2010 అక్టోబరు 31 నాటికి [1] 742.12 మిలియన్ల టెలిఫోన్ (ల్యాండ్‌లైన్ మరియు మొబైల్) వినియోగదారులు మరియు 742.12 మొబైల్ ఫోన్ కనెక్షన్లతో భారత దేశపు టెలికమ్యూనికేషన్ పరిశ్రమ ప్రపంచంలో అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న టెలి కమ్యూనికేషన్ పరిశ్రమగా ఉంది,[2][3][4] వైర్‌లెస్ కనెక్షన్ల సంఖ్యలో ఇది చైనా తరువాత ప్రపంచంలోని రెండవ అతిపెద్ద టెలి కమ్యూనికేషన్ నెట్‌వర్క్‌గా కూడా ఉంది.[5] భారతీయ మొబైల్ వినియోగదారుల సమూహం 2001లో సుమారు 5 మిలియన్ల నుండి వంద రెట్ల కంటే ఎక్కువ పెరిగి [6] అక్టోబరు 2010 నాటికి వినియోగదారుల సంఖ్య 706.69 మిలియన్లకి చేరింది.[1]
ప్రపంచంలో అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న టెలికమ్యూనికేషన్ పరిశ్రమగా, 2013 నాటికి భారతదేశం 1.159 బిలియన్ల మొబైల్ వినియోగదారులను కలిగిఉంటుందని అంచనా వేయబడింది.[7][8][9][10] 2013 నాటికి భారతదేశంలోని మొత్తం వినియోగదారుల సంఖ్య, చైనాలోని వినియోగదారుల సంఖ్యను అధిగమిస్తుందని ప్రపంచస్థాయిలో అనేక ప్రధాన కన్సల్టెన్సీల అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి.[7][8] 2012 నాటికి 26 శాతం అభివృద్ధి రేటుతో ఈ పరిశ్రమ ₹344,921 crore (US$50billion) పరిమాణాన్ని చేరి, అదే సమయంలో సుమారు పది మిలియన్ల మంది ప్రజలకు ఉద్యోగావకాశాలను కలిగిస్తుందని భావించబడుతోంది.[11] విశ్లేషకుల ప్రకారం, ఈ రంగం 2.8 మిలియన్ల మంది ప్రజలకు ప్రత్యక్షంగా మరియు 7 మిలియన్ల మందికి పరోక్షంగా ఉద్యోగాలను కల్పిస్తుంది.[11] 2008-09 విత్త సంవత్సరంలో భారతదేశంలోని మొత్తం టెలికాం పరికరాల ఆదాయం ₹136,833 crore (US$20billion), అంతకు ముందు సంవత్సరంలో ఇది ₹115,382 crore (US$17billion)గా ఉంది.[12]
ఆధునిక అభివృద్ధి
పెద్ద సంఖ్యలో జనాభా, టెలిఫోన్ చేరగలిగే స్థాయిలు తక్కువగా ఉండటం, మరియు బలమైన ఆర్థిక అభివృద్ధి కారణంగా వినియోగదారుల ఆదాయం మరియు వ్యయంలో పెరుగుదల, భారతదేశం ప్రపంచంలో అత్యంత వేగంగా-అభివృద్ధిచెందుతున్న టెలికాం మార్కెట్‌గా తయారవడానికి సహాయపడ్డాయి. మొట్టమొదటి ఆపరేటర్ ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని సంస్థ BSNL. BSNL, అప్పటివరకు టెలిఫోన్ సేవలను అందించడంలో బాధ్యతవహించిన ప్రభుత్వవిభాగమైన ఇండియన్ టెలికమ్యూనికేషన్ సర్వీస్ సంస్థాగతీకరించడం ద్వారా సృష్టించబడింది. ఆ తరువాత, టెలికమ్యూనికేషన్ పద్ధతులు మార్పుచేసిన వెంటనే వోడాఫోన్, భారతి ఎయిర్‌టెల్, టాటా ఇండికాం, ఐడియా సెల్యులర్, ఎయిర్‌సెల్ మరియు లూప్ మొబైల్ వంటి ప్రైవేట్ సంస్థలు రంగంలోకి ప్రవేశించాయి. చూడుము భారతదేశంలోని మొబైల్ ఆపరేటర్లు. 2008-09లో, మొబైల్ అభివృద్ధి రేటులో భారతదేశ గ్రామీణ ప్రాంతం పట్టణ ప్రాంతాన్ని అధిగమించింది. ప్రస్తుతం భారతి ఎయిర్‌టెల్ భారతదేశంలోని అతిపెద్ద టెలికాం సంస్థ.
అక్టోబరు 2010లో 18.98 మిలియన్ల నూతన ఖాతాదారులతో చేరికతో, భారతదేశ మొబైల్ ఫోన్ మార్కెట్ ప్రపంచంలోని అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్.
2010 అక్టోబరు 31 నాటికి దేశంలోని మొత్తం టెలిఫోన్ల సంఖ్య 742.12 మిలియన్లను దాటింది. 2010 అక్టోబరు 31 నాటికి టెలిఫోన్ల సాంద్రత 62.31%కి పెరిగింది.[1] వైర్‌లెస్ విభాగంలో, అక్టోబరు 2010 నాటికి 18.98 మిలియన్ల ఖాతాదారులు చేరారు. ప్రస్తుతం మొత్తం వైర్‌లెస్ వినియోగదారుల (GSM, CDMA & WLL (F)) సమూహం 706 మిలియన్లకు పైన ఉంది.
2010 అక్టోబరు 31 నాటికి వైర్‌లైన్ వినియోగదారుల సమూహం 0.14 మిలియన్ల తగ్గుదలతో 35.43 మిలియన్లుగా నిలిచింది.
చరిత్ర
వాస్తవ అర్ధంలో టెలికాం అంటే అంతరాళంలోని రెండు దూర బిందువుల మధ్య సమాచార మార్పిడి. టెలికాం యొక్క ప్రసిద్ధ అర్ధం ఎప్పుడూ విద్యుత్ సంకేతాలను కలిగిఉంది మరియు ప్రస్తుతం ప్రజలు తపాలా మరియు ఇతర ప్రారంభ టెలికమ్యూనికేషన్ పద్ధతులను దాని అర్ధం నుండి మినహాయించారు. అందువలన, భారతదేశ టెలికాం యొక్క చరిత్ర టెలిగ్రాఫ్ ప్రవేశంతో ప్రారంభమవుతుంది.
టెలిగ్రాఫ్ ప్రవేశం
తపాలా మరియు టెలికాం రంగాలు భారతదేశంలో నిదానమైన మరియు కష్టమైన ప్రారంభాన్ని పొందాయి. 1850లో, కోల్కతా మరియు డైమండ్ హార్బర్‌ల మధ్య మొదటి ప్రయోగాత్మక విద్యుత్ టెలిగ్రాఫ్ లైన్ ప్రారంభించబడింది. 1851లో, అది బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ కొరకు తెరువబడింది. ఆ కాలంలో ప్రజా పనుల విభాగంలో,[13] ఒక మూలని తపాలా మరియు తంతి విభాగం ఆక్రమించింది. ఉత్తరప్రాంతంలోని కోల్‌కతా (కలకత్తా) మరియు పెషావర్‌లను ఆగ్రా, ముంబై (బొంబాయి)ల మీదుగా సిన్ద్వా లోయల ద్వారా, దక్షిణాన ఉన్న చెన్నైతో పాటు ఉదకమండలం/4} మరియు బెంగుళూరులను కలిపే 4,000 మైళ్ళ (6,400 కిలోమీటర్ల) టెలిగ్రాఫ్ లైన్ల నిర్మాణం నవంబరు 1853లో ప్రారంభమైంది. భారతదేశంలోని టెలిగ్రాఫ్ మరియు టెలిఫోన్‌లకు మార్గదర్శకత్వం వహించిన డాక్టర్ విలియం ఓ'షౌఘ్నెస్సి, ప్రజా పనుల విభాగానికి చెందినవారు. ఆయన ఈ కాలమంతా టెలికాంరంగ అభివృద్ధికొరకు పనిచేసారు. 1854లో టెలిగ్రాఫ్ సౌకర్యాలు ప్రజల కొరకు తెరువబడినపుడు ఒక ప్రత్యేక విభాగం ప్రారంభించబడింది.
టెలిఫోన్ ప్రవేశం
1880లో, భారతదేశంలో టెలిఫోన్ ఎక్స్చేంజ్‌లను స్థాపించడానికి రెండు టెలిఫోన్ సంస్థలు, ఓరియెంటల్ టెలిఫోన్ కంపెనీ లిమిటెడ్ మరియు ది ఆంగ్లో-ఇండియన్ టెలిఫోన్ కంపెనీ లిమిటెడ్‌లు, భారత ప్రభుత్వాన్ని సంప్రదించాయి. టెలిఫోన్ల ఏర్పాటు ప్రభుత్వ ఏకస్వామ్యమని మరియు ప్రభుత్వమే ఆపనిని చేపడుతుందనే ఉద్దేశంతో అనుమతి నిరాకరించబడింది. 1881లో, ప్రభుత్వం తన పూర్వ నిర్ణయాన్ని మార్చుకొని ఇంగ్లాండ్‌కు చెందిన ఓరియెంటల్ టెలిఫోన్ కంపెనీ లిమిటెడ్‌కు కలకత్తా, బొంబాయి, మద్రాస్ మరియు అహ్మదాబాద్‌లలో టెలిఫోన్ ఎక్స్చేంజ్‌ల ప్రారంభానికి అనుమతి ఇవ్వడంతో దేశంలో మొదటి సాధారణ టెలిఫోన్ సేవ స్థాపించబడింది.[14] భారతదేశ టెలిఫోన్ చరిత్రలో 1882 జనవరి 28, ఒక రెడ్ లెటర్ డేగా ఉంది. గవర్నర్ జనరల్ అఫ్ ఇండియా యొక్క కౌన్సిల్ సభ్యుడైన మేజర్ E.బేరింగ్ ఈ రోజున కలకత్తా, బొంబాయి మరియు మద్రాస్‌లలోని టెలిఫోన్ ఎక్స్చేంజ్‌లు ప్రారంభమైనట్లుగా ప్రకటించారు. కలకత్తాలోని ఎక్స్చేంజ్ "సెంట్రల్ ఎక్స్చేంజ్"గా పేరు పెట్టబడి, కౌన్సిల్ హౌస్ స్ట్రీట్ లోని 7వ నంబరు భవనంలో మూడవ అంతస్తులో ప్రారంభించబడింది. సెంట్రల్ టెలిఫోన్ ఎక్స్చేంజ్ 93 మంది వినియోగదారులను కలిగిఉంది. బొంబాయిలో కూడా 1882లో టెలిఫోన్ ఎక్స్చేంజ్ ప్రారంభించబడింది.
తదుపరి పురోగతులు

