భాషాశాస్త్రంలో, సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం, సంకేత అధ్యయనాలు లేదా సెమియోలజీ అని పిలువబడుతున్నది ఒక సంకేత ప్రక్రియలైన (సెమియోసిస్), లేదా భావ సార్థకత మరియు కమ్యూనికేషన్ సంకేతాలు మరియు చిహ్నాల యొక్క అధ్యయనం. ఇది సాధారణంగా కింది మూడు శాఖలుగా విభజించబడింది:
అర్థ విచారం: అవి ప్రస్తావించబడుతున్న సంకేతాలు మరియు విషయాల మధ్య సంబంధం; వాటి డెనొటాటా
వాక్యనిర్మాణ శాస్త్రం: లాంఛనగత నిర్మాణాలలో సంకేతాల మధ్య సంబంధాలు
సంయోగ ప్రయోగ శాస్త్రం: సంకేతాలు వాటిని వాడుతున్న (ప్రజలు) పై వాటి ప్రభావాల మధ్య సంబంధం
సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం తరచుగా ముఖ్యమైన మానవశాస్త్ర పరిమాణాలను కలిగి ఉంది; ఉదాహరణకు, ప్రతి సాంస్కృతిక దృగ్విషయాన్ని ఒక కమ్యూనికేషన్‌గా అధ్యయనం చేయవచ్చని ఉంబెర్టో ఎకో ప్రతిపాదిస్తున్నాడు. అయితే, కొంతమంది సంకేత అధ్యయన శాస్త్రకారులు విజ్ఞానశాస్త్రం యొక్క తార్కిక పరిమాణాలపై దృష్టి సారిస్తున్నారు. ప్రాణులు ప్రపంచంలో తమ సంకేత స్థానాలను ఎలా అంచనా వేస్తాయి, స్వీకరిస్తాయి వంటి ప్రకృతి శాస్త్రాలకు సంబంధించిన రంగాలను వీరు పరిశీలిస్తున్నారు (సెమియోసిస్ చూడండి). సాధారణంగా, సంకేతాధ్యయన సిద్ధాంతకారులు సంకేతాలు లేదా సంకేత వ్యవస్థలను తమ అధ్యయన అంశంగా తీసుకుంటూ ఉంటారు: సజీవ ప్రాణులలోని సమాచార భావప్రసారాన్ని జీవ సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం లేదా జూసెమియోసిస్ చర్చిస్తుంది.
వాక్యనిర్మాణ శాస్త్రం సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం యొక్క విభాగం, ఇది సంకేతాలు మరియు చిహ్నాల యొక్క లాంఛనప్రాయ లక్షణాలను చర్చిస్తుంది.[1] ఇంకా ముఖ్యంగా, వాక్యనిర్మాణ శాస్త్రం "పదాలు పదబంధాలుగా, వాక్యాలుగా కలుస్తున్న తీరును నిర్దేశిస్తున్న సూత్రాలను చర్చిస్తుంది."[2] వాక్యనిర్మాణ శాస్త్రం సంకేతాలకు వాటి హోదాకు ఉన్న సంబంధాన్ని మరియు అవి నిర్దేశించే అంశాల మధ్య సంబంధాన్ని చర్చిస్తుంది; మరియు సంకేత ప్రయోగ శాస్త్రం సంకేత అధ్యయన శాస్త్రం యొక్క బయోటిక్ అంశాలను చర్చిస్తుంది, అంటే సంకేతాల పనిలో కలిగే అన్ని మానసిక, జీవ మరియు సామాజిక దృగ్విషయాలను ఇది చర్చిస్తుంది.
