, అయితే విచారణలు ఎక్కడైనా జరగవచ్చు.[6][55] న్యాయస్థానం ప్రస్తుతం హాగ్ నగర తూర్పు శివారులోని తాత్కాలిక ప్రాంగణంలో నిర్వహించబడుతుంది.[56] న్యాయస్థానం కోసం హేగ్ ఉత్తర భాగంలో ఉన్న అలెగ్జాండర్‌కాజెర్నేలో శాశ్వత ప్రాంగణాన్ని నిర్మించనున్నారు.[56][57]
ICC న్యూయార్క్‌లో కూడా ఒక అనుసంధాన కార్యలయాన్ని నిర్వహిస్తుంది[58] మరియు క్షేత్ర కార్యాలయాలు న్యాయస్థానం కార్యకలాపాలు నిర్వహించే ప్రదేశాల్లో ఉన్నాయి.[59] 2007 అక్టోబరు 18నాటికి, న్యాయస్థానం యొక్క క్షేత్ర కార్యాలయాలు కంపాలా, కిన్షాసా, బునియా, అబేచీ మరియు బుంగుయ్‌లలో ఉన్నాయి.[59]
ICC యొక్క నిర్బంధ కేంద్రంలో పన్నెండు గదులు ఉన్నాయి, ఇది హేగ్‌లోని హాగ్లాండెన్ పెనాల్ ఇన్‌స్టిట్యూషన్ శాఖ షెవెనింజెన్ యొక్క ప్రాంగణంలో ఉంది.[60] మాజీ యుగోస్లేవియా కోసం ఏర్పాటు చేసిన అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ న్యాయస్థానం కేసులో అనుమానితులను కూడా ఇదే జైలులో ఉంచారు, ఫిట్‌నెస్ రూమ్ వంటి కొన్ని సౌకర్యాలను సంయుక్తంగా ఉపయోగించడం జరిగింది, ICC ద్వారా నిర్బంధంలో ఉన్న అనుమానితులకు వారితో ఎటువంటి సంబంధం లేదు.[60] అలెగ్జాండర్‌కాజెర్నేలోని ICC యొక్క భవిష్యత్ ప్రధాన కార్యాలయానికి సమీపంలో నిర్బంధ కేంద్రం ఉంది.[61]
అక్టోబరు 2009నాటికి, నిర్బంధ కేంద్రంలో ఐదుగురు అనుమానితులను ఉంచడం జరిగింది: వారు థామస్ లుబాంగా, జర్మైన్ కటాంగా, మాథ్యూ ఎన్‌గుడ్జోలో, జీన్-పియరే బెంబా మరియు మాజీ లిబియా అధ్యక్షుడు ఛార్లస్ టైలర్. సియారా లియోన్ ప్రత్యేక కోర్టు యొక్క తీర్పు మరియు ఆధ్వర్యం పరిధిలో టైలర్‌ను విచారించడం జరిగింది, అయితే అతని విచారణ ICC యొక్క హేగ్ ప్రాంగణంలో జరిగింది, ఫ్రీటౌన్‌లో విచారణ జరపడంపై రాజకీయ మరియు భద్రతా ఆందోళల కారణంగా విచారణను ఇక్కడ నిర్వహించారు.[62][63]
ప్రక్రియ
అనుమానితుడి హక్కులు
సమంజసమైన అనుమానం ఉన్నప్పటికీ, నేరం నిరూపించబడే వరకు అందరు వ్యక్తులను నిర్దోషులుగా భావించాలని రోమ్ శాసనం సూచిస్తుంది, [64] మరియు విచారణల సందర్భంగా నిందితులకు మరియు వ్యక్తులకు ఈ శాసనం కొన్ని హక్కులను కల్పిస్తుంది.[65] అతను లేదా ఆమెపై మోపబడిన అభియోగాలను పూర్తిగా తెలుసుకునే హక్కుతోపాటు; ఎటువంటి ఖర్చు లేకుండా ఒక న్యాయవాదిని నియమించే హక్కు; వేగవంతమైన విచారణ హక్కు; అతను లేదా ఆమె యొక్క సాక్షులుగా ఉన్నవారిని విచారించే హక్కు మరియు అతను లేదా అతను లేదా ఆమె తరపున సాక్షులను హాజరుపరిచే మరియు విచారించే హక్కులను కల్పించారు.
ICC అందించే భద్రతలు తగిన స్థాయిలో లేవని కొందరు వాదిస్తున్నారు. భద్రత మరియు ఒకరి యొక్క ఫిర్యాదుదారుడిని ఎదుర్కొనే హక్కు వంటివాటి విషయంలో, న్యాయస్థానం ఎదుట హాజరయ్యే అమెరికన్‌లకు రాజ్యాంగం కల్పించిన ప్రాథమిక హక్కులు లభించడం లేదని హెరిటేజ్ ఫౌండేషన్ యొక్క ఒక సంప్రదాయవాద నిపుణుడు అభిప్రాయపడ్డాడు.”[30] హ్యూమన్ రైట్స్ వాచ్ ICC ప్రమాణాలు తగిన స్థాయిలోనే ఉన్నాయని వాదిస్తుంది, ICCకి ఇప్పటివరకు రాసిన మిగిలినవాటి కంటే అత్యంత విస్తృతమైన విచారణ ప్రక్రియ ఉందని, "నిర్దోషిత్వాన్ని కల్పించడం: న్యాయవాది హక్కు; సాక్ష్యాన్ని ప్రవేశపెట్టే హక్కు మరియు సాక్షిని ఎదుర్కొనే హక్కు; మౌనంగా ఉండిపోయే హక్కు; విచారణ వద్ద హాజరయ్యే హక్కు; ఒక సమంజసమైన అనుమానం వెలుపల అభియోగాలు నిరూపించబడే హక్కు; ద్వంద్వ ప్రమాదంపై భద్రత” వంటివాటి ఈ ప్రక్రియ సమర్థవంతంగా ఉందని పేర్కొంది.[66] రోమ్ శాసనంలో అమెరికా బృందానికి నాయకత్వం వహించిన (ఒప్పందం స్వీకరణకు వ్యతిరేకంగా ఓటు వేసిన) డేవిడ్ షెఫెర్ మాట్లాడుతూ, రోమ్ ఒప్పందంపై తాము చర్చలు జరుపుతున్నప్పుడు, US రాజ్యాంగ పరీక్షలను ఇది అధిగమిస్తుందా లేదా అనేదానిని, ఈ న్యాయస్థానం నిర్మాణం మరియు ప్రతివాదులకు కల్పించబడిన హక్కుల ప్రక్రియ రాజ్యాంగబద్ధంగా రూపొందుతుందా లేదా అనేదానిని ఎల్లప్పుడూ నిశితంగా పరిశీలిస్తూ వచ్చాము. రోమ్ చర్చలు ముగింపులో ఈ విచారణ ప్రక్రియ హక్కులు వాస్తవానికి రక్షించబడతాయని మేము నమ్మకంతో ఉన్నాము, ఈ ఒప్పందం రాజ్యాంగ పరీక్షను అధిగమిస్తుందని భావించాము.[67] US రాజ్యాంగంలోని అంశాలకు అనుగుణంగా ఈ ఒప్పందం ఉందా లేదా అనేదానిపై షెఫెర్ మాట్లాడుతూ ఇది దౌత్యవేత్తలు చెప్పాల్సిన అభిప్రాయమన్నారు; US న్యాయస్థానాలేవీ దీనిపై అభిప్రాయాలు వ్యక్తం చేయలేదు, తద్వారా దీనిపై వివాదం ప్రారంభమైంది.
ప్రతివాది మరియు వాది తరపు బృందాల మధ్య సమానత్వాన్ని కల్పించేందుకు, ICC ప్రతివాదులకు మరియు వారి న్యాయవాదికి రవాణా మద్దతు, సలహాలు మరియు సమాచారం ఇచ్చేందుకు ఒక స్వతంత్ర ఆఫీస్ ఆఫ్ పబ్లిక్ కాన్సల్ ఫర్ ది డిఫెన్స్ (OPCD) ను ఏర్పాటు చేసింది.[68][69] IPCD ఒక దర్యాప్తు ప్రారంభ దశల సందర్భంగా నిందుతుడి హక్కులను పరిరక్షించడంలో సాయపడుతుంది.[70] అయితే, విచారణకర్త కంటే తమకు తక్కువ బడ్జెట్ ఇచ్చారని మరియు ఆధారాలు మరియు సాక్షుల ప్రకటనలు రావడంలో జాప్యం జరిగిందని థామస్ లుబాంగా యొక్క ప్రతివాద బృందం తెలిపింది.[71]
బాధితుడి భాగస్వామ్యం మరియు నష్టపరిహారాలు

అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు యొక్క శాసనం మరియు దాని యొక్క ప్రక్రియ మరియు ఆధారాల నిబంధనలు కల్పించిన కొన్ని గొప్ప వినూత్న పద్ధతుల్లో ఒకటి ఏమిటంటే బాధితులకు వరుస హక్కులు కల్పించబడ్డాయి.[72][73] అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ న్యాయ వ్యవస్థ యొక్క చరిత్రలో మొదటిసారి, బాధితులకు తమ అభిప్రాయాలు మరియు పరిశీలనలను న్యాయస్థానం ఎదుట ప్రవేశపెట్టే హక్కు కల్పించారు.
న్యాయస్థానంలో భాగస్వామ్యం విచారణ యొక్క వివిధ దశల్లో జరగవచ్చు, వివిధ రూపాల్లో ఈ భాగాస్వామ్యం ఉండవచ్చు. అయితే భాగస్వామ్య సమయం మరియు విధానానికి ఆదేశాలు జారీ చేయడం న్యాయమూర్తుల ఆదేశాలపై ఆధారపడివుంటుంది.
న్యాయస్థానం యొక్క విచారణల్లో పాల్గొనడం ఎక్కువ సందర్భాల్లో ఒక న్యాయ ప్రతినిధి ద్వారా జరుగుతుంది, నిందితుడి యొక్క హక్కులకు విరుద్ధం కాని లేదా అనిశ్చితిలేని ఒక పద్ధతిలో మరియు ఒక న్యాయబద్ధమైన మరియు నిష్పాక్షికమైన విచారణ నిర్వహించబడుతుంది.
రోమ్ శాసనంలో బాధితుడి-ఆధారిత హక్కులు బాధితులకు తమ అభిప్రాయాలను చెప్పుకునే అవకాశాన్ని మరియు తమ ఇబ్బందిని అధిగమించేందుకు తగిన, ఒక రకమైన నష్టపరిహారానికి వీలు కల్పిస్తున్నాయి. ఇది ప్రతీకార న్యాయం మరియు న్యాయ పునరుద్ధరణ మధ్య సమతూకాన్ని తీసుకొస్తుంది, తద్వారా నేరగాళ్లను న్యాయవ్యవస్థ పరిధిలోకి తీసుకురావడంతోపాటు, బాధితులకు న్యాయం జరగడంలో సాయం చేసేందుకు ICCకి వీలు కల్పించబడుతుంది.
అధికరణ 43 (6) ఒక బాధితుడు మరియు సాక్షి బృందం రక్షణాత్మక ప్రమాణాలు మరియు భద్రతా ఏర్పాట్లు కల్పించాలని సూచిస్తుంది, అంతేకాకుండా సాక్షులు, న్యాయస్థానంలో హాజరయ్యే బాధితులకు మరియు సాక్షులు ఇచ్చిన వాంగ్మూలం ద్వారా ప్రమాదంలో పడే అవకాశం ఉన్న ఇతరులకు తగిన సహాయం అందించాలని ఈ అధికరణ సూచిస్తుంది.[74] అధికరణ 68, బాధితులు మరియు సాక్షులు మరియు విచారణల్లో వారి భాగస్వామ్యానికి భద్రత కల్పించడానికి సంబంధించిన ప్రక్రియలను నిర్దేశిస్తుంది.[75] న్యాయస్థానం బాధితుల కోసం ఆఫీస్ ఆఫ్ పబ్లిక్ కాన్సల్‌ను ఏర్పాటు చేసింది, బాధితులకు మరియు వారి న్యాయ ప్రతినిధులకు సాయం మరియు మద్దతు అందించేందుకు దీనిని ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది.[76] రోమ్ శాసనంలోని అధికరణ 79 ఒక ట్రస్ట్ ఫండ్‌ను ఏర్పాటు చేసింది, బాధితులు మరియు వారి కుటుంబాలకు ఆర్థికంగా నష్టపరిహారం చెల్లించేందుకు ఇది ఉద్దేశించబడింది.[77]
విచారణల్లో బాధితుల భాగస్వామ్యం
న్యాయస్థానంలో అన్ని దశల విచారణల్లో పాల్గొనేందుకు బాధితులకు వీలు కల్పించడానికి రోమ్ శాసనం కొన్ని నిబంధనలను రూపొందించింది.
అందువలన విచారణకర్త కేసు దర్యాప్తుకు అనుమతించాలని విజ్ఞప్తి చేసినప్పుడు, బాధితులు విచారణ పూర్వ ఛాంబర్‌లో తమ ఫిర్యాదులను దాఖలు చేయవచ్చు. న్యాయస్థానం యొక్క అధికారం లేదా ప్రవేశార్హమైన కేసులకు సంబంధించిన అన్ని విషయాలపై కూడా వారు సమర్పణలు దాఖలు చేయవచ్చు.
సాధారణంగా, విచారణల లేదా అప్పీలు దశ సందర్భంగా, విచారణ-పూర్వ దశలలో న్యాయస్థాన ఛాంబర్‌లలో బాధితులు సమర్పణలు దాఖలు చేసే హక్కు కలిగి ఉన్నారు.
ప్రక్రియ మరియు సాక్ష్యం యొక్క నిబంధనలు న్యాయస్థానం ఎదుట విచారణల్లో బాధితులు హాజరయ్యే సమయాన్ని స్పష్టంగా సూచిస్తున్నాయి. న్యాయస్థాన రిజిస్ట్రార్‌కు వారు తప్పనిసరిగా ఒక రాతపూర్వక దరఖాస్తును పంపాలి మరియు ఇంకా ముఖ్యంగా బాధితుల భాగస్వామ్య మరియు నష్టపరిహార విభాగానికి కూడా పంపాలి, ఇది సాధికారిక ఛాంబర్‌కు దరఖాస్తును సమర్పిస్తాయి, ఇది విచారణలో బాధితుల భాగస్వామ్యంపై నిర్ణయం తీసుకుంటాయి. ఒక వ్యక్తి బాధితుడు కాని పక్షంలో ఛాంబర్ దరఖాస్తును తిరస్కరించవచ్చు. న్యాయస్థానంలో జరిగే విచారణల్లో పాల్గొనేందుకు దరఖాస్తు చేయాలనుకునే వ్యక్తులు తప్పనిసరిగా న్యాయస్థాన అధికారిక పరిధిలోకి వచ్చిన నేరాల యొక్క బాధితులమని నిరూపించుకునే సాక్ష్యాన్ని సమర్పించాలి. బాధితులు విచారణల్లో పాల్గొనేందుకు తమ పిటిషన్‌ను దాఖలు చేసే ప్రక్రియను సులభతరం చేసేందుకు ప్రామాణిక పత్రాలు మరియు ఒక బుక్‌లెట్‌ను సిద్ధం చేశారు.
బాధితుడి యొక్క అనుమతి లేదా బాధితుడు ఒక బాలుడు అయినప్పుడు వారి పేరు మీద లేదా బాధితుడికి ఏదైనా వైకల్యం ఇటువంటి పరిస్థితిని కల్పించినప్పుడు విచారణలకు హాజరయ్యేందుకు ఒక వ్యక్తి దాఖలు చేసే పిటిషన్‌లో ఈ విషయాన్ని స్పష్టం చేయాలి.
బాధితులు తమ న్యాయ ప్రతినిధులను ఎంచుకునే స్వేచ్ఛ కలిగివుంటారు, అయితే వీరు ప్రతివాదులకు సమానమైన అర్హత పొందిన వ్యక్తులుగా ఉండాలి (వీరు ఒక న్యాయవాది లేదా ఒక న్యాయమూర్తిగా పనిచేసిన అనుభవం ఉన్న వ్యక్తి లేదా విచారణకర్త ఎవరైనా కావొచ్చు) మరియు న్యాయస్థానం యొక్క కార్యకలాపాలు నిర్వహించబడే రెండు భాషలు (ఆంగ్లం మరియు ఫ్రెంచ్) ధారాళంగా మాట్లాడగలిగివుండాలి.
సమర్థవంతమైన విచారణలకు వీలు కల్పించేందుకు, ముఖ్యంగా అనేక మంది బాధితులు ఉన్న కేసుల్లో, సాధికారిక ఛాంబర్ బాధితులను ఒక ఉమ్మడి న్యాయ ప్రతినిధిని ఎంచుకోవాలని కోరవచ్చు. బాధితులు ఎవరైనా న్యాయవాదిని నియమించుకోవడంలో విఫలమైనప్పుడు, ఛాంబర్ ఒకరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది ఉమ్మడి న్యాయ ప్రతినిధులను నియమించాలని రిజిస్ట్రార్‌ను కోరుతుంది. బాధితుల భాగస్వామ్య మరియు నష్టపరిహార విభాగం వారికి న్యాయస్థానం ఎదుట న్యాయ ప్రాతినిధ్యాన్ని కల్పించడంలో సాయం చేసే బాధ్యతలు కలిగివుంటుంది. ఒక బాధితుడు లేదా ఒక బాధిత సమూహానికి న్యాయస్థానం నియమించిన ఒక ఉమ్మడి న్యాయ ప్రతినిధికి చెల్లించే స్తోమత లేనట్లయితే, వారు న్యాయవాదికి చెల్లింపులు చేసేందుకు న్యాయస్థానాన్ని ఆర్థిక సాయం కోసం విజ్ఞప్తి చేయవచ్చు. న్యాయస్థానానికి సమర్పణలు దాఖలు చేయడం ద్వారా న్యాయవాది విచారణల్లో పాల్గొనవచ్చు, విచారణలకు హాజరు కావొచ్చు.
రిజిస్ట్రీ మరియు దాని పరిధిలోని బాధితుల భాగస్వామ్య మరియు నష్టపరిహార విభాగానికి విచారణల సంబంధ సంపూర్ణ సమాచారాన్ని బాధితులకు తెలియజేసే బాధ్యతలు ఉంటాయి. అందువలన ఈ విభాగం ఒక కేసు లేదా పరిస్థితిలో న్యాయస్థానాన్ని సంప్రదించిన బాధితులకు సమాచారాన్ని తెలియజేయాలని స్పష్టంగా నిర్ణయించబడింది, ఈ విభాగం తెలియజేసే సమాచారంలో దర్యాప్తు ప్రారంభించకుండా ఉండేందుకు విచారణకర్త తీసుకున్న అన్ని నిర్ణయాలు లేదా ఒక విచారణ ప్రారంభించకుండా ఉండేందుకు సంబంధించి తీసుకున్న నిర్ణయాలు భాగంగా ఉంటాయి, తద్వారా శాసనంలో సూచించిన నిబంధనల పరిధిలో విచారణకర్త తీసుకున్న నిర్ణయాలను పరిశీలించే అధికారం కలిగివున్న విచారణ-పూర్వ ఛాంబర్‌లో బాధితులు సమర్పణలు దాఖలు చేయవచ్చు. బాధితులు తమకు అవసరమైన అన్ని సమర్పణలను దాఖలు చేసేందుకు వీలు కల్పించడానికి విచారణ-పూర్వ ఛాంబర్‌లో విచారణ ధ్రువీకరణకు ముందు ఇదే అధికారిక ప్రకటన అవసరమవుతుంది. న్యాయస్థానం ద్వారా తీసుకోబడిన అన్ని నిర్ణయాలు తరువాత విచారణలో పాల్గొనే బాధితులకు లేదా వారి తరపు న్యాయవాదికి అధికారిక ప్రకటనల ద్వారా తెలియజేయబడతాయి. బాధితుల యొక్క భాగస్వామ్య మరియు నష్టపరిహార విభాగానికి న్యాయస్థానంలో జరిగే విచారణకు తగిన ప్రచారం కల్పించే అన్ని చర్యలను ఉపయోగించడానికి విస్తృతమైన స్వీయ అధికారం ఉంటుంది (స్థానిక ప్రసార మాధ్యమాలు, సహకారాన్ని కోరుతూ ప్రభుత్వాలకు విజ్ఞప్తులు పంపడం, NGOల నుంచి సాయాన్ని అర్థించడం లేదా ఇతర మార్గాలు).
బాధితులకు నష్టపరిహారం