1902 -సాగర్ ఐలాండ్స్ మరియు సాండ్‌హెడ్స్ మధ్య మొట్టమొదటి వైర్‌లెస్ టెలిగ్రాఫ్ కేంద్రం స్థాపించబడింది.
1907 - టెలిఫోన్స్ యొక్క మొదటి సెంట్రల్ బేటరీ కాన్పూర్‌లో ప్రవేశపెట్టబడింది.
1913-1914 - మొదటి ఆటోమాటిక్ ఎక్స్చేంజ్ సిమ్లాలో స్థాపించబడింది.
1927 జూలై 23 - UK మరియు భారతదేశాల మధ్య, ఖడ్కి మరియు దౌండ్ల వద్ద, ఇంపీరియల్ వైర్‌లెస్ చైన్ సంకేత కేంద్రాలతో రేడియో టెలిగ్రాఫ్ వ్యవస్థ లార్డ్ ఇర్విన్‌చే కింగ్ జార్జ్ Vతో అభినందనలు పంచుకోవడంతో ప్రారంభించబడింది.
1933 -UK మరియు భారతదేశాల మధ్య రేడియోటెలిఫోన్ వ్యవస్థ ప్రారంభించబడింది.
1953 - 12 ఛానల్ కారియర్ సిస్టం ప్రవేశపెట్టబడింది.
1960 - లక్నో మరియు కాన్పూర్‌ల మధ్య మొదటి సబ్స్క్రైబర్ ట్రంక్ డయలింగ్ రూట్ ఏర్పాటు చేయబడింది.
1975 - ముంబై నగరం మరియు అంధేరీ టెలిఫోన్ ఎక్స్చేంజ్‌ల మధ్య మొదటి PCM సిస్టం ఏర్పాటుచేయబడింది.
1976 - మొదటి డిజిటల్ మైక్రోవేవ్ జంక్షన్ ప్రవేశపెట్టబడింది.
1979 - లోకల్ జంక్షన్ కొరకు మొదటి ఆప్టికల్ ఫైబర్ సిస్టం పూనేలో ఏర్పాటుచేయబడింది.
1980 - దేశీయ సమాచార ప్రసారం కొరకు మొదటి ఉపగ్రహ భూ కేంద్రం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని సికిందరాబాద్‌లో స్థాపించబడింది.
1983 -ట్రంక్ లైన్‌ల కొరకు మొదటి అనలాగ్ స్టోర్డ్ ప్రోగ్రాం కంట్రోల్ ఎక్స్చేంజ్ ముంబైలో స్థాపించబడింది.
1984 -  దేశీయంగా అభివృద్ధి పరచి ఉత్పత్తి చేసిన డిజిటల్ ఎక్స్చేంజ్‌లను ప్రారంభించింది.
1985 - వాణిజ్యపరం కాని మొదటి మొబైల్ టెలిఫోన్ సేవ ఢిల్లీలో ప్రారంభించబడింది.
బ్రిటిష్ కాలంలో దేశంలోని అన్ని పెద్ద నగరాలు మరియు పట్టణాలు టెలిఫోన్‌లతో కలుపబడినప్పటికీ, 1948లో మొత్తం టెలిఫోన్‌ల సంఖ్య సుమారు 80,000 మాత్రమే ఉంది. స్వాంతంత్ర్యం పొందిన తరువాత కూడా ఈ పెరుగుదల చాలా నిదానంగా ఉంది. టెలిఫోన్ అనేది ఒక ఉపయోగకరమైన పరికరం కంటే హోదాను సూచించే చిహ్నంగా ఉండేది. టెలిఫోన్ల సంఖ్య నిదానంగా 1971 నాటికి 980,000కు, 1981 నాటికి 2.15 మిలియన్లకు మరియు దేశంలో ఆర్థిక సంస్కరణలు ప్రారంభించబడిన సంవత్సరమైన 1991లో 5.07 మిలియన్లకు చేరాయి.
కాలానుగుణంగా కొన్ని నిర్దిష్టమైన చర్యలు చేపట్టబడ్డాయి, ఉదాహరణకు 1953లో ముంబై నగరంలో టెలెక్స్ సేవను ప్రారంభించడం మరియు 1960లో ఢిల్లీ మరియు కాన్పూర్ మరియు లక్నో మరియు కాన్పూర్‌ల మధ్య మొదటి [సబ్స్క్రైబర్ ట్రంక్ డయలింగ్] మార్గం ఏర్పాటు చేయబడింది, మార్పు యొక్క మొదటి చర్యలు ఎనభైలలో సామ్ పిట్రోడాచే అమలు పరచబడ్డాయి.[15] ఆయన తాజా గాలి తమ్మెరను తీసుకువచ్చారు. 1994లోని నేషనల్ టెలికాం పాలసీ ప్రకటన, వాస్తవమైన మార్పుని తీసుకువచ్చింది.[16]
భారతదేశ టెలికాం రంగం: ఇటీవలి విధానాలు
2002 చివరినాటికి అన్ని గ్రామాలు టెలికాం సౌకర్యాన్ని కలిగిఉండాలి.
2001 ఆగస్టు 31న పార్లమెంట్ లో ప్రవేశపెట్టబడిన కమ్యూనికేషన్ కన్వర్జెన్స్ బిల్ 2001 ప్రస్తుతం టెలికాం మరియు ITలపై పార్లమెంట్ స్థాయీ సంఘం ముందు ఉంది.
అనియంత్రిత ప్రవేశం కొరకు నేషనల్ లాంగ్ డిస్టాన్స్ సర్వీస్ (NLD) తెరువబడింది.
ఇంటర్నేషనల్ లాంగ్ డిస్టాన్స్ సర్వీసెస్ (ILDS)లో పోటీదారులకు ప్రవేశం కల్పించబడింది.
ఆధారసేవలలో పోటీకి ప్రవేశం కల్పించబడింది.
అమలులో ఉన్న మూడిటితో పాటు, నాలుగు మహానగరాలలో ప్రతి దానికి మరియు పదమూడు మండలాలకు, నాల్గవ సెల్యులర్ ఆపరేటర్ అనుమతించబడ్డారు. శబ్ద మరియు శబ్ద రహిత సందేశాలు, డేటా సేవలు మరియు అవసరమైన నిర్దిష్ట ప్రమాణాలను అందుకునే పాకేజ్ స్విచెస్ తో సహా మరియు/లేదా సర్క్యూట్‌లతో కూడిన ఏ విధమైన నెట్‌వర్క్‌నైనా ఉపయోగించుకునే పబ్లిక్ కాల్ ఆఫీసు PCOsలతో సహా మొబైల్ ఆపరేటర్లు అన్ని రకాల సేవలను అందించడానికి అనుమతించబడ్డారు.
నూతన టెలికాం విధానం (NTP), 1999 క్రింద అనేక నూతన సేవలలో ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాన్ని అనుమతిస్తూ విధానాలు ప్రకటించబడ్డాయి, వీటిలో సాటిలైట్ ద్వారా గ్లోబల్ మొబైల్ పర్సనల్ కమ్యూనికేషన్ (GMPCS) సేవ, డిజిటల్ పబ్లిక్ మొబైల్ రేడియో ట్రంక్డ్ సర్వీస్ (PMRTS), వాయిస్ మెయిల్/ ఆడియోటెక్స్/ యూనిఫైడ్ మెసేజింగ్ సర్వీస్ ఉన్నాయి.
నగర, పట్టణ మరియు గ్రామీణ ప్రాంతాలలో అడిగిన వెంటనే టెలిఫోన్ కనెక్షన్లను కల్పించడానికి వైర్‌లెస్ ఇన్ లోకల్ లూప్ (WLL) ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి.
రెండు ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు, VSNL మరియు HTLలలో పెట్టుబడి తిరిగి తీసుకోబడింది.
యూనివర్సల్ సర్వీస్ ఆబ్లిగేషన్ (USO) మూలధనీకరణ మరియు పరిపాలన కొరకు చర్యలు చేపట్టబడ్డాయి.
కమ్యూనిటీ ఫోన్ సర్వీస్ అనుమతిస్తూ నిర్ణయం ప్రకటించబడింది.
మల్టిపుల్ ఫిక్స్డ్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్స్ (FSPs) అనుమతి మార్గదర్శకాలు ప్రకటించబడ్డాయి.
ఇంటర్నెట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు (ISPs) ఇంటర్నేషనల్ ఇంటర్నెట్ గేట్ వేస్, సాటిలైట్ మరియు జలాంతర్గ ఆప్టికల్ ఫైబర్ కేబుల్స్ కొరకు స్థావర కేంద్రాలతో, ఏర్పాటుకు అనుమతించబడ్డారు.
ఎండ్-టు-ఎండ్ బాండ్ విడ్త్ మరియు డార్క్ ఫైబర్, రైట్ అఫ్ వే, టవర్స్, డక్ట్ స్పేస్ మొదలైనవి అందించడానికి రెండు విభాగాల అవస్థాపన ప్రొవైడర్లు అనుమతించబడ్డారు.
ఇంటర్నెట్ టెలిఫోనీ (IP) ప్రారంభం కొరకు ప్రభుత్వం మార్గదర్శకాలను జారీచేసింది.
ప్రధాన పోటీదారుగా అవతరించడం
1975లో, ఇండియన్ పోస్ట్ & టెలికమ్యూనికేషన్స్ ఎకౌంట్స్ అండ్ ఫైనాన్స్ సర్వీస్ నుండి డిపార్ట్మెంట్ అఫ్ టెలికాం (DoT) విభజించబడింది. 1985లో ఢిల్లీ మరియు ముంబైల టెలికాం సేవలను నిర్వహించడానికి DoT నుండి మహానగర్ టెలిఫోన్ నిగం లిమిటెడ్ (MTNL) రూపొందించబడేవరకు దేశం మొత్తంలోని టెలికాం సేవలకు DoT బాధ్యత వహించింది. సరళీకరణ-ప్రైవేటీకరణ-ప్రపంచీకరణ విధానంలో భాగంలో 1990లలో ప్రభుత్వం టెలికాం రంగంలోకి ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆహ్వానించింది. అందువలన, ప్రభుత్వం యొక్క విధాన విభాగాన్ని దాని కార్యాకలాపాల విభాగం నుండి వేరు చేయవలసిన అవసరం ఏర్పడింది. భారత ప్రభుత్వం 2000 అక్టోబరు 1లో DoT యొక్క కార్యకలాపాల విభాగాన్ని కార్పోరేటీకరించి దానికి భారత్ సంచార్ నిగం లిమిటెడ్ (BSNL) అని పేరు పెట్టింది. రిలయెన్స్ కమ్యూనికేషన్స్, టాటా ఇండికాం, వోడాఫోన్, లూప్ మొబైల్, ఎయిర్‌టెల్, ఐడియా మొదలైన అనేక మంది ప్రైవేట్ ఆపరేటర్లు అత్యంత శక్తివంతమైన భారతీయ టెలికాం విపణిలోకి విజయవంతగా ప్రవేశించారు.
భారతదేశంలో టెలికమ్యూనికేషన్ల యొక్క ప్రైవేటీకరణ
భారత ప్రభుత్వం విభిన్న భావజాలాలు కలిగిన అనేక వర్గాలను (పార్టీలు)కలిగిఉంది. వీరిలో కొంతమంది (మధ్యేవాదులు) విదేశీ పోటీదారులకు విపణిని తెరవడానికి ఇష్టపడగా ఇతరులు ప్రభుత్వం అవస్థాపనా సౌకర్యాలను క్రమబద్ధీకరించి, విదేశీ పోటీదారుల జోక్యాన్ని నియంత్రించాలని కోరారు. ఈ రాజకీయ నేపథ్యం కారణంగా టెలికమ్యూనికేషన్లలో సరళీకరణను తీసుకురావడం కష్టమైంది. ఒక బిల్లు పార్లమెంట్‌లో ఉన్నపుడు మెజారిటీ ఓటు పొందవలసి ఉంటుంది, విభిన్న పార్టీలు వేర్వేరు భావజాలాలను కలిగిఉండటం వలన ఆ విధమైన ఆధిక్యాన్ని పొందడం కష్టం.
సాలుకు 5,000,000 లైన్లు ఏర్పరచే ప్రయత్నంలో, 1981లో ప్రధానమంత్రి ఇందిరా గాంధీ, ఫ్రాన్సు‌కు చెందిన అల్కాటెల్ CITతో ప్రభుత్వ అధీనంలోని టెలికాం కంపెనీ (ITI) విలీనం యొక్క ఒప్పందాలపై సంతకం చేసారు. అయితే రాజకీయ వ్యతిరేకత కారణంగా ఈ విధానం వెంటనే భంగమైంది. ఆమె USలో నివాసం ఉన్న ప్రవాస భారతీయుడు NRI అయిన సామ్ పిట్రోడాను సెంటర్ ఫర్ డెవలప్మెంట్ అఫ్ టెలిమాటిక్స్ (C-DOT) ఏర్పాటుచేయవలసిందిగా ఆహ్వానించారు, ఏదేమైనా, రాజకీయ కారణాలవలన ఈ ప్రణాళిక అపజయం పాలైంది. ఈ కాలంలో, ఇందిరా గాంధీ హాత్యానంతరం, రాజీవ్ గాంధీ నాయకత్వంలో, డిపార్ట్మెంట్ అఫ్ టెలి కమ్యూనికేషన్స్ (DoT), VSNL మరియు MTNL వంటి అనేక ప్రభుతరంగ సంస్థలు స్థాపించబడ్డాయి. ఈ పాలనలో సాంకేతికంగా అనేక పురోగతులు సాధించబడ్డాయి, కానీ ఇప్పటికీ విదేశీ పోటీదారులు టెలికమ్యూనికేషన్ వ్యాపారంలో పాల్గొనడానికి అనుమతించబడలేదు.[17]
టెలిఫోన్ల కొరకు డిమాండ్ ఎప్పటికీ పెరుగుతూనే ఉంది. ఈ కాలంలోనే నరసింహారావు-నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం 1994లో ప్రవేశపెట్టిన నేషనల్ టెలి కమ్యూనికేషన్ పాలసీ [NTP] ఈ క్రింది రంగాలలో మార్పులను తీసుకువచ్చింది: టెలికమ్యూనికేషన్ల అవస్థాపన యాజమాన్యం, సేవ మరియు క్రమబద్ధీకరణ. ప్రభుత్వ అధీనంలోని టెలికాం సంస్థలు మరియు అంతర్జాతీయ పోటీదారుల మధ్య ఉమ్మడి వ్యాపారాలను స్థాపించడంలో కూడా వారు విజయవంతమయ్యారు. అయితే ఇప్పటికీ సౌకర్యాలపై సంపూర్ణ యాజమాన్యం ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని సంస్థలకే నియంత్రించబడింది. విదేశీ సంస్థలు మొత్తం వాటాలో 49%నికి అర్హతపొందాయి. బహుళ-జాతి సంస్థలు విధాన నిర్ణయంలో కాక కేవలం సాంకేతికత మార్పిడిలో మాత్రమే జోక్యం చేసుకున్నాయి.[17]
ఈ కాలంలో, ప్రభుత్వ అధీనంలోని DoT మరియు VSNLల ఏకస్వామ్యాన్ని ఆపడానికి మరియు సుదూర సమాచార రవాణా వ్యాపారంలో పోటీని పెంచి ధరలను తగ్గించడానికి మరియు దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను మెరుగు పరచడానికి సుదూర సేవలను సరళీకరించవలసిందిగా వరల్డ్ బ్యాంకు మరియు ITU భారత ప్రభుత్వానికి సూచించాయి. దీనికి బదులుగా రావు ప్రభుత్వం, ప్రతిపక్ష పార్టీలను విశ్వాసంలోనికి తీసుకొని, సుదూర వ్యాపారంలో విదేశీయులకు 5 సంవత్సరాల తరువాత ప్రవేశాన్ని కల్పిస్తామనే హామీతో, స్థానిక సేవలను ఉదారీకరించింది. దేశం ప్రాథమిక టెలిఫోన్ల కొరకు 20 టెలికమ్యూనికేషన్ మండలాలుగా మరియు మొబైల్ సేవల కొరకు 18 మండలాలుగా విభజించబడింది. ప్రతి మండలంలోని ఆదాయం యొక్క విలువపై ఆధారపడి ఈ మండలాలు A, B మరియు C విభాగాలుగా విభజించబడ్డాయి. ప్రతి మండలంలోనూ ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని DoTతో పాటుగా ఒక ప్రైవేట్ సంస్థ కొరకు ప్రభుత్వం వేలాన్ని నిర్వహించింది. సెల్యులర్ సేవల కొరకు ప్రతి మండలానికి ఇద్దరు సర్వీసు ప్రొవైడర్లు అనుమతించబడి వారిలో ప్రతి ఒక్కరికి 15 సంవత్సరాలకు లైసెన్స్ ఇవ్వబడింది. ఈ పురోగతుల సమయంలో, ప్రభుత్వం ITI, DoT, MTNL, VSNL మరియు ఇతర శ్రామిక సంఘాల నుండి వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొంది, అయితే వారు ఈ అడ్డంకులను అధిగమించగలిగారు.[17]
1995లో ప్రభుత్వం TRAI (టెలికాం రెగ్యులేటరీ అధారిటీ అఫ్ ఇండియా) ను ఏర్పాటు చేసిన తరువాత, ఇది ధరలను నిర్ణయించడం మరియు విధానాలను రూపొందించడంలో ప్రభుత్వ జోక్యాన్ని తగ్గించింది. DoT దీనిని వ్యతిరేకించింది. 1999లో రాజకీయ శక్తులు మారిపోయాయి మరియు సంస్కరణలకు అనుకూలమైన అటల్ బిహారీ వాజపేయీ నాయకత్వంలోని నూతన ప్రభుత్వం మెరుగైన సరళీకరణ విధానాలను ప్రవేశపెట్టింది. వారు DoTని రెండుగా విభజించారు- ఒకటి విధాన నిర్ణాయక విభాగం కాగా మరొకటి సర్వీస్ ప్రొవైడర్ (DTS), దీనికే తరువాత BSNLఅనే పేరు పెట్టారు. విదేశీ పెట్టుబడిదారుల వాటాను 49% నుండి 74%నికి పెంచాలనే ప్రతిపాదన ప్రతిపక్ష రాజకీయ పార్టీలు మరియు వామపక్ష ఆలోచనాపరులచే వ్యతిరేకించబడింది. దేశీయ వ్యాపార సంస్థలు ప్రభుతం VSNL ను ప్రైవేటీకరించాలని కోరాయి. చివరకు ఏప్రిల్ 2002లో ప్రభుతం VSNLలో తన వాటాను 53% నుండి 26%నికి తగ్గించుకొని దానిని ప్రైవేట్ సంస్థలకు అమ్మాలని నిర్ణయించుకుంది. చివరకు TATA, VSNLలో 25% వాటాను పొందారు.[17]
ఇది భారత టెలికాం మార్కెట్లలోకి అనేకమంది విదేశీ పెట్టుబడిదారులు ప్రవేశం పొందడానికి మార్గంమైంది. మార్చి 2000 తరువాత, విధానాలను రూపొందించడం మరియు ప్రైవేట్ ఆపరేటర్లకు అనుమతులను మంజూరు చేయడంలో ప్రభుత్వం మరింత ఉదారంగా మారింది. ప్రభుత్వం సెల్యులర్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్ల లైసెన్స్ రుసుమును తగ్గించడంతో పాటు విదేశీ సంస్థల వాటా పరిమితిని 74%నికి పెంచింది. ఈ కారణాలన్నిటి వలన, సేవల రుసుము మరియు కాల్ వ్యయం గణనీయంగా తగ్గి భారతదేశంలోని సాధారణ మధ్య తరగతి కుటుంబం సెల్‌ఫోన్ కొనగలిగే విధంగా చేసాయి. భారతదేశంలో సుమారు 32 మిలియన్ల హ్యాండ్‌సెట్లు అమ్ముడయ్యాయి. ఈ సమాచారం భారత మొబైల్ మార్కెట్‌లో అభివృద్ధికిగల వాస్తవమైన సామర్ధ్యాన్ని వెల్లడిస్తుంది.[18]
మార్చి 2008లో దేశం మొత్తంలోని GSM మరియు CDMA మొబైల్ వినియోగదారుల సమూహం 375 మిలియన్లు, ఇది గత సంవత్సరంతో పోల్చినపుడు సుమారు 50% పెరుగుదలను సూచించింది.[19]
ఇంటర్నేషనల్ మొబైల్ ఎక్విప్మెంట్ ఐడెంటిటీ (IMEI) నంబర్లు లేని బ్రాండు లేని చైనా సెల్ ఫోన్లు దేశభద్రతకు హానికరంగా ఉండటం వలన, మొబైల్ నెట్‌వర్క్ ఆపరేటర్లు 30 ఏప్రిల్ నాటికి సుమారు 30 మిలియన్లుగా (దేశంలోని మొత్తం మొబైల్ లలో సుమారు 8%) ఉన్న మొబైల్ ఫోన్ల వాడకం నిలిపివేయాలని భావిస్తున్నారు.[20] 5–6 సంవత్సరాల వినియోగదారుల చేరికల నెలసరి సగటులు సుమారు 0.05 నుండి 0.1 మిలియన్ మాత్రమే మరియు డిసెంబరు 2002లో మొబైల్ ఫోన్ల మొత్తం వినియోగదారుల సమూహం 10.5 మిలియన్లు. ఏదేమైనా, నియంత్రకులు మరియు అనుమతిదారులచే అనేక ప్రోత్సాహకరమైన చర్యల తరువాత, మొబైల్ వినియోగదారుల మొత్తం సంఖ్య బాగా పెరిగి 2010 అక్టోబరు 31 నాటికి 706.69 మిలియన్లకు చేరింది.[1][21]
భారతదేశం మొబైల్ విభాగంలో GSM (గ్లోబల్ సిస్టం ఫర్ మొబైల్ కమ్యూనికేషన్స్) మరియు CDMA (కోడ్-డివిజన్ మల్టిపుల్ యాక్సెస్) సాంకేతికతల వాడకాలను రెండిటినీ ఎంపిక చేసుకుంది. లాండ్ లైన్ మరియు మొబైల్ ఫోన్ లతో పాటు, కొన్ని సంస్థలు WLL సేవను కూడా అందిస్తున్నాయి. భారతదేశంలోని మొబైల్ రుసుములు ప్రపంచంలోనే అత్యల్పంగా మారాయి. కేవలం US$0.15ల నెలవారీ రుసుముతో ఒక నూతన మొబైల్ కనెక్షన్ పొంది ఉపయోగించుకోవచ్చు. 2003-04 మరియు 2004-05 సంవత్సరంలో ఒక్క 2005లోనే అదనపు చేరికలు నెలకు సుమారు 2 మిలియన్లను అధిగమించాయి.
జూన్ 2009లో, భారత ప్రభుత్వం చైనాలో తయారయ్యే అనేక మొబైల్ ఫోన్ల దిగుమతిని నిషేధించింది, దీనికి నాణ్యత లేకపోవడం మరియు IMEIలు లేకపోవడం కారణంగా ఆ విధమైన ఫోన్ల అమ్మకం మరియు వాడుక గురించి అధికారులు కనిపెట్టడం కష్టంగా మారడం కారణాలుగా చూపింది.[22] ఏప్రిల్ 2010లో, భారతీయ సర్వీసు ప్రొవైడర్లు చైనీస్ మొబైల్ సాంకేతికతను కొనుగోలు చేయడాన్ని కూడా ప్రభుత్వం నిషేధిస్తుందని నివేదించబడింది, దీనికి కారణం జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితులలో భారతీయ టెలి కమ్యూనికేషన్స్ నెట్‌వర్క్‌ను చైనా హాకర్లు ఇబ్బందులకు గురిచేస్తారనే ఆలోచన. భారత ప్రభుత్వ వెబ్‌సైట్లు మరియు కంప్యూటర్ నెట్‌వర్క్లపై చైనా హాకర్లుగా అనుమానించబడేవారి వరుస దాడులు కూడా సున్నితమైన పరికరాలను చైనా నుండి దిగుమతి చేసుకోవడంపట్ల భారతీయ అధికారులు అనుమానపడేవిధంగా చేసింది. హువేయ్ టెక్నాలజీస్ మరియు ZTE దీనివలన ప్రభావితమైన సంస్థలుగా నివేదించబడ్డాయి.[23][24][25]
భారతదేశంలో టెలికమ్యూనికేషన్స్ రెగ్యులేటరీ ఎన్విరాన్మెంట్
LIRNEఆసియా యొక్క టెలికమ్యూనికేషన్స్ రెగ్యులేటరీ ఎన్విరాన్మెంట్ (TRE) సూచిక, ఇది నిర్దిష్ట TRE విస్త్రుతిలో వాటాదారుల భావాలను క్రోడీకరిస్తుంది, మరింత అభివృద్ధి మరియు పురోగతులకు పరిసరాల అనుకూలతల గురించి తెలియచేస్తుంది. బంగ్లాదేశ్, భారతదేశం, ఇండోనేసియా, శ్రీ లంక, మాల్దీవ్స్, పాకిస్తాన్, థాయ్ లాండ్, మరియు ఫిలిప్పైన్స్ వంటి ఎనిమిది ఆసియా దేశాలలో ఇటీవల, జూలై 2008లో సర్వే నిర్వహించబడింది. ఇది ఎనిమిది అంశాలను పరిగణించింది: అవి స్థిర మరియు మొబైల్ బ్రాడ్ బ్యాండ్ విభాగాల కొరకు i) మార్కెట్ ప్రవేశం; ii) అరుదైన వనరుల లభ్యత; iii) అంతర సంబంధం; iv) రుసుము నియంత్రణ; v) పోటీ-వ్యతిరేక పద్ధతులు; మరియు vi) సార్వజనీన సేవలు; vii) సేవలలో నాణ్యత.
భారతదేశ ఫలితాలు, వాటాదారులు TREని అత్యంత అనుకూలమైనదిగా భావించారనే వాస్తవాన్ని
మొబైల్ విభాగానికి దానిని అనుసరించి స్థిర బ్రాడ్‌బ్యాండ్ విభాగానికి సూచించాయి. అరుదైన వనరులకు లభ్యతలో తప్ప
స్థిర విభాగం, మొబైల్ విభాగం కంటే వెనుకబడి ఉంటుంది. స్థిర మరియు మొబైల్ విభాగాలు
రుసుము నియంత్రణకు అత్యధిక నమోదులు కలిగిఉన్నాయి. మొబైల్ విభాగానికి మార్కెట్ ప్రవేశం బాగా సరిపోతుంది
దీనికి కారణం అధికభాగం మండలాలలో పోటీ 4-5 మొబైల్ సర్వీసు ప్రొవైడర్ల మధ్యనే పోటీ పరిమితమైఉంటుంది.
బ్రాడ్‌బ్యాండ్ విభాగం సగటున అత్యంత తక్కువ నమోదులను కలిగిఉంది. తక్కువ విస్తృతితో
బ్రాడ్‌బ్యాండ్ విధాన లక్ష్యమైన 9 మిలియన్లకు, 2007 చివరినాటికి కేవలం 3.87తో
నియంత్రణ పర్యావరణం అంత అనుకూలంగా లేదని సూచిస్తుంది.[26]
ఆదాయం మరియు పెరుగుదల
2005-06లో టెలికాం సేవల రంగంలో మొత్తం ఆదాయం ₹86,720 crore (US$12.5billion) ఇది 2004-05లోని ₹71,674 crore (US$10.4billion) కంటే 21% పెరుగుదలను నమోదుచేసింది. 2005-06లో టెలికాం సేవల రంగ మొత్తం పెట్టుబడి ₹200,660 crore (US$29.0billion)కి చేరింది, ఇది గత విత్త సంవత్సరం కంటే ₹178,831 crore (US$25.9billion) అధికం.[27]
వేగంగా పెరుగుతున్న సమాచార సాంకేతిక పరిశ్రమకు టెలికమ్యూనికేషన్లు జీవం వంటివి. 2010లో అంతర్జాల వినియోగదారుల సమూహం 100 మిలియన్లకు పెరిగింది.[28] దీనిలో 10.52 మిలియన్ల మంది బ్రాడ్‌బ్యాండ్ కనెక్షన్‌లను కలిగిఉన్నారు.[1] ప్రపంచవ్యాప్తంగా, ఒక బిలియన్ కంటే ఎక్కువ మంది ప్రజలు అంతర్జాలాన్ని ఉపయోగిస్తున్నారు.
భారత్ నిర్మాణ్ కార్యక్రమం క్రింద, విలేజ్ పబ్లిక్ టెలిఫోన్ (VPT) క్రింద ఇప్పటివరకు కనెక్షన్ పొందని 66,822 గ్రామాలకు కనెక్షన్ కల్పించబడుతుందని భారత ప్రభుత్వం తెలియచేసింది. ఏదేమైనా, దేశంలోని పేదలకు అది ఏ విధంగా ఉపయోగిస్తుందనే దానిపై సందేశాలు రేకెత్తాయి.[29]
టెలికాం విభాగంలో ఉద్యోగితా సామర్ధ్యాన్ని సంపూర్ణంగా అంచనా వేయడం కష్టం, అయితే 2004లో 2.3 మిలియన్లు ఉన్న పబ్లిక్ కాల్ ఆఫీసులు 2005 నాటికి 3.7 మిలియన్లు అయ్యాయనే వాస్తవంతో అవకాశాల విస్తరణ అంచనా వేయవచ్చు[30].
భారతదేశ మొబైల్ పరిశ్రమలోని వేల్యూ యాడెడ్ సర్వీసెస్ (VAS) విపణి US$ 2006లో 500 మిలియన్ల నుండి US$2009కి 10 బిలియన్లకు చేరేంత శక్తివంతమైనది.[31]
టెలిఫోన్
ల్యాండ్‌లైన్లలో, ఒక మండలంలో అంతర్గతంగా ఉండే కాల్స్ స్థానిక కాల్స్ గా భావించబడగా, మండలాల మధ్య కాల్స్ సుదూర కాల్స్ గా పరిగణించబడ్డాయి. ప్రస్తుతం ప్రభుత్వం దేశం మొత్తాన్ని ఒక టెలికాం మండలంగా సంఘటితం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. సుదూర కాల్స్ కొరకు, సున్నాను ముందు కలిగిన ఆ ప్రాంత కోడ్‌ను డయల్ చేసిన తరువాత నంబర్‌ను చేయవలసి ఉంటుంది (అనగా ఢిల్లీ కాల్ చేయడానికి ముందుగా 011 డయల్ చేసి ఆ తరువాత ఫోన్ నంబర్ డయల్ చేయాలి). అంతర్జాతీయ కాల్స్ కొరకు, ముందుగా "00" డయల్ చేసిన తరువాత దేశం యొక్క కోడ్, ప్రాంతపు కోడ్ మరియు స్థానిక ఫోన్ నెంబర్ డయల్ చేయాలి. భారతదేశం యొక్క దేశ కోడ్ 91.
టెలిఫోన్ వినియోగదారులు (వైర్లెస్ మరియు ల్యాండ్‌లైన్): 742.12 మిలియన్లు (అక్టోబరు 2010) [1]
ల్యాండ్‌లైన్లు: 35.43 మిలియన్లు (అక్టోబరు 2010)[1]
సెల్ ఫోన్లు: 706.69 మిలియన్లు (అక్టోబరు 2010) [1]
సాంవత్సరిక సెల్ ఫోన్ చేరికలు: 218.29 మిలియన్లు (అక్టోబరు 2009-10)[1]
నెలవారీ సెల్ ఫోన్ చేరికలు: 18.98 మిలియన్లు (అక్టోబరు 2010) [1]
టెలిసాంద్రత: 62.51 % (అక్టోబరు 2010) [1]
లక్ష్య టెలిసాంద్రత: 1 బిలియన్, 2012 నాటికి జనాభాలో 84%.[32]
మొబైల్ టెలిఫోన్లు

