బవురువాక, తూర్పు గోదావరి జిల్లా, ప్రత్తిపాడు మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1].
ఇది మండల కేంద్రమైన ప్రత్తిపాడు నుండి 24 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పిఠాపురం నుండి 40 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 180 ఇళ్లతో, 560 జనాభాతో 619 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 274, ఆడవారి సంఖ్య 286. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 9 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 389. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587286[2].పిన్ కోడ్: 533446.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల పెద్దిపాలెంలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల శంఖవరంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల శంఖవరంలోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ప్రత్తిపాడులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల దివిలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ కాకినాడలో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల ప్రత్తిపాడులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు కాకినాడలోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది.గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది.ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి.వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 6 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
బవురువాకలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 59 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 22 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 30 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 104 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 403 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 480 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 26 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
బవురువాకలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 4 హెక్టార్లు
ఇతర వనరుల ద్వారా: 21 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
బవురువాకలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
జీడి, వరి
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	560 - పురుషుల సంఖ్య 	274 - స్త్రీల సంఖ్య 	286 - గృహాల సంఖ్య 	180
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 647.[3] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 309, మహిళల సంఖ్య 338, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 171 ఉన్నాయి.
మూలాలు

2018 నాటికి బవురువాక గ్రామంలో ఓటర్ల సంఖ్య ఎంత?


భారత దేశము యొక్క రాష్ట్రాల శాసన వ్యవస్థలోని సభలలో ఎగువ సభను శాసనమండలి (విధాన పరిషత్) అంటారు. రాజ్యాంగంలోని 171 అధికరణం ద్వారా ఈ విధాన సభను ప్రారంభించవచ్చు. 2017 నాటికి భారతదేశంలోని   29 రాష్ట్రాలలో కేవలం 7 రాష్ట్రాలలో మాత్రమే  శాసనమండలి ఉంది[1]. అవి ఉత్తర ప్రదేశ్, బీహార్, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, జమ్మూ కాశ్మీరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్, తెలంగాణ. రెండు సభలు కలిగిన రాష్ట్రాల శాసన వ్యవస్థలో ఇది ఎగువ సభ. శాసన మండలి సభ్యులు ప్రజలచే పరోక్షముగా ఎన్నికౌతారు. ఈ సభలోని సభ్యులను ఎన్నికైన స్థానిక సంస్థలు, అసెంబ్లీ సభ్యులు, గవర్నర్, గ్రాడ్యుయేట్లు, ఉపాధ్యాయులు మొదలైనవారు ఎన్నుకుంటారు. ఈ సభ్యులను ఎం.ఎల్.సి అని పిలుస్తారు. ఇది శాశ్వత సభ.  అనగా శాసన సభ వలె దీన్ని రద్దు చేయలేము. ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకు ఒకసారి మూడొంతుల సభకు ఎన్నికలు జరుపుతారు. శాసన మండలి సభ్యుని పదవీకాలం 6 సంవత్సరాలు.
సభ్యత్వం
ప్రతీ శాసన మండలి సభ్యుడు (ఎం.ఎల్.సి)  ఆరు సంవత్సరాల పదవీకాలం కలిగి ఉంటాడు. సభలో మూడొంతులలో ఒక వంతు సభ్యుల పదవీ కాలం ప్రతీ రెండు సంవత్సరాలకు పూర్తి అవుతుంది. ఈ అమరిక భారత పార్లమెంటులోని ఎగువ సభ అయిన  రాజ్యసభ ను పోలి ఉంటుంది.
శాసనమండలి సభ్యుడు కాదలచిన వ్యక్తి భారత పౌరుడై ఉండాలి. కనీసం 30 ఏళ్ళ వయసు ఉండాలి. మానసికంగా ఆరోగ్యవంతుడై ఉండాలి. దివాళా తీసి ఉండరాదు. అతడు ఏ రాష్ట్రంలో పోటీ చేస్తే ఆ రాష్ట్రంలో ఓటు హక్కు కలిగి ఉండాలి. అతడు/ఆమె అదే కాలంలో పార్లమెంటు సభ్యునిగా ఉండరాదు.
శాసన మండలి సభ్యుల సంఖ్య ఆయా రాష్ట్రాల శాసన సభ్యుల సంఖ్యలో మూడో వంతు కంటే మించరాదు. కానీ సభ్యుల సంఖ్య 40 కి తగ్గరాదు. (జమ్మూ కాశ్మీరు శాసన మండలిలో 32 మంది సభ్యులే ఉండటం చేత ప్రత్యేక పార్లమెంటు చట్టము వలన అనుమతించబడినది).
ఈ క్రింది పద్ధతిలో ఎం.ఎల్.సి లు నియమితులవుతారు:
మూడోవంతు (1/3) మందిని స్థానిక ప్రభుత్వ సంస్థలు అనగా మ్యునిసిపాలిటీలు, గ్రామ సభలు/గ్రామ పంచాయితీలు, పంచాయత్ సమితులు మరియు జిల్లాపరిషత్ లు  ఎన్నుకుంటాయి.
మూడోవంతు (1/3) మందిని రాష్ట్ర శాసనసభ సభ్యులు ఎన్నుకుంటారు.
శాసన మండలి సభ్యులలో ఆరోవంతు (1/6) మంది సభ్యులు గవర్నరు చే నియమించబడతారు. వీరు శాస్త్రము, కళలు, సామాజిక సేవ మరియు ఇతర రంగములలో రాణించినవారై ఉంటారు.
పన్నెండో వంతు (1/12) మందిని ఉన్నత పాఠశాలల, కళాశాలల, విశ్వవిద్యాలయాల అధ్యాపకులు ఎన్నుకొంటారు.
మరో (1/12) మందిని పట్టభద్రులు ఎన్నుకుంటారు.
ప్రతిపాదిత విధాన పరిషత్తులు
2010లో భారత పార్లమెంటు ఎనిమిదవ రాష్ట్రం (తమిళనాడు) లో శాసన మండలి పునః స్థాపన కొరకు చట్టం చేసింది. కానీ ఈ చట్టాన్ని అమలు  చట్టపరమైన చర్యల మూలంగా పెండింగ్ లో ఉంచబడింది.[2]  రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కూడా కౌన్సిల్ పునరుద్దరణకు వ్యతిరేకత వ్యక్తం చేసింది[3].
2013 నవంబరు 28 న అసోం లో శాసన మండలి ఏర్పరచవలసినదిగా భారత యూనియన్ కెబినెట్ ఆమోదించింది.
కర్ణాటక, మహారాష్ట్రలలో అధ్యయనం చేసిన తరువాత ఒడిశా రాష్ట్ర శాసన మండలిని ఏర్పాటు చేయనుంది.[4]
మహారాష్ట్ర విధానసభ వివరాలు: ఎన్నికలు 31, స్థానిక సంస్థలు 21, ఉపాధ్యాయులు 7, గ్రాడ్యుయేట్లు 7, నామినేటెడ్ 12.
రద్దు మరియు పునరుజ్జీవనం
శాసనసభ యొక్క ఉనికి రాజకీయంగా వివాదాస్పదంగా ఉంది. కొన్ని రాష్ట్రాలలో కౌన్సిల్ రద్దు చేయబడిన  తరువాత దాని పునఃస్థాపనన క్కొరకు  అభ్యర్థించారు; దీనికి విరుద్ధంగా, ఒక రాష్ట్రం కోసం కౌన్సిల్ యొక్క పునఃస్థాపన కోసం ప్రతిపాదనలు కూడా వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొన్నాయి. రాష్ట్ర శాసన మండలి రద్దుచేయడం లేదా పునఃస్థాపనకు సంబంధించిన ప్రతిపాదనలు భారత పార్లమెంటు నిర్ధారణకు కావాలి.
2007 ఏప్రిల్ లో  ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర శాసన మండలిని పునఃస్థాపించబడింది. రాష్ట్రంలోని ప్రధాన ప్రతిపక్ష పార్టీ అయిన తెలుగుదేశం పార్టీ, రాష్ట్రంలో తాము అధికారంలోకి వచ్చినట్లయితే మళ్లీ కౌన్సిల్‌ను రద్దు చేస్తామని ప్రకటించింది.
పంజాబ్ లో అకాలీదళ్-బిజెపి విజయం తర్వాత, కొత్తగా ఎన్నికైన ముఖ్యమంత్రి ప్రకాష్ సింగ్ బాదల్ తాను రాష్ట్రం యొక్క విధాన పరిషత్‌ను మళ్లీ ఏర్పరుస్తానని ప్రకటించాడు కానీ స్థాపించబడలేదు.
మూలాలు

వర్గం:భారత రాజకీయ వ్యవస్థ

2017 నాటికి భారతదేశంలోని ఎన్ని రాష్ట్రాలలో శాసనమండలి ఉంది?


రుస్తుంబాద, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, నరసాపురం మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]. పిన్ కోడ్: 534 275.
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	5,559 - పురుషుల సంఖ్య 	2,704 - స్త్రీల సంఖ్య 	2,855 - గృహాల సంఖ్య 	1,265

2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 5,183.[1] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2,623, మహిళల సంఖ్య 2,560, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,237 ఉన్నాయి.
రుస్తుం బాద (గ్రా) పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, నరసాపురం మండలంలోని గ్రామం.  ఇది మండల కేంద్రమైన నరసాపురం నుండి 3 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1265 ఇళ్లతో, 5559 జనాభాతో 1238 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2704, ఆడవారి సంఖ్య 2855. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2062 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 68. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588768[2].పిన్ కోడ్: 534275.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఏడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి , సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల,  అనియత విద్యా కేంద్రం, మేనేజిమెంటు కళాశాల  నరసాపురం లో ఉన్నాయి.  పాలీటెక్నిక్ సీతారామపురం లోను,
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, ఏలూరు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
రుస్తుం బాద (గ్రా)లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది.
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
రుస్తుం బాద (గ్రా)లో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి.
ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
రుస్తుం బాద (గ్రా)లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 232 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 6 హెక్టార్లు
శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 269 హెక్టార్లు
తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 12 హెక్టార్ల
నికరంగా విత్తిన భూమి: 716 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 50 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 665 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
రుస్తుం బాద (గ్రా)లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 665 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
రుస్తుం బాద (గ్రా)లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
చేతివృత్తులవారి ఉత్పత్తులు
లేసులు

మూలాలు

రుస్తుంబాద(గ్రామీణ)

2011 జనగణన ప్రకారం రుస్తుంబాద గ్రామములో పురుషుల సంఖ్య ఎంత?


అరిమెర, విశాఖపట్నం జిల్లా, పెదబయలు మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన పెదబయలు నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 131 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 33 ఇళ్లతో, 100 జనాభాతో 36 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 45, ఆడవారి సంఖ్య 55. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 98. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 583648[2].పిన్ కోడ్: 531040.
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప ప్రాథమిక పాఠశాల చుట్టుమెట్టలోను, బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు పెదబయలులోనూ ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల పెదబయలులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
అరిమెరలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నికరంగా విత్తిన భూమి: 35 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 35 హెక్టార్లు
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 104.[3] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 47, మహిళల సంఖ్య 57, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 28 ఉన్నాయి.
జనాభా (2011) - మొత్తం 	100 - పురుషుల సంఖ్య 	45 - స్త్రీల సంఖ్య 	55 - గృహాల సంఖ్య 	33

మూలాలు

అరిమెర గ్రామ పిన్ కోడ్ ఏంటి?


కొచెరిల్ రామన్ నారాయణన్  (వినండి); (1921 ఫిబ్రవరి 4 - 2005 నవంబరు 9) భారతదేశ 10వ రాష్ట్రపతి. అతను ఉఝుపూర్ లోని ఒక దళిత కుటుంబంలో జన్మించాడు. పాత్రికేయుడిగా కొంతకాలం పనిచేసిన తర్వాత, ఉపకార వేతనం సహాయంతో లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్‌లో రాజకీయ శాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేసాడు. నెహ్రూ ప్రభుత్వంలో భారత విదేశాంగ శాఖలో ఉద్యోగిగా నారాయణన్ తన వృత్తి జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. నారాయణన్ ప్రతిభను గుర్తించిన జవహర్ లాల్ నెహ్రూ ఆయనను రంగూన్ లోని భారత విదేశాంగ శాఖలో భారతదేశ ప్రతినిధిగా నియమించాడు.  అతను జపాన్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, థాయ్‌లాండ్, టర్కీ, చైనా, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు  దేశాలలో భారత రాయబారిగా పనిచేసాడు. అమెరికాలో భారత రాయబారిగా 1980 నుండి 1984 వరకూ నాలుగేళ్ళు పనిచేసాడు.  అతనిని దేశంలో అత్యుత్తమ దౌత్యవేత్తగా నెహ్రూ పేర్కొన్నాడు. [1]
ఇందిరాగాంధీ అభ్యర్థన మేరకు రాజకీయాలలోకి ప్రవేశించి, మూడు సార్లు వరుసగా లోక్‌సభకు ఎన్నికైనాడు. రాజీవ్ గాంధీ ప్రభుత్వంలో కేంద్ర మంత్రివర్గంలో రాష్ట్ర మంత్రిగా పనిచేశాడు.1992 లో 9వ భారత ఉపరాష్ట్రపతిగా ఎన్నికైనాడు. 1997 న భారత రాష్ట్రపతిగా ఎన్నికయ్యాడు. 1997 స్వాతంత్ర్య స్వర్ణోత్సవ సంవత్సరం. ఆ సంవత్సరం ఒక దళితుడు రాష్ట్రపతిగా పదవినలంకరించడం దేశంలో ఒక మంచి మార్పుగా పేర్కొనబడింది. నారాయణన్ స్వతంత్ర, దృఢమైన అధ్యక్షుడిగా పేరుపొందాడు. అతను కొన్ని సంప్రదాయాలకు శ్రీకారం చుట్టి, రాజ్యాంగ కార్యాలయ పరిధిని విస్తరించాడు. అతను తనకు తాను "రాజ్యాంగం నాలుగు మూలల పరిథిలో" పనిచేసే  "వర్కింగ్ ప్రెసిడేంట్" గా అభివర్ణించుకున్నాడు.  ప్రత్యక్ష అధికారం కలిగిన "ఎగ్జిక్యూటివ్ అధ్యక్షుడు",  ప్రభుత్వ నిర్ణయాలను ప్రశ్నించకుండా లేదా చర్చ లేకుండా ఆమోదించే "రబ్బర్ స్టాంపు ప్రెసిడెంట్" కు మధ్యస్థమిది. [2]
అతను అధ్యక్షుడిగా తన విచక్షణాధికారాన్ని ఉపయోగించాడు. అనేక సందర్భాల్లో సాంప్రదాయిక పద్ధతుల నుండి ప్రక్కకు జరిగి వ్యవహరించాడు. వాటిలో హంగ్ పార్లమెంట్ లో ప్రధాన మంత్రి నియామకం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని తొలగిస్తూ, కేంద్ర మంత్రివర్గం ప్రతిపాదనపై అక్కడ రాష్ట్రపతి పాలన విధించడం, కార్గిల్ పోరాట సమయంలో నిర్ణయాలు కూడా ఉన్నాయి. అతను భారత స్వాతంత్ర్య  స్వర్ణోత్సవ వేడుకలకు అధ్యక్షత వహించాడు. 1998 లో జరిగిన దేశ సాధారణ ఎన్నికలలో, పదవిలో ఉండగా ఓటు వేసిన మొదటి భారత రాష్ట్రపతి అయ్యాడు.
ప్రారంభ జీవితం
కె.ఆర్.నారాయణన్ పెరుమథనం, ఉఝవూర్ గ్రామంలో పేద కుటుంబంలో కొచెరిల్ రామన్ వైద్యర్, పున్నత్తురవీట్టిల్ పాపియమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. అతని తండ్రి సిద్ధ, ఆయుర్వేద వైద్యం చేస్తుండేవాడు. అతని కుటుంబం ("పరవాన్" కులానికి చెందినవారు. వారు కులవ్యవస్థ ప్రకారం కొబ్బరికాయలను ఒలుస్తారు) పేదరికంతో ఉండేది. అతని తండ్రి  వైద్యం చేయడం ద్వారా గౌరవాన్ని సంపాదించాడు. నారాయణన్ 1921, ఫిబ్రవరి 4 న జన్మించాడు. అతని మామయ్య అతన్ని పాఠశాలలో చేర్పించేటప్పుడు పుట్టినతేదీ సరిగా తెలియక 1921 అక్టోబరు 27 గా పాఠశాల రికార్డులలో నమోదు చేయించాడు. నారాయణన్ తరువాత ఆ తేదీనే అధికారికంగా ఉంచుకున్నాడు.
నారాయణన్ ప్రారంభ విద్యను ఉఝవూర్ లోని ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలో ప్రారంభించాడు. తరువాత అవర్ లేడీ అఫ్ లౌర్డెస్ అప్పర్ ప్రైమల్ స్కూల్, ఉళవూర్  (1931–35) లో చదివాడు. తన యింటి నుండి 15 కిలోమీటర్ల దూరంలో గల పాఠశాలకు వరిపొలాల గుండా నడుచుకొని వెళ్ళేవాడు. పాఠశాల విద్యకు ఫీజులు చెల్లించలేక పోయేవాడు. తరచుగా తరగతిగది వెలుపల నిలబడి   పాఠాలు నేర్చుకునేవాడు. ట్యూషన్ ఫీజులు అధికంగా ఉండటం వల్ల తరగతి గదిలోనికి అతని హాజరును నిషేధించారు. ఆ కుటుంబం పుస్తకాలు కొనడానికి కూడా ఆర్థిక యిబ్బందులు పడేది. అతని అన్నయ్య కె.ఆర్. నీలకంఠన్ ఆస్త్మా రోగం వల్ల బాధపడుతూ గృహానికి పరిమితమయ్యాడు. నీలకంఠన్ ఇతర విద్యార్థుల  నుండి పుస్తకాలను తీసుకొని, వాటిని నకలు చేసి, వాటిని నారాయణ్‌కి ఇచ్చేవాడు. నారాయణన్ సెయింట్ మేరీ హైస్కూలు, కురవిలంగడ్ లో (అంతకు ముందు 1935–36 లో సెయింట్ జాన్స్ హైస్కూలు కూతట్టుకుళంలో చదివాడు) మెట్రిక్యులేషన్ (1936–37) పూర్తిచేసాడు. ఇంటర్మీడియట్ విద్యను కొట్టయం లోని సి.ఎం.ఎస్ కళాశాలలో  (1938–40) పూర్తిచేసాడు. ట్రావెన్స్‌కోర్ రాజ కుటుంబం నుండి ఉపకార వేతనాన్నిపొందాడు.