మానవాళి చరిత్రలో మొట్టమొదటిసారి, ఒక అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానానికి ఒక వ్యక్తికి నష్టపరిహారాన్ని మరో వ్యక్తి చెల్లించాలని ఆదేశించే అధికారాన్ని కల్పించారు; ఒక అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానానికి ఇటువంటి అధికారం కల్పించడం కూడా ఇదే మొదటిసారి.
అధికరణ 75కు అనుగుణంగా న్యాయస్థానం బాధితుల సన్నాహం కోసం నియమాలను ఏర్పాటు చేయవచ్చు, ఉత్తరవాదం చేయడం, నష్టపరిహారం మరియు పునరావాసం తదితరాలు దీనిలో ఉంటాయి. ఈ అంశంపై, అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు యొక్క రోమ్ శాసనం బాధితులకు సంబంధించిన చేసిన పని అంతటి నుంచి, ముఖ్యంగా ఐక్యరాజ్యసమితిలో లబ్ధి పొందుతుంది.
దోషిగా నిర్ధారించిన వ్యక్తిపై బాధితులకు లేదా వారి లబ్ధిదారులకు తగిన నష్టపరిహారం చెల్లించేందుకు న్యాయస్థానం ఒక ఆదేశాన్ని నమోదు చేయాల్సి ఉంది. ఈ నష్టపరిహారాన్ని ఉత్తరదాయిత్వం, పరిహారం లేదా పునరావాసం రూపంలో ఉండవచ్చు. ఈ నష్టపరిహారాన్ని బాధితుల ట్రస్ట్ ఫండ్ ద్వారా చెల్లించాలని కూడా న్యాయస్థానం ఆదేశించవచ్చు, ఈ ట్రస్ట్ ఫండ్‌ను సభ్యదేశాలు సెప్టెంబరు 2002లో ఏర్పాటు చేశాయి.
నష్టపరిహారాన్ని దరఖాస్తు చేసేందుకు, బాధితులు రిజిస్ట్రీకి ఒక రాతపూర్వక దరఖాస్తును దాఖలు చేయాలి, దీనిలో ప్రక్రియ మరియు సాక్ష్యం యొక్క నిబంధనల్లోని నియమం 94 ద్వారా సూచించబడిన సాక్ష్యం ఉండాలి. బాధితుల భాగస్వామ్య మరియు నష్టపరిహార విభాగం బాధితులకు ఈ ప్రక్రియను సులభతరం చేసేందుకు ప్రామాణిక పత్రాలను సిద్ధం చేసింది.[78] బాధితులు రక్షణాత్మక చర్యల కోసం దరఖాస్తు చేయవచ్చు, దోషులుగా నిర్ధారించబడిన వ్యక్తుల నుంచి ఆస్తి భద్రత ప్రయోజనాల కోసం ఇది ఉద్దేశించబడింది.
బాధితుల భాగస్వామ్య మరియు నష్టపరిహార విభాగం బాధితులకు దరఖాస్తులు చేసుకునేందుకు వీలు కల్పించడానికి, ఈ నష్టపరిహార ప్రక్రియలకు తగిన ప్రచారం కల్పించే బాధ్యత కలిగివుంటుంది. ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న నిందితుడు దోషిగా నిర్ధారించబడిన తరువాత దీనికి సంబంధించిన విచారణలు జరుగుతాయి.
వ్యక్తిగత లేదా ఉమ్మడి నష్టపరిహారాన్ని మంజూరు చేసే ప్రత్యామ్నాయాన్ని న్యాయస్థానం కలిగివుంటుంది, బాధిత సమూహం లేదా ఒక సంఘం లేదా రెండింటి ప్రయోజనాలను ఇది కాపాడుతుంది. న్యాయస్థానం ఒక ఉమ్మడి నష్టపరిహారానికి ఆదేశం జారీ చేసినట్లయితే, ఈ నష్టపరిహారాన్ని బాధితుల నిధి ద్వారా చెల్లించాలని సూచించవచ్చు, తరువాత ఈ నష్టపరిహారాన్ని అంతర్-ప్రభుత్వం, అంతర్జాతీయ లేదా జాతీయ సంస్థకు చెల్లించబడుతుంది.
రోమ్ శాసనంలో భాగస్వాములుగా లేని దేశాల సహకారం
ఈ శాసనం తృతీయ పక్ష దేశాలకు వాటి అనుమతి లేకుండా విధులు లేదా హక్కులను సృష్టించరదాని అంతర్జాతీయ చట్టం యొక్క నిబంధనల్లో ఒకటి సూచిస్తుంది (pacta tertiis nec nocent nec prosunt ), 1969 వియన్నా కన్వెన్షన్ ఆన్ ది లా ఆఫ్ ట్రీటీస్‌లో కూడా దీనిని చేర్చడం జరిగింది.[79] ICCకి సభ్యులుగా లేని దేశాల యొక్క సహకారాన్ని ముందుగానే ఊహించి అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ న్యాయస్థానం యొక్క రోమ్ శాసనంలో స్వచ్ఛంద ప్రవృత్తిగా సూచించడం జరిగింది.[80] అయితే, రోమ్ శాసనాన్ని ఆమోదించని దేశాలు కూడా కొన్ని కేసుల్లో ICCకి సహకారం అందించే బాధ్యతకు పాత్రమై ఉంటాయి.[81] ICCకి UN భద్రతా మండలి ఒక కేసును సిఫార్సు చేసినప్పుడు అన్ని ఐరాస (ఐక్యరాజ్యసమితి) సభ్యదేశాలు సహకరించాల్సిన బాధ్యత కలిగివుంటాయి, ఎందుకంటే ఐరాస నిర్ణయాలు అన్ని సభ్యదేశాలకు వర్తిస్తాయి.[82] అంతేకాకుండా, అంతర్జాతీయ మనవతా చట్టాన్ని గౌరవించాల్సిన మరియు గౌరవించబడేలా చూడాల్సిన బాధ్యత కూడా అన్ని దేశాలకు ఉంది, ఈ బాధ్యత జెనీవా నియమాలు మరియు అదనపు ప్రోటోకాల్ I ద్వారా కల్పించబడింది, [83] ఇవి IHL యొక్క సంపూర్ణ ప్రవృత్తిని ప్రతిబింబిస్తాయి.[84] ఏ చర్యలు తీసుకోవాలనే దానిపై ఈ నియమాలు స్పష్టమైన వివరణ ఏమీ ఇవ్వలేదు, ఈ నియమాలకు సంబంధించిన తీవ్ర ఉల్లంఘనలకు స్పందనగా ICC యొక్క చర్యలను అడ్డుకోకుండా ఉండేందుకు కనీస చర్యలు చేపట్టాలని ఇవి సూచిస్తున్నాయనే వాదన ఉంది.[81] దర్యాప్తులో మరియు సాక్ష్యం సేకరణలో సహకారానికి సంబంధించి, రోమ్ శాసనం[85] సభ్యత్వం లేని ఒక దేశంలో దర్యాప్తు నిర్వహించేందుకు ఆ దేశం యొక్క అనుమతికి ICC విచారణకర్త ముందుగా విజ్ఞప్తి చేయాలని సూచిస్తుంది, అంతేకాకుండా దేశం వ్యక్తపరిచిన షరతులను కూడా విచారణకర్త పరిశీలించాలని తెలియజేస్తుంది, ఎందుకంటే ఇటువంటి ఆంక్షలు శాసనంలో సభ్యదేశాలకు ఉన్నాయి.[81] సహకారానికి సంబంధించి ICTY (సంపూరక స్థాయికి బదులుగా, సర్వోత్కృష్ట నియమంతో ఇది పనిచేసింది) యొక్క అనుభవాన్ని పరిగణలోకి తీసుకొని, కొందరు పరిశీలకులు సభ్యత్వం లేని దేశం నుంచి ICC సహకారం పొందడంపై నిరాశ వ్యక్తం చేశారు.[81] సహకరించని సభ్యయేతర దేశాల విషయంలో ICC తీసుకోగల చర్యలను, రోమ్ శాసనం సూచిస్తుంది, దీని ప్రకారం ఒక సభ్యయేతర దేశం న్యాయస్థానంతో ఒక తదర్థ ఒప్పందం లేదా ఒక ఒప్పందంలోకి అడుగుపెట్టిన తరువాత కేసు దర్యాప్తు ఆ దేశం నిరాకరించినట్లయితే, న్యాయస్థానం ఈ విషయాన్ని సభ్యదేశాల సభకు లేదా సంబంధిత కేసు అయినట్లయితే భద్రతా మండలికి తెలియజేయాలి.[86]
క్షమాభిక్షలు మరియు జాతీయ సయోధ్య ప్రక్రియలు
వివాదానికి ముగింపు పలికేందుకు ఉద్దేశించిన ఒప్పందాల్లో భాగంగా మానవ హక్కుల దుర్వినియోగం చేసేవారికి క్షమాభిక్ష ప్రసాదించే సయోధ్య ప్రక్రియల్లో ICC ఎంత వరకు సమర్థత కలిగివుందనేది అస్పష్టంగా ఉంది.[87] రోమ్ శాసనంలోని అధికరణ 16 ద్వారా ఒక కేసుపై న్యాయస్థానం దర్యాప్తు లేదా విచారణ జరపకుండా అడ్డుకునే అధికారం భద్రతా మండలికి కల్పించబడంది, [88] అధికరణ 53 ద్వారా విచారణకర్తకు ఒక దర్యాప్తును ప్రారంభించకుండా ఉండేందుకు వ్యక్తిగత నిర్ణయం తీసుకునే అధికారం ఉంది, విచారణకర్తగా ఉన్న అతను లేదా ఆమె ఒక దర్యాప్తు వలన న్యాయం జరగదని భావించినట్లయితే ఈ అధికారాన్ని ఉపయోగించవచ్చు.[89] శాసనం పరిధిలో నిజంగా దర్యాప్తు లేదా శిక్ష విధించే బాధ్యతలను ఒక దేశం స్వీకరించినట్లయితే, కొన్ని పరిమిత క్షమాభిక్షలకు వీలుంటుందని మాజీ ICC అధ్యక్షుడు ఫిలిప్ కిర్చ్ పేర్కొన్నారు.[87]
హింసాత్మక పాలనాల నుంచి శాంతియుతంగా అధికార బదిలీకి అనుమతించేందుకు క్షమాభిక్షలు అవసరమవతాయి కొన్నిసార్లు వాదనలు వినిపిస్తున్నాయి. మానవ హక్కులను ఉల్లంఘించినవారికి క్షమాభిక్ష ప్రసాదించే హక్కును దేశాలకు ఇవ్వకపోవడం ద్వారా, అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ న్యాయస్థానం వివాదానికి ముగింపు పలికేందుకు మరియు ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వం ఏర్పాటుపై చర్చలను కష్టతరం చేయవచ్చు. ఉదాహరణకు, లార్డ్స్ ప్రతిఘటన సైన్యం యొక్క నలుగురు నేతలపై జారీ అయిన అరెస్ట్ వారెంట్‌లు ఉగాండాలో తీవ్రవాదానికి ముగింపు పలికేందుకు ఒక అడ్డంకిగా పరిగణించబడుతున్నాయి.[90][91] ICC యొక్క ఈ నియమాలు తమ దృష్టిలో పురోభివృద్ధికి ప్రతిబంధకాలని, వీటి కారణంగా దారుణమైన నియంతలు తమ అధికారాన్ని అన్ని రకాలుగా నిలుపుకునేందుకు ప్రయత్నిస్తారని చెక్ రాజకీయ నాయకుడు మారెక్ బెండా వాదించారు.[92] అయితే, ఐక్యరాజ్యసమితి[93] మరియు అంతర్జాతీయ రెడ్ క్రాస్ కమిటీ[94] యుద్ధ నేరాలు మరియు ఇతర తీవ్రమైన నేరాల్లో దోషులకు క్షమాభిక్షలు ప్రసాదించడం అంతర్జాతీయ చట్టాన్ని ఉల్లంఘించినట్లు అవుతుందని పేర్కొంటున్నాయి.
ఐక్యరాజ్యసమితితో అనుబంధం