680 మిలియన్ల పైగా వినియోగదారుల సమూహంతో,[1] భారతదేశంలో మొబైల్ టెలికమ్యూనికేషన్స్ వ్యవస్థ ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద వ్యవస్థగా ఉండి 1990లలో ప్రైవేట్ రంగానికి ద్వారాలు తెరిచింది.
దేశమంతా మండలాలుగా పిలువబడే బహుళ ప్రాంతాలు (జోన్లు)గా విభజింపబడింది ( దాదాపు రాష్ట్రాల సరిహద్దులతో). ప్రభుత్వం మరియు అనేక ప్రైవేట్ భాగస్వాములు స్థానిక మరియు సుదూర టెలిఫోన్ సేవలను కల్పిస్తున్నారు. వీటిమధ్య పోటీవల్ల ధరలు తగ్గి, భారత దేశంలో కాల్ ధరలు ప్రపంచంలో అత్యంత చౌకైన వాటిలో ఒకటిగా ఉనాయి.[33] సమాచార మంత్రిత్వశాఖ తీసుకోబోతున్న నూతన చర్యల వల్ల రేట్లు మరింత తగ్గుముఖం పడతాయని భావించబడుతోంది.[34] సెప్టెంబరు 2004లో మొబైల్ ఫోన్ కనెక్షన్ల సంఖ్య ఫిక్స్డ్-లైన్ కనెక్షన్ల సంఖ్యను అధిగమించి, ప్రస్తుతం తీగఆధారిత విభాగాన్ని 20:1 నిష్పత్తితో మరుగుజ్జుగా చేసింది.[1] మొబైల్ వినియోగదారుల సమూహం నూటముప్ఫై రెట్లకు పైగా పెరిగి, వీరి సంఖ్య 2001లో 5మిలియన్ల నుండి సెప్టెంబరు 2010నాటికి 680మిలియన్లకు పెరిగింది[1] (9 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వ్యవధిలో). భారతదేశం ప్రాథమికంగా 900MHz పట్టీలో GSM మొబైల్ వ్యవస్థను అనుసరిస్తుంది. ఇటీవలి ఆపరేటర్లు 1800MHz పట్టీలో కూడా నిర్వహిస్తున్నారు. ప్రధాన పోటీదారులుగా ఎయిర్‌టెల్, రిలయెన్స్ ఇన్ఫోకామ్, వొడాఫోన్, ఐడియా సెల్యులర్ మరియు BSNL/MTNL ఉన్నాయి. కొన్ని రాష్ట్రాలకే పరిమితమైన చిన్న పోటీదారులు చాలామంది ఉన్నారు. అత్యధిక ఆపరేటర్లకు మరియు విదేశీ వాహకులకు మధ్య అంతర్జాతీయ రోమింగ్ ఒప్పందాలు ఉన్నాయి.
భారతదేశం 23 టెలికాం మండలాలుగా విభజించబడింది. అవి క్రింద పేర్కొనబడ్డాయి:[35]
అస్సాం
ఆంధ్ర ప్రదేశ్
బీహార్ & ఝార్ఖండ్
చెన్నై
ఢిల్లీ & NCR
గుజరాత్ & డామన్ & డయ్యూ
హర్యానా
హిమాచల్ ప్రదేశ్
జమ్మూ మరియు కాశ్మీర్
కర్ణాటక
కేరళ & లక్షద్వీప్
కోల్కతా
మధ్య ప్రదేశ్ & ఛత్తీస్‌గర్
మహారాష్ట్ర (ముంబై మినహా) & గోవా
ముంబై
ఈశాన్య రాష్ట్రాలు (అరుణాచల్ ప్రదేశ్, మణిపూర్, మేఘాలయ, మిజోరం, నాగాలాండ్, & త్రిపుర)
ఒడిషా
పంజాబ్
రాజస్థాన్
తమిళ నాడు చెన్నై మినహా& పుదుచ్చేరి
తూర్పు ఉత్తర ప్రదేశ్
పశ్చిమ ఉత్తర ప్రదేశ్ & ఉత్తరాఖండ్
పశ్చిమ బెంగాల్ (కోల్‌కతా మినహా), అండమాన్ & నికోబార్ ఐలాండ్స్ & సిక్కిం
2010 అక్టోబరు 31 నాటికి భారతదేశంలోని మొబైల్ సర్వీసు ప్రొవైడర్‌ల చందాదారుల వివరాలను క్రింది పట్టిక తెలియచేస్తుంది.

అత్యధిక వినియోగదారుల సమూహంతో ఉన్న పది రాష్ట్రాల జాబితా (ముంబై, కోల్‌కతా మరియు చెన్నై వంటి మెట్రోలను వాటి రాష్ట్రాలలో కలిపి)as of Oct 31st 2010
క్రింద ఇవ్వబడినది

ల్యాండ్‌లైన్స్
ఇటీవలి వరకు, ప్రభుత్వ-ఆధీనంలోని BSNL మరియు MTNL రాగి తీగ ద్వారా భారతదేశంలో ల్యాండ్‌లైన్ ఫోన్లు ఏర్పాటు చేయడానికి అనుమతించబడ్డాయి, MTNL ఢిల్లీ మరియు ముంబైలలో పనిచేస్తుండగా BSNL భారతదేశంలోని మిగిలిన అన్ని ఇతర ప్రాంతాలలో పనిచేస్తుంది. ఏదేమైనా, మొబైల్ ఫోన్ విభాగం ప్రధాన లక్ష్యంగా టచ్‌టెల్ మరియు టాటా టెలిసర్వీసెస్ వంటి ప్రైవేట్ సంస్థలు మార్కెట్‌లోకి ప్రవేశించాయి. భారతదేశంలో సెల్యులర్ ఫోన్ల వేగవంతమైన పెరుగుదల కారణంగా, ల్యాండ్‌లైన్లు సెల్యులర్ ఆపరేటర్ల నుండి తీవ్రమైన పోటీని ఎదుర్కుంటున్నాయి. ఇది ల్యాండ్‌లైన్ సేవలను కల్పించేవారు మరింత సమర్ధవంతంగా తయారై వారి సేవల నాణ్యతను మెరుగుపరచేటట్లు చేసింది. అత్యంత జనసాంద్రత కలిగిన పట్టణ ప్రాంతాలలో కూడా, ఇప్పుడు ల్యాండ్‌లైన్ కనెక్షన్లు అడిగిన వెంటనే లభ్యమవుతున్నాయి. భారతదేశంలో ల్యాండ్‌లైన్ వినియోగదారుల విభజనas of September 2009
క్రింద ఇవ్వబడింది[37]

అత్యధిక వినియోగదారుల సమూహాన్ని కలిగిఉన్న (వాటికి సంబంధించిన రాష్ట్రాలలో మహానగర ప్రాంతాలైన ముంబై, కోల్‌కతా మరియు చెన్నైలతో కలుపుకొని) ఎనిమిది రాష్ట్రాల జాబితాas of September 2009
క్రింద ఇవ్వబడింది[37]

అంతర్జాలం(ఇంటర్నెట్)
డిసెంబరు 2010 నాటికి 100 మిలియన్ల మంది అంతర్జాలవాడుకదారులతో (దానిలో 40 మిలియన్ల మంది ఇంటర్నెట్‌ను మొబైల్ ఫోన్ల ద్వారా ఉపయోగిస్తారు) భారతదేశం ప్రపంచంలోని మూడవ అతిపెద్ద అంతర్జాల వినియోగదారుల సమూహంగా ఉంది.[38] భారతదేశంలో అంతర్జాల వ్యాప్తి జనాభాలో 8.4% మాత్రమే ఉండి, ప్రపంచంలో అత్యంత తక్కువ ఉన్న దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది, యునైటెడ్ స్టేట్స్, జపాన్ లేదా దక్షిణ కొరియా వంటి దేశాలతో పోల్చినపుడు ఆ దేశాలలో భారతదేశం కంటే అంతర్జాలవ్యాప్తి చాలా ఎక్కువగా ఉంది.[39]
2006 ప్రారంభం నుండే బ్రాడ్ బ్యాండ్ కనెక్షన్ల సంఖ్యలో పెరుగుదల కొనసాగుతోంది. అక్టోబరు 2010 చివరినాటికి, దేశంలోని మొత్తం బ్రాడ్‌బ్యాండ్ కనెక్షన్ల సంఖ్య 10.52 మిలియన్లకు చేరింది.
పశ్చిమ ఐరోపా/యునైటెడ్ కింగ్డం మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌తో పోల్చినపుడు భారతదేశంలో బ్రాడ్‌బ్యాండ్ ఎక్కువ ఖరీదైనదిగా ఉంది.[40]
1992లో ఆర్థిక సరళీకరణ తరువాత, అనేక ప్రైవేట్ ISPలు మార్కెట్‌లోకి ప్రవేశించాయి, వీటిలో అధికభాగం తమ స్వంత స్థానిక లూప్ మరియు గేట్‌వే అవస్థాపనలను కలిగిఉన్నాయి. టెలికాం సేవల విపణి TRAI మరియు  లచే నియంత్రించబడుతోంది, ఇవి కొన్ని వెబ్‌సైట్‌లపై సెన్సార్‌షిప్ విధించడానికి ప్రసిద్ధిచెందాయి.

తక్కువ వేగంతో కూడిన బ్రాడ్ బ్యాండ్ (256 kbit/s - 2 mbit/s)
భారతదేశంలో బ్రాడ్‌బ్యాండ్ యొక్క ప్రస్తుత నిర్వచనం 256 kbit/s వేగం. జూలై 2009లో TRAI ఈ వేగ పరిమితిని 2 Mbit/sల పెంపుదలకు సిఫారసు చేసింది.[41]
As of October2010,భారతదేశం 10.52 మిలియన్ల బ్రాడ్‌బ్యాండ్ వినియోగదారులను కలిగిఉంది, ఇది జనాభాలో 6.0%.[1] జపాన్, దక్షిణ కొరియా మరియు ఫ్రాన్స్ వంటి దేశాలతో పోల్చినపుడు భారతదేశం అతి తక్కువ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ వేగాన్ని కల్పించే దేశాలలో ఒకటిగా స్థానం పొందింది.[9][40]
బ్రాడ్‌బ్యాండ్ వ్యాప్తి మరియు సేవలలో నాణ్యత గణనీయంగా మెరుగుపడటం వలన, అనేకమంది ప్రవాస భారతీయులు ప్రపంచంలోని అన్ని ప్రాంతాల నుండి భారతదేశంలోని తమ కుటుంబ సభ్యులతో సంబంధాలు నెరపగల్గుతున్నారు. ఏదేమైనా, ISPsలు ఇప్పటికీ ప్రకటనలలో చూపించిన వేగాన్ని అందించడంలేదని- కొందరు కనీసం 256 kbit/s ప్రమాణాలను కూడా అందుకోలేక పోతున్నారని ఫిర్యాదు చేస్తున్నారు.
అధిక వేగంతో కూడిన బ్రాడ్ బ్యాండ్ (2 Mbit/sలకు పైన)
ఎయిర్‌టెల్ ADSL2+ సౌకర్యం ఉన్న లైన్లపై 16 Mbit/s వరకు ప్రణాళికలను ప్రారంభించింది మరియు పరిమిత ప్రదేశాలలో 30 Mbit/s మరియు 50 Mbit/s ప్రణాళికలకు నూతన మార్గదర్శకాలు రూపొందిస్తోంది.[42]
బీమ్ టెలికాం ఒక్క హైదరాబాద్ నగరంలోనే గృహ వినియోగదారులకు 6 Mbit/s అధిక శక్తిని వినియోగించేవారికి 20 Mbit/s ప్రణాళికలను అందిస్తోంది.[43]
BSNL అనేక నగరాలలో 8 Mbit/sల వరకు ASDLను అందిస్తోంది.అది 256Kbps నుండి 100Mbps వరకు ఉండే FITH వేగాలను కూడా అందించడం ప్రారంభించింది.[44]
హాయై బ్రాడ్ బ్యాండ్ 100 Mbit/s వరకు ఉండే FTTH సేవలను 1 Gbit/s ఇంటర్నెట్ వేగామతో అందించబోతోంది.
ఆనెస్టీ నెట్ సొల్యూషన్స్ కేబుల్ పై బ్రాడ్ బ్యాండ్ సేవలను 4 Mbit/s వరకు అందిస్తోంది.
MTNL ఎంపిక చేసిన ప్రాంతాలలో 20 Mbit/s వేగంతో VDSLను అందిస్తోంది, 155 Mbit/s ల వేగాలతో బ్యాండ్ విడ్త్ ను కూడా అందిస్తోంది.[45]
[46]
రిలయెన్స్ కమ్యూనికేషన్స్ ఎంపిక చేసిన ప్రాంతాలలో 10 Mbit/s మరియు 20 Mbit/sల బ్రాడ్ బ్యాండ్ ఇంటర్నెట్ సేవలను అందిస్తోంది.[47]
టాటా ఇండికాం "లైట్నింగ్ ప్లస్" రుసుముల పద్ధతి క్రింద 10 Mbit/s, 20 Mbit/s మరియు 100 Mbit/sల ఎంపికలను అందిస్తోంది/[48]
తికోన డిజిటల్ నెట్ వర్క్స్ వైర్‌లెస్ బ్రాడ్ బ్యాండ్ సేవ OFDM మరియు MIMO 4వ జనరేషన్ (4G) సాంకేతికతల శక్తితో 2 Mbit/s లతో కలిగిఉంది[49]
ఓ-జోన్ నెట్ వర్క్స్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ పాన్-ఇండియా పబ్లిక్ వై-ఫై హాట్ స్పాట్ ప్రొవైడర్ 2 Mb/sల వరకు వైర్లెస్ బ్రాడ్ బ్యాండ్ ను అందిస్తోంది.[50]

భారతదేశంలో హై స్పీడ్ బ్రాడ్ బ్యాండ్ తో వినియోగదారులు ఎదుర్కొనే ప్రధాన సమస్య అవి తరచు ఖరీడైనవిగా ఉండటం మరియు/లేదా అవి ఆ ప్రణాళికలో పరిమిత మొత్తంలో సమాచార మార్పిడిని కలిగిఉండటం.
గణాంకాలు
ఇంటర్నెట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్స్ (ISPs) & అతిధేయులు:
86,571 (2004) ఆధారం: CIA వరల్డ్ ఫాక్ట్ బుక్
కంట్రీ కోడ్ (టాప్-లెవెల్ డొమైన్): IN
ప్రసారం