పరిభాష
సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం  (గ్రీకు: σημειωτικός, సెమియోటికోస్ , సంకేతాల వ్యాఖ్యాత) గా ఉచ్ఛరించబడుతున్న పదం మొట్టమొదటగా ఇంగ్లీషులో హెన్రీ స్టబుల్స్ (1670, p. 75) ఉపయోగించాడు, సంకేతాల వ్యాఖ్యానానికి సంబంధించిన వైద్య శాస్త్ర శాఖను నిర్దేశించే అర్థంలో చాలా క్లుప్తంగా అతడీ పదాన్ని ఉపయోగించాడు. జాన్ లాకే బుక్ 4లో సెమియోటైక్ మరియు సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం అనే పదాలను 21వ అధ్యాయం ఎన్ ఎస్సే కన్సర్నింగ్ హ్యూమన్ అండర్‌స్టాండింగ్ (1690) ఉపయోగించాడు. ఇక్కడ అతడు సైన్స్ మూడు భాగాలుగా ఎలా విభజించబడిందో వివరిస్తాడు:
All that can fall within the compass of human understanding, being either, first, the nature of things, as they are in themselves, their relations, and their manner of operation: or, secondly, that which man himself ought to do, as a rational and voluntary agent, for the attainment of any end, especially happiness: or, thirdly, the ways and means whereby the knowledge of both the one and the other of these is attained and communicated; I think science may be divided properly into these three sorts.—Locke, 1823/1963, p. 174

లాకే తర్వాత ఈ మూడో విభాగపు స్వభావాన్ని వివరిస్తాడు, దానికి Σημειωτικη (సెమియోటైక్ ) అని పేరు పెడతాడు మరియు దాన్ని కింది పదాలలో "సంకేతాల సిద్ధాంతం" అని వివరిస్తాడు:
Nor is there any thing to be relied upon in Physick,[3] but an exact knowledge of medicinal physiology (founded on observation, not principles), semiotics, method of curing, and tried (not excogitated,[4] not commanding) medicines.—Locke, 1823/1963, 4.21.4, p. 175

పందొమ్మిదో శతాబ్దిలో, "సెమియోటిక్" అనే పదాన్ని చార్లెస్ శాండర్స్ పియర్స్ (ఇతడు కొన్నిసార్లు దీన్ని "సెమెయోటిక్" అని పలుకుతాడు) "సంకేతాల పాక్షిక అవసరం, లేదా లాంఛనప్రాయమైన సిద్ధాంతం" అని నిర్వచించాడు, ఇది "ఉపయోగించిన అన్ని సంకేతాల అక్షరాలు... అనుభవం ద్వారా గడించిన బౌద్ధిక అభ్యసన సామర్థ్యం" అనే అర్థాన్ని ఇస్తుంది,[5] మరియు ఇది సంకేతాలు, సంకేత ప్రక్రియ యొక్క అర్థంలో గ్రహించిన తాత్వికపరమైన తర్కం.[6] "సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం" అనే పదాన్ని ఉపయోగించడంలో, ఈ శాఖను మానవ భావప్రసారానికి వెలుపల జంతువుల అభ్యసనం మరియు సంకేతాల ఉపయోగం వరకు విస్తరించడంలో చార్లెస్ మోరిస్ కూడా పియర్స్‌ని అనుసరించాడు.
ఫెర్డినాండ్ డి సాసర్, సంకేతాధ్యయన శాస్త్రంలో సామాజిక శాస్త్రాలకు చెందిన అతి ముఖ్యమైన భాగాన్ని సమీక్షించాడు:
It is... possible to conceive of a science which studies the role of signs as part of social life. It would form part of social psychology, and hence of general psychology. We shall call it semiology (from the Greek semeîon, 'sign'). It would investigate the nature of signs and the laws governing them. Since it does not yet exist, one cannot say for certain that it will exist. But it has a right to exist, a place ready for it in advance. Linguistics is only one branch of this general science. The laws which semiology will discover will be laws applicable in linguistics, and linguistics will thus be assigned to a clearly defined place in the field of human knowledge.—Cited in Chandler's "Semiotics For Beginners", Introduction.