ఇంటర్నేషనల్ కోర్ట్ ఆఫ్ జస్టిస్ (అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం)  మాదిరిగా కాకుండా, ICC చట్టబద్ధంగా మరియు నిర్వహణపరంగా ఐక్యరాజ్యసమితి నుంచి స్వతంత్రంగా పనిచేస్తుంది. అయితే, రోమ్ శాసనం ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలికి కొన్ని అధికారాలు కల్పించింది. అధికరణ 13, భద్రతా మండలి ఈ న్యాయస్థానం అధికార పరిధిలోకి వచ్చే కేసులపై విచారణకు సిఫార్సులు చేయవచ్చు (డార్ఫూర్ కేసు కేసు ఈ విధానంగా ICC పరిధిలోకి వచ్చింది, ఐరాస సిఫార్సు చేయనట్లయితే సూడాన్ సభ్యదేశం కాదు కాబట్టి ఈ కేసుపై న్యాయస్థానానికి అధికార పరిధి ఉండదు). అధికరణ 16 ప్రకారం న్యాయస్థానాన్ని ఒక కేసుపై విచారణను 12 నెలల కాలం పాటు వాయిదా వేయాలని కూడా భద్రతా మండలి కోరవచ్చు.[88] ఇటువంటి ఒక వాయిదా భద్రతా మండలి ద్వారా నిరవధికంగా కూడా మార్చబడవచ్చు.
సమాచారాన్ని పంచుకోవడం మరియు రవాణా బాధ్యతలతో సహా, అనేక విభాగాల్లో UNకు న్యాయస్థానం సహకరిస్తుంది.[95] UNకు న్యాయస్థానం ప్రతి ఏడాది తన యొక్క కార్యకలాపాలపై ఒక నివేదికను సమర్పిస్తుంది, [95][96] సభ్యదేశాల సభ యొక్క కొన్ని సమావేశాలు UN కేంద్రాల్లో జరుగుతాయి. న్యాయస్థానం మరియు UN మధ్య సంబంధం అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ న్యాయస్థానం మరియు ఐక్యరాజ్యసమితి మధ్య కుదిరిన ఒక అనుబంధ ఒప్పందం ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది.[97][98]
నిధులు