రేడియో ప్రసార కేంద్రాలు:
AM 153, FM 91, షార్ట్ వేవ్ 68 (1998)
రేడియోలు:
116 మిలియన్లు (1997)
టెలివిజన్ భూ ప్రసార కేంద్రాలు:
562 (వీటిలో 82 కేంద్రాలు 1kW లేదా అంతకంటే ఎక్కువ శక్తి కలిగినవి మరియు 480 కేంద్రాలు 1kW కంటే తక్కువ శక్తి కలిగినవి) (1997)
టెలివిజన్లు:
110 మిలియన్లు (2006)
భారతదేశంలో, కేవలం ప్రభుత్వ అధీనంలోని దూర్ దర్శన్ (దూర్ = దూరం = టెలి, దర్శన్ = దృష్టి) భూ టెలివిజన్ సంకేతాలను ప్రసారం చేయడానికి అనుమతించబడింది. ఇది ప్రారంభంలో ప్రధానమైన నేషనల్ ఛానెల్ (DD నేషనల్) మరియు కొన్ని పెద్ద నగరాలలో మెట్రో ఛానెల్‌లను కలిగిఉండేది (DD మెట్రో అని కూడా పిలువబడేది).
మొదటి గల్ఫ్ యుద్ధ సమయంలో CNNతో సాటిలైట్/కేబుల్ ప్రసారాలు మొదలయ్యాయి. సాటిలైట్ డిష్ యాంటినాల యాజమాన్యం, లేదా కేబుల్ టెలివిజన్ వ్యవస్థల కార్యకలాపాలపై ఏ విధమైన నియంత్రణలు లేవు, ఇది స్టార్ TV సమూహం మరియు జీ TVల నేతృత్వంలో ప్రేక్షకులు మరియు ఛానెల్స్ యొక్క విస్ఫోటనానికి దారితీసింది. ప్రారంభంలో సంగీత మరియు వినోద ఛానెల్స్‌కు పరిమితమైన ప్రేక్షకుల సంఖ్య పెరిగి, ప్రాంతీయ భాషలలో మరియు జాతీయ భాష అయిన హిందీలో అనేక ఛానెల్స్ పెరగడానికి దారితీసింది. అందుబాటులో ఉన్న ప్రధాన వార్తా ఛానెల్‌లు CNN మరియు BBC వరల్డ్. 1990ల చివరిలో, అనేక ప్రసుత అంశాల మరియు వార్తా ఛానెల్‌లు ప్రారంభించబడి, దూరదర్శన్‌తో పోల్చినపుడు అవి అందించిన ప్రత్యామ్నాయ దృష్టికోణం కారణంగా అత్యంత ప్రజాదరణ పొందాయి. ప్రసిద్ధిచెందిన వాటిలో ఆజ్ తక్ (నేటి వరకు అని అర్ధం ఇండియా టుడే సమూహంచే నిర్వహించబడుతుంది), స్టార్ న్యూస్, CNN-IBN, ప్రారంభంలో NDTV సమూహం మరియు వారి ప్రధాన యాంకర్ ప్రణోయ్ రాయ్ లచే నడుపబడిన టైమ్స్ నౌ (NDTV ప్రస్తుతం తన స్వంత ఛానెల్స్ అయిన, NDTV 24x7, NDTV ప్రాఫిట్, NDTV ఇండియా మరియు NDTV ఇమేజిన్ లను కలిగిఉంది)ఉన్నాయి.న్యూ ఢిల్లీ టెలివిజన్.
ఇక్కడ భారతీయ టెలివిజన్ కేంద్రాల సంక్షిప్త జాబితా ఇవ్వబడింది.
తరువాతి తరం నెట్‌వర్క్‌లు
తరువాతి తరం నెట్‌వర్క్‌లలో, బహుళ సంబంధిత నెట్‌వర్క్‌లు వినియోగదారులను IP సాంకేతికతపై ఆధారపడిన ఒక ప్రధాన నెట్‌వర్క్‌తో అనుసంధానించగలవు. ఈ సంబంధిత నెట్‌వర్క్‌లలో ఫైబర్ ఆప్టిక్స్ లేదా స్థిర ప్రదేశాలతో సంధానించబడిన సహాక్ష కేబుల్ నెట్‌వర్క్‌లు లేదా వై-ఫై ద్వారా సంధానించబడిన వినియోగదారులు ఇంకా మొబైల్ వినియోగదారులతో సంధానించబడిన 3G నెట్‌వర్క్‌లు వంటివి ఉన్నాయి. ఫలితంగా, భవిష్యత్‌లో, తరువాతి తరం నెట్‌వర్క్ స్థిర నెట్‌వర్క్‌దా లేదా మొబైల్ నెట్‌వర్క్‌దా అనే విషయం గుర్తించడం అసంభవం కాగలదు మరియు స్థిర మరియు మొబైల్ సేవలు రెంటికీ వైర్‌లెస్ సంబంధిత బ్రాడ్‌బాండ్‌ను ఉపయోగించవచ్చు. అప్పుడు స్థిర మరియు మొబైల్ నెట్‌వర్క్‌ల మధ్య భేదాన్ని ఎంచటం నిష్ఫలం కాగలదు – స్థిర మరియు మొబైల్ వినియోగదారులు ఇద్దరూ సేవలను ఒకే ప్రధాన నెట్‌వర్క్ ద్వారా పొందగలరు.
భారతీయ టెలికామ్ నెట్‌వర్క్‌లు అభివృద్ధి చెందిన దేశాల యొక్క టెలికామ్ నెట్‌వర్క్‌ల వలె శక్తివంతమైనవికావు మరియు గ్రామీణ ప్రాంతాలలో భారతదేశం యొక్క టెలిసాంద్రత చాలా తక్కువగా ఉంది. ప్రధాన ఆపరేటర్లచే, గ్రామీణ ప్రాంతాలతో సహా 670,000 కిలోమీటర్‌ల (419,000 మైళ్ళ) ఆప్టికల్ ఫైబర్ మార్గాలు వేయబడ్డాయి, ఈ ప్రక్రియ ఇంకా కొనసాగుతోంది. BSNL ఒకటే, తమ 36 ఎక్స్చేంజ్‌లలో 30,000 టెలిఫోన్ ఎక్స్చేంజ్‌లకు ఆప్టికల్ ఫైబర్‌లను ఏర్పాటు చేసింది. గ్రామీణ ప్రాంతాలలో సేవలను విజయవంతంగా అందించే సాధ్యతను దృష్టిలో ఉంచుకుంటే, తక్కువ ఖర్చుతో అనేక సేవలను అందించటం ఒక ఆకర్షణీయమైన పరిష్కారంగా కనబడుతుంది. విస్తృత ఆప్టికల్ ఫైబర్ నెట్‌వర్క్‌పై ఆధారపడిన గ్రామీణ నెట్‌వర్క్, ఇంటర్నెట్ ప్రోటోకాల్ ఉపయోగించి, అనేకరకాల సేవలను అందిస్తూ సేవల అభివృద్ధికి బహిరంగ వేదికల లభ్యతతో తరువాతి తరం నెట్‌వర్క్ ఒక ఆకర్షణీయమైన ప్రతిపాదనగా ఉంది. ఫైబర్ నెట్‌వర్క్ సులభంగా తరువాతి తరం నెట్‌వర్క్‌కు మార్చబడి తక్కువ ఖర్చులో బహుళ సేవలను అందిస్తుంది.
మొబైల్ నంబర్ పోర్టబిలిటీ (MNP)
2009 సెప్టెంబరు 23న TRAI విడుదల చేసిన ప్రకటనలో మొబైల్ నంబర్ పోర్టబిలిటీకి అనుసరించవలసిన నియమాలు మరియు నియంత్రణలను ప్రకటించింది. మొబైల్ నంబర్ పోర్టబిలిటీ (MNP) అనేది TRAI రూపొందించిన మార్గదర్శకాలను అనుసరించి వాడుకదారులు తమ సర్వీసు ప్రొవైడర్‌ను మార్చినప్పటికీ& తమ పాత నంబర్లనే నిలుపుకోవడానికి అనుమతిస్తుంది. ఒకసారి వినియోగదారుడు అతని/ఆమె సర్వీసు ప్రొవైడర్‌ను మార్చి తమ పాత మొబైల్ నెంబర్‌ను నిలుపుకున్నపుడు, వారు మరలా వేరొక సర్వీసు ప్రొవైడర్‌కు మారాలంటే 90 రోజులు ప్రస్తుత ప్రొవైడర్‌తో ఉండవలసి ఉంటుంది. సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు అందించే MNP సేవల దుర్వినియోగం జరుగకుండా ఈ నియంత్రణ విధించబడింది.[51]
వార్తా నివేదికల ప్రకారం, భారత ప్రభుత్వం మహానగరాలు మరియు 'A' విభాగ సేవల ప్రాంతాలలో 2009 డిసెంబరు 31 నుండి మరియు దేశంలోని మిగిలిన ప్రాంతాలలో 2010 మార్చి 20 నుండి MNP అమలుచేయాలని నిర్ణయించింది.
ఇది మహానగరాలు మరియు 'A' విభాగ సేవా ప్రాంతాలలో 2010 మార్చి 31కి వాయిదావేయబడింది. ఏదేమైనప్పటికీ, ప్రభుత్వ-అధీనంలోని సంస్థల ప్రభావాల కారణంగా, BSNL మరియు MTNL మొబైల్ నెంబర్ పోర్టబిలిటీ అమలులో చాలా ఆలస్యం చేసాయి. ఇటీవలి నివేదికలు BSNL మరియు MTNL చివరకు మొబైల్ నెంబర్ పోర్టబిలిటీని 2010 అక్టోబరు 31 నుండి అమలు చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాయని సూచిస్తున్నాయి.[52]
"MNP అమలుకు ముందు జరుగవలసిన పరీక్షల సంక్లిష్టత మరియు పెద్ద పరిమాణాన్ని మరియు అమలు కొరకు వివిధ ఆపరేటర్ల ప్రస్తుత స్థితిని దృష్టిలో ఉంచుకొని, ప్రస్తుతం MNP అమలుకు కాలపరిమితిని 31 అక్టోబర్ 2010 వరకు పొడిగించడం జరిగింది" అని 2010 జూన్ 30 నాటి టెలికమ్యూనికేషన్స్ విభాగం యొక్క పత్రికాప్రకటన తెలియచేసింది.[53]
ఇటీవలి నివేదికల ప్రకారం మొబైల్ నెంబర్ పోర్టబిలిటీ నిదానంగా అంచెల వారీగా ప్రవేశపెట్టబడుతుంది, హర్యానాలో మొదటగా MNP 2010 నవంబరు 1న లేదా ఆ తరువాత వెంటనే మొదలవుతుంది.[54]
ఒక వార్తా నివేదిక మొబైల్ నంబర్ పోర్టబిలిటీ (MNP) హర్యానాలో చివరకు 2010 నవంబరు 25న ప్రారంభించబడిందని తెలిపింది. రోహ్తక్ నగరంలో జరిగిన ఒక కార్యక్రమంలో కమ్యూనికేషన్లు & IT శాఖల కేంద్ర మంత్రి కపిల్ సిబాల్ పోర్టెడ్ మొబైల్ నంబర్ ద్వారా, హర్యానా ముఖ్యమంత్రి శ్రీ భూపిందర్ సింగ్ హూడాకు మొదటి కాల్ చేయడం ద్వారా MNP సేవను ప్రారంభించారు.[55] మరొక వార్తా నివేదిక ఈ సేవ భారతదేశం మొత్తంలో 2011 జనవరి 20 నుండి అమలవుతుందని తెలిపింది. DoT రూ. 19ల పోర్టింగ్ రుసుమును సిఫారసు చేసినప్పటికీ, ఐడియా సెల్యులర్ వంటి కొందరు ఆపరేటర్లు పోర్టింగ్ రుసుముని తీసివేయాలని భావిస్తుండవచ్చు.[56]
అంతర్జాతీయమైనవి
తొమ్మిది ఉపగ్రహ భూకేంద్రాలు - 8 ఇంటెలిశాట్ (హిందూ మహాసముద్రం) మరియు 1 ఇన్మార్ శాట్ (హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతం).
తొమ్మిది గేట్‌వే ఎక్స్చేంజ్‌లు ముంబై, న్యూ ఢిల్లీ, కోల్కతా, చెన్నై, జలంధర్, కాన్పూర్, గాంధీనగర్, హైదరాబాద్ మరియు ఎర్నాకుళం నుండి పనిచేస్తున్నాయి.
జలాంతర్గ కేబుల్స్
LOCOM చెన్నైని పెనాంగ్, మలేషియాతో కలుపుతుంది
ఇండియా-UAEకేబుల్ ముంబైని అల్ ఫుజర, UAEతో కలుపుతుంది.
SEA-ME-WE 2 (ఆగ్నేయ ఆసియా-మధ్య తూర్పు-పశ్చిమ ఐరోపా 2)
SEA-ME-WE 3 (ఆగ్నేయ ఆసియా-మధ్య తూర్పు-పశ్చిమ ఐరోపా 3) - కొచ్చిన్ మరియు ముంబైలలో కార్య స్థావరాలు. 960 Gbit/s సామర్ధ్యం
SEA-ME-WE 4 (ఆగ్నేయ ఆసియా-మధ్య తూర్పు-పశ్చిమ ఐరోపా 4) - ముంబై మరియు చెన్నై. 1.28 Tbit/s సామర్ధ్యం
ముంబై కేంద్రంగా ప్రపంచాన్ని ఆవరించి ఫైబర్-ఆప్టిక్ సంధానం (FLAG-FEA) (2000). ప్రారంభ నమూనా సామర్ధ్యం 10 Gbit/s, 2002లో 80 Gbit/sకు పెంచబడి తిరిగి 1 Tbit/s (2005)కు పెంచబడింది.
TIISCS (టాటా ఇండికాం ఇండియా-సింగపూర్ కేబుల్ సిస్టం), TIC (టాటా ఇండికాం కేబుల్)గా కూడా పిలువబడుతుంది, చెన్నై నుండి సింగపూర్. 5.12 Tbit/s సామర్ధ్యం
i2i - చెన్నై నుండి సింగపూర్. 8.4 Tbit/s సామర్ధ్యం
SEACOM ముంబై నుండి మెడిటెరెనియన్, వయా దక్షిణ ఆఫ్రికా. లండన్ కు సమాచార రవాణాకు ఇది ప్రస్తుతం స్పెయిన్ పశ్చిమ తీరంలో SEA-ME-WE 4తో సంధానించబడుతుంది (2009). 1.28 Tbit/s సామర్ధ్యం
ముంబైలో రెండు కార్య స్థావరాలతో I-ME-WE (ఇండియా-మధ్య తూర్పు-పశ్చిమ ఐరోపా) (2009). 3.84 Tbit/s సామర్ధ్యం
ముంబై స్థావరంగా EIG (ఐరోపా-ఇండియా గేట్వే), (Q2 2010కి పూర్తి కావలసిఉంది).
MENA (మధ్య తూర్పు ఉత్తర ఆఫ్రికా).
ముంబై కార్య స్థావరంగా TGN-యురేషియా (ప్రకటించబడినది) (2010 పూర్తి కావలసిఉంది?), సామర్ధ్యం 1.28 Tbit/s
ముంబై కార్య స్థావరంగా TGN-గల్ఫ్ (ప్రకటించబడినది) (2011కి పూర్తి కావలసిఉంది?), సామర్ధ్యం తెలియదు.
భారతదేశంలో టెలికాం శిక్షణ
అధికారంలో ఉన్న ఆపరేటర్లు (BSNL & MTNL) ప్రాంతీయ, మండల మరియు జిల్లా స్థాయిలలో అనేక శిక్షణ కేంద్రాలను నిర్వహించాయి. BSNL మూడు జాతీయ స్థాయి సంస్థలను కలిగిఉంది, ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని ఘజియాబాద్‌లో గల అడ్వాన్స్డ్ లెవెల్ టెలికాం ట్రైనింగ్ సెంటర్ (ALTTC); మధ్య ప్రదేశ్‌లోని జబల్పూర్‌లోగల భారత్ రత్న భీం రావు అంబేద్కర్ ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ టెలికాం ట్రైనింగ్; మరియు నేషనల్ అకాడెమి అఫ్ టెలికాం ఫైనాన్స్ అండ్ మేనేజ్మెంట్.
2003-04లో MTNL సెంటర్ ఫర్ ఎక్సెలెన్స్ ఇన్ టెలికాం టెక్నాలజీ అండ్ మేనేజ్మెంట్ (CETTM)ను ఏర్పరచింది. ₹100 crore (US$14.5million)పైగా కాపెక్స్ ప్రణాళికతో ఇది భారతదేశంలోని అత్యంత పెద్ద మరియు మరియు ఆసియాలోని పెద్ద టెలికాం శిక్షణ కేంద్రాలలో ఒకటి. CETTM, హీరానందాని గార్డెన్స్, పవాయి, ముంబైలో 486,921sqft (45,236.4m2) నిర్మాణ ప్రాంతంలో ఉంది. అది తన స్వంత అంతర్గత సిబ్బందితో పాటు సంస్థలు మరియు విద్యార్థులకు టెలికాం స్విచ్చింగ్, ప్రసారం, వైర్‌లెస్ సమాచారం, టెలికాం కార్యకాలాపాలు మరియు నిర్వహణపై శిక్షణను అందిస్తుంది.
ప్రభుత్వ ఆపరేటర్లతో పాటు కొందరు ప్రైవేటు పోటీదారులైన భారతి (భారతి స్కూల్ అఫ్ టెలికాం మేనేజ్మెంట్, IIT ఢిల్లీలో భాగం), ఏజిస్ స్కూల్ అఫ్ బిజినెస్ అండ్ టెలికమ్యూనికేషన్ (బెంగుళూరు మరియు ముంబై) మరియు రిలయెన్స్ తమ స్వంత శిక్షణా కేంద్రాలను ప్రారంభించాయి.
వీటితో పాటుగా టెలికాం శిక్షణను అందించే టెల్కోమా టెక్నాలజీస్ వంటి కొన్ని స్వతంత్ర కేంద్రాలు కూడా భారతదేశంలో ప్రారంభించబడ్డాయి.
వీటిని కూడా చూడండి
TRAI
ఇండియన్ టెలికమ్యూనికేషన్ సర్వీస్
భారతీయ వైర్‌లెస్ సమాచార సర్వీస్ ప్రొవైడర్ల జాబితా
భారతదేశంలో టెలి కమ్యూనికేషన్ల గణాంకాలు
భారతదేశంలో మొబైల్ ఫోన్ పరిశ్రమ
భారతదేశ మాధ్యమం
వినియోగంలో ఉన్న మొబైల్ ఫోన్ల సంఖ్యను బట్టి దేశాల జాబితా
వినియోగంలో ఉన్న టెలిఫోన్ లైన్ల సంఖ్యను బట్టి దేశాల జాబితా

సూచనలు

బాహ్య లింకులు

వర్గం:దేశాల వారీగా టెలికమ్యూనికేషన్లు
వర్గం:భారతదేశంలో సమాచారప్రసారం
వర్గం:భారతదేశంలో టెలికమ్యూనికేషన్లు

భారతదేశంలో సమాచార మార్పిడులు

టెలివిజన్ ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది?


కుంబలనూరు, కర్నూలు జిల్లా, కౌతాలం మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన కౌతాలం నుండి 21 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఆదోని నుండి 51 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 419 ఇళ్లతో, 1823 జనాభాతో 1131 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 879, ఆడవారి సంఖ్య 944. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 334 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 40. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 593778[2].పిన్ కోడ్: 518344.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు ఉన్నాయి. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు హల్విలో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల కౌతాలం లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు ,   మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు , సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం ఆదోని లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, కర్నూలు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
కుంబలనూరులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కుంబలనూరులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 100 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 105 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 30 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 896 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 579 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 317 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కుంబలనూరులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 292 హెక్టార్లు* బావులు/బోరు బావులు: 15 హెక్టార్లు* ఇతర వనరుల ద్వారా: 10 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
కుంబలనూరులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, వేరుశనగ, జొన్నలు
గ్రామ జనాభా
జనాభా (2001) - మొత్తం 	1,545 -  పురుషుల సంఖ్య 	753 -స్త్రీల సంఖ్య 	792 - గృహాల సంఖ్య 	295
జనాభా (2011) - మొత్తం 	1,823 -  పురుషుల సంఖ్య 	879 -స్త్రీల సంఖ్య 	944 - గృహాల సంఖ్య 	419

మూలాలు

2000 నాటికి కుంబలనూరు గ్రామంలోని స్త్రీల సంఖ్య ఎంత ?


ఈ వ్యాసం తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన 31 జిల్లాలలోని మండలాల గూర్చి తెలియజేస్తుంది.[1]

Note: Bhurgampadu, Chintoor, Kukunoor, Kunavaram, Nellipaka, Vara Ramachandra Puram and Velerupadu mandals of the district were transferred to Andhra Pradesh.[2]
ఇవి కూడా చూడండి
తెలంగాణ జిల్లాల జాబితా
మూలాలు

తెలంగాణ మండలాల జాబితా

కొత్తపల్లి గ్రామ వైశాల్యం ఎంత?


నూకరాయి, తూర్పు గోదావరి జిల్లా, అడ్డతీగల మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1].
ఇది మండల కేంద్రమైన అడ్డతీగల నుండి 9 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పెద్దాపురం నుండి 30 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 98 ఇళ్లతో, 322 జనాభాతో 125 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 165, ఆడవారి సంఖ్య 157. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 311. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 586825[2].పిన్ కోడ్: 533483.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల అడ్డతీగలలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల భీమవరంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల భీమవరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల అడ్డతీగలలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల రంపచోడవరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల రాజానగరంలోను, పాలీటెక్నిక్ రంపచోడవరంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల పెద్దాపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల రంపచోడవరంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అడ్డతీగలలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కాకినాడ లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది.
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయమార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది.  ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 6 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
నూకరాయిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 11 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 11 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 103 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 103 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
నూకరాయిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి, కాయధాన్యాలు
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	322 - పురుషుల సంఖ్య 	165 - స్త్రీల సంఖ్య 	157 - గృహాల సంఖ్య 	98
మూలాలు

నూకరాయి గ్రామ విస్తీర్ణం ఎంత?


తెలంగాణ  లోని 17 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో ఇది ఒకటి. ఈ లోక్‌సభ నియోజక వర్గంలో 7 శసనసభా నియోజకవర్గములు ఉన్నాయి.
దీని పరిధిలోని శాసనసభా నియోజకవర్గములు
మలక్‌పేట్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం
కార్వాన్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం
గోషామహల్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం
చార్మినార్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం
చాంద్రాయణగుట్ట అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం
ఫలక్‌నుమా అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం
బహదూర్‌పూరా అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం
నియోజకవర్గం నుంచి గెలుపొందిన అభ్యర్థులు

లోక్‌సభకాలముగెలిచిన అభ్యర్థిపార్టీమొదటి1952-57అహ్మద్ మొహియుద్దీన్భారత జాతీయ కాంగ్రెస్రెండవ1957-62వినాయకరావు కొరాట్కర్భారత జాతీయ కాంగ్రెస్మూడవ1962-67జి.ఎస్.మేల్కోటేభారత జాతీయ కాంగ్రెస్నాల్గవ1967-71జి.ఎస్.మేల్కోటేభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ఐదవ1971-77జి.ఎస్.మేల్కోటేతెలంగాణా ప్రజా సమితిఆరవ1977-80కె.ఎస్.నారాయణభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ఏడవ1980-84కె.ఎస్.నారాయణభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ఎనిమిదవ1984-89సుల్తాన్ సలావుద్దీన్ ఒవైసీఎం.ఐ.ఎంతొమ్మిదవ1989-91సుల్తాన్ సలావుద్దీన్ ఒవైసీఎం.ఐ.ఎం.పదవ1991-96సుల్తాన్ సలావుద్దీన్ ఒవైసీఎం.ఐ.ఎంపదకొండవ1996-98సుల్తాన్ సలావుద్దీన్ ఓవైసీఎం.ఐ.ఎంపన్నెండవ1998-99సుల్తాన్ సలావుద్దీన్ ఓవైసీఎం.ఐ.ఎంపదమూడవ1999-04సుల్తాన్ సలావుద్దీన్ ఓవైసీఎం.ఐ.ఎంపదునాల్గవ2004-09అసదుద్దీన్ ఒవైసీఎం.ఐ.ఎంపదిహేనవ2009-14అసదుద్దీన్ ఒవైసీఎం.ఐ.ఎంపదహారవ2014-ప్రస్తుతంఅసదుద్దీన్ ఒవైసీఎం.ఐ.ఎం
2004 ఎన్నికలు

2009 ఎన్నికలు

2009 ఎన్నికలలో ప్రజారాజ్యం పార్టీ తరఫున ఫాతిమా బేగం పోటీలో ఉంది.[3] కాంగ్రెస్ పార్టీ తరఫున లక్ష్మణ్ గౌడ్ పోటీ చేస్తున్నాడు. [4]
2014 ఎన్నికలు

మూలాలు

హైదరాబాదు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

విజయనగరం భారత పార్లమెంట్ నియోజకవర్గంగా ఎప్పుడు ఏర్పడింది?