నారాయణన్ బి.ఎ (ఆనర్స్), ఆంగ్ల సాహిత్యంలో ఎం.ఎ డిగ్రీలను ట్రావెన్స్‌కోర్ విశ్వవిద్యాలయం (ప్రస్తుతం కేరళ విశ్వవిద్యాలయం) నుండిపూర్తిచేసాడు. విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రథమ శ్రేణిలో  (ట్రావెన్స్‌కోర్ లో డిగ్రీలో మొదటి శ్రేణిలో ఉత్తీర్ణుడైన మొదటి దళిత విద్యార్థి) ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు. అతని కుటుంబం తీవ్రమైన యిబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నప్పుడు అతను ఢిల్లీ వెళ్ళి ది హిందూ, ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా పత్రికలలో పాత్రికేయుడిగా (1944–45) పనిచేసాడు. ఆ కాలంలో అతను తన స్వంత సంకల్పంతో 1945 ఏప్రిల్ 10న బొంబాయిలో మహాత్మా గాంధీని  ఇంటర్వ్యూ చేసాడు[3] .1945లో నారాయణన్ లండన్ వెళ్ళి లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనమిక్స్ వద్ద హారోల్డ్ లాస్కీ అధ్యర్యంలో రాజనీతి శాస్త్రాన్ని అభ్యసించాడు. [4] అతను కార్ల్ పాప్పర్, లియోనెల్ రోబిన్స్, ఫ్రెడిరిచ్ హైక్ ఉపన్యాసాలకు హాజరయ్యేవాడు. జె.ఆర్.డి.టాటా అందించిన ఉపకార వేతనంతో రాజనీతి శాస్త్రం ప్రత్యేకాంశంగా బి.ఎస్.సి (ఆర్థిక శాస్త్ం) డిగ్రీ ఆనర్స్ ను పూర్తిచేసాడు.[5] లండన్ లో ఉన్నప్పుడు అతను (కె.ఎన్.రాజ్ అనే సహ విద్యార్థితో) వి.కె.కృష్ణమీనన్ అధ్వర్యంలోని ఇండియా లీగ్ లో క్రియాశీలకంగా పాల్గొన్నాడు. కె.ఎం.మున్షీ ప్రచురిస్తున్న సోషల్ వెల్ఫేర్ వారపత్రికకు అతను లండన్ విలేకరిగా వ్యవహరించాడు. కె.ఎన్.రాజ్, వీరసామి రింగాడూ (తరువాత కాలంలో మలేషియా మొదటి అధ్యక్షుడు) లతో కలసి ఒకే గదిలో ఉండేవాడు. అతనికి మరొక ఆప్త మిత్రుడు పియరీ త్రుదే (తరువాత కాలంలో కెనడా ప్రధానమంత్రి).
దూత, విద్యావేత్త
1948లో నారాయణన్ భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చేటపుడు లాస్కీ, ప్రధానమంత్రి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూకి పరిచయ లేఖను ఇచ్చాడు.[6] కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, అతను ప్రజాసేవలో తన వృత్తిని ఎలా ప్రారంభించాడో వివరించాడు:

1949లో అతను భారత విదేశాంగ సర్వీసులో (ఐ.ఎఫ్.ఎస్) నెహ్రూ అభ్యర్థన మేరకు చేరాడు. [7] అతను దౌత్యవేత్తగా రంగూన్, టోక్యో, కెనడా , హనోయ్ లలో పనిచేసాడు. థాయ్‌లాండ్(1967–69), టర్కీ (1973–75),  చైనా(1976–78) ల  భారత అంబాసిడర్ గా ఉన్నాడు. 1954 లో ఢిల్లీ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనమిక్స్ లో బోధించాడు. అతను జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఫెలోషిప్(1970–72) పొందాడు. అతను  విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వశాఖలో సెక్రటరీగా(1976) ఉన్నాడు. 1978 లో పదవీవిరమణ చేసిన తరువాత అతను న్యూఢిల్లీలోని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయానికి  వైస్-ఛాన్సలర్ గా 1979 జనవరి 3 నుండి 1980 అక్టోబరు 14 వరకు పనిచేసాడు. అతను ఈ అనుభవం తన ప్రజా జీవితానికి పునాదిగా అభివర్ణించాడు[8] తరువాత పదవీవిరమణ నుండి తిరిగి వచ్చి ఇందిరా గాంధీ ప్రభుత్వ కాలంలో 1980 నుండి 84 వరకు అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో భారత అంబాసిడర్ గా తన సేవలనందించాడు. చైనాకు భారత రాయబారిగా నారాయణన్ పదవి, 1962 భారత-చైనా యుద్ధం తరువాత ఆ దేశంలో మొట్టమొదటి అగ్రశ్రేణి దౌత్య పదవి. 1982 లో రీగన్ అధ్యక్ష పదవీ కాలంలో అతను ఏర్పాటు చేసిన ఇందిరా గాంధీ వాషింగ్టన్ సందర్శన అమెరికాతో దెబ్బతిన్న సంబంధాలను బాగుచేయడానికి ఉపయోగపడింది.[9][10] 16 సంవత్సరాల పాటు ప్రధానమంత్రిగా విదేశాంగ వ్యవహారాల మంత్రిగా ఉన్న నెహ్రూ కె.ఆర్. నారాయణన్ "దేశ ఉత్తమ దౌత్యవేత్త" అని అభిప్రాయపడ్డాడు. (1955)

కుటుంబం
అతను రంగూన్, బర్మా (మయన్మార్) లో పనిచేస్తున్నప్పుడు, మా టింట్ టింట్ ను కలిసాడు. తరువాత 1951 జూన్ 8 న ఆమెతో వివాహమయింది. మా టింట్ టింట్  "ప్రపంచ యువ మహిళా క్రిస్టియన్ అసోసియేషన్" లో క్రియాశీలక సభ్యురాలు. ఆమె లాస్కీ విద్యార్థిని. ఆమె తన పరిచయానికి ముందు రాజకీయ స్వేచ్ఛ గురించి మాట్లాడటానికి అతనిని సంప్రదించింది. నారాయణన్ ఐ.ఎఫ్.ఎస్, ఆమె విదేశీయురాలు అయినందున వారి వివాహానికి భారతీయ చట్టం ప్రకారం నెహ్రూ నుండి ప్రత్యేక మినహాయింపు అవసరమైంది. మా టింట్ టింట్ భారతీయ నామం "ఉషా" గా మార్చుకొని భారతీయ పౌరసత్వం తీసుకుంది. ఉషా నారాయణన్ (1923–2008) మహిళలు, పిల్లలకు సంబంధించిన అనేక సాంఘిక సంక్షేమ కార్యక్రమాలలో పనిచేసింది. ఆమె ఢిల్లీ స్కూల్ ఆఫ్ సోషల్ వర్క్ లో మాస్టర్ డిగ్రీని చేసింది. [11] ఆమె బర్మా భాషలోని అనేక కథలను అనువాదం చేసి ప్రచురించింది. థిన్ పీ మైంట్ (బర్మా రచయిత) ద్వారా అనువదించబడిన కథల సంకలనం "స్వీట్ అండ్ సోర్" అనే శీర్షికతో 1998 లో కనిపించింది. విదేశీయ నేపథ్యం గల వారిలో భారతదేశంలో "ప్రథమ మహిళ"గా స్థానం పొందిన వారిలో ఆమె రెండవదానిగా గుర్తింపబడింది. వారికి ఇద్దరు కుమార్తెలు. వారు చిత్రా నారాయణన్ (స్విడ్జర్లాండ్, ద హోలీ సీ దేశాలకు భారత అంబాసిడర్)[12] మరియు అమృత.
రాజకీయ ప్రవేశం
ఇందిరా గాంధీ అభ్యర్థన మేరకు అతను రాజకీయాలలోనికి ప్రవేశించాడు. 1984, 1989, 1991 లలో వరుసగా మూడు సార్లు పాలక్కాడ్ (కేరళ) లోని ఒట్టపాళం నియోజకగర్గం నుండి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా గెలుపొంది లోక్‌సభకు ఎన్నికయ్యాడు.   అతను రాజీవ్ గాంధీ కేబినెట్ లో రాష్ట్ర వ్యవహారాల మంత్రిగా ఉన్నాడు. 1985 లో ప్లానింగ్ , 1985-86 మధ్య విదేశీ వ్యవహారాలు, 1986-89 మధ్య సైన్సు అండ్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వశాఖ పదవులను స్వీకరించాడు. పార్లమెంటు సభ్యునిగా అతను అతను భారతదేశంలో పేటెంట్ నియంత్రణలను అణచడానికి అంతర్జాతీయ ఒత్తిడిని అడ్డుకున్నాడు. 1989 నుండి 1991 మధ్య కాలంలో కాంగ్రెస్ పదవిలో లేనందువల్ల ప్రతిపక్షంలో ఉన్నాడు. 1991లో కాంగ్రెస్ మరలా అధికారంలోనికి వచ్చిన తరువాత అతనికి ఏ కేబినెట్ పదవీ దక్కలేదు. అతనికి రాజకీయ విరోధి అయిన  అప్పటి కేరళ ముఖ్యమంత్రి కె.కరుణాకరన్, కమ్యూనిస్టు భావజాలం కలిగి యున్నందున నారాయణన్ మంత్రి అయ్యే అవకాశం లేదని తెలిపాడు. అయితే, తాను మూడు ఎన్నికలలో కమ్యూనిస్ట్ అభ్యర్ధులను ఓడించినట్లు  నారాయణన్ స్పష్టం చేశాడు.[8]
1992 ఆగస్టు 21 న నారాయణన్ భారత ఉపరాష్ట్రపతిగా ఎన్నుకోబడ్డాడు. అప్పటి రాష్ట్రపతి శంకర్ దయాళ్ శర్మ. ఉపరాష్ట్రపతి అభ్యర్థిగా నారాయణన్ పేరును మొదటి సారిగా జనతాదళ్ పార్లమెంటరీ పార్టీ నాయకుడు, పూర్వపు భారతదేశ ప్రధానమంత్రి వి.పి.సింగ్ ప్రతిపాదించాడు. జనతాదళ్ , పార్లమెంటులోని వామపక్ష పార్టీలు ఉమ్మడిగా అతనిని అభ్యర్థిగా ప్రకటించాయి. ఇది తరువాత పి.వి. నరసింహారావు ఆధ్వర్యంలో కాంగ్రెస్ పార్టీ నుండి మద్దతు పొందింది. ఇది అతని ఏకగ్రీవ ఎన్నికకు మార్గం సుగమమైంది. వామపక్షంతో తనకు గల సంబంధంపై నారాయణన్ తరువాత వివరించాడు[8]. అతనికి కమ్యూనిజం పై భక్తి గానీ విరోధం గానీ లేదని ప్రకటించాడు. వారు తన సైద్ధాంతిక వైవిధ్యాల గురించి తెలుసుకున్నారు కానీ తనకు ఉప రాష్ట్రపతిగా మద్దతునిచ్చారని, దేశంలో ఉన్న ప్రత్యేక రాజకీయ పరిస్థితుల కారణంగా ఇలా జరిగిందని  తెలియజేసాడు. అతను వారి మద్దతు నుండి ప్రయోజనం పొందాడు.  క్రమంగా వారి రాజకీయ స్థానాలు ఆమోదయోగ్యతను పొందాయి. 1992 డిసెంబరు 6 న బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేత సమయంలో "ఇది మహాత్మా గాంధీ హత్య తరువాత భారత్ ఎదుర్కొన్న గొప్ప దుర్ఘటన " అని ఆయన వివరించాడు.[2]
రాష్ట్రపతి పదవి
కె.ఆర్. నారాయణన్ 1997 జూలై 17 న భారత రాష్ట్రపతిగా ఎన్నుకయ్యాడు.[13] రాష్ట్రపతి ఎన్నికలలో అతనికి  95% ఎలక్టోరల్ కాలేజి ఓట్లు వచ్చినవి. ఈ ఎన్నికలు జూలై 14న జరిగింది. కేంద్రంలో మైనారిటీప్రభుత్వం ఉన్న సమయంలో జరిగిన ఏకైక అద్యక్షుని ఎన్నిక ఇది. అతనిని టి. ఎన్. శేషన్ ఏకైక ప్రత్యర్థి అభ్యర్థి. శివసేన తప్ప మిగతా ప్రధాన రాజకీయ పక్షాలన్నీ నారాయణన్‌కు ఈ అధ్యక్ష ఎన్నికలలో మద్దతు నిచ్చాయి.[14] నారాయణన్ కేవలం దళిత అభ్యర్థిగా ఎన్నికయ్యారని శేషన్ ఆరోపించాడు.
1997 జూలై 25న  సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి జె.ఎస్.వర్మ సమక్షంలో పార్లమెంటు సెంట్రల్ హాలులో దేశాధ్యక్షునిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసాడు. తన ప్రారంభోపదేశంలో[15] ఇలా అన్నాడు:

స్వాతంత్ర్యం స్వర్ణోత్సవం
భారత దేశ స్వాత్రంత్ర్య స్వర్ణోత్సవ సంబరాలలో భాగంగా ఆగస్టు 14 అర్థరాత్రి పార్లమెంటు ప్రత్యేక సమావేశంలో నారాయణన్  చేసిన ప్రసంగం ప్రధాన సంఘటన.[16] ఈ ప్రసంగంలో అతను ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వం , రాజకీయాల స్థాపన స్వాతంత్ర్యం తరువాత భారతదేశ గొప్ప ఘనత అని అతను గుర్తించాడు.
తరువాత రోజు ఉదయం, భారత ప్రధానమంత్రి ఐ.కె.గుజ్రాల్ జాతినుద్దేశించి [17]ఎర్ర కోట పై నుండి ఇలా అన్నాడు:

ఎన్నికలలో పాల్గొనడం
1998 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో నారాయణన్ రాష్ట్రపతి భవన్ సముదాయం లోని ఒక పాఠశాలలో నిర్వహింపబడుతున్న పోలింగు బూత్‌లో సామాన్య ఓటర్లతో కలసి వరుసలో నిలబడి ఓటు వేసి పదవిలో ఉండి ఓటు వేసిన మొదటి రాష్ట్రపతిగా గుర్తింపబడ్డాడు. ఈ ప్రక్రియను తన పూర్వపు రాష్ట్రపతులు వదిలి వేసినప్పటికి అతను ఓటు వేయడానికి పట్టుబట్టాడు. నారాయణన్ సాధారణ ఎన్నికలలో ఓటు వేయని భారతీయ అధ్యక్షుల సుదీర్ఘమైన ఆచారాన్ని మార్చాలని ప్రయత్నించాడు.[18][19]  1999 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో కూడా తన ఓటు హక్కును వినియోగించుకున్నాడు.
రిపబ్లిక్  స్వర్ణోత్సవం
రాష్ట్రపతి కె.ఆర్.నారాయణన్ భారత రిపబ్లిక్ స్వర్ణోత్సవాల సందర్భంగా 2000 జనవరి 26న జాతినుద్దేశించి చేసిన ప్రసంగం[20] ఒక మైలురాయిగా భావిస్తారు;[21]  పెరుగుతున్న అసమానతల కారణంగా దేశం భారతీయ ప్రజలకు ఆర్థిక న్యాయం అందించడానికి (ముఖ్యంగా గ్రామీణ, వ్యవసాయ జనాభాకు) విఫలమైన అనేక మార్గాలను[22] విశ్లేషించడానికి ఒక అధ్యక్షుడు ప్రయత్నించడం ఇది  మొదటిసారి. [23] ప్రజల్లో అసంతృప్తి ఉన్నదని, సమాజంలోని అణగద్రొక్కబడిన వర్గాలలో అది హింసతో బయటపడుతుందనీ తెలిపాడు. తరువాత రోజు అతను పార్లమెంటులో చేసిన ప్రసంగంలో [24] భారత రాజ్యంగ నిర్మాణంలో బి.ఆర్.అంబేద్కర్ పాత్రను కొనియాడాడు. ప్రభుత్వ స్థిరత్వం కోసం కంటే జవాబుదారీతనం, భాద్యతలు ముఖ్యమనే అంబేద్కర్ భావనతో ఏకీభవిస్తూ, రాజ్యాంగం మౌలిక నిర్మాణాన్ని మార్చడానికి చేసే ప్రయత్నాలకు వ్యతిరేకంగా హెచ్చరించాడు. తరువాత 2001 లోజరిగిన గణతంత్ర దినోత్సవంలో అతను ఈ బలమైన పదజాలాన్ని పునరుధ్ఘాటించాడు. [25]
అధ్యక్షునిగా విచక్షణా వ్యవహారాలు:
అధ్యక్షునిగా  నారాయణన్ తన వివేచనా శక్తులను ఉపయోగించి అతను తీసుకున్న వివిధ నిర్ణయాలు, ఆలోచనను దేశానికి వివరించే ముఖ్యమైన ఆచరణను ప్రవేశపెట్టాడు; ఇది అధ్యక్షుడి పనితీరులో పారదర్శకతకు దారితీసింది.
ప్రధానమంత్రి నియామకం, పార్లమెంట్ రద్దు
నారాయణన్ అధ్యక్షునిగా ఉన్న సమయంలో వివిధ రాజకీయ పార్టీలలో ఎవరికీ సభలో విశ్వాసం పొందవలసిన స్థితి లేదని వారితో సంప్రదింపుల ద్వారా నిర్ణయించుకున్న తరువాత లోక్ సభను రెండు సార్లు రద్దు చేయబడినది.  1997 నవంబరు 28 నాటికి ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయవలసినదిగా షరతు విధించబడినపుడు ఐ.కె.గుజ్రాల్ ప్రభుత్వానికి మద్దతును అప్పటి కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు సీతారాం కేసరి ఉపసంహరించుకున్నాడు. గుజ్రాల్ లోక్ సభ రద్దుకు నారాయణన్‌కు  సలహా ఇచ్చాడు. లోక్ సభలో ఎవ్వరూ మెజారిటీని సాధించలేరని అధ్యక్షుడు నారాయణన్ నిర్ణయించుకొని గుజ్రాల్ సలహాను స్వీకరించాడు.(డిసెంబరు 4) [26] తరువాత జరిగిన సాధారణ ఎన్నికలలో, భారతీయ జనతా పార్టీ పార్లమెంటులో ఎక్కువ స్థానాలు పొందిన పార్టీగా అవతరించింది. ఈ పార్టీ దాని మిత్ర పక్షాలతో కలసి నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలియన్స్ (ఎన్.డి.ఎ) ఏర్పరచి సంకీర్ణ ప్రభుత్వం ఏర్పాటుకు సిద్ధమైంది. ఆ సంకీర్ణ వర్గానికి అటల్ బిహారీ వాజపేయి నాయకత్వం వహిస్తూ తనకు సరైన సంఖ్యాబలం లేనప్పటికీ ప్రభుత్వ ఏర్పరచేందుకు నారాయణన్ కు కోరాడు.  నారాయణన్ వారి కూటమితో సుస్థిర ప్రభుత్వం ఏర్పరచడానికి కావలసిన సంఖ్యా బలం పొందడానికి  వివిధ పార్టీలు తమకు యిచ్చిన మద్దతు లేఖలను సమర్పించమని కోరాడు. ఎన్.డి.ఎ మిత్ర పక్షాల మద్దతుతో  వాజ్‌పేయి ప్రధానమంత్రిగా (1998 మార్చి 15) న నియమితులైనాడు.[27] 10 రోజులలో పార్లమెంటులో జరిగిన విశ్వాస పరీక్షలో నెగ్గాలనినిర్ణయించబడినది.[18]
ఈ మైనారిటీ ప్రభుత్వానికి మద్దతునిస్తున్న పార్టీలలో జయలలిత సారధ్యంలోని  ఆన్నా డి.ఎం.కె 1999 ఏప్రిల్ 14 న మద్దతు ఉపసంహరించుకున్నట్లు రాష్ట్రపతికి లేఖ రాసింది. నారాయణన్ లోక్‌సభలో విశ్వాస పరీక్ష జరుపవలసినదిగా వాజ్‌పేయిని కోరాడు. ఏప్రిల్ 17న జరిగిన ఈ విశ్వాస పరీక్షలో వాజ్‌పేయి ఓడిపోయాడు. కొన్ని షరతులతో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయుటకు వాజ్‌పేయి, ప్రతిపక్ష నేత సోనియా గాంధీలు సిద్ధమయ్యారు. నారాయణణ్ ఎన్.డి.ఏ, కాంగ్రెస్ పార్టీలకు పార్లమెంటులో విశ్వసనీయత కోల్పోయినప్పటి నుండి మద్దతు పొందాయనడానికి కావలసిన  రుజువులు  చూపించమన్నాడు. ఇరు పక్షాలు సరియైన సాక్షాలను అందజేయలేకపోయాయి. పరిపాలనలో సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించడానికి ఏకైక మార్గంగా తాజా ఎన్నికలు నిర్వహించాలని నారాయణన్ ప్రధానమంత్రికి తెలియజేశాడు. వాజ్‌పేయి సలహాతో లోక్‌సభ రద్దయింది.(ఏప్రిల్ 26).[28] (తరువాత జరిగిన ఎన్నికలలో ఎన్.డి.ఎ కు సరిపడినంత సీట్లు వచ్చినప్పుడు వాజ్‌పేయి ప్రధానమంత్రి కాగలిగాడు. (1999 అక్టోబరు 11)
ఈ నిర్ణయాలలో, నారాయణన్ ప్రధానమంత్రి నియామకానికి కొత్త రూపకల్పనలు చేసాడు - ఏ పార్టీగానీ లేదా ఎన్నికల ముందు భాగస్వాములైన కూటమి గానీ మెజారిటీ పొందినపుడు,  మిత్రపక్షాల నుండి మద్దతు లేఖలను సమర్పించడం ద్వారా తాను సభలో విశ్వాసంపొందుతానని ఒప్పించగలిగిన తరువాత మాత్రమే ఒక వ్యక్తి ప్రధాన మంత్రిగా నియమితుడవుతాడు. అతడు హంగ్ పార్లమెంటు విషయంలో వివిధ ప్రధాన మంత్రుల నియామకాల విషయంలో తనకు పూర్వం ఉన్న రాష్ట్రపతులైన నీలం సంజివరెడ్డి, ఆర్.వెంకటరామన్, శంకర్ దయాళ్ శర్మ లు చేసిన చర్యలను విస్తరించాడు.
తరువాత అతడు ఈ విషయంలో రెండు విధానాలను అవలంబించాడు. వాటిలో అతిపెద్ద పార్టీ  లేదా ఎన్నికల ముందు జరిగిన కూటమి లలో నాయకుడు  లోక్ సభలో విశ్వాసం పొందగలరనే పరిశీలన జరిగిన తరువాతనే అతనిని ఆహ్వానించాలి.
రాష్ట్రపతి పాలన అధికారం
అధ్యక్షుడు నారాయణన్ ఒక రాష్ట్రంలో రాజ్యాంగంలోని 356 అధికరణ క్రింద రాష్ట్రపతి పాలనను విధించేందుకు కేంద్ర మంత్రివర్గం చేసిన సిఫారసును పునఃపరిశీలించమని రెండు సార్లు కోరాడు;  గుజ్రాల్ ప్రభుత్వం (1997 అక్టోబరు 22) ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని కళ్యాణ్‌సింగ్ ప్రభుత్వాన్ని రద్దు చేయాలన్నప్పుడు[29],  వాయ్‌పేయి ప్రభుత్వం (1998 సెప్టెంబరు 25) న బీహార్ లోని రబ్రీదేవి ప్రభుత్వాన్ని రద్దు చేయాలన్నప్పుడు[30] అతను ఈ విధంగా పునః పరిశీలను కోరాడు. ఈ రెండు సందర్భాలలో అతను నిర్ణయం తీసుకున్నప్పుడు 1994 లో జరిగిన ఎస్.ఆర్.బొమ్మై, కేంద్ర ప్రభుత్వం పై సుప్రీ కోర్డు ఇచ్చిన తీర్పును ఉదహరించాడు. రాష్ట్రపతి సూచనను మంత్రివర్గం గౌరవించింది.  ఒక అధ్యక్షుడు ఇటువంటి పునఃపరిశీలనను కోరినప్పుడు, ఈ సంఘటనలు ఫెడరలిజం, రాష్ట్రప్రభుత్వాల అధికారాలను గూర్చి ముఖ్యమైన సంప్రదాయాన్ని నెలకొల్పింది.
కార్గిల్ వివాదం
కార్గిల్ యుద్ధం, భారత్,  పాకిస్తాన్ మధ్య మే - జూలై 1999 లో కాశ్మీర్ లోని కార్గిల్ జిల్లాలో, మరికొన్ని సరిహద్దుల వద్ద జరిగింది. ఈ యుద్దానికి కారణం పాకిస్తాన్ సైనికులు, కాశ్మీరీ తీవ్రవాదులు నియంత్రణ రేఖ దాటి భారతదేశంలోకి చొరబడడం.[31] ఈ సందర్భంలో వాజ్‌పేయి ప్రభుత్వం పార్లమెంటులో విశ్వాస పరీక్షను వీగిపోయింది. ప్రతిపక్షం కూడా ప్రభుత్వం ఏర్పాటుకు విఫలమైంది. లోక్‌సభ రద్దు కాబడినందువల్ల ఆపద్ధర్మ ప్రభుత్వం కొనసాగుతుంది. ఇటువంటి సందర్భంలో  ప్రధాన ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ని పార్లమెంటులో చర్చించబడి ఆమోదించబడిన తరువాత అంగీకరిచవలసి ఉన్నందున, సుస్థిర ప్రభుత్వం లేకపోవడం వల్ల ఇది ప్రజాస్వామ్య జవాబుదారీతనంతో ఒక సమస్యకు దారితీసింది. ఈ సంఘర్షణపై చర్చించడానికి సమావేశం జరపాలని అనేక ప్రతిపక్ష పార్టీల డిమాండ్ చేసిన ఫలితంగా  రాజ్యసభలో చర్చించమని వాజ్‌పేయిని నారాయణన్ సూచించాడు. అయితే  ఆతను రాజ్యసభను అంతరాయం కలిగించే విధంగా ఉన్న రాజ్యసభ సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేయలేదు.[32] అంతేగాక, భారతీయ సైనిక దళాల ముగ్గురు సైన్యాధిపతులతో ఈ  సంఘర్షణపై నారాయణన్ వివరించాడు.  మరుసటి సంవత్సరం అతని రిపబ్లిక్ డే ప్రసంగం  దేశాన్ని కాపాడటానికి మరణించిన సైనికులకు గౌరవించడం ద్వారా మొదలైంది.[20]
తరువాత జీవితం
భారత రాష్ట్రపతిగా పదవీవిరమణ చేసిన తరువాత కె.ఆర్. నారాయణన్ తన భార్య ఉషతో పాటు తన మిగిలిన జీవితాన్ని సెంట్రల్ ఢిల్లీ బంగ్లా (34 ఫృధ్వీ రోడ్) లో గడిపాడు. ముంబై (21 జనవరి 2004) లో వరల్డ్ సోషల్ ఫోరమ్ (WSF)   "ప్రత్యామ్నాయ ప్రపంచీకరణ ఉద్యమానికి"  తన మద్దతును అందించాడు.
అతను సిద్ధ, ఆయుర్వేదం కోసం నవజ్యోతిశ్రీ కరుణాకర గురు పరిశోధనా కేంద్రాన్ని స్థాపించడానికి ఉఝావూరు నుండి  పోథెన్‌కోడ్ లోని సంతిగిరి ఆశ్రమానికి వెళ్ళాడు. [33]
కె.ఆర్.నారాయణన్ 2005 నవంబరు 9 న తన 85వ యేట న్యూఢిల్లీ లో మరణించాడు. అతనికి హిందూ ధర్మ శాస్త్రంప్రకారం దహన కార్యక్రమాలను సైనిక లాంఛనాలతో చేసారు. ఇది రాజ్‌ఘాట్ కు సమీపంలోని "కర్మ భూమి" లో జరిగింది.
కె.ఆర్.నారాయణన్ ఫౌండేషన్
 (K.R.N.F)  2005లో స్థాపించబడినది. ఇది కె.ఆర్.నారాయణణ్ జ్ఞాపకార్థం అతని ఆదర్శాలను ప్రచారం చేయుటకు ప్రారంభించబడింది. దీని లక్ష్యం కేరళ సమాజంలోని దుర్బల వర్గాలైన మహిళలు, పిల్లలు, అంగవైకల్య వ్యక్తులు, వృద్ధులు, ఇతర వెనుకబడిన వర్గాలకు విద్యా శిక్షణను అందిచడం, వారి ఆరోగ్యాన్ని పరిరక్షించడం, వారిజీవన పరిస్థితులను మెరుగుపరచడాం, వారి కుటుంబాలను బలోపేతం చేయడం వంటి కార్యక్రమాలద్వారా  మంచి భవిష్యత్తునందించడం.
ఈ ఫౌండేషన్  పధ్ధతులు ఐదు ముఖ్యమైన అంశాల చుట్టూ తిరుగుతుంది;
పేదలకు పర్యావరణ అనుకూల గ్రామీణ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని విస్తరించడం ద్వారా శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాలలో పరిశోధన, అభివృద్ధి
మానవ వనరుల అభివృద్ధి
దృక్పథ మార్పు, స్వీయ నిర్వహణ
పేద ప్రజల ఆర్థికాభివృద్ధి
ప్రజాజీవితం, జర్నలిజం, సివిల్ సర్వీస్, మెడికల్ సైన్స్, సమాజ సేవ,సాహిత్యం, క్రీడలు, వినోదం, రాజకీయం వంటి జాతీయ ప్రాముఖ్యత ఉన్న రంగాలలోని గొప్పవారిని గుర్తించి  ఫౌండేషన్ ఉత్తమంగా  గౌరవించడం.
ఈ ఫౌండేషన్ కె.ఆర్. నారాయణన్ జీవితంపై డాక్యుమెంటరీ (మలయళం,ఆంగ్లం) లను తయారుచేసింది. ఈ డాక్యుమెంటరీలో కె.ఆర్ నారాయణన్ జ్ఞాపకార్థం అతని  పేరుతో అతని ఆదర్శాలను  ప్రచారం చేయుటం జరిగింది. ఈ డాక్యుమెంటరీకి సీనియర్ జర్నలిస్టు సన్నీ జోసెఫ్ దర్శకత్వం వహించాడు. డాక్యుమెంటరీ కథను ఈ ఫౌండేషన్ జనరల్ సెక్రటరీ అయిన  ఎబే జె.జోస్ రచించిన  జీవిత చరిత్ర ఆధారంగా తీసుకున్నారు.  ఈ డాక్యుమెంటరీ డి.వి.డి కాపీలను అన్ని పాఠశాలలు, కళాశాలలు, ప్రజా గ్రంథాలయాలకు అందజేసారు.
ఈ ఫౌండేషన్ ప్రధాన కార్యదర్శి   కె,ఆర్. నారాయణన్ జీవిత చరిత్రను పేరుతో పుస్తకం రాసాడు. ఇది మలయాళ  భాషలో రాయబడింది.
మూలాలు