సూత్రీకరణలు
సంకేతాధ్యయన శాస్త్రవేత్తలు, సంజ్ఞలను, లేదా సంజ్ఞల ప్రక్రియను, అవి ప్రసారమయ్యే విధానాన్ని బట్టి వర్గీకరిస్తారు. (పద్ధతిని చూడండి). మానవులు ఉపయోగించు స్వతంత్ర ధ్వనులు, లేదా పదాలలో ఉపయోగించు అక్షరాలు, తమ దృక్పధాన్ని, భావోద్వేగాలని వ్యక్తీకరించడానికి ఉపయోగించే శరీర కదలికలు, దుస్తులు ధరించటం వంటి సాధారణ ప్రక్రియలను ఉపయోగించటం వంటి రహస్యగుర్తులను ఉపయోగించు పద్ధతుల మీద, ఈ విధంగా అర్థాలను గ్రహించటం, ఆధారపడి ఉంటుంది ఒక వస్తువు గురించి చెప్పేందుకు ఒక పదాన్ని ఉటంకించాలంటే (శబ్దకోశ పదాలు చూడండి.), ఒక వర్గంలోని వారంతా తమ భాషలో ఆ పదానికి ఒక సరళమైన అర్థాన్ని (ఒక పేరుగా వ్యవహరించగల అర్థాన్ని) అంగీకరించాలి. అయితే సదరు పదం ఆ భాష యొక్క, వ్యాకరణ నిర్మాణాలకి మరియు సంజ్ఞలకి లోబడి, దాని అర్ధాన్ని పరివ్యాప్తం చెయ్యగలదు. ( వాక్య నిర్మాణం మరియు అర్థ విచారం‌ని చూడండి). గుప్త సంజ్ఞలు, సంస్కృతీ విలువలకు ప్రాతినిధ్యం వహించగలవు, మరియు సహజార్థం యొక్క కొత్త వర్ణ సమ్మేళనాలని జీవితంలో ప్రతీ అంశానికీ జోడించగలదు.
భావప్రసార అధ్యయనానికీ, సంకేతాధ్యయన శాస్త్రానికి మధ్య సంబంధాన్ని వివరించేందుకు, ఒక జనక స్థానం నుండి గ్రహీతకు సమాచారం బదలాయింపబడు ప్రక్రియగా భావప్రసారాన్ని నిర్వచించవచ్చు. కాబట్టి భావప్రసార సిద్దాంత కర్తలు, సంజ్ఞల మీద, ప్రసార మాధ్యమాల మీదా, మరియు జీవ శాస్త్రం, మనస్తత్త్వ శాస్త్రం, యాంత్రిక శాస్త్రాల ప్రమేయాలను వివరించు సంధర్భాల మీదా ఆధారపడి నమూనాలు నిర్మిస్తారు. రెండు అధ్యయన శాస్త్రాలు కూడా సాంకేతిక ప్రక్రియను యధార్థం నుండి వేరు చేయలేమని గుర్తించాయి. గ్రహీత, దత్తాంశాన్ని పునఃక్రోడీకరించుకోగలగటం, అనగా దత్తాంశాన్ని స్పష్టంగా గమనించి, దాని అర్ధాన్ని గ్రహించి, అందులోని అర్ధభేదాలని గ్రహించగలగటమే యదార్థం. సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం, భావప్రసారాలకు మధ్య తప్పనిసరిగా ఒక సారూప్యత ఉండటాన్ని ఇది ప్రతిపాదిస్తుంది. నిజానికి, ప్రతీ రంగమూ విభిన్న ప్రత్యేకతలు కలిగి ఉన్నప్పటికీ, నిస్సందేహంగా అనేక భావనలు పంపిణీ అవుతున్నాయి. సందేశాలు మరియు అర్థాలలో: సంకేతాధ్యయన శాస్త్రానికి ఒక పరిచయం మార్సెల్ డనెసి (1994) సంకేతాధ్యయన శాస్త్ర ప్రాముఖ్యతలలో భావ సార్థకత తొలి అంశమనీ, భావప్రసారం ద్వితీయ అంశమనీ ప్రతిపాదించాడు. మరింత అతివాద దృష్టి, సంగీత శాస్త్రప్రవీణుడైన జీన్-జాక్వెస్ నెట్టిజ్ (1987, ట్రాన్స్. 1990: 16) చేత ఆపాదించబడినది. సంకేతాధ్యయన శాస్త్రంలో అతడి అనువర్తనలతో నిమిత్తం లేకుండా, భావప్రసారాన్ని సిద్ధాంతపరమైన అధ్యయనంగా అతడు పరిగణించాడు.