ICCకి సభ్యదేశాల విరాళాల ద్వారా నిధులు సమకూరతాయి. ప్రతి సభ్యదేశం చెల్లించాల్సిన నగదు పరిమాణాన్ని గుర్తించే విధానం ఐక్యరాజ్యసమితి పద్ధతి మాదిరిగానే ఉంటుంది:[99] ప్రతి సభ్యదేశం ఇచ్చే నిధులు ఆ దేశం యొక్క చెల్లింపు సామర్థ్యంపై ఆధారపడివుంటుంది, జాతీయ ఆదాయం మరియు జనాభా వంటివాటి ఆధారంగా దీనిని నిర్ణయించడం జరుగుతుంది. ఏదైనా సంవత్సరంలో ఒక దేశం అందించే గరిష్ఠ నిధుల పరిమాణం న్యాయస్థానం యొక్క బడ్జెట్‌లో 22%నికి పరిమితం చేయబడింది; 2008లో జపాన్ ఈ గరిష్ఠ పరిమాణంలో నిధులు చెల్లించింది.
న్యాయస్థానం 2007లో €80.5 మిలియన్ల నిధులు ఖర్చు చేసింది, [100] సభ్యదేశాల సభ 2008 కోసం €90,382,100[99] మరియు 2009 కోసం €101,229,900 బడ్జెట్‌లను ఆమోదించింది.[101] సెప్టెంబరు 2008నాటికి, ICC యొక్క సిబ్బందిలో 83 దేశాలకు చెందిన 571 మంది వ్యక్తులు ఉన్నారు.[102]
దర్యాప్తులు