వర్గం:భారత రాష్ట్రపతులు
వర్గం:కేరళ ప్రముఖులు
వర్గం:1920 జననాలు
వర్గం:2005 మరణాలు

కె.ఆర్. నారాయణన్

భారతదేశ 10వ రాష్ట్రపతి ఎవరు?


రమణక్కపేట కృష్ణా జిల్లా, ముసునూరు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ముసునూరు నుండి 15 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నూజివీడు నుండి 15 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1173 ఇళ్లతో, 4374 జనాభాతో 1475 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2230, ఆడవారి సంఖ్య 2144. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1594 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 37. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 589031[1].పిన్ కోడ్: 521213, యస్.ట్.డీ కోడ్=08656.
గ్రామ భౌగోళికం
[2]
ఇది నూజివీడు నుండి 20 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సముద్రమట్టానికి 16 మీ.ఎత్తు
సమీప గ్రామాలు
చెక్కపల్లి, కొండపర్వ, తూర్పుదిగవల్లి, పడమటి దిగవల్లి,సోమవరం, చిత్తాపూర్.
సమీప మండలాలు
నూజివీడు, లింగపాలెం, చాట్రాయి, విస్సన్నపేట
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
రమణక్కపేటలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
ధర్మాజీగూడెం, నూజివీడు నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం కలదు. విజయవాడ, విస్సన్నపేట మార్గాలలో బస్సు సౌకర్యం ఉంది. రైల్వెస్టేషన్: విజయవాడ 55కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఐదు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి ముసునూరులో ఉంది. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నూజివీడులో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఏలూరులోను, పాలీటెక్నిక్ నూజివీడులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల విజయవాడలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల నూజివీడులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు విజయవాడలోనూ ఉన్నాయి.

జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల.
మండల పరిషత్తు ప్రాథమిక పాఠశాల.
మండల పరిషత్తు ప్రాథమిక పాఠశాల, రమణక్కపేట గ్రామ శివారులోని కండ్రిక.
తేజ స్టడీ సర్కిల్.
గ్రామంలో మౌలిక వసతులు
ప్రాధమిక ఆరోగ్య కేంద్రం
ముసునూరు మండలంలోని 7 గ్రామాల ప్రజలు మరియు చాట్రాయి మండలంలోని సోమవరం, తుమ్మగూడెం గ్రామాలకు చెందిన 150 మంది వరకు ప్రజలు, ప్రతిరోజూ, ఈ కేంద్రానికి వచ్చి వైద్యసేవలు పొందుచున్నారు. ఈ కేంద్రం భవనం నిర్మించి 23 సంవత్సరాలయినది. ఈ భవనం శిధిలావస్థకు చేరినది అయినా గానీ వేరే మార్గం లేక ఈ భవనం లోనే వైద్యసేవలందించుచున్నారు. [1]
నాగ తిరుమల థియేటర్ అనే సినిమా హాలుంది.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
రమణక్కపేటలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు , నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు. రెండు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయాలు
శివాలయం, దుర్గా మందిరం, రామాలయం
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 12 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
రమణక్కపేటలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
అడవి: 222 హెక్టార్లు
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 139 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 89 హెక్టార్లు
శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 64 హెక్టార్లు
తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 44 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 145 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 80 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 688 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 354 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 415 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
రమణక్కపేటలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 415 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
రమణక్కపేటలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
ఇక్కడ మామిడి ప్రధానమైన పంట.
గ్రామ ప్రముఖులు
శ్రీ పోగుల శంకరరావు
శ్రీ పోగుల శంకరరావు ఒక ప్రముఖ ఆయుర్వేద వైద్య నిపుణుడు, స్థానిక నాయకుడు, ప్రజా సేవకుడు. ఇతను గ్రామం ప్రెసిడెంట్‌గా 7 సార్లు ఎన్నికయ్యాడు. కమ్యూనిస్టు భావాలు కలిగిన ఇతను చాలా భూమిని పేదలకు దానం చేశాడు. టౌన్ హాల్లోని సరంజామా అధికంగా ఇతని విరాళం ద్వారానే సమకూడింది. ఇతను తయారు చేసిన భల్లాటక  అనే ఆయుర్వేద ఔషధం. ఒకప్పుడు మంచి ప్రాచుర్యం పొందింది. ఇతను ఒకసారి తన ఇంటిలో బంగారం దొంగిలించిన దొంగను క్షమించి పోలీసు కేసునుండి విడుదల చేయించాడని, మరొక దొంగకు చెప్పులు కుట్టే పనిలో శిక్షణ ఇప్పించాడని చెబుతారు. . ప్రస్తుతం శంకరరావు కొడుకు శ్రీ పోగుల చంద్రశేఖర్, ఆలయాల నిర్వహణ వంటి సామాజిక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నాడు.
గ్రామ విశేషాలు
గ్రామంలో చాలామంది ఇంటిపేర్లు:- తోట, ఉప్పె, రంగు, పిల్లి, BONDALA, NAMAMULA, CHINTAGUNTA, మరీదు.
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 4475.[3] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2348,  స్త్రీల సంఖ్య 2127, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1042 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 1475 హెక్టారులు.
జనాభా
జనాభా (2011) - మొత్తం 	4,374 - పురుషుల సంఖ్య 	2,230 - స్త్రీల సంఖ్య 	2,144 - గృహాల సంఖ్య 	1,173
జనాభా )2001)  -మొత్తం  4475  -పురుషులు 2348  -స్త్రీలు  2127  -గృహాలు  1042  -హెక్టార్లు 1475

మూలాలు

 page at the Krishna District government web site

బయటి లింకులు
[1] ఈనాడు అమరావతి/నూజివీడు; 2017,ఆగష్టు-24; 1వపేజీ.

రమణక్కపేట (ముసునూరు)

రమణక్కపేట గ్రామము విస్తీర్ణం ఎంత ?


బోరుపాలెం, గుంటూరు జిల్లా, తుళ్ళూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము. ఇది మండల కేంద్రమైన తుళ్ళూరు నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మంగళగిరి నుండి 23 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 321 ఇళ్లతో, 1190 జనాభాతో 269 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 576, ఆడవారి సంఖ్య 614. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 571 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 39. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 589962[1].పిన్ కోడ్: 522237, ఎస్.టి.డి కోడ్: 08645.
గ్రామ చరిత్ర
సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వస్తున్న మండలాలు, గ్రామాలను ప్రభుత్వం విడిగా గుర్తిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది. ప్రస్తుతం గుర్తించిన వాటిలోని చాలా గ్రామాలు వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్నాయి. గతంలో వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్న వాటితోపాటుగా ఇప్పుడు మరిన్ని కొన్ని గ్రామాలు చేరాయి. సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వచ్చే గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల్లోని మండలాలు, గ్రామాలను గుర్తిస్తూ పురపాలక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు.
తుళ్లూరు మండలం పరిధిలో: లింగాయపాలెం, దాని పరిధిలో ఉన్న ఆవాస ప్రాంతాలు (హామ్లెట్స్), మోదుగు లంకపాలెం, ఉద్దండ రాయుని పాలెం, వెలగపూడి, నేలపాడు, శాకమూరు, ఐనవోలు, మల్కాపురం, మందడంతో పాటు దాని పరిధిలో ఉన్న హామ్లెట్స్, వెంకటపాలెం, అనంతవరం, నెక్కల్లు, తుళ్లూరు, దొండపాడు, అబ్బరాజుపాలెం, రాయపూడి, బోరుపాలెం, కొండ్రాజుపాలెం, పిచుకల పాలెం, ఉండవల్లి, పెనుమాక, తాడేపల్లి మున్సిపాలిటీ పరిధిలోని నులకపేట, డోలస్ నగర్ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి..
గుంటూరు జిల్లా పరిధిలోని మండలాలు
తాడేపల్లి, మంగళగిరి, తుళ్లూరు, దుగ్గిరాల, తెనాలి, తాడికొండ, గుంటూరు మండలం, చేబ్రోలు, మేడికొండూరు, పెదకాకాని, వట్టిచెరుకూరు, అమరావతి, కొల్లిపర, వేమూరు, కొల్లూరు, అమృతలూరు, చుండూరు మండలాలతో పాటు ఆయా మండలాల పట్టణ ప్రాంతం కూడా సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వస్తుంది.
గ్రామములో  రాజకీయాలు
ఈ గ్రామానికి చెందిన శ్రీ పొదిలి అప్పారావు, ఎం.ఎస్.సీ. చదివి ప్రస్తుతం హైదరాబాదులోని సెంట్రల్ యూనివర్సిటీలో ప్రొఫెసరుగా పనిచేయుచున్నారు. అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చేపట్టిన నానో-3 బయో ప్రాజెక్టుకు, మన దేశం నుండి ఎంపికైన ఒకే ఒక్కడు ఈయన. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 130 పరిశోధనలు రాగా, మూడింటిని ఎంపికచేయగా, వీటిలో ఈయన రూపొందించిన, "Bio-enginaaring of bio inspired, bio-polymers project" ఒకటి. ఈ ప్రాజెక్టు ముఖ్యోద్దేశ్యం ఏమనగా క్రిమి సంహారక మందులకు బదులు, జీవన ఎరువులు, జీవరసాయనాలను వినియోగించి, మొక్కలలో వ్యాధి నిరోధక శక్తిని పెంచడం, తద్వారా పర్యావరణ కాలుష్యం నివారించటం.  [3]
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.
బాలబడి తుళ్ళూరులోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల దొండపాడులోను, మాధ్యమిక పాఠశాల తుళ్ళూరుUలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్, సైన్స్, డిగ్రీ కళాశాల తుళ్ళూరులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల గుంటూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల మంగళగిరిలోను, పాలీటెక్నిక్ నల్లపాడులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల గుంటూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల గుంటూరులో ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు.మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు.గ్రామం సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం కిందకు రావట్లేదు.సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు.ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు.సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
బోరుపాలెంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైన సౌకర్యాలు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైన సౌకర్యాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకువ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది.జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
బోరుపాలెంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 53 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 28 హెక్టార్లు
శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 3 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 183 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 110 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి నీటి పారుదల లభిస్తున్న భూమి: 72 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
బోరుపాలెంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది
బావులు/బోరు బావులు: 72 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
బోరుపాలెంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
ప్రత్తి, పండ్లు
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1,420.[2]  ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 715,  స్త్రీల సంఖ్య 705, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 370 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణము 269 హెక్టారులు.
జనాభా (2011) - మొత్తం 	1,190 -  పురుషుల సంఖ్య 	576 -  స్త్రీల సంఖ్య 	614 - గృహాల సంఖ్య 	321
సమీప గ్రామాలు
అబ్బరాజుపాలెం 2 కి.మీ, రాయపూడి 2 కి.మీ, హరిశ్హంద్రాపురం 3 కి.మీ, వడ్డమాను 3 కి.మీ, తుళ్ళూరు 3 కి.మీ.
సమీప మండలాలు
తూర్పున ఇబ్రహింపట్నం మండలం, పశ్చిమాన అమరావతి మండలం, దక్షణాన తాడికొండ మండలం, ఉత్తరాన కంచికచెర్ల మండలం.

మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సీఆర్‌డీఏ గ్రామాలు

2016 నాటికి బోరుపాలెం గ్రామ సర్పంచ్ ఎవరు?