సిరసగుడ, విశాఖపట్నం జిల్లా, అరకులోయ మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	277 - పురుషుల సంఖ్య 	129 - స్త్రీల సంఖ్య 	148 - గృహాల సంఖ్య 	61

గ్రామ చరిత్ర
గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
గ్రామ భౌగోళికం
సమీప గ్రామాలు
సమీప మండలాలు
గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామానికి రవాణా సౌకర్యాలు
గ్రామములో మౌలిక వసతులు
ఆరోగ్య సంరక్షణ
మంచినీటి వసతి
రోడ్దు వసతి
విద్యుద్దీపాలు
తపాలా సౌకర్యం
గ్రామములో రాజకీయాలు
గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/ దేవాలయాలు
గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
గ్రామములోని ప్రముఖులు (నాడు/నేడు)

మూలాలు

నొవ్వగుడ గ్రామం సముద్రమట్టం నుండి ఎంత ఎత్తులో ఉంది ?


ఎస్. వి. రంగారావు గా సుప్రసిద్ధుడైన సామర్ల వెంకట రంగారావు (జులై 3, 1918 - జులై 18, 1974) ప్రముఖ సినీ నటుడు మరియు దర్శకుడు, రచయిత.[1] కృష్ణా జిల్లా, నూజివీడులో జన్మించిన రంగారావు కొద్ది రోజులు మద్రాసులోనూ, తర్వాత ఏలూరు, విశాఖపట్నంలో చదువుకున్నాడు. చదువుకునే రోజుల నుంచీ నాటకాల్లో పాల్గొనేవాడు. చదువు పూర్తయిన తర్వాత ఫైర్ ఆఫీసరుగా కొద్ది రోజులు ఉద్యోగం చేశాడు. నటనపై పూర్తి స్థాయిలో దృష్టి సారించడం కోసం ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేశాడు. 1946లో వచ్చిన వరూధిని అనే చిత్రం ఆయనకు నటుడిగా తొలి చిత్రం. అయితే ఈ చిత్రం ఆశించినంతగా విజయవంతం కాకపోవడంతో మళ్ళీ సినిమా అవకాశాలు రాలేదు. కొద్ది రోజులు జంషెడ్పూర్ లోని టాటా సంస్థలో ఉద్యోగం చేశాడు. మళ్ళీ సినిమా అవకాశాలు రావడంతో అక్కడి నుంచి వచ్చేసి దాదాపు మూడు దశాబ్దాలపాటు తెలుగు, తమిళ, కన్నడ, మలయాళ, హిందీ భాషల్లో మూడొందల చిత్రాలకు పైగా నటించాడు. రావణుడు, హిరణ్య కశిపుడు, ఘటోత్కచుడు, కంసుడు, కీచకుడు, నరకాసురుడు, మాంత్రికుడు లాంటి ప్రతినాయక పాత్రలనే కాక అనేక సహాయ పాత్రలలో తనదైన ముద్ర వేశాడు. పాతాళ భైరవి, మాయాబజార్, నర్తనశాల ఆయన ప్రముఖ పాత్రలు పోషించిన కొన్ని సినిమాలు. నర్తనశాలలో ఆయన నటనకు గాను భారత రాష్ట్రపతి పురస్కారమే కాక ఇండోనేషియా ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ పురస్కారం కూడా అందుకున్నాడు. ఆయన దర్శకత్వం వహించిన మొదటి చిత్రం ద్వితీయ ఉత్తమ చిత్రంగా, రెండవ చిత్రం బాంధవ్యాలు ఉత్తమ చిత్రంగా నంది పురస్కారాలు అందుకున్నాయి. విశ్వనట చక్రవర్తి, నట సార్వభౌమ, నటసింహ మొదలైనవి ఈయన బిరుదులు. 1974 లో యాభై ఆరేళ్ళ వయసులో మద్రాసులో గుండెపోటుతో మరణించాడు. నటుడిగా ఆయన చివరి చిత్రం యశోదకృష్ణ (1975).[2]
తొలి జీవితం
ఎస్వీ రంగారావు కృష్ణా జిల్లా లోని నూజివీడులో, 1918 జూలై 3 వ తేదీన తెలగ నాయుళ్ళ వంశములో లక్ష్మీ నరసాయమ్మ, కోటీశ్వరనాయుడులకు జన్మించాడు. తన తాతగారి పేరైన రంగారావునే కుమారుడికి పెట్టాడు కోటీశ్వర నాయుడు. రంగారావు తాత కోటయ్య నాయుడు వైద్యుడు. నూజివీడు ఆసుపత్రిలో శస్త్రచికిత్స నిపుణుడిగా పని చేశాడు. మేనమామ బడేటి వెంకటరామయ్య రాజకీయ నాయకుడు, మరియు న్యాయ శాస్త్రవేత్త. తండ్రి ఎక్సైజు శాఖలో పనిచేసేవాడు. ఈయనకు వృత్తి రీత్యా పలు ప్రాంతాలకు బదిలీ అవుతుండటంతో రంగారావు నాయనమ్మ గంగారత్నమ్మ పర్యవేక్షణలో పెరిగాడు. ఈమె భర్త మరణానంతరం మనుమలు, మనుమరాళ్ళతో సహా మద్రాసుకు మారింది. రంగారావు హైస్కూలు చదువు అక్కడే సాగింది. మద్రాసు హిందూ హైస్కూలులో తన పదిహేనవ ఏట మొదటి సారిగా నాటకంలో నటించాడు. తన నటనకు అందరి నుంచి ప్రశంసలు రావడంతో ఆయనలో నటుడు కావాలన్న కోరికకు బీజం పడింది. తర్వాత పాఠశాలలో ఏ నాటకం వేసినా ఏదో ఒక పాత్రలో నటించేవాడు. వక్తృత్వ పోటీల్లో పాల్గొనేవాడు. క్రికెట్, వాలీబాల్, టెన్నిస్ క్రీడల్లోనూ ప్రవేశం ఉండేది. 1936 లో జరిగిన ఆంధ్ర నాటక కళాపరిషత్తు ఉత్సవాలలో రంగారావు బళ్ళారి రాఘవ, గోవిందరాజు సుబ్బారావు లాంటి ప్రఖ్యాత నటులను చూసి తాను కూడా ఎలాగైనా నటుడు అవ్వాలనుకున్నాడు. మద్రాసులో ఎక్కడ  తెలుగు నాటకాలు జరుగుతున్నా హాజరయ్యేవాడు. అన్ని భాషల సినిమాలు శ్రద్ధగా చూసేవాడు. వాటిని విశ్లేషించేవాడు. రంగారావు చూసిన మొదటి తెలుగు చిత్రం 1934లో విడుదలైన లవకుశ. మద్రాసులో ఎస్. ఎస్. ఎల్. సి వరకు చదివాడు. ఇంటర్మీడియట్ విశాఖపట్నంలోని మిసెస్ ఎ.వి.ఎన్ కళాశాలలోనూ, బి. ఎస్. సి కాకినాడలోని పి. ఆర్. కళాశాలలోనూ పూర్తి చేశాడు. మద్రాసులో చదువులో అంతంతమాత్రంగా ఉన్న రంగారావు కాకినాడ, విశాఖపట్నంకు వచ్చేసరికి చదువులో ముందుండేవాడు. ఇంటర్ పరీక్షకు 45 మంది హాజరయితే అందులో రంగారావు ఒక్కడే ఉత్తీర్ణుడు కావడం విశేషం.
నాటకరంగం
ఏలూరులో ఉన్న రంగారావు మేనమామ బడేటి వెంకటరామయ్య మరణించడంతో కూతురికి తోడుగా ఉండటం కోసం రంగారావు నాయనమ్మ తన మకాంను మద్రాసు నుంచి ఏలూరుకు మార్చింది. తమ ఇంట్లో ఎవరూ కళాకారులు లేరు. అందువల్ల ఆయన బాగా చదువుకుని ఏదైనా ఉద్యోగం సంపాదించుకుని స్థిరపడాలనేది ఇంట్లో వాళ్ళ కోరిక. కానీ రంగారావు కు మాత్రం నటుడవ్వాలనే కోరిక బలంగా ఉండేది. బాగా చదువుకుంటూనే నటనను కూడా వదిలి పెట్టలేదు. కాకినాడలోని యంగ్ మెన్స్ హ్యాపీ క్లబ్ లో చేరి ఎన్నో నాటకాల్లో పాల్గొన్నాడు. ఆయనకు ఇక్కడ అంజలీదేవి, ఆదినారాయణరావు, బి.ఎ.సుబ్బారావు, రేలంగి వంటి వారితో పరిచయం ఏర్పడింది.
నాటకాల్లో రంగారావు అనేక వైవిధ్యమైన పాత్రలు పోషించాడు. పీష్వా నారాయణరావు వధ నాటకంలో రంగారావు ఇరవై రెండేళ్ళ వయసులో అరవై ఏళ్ళ వృద్ధుని పాత్ర ధరించి మెప్పించాడు. ఖిల్జీ రాజ్యపతననం నాటకంలో మాలిక్ కపూర్ పాత్రలో, స్ట్రీట్ సింగర్ నాటకంలో విలన్ పాత్ర మొదలైన పాత్రలు పోషించాడు. రంగారావు కు ఇంగ్లీషు మీద కూడా పట్టు ఉండటంతో షేక్స్‌పియర్ నాటకాల్లోని సీజర్, ఆంటోనీ, షైలాక్ లాంటి పాత్రలు పోషించేవాడు. నాటకాలు వేస్తూనే బి. ఎస్. సి పూర్తి చేశాడు. తర్వాత ఎం. ఎస్. సి చేయాలనుకున్నాడు. కానీ అగ్నిమాపక దళంలో పని చేసే చొలెనర్ అనే అభిమాని సలహాతో అగ్నిమాపక దళంలో ఉద్యోగానికి దరఖాస్తు చేశాడు. మద్రాసులో కొన్ని రోజులు శిక్షణ తర్వాత మొదట బందరు లో తర్వాత విజయనగరంలో ఫైర్ ఆఫీసరు గా పనిచేశాడు. ఈ ఉద్యోగంలో రంగారావుకు పెద్దగా పని ఉండేది కాదు. కానీ ఉద్యోగ స్వభావ రీత్యా ఖాళీ సమయాల్లో నటించడానికి వీలులేదు. తాను కళకు దూరం అవుతున్నేనేమో నని భావించిన రంగారావు ఆ ఉద్యోగం నుంచి బయటకు వచ్చేశాడు.
నటన కెరీర్

తొలినాళ్ళు
ఆయన నటించిన మొట్టమొదటి చిత్రం 1946లో వచ్చిన వరూధిని అనే చిత్రం. ఈ సినిమా దర్శకుడు బి. వి. రామానందం రంగారావుకు దూరపు బంధువు. రంగారావు ఈ చిత్రంలో ప్రవరాఖ్యుడిగా నటిస్తే, నటి గిరిజ తల్లి దాసరి తిలకం ఆయనకు జోడీగా నటించింది. అప్పటి దాకా నాటకాల్లో ఆడవేషాలు వేసే మగవాళ్ళ పక్కనే నటించిన రంగారావుకు మొదటి సారిగా నిజంగా ఆడవాళ్ళతో నటించడానికి కొంచెం జంకు వేసింది. అయితే రామానందం ప్రోత్సాహంతో సినిమాను పూర్తి చేయగలిగాడు. తన తొలి సినిమాలో పాత్ర పోషించినందుకు గాను రూ.750 పారితోషికంగా అందుకున్నారు.[3] కానీ చిత్రం బాక్సాఫీసు వద్ద నిరాశపరిచింది. దాంతో ఆయనకు మళ్ళీ సినిమా అవకాశాలు రాలేదు. దాంతో ఉద్యోగం కోసం జంషెడ్పూర్ వెళ్ళి టాటా కంపెనీలో బడ్జెట్ అసిస్టెంట్ గా చేరాడు.[4] జంషెడ్పూర్ లో పనిచేసే ఆంధ్రులకు ఒక సంఘం ఉండేది. ఈ సంఘం ఉత్సవాల్లో భాగంగా నాటకాలు వేస్తూ ఉండేవాడు. వీరాభిమన్యు నాటకంలో కర్ణుడిగా, ఊర్వశి నాటకంలో దుర్వాసునిగా ఆయన వేషాలు వేసేవాడు. అదే సమయంలో ఆయన వివాహం కూడా జరిగింది.
పునఃప్రవేశం
కొద్ది రోజుల తర్వాత బి. ఎ. సుబ్బారావు దర్శకత్వంలో తెరకెక్కుతున్న పల్లెటూరి పిల్ల సినిమాలో విలన్ పాత్ర కోసం మద్రాసు నుంచి కబురందింది. అదే సమయంలో రంగారావు తండ్రి కోటేశ్వరరావు ధవళేశ్వరంలో మరణించడంతో అంత్యక్రియలకు హాజరై మద్రాసు చేరుకునేసరికి ఆ వేషం ఎ. వి. సుబ్బారావుకు ఇచ్చేశారు. బి. ఎ. సుబ్బారావుకు రంగారావుతో ఉన్న పరిచయం దృష్ట్యా అదే సినిమాలో మరో చిన్నపాత్ర దక్కింది. తర్వాత ఎల్. వి. ప్రసాద్ దర్శకత్వంలో వచ్చిన మనదేశం, పి. పుల్లయ్య దర్శకత్వంలో వచ్చిన తిరుగుబాటు చిత్రంలో కూడా అంతగా ప్రాధాన్యంలేని పాత్రలే వచ్చాయి. అయినా రంగారావు నిరుత్సాహ పడకుండా మంచి అవకాశం కోసం ఎదురుచూడసాగాడు.
అప్పుడే నాగిరెడ్డి, చక్రపాణి కలిసి విజయా ప్రొడక్షన్స్ అనే నిర్మాణ సంస్థను స్థాపించారు. ఈ సంస్థ తొలిసారిగా నిర్మించిన షావుకారు సినిమాలో సున్నపు రంగడు అనే కీలకమైన పాత్రను రంగారావుకిచ్చారు. ఈ సంస్థలో ప్రవేశించడం రంగారావు కెరీర్ కు గట్టి పునాది పడింది. తర్వాత అదే సంస్థ నిర్మించిన పాతాళ భైరవి (1951) సినిమాలో అతి ముఖ్యమైన మాంత్రికుడి పాత్రను రంగారావుకిచ్చారు. కొత్త నటుడికి అంత కీలకమైన పాత్రను ఇస్తున్నారని నిర్మాతలకు కొంతమంది హెచ్చరించినా వారు పట్టించుకోలేదు. ఈ సినిమా ఘనవిజయం సాధించడంతో రంగారావుకి మంచి పేరు వచ్చింది.
పరభాషా సినిమాలు
1952లో విజయ ప్రొడక్షన్స్ వారు నిర్మించిన పెళ్ళి చేసి చూడు సినిమాను తమిళంలో కల్యాణం పణ్ణి పార్ అనే పేరుతో పునర్నిర్మాణం చేశారు. తెలుగులో తాను పోషించిన పాత్రను రంగారావు తమిళంలో కూడా చేశాడు. తర్వాత అన్నై, శారద, కర్పగం, నానుం ఒరుపెణ్ వంటి తమిళ చిత్రాలలో నటించి తెలుగు, తమిళ భాషల్లో ఏకకాలంలో ముఖ్యమైన సహాయనటుడిగా పేరు గాంచాడు. తెలుగులో ఘనవిజయం సాధించిన పాతాళ భైరవి సినిమాని జెమిని అధినేత వాసన్ హిందీలో కూడా తీయగా అందులో కూడా రంగారావు మాంత్రికుని పాత్ర పోషించాడు. హిందీ భాషలో ప్రవేశమున్న రంగారావు తన పాత్రకు తానే డబ్బింగ్ చెప్పుకున్నాడు. భానుమతి దర్శక నిర్మాత వచ్చిన నాది ఆడజన్మే ఆధారంగా హిందీలో తీసిన మై భీ లడ్కీ హూ లాంటి హిందీ చిత్రాల్లో నటించాడు. భూకైలాస్, మాయాబజార్ లాంటి కన్నడ చిత్రాలలోనూ, విదయాగలే ఎతిలే ఎతిలే, కవిత వంటి మలయాళ చిత్రాలలో కూడా నటించాడు.
నటసామ్రాట్, విశ్వనట చక్రవర్తి మొదలగు బిరుదులతో తెలుగు ప్రేక్షకులు ఆయన్ను గౌరవించారు. ఎస్వీయార్ నటించిన నర్తనశాల ఇండొనేషియాలోని జకార్తాలో ఆఫ్రో-ఆసియా అంతర్జాతీయ చిత్రోత్సవము‍లో ప్రదర్శించబడడమే కాకుండా కీచకపాత్రకు గాను ఎస్వీయార్ అప్పటి ఎన్నో చిత్రాల కథానాయకులను వెనుకకు నెట్టి భారతదేశం నుంచి తొలి అంతర్జాతీయ ఉత్తమ నటుడుగా బహుమతి పొందాడు. కొన్ని చిత్రాలకు ఆయన దర్శకత్వం వహించాడు. ముఖ్యంగా ఆయన దర్శకత్వం వహించిన చదరంగం చిత్రానికి రెండో ఉత్తమ చిత్రంగా నంది పురస్కారం లభించింది. రెండో చిత్రం బాంధవ్యాలు ఉత్తమ చిత్రంగా నంది పురస్కారం అందుకున్నది. నటి లక్ష్మి ఈ చిత్రంతోనే సినీ రంగంలోకి ప్రవేశించింది. అయితే ఈ సినిమాలు ఆర్థికంగా విజయం సాధించలేదు.
వ్యక్తిగతం
మొదటి సినిమా వైఫల్యం తర్వాత మళ్ళీ అవకాశాలు దొరక్కపోవడంతో సినీ రంగం మీద ఆశలు వదిలేసుకున్న రంగారావు జంషెడ్పూర్ లో టాటా కంపెనీలో ఉద్యోగం లో చేరాడు. ఇదే సమయంలో అతని మేనమామ బడేటి వెంకటరామయ్య, కోటేశ్వరమ్మ దంపతుల కుమార్తె లీలావతిని 1947 డిసెంబరు 27న వివాహం చేసుకున్నాడు. సినిమా అవకాశాలు అంతగా లేని రోజుల్లో ఆయన భార్య ఆయనమీద అలిగి పుట్టింటికి వెళ్ళిపోయేది. ఆమెకు ఇష్టమొచ్చినప్పుడు తిరిగి రమ్మనీ, తమకు రాబోయే కాలంలో మంచి భవిష్యత్తు ఉంటుందని భరోసా ఇచ్చేవాడు.[4]
వ్యక్తిగా రంగారావు సహృదయుడు, చమత్కారి. సినిమా సెట్స్ మీద గంభీరంగా ఉండేవాడు. వ్యక్తిగత విషయాలు సహనటులతో చర్చించడానికి ఇష్టపడేవాడు కాదు. మనసు బాగాలేనప్పుడు తన ఫాం హౌస్ లోకి వెళ్ళిపోయేవాడు. దర్శక నిర్మాతలే ఆయనను వెతుక్కుంటే వెళ్ళేవారు. ఆయన ఇష్టదైవం శివుడు. ప్రతిరోజూ శివపూజ చేసిన తర్వాత దినచర్య ప్రారంభించేవాడు. ఆయనకు ఇద్దరు కుమార్తెలు, ఒక కుమారుడు. కుమార్తెల పేర్లు విజయ, ప్రమీల. కొడుకు పేరు కోటేశ్వర రావు. కొడుకును సినిమాల్లోకి తీసుకురావాలనుకుని కొంత చిత్రీకరణ కూడా జరిగింది. కొన్ని కారణాల వలన ఈ సినిమా కొనసాగలేదు.
యస్వీఆర్ ఒక రకమయిన వేదాంతి. ఆయన ఇంటి లైబ్రరీలో వివేకానందునికి సంబంధించిన పుస్తకాలు ఎన్నో ఉండేవి. తానే స్వయంగా కొన్ని రచనలు కూడా చేశాడు. ప్రజాహిత సంస్థలకు లెక్కలేనన్ని విరాళాలు ఇచ్చాడు. చైనాతో యుద్ధం వచ్చినపుడు ఏర్పాటు చేసిన సభలో పదివేల రూపాయలు విరాళం ఇచ్చాడు. తర్వాత పాకిస్తాన్‌తో యుద్ధం వచ్చినపుడు కూడా ఎన్నో సభలు నిర్వహించి, మిగతా నటులతో కలసి ఎన్నో ప్రదర్శనలు ఇచ్చి, విరాళాలు సేకరించి, ఆ డబ్బును రక్షణ నిధికి ఇచ్చాడు. పెంపుడు జంతువలంటే రంగారావుకిష్టం. వాళ్ళ ఇంటిలో జర్మన్ షెఫర్డ్ జాతికి చెందిన రెండు కుక్కలుండేవి. వేట అంటే కూడా ఆయనకు ఆసక్తి ఉండేది. కానీ కొద్దికాలం తర్వాత ఆ అలవాటు మానేశాడు. ఆంగ్ల చిత్రాల్లో నటించలని ఆయనకు కోరికగా ఉన్నా అలాంటి అవకాశం రాలేదు. విదేశాల్లో సైతం గుర్తింపు లభించినా స్వదేశంలో మాత్రం తనకు సరైన గుర్తింపు లేదని ఆయనకు కొరతగా ఉండేది.[1]
అవార్డులు, ప్రశంసలు

ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఏలూరు, రాజమండ్రి, విజయవాడ, తిరుపతి, పాలకొల్లు, సామర్లకోట, పెనుగొండ, అనకాపల్లి లాంటి ఊర్లలో ఆయనకు సన్మానాలు జరిగాయి. జకార్తాలో పురస్కారం అందుకుని మద్రాసు వచ్చిన తర్వాత మద్రాసు సోషల్ అండ్ కల్చరల్ క్లబ్ వారు, ఆంధ్రా ఫిల్మ్ జర్నలిస్టు సంఘం వారు, దక్షిణ భారత ఫిల్మ్ వాణిజ్య మండలి, మద్రాసు సినిమా ప్రేక్షక సంఘాల వారు ఘనంగా సన్మానించారు. అన్నై, శారద, నానుం ఒరుపెణ్, కర్పగం, నర్తనశాల సినిమాలకు భారత రాష్ట్రపతి చేతులమీదుగా పారితోషికం స్వీకరించాడు.
ఈయన నటించిన బంగారుపాప (1955) అనే చిత్రం ఆర్థికంగా విజయం సాధించకపోయినా మంచి చిత్రంగా పేరు తెచ్చుకుంది. ఈ చిత్రంలో రంగారావు గారి నటనను చూసిన చార్లీ చాప్లిన్ ఇలియట్ బ్రతికి ఉంటే చాలా సంతోషించేవాడ</i>ని అన్నాడు. ఇలియట్ రాసిన సైలాస్ మార్నర్ అనే ఆంగ్ల నవల ఈ సినిమాకు ఆధారం.[5] ప్రముఖ నటుడు గుమ్మడి ఆయన గురించి ప్రశంసిస్తూ ఇలా అన్నాడు. రంగారావు మన దేశంలో పుట్టడం మన అదృష్టం. కానీ ఆయనకు దురదృష్టం. ఆయన ఏ పశ్చిమ దేశాల్లోనో జన్మించి ఉంటే ప్రపంచంలోని ఐదుమంది ఉత్తమ నటుల్లో ఒకడయ్యుండే వాడు.[6]
బిరుదులు
విశ్వనటచక్రవర్తి
నటసార్వభౌమ
నటసింహ
నటశేఖర
బహుమతులు
రంగారావు దర్శకత్వం వహించిన మొదటిచిత్రం చదరంగం ద్వితీయ ఉత్తమ చిత్రంగా నంది అవార్డును, రెండవ చిత్రం బాంధవ్యాలు తొలి ఉత్తమ చిత్రంగా నంది అవార్డును గెలుచుకున్నాయి.
నర్తనశాల చిత్రంలో నటనకు ఇండోనేషియా ఫిలిం ఫెస్టివల్లో ఉత్తమ నటుడి అవార్డు, అదే పాత్రకు రాష్ట్రపతి అవార్డు అందుకున్నాడు.
2013 లో భారత సినీ పరిశ్రమ వందేళ్ళ సందర్భంగా విడుదలయిన తపాళాబిళ్ళలలో ఒకటి ఎస్వీ రంగారావు మీద విడుదలయింది.
మరణం
1974 ఫిబ్రవరిలో హైదరాబాదులో హృద్రోగానికి గురై ఉస్మానియా ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందిన రంగారావు ఆరోగ్యవంతుడై తిరిగి వచ్చాడు. వైద్యులు ఆయనకు విశ్రాంతి అవసరమని సూచించినా నటించడం మాత్రం మానలేదు. నటుడిగా ఆయన చివరి చిత్రాలు చక్రవాకం (1974), యశోద కృష్ణ (1975). యశోద కృష్ణ సినిమా చిత్రీకరణ తర్వాత బైపాస్ సర్జరీ కోసం అమెరికా వెళ్ళాలనుకున్నాడు. కానీ ఈ లోపే 1974 జూలై 18వ తేదీన మద్రాసులో  మళ్ళీ గుండెపోటు రావడంతో చికిత్సకు అవకాశం లేకుండానే కన్నుమూశాడు.
గుర్తింపు

రంగారావు శతజయంతి ఉత్సవాలు ఉపరాష్ట్రపతి వెంకయ్య నాయుడు అధ్యక్షతన జులై 3, 2018లో హైదరాబాదులో జరిగాయి.[7] ఈ ఉత్సవాలను జులై 3, 2018 నుంచి జులై 8 వరకు హైదరాబాద్ ఫిల్మ్ క్లబ్, సారధి స్టూడియోస్ కలిపి సంయుక్తంగా నిర్వహించాయి.[8] జులై 3, 2018న ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు ఏలూరులో పన్నెండున్నర అడుగుల ఎత్తైన రంగారావు కంచు విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించాడు. ఏలూరులో ఎస్వీఆర్ మ్యూజియం ఏర్పాటు చేస్తామని హామీ ఇచ్చాడు.[9][10]
నటనా శైలి
రంగారావు తన నటనలో ఆంగిక, వాచిక, ఆహార్య, సాత్వికాభినయాలు కలబోసిన నటుడు. సహజ నటుడిగా పేరుగాంచాడు.[11] రంగారావుకు తొలినాళ్ళలో మంచి పేరు తెచ్చిన షావుకారు చిత్రంలోని సున్నం రంగడి పాత్ర కోసం తన స్వగ్రామంలో కోడి రంగడు అనే రౌడీని మనసులో పెట్టుకుని అతని మాట తీరుని, ప్రవర్తనా విధానాన్ని అనుకరించాడు. సంతానం చిత్రంలో ఆయన పోషించిన గుడ్డివాని పాత్ర కోసం కొన్నాళ్ళు పాటు అంధుల ప్రవర్తనను గమనించాడు. మాంత్రికుడి పాత్ర కూడా ఆయన పోషించిన పాత్రల్లో బాగా పేరొందింది. నిజంగా మాంత్రికులను గమనించడం సాధ్యం కాదు గనక తాను ఆంగ్ల నాటకాల్లో ధరించిన షైలాక్ పాత్రలను ఆధారంగా చేసుకుని మరింత రౌద్రరసాన్ని కలిపి తనదైన శైలిలో నటించాడు.
రంగారావు యుముడి పాత్ర పోషించిన సతీ సావిత్రి సినిమా మద్రాసులో జెమినీ స్టూడియోలో చిత్రీకరణ జరుగుతుండగా మద్రాసు పర్యటనకు వచ్చిన చైనా ప్రధాని చౌ ఎన్ లై ఈయన నటనను అభినందించాడు. వాచికం విషయంలో ప్రత్యేక శ్రద్ధ కనబరిచేవాడు. రౌడీ పాత్రల్లో నటించేటపుడు అప్పటిదాకా వస్తున్న సాంప్రదాయం ప్రకారం భీకరమైన అరుపులతో కాకుండా నెమ్మదిగా నటిస్తూనే గూట్లే, డోంగ్రే లాంటి పదాలను ప్రయోగిస్తూ తనదైన శైలిని ప్రవేశపెట్టాడు. ఆయన కళ్ళు, కంఠస్వరం వివిధ పాత్రలకు తగ్గట్టుగా మలచేవాడు.
కొన్ని పాత్రలు
సతీ సావిత్రి, దేవాంతకుడు లాంటి సినిమాల్లో ఆయన పోషించిన యముని పాత్ర దానికి ఒక ప్రత్యేకతను సాధించి పెట్టింది. 1970 వరకు యముని పాత్ర అంటే ఆయనే గుర్తుకు వచ్చేవాడు. తర్వాత ఇలాంటి పాత్రలు కైకాల సత్యనారాయణ పోషించడం ప్రారంభించాడు. సాంఘిక చిత్రాల్లో ఆయన ఎక్కువగా కుటుంబ పాత్రలు పోషించాడు. మాయాబజార్ సినిమాలో ఆయన పోషించిన ఘటోత్కచుడి పాత్ర పెద్దలకే కాక పిల్లలను కూడా ఆకట్టుకుంది.[12] రంగారావుకు పేరు తెచ్చిన పాత్రలు కొన్ని:

షావుకారు - సున్నం రంగడు
పెళ్ళిచేసి చూడు - ధూపాటి వియ్యన్న
సంతానం - గుడ్డివాడు
మాయాబజార్ - ఘటోత్కచుడు
సతీ సావిత్రి - యముడు
భక్తప్రహ్లాద - హిరణ్యకశిపుడు
శ్రీకృష్ణ లీలలు - కంసుడు
యశోద కృష్ణ - కంసుడు
పాండవ వనవాసం - దుర్యోధనుడు
నర్తనశాల - కీచకుడు
హరిశ్చంద్ర - హరిశ్చంద్రుడు

శ్రీకృష్ణాంజనేయ యుద్ధం - బలరాముడు
సంపూర్ణ రామాయణం - రావణుడు
దీపావళి - నరకాసురుడు
అనార్కలి - అక్బర్
మహాకవి కాళిదాసు - భోజరాజు
పాతాళభైరవి - మాంత్రికుడు
భట్టి విక్రమార్క - మాంత్రికుడు
బాలనాగమ్మ - మాంత్రికుడు
విక్రమార్క - మాంత్రికుడు
బంగారుపాప - కోటయ్య
బొబ్బిలియుద్ధం - తాండ్ర పాపారాయుడు

మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
ఎస్వీ రంగారావు
ఎస్వీ రంగారావు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా ప్రముఖులు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు

ఎస్.వి. రంగారావు

సి. వి. రెడ్డి నిర్మించిన తొలి చిత్రం ఏది?


దిబరిగరువు, విశాఖపట్నం జిల్లా, పాడేరు మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	132 - పురుషుల సంఖ్య 	61 - స్త్రీల సంఖ్య 	71 - గృహాల సంఖ్య 	39

మూలాలు

గొడ్డలిపాడు గ్రామం సముద్రమట్టం నుండి ఎంత ఎత్తులో ఉంది ?


గంగరాజు మాడుగుల, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని విశాఖపట్నం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము.  [1]
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	53,884 - పురుషులు 	26,966 - స్త్రీలు 	26,918

మూలాలు

మండలంలోని గ్రామాలు

చిలకపనస
గరిసింగి
సూర్తిపల్లి
రెయ్యలగడ్ద
మదటకొండ
బురదవీధి
కప్పలు
కొడిమామిడి
కురిదిలు
కే. బంధవీధి
సంకులమద్ది
వణుకూరు
కిల్లంకోట
సరియపల్లి
వలసపనస
వడ్రంగిపాడు
మానేపల్లి
బుసిపల్లి
చిలకలపాలెం
సురిమెట్ట
అలగం
యెస్తల
కిల్లుపల్లి
తర్తలు
పొర్లుగుంట
సొపలు
సిరసపల్లి
జములవీధి
జీలుగులగొయ్య
సింగర్బగొంది
పుతికమెత్త
రాచవీధి
గొందిపల్లి
మందిభ
సుబ్బులు
బొఇతెల (బొంకతిలి దగ్గర)
చాపగెద్ద
పెద్దగరువు
సింగం వలస
మద్దిగరువు
బుసులకోట
యెగరపల్లి
పనసపల్లి
పులుసుమామిడి
దిగరపల్లి
పినజగీరు
కుంబుర్ల
వంద్రంగుల
గదిగుంట
వకపల్లి
దిప్పలగొంది
వంతలమామిడి
వరదమామిడి
యెర్రగొప్పు
నూగుమామిడి
నుర్మతి
మొసైదిపనుకు కొత్తూరు
మద్దివీధి
బొద్దగొంది
తియ్యగుండం
వయ్యంపల్లి
పినలువ్వసింగి
సంగులొయ
అరగదపల్లి
పెద లువ్వసింగి
తరబుసింగి
కందులగదె
తూర్పు బండవీధి
పలమామిడి
సిర్లబండ
వంచెబు
కరకపల్లి
బొండపల్లి
బొద్దపుత్తు
ములగరువు
చిత్తంపుత్తు
రెగది
చిత్తుగుమ్మి
వలసమామిడి
సుర్తిపల్లి
బొద్దపుత్తు
తగ్గిమెట్ట
మందివనం
బీరం
సలిమెరంగి
తదివీధి
అనర్భ
పెదజగీరు
కితుములు
కొరపల్లి
రుదిబయలు
బరం
సదెకు
రొలంగిపుత్తు
ఎం.నిత్తపుత్తు
పలకొండ
పులగొంది
పెదకొండ
గన్నెల్బ
వన్నెలభ
అగంపాడు
వెమరాజుకొదపల్లి
ఉబలగరువు
తుమ్మెదల నెరెదు
జన్నెర
వెన్నెల
బురుగువీధి
చెపల్లి
జీ.నిత్తపుత్తు
కర్నికలంక
సింగర్భ
రాచపల్లి
యెగరచ్చపల్లి
రీమలి
మధురమామిడి
వల్లంగుల
లక్కులు
కొక్కిరపల్లి
చీకుంబండ
వనభంపాడు
వెన్నెలకోట
దేవరాపల్లి
యెదుచవల్లు
మర్రిపాలెం
తొక రై
పద్మపురం
సరియ
బొర్రమామిడి
బుసిపల్లి
గొయ్యిగుంట
బలిజిపేట
గేదలబండ
ఉల్లివరపాడు
పిన కిల్తరు
సువ్వపాడు
కృష్ణాపురం
సంగంబండ
కినగరి
కుంటలం
గలిపాడు
కొర్రపాడు
పెద్ద కిల్తరు
వంజరి
పొర్లుబండ
మిత్తలపాడు
తాటిపాలెం
లువ్వపల్లి
చీమకురపాలెం
కిముదుపల్లి
తెర్లమామిడి
కులుపాడు
మద్దులబండ
చిన్న ఉరుము
పెదలంక
పెద ఉరుము
దర్లంగొంది
గొద్దుబుసులు
పీ.జీ.మడుగుల
రొలంగిపుత్తు
మచ్చ్యపురం
సంగం
బండవీధి
కే.కొదపల్లి
గన్నెరుపుత్తు
చింతలగొంది
గద్దెరై
ఉర్లుమెత్త
అండంగిసింగి
జీ.ఎం.కొటూరూ
కే.జీ.మడుగుల
జొగులపుత్తు
బుసిపల్లి
బలమనుసంక
వరిగెలపాలెం
కొటూరూపాడు
పెదపాడు
ఉదపలం
ములకైపుత్తు
అండనపల్లి
ఉల్లికల్లలబండ
గొందిమెలక
ములగరువు
గెమ్మెలి
చిన్నకొటూరూ
బొద్దగొంది
చిత్తంపాడు
జీ. కొటూరు
వర్లమామిడి
రమచంద్రపాలెం
కొలంబొర
చింతకోట
సంపంగి పుత్తు
బొబ్బంపాడు
కునెతి
వత్తివగిస
గొలగొండ
యెనుగుగొంది
సింగరాజుపేట
దెగలరై
తొతలగొంది
చిన కంతవరం
గొందిపాడు
వంజంగిపాడు
గొందురు (వై.బీ. గొందురు దగ్గర)
గుర్రయి
కుంబిదిసింగి
చిన్నలొచలి
మందిగరువు
పెదకంతవరం
సొలభం
భీమలొయ
గొదుగుమామిడి
ఎస్.కొటూరూ
రల్లపుత్తు
కొండభీమపాలెం
బర్సింగిమెత్త
గొంపం
గద్రయి
చినపొర్లు
మంగతపాలెం
గదుటూరూ
పచినపల్లి
గొద్ద
కొత్తపల్లి
పెద్దలొచలె
రచపనుకు
వంతల
తియ్యమామిడి
జర్రై
కుద్దంగి
చిన్న పినపాలెం
గంగదెవిగుది
వెదురుపల్లి
పనసలగెద్ద
బరిసింగి
గొద్దుకురలబండ
వంతలమామిడి
కొత్తగరువు
అద్దులు
పెదవలస
పిసుమామిడి
కజ్జపల్లి
పచెలి
దబ్బగరువు
బంగరుమామిడి
వనభరంగిపాడు
గంజిగెద్ద
పెద్దపినపాలెం
గనుగురొలు
వసమామిడి
బొందులపనుకు
సీతబండ
గొద్దలికర్ర
గుర్రలగుమ్మి
పెద్దబయలు
జొలంపుత్తు
మొందికోట
వలసపాడు
పొర్లు
ఇందుగుల
కుమ్మరగుంట
చుత్తుకోట
కొత్తకుండలు
మెత్తపాడు
గొర్రిలపుత్తు
లక్కపాడు
పెదపొర్లు
అంబలమామిడి
గెమ్మెలిబరు
బొద్దపాడు
అకుతొత
రొలుగుంట
సదంగి
లబ్బర్ల
పిట్టగుల్లు
నిత్తమామిడి
నెయ్యలబండ
పెదగెద్ద
తలబరుసింగి
బొద్దుమామిడి
తళ్లిమామిడి
పలమామిడి
చిలకల మామిడి
రొప్పులు
గొరదలు
గుంటపల్లి
బగరుగుది
మల్లిపాడు
తోక చిలక
కరెబండ
గుమ్మదిగొంది
ఒలిమామిడి
పిన్నపొలం

గంగరాజు మాడుగుల

జములవీధి గ్రామ మొదటి సర్పంచ్ గా ఎవరు పనిచేశారు?


కంద్రం, విశాఖపట్నం జిల్లా, డుంబ్రిగుడ మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన డుంబ్రిగూడ నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విజయనగరం నుండి 97 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 279 ఇళ్లతో, 1210 జనాభాతో 1179 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 589, ఆడవారి సంఖ్య 621. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1184. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 583897[2].పిన్ కోడ్: 531151.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి  ఉన్నాయి. బాలబడి అరకులోయలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల డుంబ్రిగూడలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల డుంబ్రిగూడలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
కండ్రంలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు , నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
బావుల నీరు  గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
కండ్రంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది.
వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
కండ్రంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 54 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 12 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 1112 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 1112 హెక్టార్లు
గణాంకాలు
'జనాభా (2011) - మొత్తం 	1,210 - పురుషుల సంఖ్య 	589 - స్త్రీల సంఖ్య 	621 - గృహాల సంఖ్య 	279

మూలాలు

కంద్రం గ్రామ విస్తీర్ణం ఎంత?