కనీసం 139 దేశాల్లో అనుమానిత నేరాల గురించి న్యాయస్థానానికి ఫిర్యాదులు అందాయి, [103] అయితే మార్చి 2010లో, విచారణకర్త ఐదు కేసులపై మాత్రమే దర్యాప్తులు ప్రారంభించారు: అవి ఉగాండా, డెమొక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో, సెంట్రల్ ఆఫ్రికన్ రిపబ్లిక్, డార్ఫూర్ మరియు కెన్యా.[15]

Key:

Investigation

Authorization to open investigation requested

Preliminary examination ongoing

Preliminary examination closed
ఉగాండా
డిసెంబరు 2003లో, ఒక సభ్యదేశమైన ఉగాండాలోని ప్రభుత్వం తమ దేశంలోని ఉత్తర ప్రాంతంలో లార్డ్స్ ప్రతిఘటన సైన్యానికి సంబంధించిన కేసును విచారణకర్తకు సిఫార్సు చేసింది.[137] 2005 జూలై 8న న్యాయస్థానం లార్డ్స్ ప్రతిఘటన సైన్యం నేత జోసెఫ్ కోనీ, ఆయన సహాయకుడు విన్సెంట్ ఒట్టీ, LRA (లార్డ్స్ ప్రతిఘటన సైన్యం) కమాండర్‌లు రాస్కా లుక్వియా, ఒకోట్ ఓడియాంబో మరియు డొమినిక్ ఆంగ్‌వెన్‌లపై మొట్టమొదటి అరెస్ట్ వారెంట్‌లు జారీ చేసింది.[25] ఆగస్టు 12న యుద్ధంలో లుక్వియా మరణించాడు, [138] మరియు ఒట్టీ 2007లో హత్యకు గురైయ్యాడు, ఈ హత్యను కోనీ చేయించినట్లు అనుమానం ఉంది.[139] LRA యొక్క నేతలు తాము తీవ్రవాదాన్ని విడిచిపెట్టేందుకు ICC విచారణ నుంచి తమకు విముక్తి కల్పించాలని తరచుగా డిమండ్ చేశారు.[140] ఉగాండా ప్రభుత్వం అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఒక జాతీయ క్రిమినల్ న్యాయస్థానాన్ని ఏర్పాటు చేసే ప్రతిపాదనను పరిశీలిస్తున్నట్లు వెల్లడించింది, తద్వారా వీరిపై ICC అరెస్ట్ వారెంట్‌లు తొలగించబడతాయి.[141]
డెమొక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో
మార్చి 2004లో, డెమొక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ది కాంగో (DRC) ప్రభుత్వం న్యాయస్థాన అధికార పరిధిలోని నేరాలపై దర్యాప్తు జరపాలని విచారణకర్తకు సిఫార్సు చేసింది, 2002 జూలై 1న DRC రోమ్ శాసనాన్ని ఆమోదించి సభ్యదేశంగా మారింది, తద్వారా ఈ దేశంలో జరిగిన నేరాలు న్యాయస్థాన పరిధిలోకి వచ్చాయి.[142][143]
2006 మార్చి 17న ఇటురీలోని యూనియన్ కాంగోలీస్ పేట్రియాట్స్ పౌరసైన్యం మాజీ నేత థామస్ లుబాంగా న్యాయస్థానం జారీ చేసిన అరెస్ట్ వారెంట్‌పై నిర్బంధించబడిన మొదటి వ్యక్తిగా నిలిచాడు, పదిహేను సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సున్న బాలలను నిర్బంధ కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన విధుల్లోకి తీసుకోవడం ద్వారా నేరాలకు పాల్పడినట్లు ఆయనపై అభియోగాలు నమోదయ్యాయి.[144] 2008 జూన్ 23న ఆయనను విచారించాల్సివుంది, [145] అయితే జూన్ 13న నిలిపివేయబడింది, లుబాంగా యొక్క స్వేచ్ఛా విచారణ హక్కును ఉల్లంఘిస్తూ అతను నిరపరాధిగా నిరూపించబడే అనుమానిత ఆధారాలు వెల్లడించేందుకు విచారణకర్త యొక్క నిరాకరించినందుకు న్యాయస్థానం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది.[146] గోప్యంగా ఉంచుతామనే షరతుపై విచారణకర్త ఐక్యరాజ్యసమితి మరియు ఇతర మూలాల నుంచి సాక్ష్యాన్ని సేకరించారు, అయితే న్యాయమూర్తులు రోమ్ శాసనంలో సంబంధిత నిబంధనను విచారణకర్త తప్పుడు మార్గంలో ఉపయోగించినట్లు తీర్పు చెప్పారు, దీని పర్యవసానంగా ఒక స్వేచ్ఛాయుత విచారణను జరపలేనంత స్థాయిలో విచారణ ప్రక్రియ ఛిద్రమైందని న్యాయమూర్తులు తీర్పు సందర్భంగా అభిప్రాయపడ్డారు".[146][147] న్యాయస్థానం ఈ నిషేధాన్ని 2008 నవంబరు 18న ఎత్తివేసింది, [148] లుబాంగా యొక్క విచారణ 2009 జనవరి 26న ప్రారంభమైంది.
మరో ఇద్దరు అనుమానితులు జెర్మైన్ కాటాంగా మరియు మాథ్యూ ఎన్‌గుడ్‌జోలో చుయ్‌లను కూడా కాంగో అధికారిక యంత్రాంగం న్యాయస్థానంలో హాజరు పరిచింది.[149][150] ఆరుసార్లు పరిగణలోకి తీసుకోదగిన యుద్ధ నేరాలు మరియు మూడు సార్లు పరిగణలోకి తీసుకోదగిన మానవత్వ సంబంధ నేరాలకు సంబంధించి ఈ ఇద్దరు నిందితులపై అభియోగాలు నమోదయ్యాయి, 2003 ఫిబ్రవరి 24న బోగోరో గ్రామంపై దాడి కూడా ఈ నేరాల్లో భాగంగా ఉంది, ఈ దాడిలో 200 మంది పౌరులు హత్యకు గురైయ్యారు, ప్రాణాలతో మిగిలినవారిని మృతదేహాలు ఉన్న ఒక గదిలో నిర్బంధించారు, మహిళలు మరియు బాలికలను లైంగిక బానిసలుగా చేసుకున్నారు.[151][152] ఈ ఇద్దరు అనుమానితులపై హత్య, లైంగిక బానిసత్వం మరియు విరోధ కార్యకలాపాలకు పదిహేనేళ్ల కంటే తక్కువ వయస్సున్న బాలలను ఉపయోగించడం వంటి నేరాభియోగాలు నమోదు చేశారు.[149][150]
సెంట్రల్ ఆఫ్రికన్ రిపబ్లిక్
డిసెంబరు 2004, ఒక సభ్యదేశంగా ఉన్న సెంట్రల్ ఆఫ్రికన్ రిపబ్లిక్‌లోని ప్రభుత్వం న్యాయస్థాన అధికార పరిధిలోని తమ భూభాగంలో 2002 జూలై 1 నుంచి జరిగిన నేరాలపై విచారణ చేపట్టాలని విచారణకర్తకు సిఫార్సు చేసింది, రోమ్ శాసనం ద్వారా పైతేదీన న్యాయస్థాన అధికార పరిధి అమల్లోకి వచ్చింది.[153] 2007 మే 22న విచారణకర్త దర్యాప్తును ప్రారంభిస్తున్నట్లు ప్రకటించారు, [154][155] ప్రభుత్వం మరియు తిరుగుబాటు దళాల మధ్య తీవ్రస్థాయిలో యుద్ధం జరిగిన 2002 మరియు 2003 సంవత్సరాల్లో జరిగిన హత్యలు మరియు అత్యాచారాలపై ఈ విచారణ ప్రారంభించారు.[156]
2008 మే 23న న్యాయస్థానం, మాజీ డెమొక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ది కాంగో ఉపాధ్యక్షుడు జీన్-పియరీ బెంబాపై ఒక అరెస్ట్ వారెంట్ జారీ చేసింది, ఆయనపై యుద్ధ నేరాలు, మానవత్వ సంబంధ నేరాలకు సంబంధించిన అభియోగాలు మోపారు, 2002 మరియు 2003 సంవత్సరాల్లో సెంట్రల్ ఆఫ్రికన్ రిపబ్లిక్‌లో జరిగిన సంఘటల్లో ఆయన ప్రమేయం ఉన్నట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి.[157] ఆయనను తరువాతి రోజు బ్రసెల్స్ నగరంలో అరెస్ట్ చేశారు.[157] 2008 జూలై 3న ఆయన ICC ఎదుట లొంగిపోయారు.[158]
డార్ఫూర్, సూడాన్
2005 మార్చి 31న, ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి 1593వ తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది, తద్వారా 2002 జూలై 1 నుంచి డార్ఫూర్‌కు సంబంధించిన నేరాలపై విచారణ జరపాలని విచారణకర్తకు సిఫార్సు చేసింది.[159]
అహ్మద్ హారౌన్ మరియు అలీ కుషాయబ్
2000 ఫిబ్రవరి 277న విచారణకర్త ఇద్దరు వ్యక్తులు-సూడాన్ మానవతా వ్యవహారాల శాఖ మంత్రి అహ్మద్ ముహమ్మద్ హరూన్ మరియు జంజావీడ్ పౌరసైన్యం నేత అలీ కుషాయబ్-లను ప్రధాన అనుమానితులుగా గుర్తించినట్లు ప్రకటించారు, యుద్ధ నేరాలు మరియు మానవత్వ సంబంధ నేరాలకు సంబంధించిన అభియోగాలను వారిపై నమోదు చేశారు.[160] 2007 మే 2న, న్యాయస్థానం ఈ ఇద్దరు వ్యక్తులపై అరెస్ట్ వారెంట్‌లు జారీ చేసింది.[161] అయితే సూడాన్ తమ దేశంపై న్యాయస్థానానికి అధికార పరిధి లేదని పేర్కొంది, [160] అనుమానితులను అప్పించేందుకు నిరాకరించింది.[161]
అధ్యక్షుడు అల్-బషీర్‌పై అభియోగాల నమోదు