పంజాబు రాష్ట్ర 24 జిల్లాలలో గుర్‌దాస్ జిల్లా (పంజాబీ: ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ఒకటి. గుర్‌దాస్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. జిల్లా సరిహద్దులలో నరోవల్ జిల్లా (పంజాబు పాకిస్థాన్]],, జమ్మూ మరియు కాశ్మీర్ రాష్ట్రం లోని కతుయా జిల్లా, అమృత్‌సర్ మరియు హిమాచల్ ప్రదేశ్ లోని హోషియార్‌పూర్, చంబా మరియు కాంగ్రా జిల్లాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో
బియాస్ మరియు రవి నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి.మొగల్ సంరాజ్యాధినేత అక్బర్ తాను కలనౌర్ లోని పూదోటలో సింహాసనాధిష్టుడు కావాలని స్వయంగా ప్రకటించాడు.అక్బర్ చక్రవర్తి పట్టాభిషేకంతో ఈ పట్టణం చారిత్రక ప్రసిద్ధిచెందింది.[1] ఈ జిల్లా హిమాలయపర్వత పాదాల వద్ద
ఉంది. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి పంజాబు రాష్ట్రంలో గుర్‌దాస్‌పూర్ జిల్లా జనసఖ్యాపరంగా 3వ స్థానంలో ఉంది. మొదటి రెండు స్థానాలలో లుధియానా మరియు అమృత్‌సర్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.[2]
చరిత్ర
గుర్‌దాస్‌పూర్‌ను 17వ శతాబ్దంలో గురియా స్థాపించాడు. ఆయనపేరుతో ఈ పట్టణం గుర్‌దాస్‌పూర్ అయింది. ఆయన ఈ పట్టణ నిర్మాణానికి అవసరమైన స్థలాన్ని సంగీ గోత్రానికి చెందిన జాట్‌ల నుండి తీసుకున్నాడు. పాత నగరంలో గుడిసెలలో నివసిస్తున్న పేద ప్రజల కొరకు ఆయన ఈ పట్టణం స్థాపించబడింది. గురియా పూర్వీకులు అయోధ్యకు చెందిన వారు. వారు ఇక్కడకు వచ్చి పానియర్‌లో స్థిరపడ్డారు. గురియాకు ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు. ఎస్.హెచ్ నవల్ రాయ్ మరియు ఎస్.హెచ్ పాలా. నవల్ రాయ్ వంశస్థులు గుర్‌దాస్‌పూర్‌లో స్థిరపడ్డారు. నవల్ రాయ్ కుమారుడు బాబా దీప్‌చంద్ గురుగోబింద్ సింగ్ సమకాలీనుడు. బాబా దీప్‌చంద్‌కు గురుగోబింద్‌సింగ్ " గంజ్ బక్ష్ " (నిధులకు స్వంతదారుడు) అని బిరుదాంకితుని చేసాడని విశ్వసించబడుతుంది. బాబాదీప్‌చంద్ వంశస్థులు మహంతులని పిలువబడుతున్నారు. గుర్‌దాస్‌పూర్‌లోని ముక్తేశ్వర్ వద్ద ఉన్న రాక్ టెంపుల్ పట్టణ పురాతన చరిత్రకు చిహ్నంగా ఉంది.
గ్రీకు వీరుడు అలెగ్జాండర్ ప్రపంచవిజేత కావాలన్న లక్ష్యంతో బియాస్ నదిని దాటి గుర్‌దాస్‌పూర్ జిల్లాలోని ఫతేగర్ వద్ద ఉన్న సంగ్ల వద్ద కతియాన్లతో యుద్ధం చేసాడు.
షాహి సామ్రాజ్యం
10వ శతాబ్దం నుండి క్రీ.శ 1919 వరకు ఈ ప్రాంతాన్ని షాహి వంశస్థులు పాలించారు. 14- 16 వ శతాబ్దం మద్య కాలంలో ఢిల్లీ చక్రవర్తుల పాలనలో ఈ జిల్లాలోని కలనౌర్ ప్రాంతానికి అత్యధిక ప్రాధాన్యత ఉంటూవచ్చింది. జసరత్ ఖోకర్ నిష్ఫలమైన దండయాత్ర తరువాత 1422 మరియు 1428లో లాహోరు మీద తిరిగి దాడి చేసాడు. మాలిక్ సికిందర్ సైన్యంతో వచ్చి జసరత్ తో పోరాడి ఓడించి ఈ ప్రాంతాన్ని విడిపించాడు. 1556 ఫిబ్రవరిన బైరం ఖాన్‌ను అక్బర్ చక్రవర్తి ఈ ప్రాంతానికి ఏలికగా నియమించాడు. నగరానికి తూర్పుగా 1.5కి.మీ దూరంలో మిషనరీ సంస్థ స్థాపించబడింది.
మొఘల్ సామ్రాజ్యం
మొఘల్ సామ్రాజ్యం పతనం తరువాత ఈ ప్రాంతంలో సిక్కుల శక్తి తలెత్తింది. ఈ జిల్లాలో కొందరు సిక్కు గురువులు సన్నిహిత సంబంధం కలిగి ఉన్నారు. 1469లో లాహోర్ జిల్లాలో గురునానక్ జన్మించాడు. ఆయన 1485లో మూల్చంద్ కుమార్తె సుల్ఖని బతల తాలూకాలో వివాహం చేసుకున్నాడు. అందుకు గుర్తుగా గురుదాస్పూర్‌లో ఇప్పటికీ జులానా మహల్ ఉంది.
రహిలా పేరుతో ఉన్న ఈ పట్టణాన్ని సిక్కు గురువు హర్గోబింద్ శ్రీ హర్గోబింద్‌పూర్‌గా పునర్నిర్మించాడు. గుర్‌గోబింద్ శిష్యుడు బందాసింగ్ బహదూర్ ఈ పట్టాణాన్ని కేంద్రంగా రాజ్యాన్ని లాహోర్ వరకు విస్తరింపజేసాడు. 1711లో బహదూర్‌షాహ్ చక్రవర్తి బందాసింగ్ బహదూర్ మీద దాడిచేసాడు. అయినప్పటికీ అది తాత్కాలిక ప్రయత్నమే అయింది. బందా బహదూర్ చివరిసారిగా గురుదాస్ నగర్ వద్ద మొగల్ సైన్యంతో పోరాడి పట్టుబడ్డాడు. తతువాత ఈ జిల్లా డోయాబ్ కారణంగా రాంగర్హియా మిస్ల్ మరియు కంహలియా మిస్ల్ పరస్పర పగలతో చరిత్ర క్షీణదశను చూసింది.
రంజిత్ సింగ్
1808లో పంజాబీ రైతులు ఎదుర్కొన్న సంక్షోభాన్ని నివారించేందుకు 1811లో మహారాజా రంజిత్ సింగ్ ఊరట కలిగిస్తూ దీనానగర్ జిల్లాలో కాలువ నిర్మాణంచేసి ఈ ప్రంతన్ని మామిడి తోటగా మార్చాడు. తరువాత ఆయన తన జీవిత కాలమంతా జూన్ మరియు మే మాసాలలో మహారాజా రంజిత్ సింగ్ ఈ ప్రాంతంలోనే గడిపాడు. 1947లో భారత్ పాక్ విడిపోయిన తరువాత
గుర్‌దాస్‌పూర్ జిల్లా భవిష్యత్తు మాత్రం చాలాకాలం సందిగ్ధంలో ఉండి పోయింది. అందుకు కారణం జిల్లాలో 51.14% ప్రజలు ముస్లిములు ఉండడమే. గుర్‌దాస్‌పూర్ జిల్లాలోని షకర్‌గర్ తాలూకా
పాకిస్థాన్కు ఇచ్చి మిగిలిన భూభాగం మాత్రం భారత్ భూభాగంలో చేర్చబడింది. జిల్లాలోని ముస్లిములు పాకిస్థాన్‌కు వలస వెళ్ళగా పాకిస్థాన్‌కు చెందిన సైలగర్ మరియు షకర్‌గర్‌కు చెందిన హిందువులు భారత్‌కు శరణార్ధులుగా వచ్చి చేరారు.
బ్రిటిష్ పాలన
బ్రిటిష్ పాలనాకాలంలో గుర్‌దాస్‌పూర్ జిల్లా లాహోర్ సబ్ డివిషన్‌లో ఉండేది. జిల్లా తిరిగి 4 తాలూకాలుగా (గుర్‌దాస్‌పూర్, బతల, షకర్‌గర్ మరియు పఠాన్‌కోట్. 1881 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లా జనసంఖ్య 823, 695. 1891 నాటికి ఇది 943, 922 చేరింది. అయినప్పటికీ 1901 నాటికి జనసంఖ్య 940, 334 కు చేరుకుంది. 44, 000 మంది వలస వెళ్ళి ఫైసలాబాద్ లోని చీనాబ్ కాలనీలో స్థిరపడడం ఇందుకు కారణం. 1901 గణాంకాలను అనుసరించి 463, 371 (49%) మంది ముస్లిములు, 380, 636 (40%) మంది హిందువులు మరియు 91, 756 (10%) సిక్కులు ఉన్నారు. అహమ్మదీయ మతస్థాపకుడైన మిర్జా మహమ్మద్‌కు అనుయాయులు ఉన్నారు.
[3]
స్వాతంత్రం తరువాత
1947లో భారత్- పాక్ విభజన సమయంలో పంజాబు భారత్- పాక్ లకు విభజించబడింది. షకర్గర్ తాలూకా పాకిస్థాన్కు చెందిన సైల్‌కోట్ జిల్లాలో చేర్చబడింది.
మిగిలిన గుర్‌దాస్‌పూర్ ప్రాంతం జిల్లాగా మారి భారత భూభాగంలో చేర్చబడింది. .[4] జిల్లా విభజన తరువాత రెండు దేశాల మధ్య జనాభా విభజన కూడా జరిగింది. ముస్లిములు పాకిస్థాన్‌కు చేరుకున్నారు. హిదువులు భారత్‌కు చేరుకున్నారు. 2011 27 న గుర్‌దాస్‌పూర్ జిల్లా నుండి కొంత భూభాగం వేరుచేసి పఠాన్‌కోట్ జిల్లా రూపొందించబడింది. పఠాన్‌కోట్ ఉపవిభాగాలు (పఠాన్‌కోట్ మరియు ధర్కలన్) మరియు ఉప తాలూకాలు (నరోట్ జైమల్ సింగ్ మరియు బమియల్ ) విభజించబడింది.
శ్రీపిండోదరి ధాం
శ్రీ పిండోదరి ధాం (గుర్‌దాస్‌పూర్) సంస్థ పంజాబు రాష్ట్ర సంక్షేమానికి మరియు ప్రజాసంక్షేమానికి సహకరించే కార్యక్రమాలు చేపట్టింది. దీనిని యోగరాజ్ శ్రీ భగవాన్ స్థాపించారు. మొగల్ చక్రవర్తి జహంగీరుకు సేవచేసిన కారణంగా బహుమానంగా యోగరాజ్ శ్రీ భగవాన్ దీనిని సాధించారు. ఆయన ఇక్కడ ప్రశాంతమైన అశ్రమం నిర్మించాడు. ఈ ఆశ్రమం లోని ఆధ్యాత్మికత జహంగీరు చక్రవర్తిని విపరీతంగా ఆకర్షించిన కారణంగా ఆయన ఈ ఆశ్రమనికి విస్తారమైన నిధులు మరియు భూమిని సమకూర్చాడు. అప్పటి నుండి ఇక్కడ అనాథలకు మరియు నిస్సహాయులకు సహాయసహకారాలు అందించబడుతున్నాయి. ఇప్పటి వరకు ఇక్కడ సన్యాసులు మరియు శిష్యులు ఆధ్యాత్మిక బోధలు అందిస్తున్నారు. ఆశ్రమం అందిస్తున్న ఆధ్యాత్మిక ప్రబోధాలకు ప్రభావితులైన పలువురు రాజులు ఈ ఆశ్రమానికి ఆర్థిక సహాయం అందిస్తున్నారు.
విశ్వనాథ్ పీఠం
క్రీ.శే శ్రీ స్వామి రాందాస్ (విశ్వనాథ్ పీఠ్ ద్వారాచార్య శ్రీ స్వామి రాందాస్) స్వచ్ఛంద సేవకు మరియు దాతృత్వానికి చిహ్నంగా ఉన్నాడు. ఆయన నిరాడబరం మరియు స్వయంక్రమబద్ధత కలిగిన జీవితానికి ఆయన మార్గదర్శిగా ఉన్నాడు. ఆయన మానవత్వం మరియు కరుణాభరితం అయిన వ్యక్తిత్వం కలిగి ఉన్నడని భావిస్తున్నారు. ఆయన దర్బారులో లభించిన ఆదాయాన్ని ఉపయుక్తంగానూ మరియు దేవుడిసేవకు ఉపయోగిస్తున్నాడు. ప్రస్తుతం ఆయన శిష్యడు వారసుడు మహంత్ గోబింద్ దాస్ ఆశ్రమాన్ని ఆయన గురువు అడుగుజాడలలో నడిపిస్తున్నాడు.
భౌగోళికం
పంజాబు రాష్ట్రంలో గుర్‌దాస్‌పూర్ ఉత్తరసరిహద్దులో ఉంది. ఇది జలంధర్ డివిషన్‌లో ఉంది. ఇది రవి మరియు బియాస్ నదుల మద్య ఉంది. ఈ జిల్లా ఉత్తరంగా 310-36' మరియు 320-34' అక్షాంశంలో అలాగే తూర్పుగా 740-56' మరియు 750-24' డిగ్రీల రేఖాంశంలో ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులలో పఠాన్ కోట, ఈశాన్య సరిహద్దులో రవి మరియు బియాస్ నది, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో హోషియార్‌పూర్, దక్షిణ సరిహద్దులో కపూర్తలా, నైరుతీ సరిహద్దులో అమృత్‌సర్ మరియు వాయవ్య సరిహద్దులో పాకిస్థాన్ ఉన్నాయి.
నైసర్గిక స్వరూపం

గుర్‌దాస్‌పూర్ జిల్లాలోని తాలూకాలైన గుర్‌దాస్‌పూర్, బతల మరియు దెరా బాబా నానక్ మైదానాలు పంజాబు రాష్ట్రంలో ఉన్న ఇతర మైదానాలను పోలి ఉంటాయి. జిల్లాలో భూభాగం అసమానతలతో ఉంటుంది. భూభాగాలను రెండుగా విభిజించారు నదీ మైదానాలు ఉన్న దిగువ భూములు మరియు ఎగువ భూములు. జిల్లా దక్షిణప్రాంతం వైశాల్యం 128 చ.కి.మీ. ఇది ఎగుడు దిగుడు భూములు ఉన్న ఎగువ భూభాగం. ఇది సముద్ర మట్టానికి 305 నుండి 381 మీటర్ల ఎత్తు ఉంటుంది. రవి మరియు బియాస్ నదీ పరివాహిక ప్రాంతాలు ఎగువభూములను దిగువభూములతో
వేరు చేస్తుంటాయి. నదీ పరివాహిక ప్రాంతాలలో ఇసుక అధికంగా ఉంటుంది. ఎగువభూములలో వైవిధ్యత అధికంగా ఉంటుంది. ఎగువభూములు జిల్లాలోఅధికభాగం ఆక్రమించి ఉన్నాయి. ఈ భూములు జిల్లా ఈశాన్య భాగంలో సముద్రమట్టానికి 305 మీటర్ల మరియు ఆగ్నేయ భూభాగంలో సముద్రమట్టానికి 213 మీటర్ల ఎత్తు ఉంటుంది.
.
వాతావరణం
జిల్లాలో సాధారణంగా వాతావరణం శీతాకాలం మరియు వేసవి కాలం అని వేరుపడతాయి. ఏప్రిల్ నుండి జూలై వరకు వేసవి కాలం ఉంటుంది. శీతాకాలం నవంబరు నుండి మార్చి వరకు ఉంటుంది.
వేసవి ఉష్ణోగ్రతలు 40 డిగ్రీల సెంటిగ్రేడ్ ఉంటుంది. జూన్ అత్యంత వేడి మాసం మరియు జనవరి అత్యంత చలి మాసంగా ఉంటుంది. జూలైలో వర్షం అధికంగా ఉంటుంది. జనవరి మరియు ఫిబ్రవరి మాసాలలో శీతాకాలపు వర్షాలు పడుతుంటాయి. మే నుండి జూన్ వరకు ధూళి తుఫాన్ వస్తుంటుంది.
వర్షపాతం
ఆగ్నేయ వర్షపాతం సాధారణంగా జూలై మొదటి వారం నుండి ఆగస్టు వరకు ఉంటాయి. ఈ సమయంలో దాదాపు 70% వర్షపాతం ఉంటుంది.
పర్యావరణం
జిల్లాలో పత్యావరణంలో అత్యధికంగా మార్పులు సంభవించాయి. జనసంఖ్య అభివృద్ధి, నగరీకరణ, పారిశ్రామీకరణ వేగవంతం అయినందువలన అరణ్యాల నరికి వేత అధికం అయినందున పర్యావరణం క్షీణించడం మొదలైంది. కనుక జిల్లా ప్లానింగ్‌లో పర్యావరణ పరిరక్షణ లక్ష్యంగా ఉంది. జిల్లాలో వైవిధ్యమైన వృక్షసంపద ఉంది. వృక్షసంపద నైసర్గిక స్వరూపం, భూభాగం ఎత్తు మరియు మట్టి మీద ఆధారపడి ఉంది. ఆటవీశాఖ మైదానాలలో చెట్లను నాటే కార్యక్రమం ఆరంభించారు. జలవనరులు అధికంగా లభ్యమౌతున్న ప్రదేశాలలో షీసం, మలబరీ, యూకలిఫ్టస్ మరియు ఇతర చెట్లు నాటబడుతున్నాయి. కల్లర్ ప్రాంతంలో కికర్ ప్రిసోపిస్ మరియు యూకలిఫ్టస్ మొక్కలు నాటబడ్డాయి. జిల్లాలో మామిడి మరియు మలబరి పండ్లతో ఆరంజ్ మరియు కిన్నో లెమన్ వంటి ఇతర పండ్ల తోటలు కూడా విస్తారంగ ఉన్నాయి.
హైడ్రాకజీ
జిల్లాలోని నీరు వ్యవసాయానికి మరియు గృహావసరాలకు ఉపకరిస్తున్నాయి. భూ అంతర్గత జలాలు 5 నుండి 8 మీటర్ల లోతులో లభ్యమౌతాయి.
మట్టి
ఈ ప్రాంతంలో బంకమట్టి అధికంగా ఉంటుంది. లైం స్టోన్ తక్కువగా ఉన్నా మెగ్నీషియం శాతం అధికంగా ఉంటుంది. పొటాషియం మరియు ఫోస్ఫరిక్ ఆసిడ్ శాతం అధికంగా ఉంటుంది. మట్టి గుణాన్ని ఆధారం చేసుకుని వ్యవసాయం ఆధారపడి ఉంటుంది. వ్యవసాయం మీద వాతావరణ ప్రభావం అధికంగా ఉంటుంది. జిల్లాలో మట్టి సారవంతంగా ఉంటుంది.
జిల్లాలో 3 విధాలైన మట్టి ఉంటుంది. రియార్కి, బంగర్ మరియు బెట్. ధరివల్ ఘుమన్, క్వాడియన్, హర్చొవల్ మరియు శ్రీ హర్గోబింద్‌పూర్‌లు రియార్క్ వర్గానికి చెంది ఉంటాయి.
ఖనువన్ చెరువు పశ్చిమ తీరంలో మరియు అలివల్ కాలువ మద్య భాగం బంగర్ వర్గానికి చెందింది. వ్యవసాయానికి అనుకూలమైన భూభాగంలో పొదలు లేక అరణ్యాలు నిండి నిరుపయోగంగా ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో చింగ్ గ్రాస్, వెదురు పొదలు, పండ్లతోటలు ఉన్నాయి. ఖాళీ ప్రదేశాలు మొత్తం స్థిరమైన పసరిక భూములు, పశువుల మేత భూములు మొదలైనవి ఉన్నాయి.
ఖనిజాలు
బతల సమీపంలో ధరంకోట్ వద్ద ఇసుక భూములు ఉన్నాయి. బతలకు పశ్చిమంలో 6.5 చ.కి.మీ.ఇసుక నేల ఉంది. బతల - దెరా బాబా నానక్ రోడ్డు సహజసిద్ధమైన 20% బంకమట్టితో కూడిన ఇసుక భూములు ఉన్నాయి. బతల క్వాడియన్ రోడ్డులో 6కి.మీ దూరం వరకు దాదాపు 4 మీటర్ల మందంలో ఇసుక పొర ఉంది. భగవాన్‌పూర్ వద్ద 15 కి.మీ పొడవున ఇసుక భూములు ఉన్నాయి. గుర్‌దాస్‌పూర్ గురుదాస్‌పూర్ నౌషరా రహదారిలో ఇసుక బంకమట్టి మిశ్రితభూములు ఉన్నాయి. తిక్రివాలా, పండోరీ గ్రామాలు ధవాన్, చతౌగర్ మరియు బతల తాలూకాలోని బడోవల్
చౌడుభూములు ఉన్నాయి. టపాసులు, గన్‌పౌడర్ మరియు అగ్గిపెట్టెల తయారీ వంటి పరిశ్రమలకు ప్రధాన ముడిసరుకుకుగా ఉపకరించే పొటాషియం నైట్రేట్ ఈ ప్రాంతంలో విరువిగా లభ్యంఔతుంది. అంతేకాక చక్కెర ప్రరిశ్రమ మరియు ఎతువులతయారీలో కూడా ఇది ఉపకరిస్తుంది.
మౌళిక సదుపాయాలు
నదులు మరియు విద్యుత్తు ఉత్పత్తి
జిల్లా గుండా ప్రధానంగా బియాస్ మరియు రవి నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. హిమాచల్ ప్రదేశ్ సరిహద్దులో ఉన్న రోహితంగ్ పాస్ వద్ద రెండు నదులకు జన్మస్థానంగా ఉంది. పంజాబులోని ఇతర నదులలాగా బియాస్ రవి నదీ జలాలు కూడా సీజన్‌కు సీజన్ సంవత్సరానికి సంచత్సరం మారుతూ ఉంటాయి. నదీజాలాలు వర్షపాత ఆధారంగా వ్యవసాయ భూములకు నీటిని అందిస్తుంటాయి. జిల్లాలో పలు నీటి మడుగులు (చాంబ్) ఉన్నాయి. వీటిలో దిన్‌రాజ్, నరోద్, బుదియుల్‌జమా, పనియర్, బుచ నంగల్ మరియు నరంవాలి ప్రధానమైనవి. జిల్లాలో చక్కగా నీటికాలువల నిర్మాణం జరిగింది. అప్పర్ బరి డోయాబ్ కెనాల్ సిస్టం జిల్లాలోని పలు వ్యవసాయభూములకు జలాలను అందిస్తున్నాయి. దీని ప్రధాన ఉపశాఖలలో లాహోరు శాఖ మరియు కసౌర్ శాఖ మరియు సభ్రాయన్ శాఖ ముఖ్యమైనవి. రవి, బియాస్ సంధి 1954లో నిర్మాణం పూర్తిచేసుకుంది. రవీ నదీ జలాలను బియాస్ నదికి ఉపనది అయిన చఖ్ఖి ఖాదుకు తరలిస్తున్నారు.
రహదార్లు