గుంపరమనదిన్నె, కర్నూలు జిల్లా, సిర్వేల్ మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన శిరివెల్ల నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నంద్యాల నుండి 29 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 779 ఇళ్లతో, 3130 జనాభాతో 1450 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1586, ఆడవారి సంఖ్య 1544. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 911 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594339[2].పిన్ కోడ్: 518573.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి శిరివెల్లలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల యెర్రగుంట్లలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నంద్యాలలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ నంద్యాలలో ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం నంద్యాలలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కర్నూలు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
గుంపరమనదిన్నెలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జల వనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
గుంపరమనదిన్నెలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
గుంపరమనదిన్నెలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 130 హెక్టార్
నికరంగా విత్తిన భూమి: 1319 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 35 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 1284 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
గుంపరమనదిన్నెలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 1284 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
గుంపరమనదిన్నెలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి, జొన్నలు
సమీప గ్రామాలు
jeenepalle vanikimdinne w.kothapalle
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 3,765.[3] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1,943, స్త్రీల సంఖ్య 1,822, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 853 ఉన్నాయి.

మూలాలు

వెలుపలి లింకులు

గుంపరమనదిన్నె

గుంపరమనదిన్నె గ్రామ విస్తీర్ణం ఎంత?


యద్దనపూడి సులోచనారాణి ప్రముఖ తెలుగు రచయిత్రి. ఆలుమగల మధ్య ప్రేమలు, కుటుంబ కథనాలు రాయడంలో తనకు వేరెవరూ సాటిరారని నిరూపించిన ఆమె రచనలు అనేకం. ఈమె కథలు పలు సినిమాలుగా మలచబడ్డాయి. సులోచనారాణి 1940లో కృష్ణా జిల్లా మొవ్వ మండలములోని కాజ గ్రామములో జన్మించింది.
ఈమె రచనలు కేవలం సినిమాలుగానే కాక అనేక టీ.వీ. ధారావాహికలుగా రూపొందించబడ్డాయి.
జీవిత విశేషాలు
ఈమె 1940లో కృష్ణాజిల్లా మొవ్వ మండలంలోని కాజా గ్రామంలో జన్మించారు. ఈమె సుమారు 40 నవలల వరకూ రచించారు.
సినిమాలుగా తీయబడ్డ నవలలు
మీనా (నవల)
జీవన తరంగాలు
సెక్రటరీ
రాధాకృష్ణ
అగ్నిపూలు
చండీప్రియ
ప్రేమలేఖలు
బంగారు కలలు
విచిత్రబంధం
జై జవాన్
ఆత్మ గౌరవం
టీ.వీ. ధారావాహికలు, సీరియళ్ళు
రాధ మధు
నవలలు

ఆగమనం
ఆరాధన
ఆత్మీయులు
అభిజాత
అభిశాపం
అగ్నిపూలు
ఆహుతి
అమర హృదయం
అమృతధార
అనురాగ గంగ
అనురాగ తోరణం
అర్థస్థిత
ఆశల శిఖరాలు
అవ్యక్తం
ఋతువులు నవ్వాయి
కలలకౌగిలి
కీర్తికిరీటాలు
కృష్ణలోహిత
గిరిజా కళ్యాణం
చీకటిలో చిరుదీపం

జీవన సౌరభం
జాహ్నవి
దాంపత్యవనం
నిశాంత
ప్రేమ
ప్రేమదీపిక
ప్రేమపీఠం
బహుమతి
బందీ
బంగారు కలలు
మనోభిరామం
మౌనతరంగాలు
మౌన పోరాటం
మౌనభాష్యం
మోహిత
వెన్నెల్లో మల్లిక
విజేత
శ్వేత గులాబి
సెక్రటరీ
సౌగంధి
సుకుమారి

మరణం
అమెరికా కాలిఫోర్నియాలోని కుపర్టినోలో 2018, మే 21న గుండెపోటుతో మృతిచెందారు.[1]
బయటి లంకెలు

యద్దనపూడి నవలా మాలిక

జీవన తరంగాలు నవల
మౌన తరంగాలు నవల. రచయిత్రిని కూడ ఈ నవల ముఖచిత్రం మీద చూడవచ్చు
ఆహుతి నవల
ఒంటరి నక్షత్రం నవల
ప్రియసఖి నవల

మూలాలు

వర్గం:1940 జననాలు
వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా ప్రముఖులు
వర్గం:సుప్రసిద్ధ తెలుగువారు
వర్గం:2018 మరణాలు
వర్గం:సుప్రసిద్ధ ఆంధ్రులు
వర్గం:తెలుగు సాహితీకారులు
వర్గం:సాహిత్యంలో మహిళలు
వర్గం:కళారత్న పురస్కార గ్రహీతలు

యద్దనపూడి సులోచనారాణి

యద్దనపూడి సులోచనారాణి మొత్తం ఎన్ని నవలలు రచించారు?


 ఈ వ్యాసం తెనాలి నగరం గురించి; తెనాలి మండలం గురించిన సమాచారం కోసం ఇక్కడ చూడండి.

తెనాలి (Tenali), ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం గుంటూరు జిల్లాలోని ఒక నగరం మరియు అదే పేరుగల మండలమునకు కేంద్రము.[1] ఈ నగరాన్ని ఆంధ్ర పారిస్' అని కూడా పిలుస్తారు.[2] ఈ నగరం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంతములొని ముఖ్యమైన నగరం.[3]
స్థల నామకరణ
తెనాలి లోని మూడు కాలువల వలన తెనాలికి ఆ పేరు వచ్చింది. మూడు కాలువలను హిందీ భాషలో తీన్ నాల్ అంటారు. మూడును తీన్ అనీ కాలువను నాల్ అనీ అంటారు. ఆ తీన్ నాల్ (తీన్నాల్) నే తర్వాత తెనాలి అన్నారు. తెనాలికి ప్యారిస్ నగరంలో వలే మెయిన్ రోడ్ కు రెండు వైపులా రెండు పెద్ద కాలువలు ఉన్నాయి. అందుకే తెనాలిని ఆంధ్రా ప్యారిస్ అని అంటారు. తెనాలి గుంటూరు జిల్లాలో రెండవ పెద్ద పట్టణం.
భౌగోళికం

తెనాలి అక్షాంశ రేఖాంశాలు [4]. సముద్ర తలం నుండి ఎత్తు 11మీటర్లు (36అడుగులు). విజయవాడ, గుంటూరు, తెనాలి పట్టణాలు ఒకదానికొకటి 30 నుండి 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉండి ఒక సమత్రికోణం లా ఉంటాయి.
జనాభా
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం తెనాలి పట్టణ జనాభా 164,937. ఇందులో 81,427 మగవారు, 83,510 ఆడవారు ఉన్నారు. తెనాలి అక్షరాస్యత 75.56% (రాష్ట్రం సగటు 67.41%. 14,340 మంది ఆరు సంవత్సరాలకంటే చిన్నవారైన వారు ఉన్నారు.[1]
విశేషాలు
జిల్లా కేంద్రమైన గుంటూరునుండి తెనాలికి 25 కి.మీ (16 మైళ్ళు). కృష్ణానది నుండి వచ్చే మూడు కాలువలు ఈ మండలం గుండా ప్రవహిస్తున్నయి. అందులో ఒక కాలువ పడవల కాలువ కాగా (ఒకప్పుదు ఈ కాలువ ఈ తాలూకాలో ముఖ్యమైన ప్రయాణ మార్గం) మిగిలిన రెండూ ఇక్కడ మంచి వరి పంటకు నీటి సదుపాయాన్ని అందిస్తున్నాయి. గుంటూరు, విజయవాడ, చెన్నై నగరాల రైలు మార్గాలను కలిపే ఒక ముఖ్యమైన రైల్వే జంక్షన్. తెనాలి నుండి నాటక, సినిమా రంగాలలోకి చాలా మంది కళాకారులు రావడం వల్ల దీనిని 'ఆంధ్రా పారిస్' (Andhra Paris) అని అంటుంటారు. కాంచనమాల, కొంగర జగ్గయ్య, గుమ్మడి వెంకటేశ్వరరావు, జమున, శారద, ఘట్టమనేని కృష్ణ, ఎ.వి.ఎస్. వంటి కళాకారులస్వస్థలం తెనాలి.వైకుంటాపురం అను అద్భుతమైన వెంకటేశ్వరస్వామి ఆలయం కలదు
ఆర్ధికం

సారవంతమైన నల్ల రేగడి నేల, మూడు కృష్ణా కాలువలు, ప్రధాన నగరాలకు దగ్గరగా ఉండడం వలన తెనాలి ముఖ్యమైన వ్యవసాయోత్పత్తి కేంద్రం, వ్యాపార కేంద్రం, కళాకేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందింది. చెరకు, వరి, మామిడి ఈ ప్రాంతంలో ముఖ్యమైన పంటలు.
అలాగే తెనాలి బంగారు నగల వ్యాపారానికి కూడా పేరుగాంచింది. బంగారపు వ్యాపారానికి ప్రొద్దుటూరు తర్వాత ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో అంతటి ప్రాధాన్యత కలది.
పట్టణంలో ప్రధాన వ్యాపార కేంద్రాలు - మెయిన్ రోడ్, బోస్ రోడ్, గాంధీ చౌక్.
శాసనసభ నియోజకవర్గం
పూర్తి వ్యాసం తెనాలి శాసనసభ నియోజకవర్గంలో చూడండి. ఆలపాటి రాజేంద్ర ప్రసాద్ ఇ శాసన సభకి ప్రాతినిద్యం వహిస్తున్నారు.[5]
రవాణా

తెనాలి నుండి ఇతర ముఖ్య పటణాలకు తెనాలి బస్ స్టేషన్ నుండి బస్సులు నడపబడుచున్నవి.2017 లో ఉత్తమ
చుట్టు ప్రక్కలు

దగ్గరలోని చిలువూరు ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో మొదటి ఇంటర్ నెట్ గ్రామము. ఇచట 'కాట్రగడ్డ ఫొండేషను' వారు ప్రజలకు విశేష సేవలందిస్తున్నారు.
ఆషానెట్ అనే స్వచ్ఛంద సంస్థ చింతలపూడి గ్రామంలో నిర్వహించిన సంక్షేమ కార్యక్రమం మంచి ఫలితాలనిచ్చింది[6].
కంచెర్ల పాలెం ఒక చరిత్రాత్మకమైన గ్రామం. స్వాతంత్ర్య యోధులు, దానశీలులు ఇక్కడ జన్మించారు. వారి సహకారంతో మంచి గుడులు, సత్రాలు నిర్మించారు.
కూచిపూడిలో వాసిరెడ్డి వేంకటాద్రి నాయుడు నిర్మించిన శివాలయము మిగుల ప్రాచుర్యము చెందింది. గుడి గాలిగోపురము చాల ఎత్తయినది.
విద్యా సంస్థలు

తెనాలి గుంటూరు జిల్లాలో ఒక విద్యా కేంద్రంగా ఉండేది. 20వ శతాబ్దపు మొదటి రోజుల్లో ఈ జిల్లాలో ఉన్న ఉన్నత పాఠశాలలలో తెనాలి తాలూకా ఉన్నత పాఠశాల పేరు గాంచింది. తెనాలి నుండి రేపల్లె వరకు గల చాల గ్రామాల నుండి స్నాతక విద్య (graduate course) కై చాల మంది విద్యార్థులు తెనాలి వచ్చేవారు. ఆయా ప్రదేశాలలో వివిధ కళాశాలల ఆవిర్భావముతో తెనాలి ప్రాముఖ్యత తగ్గింది. ముద్రాక్షర లేఖనం (టైపు రైటింగు) మరియు హ్రస్వ లేఖనం (షార్ట్ హేండు) ప్రాచుర్యంలో ఉన్న కా'బొద్దు పాఠ్యం'లంలో కొత్తపేటలో ఉన్న అనేక శిక్షణా శాలలు వివిధ గ్రామాలు, చిన్న పట్టణాలనుండి వచ్చే విద్యార్థులతో నిండి ఉండేవి.
చిరకాలముగా ఈ పట్టణములో ఉన్న విద్యాలయాలు
కె.ఎస్.ఎస్.మహిళా ఇంజనీరింగ్ కళాశాల.
తాలూకా జూనియర్ కళాశాల
వి.యస్.ఆర్ & ఎన్.వి.ఆర్ కళాశాల
జె.యం.జె మహిళా కళాశాల
దొడ్డపనేని ఇందిర జునియర్ కళాశాల.
మునిసిపల్ బాలుర మరియు బాలికల ఉన్నత పాఠశాలలు.
కోగంటి శివయ్య ఉన్నత పాఠశాల
చెంచురామానాయుడు ఉన్నత పాఠశాల:- ఈ పాఠశాల 50వ వార్షికోత్సవాలు 2017, మార్చి-4న నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా పాఠశాల వాణి  పేరుతో ఈ పాఠశాల ప్రధానోపాధ్యాయులు శ్రీ వేజెళ్ళ ఉమామహేశ్వర్ రూపొందించిన, "రేపటి పౌరుల నేటి పత్రిక" వార్షిక సంచికను శాసనసభ్యులు శ్రీ ఆలపాటి రాజేంద్రప్రసాద్ ఆవిష్కరించారు. [14]
నన్నపనేని సీతారామయ్య-సరస్వతమ్మ పురపాలకసంఘ (ఎన్.ఎస్.ఎస్.ఎం) ఉన్నత పాఠశాల, ఐతానగర్:-తెనాలోని ఐతానగర్‌కు చెందిన శ్రీ నన్నపనేని శంకరరావు, కాంటెక్ సాఫ్ట్‌వేర్ సొల్యూషన్‌స్ అను సంస్థకు డైరెక్టరుగా ఉన్నారు. వీరు ఇటీవల కాలం చేసారు. వీరి కుమారుడు శ్రీ శ్రీధర్, తన తండ్రి ఙాపకార్ధం, ఈ పాఠశాలలో ఒక ఆడిటోరియం నిర్మాణానికి అవసరమైన 45 లక్షలను తాను విరాళంగా ఇవ్వడానికి సంసిద్ధతను వ్యక్తం చేయడమేగాక, మొదటి విడతగా పది లక్షల రూపాయలను చెక్కు ద్వారా 2017, ఫిబ్రవరి-19న, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రధాన కార్యదర్శి శ్రీ టక్కర్‌గారికి అందజేసినారు. [12]
నన్నపనేని పురపాలక ప్రాథమిక పాఠశాల, రజకపేట.
నెహ్రూ నికేతన్
శ్రీ సాయి విద్యా సంస్ఠలు
వివేక విద్యా సంస్థలు.
డాక్టర్ కెకెఆర్ గౌతం కాన్సెప్ట్ స్కూల్.
మాంటిస్సోరీ పాఠశాల
ఆక్స్ ఫర్డు
ఎన్.ఆర్.ఐ
శ్రీ యలవర్తి ఆంజనేయశాస్త్రి వేద సంస్కృత పాఠశాల.
కె.ఎల్.ఎన్.సంస్కృత కళాశాల