జులై 14, 2008న విచారణకర్త, సూడాన్ అధ్యక్షుడు ఒమర్ అల్-బషీర్‌పై సాముహిక హత్యాకాండ, మానవత్వ సంబంధ నేరాలు మరియు యుద్ధ నేరాలకు సంబంధించి అభియోగాలు నమోదు చేశారు.[162] 2009 మార్చి 4న న్యాయస్థానం, యుద్ధ నేరాలు, మానవత్వ సంబంధ నేరాలకు సంబంధించి అల్-బషీర్‌పై అరెస్ట్ వారెంట్ జారీ చేసింది, అయితే ఆయనను సామూహిక హత్యాకాండకు సంబంధించిన నేరాలపై విచారించేందుకు సరైన సాక్ష్యాలు లేవని తీర్పు చెప్పింది.[163] ICC చేత అభియోగాలు మోపబడిన మొదటి అధికారంలో ఉన్న దేశాధిపతి అల్-బషీర్ కావడం గమనార్హం.[163] అన్ని అభియోగాలను అల్-బషీర్ తోసిపుచ్చారు, ఈ అభియోగాలను ఆయన "వాటిని రాసేందుకు ఉపయోగించిన ఇంకు విలువ కూడా చేయవని" వర్ణించారు.[164] జూలై 2009న, ఆఫ్రికా యూనియన్ సభ్యదేశాలు బషీర్ అరెస్ట్‌కు సహకరించరాదని నిర్ణయించాయి.[165][166] ఇదిలా ఉంటే ICCలో సభ్యదేశాలుగా ఉన్న దక్షిణాఫ్రికా మరియు ఉగాండాలతోపాటు పలు దేశాలు తమ భూభాగంలోకి వస్తే అల్-బషీర్‌ను అరెస్ట్ చేస్తామని ప్రకటనలు చేశాయి. అయితే జూలై మరియు ఆగస్టు 2010లో అల్-బషీర్ చాడ్ మరియు కెన్యా దేశాల్లో పర్యటించారు, ఈ రెండు దేశాలు ICCలో సభ్యులు అయినప్పటికీ, ఏ దేశం ఆయనను అరెస్ట్ చేయలేదు; ICC ఇదే విషయాన్ని UN భద్రతా మండలి మరియు ICC సభ్యదేశాల సభకు నివేదించింది.[167]
రెండో అరెస్ట్ వారెంట్: సామూహిక హత్యాకాండ
2010 ఫిబ్రవరి 3న, ICC అప్పీల్స్ ఛాంబర్ సామూహిక హత్యాకాండ అభియోగాన్ని విచారణ-పూర్వ ఛాంబర్ తిరస్కరించడాన్ని తోసిపుచ్చింది, విచారణ-పూర్వ ఛాంబర్ బాగా కఠినమైన సాక్ష్య ప్రమాణాన్ని పాటించిందని అభిప్రాయపడింది. తరువాత, మొదటి విచారణ పూర్వ ఛాంబర్ అల్-బషీర్‌పై 2010 జూలై 12న రెండో అరెస్ట్ జారీ చేసింది, డార్ఫూర్‌లో మూడు జాతి సమూహాలపై ఆయన సామూహిక హత్యాకాండకు పాల్పడినట్లు దీనిలో అభియోగాలు నమోదు చేశారు.[168]
స్వచ్ఛందంగా లొంగిపోయిన తిరుగుబాటు నేతలు
అబు గార్డా
2009 మే 17న ఒక నిందితుడు మొట్టమొదటిసారి ఈ న్యాయస్థానంలో స్వచ్ఛందంగా లొంగిపోయిన సందర్భం చోటుచేసుకుంది. బహర్ ఐడ్రిస్ అబు గార్డా, యునైటెడ్ రెసిస్టెన్స్ ఫ్రంట్ అనే ఒక డార్ఫూర్ తిరుగుబాటు గ్రూపు కమాండర్ తనంతట తానుగా న్యాయస్థానంలో లొంగిపోయారు, 2007 సెప్టెంబరు 29న హాస్కానిటాలో ఆఫ్రికన్ యూనియన్ శాంతి సంఘంపై జరిగిన దాడి కేసుకు సంబంధించిన అభియోగాలు ఆయనపై మోపబడ్డాయి. ఈ దాడిలో 12 మంది సైనికులు మరణించగా, ఎనిమిది మంది గాయపడ్డారు. అబు గార్డా ఈ అభియోగాలను ఖండిస్తున్నారు, "ప్రతి నేత న్యాయ వ్యవస్థకు సహకరించాలని మరియు చట్టాన్ని గౌరవించాలని" పేర్కొన్నారు.[169] అబు గార్డాపై సమన్లు జారీ చేయబడ్డాయి, అయితే ఎటువంటి అరెస్ట్ వారెంట్ జారీ కాలేదు. స్వేచ్ఛగా ఉంటూ తదుపరి విచారణల వరకు వేచివుండటానికి ఆయనను అనుమతించడం జరిగింది.
2010 ఫిబ్రవరి 8న, న్యాయస్థానం యొక్క విచారణపూర్వ ఛాంబర్ I అబు గార్డాపై మోపిన అభియోగాలతో విచారణను నిర్వహించేందుకు తగిన సాక్ష్యాలు లేవని తీర్పు చెప్పింది.[170] 2010 ఏప్రిల్ 23న ఈ ఛాంబర్, ఈ నిర్ణయంపై పునర్విచారణను కోరుతూ విచారణకర్త దాఖలు చేసిన దరఖాస్తును కూడా తోసిపుచ్చింది. రోమ్ శాసనం ప్రకారం, పునర్విచారణ ఛాంబర్‌కు కేసును పంపాలని
కోరుతూ ఇటువంటి చర్య ఒక్కసారి మాత్రమే అనుమతించబడింది. అయితే అబు గార్డాపై తరువాత అదనపు సాక్ష్యంతో ఒక విజ్ఞప్తి వచ్చినప్పుడు విచారణ జరిపే అధికారాన్ని ఈ రెండు నిర్ణయాలు అడ్డుకోలేదు.[171]
బండా మరియు జెర్బోBanda and Jerbo
2010 జూన్ 16న, ఇద్దరు తిరుగుబాటు నేతలు స్వచ్ఛందంగా న్యాయస్థానంలో హాజరయ్యారు. చిన్న డార్ఫూరీ తిరుగుబాటు గ్రూపుల నేత అబ్దుల్లా బండా అబాకేర్ నౌరైన్ (బండా) మరియు సాలే మొహమ్మద్ జెర్బో జాముస్ (జెర్బో) లపై, పైన పేర్కొన్న హాస్కానిటా దాడిలో అనుమానిత పాత్రలకు సంబంధించి యుద్ధ నేరాల అభియోగాలు మోపబడ్డాయి. విచారణకర్త మోరెనో ఓకాంపో నిందితుల సహకారాన్ని పొందేందుకు కొన్ని నెలలు జరిపిన ప్రయత్నాల ఫలితంగానే వారు స్వచ్ఛందంగా హాజరయ్యారని చెప్పారు.[172] 2010 జూన్ 17న వారు విచారణ పూర్వ ఛాంబర్ Iలో విచారణకు హాజరయ్యారు, వారిపై అభియోగాలు నమోదుకు సమంజసమైన ఆధారాలు ఉన్నాయని ఈ ఛాంబర్ తీర్పు చెప్పింది. అబు గార్డా కేసులో మాదిరిగానే, విచారణకర్త వారిపై అరెస్ట్ వారెంట్‌లు జారీ చేయాలని విజ్ఞప్తి చేయలేదు.
కెన్యా
2005 జూన్ 1 మరియు 2009 నవంబరు 26 మధ్యకాలంలో రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కెన్యాలో చోటుచేసుకున్న మానవత్వ సంబంధ నేరాలకు సంబంధించిన నేరాల్లో ప్రాప్రియో మోటు పాత్రపై దర్యాప్తు ప్రారంభించేందుకు అనుమతి ఇవ్వాలని న్యాయస్థానాన్ని విచారణకర్త కోరిన తరువాత, విచారణ-పూర్వ ఛాంబర్ IIలో మెజారిటీ సంఖ్యలో న్యాయమూర్తులు 2010 మార్చి 31న విచారణకర్త విజ్ఞప్తికి అనుమతి మంజూరు చేశారు.[173]
ఇతర ఫిర్యాదులు