ప్రభుత్వం మరియు రాజకీయాలు
తాలూకాలు

ఉపతాలూకాలు

కమ్యూనిటీ డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులు

పురపాలకాలు

అభివృద్ధి చెందిన పట్టణాలు

2001 లో గణాంకాలు

సంస్కృతి
మతం
1947 లో జిల్లాలో మతానుయాయుల సంఖ్య
ముస్లిములు 3%
హిందువులు 7%
సిఖ్ఖులు 90%
నగరాలు, పట్టణాలు మరియు గ్రామాలు
గుర్‌దాస్‌పూర్‌లో ప్రముఖ పట్టణాలు, నగరాలు మరియు గ్రామాలు:
దీనా నగర్
దీనానగర్ పట్టణం గుర్‌దాస్‌పూర్‌కు 14 కి.మీ దూరంలో ఉంది. 1730లో హాసిల్ తీరంలో అదినాబెగ్ ఈ నగరాన్ని స్థాపించాడు. ఆయన ఈ పట్టణం కేంద్రంగా చేసుకుని తజరాజ్యాన్ని పాలించాడు.
వేసవి విడిది
దీనా నగర్ మహారాజా రంజిత్ సింగ్‌కు అభిమాన వేసవి విడిదిగా ఉండేది. దినా నగర్ మహారాజా రంజిత్ సింగ్‌కు వేసవి కాల దర్బారు కేంద్రంగా ఉంటూ వచ్చింది. ఇది మహారాజా రంజిత్ సింగ్‌కు
వేసవి రాజధానిగా ఉంటూ వచ్చింది. ప్రతిసంవత్సరం మే మరియు జూన్ మాసాలలో మహారాజా రంజిత్ సింగ్ దీనా నగర్‌లో గడిపాడు. 1838 మే మాసంలో మక్నాగ్టెన్ మిషన్ కాబూల్ రాజ్యం నుండి కొంత భూమిని కోరి తీసుకున్నారు.
బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం
1949 మార్చి 29లో దీనానగర్‌ను పంజాబు ప్రాంతంతో చేర్చిన తరువాత దీనానగర్ కేంద్రంగా అదినానగర్ జిల్లా ఏర్పాటు చేయబడింది. గుర్‌దాస్‌పూర్ తాలూకా, బతలా తాలూకాలోని అధిక భూభాగం మరియు పఠాన్‌కోట్ తాలూకాలోని 181 గ్రామాలు అదినానగర్ జిల్లాలో చేచబడ్డాయి. 1849 జూలైలో సివిల్ మరియు సైనిక ఎస్కార్టులు బతలాకు బదిలీ చేయబడ్డాతు. 1852 నాటికి దౌలత్‌పూర్ జిల్లా రూపొందించబడింది. 1919లో రౌలత్ చట్టం అమలులోకి వచ్చింది. ఈ చట్టం ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా విపరీత అధికారాలు ఇస్తూ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిగే ఏటువంటి తిరుగుబాటును అణిచే ఏర్పాటు చేయబడింది. గుర్‌దాస్‌పూర్, పఠాన్‌కోట్ మరియు బతలలతో దినానగర్‌లో కూడా సంపూర్ణంగా హర్తాళ్ చోటుచేసుకుంది.
సహాయనిరాకరణోద్యమం
1920లో గాంధీజి సహాయనిరాకరణోద్యమంలో పాల్గొన్నాడు. గాంధీజితో ఉద్యమంలో జలియంవాలా బాగ్ విషాద సంఘటన మరియు రౌలత్ చట్టంతో సంబంధం ఉన్న ఖిలాఫత్ నాయకుడు
కూడా చేతులు కలిపాడు. దేశం అంతటి నుండి గాంధీజీ పిలుపు అందుకుని ఉద్యమాన్ని బలపరిచాడు. ఉద్యమాన్ని ఆపడానికి ప్రభుత్వం పలు విధాలుగా ప్రయత్నం చేసింది. పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు కారాగారానికి తరలించబడ్డారు. డిఫ్యూటీ కమీషనర్ హెచ్. హర్కోర్ట్ సమక్షంలో ఈ విషయమై చర్చించడానికి ఒక దర్బారు నిర్వహించబడింది.
1938లో స్వామి సతంత్రానంద్ మఠం స్థాపించబడింది. ఈ మఠం ఆయుర్వేదం నేర్పించడానికి కేంద్రంగా మారింది. అదినానాగర్ లోయి, షాల్ మరియు వుడ్ పరిశ్రమలకు గుర్తింపు పొందింది. 1947లో పలు కాండుయిట్ పైప్ తయారీ యూనిట్లు ఈ ప్రాంతంలో ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. దీనానగర్ వైశాల్యం 14.36చ.కి.మీ.
బతల

బతల పట్టణం 1465లో బహ్లల్ లోఢీ పాలనా కాలంలో బట్టి రాజపుత్ర వంశానికి చెందిన " రాయ్ రాం రాజపుత్ " చేత స్థాపించబడింది. లాహోర్ గవర్నర్ తాతర్ ఖాన్ ఇచ్చిన చిన్న భూభాగంలో ఈ ఊరు స్థాపించబడింది. అక్బర్ చక్రవర్తి షంషేర్ ఖాన్‌కు ఒక జాగీరును ఇచ్చాడు. షంషేర్ ఖాన్ దానిని అందంగా తీర్చిదిద్ది వెలుపలి భాగంలో బ్రహ్మాండమైన చెరువును నిర్మించజేసాడు. అది ఇప్పటికీ మరమ్మత్తు చేయబడుతూ చక్కగా నిర్వహించబడుతుంది. సిక్కుల పాలనా కాలంలో బతలా మొదట రాంగరీల వశం అయింది. తరువాత కంహయాలు రాంగరీలను తరిమి వేసారు. రాంగరియా రాజప్రతినిధి తిరిగి దీనిని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. బతియా రజనీత్ సింగ్ ప్రాబల్యం పెరిగే వరకు రాంగరియాల ఆధీనంలో ఉంటూ వచ్చింది.1849లో
బతలా భారత్ బ్రిటిష్ భూభాగంలో కలుపబడిన తరువాత ఇది జిల్లా కేంద్రంగా మారింది. ఫలితంగా ఇది గుర్‌దాస్‌పూర్ జిల్లాలో భాగం అయింది.
పరిశ్రమలు
బతలా కమ్మరి వృత్తి శ్రామికులకు కేంద్రంగా మారింది. సైలకోటకు చెందిన కమ్మరి పని వారంతా ఇక్కడకు చేరి యూనిట్లు ఏర్పాటు చేసుకుని పని చేయడం ప్రారంభించారు. ప్రస్తుతం బతలా ఇనిము పరిశ్రమలకు కేంద్రంగా మారింది. ఇక్కడ అత్యధికంగా యంత్ర పనిముట్లు తయారు చేయబడుతున్నాయి. బతల పట్టణ వైశాల్యం 8.75 చ.కి.మీ. ఇక్కడ ఉన్న చెరువు, షంషేర్ ఖాన్ సమాధి, షేర్ సింగ్ నిర్మించిన అందమైన అనార్కలి భవనం ఉన్నాయి. బతలాను జాగీరుగా పొందిన షేర్ సింగ్ రంజిత్ సింగ్ కుమారుడు.
గుర్‌దాస్‌పూర్
గుర్‌దాస్‌పూర్‌ను 17వ శతాబ్దంలో గురియా స్థాపించాడు. ఆయనపేరుతో ఈ పట్టణం గుర్‌దాస్‌పూర్ అయింది. ఆయన ఈ పట్టణ నిర్మాణానికి అవసరమైన స్థలాన్ని సంగీ గోత్రానికి చెందిన జాట్‌ల నుండి తీసుకున్నాడు. పాత నగరంలో గుడిసెలలో నివసిస్తున్న పేద ప్రజల కొరకు ఆయన ఈ పట్టణం స్థాపించబడింది. గురియా పూర్వీకులు అయోధ్యకు చెందిన వారు. వారు ఇక్కడకు వచ్చి పానియర్‌లో స్థిరపడ్డారు. గురియాకు ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు. ఎస్.హెచ్ నవల్ రాయ్ మరియు ఎస్.హెచ్ పాలా. నవల్ రాయ్ వంశస్థులు గుర్‌దాస్‌పూర్‌లో స్థిరపడ్డారు. నవల్ రాయ్ కుమారుడు బాబా దీప్‌చంద్ గురుగోబింద్ సింగ్ సమకాలీనుడు. బాబా దీప్‌చంద్‌కు గురుగోబింద్‌సింగ్ " గంజ్ బక్ష్ " (నిధులకు స్వంతదారుడు) అని బిరుదాంకితుని చేసాడని విశ్వసించబడుతుంది. బాబాదీప్‌చంద్ వంశస్థులు మహంతులని పిలువబడుతున్నారు. గుర్‌దాస్‌పూర్‌లోని ముక్తేశ్వర్ వద్ద ఉన్న రాక్ టెంపుల్ పట్టణ పురాతన చరిత్రకు చిహ్నంగా ఉంది.
గ్రీకు వీరుడు అలెగ్జాండర్ ప్రపంచవిజేత కావాలన్న లక్ష్యంతో బియాస్ నదిని దాటి గుర్‌దాస్‌పూర్ జిల్లాలోని ఫతేగర్ వద్ద ఉన్న సంగ్ల వద్ద కతియాన్లతో యుద్ధం చేసాడు..
చరిత్ర
గుర్‌దాస్‌పూర్ చరిత్ర బండాబహదూర్ చర్యలతో ముడిపడి ఉంది. బాబాబహదూర్ గుర్‌దాస్‌పూర్‌లో పలు కోటలను నిర్మించాడు. ఆయన కోటలలో ఒకటి ప్రస్తుత గుర్‌దాస్‌పూర్ సెంట్రల్ జైలు సమీపంలో ఉంది. మిస్లి పాలనా కాలంలో గుర్‌దాస్‌పూర్ కనైయా మిస్ల్ మరియు రాంఘరియా మిస్ల్ కార్యకలాపాలకు కేంద్రంగా మారింది. 1808లో మహారాజా రంజిత్ సింగ్ రాంఘరియా మిస్ల్ మరియు కన్యియా మిస్ల్‌ను జయించాడు. తతువాత ఈ ప్రాంతం రంజిత్ సింగ్ రాజ్యంలో భాగంగా మారింది.
అంగ్లో సిఖ్ యుద్ధం
1839-49 లో ఆగ్లో సిక్కు యుద్ధం తరువాత 1849 మార్చి 29 న పంజాబు ఈస్టిండియా కంపనీతో ప్రభుత్వంతో కలుపబడింది. పాలనా నిర్వహణ కొరకు జిల్లలు ఎర్పాటు చేయబడ్డాయి. 1852 మే 1 న అదినాగర్ జిల్లా గుర్‌దాస్‌పూర్ జిల్లాగా అవతరుంచింది. కుగ్రామంగా ఉన్న గుర్‌దాస్‌పూర్ జిల్లా కేంద్రంగా మారింది. 1857 తిరుగుబాటు గుర్‌దాస్‌పూర్‌ను బాధించింది. తిరుగుబాటుదారులు సైలకోట నుండి గుర్‌దాస్‌పూర్‌కు చేరుకున్నారు. బ్రిటిష్ సైన్యం తిరుగుబాటుదారులను త్రిమ్మో పఠాన్ వద్ద ఎదుర్కొన్నది. త్రిమ్మో పఠాన్ యుద్ధంలో తిరుగుబాటుదారులు ఓటమిని చవిచూసారు. ఈ యుద్ధం 1857 జూలై 12-16 మద్య జరిగింది. గుర్‌దాస్‌పూర్ కాలేజ్ వెనుక ఉన్న బోల్ వాల బాగ్ వద్ద ఖైదీలు ఉరితీయబడ్డారు.
స్వతంత్రం తరువాత
1947లో భారత్- పాక్ విభజన సమయంలో పంజాబు భారత్- పాక్ లకు విభజించబడింది. షకర్గర్ తాలూకా పాకిస్థాన్కు చెందిన సైల్‌కోట్ జిల్లాలో చేర్చబడింది.
మిగిలిన గుర్‌దాస్‌పూర్ ప్రాంతం జిల్లాగా మారి భారత భూభాగంలో చేర్చబడింది. .[4] జిల్లా విభజన తరువాత రెండు దేశాల మధ్య జనాభా విభజన కూడా జరిగింది. ముస్లిములు పాకిస్థాన్‌కు చేరుకున్నారు. హిదువులు భారత్‌కు చేరుకున్నారు. 2011 27 న గుర్‌దాస్‌పూర్ జిల్లా నుండి కొంత భూభాగం వేరుచేసి పఠాన్‌కోట్ జిల్లా రూపొందించబడింది. పఠాన్‌కోట్ ఉపవిభాగాలు (పఠాన్‌కోట్ మరియు ధర్కలన్) మరియు ఉప తాలూకాలు (నరోట్ జైమల్ సింగ్ మరియు బమియల్ ) విభజించబడింది.
కలనౌర్