తెనాలిలో పేరు పొందిన దేవాలయాలు

వైకుంఠ పురం (చిన్న తిరుపతి):- పద్మావతీ సమేత శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి వారి దేవస్థానము. దశాబ్దాలుగా తెనాలివారి తమదైన తిరుపతి. సుమారు నలభై సంవత్సరాల క్రితం ఒక పుట్టపై శయనించి ఉన్న వేంకటేశ్వరునికి దేవాలయనిర్మాణం జరిగింది. చుట్టుపక్కల గ్రామాల రైతులందరూ తమ మొదటి పంట (వరి) ని తెచ్చి, పాయసం (పరమాన్నం) వండి, దేవునికి నివేదన చేస్తారు. కేశఖండన తిరుపతి లాగానే సర్వసామాన్యం.
శ్రీ గోదా పద్మావతీ సమేత శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామివారి ఆలయం:- తెనాలి పట్టణంలోని అమరావతీ కాలనీలో ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి వద్ద నూతనంగా నిర్మించిన ఈ ఆలయంలో విగ్రహ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవాలు, 2017, మార్చి-6వతేదీ సోమవారం నుండి 15వ తేదీ బుధవారం వరకు నిర్వహించెదరు. [13]
భవన ఋషి, భద్రవతి మాత ఆలయం, షరప్ బజార్ తెనాలి.
విశ్వకర్మ దేవాలయం (కొత్తపేట )
శ్రీ మద్విరాట్ పోతులూరి వీర బ్రహ్మేంద్రస్వామి దేవాలయం (గాంధీ చౌక్)
దొంగ రాముడి గుడి:- ఒక్క రాత్రిలో దొంగతనంగా కట్టిన గుడి అట. అందుకే ఆ పేరు. మునిసిపల్ ఆఫీసు (గాడి బావి) వద్ద ఉంది. (ఆ గాడి బావి ఈనాడు కానరాదు.
కన్యకా పరమేశ్వరి మందిరం:- అమ్మవారి పేరుతో ప్రసిధ్ధమైన శివాలయం. రాజ రాజేశ్వరి అమ్మవారు కూడా వేంచేసి ఉన్నారు. పట్టణ వైశ్య సముదాయముచే నడపబడే ఈ దేవస్థానములో దసరా ఉత్సవము కనుల పండుగగా, పట్టణ సంస్కృతిని ప్రతిబింబించేదిగా ఉంటుంది.
పాత శివాలయం, గంగానమ్మ పేట.
శ్రీ పర్వతవర్ధనీసమేత రామేశ్వర స్వామి ఆలయం:- స్థానిక గంగానమ్మపేటలోని ఈ ఆలయం, అతి పురాతనమైనదిగా పేరుగాంచింది. త్రేతాయుగంలో పరశురామునిచే క్షత్రియ సంహారం అనంతరం, పాపపరిహారార్ధమై ప్రతిష్ఠించిన శివాలయాలలో ఈ క్షేత్రం గూడా ఒకటిగా విరాజిల్లుతోంది. కశ్యప ప్రజాపతికి దానంగా ఇవ్వబడిన ఆలయంగా ఈ ధామాన్ని చెబుతారు. ఈ దివ్య మందిరంలో శ్రీ పర్వతవర్ధనీ సమేత రామేశ్వర స్వామి కొలువుదీరి ఉన్నాడు. [1]
శ్రీ రుక్మిణీ సత్యభామా సమేత శ్రీ గోవర్ధనస్వామివారి ఆలయం:- ఈ ఆలయం స్థానిక నెహ్రూ రహదారిపై ఉన్నది
శ్రీ సువర్చలా సమేత పంచముఖ ఆంజనేయ స్వామి ఆలయం {పాత ఆంజనేయ స్వామి ఆలయం}:- తెనాలి పట్టణ నడిబొడ్డున షరాఫ్ బజారులోని ఈ ఆలయం 150 సంవత్సరాల క్రితం నిర్మితమైనది. దక్షిణ భారతదేశంలో నాలుగు ధ్వజస్తంభాలు గల ఏకైక ఆలయం ఇది. ఈ ఆలయంలో ప్రతి సంవత్సరం వైశాఖమాసంలో, హనుమజ్జయంతి సందర్భంగా, స్వామివారి వార్షిక బ్రహ్మోత్సవాలు, వైభవంగా నిర్వహించెదరు.
చిట్టి ఆంజనేయ స్వామి గుడి.ఈ గుడీ శ్రీ రామ నవమీ ఉత్సవాలకి ప్రసిద్ధి.
శ్రీ బాలాత్రిపుర సుందరీ సమేత శ్రీ చంద్రమౌళీశ్వరస్వామివారి ఆలయం:- ఈ ఆలయం స్థానిక మారీసుపేటలో ఉంది.
అమ్మవారి దేవాలయం, సుల్తానాబాదు.
శ్రీ షిర్డీ సాయిబాబా మందిరం:- స్థానిక మారీసుపేటలోని ఈ ఆలయ 15వ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం, 2015, నవంబరు-22వ తేదీ ఆదివారంనాడు వైభవంగా నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా బాబాను పంచామృతాలతో అభిషేకించారు. ఈ కార్యక్రమానికి భక్తులు పెద్దసంఖ్యలో విచ్చేసారు. [10]
మార్వాడి గుడి (జైన దేవాలయం)
వేణుగోపాల స్వామి గుడి
గంగానమ్మ గుడి:- తెనాలి మారీస్ పేటలోని ఆర్.ఆర్.నగర్ లోని ఈ ఆలయంలో అమ్మవారి 30వ వార్షిక కొలుపులు, 2015, సెప్టెంబరు-6వ తేదీ ఆదివారంనాడు వైభవంగా నిర్వహించారు. [9]
అప్పలస్వామి మందిరం
పేరంటాలమ్మ గుడి (ఐతానగర్)
శ్రీ బసవమందిరం:- ఈ మందిరం తెనాలిలోని నందులపేటలో, వినాయకుని గుడి వీధిలో ఉన్న ఈ మందిరాన్ని 1924లో నిర్మించారు. ఈ మందిర వ్యవస్థాపకులు కీ.శే.శ్రీమతి సోము రాజమ్మ గారు. [11]
శ్రీరామ నవమి సందర్భముగా వసంత నవరాత్రోత్సవాలు జరుగుతాయి. ఈ సమయంలో సుమారు ఒక కి.మీ. పొడవైన పందిరి (చిట్టి ఆంజనేయ స్వామి గుడి నుండి దొంగ రాముడి గుడి వరకు) వేసి చాల ఘనంగా జరుపుతారు. భద్రాచలం తరువాత అంత ఘనంగా చేస్తారని ప్రతీతి. ఇది కాక తెనాలిలో సంవత్సరం పొడవునా పెక్కు ధార్మిక, సాంస్కృతిక ఉత్సవాలు జరుగుతూనే ఉంటాయి.
1511లో కృష్ణదేవరాయలు విజయయాత్రలో భాగంగా తెనాలి ప్రాంతాన్ని సందర్శించారు. ఆ కాలంలో లక్ష్మీవల్లభుడైన గోవర్ధనస్వామి విగ్రహం తెనాలి నగరంలో ప్రతిష్ఠించినట్లు తెనాలి కైఫియత్ తెలుపుతోంది. తన విజయయాత్ర సందర్భంగా రాయలు గోవర్ధనస్వామిని దర్శించుకుని అక్కడ ఓ శాసనాన్ని వేయించారు. గోవర్ధనస్వామి పేరిట శాసనం వేయడంతో పాటు ఆయనకు తేలప్రోలు గ్రామాన్ని దానంగా ఇచ్చారు. రాయలు వేసిన శాసనంలో రాయలు, తిమ్మరుసు చేసిన దానధర్మాల వివరాలతో పాటు తెనాలి ప్రాశస్థ్యాన్ని కూడా అభివర్ణించారు. తుంగభద్ర, కృష్ణవేణి నదుల మధ్యనున్న తెనాలి అని సంబోధించిన ఆయన జిల్లాలో నాదెండ్ల, కొండపాడు లనూ దానం ఇచ్చినట్లు లిఖించారు.
[1] ఈనాడు గుంటూరు జిల్లా ఎడిషన్; 2013, జూలై-15; 15వపేజీ.
[2] ఈనాడు గుంటూరు సిటీ; 2015, నవంబరు-23; 33వపేజీ.
ప్రసిద్ధులు
తెనాలి రామకృష్ణ
యలవర్తి నాయుడమ్మ
చక్రపాణి
ఎ.వి.రామారావు శాస్త్రవేత్త.
కొడవటిగంటి కుటుంబరావు
బయ్యారపు ప్రసాదరావు
కాంచనమాల
ఆమంచి వెంకట సుబ్రహ్మణ్యం
త్రిపురనేని రామస్వామి
పరుచూరి రాజారాం
వెలగా వెంకటప్పయ్య
జంధ్యాల చంద్రమౌళిశాస్త్రి
నన్నపనేని నరసింహారావు వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త
పురాణం రాధాకృష్ణ ప్రసాద్ పురాతత్వ శాస్త్రజ్ఞులు
అన్నాబత్తుని సత్యనారాయణ శాసన సభ్యులు
నన్నపునేని వెంకటరావు విద్యావేత్త, శాసన సభ్యులు
అధరాపురపు తేజోవతి రచయిత్రి, బొమ్మిడాల ఫౌండేషన్ పురస్కార గ్రహీత
కన్నెగంటి జగ్గయ్య
కాళిదాసు కోటేశ్వరరావు
చక్రపాణి/ఆలూరి వెంకట సుబ్బారావు
ముదిగొండ లింగమూర్తి
పులిపాటి వెంకటేశ్వర్లు
పోలేపెద్ది నరసింహమూర్తి ఆంధ్ర కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ నిర్మాత
తాడంకి శేషమాంబ
స్వరాజ్యలక్ష్మి
కాకుమాను ఉళక్కి
మద్దెల నగరాజకుమారి
రాచాబత్తుని సూర్యనారాయణ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు.
రాచాబత్తుని ఆంజనేయులు దారపు బంతుల యూనిట్ల స్థాపకుడు
ప్రత్తి రామయ్య రంగస్థల, చిత్ర, శిల్ప కళాకారుడు
లావు బాలగంగాధరరావు
తాడిబోయిన మల్లయ్య  బీసీ నాయకుడు
పూసపాటి కృష్ణసూర్యకుమార్, ప్రముఖ గణిత మేధావి.
కొడవటిగంటి రోహిణీప్రసాద్
మీనాకుమారి, తెలుగు సినిమా నటి.
మార్టూరు వెంకటేశ్వర్లు పండితులు, హైమావతి పండిత్ దంపతులు ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసులు.
రావులకొల్లు సోమయ్య పంతులు ప్రముఖ కర్ణాటక సంగీత నాద విద్వాంసుడు.
దాలిపర్తి శేషయ్య స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, బీసీ నాయకుడు.
మరికొన్ని విశేషాలు
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రాంతంలో మొదటి ముద్రణా యంత్రాలయం "కాకుమాను ప్రెస్"(జానకిరాం బైండింగ్ వర్క్స్) 1930లో స్ధాపించబడినదిబ్రహ్మంగారి కాలజ్ఞానం అనే పుస్తకం ప్రచురించబడింది. కాకుమాను జానకీరాం,కాకుమాను అంజయ్య ప్రెస్ స్థాపకులు
తెనాలి లింగాకర్షక బుట్టల తయారీకి కూడా ప్రఖ్యాతి చెందివది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా మరియు దేశవ్యాప్తంగా ఈ ఊరి నుండి లింగాకర్షక బుట్టలు సరఫరా జరుగుతుంది
తెనాలికి 1901 ముందు వరకూ తాలూకా హోదా లేదు. అప్పట్లో రేపల్లె తాలూకాలో తెనాలి ఉపతాలూకాగా ఉండేది. 1901 నుండి తెనాలికి తాలూకా హోదా కల్పించిన తర్వాత, అందులో రేపల్లె ఉపతాలూకాగా మారింది. 1909 లో తెనాలి రెవెన్యూ డివిజనుగా మారిన తర్వాత, తిరిగి రేపల్లెకు తాలూకా హోదా కల్పించారు.[7]
తెనాలికి చెందిన శ్రీ సి.హెచ్.వెంకటరమణ కొన్నేళ్ళుగా ఒడిషా రాష్ట్రంలోని బరంపురంలో స్థిరపడ్డారు. వీరి భార్య శ్రీమతి కె.మాధవి ఉన్నత విద్యావంతురాలు. ఇటీవల జరిగిన ఎన్నికలలో బరంపురం నగరానికి తొలి మహిళా మేయర్ గా ఎన్నికైనారు.[8]
తెనాలికి చెందిన సూర్యశిల్పశాలకు చెందిన యువశిల్పకళాకారుడు శ్రీ కాటూరి రవిచంద్ర (తండ్రి-వెంకటేశ్వరరావు), 2013 నవంబరు 7 నుండి ముంబైలోని ఐ.ఐ.టి.ఆవరణలో, దండి సత్యాగ్రహ ట్రస్టు ఆధ్వర్యంలో జరుగనున్న అంతర్జాతీయ స్థాయి వర్కుషాపునకు ఎన్నికైనారు. ఈ వర్కుషాపులో, మహాత్మాగాంధీ ఉప్పుసత్యాగ్రహానికి సంబంధించిన శిల్పాల ప్రదర్శన జరుగును. శ్రీ రవిచంద్ర శిల్పరంగంలో ఎం.ఎఫ్.యే చేశారు.
తెనాలి పట్టణం నడిబొడ్డున ఐదున్నర ఎకరాలలో విస్తరించియున్న "పినపాడు చెరువు" పట్టణానికి ఒక అద్భుతమైన సహజ వనరు. కేవలం చెరువుగా ఉంటే దీనికి ఇంత ప్రత్యేకత ఉండదు. అయితే చెరువుకు మధ్యలో సహజంగా ఉండే ద్వీపం (ఐలండ్) గుర్తింపును తెసికొని వచ్చింది. ఇది పట్టణంలోని పురాతన చెరువులలో ఒకటి. [8]
రామకృష్ణ మనోహర ఆశ్రమం, సుల్తానాబాదు.
శ్రీ వాసవి గోసేవా సమితి, బుర్రిపాలెం రోడ్డు.
శ్రీ కాకుమాను శంకరుని ధర్మసత్రం, బోస్ రోడ్.
మదర్ థెరెస్సా వృద్ధాశ్రమం, ఐతానగర్.
శాస్త్రి పెన్ వర్క్స్
ఒకప్పుడు పెన్ను అంటే ఫౌంటెన్ పెన్'. పూర్వం రెండు మూడు వరుసలు రాయగానే ఇంకు సీసాలో ముంచి వ్రాసేవారు. కాలక్రమేనా సిరాలో ముంచే అవసరం లేకుండా నిబ్ వెనుక ఇంకు రిజర్వాయర్ ఉండేలా పెన్నుని అమెరికా వారు ఆవిష్కరించారు. దీనినే ఫౌంటెన్ పెన్ అంటారు. భారతదేశ వ్యాప్తంగా అనేక చోట్ల వీటి తయారీ జరిగేవి.
తెనాలికి ఫౌంటెన్ పెన్నుల తయారీలో ఘన చరిత్ర ఉంది. స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వం రాజమండ్రిలోని "రత్నం" పెన్స్ ప్రజాదరణ పొందాయి. ఆ తర్వాత తెనాలి పెన్నులదే రాజ్యం. తెనాలి ఉత్పత్తులైన "సోలార్", "అశోక", "ప్రసాద్" పెన్నులు దశాబ్దాల పాటు విశేష ఆదరణ పొందాయి. తెనాలిలో పౌంటెన్ పెన్స్ తయారీకి ఆధ్యుడు వి.ఎస్.శాస్త్రి. తొలుత ఫాన్సీ షాపు వ్యాపారంతో ప్రారంభించి, పెన్నులు రిపేరు చేస్తూ, క్రమంగా వాటి తయారీపై దృష్టిపెట్టారాయన. 1946లో "శాస్త్రి పెన్ వర్క్స్"ను స్థాపించారు. "సోలార్" బ్రాండ్ పేరుతో పౌంటెన్ పెన్నులు తయారీ చేపట్టారు. పెన్నులకు కావలసిన క్లిప్పులు, పాళీలు, నాలికలను ఇక్కడే రూపొందించేవారు. ఆ రోజుల్లో ఆయన వద్ద 33 మంది వర్కర్లు ఉండేవారు. సోలార్ పెన్ను ధర 1953లో రూ.21 ఉండేది. అనేక మంది జాతీయ నాయకులు ఈ యూనిట్ ను సందర్శించి మెచ్చుకున్నారు. ఈ యూనిట్ 1960లో మూత పడింది.[9]
మూలాలు

బయటి లింకులు
.

వర్గం:గుంటూరు జిల్లా మండలాలు
వర్గం:ఆంధ్ర ప్రదేశ్ నగరాలు మరియు పట్టణాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా పట్టణాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా పురపాలక సంఘాలు

2014లో తెనాలి మండల రెవెన్యూ అధికారి ఎవరు?


శేసాయిపానుకు, విశాఖపట్నం జిల్లా, హుకుంపేట మండలానికి చెందిన గ్రామము [1]
ఇది మండల కేంద్రమైన హుకుంపేట నుండి 30 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 121 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 47 ఇళ్లతో, 190 జనాభాతో 36 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 98, ఆడవారి సంఖ్య 92. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 188. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584578[2].పిన్ కోడ్: 531077.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి  ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల హుకుంపేటలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల బాకూరులోను, మాధ్యమిక పాఠశాల బాకూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల హుకుంపేటలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది.
చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది.  ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 4 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 6 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
సెసైపనుకులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 30 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 2 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 3 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 3 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
సెసైపనుకులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
వాటర్‌షెడ్ కింద: 3 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
సెసైపనుకులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, సామలు, రాగులు
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	190 - పురుషుల సంఖ్య 	98 - స్త్రీల సంఖ్య 	92 - గృహాల సంఖ్య 	47

మూలాలు

శేసాయిపానుకు

శేసాయిపానుకు గ్రామంలో 2012 నాటికి జనాభా ఎంత?


చింతపల్లి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని విశాఖపట్నం జిల్లాకు చెందిన మండలము.[1]
మండలంలోని గ్రామాలు
లమ్మడంపల్లి
ఎగువజనబ
దిగుజనబ
చెరువూరు
తాడ్లపల్లి
బురదమామిడి
కోరుకొండ
దిగవలసపల్లి
తూరుమామిడి
బూరుగుబైలు
వీరవరం
ఎగవలసపల్లి
కుడుములు
కప్పగొంది
రాళ్ళగడ్డ కొత్తూరు
రాళ్ళగడ్డ
కుడుముసరి
గొద్దిబండ
కోటగున్నలు
నిమ్మలపాడు
ఇటికబెడ్డ
వేలంజువ్వి
జోహేరు
బలపం
తోకపాడు
మందిపల్లి
కరకపల్లి
గొప్పుగుడిశెలు
వందనపల్లి
తూరుబొండలు
కిటుమల
బొడ్డపుట్టు
మెరకలు
దోనిపొలాలు
వంచులదుర్గం
సంపంగిపుట్టు
బొక్కెల్లు
భీమనుపల్లి
గొర్రెలమెట్ట
పుల్లలమామిడి
లుంబూరు
పూసలపాలెం
చిత్తంగరువు
కిలిమిసింగి దుర్గం
తమ్మింగల
పులిగొంది
పెదగరువు
లక్ష్మీపురం
పెదగొంది
గొసైగొంది
జదుగూరు
వరతనపల్లి
సోమవరం
సుద్దగరువు
దొంగలెగ
బొద్దజువ్వి
వెదురుపల్లి
జొహరు
కత్తుబండ
వంతలపాడు
పనసలపాడు
కురమనపాకలు
గోచపల్లి
వొత్తి బుసులు
గొదుగులమెట్ట
జంగంపాకలు
దొమలగొంది
కొలనుబండ
అన్నవరం, చింతపల్లి
కుమ్మరివంచల
లోతుగెడ్డ జంక్షన్
మేడూరు
చెరుకుంపాకలు
లింగాలగుడి
బండబయలు
కొత్తవూరు
జున్నులు
పినపాడు
పొటూరుఆజుగుమ్మలు
బెన్నవరం
రేగల్లు
జీలుగుమెట్ట
పెదకొండ
కదసిల్ప
తీగలమెట్ట
గొడుగుమామిడి
కొత్తపాలెం
డేగలపాలెం
కప్పలు
బెన్నవరం
కరకపల్లి
ఉమ్రసిగొంది
భీమసింగి
పెదపాకలు
మామిడిపల్లి
దెబ్బగరువు
కిన్నెర్ల
వంగసరి
వురిసింగి
కొలపరి
చిన్న గెద్ద
కందులగొది
మల్లవరం (చింతపల్లి మండలం)
గదపరి
గెర్రిలగద్ద
చవతపాడు
వమిగెద్ద కొత్తూరు
పిన కొత్తూరు
చెరపల్లి
గెంజిగెద్ద
బయలుకించంగి
వమిగెద్ద
పంద్లిమామిడి
చదలపాడు
బౌర్తి
సత్యవరం
గొయ్యలమెట్ట
పశువులబండ
చౌడుపల్లి
చదిపేట
అంతర్ల
చింతపల్లి
బాలాజిపేట
చిలకలమామిడి
గానుగులపాడు
సల్లై
గెంజిగెద్ద
సదిక
రౌతుపయలు
చింతలూరు
బురిసింగి
రేగుబైలు
బూడిదపాడు
కొరుకొండ
వనజాజులు
బయపాడు
బసంగి కొత్తూరు
లంబదంపల్లి
వంతమామిడి
రాజుబండ
మర్రిచెట్టు పాకలు
బంగారుగుమ్మి
చిన్నరాజు పాకలు
తల్లకోట
లబ్బంగికొత్తవీధి
లబ్బంగి
జంగంపాకలు
బరికదొరపాకలు (రాజుపాకలు దగ్గర)
మదిగుంట
కృష్ణపురం
తెరపల్లి
యెర్రబొమ్మలు
నాగులగొంది
లుబ్బగుంట
కిక్కిసలబండ
కుదుపుసింగి
కొమ్మంగి
పరికలు
జంగంబండ
రేలంగి
యర్రవరం
సమగిరి
యర్నాబిల్లి
గొడుగుమామిడి
రోలుగుంట
తాటిబండ
రాచపనస
వంటమామిడి
బొర్రమామిడి
కాగులబండ
పోతురాజుగున్నలు
తోటమామిడి
పొర్లుబండ
తాటిపాలెం
తప్పులమామిడి
బోయలగూడెం
సీతారంపురం
[ఎర్రగడ్డ
జెర్రిగడ్డ
ఎర్రనబిల్లి
కొండవంచుల
చిన్నబరడ
పెద్దబరడ
సిరిపురం
దిగువపాకలు
గొండిపాకలు
రౌరింటాడ
బడ్డిమెట్ట
చిత్రాలగొప్పు
లమ్మసింగి
నూతిబండ
ఒన చకరాయబండ
రావిమానుపాకలు
భీమనపల్లి
అసిరాడ
గట్టుంపాకలు
తేజంగి
రాచపనుకులు
పాలాడ
బౌడ
కిటుమళ్ళ
రాకోట
బలబద్రం
పకబు
పాతపాడు
కురుసింగి
తూరుయేబొంగలు
గుమ్మిడిపాలెం
ఊబలగరువు
ఊకబండ
బుసులకోట
సనివారం
చిన్నయపాలెం
తామరపల్లి
సింగవరం
సింగవరం కొత్తూరు
అంజలం
ఉసురుపుట్టు
నిమ్మలపాలెం
గడ్డిబండ
ములుసుబండ
శీకాయబండ
బుసిబండ
పొలమబండ
చీమలబయలు
వండ్లమామిడి
జంగంబుడ్డి
ముంతమామిడి
నగ్రహారం
బెముడిచట్రు
లక్కవరం
మచ్చలమామిడి
గున్నమామిడి
మేడిమబండ
రాయిపాలెం
తాటిబండ
నడిమిపాలెం
కపసుపాడు
దొవరపల్లి
పాలమామిడి

చింతపల్లి మండలం

జంగంబుడ్డి గ్రామ పిన్ కోడ్ ఏంటి?


మధురమామిడి, విశాఖపట్నం జిల్లా, గంగరాజు మాడుగుల మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన గంగరాజు మాడుగుల నుండి 4 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 95 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 35 ఇళ్లతో, 132 జనాభాతో 61 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 66, ఆడవారి సంఖ్య 66. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 132. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584915[2].పిన్ కోడ్: 531029.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు గంగరాజు మాడుగులలో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల గంగరాజు మాడుగులలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
బావుల నీరు  గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది.  ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
మధురామామిడిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 10 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 2 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 25 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 23 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 11 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 11 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
మధురామామిడిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఇతర వనరుల ద్వారా: 11 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
మధురామామిడిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
పసుపు, రాజ్‌మా, పిప్పలి
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	132 - పురుషుల సంఖ్య 	66 - స్త్రీల సంఖ్య 	66 - గృహాల సంఖ్య 	35

మూలాలు

మధురమామిడి గ్రామ పిన్ కోడ్ ఎంత ?