2007 అక్టోబరు 4నాటికి కనీసం 139 దేశాల్లో అనుమానిత నేరాలకు సంబంధించి విచారణకర్తకు 2889 సమాచారాలు[174] వచ్చాయి.[103] అయితే ప్రాథమిక సమీక్ష తరువాత, ఎక్కువ సంఖ్యలో ఫిర్యాదులను న్యాయస్థానం యొక్క అధికార పరిధికి వెలుపల ఉన్న పరిస్థితులుగా గుర్తించి తోసిపుచ్చడం జరిగింది.[174]
2006 ఫిబ్రవరి 10న విచారణకర్త ఫిర్యాదులకు స్పందనగా ఒక లేఖను ప్రచురించారు, తనకు 2003 ఇరాక్ ఆక్రమణకు సంబంధించి కూడా ఫిర్యాదులు వచ్చాయని దీనిలో వెల్లడించారు.[175] అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ న్యాయస్థానానికి యుద్ధం సందర్భంగా ప్రవర్తన</i>ను పరిశీలించేందుకు అధికారం ఉందని, అయితే యుద్ధం చట్టబద్ధమైనప్పుడు సాయుధ పోరాటంలో జోక్యం చేసుకునే నిర్ణయం తీసుకోలేదని ఆయన వివరించారు, న్యాయస్థానం యొక్క అధికార పరిధి సభ్యదేశాల యొక్క పౌరుల చర్యలకు మాత్రమే పరిమితమై ఉంటుందని తెలిపారు.[175] ఇరాక్‌లో పరిమిత సంఖ్యలో యుద్ధ నేరాలు జరిగాయనేందుకు సమంజసమైన ఆధారం ఉంది, అయితే ఈ నేరాలపై ICC దర్యాప్తును ప్రారంభించేందుకు, అవసరమైన అధికారాన్ని పొందే పరిధిలోలేని దేశాల పౌరులు ఈ అనుమానిత నేరాలకు పాల్పడ్డారని వివరించారు.[76]
గమనికలు మరియు సూచనలు

మరింత చదవటానికి
బ్రూస్ బ్రూమ్హాల్, ఇంటర్నేషనల్ జస్టిస్ అండ్ ది ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ కోర్ట్: బిట్వీన్ సోవర్నిటి అండ్ ది రూల్ అఫ్ లా . ఆక్స్‌ఫర్డ్: ఆక్స్‌ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, (2003). ISBN 0354045296
అన్నే-మారి డి బ్రౌవేర్, సూప్రనేషనల్ క్రిమినల్ ప్రోసిక్యుషన్ అఫ్ సెక్స్యువల్ వైలెన్స్: ది ICC అండ్ ది ప్రాక్టీస్ అఫ్ ది ICTY అండ్ ది ICTR . అన్త్వేర్ప్ – ఆక్స్‌ఫర్డ్: ఇంటర్ సెన్టియ (2005). ISBN 0-89587-095-9
ఆంటోనియో కస్సేస్, పోల గేత & జాన్ R.W.D. జోన్స్ (eds.), ది రోమ్ స్టాత్యు అఫ్ ది ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ కోర్ట్: ఏ కమ్మెన్ట్రి . ఆక్స్‌ఫర్డ్: ఆక్స్‌ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, (2002). ISBN 978-0-19-829862-5.
హాన్స్ కోలర్, గ్లోబల్ జస్టిస్ ఓర్ గ్లోబల్ రివెంజ్?  ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ జస్టిస్ ఏట్ ది క్రాస్ రోడ్స్ . వియన్నా/న్యూ యార్క్: స్ప్రిన్గర్, 2003, ISBN 3-211-00795-4.
హేల్మట్ క్రీకర్: Immunität und IStGH: Zur Bedeutung völkerrechtlicher Exemtionen für den Internationalen Strafgerichtshof ; Zeitschrift für internationale Strafrechtsdogmatik (ZIS) 7/2009, available at .
Helmut Kreicker: Völkerrechtliche Exemtionen: Grundlagen und Grenzen völkerrechtlicher Immunitäten und ihre Wirkungen im Strafrecht . 2 vol., Berlin 2007, ISBN 978-3-86113-868-6. మరియు చూడండి [72]
స్టీవెన్ C. రోచ్ (ed.) గోవర్నేన్స్, ఆర్డర్, అండ్ ది ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ కోర్ట్: బిట్వీన్ రియల్ పోలిటిక్ అండ్ ఏ కాస్మోపోలిటన్ కోర్ట్ . ఆక్స్‌ఫర్డ్: ఆక్స్‌ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, (2009). ISBN 0354045296
రోయ్ S లీ (ed.), ది ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ కోర్ట్: ది మేకింగ్ అఫ్ ది రోమ్ స్టాత్యు . ది హాగ్యు: క్లువర్ లా ఇంటర్నేషనల్ (1999). ISBN 0-691-06962-X.
రోయ్ S లీ & హకన్ ఫ్రీమన్ (eds.), ది ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ కోర్ట్: ఎలిమెంట్స్ అఫ్ క్రైమ్స్ అండ్ రూల్స్ అఫ్ ప్రొసీజర్ అండ్ ఎవిడెన్స్ . అర్ద్స్లే, NY: ట్రాన్స్నేషనల్ పుబ్లిషర్స్ (2001). ISBN 1-57105-209-7.
మేడ్లైన్ మొర్రిస్ (ed.), "", లా అండ్ కాన్టెంపోరరి ప్రొబ్లెంస్, వింటర్ 2001, సం||. 64, no. 1. 2007-07-24న పొందబడినది
విలియం A స్కాబ్స్, ఏన్ ఇంట్రడక్షన్ టు ది ది ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ కోర్ట్ (2nd ed.). కేంబ్రిడ్జ్: కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయ పత్రిక, (2004). ISBN 0-15-506372-3
బెంజమెన్ N. స్కిఫ్ఫ్. బిల్డింగ్ ది ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ కోర్ట్ . కేంబ్రిడ్జ్: కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయ పత్రిక, (2008) ISBN 978-0-521-694472-8
నికోలస్ స్ట్రాపత్సాస్, "యూనివర్సల్ జ్యురిస్డిక్షన్ అండ్ ది ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ కోర్ట్", మానిటోబా లా జోర్నాల్, 2002, సం||. 29, పే.2.
లియల్ S. సుంగ, "ది క్రైమ్స్ వితిన్ ది జ్యురిస్డిక్షన్ అఫ్ ది ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ కోర్ట్ (పార్ట్ II, ఆర్టికిల్స్ 5–10)", యురోపియన్ జోర్నాల్ అఫ్ క్రైం, క్రిమినల్ లా అండ్ క్రిమినల్ జస్టిస్ సం||. 6, no. 4, పేజీలు.377–399 (ఏప్రల్ 1998).
లియల్ S. సుంగ, "ది ఎమర్జింగ్ సిస్టం అఫ్ ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ లా: డెవ్లప్మెంట్స్ ఇన్ కోడిఫికేషన్ అండ్ ఇంప్లిమెంటేషన్" (బ్రిల్) (1997).
బాహ్య లింకులు

, రెడ్ క్రాస్స్ యొక్క అంతర్జాతీయ కమిటి.

అమ్నేస్టి ఇంటర్నేషనల్ USA చే

వర్గం:అంతర్జాతీయ నేర న్యాయస్థానం
వర్గం:1945లో స్థాపించబడిన సంస్థలు
వర్గం:హాగ్యు ఆధారిత సంస్థలు

అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు

అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు ఎక్కడ ఉంది?