గుర్‌దాస్ పూర్ జిల్లాలో కలనౌర్ ఒక చారిత్రాత్మక ప్రదేశం. ఈ పట్టణం గుర్‌దాస్‌పూర్‌కు పశ్చిమంలో కిరణ్ నదీతీరంలో 25కి.మీ దూరంలో ఉంది. కిరణ్ నది చాంబ్ ఆఫ్ బెహరాంపూర్‌లో
జన్మించి పాములా మెలికలు తిరుగుతూ 36 మైళ్ళ పొడవున ప్రవహించి అమృత్‌సర్ జిల్లాలో రవి నదిలో సంగమిస్తుంది.
పేరు వెనుక చరిత్ర
కలనౌర్ పురాతన హిందువుల కాలం నుండి ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుని ఉంది. చరిత్రకారుడు మొహమ్మద్ పరిశోధనలు అనుసరించి ఈ పట్టణాన్ని నూర్ తెగ రాజపుత్రులు నిర్మించారని భావిస్తున్నారు. వారు దక్షిణ భారతదేశం నుండి వలసవచ్చిన వారని భావిస్తున్నారు. " ఇంపీరియల్ గజటీర్ ఆఫ్ ఇండియా " నివేదికలు అనుసరించి ఈ పట్టణాన్ని కల మరియు నూర్ అనే ముస్లిం సోదరులు నిర్మించారని భావిస్తున్నారు. పురాతన కాలంలో ఈ ప్రాంతంలో నిర్మించబడిన " కాళేశ్వరాలయం " (ప్రధాన దైవం శివుడు) కారణంగా ఈ ప్రాంతానికి ఈ పేరు వచ్చిందని భావిస్తున్నారు.
చరిత్ర
ఈ పురాతన పట్టణం ఆధారం చేసుకుని పలు చారిత్రక సంఘటనలు జరిగాయి. ఎత్తైన గుట్ట మీద నిర్మించబడిన ఈ పట్టణం పలుమార్లు పడగొట్టబడి పలుమార్లు పునర్నిర్మించబడింది. ఫిరోజ్ షాహ్ తుగ్లక్ వేట కొరకు ఇక్కడకు 1353లో వచ్చాడు. ఆయన కిరన్ ఉపనదీతీరంలో అందమైన భవనం నిర్మించబడింది.
సయ్యద్ ముబారక్ షాహ్ (క్రీ.శ 1421-35) కలనౌర్ శక్తివంతమైన ఖోకర్ తెగ ఆధీనంలో ఉంటూ వచ్చింది. 14-16వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతంలో కలనౌర్ పట్టణం ప్రాబల్యత సంతరించుకుంది.
కలనౌర్ బాబా బంధా సింగ్ బహదూర్ ఒక బావిని త్రవ్వించాడు. ఈ బావి ప్రస్తుతం గురుద్వారా బంధా బహదూర్ సమీపంలో ఉంది.
మిస్లి కాలం
సరదార్ హక్వీకత్ సేనా నాయకత్వంలో కన్యా మిస్లి ఈ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించుకున్న తతువాత ఈ ప్రాంతంలో మిస్లీ పాలన ఆరంభం అయింది. ఆయన కుమారుడు జైమల్ సింగ్ ఫతేఘర్ చురియన్ వరకు రాజ్యవిస్తరణ నివాసాన్ని ఫతేఘర్‌కు మార్చుకున్నాడు. జైమల్ సింగ్ కుమార్తె చంద్ కౌర్ మహారాజా రంజిత్ సింగ్ కుమారుడు రాకుమారుడు కార్తిక్ సింగ్‌ను [[క్రీ.శ 1812లో వివాహం చేసుకుంది. ఈ ప్రాంతం రంజిత్ సింగ్ రాజ్యంలో కలుపుకుని రంజిత్ సింగ్ కలనౌర్ తాలూకాను రాకుమారుడు కార్తిక్‌కు ఇచ్చాడు. 1874లో కలనౌర్ తాలూకా తాలూకా దివాన్ దీన నాథ్‌కు జాగీరుగా ఇవ్వబడింది. దివాన్ దీన నాథ్ మరణించిన తరువాత 1857లో కలనౌర్ తాలూకా బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా మారింది. 1852 మే మాసం 1న గుర్‌దాస్‌పూర్ జిల్లాగా మారింది. కలనౌర్ తాలూకా జిల్లాలో ప్రామఖ్యత సంతరించుకుంది.
ఆర్ధికం
కలమౌర్ కళలకు, కుటీర పరిశ్రమలకు మరియు వ్యాపారానికి కేంద్రంగా ఉంటుంది.
దెరా బాబా నానక్
దెరా బాబా నానక్ గుర్‌దాస్‌పూర్‌కు 45 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఈ ప్రాంతం శ్రీ గురునానక్ దేవ్ తో సంబంధితమై ఉంది. దేరా బాబా నానక్‌లో రెండు ప్రబల గురుద్వారాలు (దర్బార్ సాహిబ్ మరియు శ్రీ చోళా సాహెబ్ ) ఉన్నాయి. దేరా బాబా నానక్ సిక్కులకు అతిపవిత్ర ప్రదేశాలలో ఒకటి. ఇది రవీ నదీతీరంలో నిర్మించబడి ఉంది. మొదటి సిక్కు గురువు దేరా బాబా నానక్ ఇక్కడ స్థిర నివాసం ఏర్పరచుకుని ఇక్కడ ఉన్న పఖొకె గ్రామంలో మరణించాడు. ప్రస్తుత నగరానికి ఎదురుగా ఉన్న కొత్త నగరానికి కర్తర్‌పూర్ అని నామకరణం చేయబడింది. గురునానక్ దేవ్ వంశస్తులు కొత్తగా నగరాన్ని స్థాపించి గురునానక్ తరువాత ఆ నగరానికి దేరా బాబా నానక్ అని నామకరణం చేసారు.
చరిత్ర
శ్రీ గురునానక్ దేవ్‌ఙాపకార్ధం గురుద్వారా శ్రీ దర్బార్ సాహిబ్ నిర్మించబడింది. గురునానక్ దేవ్ ఇక్కడకు క్రీ.శ 1515 డిసెంబరు మాసంలోతన మొదటి పర్యటనలో ఆయన కుటుంబ సభ్యులను చూడడానికి వచ్చాడు. ఆయన భార్య మాతా సులఖ్ని మరియు ఇద్దరు కుమారులు బాబా శ్రీ చంద్ మరియు బాబా లక్ష్మి చంద్ ఇక్కడకు వచ్చి అమ్మగారిల్లు పఖొ - కె- రంధ్వ వద్ద నివసించారు. ఆసమయంలో దెరా బాబా నానక్ లో గురునానక్ మామ లాలా మూల్ రాజ్ పత్‌వారీగా పనిచేస్తూ వచ్చాడు.
శ్రీ హర్గోబింద్పూర్
శ్రీ-హరిగోబింద్‌పూర్ గుర్‌దాస్‌పూర్‌కు దక్షిణంగా 45 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఇది బియాస్ నదికి ఎగువ తీరంలో ఉంది. ఈ ప్రాంతం ఒకప్పుడు రొహిలా అని పిలువబడేది. 5వ సిక్కు గురువు " గురు అర్జున్ దేవ్ " శ్రీ-హరిగోబింద్‌పూర్‌ను క్రీ.పూ 1595లో స్థాపించాడు. గురు అర్జున్ దేవ్ అనేక ప్రార్థనలు చేసిన తరువాత జన్మించిన కుమారుడు హరిగోబింద్ జన్మదిన సందర్భంగా కుమారుడు జన్మించిన సంవత్సరంలో ఈ పట్టణాన్ని నిర్మించాడు. తరువాత చంద్‌షాహ్ కుట్ర ఫలితంగా ఈ పట్టణం భగవాన్ దాస్ ఖత్రి ఆస్తిగా మారింది.
అభిప్రాయబేధాలు
క్రీ.శ 1621లో గురు హరిగోబింద్ మరియు వడ్డి వ్యాపారి భగవాన్ దాస్ ఖత్రిల మద్య కొంత ఖాళీ ప్రదేశం కొరకు తీవ్రమైన కలహాలు ఏర్పడ్డాయి. గురు హరిగోబింద్ ఆ ప్రదేశంలో భవనం నిర్మించడానికి ప్రయత్నాలు ఆరంభించాడు. భగవాన్ దాస్ కొంతమంది మనుష్యుల సాయంతో ఆ ప్రయత్నాన్ని అడ్డుకున్నాడు. ఈ కలహంలో భగవాన్‌దాస్ రతన్ చంద్ మరియు కరంచంద్ చంపబడ్డారు. వారు జలంధర్ ఫౌజిదర్ అబ్దుల్ ఖాన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు. అబ్దుల్ ఖాన్ పెద్దసైన్యంతో గురుగోబింద్ మీద యుద్ధానికి వచ్చాడు. బియాస్ నదీతీరంలో ఉన్న రోహిలియా ఘాట్ వద్ద రెండురోజుల పాటు యుద్ధం జరిగింది. యుద్ధంలో 5 గురు సైనికాధికారులు ఫౌజీదార్ కుమారుడు మరణించారు. అలాగే మొగల్ సైన్యం కూడా పెద్ద మొత్తంలో నాశనం అయింది. గురుగోవింద్ వైపు కూడా బాయి జట్టు, కలియానా, నానో, పిగ్రా, మథురా, పరసురాంలతో అనేకమంది సిక్కులు మరణించారు.
గురు హరిగోబింద్ సింగ్
గురు హర్గోబింద్ ఈ కొత్త నదాన్ని స్థాపించాడు. ఆయన ఇక్కడ ధర్మశాల మరియు మసీదు నిర్మించాడు. ఆయన అలాగే నగరం చుట్టూ గోడను అక్కడక్కడా ద్వారాలు నిర్మించాడు. అందులో ఒక గోడ ఇంకా ఉపయోగంలో ఉంది. హర్గోబింద్ సింగ్ యుద్ధంలో విజయం సాధించి విశ్రాంతి తీసుకున్న ప్రదేశంలో మూడంతస్థుల సరికొత్త భవనం హర్గోబింద్‌పూర్‌కు ఒక కి.మీ దూరంలో సరికొత్తగా మూడంతస్థుల " గురుద్వారా దందమా సాహిబ్ " నిర్మాణదశలో ఉంది. అందుకని ఈ గురుద్వారాను దమ్-దమా-సాహెబ్ అంటున్నారు. ఈ నహరాన్ని హోషియార్‌పూర్ మరియు జలంధర్ జిల్లాలతో అనుసంధానం చేస్తూ బియాస్ నది మీద ఒక వంతెన నిర్మించబడింది.
క్వాడియన్
క్వాడియన్ బతల నగరానికి 18కి.మీ దూరంలో ఉంది. గుర్‌దాస్‌పూర్ కనువాన్-కోట్-తోడమల్ 26 కి.మీ ప్రయాణించి క్వాడియన్ చేరుకోవచ్చు.
క్వాడియన్ పట్టణం అహమ్మదీయ ముస్లిం సమాజ స్థాపకుడితో సంబంధితమై ఉంది. ప్రముఖ మెస్సియా మిర్జా గులాం అహమ్మద్ హజారత్ క్వాడియన్‌లో జన్మించాడు. క్వాడియన్ భారతదేశంలో మాత్రమే కాక ప్రపంచం అంతటా విస్తరించి ఉన్న అహమ్మదీయ ముస్లిములకు కేంద్రంగా ఉంది.
క్రీ.పూ 1530లో క్వాడియన్ స్థాపించబడిందని భావిస్తున్నారు. మిర్జా హది బెగ్ నగరానికి మొదటి క్వాజీగా (నగర మెజిస్ట్రేట్) నియమించబడ్డాడు. అందువలన నగరాన్ని క్వాజి అని కూడా పిలుస్తారు. మిర్జా హది బెగ్ ఇలాంమతం మీద భక్తి విశ్వాసాలు ఉన్న పడితుడు. అందువలన ఆయన కొత్త పట్టణానికి " ఇస్లాం పూర్ క్వాజి " అని పేరుపెట్టాడు. కాలక్రమంలో ఇది క్వాజీ మజీ అనిపిలువబడింది. తరువాత క్వాది అని పిలువబడింది. చివరకు ఇది ప్రస్తుత పేరైన క్వాడియన్‌కు మారింది.
క్రీ.శ 1834లో మహారాజా రంజిత్ సింగ్‌కు పాలనలో క్వాడియన్ మరియు 5 గ్రామాలు మిర్జా గులాం అహమ్మద్ తండ్రి మిర్జా గులాం ముర్తజాకు బహుమానంగా ఇవ్వబడింది.
ఆసమయంలో క్వాడియన్‌కు ప్రత్యేక గుర్తింపు లేదు. ఈ ప్రాంతంలో కొన్ని వందల మంది ప్రజలు మాత్రమే నివసిస్తుండేవారు. ఈ ప్రాంతం చేరడానికి బతలా నుండి రంధ్రాలతో నిండిన ఇసుక నేల మాత్రమే ఉండేది. ఈ ప్రాంతంలో నిరక్ష్యరాశ్యులు మాత్రమే నివసిస్తుండేవారు. ఇక్కడ నగర వసతులు మరియు సౌకర్యాలు ఉండేవి కాదు.
పంజాబు రాష్ట్రంలో అనామక గ్రామంగా సుదూరంగా ఉండే క్వాడియన్ 1891లో ఇస్లామిక్ శిక్షణా కేంద్రంగా మారింది. 1835-1908లో
హజారత్ మిర్జా గులాం అహమ్మద్ అహమ్మదీయ ముస్లిం ఉద్యమంలో భాగంగా తనకుతానే ప్రామిస్డ్ మెసయ్యా మరియు హజారత్ మిర్జా గులాం అహమ్మద్ మహ్దిగా ప్రకటించుకునే వరకు క్వాడియన్ గురించి ప్రపంచానికి తెలియకుండానే ఉంది.
ఆర్యసమాజం
క్వాడియన్‌లో ఆర్య సమాజ్ ప్రముఖ పాత్ర వహిస్తుంది. హిందూ ధర్మాన్ని ఆచరిస్తున్న ప్రజలను అలాగే పశువులను రక్షించడంలో అమర్ షాహిద్ పండిట్ లేఖ్ రాం సింగ్ ప్రధాన పాత్ర వహిస్తున్నాడు. లేక్ రాం పేరుతో 3 ప్రధాన సంస్థలు క్వాడియన్‌లో పనిచేస్తున్నాయి. ఆరయసమాజ్ పేరుతో ఒక ఆలయం కూడా ఉంది. బాలికలు ఉన్నత విద్యను అభ్యసించడానికి ఒక కళాశాల ఉంది. అంతేకాల హిందూ సమాజానికి చెందిన మార్కెట్ కూడా ఉంది.
అహమ్మదీయులు
అంతర్జాతీయ అమమ్మదీయ సమాజానికి క్వాడియన్ కేంద్రంగా ఉంటూ వచ్చింది అయినప్పటికీ 1947లో మతకలహాలు మొదలైన తరువాత పరిస్థితిలో కొంత మార్పులు వచ్చాయి.
రెండవ ఖలిఫతూల్ మాసిహ్ వరకు క్వాడియన్ వదలి పాకిస్థాన్ వెళ్ళడానికి అంగీకరించనప్పటికీ 1947 తరువాత వారి మీద పాకిస్థాన్‌కు వెళ్ళమని వత్తిడి అధికం అయింది. భారత్‌లో మతసంబంధిత ప్రదేశాల రక్షణ కొరకు 313 మంది ఎన్నిక చేయబడ్డారు. వారు దేశాన్ని వదిలి వెళ్ళకుండా క్వాడియన్‌ను రక్షించారు. ఈ 313 మంది దర్వెష్ ఆఫ్ క్వాడియన్ అని పిలువబడ్డారు.
వీరంతా భారతీయులుగా నమోదు అయ్యారు. 2008లో సరికొత్తగా అహమ్మదీయ ముస్లిం సమాజం నూర్ హాస్పిటల్ ఆరంభించారు.
స్వాతంత్రం తరువాత
ముస్లిం విశ్వసానికి సమ్మంధించిన పలు విషయాలకు క్వాడియన్ కేంద్రంగా ఉన్నందున స్వాతంత్ర్యం రాక ముందు ఇక్కడ ముస్లిములు అధికంగా ఉండేవారు. 1947 తతువాత ఇక్కడ హిందువులు మరియు సిక్కులు, ప్రజాపతి (కుంహర్), బతియా, బ్రాహ్మణ, ఆర్యసమాజ్ మరియు బజ్వా ప్రజలు అధికంగా ఉన్నారు. స్వతంత్రం వచ్చిన తరువాత దేశవిభజన సమయంలో
వీరంతా పాకిస్థాన్‌కు చెందిన పంజాబు నుండి భారత్‌కు వలస వచ్చిన వారే. పాకిస్థాన్‌కు చెందిన పంజాబు కలసవాలా నుండి వచ్చిన బజ్వాలకు గుర్తుగా ఇప్పుడు కలసవాలాలో
" కలసవాలా ఖలసా స్కూల్ (క్వాడియన్) " ఉంది. దేశ విభజన సమయంలో మసీదులు ముస్లీం మత సంబంధిత భవనాల రక్షణ కొరకు నియమించిన వారు తప్ప మిగిలిన వారు పాకిస్థాన్‌కు వలస వెళ్ళారు. " ది ప్రైం ఇంస్టిట్యూట్ ఆఫ్ సిక్ నేషనల్ కాలేజ్ " [7] క్వాడియన్‌కు తరలించబడింది. ఈ కాలేజీతో సంబంధం ఉన్న పలువురు
ప్రముఖులు క్వాడియన్లో ఉన్నారు.
ప్రముఖులు

పండిట్ లెఖ్ రాం: ఆర్యసమాజానికి చెందిన పండిట్ లెఖ్ రాం గో సంరక్షణ మరియు హిందువుల సంక్షేమం కొరకు కృషిచేస్తున్నాడు.
మిర్జా ఘులాం అహమ్మద్ ఆఫ్ క్వాడియన్: బ్రిటిష్ కాలంలో మతసంబంధిత ప్రముఖులలో మిర్జా ఘులాం అహమ్మద్ ఒకరు. ఈయన ఇస్లాం అహమ్మదీయ ఉద్యమ స్థాపకుడు. ఆయనకు ముజాదిద్, విశ్వసనీయ మెస్సయ్యా మరియు మహ్ది వంటి బిరుదులు ఉన్నాయి. ఆయన అనుయాయులను అహమ్మదీయులు అనే వారు.
గురుబచన్ సింగ్ సలారియా:- ఈయన ముంసి చౌదరి ముంసీరాం కుమారుడు, 1935 నవంబరు మాసం 29న గుర్‌దాస్‌పూర్‌లోజన్మించాడు. ఈయన ప్రముఖ సైనికాధికారి భరతీయ యుద్ధంలో ఈయన ప్రదర్శించిన ధైర్యసాహసాలకు ఈయన పరమవీర చక్ర బిరుదాంకితుడయ్యాడు.
ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ దిల్బాగ్ సింగ్ [8]
ఫార్మర్ చీఫ్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఎయిర్‌ఫోర్స్ మిర్జా బషీర్-ఉద్-దిన్ మొహమూద్ అహమ్మద్,
అహమ్మదీయ ముస్లిం కమ్యూనిటీకి చెందిన ఖలిఫతుల్ మస్సీ 2.
ప్రభ్జొత్ సింగ్:- ఇండియన్ హాకీ క్రీడాకారుడు.[9][10]
విజయ్ ఆనంద్:- హిందీచిత్ర నిర్మాత.
అహమ్మదీయ ముస్లిం కమ్యూనిటీకి చెందిన మిర్జా నాసిర్ అహమ్మద్, ఖలీఫతుల్ మసీ 3 క్వాడియన్‌లో జన్మించారు. వీరు ఇస్లామాబాద్‌లో జన్మించి రబ్వా (పాకిస్థాన్) లో ఖననం చేయబడ్డారు.
అహమ్మదీయ ముస్లిం కమ్యూనిటీకి చెందిన మిర్జా తహిర్ అహమ్మద్, ఖలీఫతుల్ మస్సీ 4 లు క్వాడియన్‌లో జన్మించారు. వీరు లండన్‌లో మరణించారు. వీరు ఇస్లామాబదులో ఖననం చేయబడ్డారు.
ఇక్బాల్ బహు:- పాకిస్థాన్ సుఫీ గాయకుడు. ఈయన గుర్‌దాస్‌పూర్‌లో జన్మించి స్వతంత్రం తరువాత పాకిస్థాన్‌కు వలస పోయాడు. ఈయన 2008లో పాకిస్థాన్ ప్రభుత్వం చేత " తంఘ-ఇ-ఇంతియాజ్ " బిరుదుతో సత్కరించబడ్డాడు.

దేవానంద్ [11]:- ప్రముఖ భారతీయ నటుడు.
శివకుమార్ బతల్వి బతల (క్వాడియన్):- ప్రముఖ పంజాబీ రచయిత.
చౌదరి నైజ్ అలి ఖాన్:- దార్- ఉల్- ఇస్లాం - విద్యా సంస్థల స్థాపకుడు. ఈ సంస్థలు పఠాన్‌కోట్ (భారత్) మరియు జౌహరాబాద్ (పాకిస్థాన్) లలో ఉన్నాయి. ఈయన పాకిస్థాన్‌కు వలస వెళ్ళాడు.
ప్రింసిపల్ సుజన్ సింగ్: ఈయన " ఫాదర్ ఆఫ్ పంజాబు షార్ట్ స్టోరీ "గా గుర్తినబడ్డాడు. 1987లో సాహిత్య అకాడమీ అవార్డును అందుకున్నాడు.
తేజా సింగ్: గుర్‌దాస్‌పూర్ జిల్లాలోని మునానవలి గ్రామంలో జన్మించాడు. ఈయన బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా " గుర్‌దాస్‌పూర్" కుట్రలో భాగస్వామ్యం వహించి 13 సంవత్సరాలకాలం జైలు జీవితం అనుభవించాడు.
గులాం అహమ్మద్ పర్వేజ్:- " తొలు-ఇ-ఇస్లాం " ఉద్యమ స్థాపకుడు. పాకిస్థాన్‌కు వలస పోయాడు.
శోభా సింగ్:- చిత్రకారుడు.
తేజా సింగ్ అకర్పురి.
ఇషాక్ అహమ్మద్:- గుర్‌దాస్‌పూర్‌లో జన్మించాడు. పాకిస్థాన్‌కు వలస వెళ్ళాడు.
గురుప్రీత్ ఘుగ్గి.
జస్బీర్ జస్సి:- ప్రబల బంగ్రా గాయకుడు.
మంప్రీత్ గోనీ క్రికెట్ ప్లేయర్
రాజకీయాలు

అశ్వినీ కుమ్మార్: జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకుడు. పార్లమెంటు సభ్యుడు.
త్రిపాట్ రాజేందర్ సింగ్ బజ్వా, జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకుడు, పంజాబు శాసనసభ సభ్యుడు.
ప్రతాప్ సింగ్ బజ్వా:- పంజాబు ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ అధ్యక్షుడు. జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకుడు. గత గుర్‌దాస్‌పూర్ పార్లమెంటు సభ్యుడు.
చరణ్జిత్ కౌర్ బజ్వ:- జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకుడు. పంజాబు శాసనసభ సభ్యుడు.
మూలాలు

వెలుపలి లింకులు

వెలుపలి లింకులు

వర్గం:పంజాబ్ జిల్లాలు

గుర్‌దాస్‌పూర్

గుర్దాస్ పూర్ పట్టణ విస్తీర్ణం ఎంత?


రాధావిశ్వనాథన్ (1934 డిసెంబరు 11 –  2018 జనవరి 2) భారతీయ సంగీత విద్వాంసురాలు మరియు శాస్త్రీయ నర్తకి. ఆమె ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసురాలు, భారతరత్న పురస్కార గ్రహీత అయిన ఎం.ఎస్. సుబ్బలక్ష్మి కుమార్తె. ఆమె తన తల్లితో పాటు కచేరీలను చేసింది.
జీవిత విశేషాలు
ఆమె 1934, డిసెంబరు 11 న గోబెచెట్టిపలయం లో జన్మించింది.[1] ఆమె త్యాగరాజన్ సదాశివం మరియు అతని మొదటి భార్య అపితకుచంబల్ (పార్వతి) కు జన్మించింది. కానీ ఆమె తల్లి మరణం తరువాత తండ్రి ఎం.ఎస్. సుబ్బలక్ష్మి ని వివాహమాడాడు. [2]
రాధ  టి.ఆర్.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, రామ్‌నాథ్ క్రిష్ణన్ మరియు మాయవరం క్రిష్ణ అయ్యర్ వద్ద సంగీతంలో ప్రాథమిక శిక్షణను పొందింది.(ఆమె కల్కి కృష్ణమూర్తి కుమార్తె ఆనంది రామచంద్రన్ తో కలసి విద్యనభ్యసించింది. వారు మొదటి శిష్యులు)[3] ఐదు సంవత్సరాల వయస్సులో ఆమె తన తల్లితో పాటు కచేరీలను ప్రారంభించింది. ఆమె వఝవూర్ రామయ్య పిళ్ళై వద్ద నృత్య శిక్షణను పొందింది. [4] భరతనాట్య నృత్యకారిణిగా మంచి గుర్తింపు పొందింది. ఆమె 1945లో నృత్యకారిణిగా అరంగేట్రం చేసింది. ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి పదాలను పాడినపుడు రాధ మరియు ఆనంది నృత్యాన్ని ప్రదర్శించేవారు. [5] ఆమె మద్రాసులోని కర్ణాటక సంగీత కళాశాలలో నృత్య ప్రదర్శననిచ్చింది. ఆమె బిర్లా హౌస్ లో మహాత్మాగాంధీ ఎదుట "ఘనశ్యాం ఆయారి" అనే మీరా భజన్ ను ఎం.ఎస్.సుబ్బులక్ష్మీ పాడినపుడు నృత్య ప్రదర్శననిచ్చింది. 21 సంవత్సరాల వయస్సులో ఆమె గానంమీద దృష్టి పెట్టి నాట్యం చేసే ప్రదర్శననిచ్చింది. తరువాత సుబ్బులక్ష్మీ కచేరీలలో ముఖ్య పాత్ర పోషించింది. ఎం.ఎస్ మరియు రాధ కలసి ముసిరి సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్, సెమంగుడి శ్రీనివాస అయ్యర్ ల వద్ద శిష్యరికం పొంది కృతులను నేర్చుకున్నారు. వారు టి.బృంద వద్ద పదములను నేర్చుకున్నారు. వారు బెనారస్ లోని  సిద్దేశ్వర దేవి మరియు దిలీప్‌కుమార్ రాయ్ ల నుండి హిందూస్తానీ కర్ణాటక సంగీతాన్ని అభ్యసించారు.
ఆమె 6 సంవత్సరాల వయస్సులోఉన్నప్పుడు సినిమాలలో ప్రవేశించింది. ఆమె శకుంతల చిత్రంలోభరతునిగా మరియు మీరా చిత్రంలో "బాల మీరా" గా నటించింది.[6] మీరా చిత్రాన్ని ఎల్లిస్ దుంగన్ దర్శకత్వం వహించగా ఆమె తండ్రి టి.సదాశివం కంపెనీ అయిన చంద్రప్రభ సినీటోన్స్ నిర్మించింది. మీరా చిత్రంలొ ఆమె కృష్ణుని పాత్రధారి అయిన కుమారి కమల తో కలసి నాట్యం చేసింది. ఈ చిత్రం తమిళం మరియు హిందీలలో నిర్మించబడినది.  1947 లో తరువాతి వెర్షన్ ను అప్పటి భారత ప్రధానమంత్రి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ద్వారా ప్రారంభించబడినది. ఈ సినిమా ప్రీమియర్ షోకు లార్డ్ మరియు లేడీ మౌంట్ బాటన్, రాజేంద్రప్రసాద్, విజయలక్ష్మీ పండిట్ మరియు ఇందిరాగాంధీలు హాజరయ్యారు.
ఆమె తన తల్లితో ఎక్కువగా కచేరీ ప్రదర్శనలలో మరియు రికార్డింగ్ కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నది. ఎం.ఎస్. కు ఈమె తప్ప శిష్యులు ఎవరూ లేరు. వారిద్దరూ భారతదేశంలోనే కాక ప్రపంచ వ్యాప్తంగా యు.ఎస్, యూరోప్, జపాన్, సింగపూర్, మలేసియా, థాయ్‌లాండ్ మరియు ఫిలిప్పీన్స్ లలో కచేరీలలో పాల్గొన్నారు. 1966 లో వారు యూరోప్ లో పర్యటించారు తరువాత వారు అమెరికా తీర ప్రాంతాలలో ప్రదర్శనననిచ్చారు. అమెరికా మరియు యూరోప్ లలో మొట్టమొదటి కర్ణాటక సంగీత కచేరీలు చేసినవారిగా గుర్తించబడ్డారు. ఆ పర్యటనలలో భాగంగా 1966 అక్టోబరు లో యునైటెడ్ నెషన్స్ లో కచేరీ చేసారు. [7]  వారు కంచి పీఠాధిపతి పరమాచార్య నిర్వహించిన కార్యక్రమంలో "మైథీం భజత" పాటను రూపకల్పనచేసి పాడారు.
ఎం.ఎస్ మరియు రాధా విశ్వనాథన్ కలసి అనేక పాటలకు రికార్డింగ్ చేసారు. "వెంకటేశ్వర సుప్రభాతం" మరియు "విష్ణు సహస్రనామాలు" లను రామకృష్ణ మఠానికి చెందిన వేద పండితులు స్వామి రంగనాథానంద మరియు తాతాచారియర్ ల ఎదుట ఆరు నెలల పాటు అభ్యసించారు. 1980 లో అన్నమాచార్య రికార్డింగులను విడుదల చేసారు. అవి ఐదు రికార్టింగ్ సిరీస్ లలో "బాలాజీ పంచరత్నమాల" గా లభ్యమవుతాయి. ఈ రికార్డింగులకు వచ్చిన రాయల్టీలను వివిధ సంస్థలకు విరాళంగా అందజేసారు.
1975లో ఎం.ఎస్ కు ఫిలిప్పీన్స్ లో  రామన్ మెగసెసె పురస్కారం లభించింది. వారిద్దరూ కలసి మలకానన్ ప్యాలస్ వద్ద కచేరీ చేసారు. 1977లో యు.ఎస్.ఎ కు రెండవసారి పర్యటనకు వెళ్ళినపుడు కార్నేజీ హాల్ లో ప్రదర్శననిచ్చారు. మహాశివరాత్రి సందర్భంలో వారు కంచి పరమాచార్య పూజలు నిర్వహిస్తున్నప్పుడు తంబూరాను మాత్రమే ఉపయోగించి వారి ఎదుట ప్రదర్శననిచ్చారు.
1982లో యునైటెడ్ కింగ్‌డం లో భారత దేశం ఉత్సవం జరిగినపుడు ఎం.ఎస్. మరియు రాధ రాయల్ ఆల్బర్ట్ హాల్ లో కచేరీ చేసారు. ఈ కార్యక్రమానికి రాణి ఎలిజిబెత్ II, ప్రిన్స్ ఛార్లెస్, బ్రిటన్ ప్రధానమంత్రి, మార్గరెట్ థాచర్, ఇందిరాగాంధీ, రాజీవ్‌గాంధీ, సోనియా గాంధీ, రవిశంకర్, వి.కె.నారాయణమీనన్ (సంగీత నాటక అకాడమీ చైర్మన్) మరియు జుబిన్ మెహతా లు హాజరయ్యారు.
1982 ఏప్రిల్ లో రాధ టి.బి వ్యాధి కి గురై మూడు నెలలపాటు కోమాలో ఉన్నారు. కానీ బ్రతికి బయటపడింది. నెమ్మదిగా కోలుకుంది. తరువాత సంవత్సరాలలో ఆమె పాల్గొనవలసిన కచేరీలను ఆమె తండ్రి రద్దు చేసాడు. క్రొత్త కార్యక్రమాలలో కూడా పాల్గొనుటకు అంగీకరించలేదు. ఆమె చివరిసారు 1983, మార్చి 12 న చివరిసారి చెన్నైలోని మ్యూజిక్ అకాడమీలో మీనాక్షీ దేవాలయం ప్రయోజనం కోసం ఎం.ఎస్ నిర్వహించిన కచేరీలో పాల్గొంది. తరువాత 10 సంవత్సరాలు కచేరీలకు ఆమె తల్లితో పాటు వెళ్ళింది కానీ సంఖ్య తగ్గుతూ వచ్చింది. 1992 లో మరలా ఆరోగ్యం క్షీనించినందున ఆమె పూర్తిగా కచేరీలను ఆపివేసింది.
15 సంవత్సరాల తరువాత 2007, సెప్టెంబరు లో  ఎం.ఎస్. సుబ్బలక్ష్మీ 91వ జన్మదిన వేడుకలలో మొదటి సారి కచేరీ చేసింది. చక్రాల కుర్చీలో కూర్చుని ఆమె మనుమరాలు ఐశ్వర్య తో పాటు పాల్గొన్నది. నారద గానసభలో జరిగిన  ఈ కచేరీ తరువాత ఈ జంట 20కు పైగా కచేరీలలో పాల్గొన్నారు. వాటిలో కొన్ని యు.ఎస్. లో కూడా జరిగాయి. ఆమెకు మార్చి 2008 లో లలితకళా అకాడమీ వారిచే "సంగీతరత్న" పురస్కారం లభించింది.  ఏప్రిల్ 2010 లో ఆమె కర్ణాటక సంగీతానికి చేసిన సేవలకు గాను క్లెవెలాండ్ ఆరాధన కమిటీ వారిచే "కళా చంద్రిక" పురస్కారం అందుకుంది. [8] ఆమె శిష్యులు అనురాధ (కె.వి.నారాయణస్వామి కుమార్తె), సిక్కిల్ గురుచరణ్, మహేశ్ వినాయకరం (ఘటం విద్వాంసుడు విక్కు వినాయక్రం కుమారుడు), నవనీత కృష్ణన్, పి.టి.శేషాద్రి, బాలాజీ శంకర్ మరియు నేపధ్యగాయని హరిణి.[9]
వ్యక్తిగత జీవితం
ఆమె భర్త గురుస్వామి విశ్వనాథన్. వారికి ఇద్దరు కుమారులు ఒక కుమార్తె(సుబ్బులక్ష్మీ విశ్వనాథన్). పెద్ద కుమారుడు చంద్రశేఖర్ వేణువు విద్వాంసురాలైన సిక్కిల్ మాల (వేణువు విద్వాంసుడు సిక్కిల్ నీలా కుమార్తె) ను వివాహమాడాడు.  రెండవ కుమారుడు శ్రీనివాసన్ విశ్వనాథన్ మరియు అతని భార్త గీతా లకు ఎస్.ఐశ్వర్య మరియు ఎస్.సౌందర్య  కుమార్తెలు కలరు. శ్రీనివాసన్ "సుస్వరలక్ష్మీ ఫౌండేషన్ ఫర్ క్లాసికల్ మ్యూజిక్ అండ్ పెర్‌ఫార్మింగ్ ఆర్ట్స్" సంస్థకు మేనేజింగ్ ట్రస్టీగా వ్యవహరిస్తున్నాడు.
ఆమె బెంగళూరు లో తన 83వ యేట 2018, జనవరి 2 న మరణించింది.[10]
మూలాలు

బాహ్య లింకులు

వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:1934 జననాలు
వర్గం:2018 మరణాలు

రాధా విశ్వనాథన్

రాధావిశ్వనాథన్ తల్లిదండ్రుల పేర్లేమిటి?


శబ్ద కాలుష్యం  (ఆంగ్లం: Noise or Sound pollution) అనేది మనుషులు, జంతువులు లేక యంత్రాలు చిరాకు కలిగించు శబ్దాలు చేయడము, ఇవి మనుషుల లేక జంతు జీవనానికి యిబ్బందికరముగా ఉంటాయి. శబ్ద కాలుష్యం ముఖ్యంగా ప్రయాణ సాధనాల నుంచి విడుదలవుతుంది. వీటిలో ప్రథమంగా మోటార్ వెహికిల్స్ ఉన్నాయి.[0] నాయిస్ అనేది లాటిన్ పదము నోషియా నుంచి వచ్చింది, దీని అర్ధం అనారోగ్యం.
ప్రపంచవ్యాప్తముగా ఎక్కువ శబ్దం వచ్చేది ప్రయాణ సాధనాల నుంచే, మోటార్ వెహికిల్ శబ్దం, దీనితోపాటు విమాన శబ్దం ఇంకా రైలు శబ్దం.[1][2] ఉపయోగంలేని నగర నమూనాలు చేయటం వలన కూడా శబ్ద కాలుష్యం పెరిగే అవకాశం ఉంది, ఎందుకనగా పరిశ్రమలు ఇంకా నివాసయోగ్యం ఉండే భవంతులు పక్కపక్కనే ఉండటం వల్ల ప్రజలు నివసించే ప్రదేశాలలో శబ్ద కాలుష్యం ఉంటుంది.
కారు శబ్దాలు, ఆఫీసు ఉపకరణాలు, పరిశ్రమల యంత్రాలు, కట్టడపు పనులు, నేలతవ్వే యంత్రాలు, అరిచే కుక్కలు, ఉపకరణాలు, పవర్ పనిముట్లు, కాంతి దీపాల ఝంకారము, ఆడియో వినోదకార్యాలు, లౌడు స్పీకర్లు ఇంకా శబ్దం చేసే మనుషులు కూడా మూల కారణాలు.
మనిషి ఆరోగ్యము మీద ప్రభావములు
శబ్ద ఆరోగ్య ప్రభావాల స్వభావం ఆరోగ్య మరియు ప్రవర్తనపై ఉంటుంది. అక్కరలేని ధ్వనులను శబ్దం అంటారు.ఈ అక్కరలేని ధ్వనుల వల్ల మానసికంగా మరియు దేహపరంగా ఆరోగ్యం దెబ్బతింటుంది.శబ్ద కాలుష్యం కోపము ఇంకా కలహాలకు కారణమవుతుంది, అధిక రక్తపోటు, అధిక ఒత్తిళ్ళకు, టిన్నిటస్ (చెవిలో శబ్దాలు) , వినికిడి కోల్పోవటం, నిద్రకు ఆటంకాలు, ఇంకా మిగిలిన హానికరమైన ప్రభావాలు ఉంటాయి.[4][5][7]
ఇంతేకాకుండా, ఒత్తిడి ఇంకా అధిక రక్తపోటు ఆరోగ్య సమస్యలకు కారణమౌతుంది, ఇంకా టిన్నిటస్ (చెవిలో శబ్దాలు) మతిమరుపుకు దారితీస్తుంది, తీవ్రమైన వ్యాకులము, ఇంకా కొన్నిసార్లు భయంకరమైన పోటులకు గురిచేస్తుంది.[1][2]
దీర్ఘకాలంగా శబ్దం వినటంవల్ల శబ్డంచే ప్రేరేపించబడిన చెవుడు వస్తుంది.కాలముతోపాటు వినికిడి శక్తి తేడాలు తగ్గినప్పటికీ ఇంకా రెండు వర్గాలమధ్య 79 సంవత్సరాల తర్వాత భేదం గుర్తించు సాధ్యం కాదు.[11]వయసుపైబడినవారు చెప్పుకోదగినంత వృత్తిరీత్యాశబ్దాలను వినిఉంటే, వారి వినికిడి శక్తిని శబ్దంవినని వారిసమకాలీకులతో పోలిస్తే తక్కువగా ఉంటుంది. ఏవిధమైన ప్రయాణసాధనాలు ఇంకా పరిశ్రమల శబ్దాలు వినని మాబన్ కోయ మనుషులకుఇంకా అన్ని శబ్దాలు వినే U.S.లో నివసించే మనుషులకు జరిగిన తరతమ పరిశీలనలో దీర్ఘకాలంగా పరిసరాలలోని శబ్దాలు వింటున్నవారికి చెవుడు వస్తుందని తేలింది.[12]
అధిక శబ్దాలు హృదయనాళాల మీద ప్రభావం చూపుతాయి ఇంకా ఎక్కువగా ఉన్న శబ్దాలు ఎనిమిది గంటలువింటే రక్తపోటు స్థిరముగా ఐదు నుంచీ పది పాయింట్లు పెరుగుతుంది, ఇంకా ఒత్తిడి పెరుగుతుంది[13] మరియు పైన చెప్పినవిధముగా వాసోకన్స్ట్రిక్షన్ వల్ల రక్తపోటు పెరగటమే కాకుండా కరోనరీ అర్టేరి డిసీజ్వచ్చే అవకాశం ఉంది.
శబ్ద కాలుష్యం కోపానికి ఒక కారణం. 2005 లో స్పానిష్ పరిశోధకులు చేసిన పరిశీలనలో నగరంలో నివసించేవారు శబ్ద కాలుష్యం తగ్గించటానికి ప్రతిసంవత్సరము ఒక డేసిబెల్ కు నాలుగుయురోలు చెల్లించటానికి తయారుగాఉన్నారని తెలిపారు.[14]
పరిసరముల మీద ప్రభావము
శబ్దం ఒత్తిడి కలిగించటము ద్వారా జంతువుల పై అపాయకరమైన ప్రభావం చూపుతుంది, చంపబడు/చంపితినే వాటికి తప్పించుకోవటానికి లేక పట్టుకోవటానికి ఉన్న సున్నితమైన వ్యత్యాసం శబ్ద కాలుష్యం వల్ల వినలేక మరణాలు ఎక్కువవుతాయి, ఇంకా అవి సంభాషించే శబ్దాలలో ప్రత్యేకముగా వాటి పునరుత్పత్తిలో మరియు వాటి సంచారంలో కల్పించుకోవటం అవుతుంది.శబ్డాలు వింటూ ఉండటం వల్ల తాత్కాలికంగా లేక శాశ్వతంగా చెవుడు రావచ్చు.[15]
జంతుజీవనం మీద శబ్ద ప్రభావం వల్ల ఉపయోగపడే జీవాలు తగ్గిపోతున్నాయి , దీని మూలంగా ఆపదకలిగించే జాతి జీవాలు నశించిపోతున్నాయి. దీనికి నిదర్శనమైన సంఘటన, మిలిటరీ సోనార్ చేసే పెద్ద శబ్దాల శబ్ద కాలుష్యం వల్ల కలిగిన అపకారంతో చనిపోతున్న జాతి, సముద్ర తిమింగలాలు.[17]
శబ్దం వల్ల జీవాలు సంభాషణ గట్టిగా చేసుకుంటాయి, దీనినే లోమ్బార్డ్ ఒకల్ రెస్పొన్స్ అంటారు.[18] సైంటిస్ట్లు ఇంకా పరిశోధకులు చేసిన పరిశోధనలో సబ్మరైన్ డిటెక్టర్లు పనిచేస్తున్నప్పుడు తిమింగలాలు ఎక్కువ శబ్దం చేస్తాయని తెలిసింది.[19] ఒకవేళ జంతువులు గట్టిగా సంభాషించకపోతే వాటి ధ్వనులు అంత్రోపొజెనిక్ శబ్దాలతో మూసివేయబడతాయి.ఈ విన్పించని శబ్దాలు హెచ్చరికలు, ఆహారం కోసం వెదకటం, లేక నెట్-బబ్లింగ్ కోసం తయారవటం.ఒక జీవి పెద్దగా మాట్లాడటం ఆరంభిస్తే అది మిగిలిన జీవుల గొంతును కప్పేస్తుంది, ఇది అందరూ గట్టిగా మాట్లాడే పద్ధతికి దారితీస్తుంది.
పగలు ఎక్కువ శబ్ద కాలుష్యం ఉండే నగర పరిసరాలలో నివసించే యురోపియన్ రాబిన్స్ రాత్రీ పూట ఎక్కువగా పాడతాయి, రాత్రీ పూట ప్రశాంతంగా ఉండటం వల్ల అవి పాడుతున్నాయని సూచిస్తోంది, ఇంకా వాటి సందేశం పరిసరాలకు స్పష్టంగా వెల్లడిస్తున్నాయి.[21]ముచ్చటైన విషయమేమిటంటే ఇదే పరిశీలన కాంతి కాలుష్యం లో జరిపితే ఇవి రాత్రీకన్నా ఎక్కువ బలంగా పగలు పాడతాయని తెలుపుతోంది, తరచుగా ఈ సంఘటనను ఆరోపిస్తారు.
జెబ్ర ఫించ్లు జనకాలుష్యంలో ఉన్నప్పుడు అవి వాటి భాగస్వాములతో తక్కువ విశ్వాసముగా ఉంటాయి. దీనివల్ల జనసంఖ్య విస్తరించిన గతిమార్గాన్ని ఎన్నుకున్న లక్షణాలతో మార్చవచ్చు, ప్రాణాధార సాధనాలు సాధారణంగా మిగిలిన కార్యాలకు ఉపయోగిస్తారు, యిది పరిపూర్ణమైన జెనెటిక్ ఇంకా విస్తరించిన ఫలితాలకు దారితీస్తుంది.[22]
శబ్దం అదుపులో ఉంచడం

శబ్దాన్ని తగ్గించడానికి లేక నిర్మూలించడానికి సాంకేతికతను ఈ విధంగా ఉపయోగించవచ్చు:
రోడ్డు మీద శబ్దాన్ని తగ్గించటానికి అనేక రకాలైన పద్ధతులు ఉన్నాయి వాటిలో: శబ్ద అడ్డంకులు, వాహనాల స్పీడుకు హద్దు, రోడ్డు మార్గము ఉపరితలము అమరిన విధానాన్ని మార్చటము, భారీ వాహనాలకు హద్దులు, ట్రాఫిక్ నియంత్రణలు ఉపయోగించటంద్వారా బ్రేకు వాడకం ఇంకా వేగాన్నిపెంచటము తగ్గి, వాహనాలు సాఫీగా సాగుతాయి, మరియు టైర్ల డిజైన్. రోడ్డు మార్గ కాలుష్య నివారణకు పైన చెప్పిన విధానాలను ప్రవేశపెట్టటానికి ముఖ్యమైన వస్తువు కంప్యూటర్ మోడల్ , ఇది స్థానికంగా ఉన్న భౌగోళికలక్షణాలను, వాతావరణశాస్త్రాన్ని, ట్రాఫిక్ పని చేయు విధానాన్ని ఇంకా అసహజత్వాన్ని తగ్గిస్తుంది.నిర్మాణము ఖర్చుల తగ్గింపు నిరాడంబరముగా ఉండాలి, రోడ్డు మార్గము ప్రణాళిక నమూనా స్థాయిలోనే ఈ షరతు ఉంచాలి.
విమాన శబ్దం నిశ్శబ్దమైన జెట్ ఇంజన్ను రూపొందిచడం ద్వారా కొంతవరకూ తగ్గించవచ్చు, ఈ విషయాన్ని 1970 ఇంకా 1980లలో తీవ్రముగా అన్వేషించారు.ఈ విధానం కొంతమేరకు కానీ గుర్తించదగినంతగా నగర శబ్దాలను తగ్గించింది.విమాన మార్గాలని ఇంకా పగటిపూట రన్వే వాడే సమయాన్ని, పునరాలోచించటంవల్ల విమానాశ్రయం దగ్గర నివసించే వారికి లాభదాయకమైనది.FAAబాధ్యతవహించి 1970 లో మొదలుపెట్టిన క్రమమైన నివాస (ప్రత్యేకంగా) ప్రోగ్రాము కూడా లోలోన నివసించే వేలకొద్దీ యునైటెడ్ స్టేట్స్ నివాసితులకు శబ్దము తగ్గించటంలో విజయవంతమైనది.
1930నుంచీ పరిశ్రమల శబ్దానికి గురికాబడుతున్న శ్రామికుల గురించి చెప్పబడింది.ఇందులో జరిగిన మార్పులలో భాగంగా పరిశ్రమల ఉపకరణాలను తిరిగి డిజైన్ చేయటము, షాక్ మౌన్టింగ్ అసెంబ్లీలు ఇంకా శారీరక ఆటంకాలు ఉన్నాయి.
నాయిస్ ఫ్రీ అమెరికా, ఒక జాతీయ శబ్దకాలుష్య వ్యతిరేక సంస్థ, ఎప్పటికప్పుడు ప్రభుత్వ అన్ని స్థాయిలలోనూ శబ్దానికి ప్రత్యేక శాసనాలను పెట్టటానికి కృషి చేస్తోంది.[3]
చట్టసంబంధమైన పరిస్థితి
ప్రభుత్వాలు 1970దాకా శబ్దాలను ఒక చికాకుగా చూశారే కానీ దానిని ఒక పరిసరాలకు సంబంధించిన సమస్యగా భావించలేదు.యునైటెడ్ స్టేట్స్లో హైవే ఇంకా విమాన శబ్దాలకు చట్టపరంగా కొన్నినియమాలు ఉన్నాయి, రాష్ట్రాలు ఇంకా స్థానిక ప్రభుత్వాలు ప్రత్యేక ప్రతిమలను సాంకేతిక భాష నిర్మాణము కోసము, నగర ప్రణాళిక ఇంకా రోడ్డు మార్గ అభివృద్ధికి పెట్టారు.కెనడా ఇంకా EUలో కొన్ని జాతీయ, మాండలికమైన లేక రాష్ట్ర చట్టాలు శబ్దాన్ని ఆపటానికి ఉన్నాయి.
శబ్ద చట్టాలు ఇంకా శాసనాలు మున్సిపాలిటీల మధ్య వేరుగా ఉంటాయి వాస్తవానికి కొన్ని పట్టణాలలో ఉండనే ఉండవు.శబ్దము చేయటము చికాకుగా భావించి ఒక సాధారణ నిషేధము చేసే శాసనము ఉండాలి, లేకపోతే వాస్తవంగా రోజులో ఈ కాలాలకి లేదా ఈ పనులకి ఎంతవరకూ శబ్దాన్ని అనుమతించ వచ్చు అని తెలియ చేసే కచ్చితమైన సూచనలు ఉండాలి.
Dr. పాల్ హెర్మన్ 1975లో పోర్ట్లాండ్ ,ఒరేగాన్కోసం EPA (ఎన్విరాన్మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ) మరియు HUD (హౌసింగ్ అండ్ అర్బన్ డెవలప్మెంట్) వారి ధనసహాయముతో మొదటిసారిగా విస్తారంగా శబ్ద సాంకేతిక భాషను వ్రాశారు.ది పోర్ట్లాండ్ నాయిస్ కోడ్, యుఎస్ ఇంకా కెనడా లలోని ప్రధాన నగరాల శాసనాలకు ఆధారమైనది.[4]
చాలా పట్టణ శాసనాలు రాత్రీపూట ఒక స్థాయి దాటినతర్వాత శబ్దాన్ని తీవ్రముగా నిషేధించాయి, ముఖ్యముగా 10 p.m. నుండి 6 a.m.వరకు, ఇంకా పగటిపూట ఎక్కువ శబ్దాలను నియంత్రించడం; అయినప్పటికీ ఈ శాసనాలు సమముగా లేవు.చాలా మున్సిపాలిటీలు ఫిర్యాదులను పట్టించుకోవు.ఒకవేళ మున్సిపాలిటీలో శాసన కార్యాలయము ఉన్నప్పటికీ వారు హెచ్చరికలు జారీచేయటానికే ఒప్పుకుంటారు ఎందుకంటె నేరస్తుడిని కోర్టుకు తీసుకెళ్ళటం ఖర్చుతో కూడుకున్నపని.
గుర్తించదగిన మినహాయింపుగా పోర్ట్ ల్యాండ్ ఒరెగాన్ నగరములో గొడవల నుండి పౌరులను రక్షించటానికి నేరస్తులకు ప్రతి ఉల్లంఘనముకు $5000 జరిమానా విధించారు, దీని ద్వారా శబ్దాన్ని అతిక్రమించినవారిని ఒకే రోజులో పలుసార్లు చూడటం జరిగింది.
ఇచ్చేవాడికి ఇంకా తీసుకునేవాడికి మధ్య శబ్ద కాలుష్యముతో వచ్చే గొడవలు బేరాలతోనే సమసిపోతున్నాయి. ఫిర్యాదు చేసే విధానము దేశాల మధ్య మారుతుంది, ఇంకా చర్యలను స్థానికఅధికారులకు ప్రత్యేకముగా పోలీసులకు అప్పగిస్తారు. శబ్దకాలుష్యము ఉంటూనేఉంటుంది ఎందుకంటే శబ్దకాలుష్యానికి గురికాబడిన ప్రజలు కేవలము ఐదు నుంచి పది శాతం మాత్రమే పద్ధతిప్రకారం ఫిర్యాదును చేస్తున్నారు.చాలామంది ప్రజలకు నిశ్శబ్దమునకు ఉన్న చట్టపరమైన హక్కు గురించి తెలియదు ఇంకా వారికి ఏవిధముగా ఫిర్యాదు చేయాలో తెలీదు.
ఇంకా చూడండి
కాలుష్యం
నీటి కాలుష్యం
నిశ్శబ్దం
సూచనలు /రేఫెరెన్సెస్

బాహ్య లింకులు

 {{1}sic}
వర్గం:నాయిస్ పొల్యుషన్
వర్గం:ఆడియోలజి
వర్గం:అకౌస్టిక్స్
వర్గం:పొల్యుషన్

శబ్ద కాలుష్యం

2018లో భారతదేశంలో ధ్వని కాలుష్యం ఎక్కువగా ఉన్న నగరం ఏది?


డాక్టర్ సాకం నాగరాజ (ఆంగ్లం: Sakam Nagaraja) ప్రముఖ తెలుగు కవి, తెలుగు భాషోద్యమ సమితి వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడు మరియు తెలుగు భాషోద్యమానికి పాటు పడుతున్న వ్యక్తి. వీరు చిత్తూరు జిల్లాలోని సాహిత్య ప్రియులను, తెలుగు పండితులను మరియు ఇతర రచయితలను కలుపుకొని సాహిత్యసేవ / తెలుగు భాషా సేవ చేస్తున్న ఒక సాహితి ప్రియుడు.
బాల్యం, విద్యాభ్యాసం
సాకం నాగరాజ చిత్తూరు జిల్లా పాకాల మండలం, వరదప్పనాయుడు పేట గ్రామంలో శ్రీ సాకం శేషయ్య మరియు శ్రీమతి సుందరమ్మ దంపతులకు 1952 జూలై 1 న జన్మించారు. పాఠశాలవిద్యను దామలచెరువులోను, ఉన్నతవిద్యను తిరుపతిలోను అభ్యసించారు. శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం నుండి తెలుగు భాషలో పరిశోధనకు పి.హెచ్.డి పట్టాను పొందారు. చిన్నతనం నుండే తెలుగు భాషపై అభిమానం పెంచుకున్న సాకం నాగరాజ చదువు చున్నప్పుడే అనేక బాషోద్యమాలలో పాలుపంచుకున్నారు. విద్యార్థి సంఘాలలో శ్రీ వేంకటేశ్వరా విశ్వవిద్యాలయం తెలుగు విభాగం అధ్యక్షులు గాను, కళాశాల ఫైన్ ఆర్ట్స్ అసోసియేషన్ కార్యదర్శిగాను పనిచేశారు. విప్లవ రచయితల సంఘం (విరసం) లో పదేళ్ళపాటు పనిచేశారు.
అలంకరించిన పదవులు/సాధించిన విజయాలు
కాళహస్తి ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాలలో తెలుగు ఉపన్యాసకుడిగా పనిచేసి పదవీ విరమణ చేశారు. విశాలాంధ్ర ప్రచురణల ఎడిటోరియల్ బోర్డు మెంబరుగా ఉన్నారు. అభ్యుదయ రచయితల సంఘం (అరసం) రాష్ట్ర అధ్యక్షుడిగా ఉన్నారు. ప్రచురణ కర్తగాను, అనేక పుస్తకాలకు సంపాధకుడిగాను ఉన్నారు. తెలుగు భాషోద్యమ సమితి, తిరుపతి స్థాపకుడు. వీరు పాఠశాల పిల్లలకు ఉపయోగపడే అనేక పుస్తకాలను ప్రచురించి వారికి ఉచితంగా పంపిణి చేసారు. తిరుపతిలో తాను నివాసముంటున్న వరదరాజనగర్ లో ఒక గ్రంధాలయాన్ని స్థాపించి అనేక పుస్తకాలను సేకరించి, అందులో వుంచి చదువరులకు సేవ చేస్తున్నాడు.
నిర్వహించిన ముఖ్యమైన కార్యక్రమాలు
తెలుగు కవుల, రచయితల జయంతి, శతజయంతి ఉత్సవాలను ప్రతి ఏడు నిర్వహించడము, ఆయా కవుల, రచయితల వారి రచనలను ప్రశంసిస్తూ పుస్తకావిష్కరణ నిర్వహించడము.
తిరుపతిలో తెలుగు భాషకు సంబంధించిన ఏ కార్యక్రమైనా అందులో పాల్గొనడానికి ముందుకు వచ్చి దాని జయప్రదం చేయడానికి నిస్వార్థంగా కృషి చేస్తారు. అంతేకాక తిరుపతిలో ఐన్ స్టీన్ విగ్రహం గాని, శంకరంబాడి సుందరాచార్య విగ్రహం, శ్రీ శ్రీ విగ్రహం పెట్టినా, వీదులకు, పార్కులకు గురుజాడ, కందుకూరి వంటి సాహితీ కారుల పేర్లు పెట్టినా ఆ కృషి వెనుక సాకం నాగరాజ తప్పక వుంటాడు.
తెలుగు రాష్ట్రాలలోని సాహిత్య కారులకు సుపరిచితమైన పేరు సాకం నాగరాజ. విప్లవకవి వరవరరావు మొదలు ప్రముఖ కవి యాకూబ్ వరకు, తిరుపతి అనగానే నాగరాజ పేరునే ప్రస్తావిస్తారు. తిరుపతిలో తెలుగు సాహిత్య కార్యక్రమం ఎవరు నిర్వహించినా ముందుండి తన సహకారాలను అందించే తత్వం నాగరాజది. తెలుగు భాష కలకాలం నిలబడాలన్నా..... విధ్హ్యార్తులలో భాషా పరిజ్ఞానము పెరగాలన్నా విజ్ఞానాభివృద్దికి.... విద్యార్థులు పుస్తక పఠనం చేయాలని ఆశించే ఇతను, ఆ దిశగా తన వంతు ప్రయత్నంగా తెలుగు భాషోద్యమ సమితి, తిరుపతి అనే సంస్థను స్థాపించి..... తద్వారా పుస్తకాలను ప్రచురించి చిత్తూరు జిల్లాలో అనేక పాఠశాలకు, కళాశాలలకు స్వయంగా వెళ్ళి విద్యార్థులకు ఉచితంగా పుస్తకాలను పంచి వారిచే పుస్తకాలను చదివించేవారు.[1] ఈ కార్యక్రమాన్ని ప్రపంచ పుస్తక పఠన దినోత్సవం నాడు సంకల్పించి ఒక వారంపాటు దాన్ని ఒక పండుగగా చేసేవారు. ఈ కార్యక్రమంలో అమ్మచెప్పిన కథలు,, స్వయంగా వ్రాసిన బాల నిఘంటువు, పిల్లల పుస్తకాన్ని (బాపు బొమ్మలతో) వేలాదిగా విద్యార్థులకు పంచారు. పుస్తక పఠనం మనిషి జీవితాన్ని మార్పు చేస్తుందని నమ్మిన వ్యక్తి సాకం నాగరాజ. ఈ పుస్థక పఠన ఉద్యమాన్ని చిత్తూరు జిల్లాలోనే కాక విశాఖపట్నం జిల్లాలోకూడ నిర్వహించి విద్యార్థులలో పుస్తక పఠనాశక్తిని పెంపొందించారు.
తెలుగు వికీపీడియా తిరుపతిలో నిర్వహించిన 11వ వార్షికోత్సవాలలో తనవంతు సహకారాన్ని అందించి 88 కథలున్న "పిల్లల పుస్తకం" యొక్క కాపీహక్కుల్ని వికీసోర్స్ కు అందించారు.[2]
గతంలో పాఠకుల కోసం, స్కూలు విద్యార్థుల కోసం అనేక పుస్తకాలు వెలువరించిన సాకం నాగరాజ కాలేజీ విద్యార్థుల కోసం ప్రపంచ కథా సాహిత్యాన్ని ఒక చోట చేర్చి పుస్తకంగా వెలువరించారు. అమ్మడానికి కాదు. పంచి పెట్టడానికి. పది మంది చదివి ఇద్దరు అందుకున్నా చూసి సంతోష పడటానికి. జీవితంలో పైకొచ్చినవారంతా ఏదో ఒక దశలో పుస్తకాలను ఆలంబనగా చేసుకున్నవారే. మన పిల్లలకు ఇప్పటి నుంచే ఎందుకు వాటిని అలవాటు చేయకూడదు అనేది సాకం ఆలోచన[3].
ప్రచురించిన పుస్తకాలు
సాకం నాగరాజ సంకలనం చేసిన పుస్తకాలు.
తెలుగు కథకు నూరేళ్ళు నిండిన సందర్భాన్ని పురస్కరించుకొని ఇతరులు వ్రాసిన గొప్ప కథలను తెలుగు కథకు జేజే,
కథా సంకలనం. (2009)
రైతు కథలు
పిల్లల పుస్తకము  స్వంతంగా వ్రాసిన
బాల నిఘంటువు  వంటి వాటిని ప్రచురించారు.
శాంతా సిన్హా, అమర్త్య సేన్ వంటి యాబై మంది ప్రముఖుల వ్యాసాలతో జన విజ్ఞాన వేదిక ప్రచురించిన పుస్తకానికి సంపాదకత్వం వహించారు.
దువ్వూరి వేంకటరమణ శాస్త్రి స్వీయ చరిత్ర  అనే ఒక మంచి గ్రంథాన్ని అభినవ ప్రచురణల ద్వారా, స్వీయ సంపాదకత్వంలో సాకం నాగరాజ ద్వితీయ ముద్రణ వెలువరించారు.
ప్రపంచ కథా సాహిత్యం (2015) నోబెల్ బహుమతి పొందిన రచయితల కథల తెలుగు అనువాదాల సంకలనం.[4]
మూలాలు

1. సాక్షి చిత్తూరు: 13.9.2008. ప్రపంచ పుస్తక పఠన దినోత్సవ సందర్భంగా వచ్చిన వార్త
2. ఆదివారం వార్త: 28.12.2008.
3. ఈనాడు చిత్తూరు. 30.6.2010 పదవీ విరమణ సందర్భంగా ప్రచురించిన వార్త
4. ఆంధ్ర జ్యోతి. చిత్తూరు 30.6.2010 పదవీ విరమణ సందర్భంగా ప్రచురించిన వార్త
5. ఆంధ్ర జ్యోతి నవ్య వీక్లి. 22.9.2010
6. ఆదివారం. వార్త. చిత్తూరు. 12.9.2010
7. ప్రజాసాహితి, నవంబరు 2010
8. The Hindu. Tuesday, September, 9, 2008
9. The Hindu, Sunday, September, 13, 2009
బయటి లంకెలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:1952 జననాలు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా ప్రముఖులు
వర్గం:సంపాదకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు

డాక్టర్ సాకం నాగరాజ తెలుగులో ఎన్ని రచనలు చేసాడు?


దామరాజు పుండరీకాక్షుడు న్యాయవాది, స్వాతంత్య్రసమరయోధుడు, పాత్రికేయుడు, సంపాదకుడు, కవి, నాటకకర్త[1].
జీవిత విశేషాలు
ఈయన 1896లో గుంటూరు జిల్లా, పెదకూరపాడు మండలం, పాటిబండ్లలో మాతామహుల ఇంట్లో జన్మించారు. ఈయన తల్లిదండ్రులు రంగమాంబ, గోపాలకృష్ణయ్యలు. తండ్రి నూజివీడు జమీలో ఉద్యోగం చేసేవారు. స్వగ్రామం అమరావతి మండలానికి చెందిన పెద్ద మద్దూరు. పుండరీకాక్షుడి ప్రాథమిక విద్య అంతా నూజివీడులో సాగింది. స్కూలు ఫైనలు, ఇంటర్మీడియెట్ మాత్రం గుంటూరులో చదివారు. డిగ్రీ కోసం మద్రాసు వెళ్లారు. అక్కడ పచ్చయప్ప కళాశాలలో చదివారు. స్వాతంత్య్రోద్యమం రోజుల్లో యువకులు కాంగ్రెస్ పిలుపునందుకొని కళాశాలలకు, పాఠశాలలకు గైర్హాజరై ఆందోళనలు చేపట్టడం చాలా సహజంగానే జరిగింది. అలాగే పుండరీకాక్షుడు కూడా కొన్నాళ్లు విద్యకు స్వస్తిపలికారు. ఆ తర్వాత ఎలాగో మద్రాసు లా కళాశాల్లో చేరి పరీక్షలు పూర్తిచేశారు. చిన్నతనంలోనే కురుగంటిశాస్త్రి, శిష్టా హనుమచ్ఛాస్త్రి, కాశీ కృష్ణమాచార్యులు వంటి విద్వాంసులు, పండితుల శిష్యరికం చేశారు. శాస్త్రాధ్యయనంలో మెలకువలు తెలుసుకొన్నారు. కవిత్వ కళలోనూ శిక్షణ పొందారు. అలా రచనా వ్యాసంగంలో చిన్నతనంలోనే బీజాలు పడ్డాయి.
ఈయన 1926 ప్రాంతంలో గుంటూరులో న్యాయవాద వృత్తి చేపట్టారు. న్యాయవాదిగా వృత్తిసాగిస్తూనే జాతీయోద్యమంలో పాల్గొన్నారు. 1956 వరకు గుంటూరులోనే ఉన్నారు. ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటవ్వడంతో హైదరాబాదు చేరుకొన్నారు. అయితే హైదరాబాదులో ఏడేళ్లుకన్నా ఎక్కువ ఉండలేకపోయారు. తిరిగి 1963లో గుంటూరు వెళ్లారు. రచయితగా ఆయన 1921లోనే ‘స్వరాజ్య సోపానం’ అనే నాటకం రాశారు. దాన్ని బ్రిటిషు ప్రభుత్వం నిషేధించింది. దీనితో పాటు మరికొన్ని నాటకాలు రాశారు. ఇవన్నీ స్వాతంత్రోద్యమ భావాలను వ్యాప్తి చేసినవే కావడం గమనార్హం. నాటకాలతోనే రచనావ్యాసంగం పరిమితంచేయక హరికథలు, జంగం కథలు ఇతర రచనలు కూడా సాగించారు. మొత్తం పదమూడు తెలుగు నాటకాలు, రెండు ఆంగ్ల నాటకాలు ఇరవై ఇతర గ్రంథాలు వ్రాశారు.
పాత్రికేయుడిగా, సంపాదకుడిగా కూడా ఈయన విశేషకృషిచేశారు. 1920లోనే ఈయన ‘స్వరాజ్యసోపానం’ అనే మాసపత్రికని కొంతకాలం నడిపారు. అలాగే ‘రామరాజ్యం’ అనే మాసపత్రికను కూడా తెచ్చారు. అప్పట్లో పుస్తకాలు ముద్రించడం కష్టంగా ఉండడంతో తానే స్వయంగా ‘‘సంఘసేవ గ్రంథమాల’’ను స్థాపించారు. కొన్నేళ్ల తర్వాత ఆ సంస్థని ‘స్వరాజ్య సోపాన గ్రంథమాల’గా మార్చారు. తన రచనలేకాక ఇతరులవీ ఆ సంస్థ ద్వారా ప్రచురించారు. దామరాజు నాటకాల్ని గాంధీనాటకాలని పిలిచేవారు. ‘సంఘసేవా నాట్యమండలి’ పక్షాన దామరాజు తన నాటకాలను ఆంధ్రదేశమంతటా ప్రదర్శించారు.
దామరాజు నాటకాలలో రచించిన పాటలు, పద్యాలు ఎంతో ప్రచారం పొందాయి. అవి రాజకీయ బీజాలను లోతుగా నాటినాయనడంలో సందేహం లేదు. ‘‘గాంధీ నామం మరువాం మరువాం’’ అనే పాట అనేక రూపాలలో పాడబడింది. అలాగే ‘‘కత్తులు లేవు శూలమును గాండీవమున్ మొదలె హుళక్కి’’ అనే పద్యాలు ప్రజల కంఠాలలో స్థిర చిరునామాలుగా మారాయి[2].
ఈయన రాసిన నాటకాలను ప్రభుత్వం నిషేధిచడమేకాక ఆ ప్రతుల్ని స్వాధీనం చేసుకొని తగులబెట్టింది. జాతీయోద్యమంలో పోలీసుల లాఠీఛార్జికి ఊపిరితిత్తులు పాడైపోవడంతో చాలాకాలం అనారోగ్యంతో బాధపడ్డారు. రాజకీయ నాటకాలతో ప్రభుత్వం పట్ల వ్యతిరేకతను కలిగిస్తున్నారని పుండరీకాక్షుడిని రెండుసార్లు జైల్లో పెట్టారు.
ఈయనకు దేశంలోనే తొలిసారి జాతీయ నాటకాలు రాసిన రచయితగా పేరు రావడానికి ప్రధాన కారణం ‘స్వరాజ్య సోపానమే’. బ్రిటిషు ప్రభుత్వం నిషేధించిన ఆ నాటకాన్ని తిరిగి స్వాతంత్య్రం వచ్చాక 1961లో ప్రచురించడం విశేషం. ఈయన న్యాయవాదిగా బాధితుల హక్కుల కోసం కూడా పోరాడారు. ఈయన 1975లో మరణించాడు.
రచనలు
గుంటూరు గొప్ప -  జంగం కథ
స్వరాజ్య సోపానము -నాటకము
గాంధీ మహోదయము - నాటకము
నవయుగము  గాంధీ విజయము - నాటకము
పాంచాలీ పరాభవము - నాటకము
పంజాబు దురంతములు
సంస్కారిణి - నాటకము
చైనాసుర - నాటకము
కలియుగభారతం - నాటకము
విజయవిహారం - నాటకము
క్విట్ ఇండియా - నాటకము
కలియుగ ప్రహ్లాద -  హరికథ
జర్మనీ యుద్ధం - జంగం కథ
కమల్‌పాషా
కలియుగ కురుక్షేత్రం
విజయభారతం
నిలువీత
రష్యారాజ్యం
ఇదా స్వరాజ్యం
మూలాలు

వర్గం:1896 జననాలు
వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:1975 మరణాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా ప్రముఖులు
వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:సంపాదకులు

దామరాజు పుండరీకాక్షుడు

దామరాజు పుండరీకాక్షుడు తల్లిదండ్రులు ఎవరు?