ఏదైనా ఒక ప్రసార మాధ్యమంలో లేక ఒక భౌతిక లక్షణాన్ని గమనించి నమోదు చేయు పరికరపు పద్దతిలో, ఒక సంజ్ఞ, మరికొన్ని సంజ్ఞలకు విస్తరించుటకు నిర్వచనం వంటి సాధారణాలతో, సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం, భాషా పాండిత్యంతో విభేదిస్తుంది. ఆ విధంగా సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం, సంజ్ఞా ప్రక్రియ మరియు సంజ్ఞల సంబంధాల పరివ్యాప్తిని మరింత విశాల పరుస్తోంది. మరియు సమాంతర అంశాలను బట్టి, ప్రక్రియ విస్తారత భాషాలంకార అర్ధాదుల పరిమాణాన్ని బట్టి, భాష యొక్క నిర్వచనాన్ని విశాలపరుస్తోంది. పియర్స్ సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం అనే పదాన్ని - సంజ్ఞల యొక్క అవసరమైన సహజ లక్షణాలను అధ్యయనం చేయుట. మానవ పరిణామ క్రమంలో సాధికారత పొందిన, ప్రపంచ భాషల యొక్క అనూహ్య లక్షణాలను అధ్యయనం చేయుట; భాషతో విభేదించిన అధ్యయన శాస్త్ర ప్రభావం కలదిగా నిర్వచించాడు.
బహుశః సంకేతాధ్యయన శాస్త్రానికి, మరియు భాషా తత్త్వ శాస్త్రానికి మధ్యగల విభేదం మరింత క్లిష్టమైనది. ఒక అర్ధంలో చెప్పాలంటే - ఆ విభేదం, శాస్త్రాల మధ్యగల భేదం కంటే ఎక్కువగా, సాంప్రదాయాల మధ్య గల భేదమే అయి ఉన్నది. వేర్వేరు రచయితలు తమను తాము "సంకేతాధ్యయన శాస్త్రవేత్తలు" గానూ, లేదా "భాషా తత్వవేత్తలు" గానూ సంబోధించుకున్నారు. ఈ విభేదం, వైశ్లేషిక మరియు ఖండాంతర తత్వశాస్త్రాలల మధ్యగల తేడాను సరిపోల్చ<i data-parsoid='{"dsr":[8882,8888,2,2]}'>దు . సన్నిహిత దృష్టికి, శాస్త్ర విషయాలను బట్టి కొన్ని విభేదాలున్నట్లు కనబడుతుంది. సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం భాషాతీత ప్రాముఖ్యతకు లోతుగా సంబంధించినదై ఉండగా, సాధారణ భాషల మీదా, సహజ భాషల మీదా భాషా తత్వశాస్త్రం మరింత శ్రద్ధ వహిస్తున్నది. సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం, సాహిత్య సిద్ధాంతం వంటి కొన్ని మానవీయ శాస్త్రాలకు మరియు సంస్కృతీ పరిణామ శాస్త్రానికి సంబంధించినదై ఉండగా, భాషా తత్వ శాస్త్రం, భాషాశాస్త్రంతో ధృఢమైన సంబంధం కలిగి ఉంది.
సంస్కృతీ సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం మరియు సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం అనేది సంజ్ఞల ద్వారా ప్రపంచంలో ఒక జీవి పరిణామ క్రమం యొక్క అర్ధం నుండి పరిణమించిన ప్రక్రియ.
చరిత్ర
సంకేతాలు మరియు వాటి సార్థకతల ప్రాధాన్యత తత్వశాస్త్రం మరియు మానసిక శాస్త్ర చరిత్ర పొడవునా గుర్తించబడింది. [ప్లేటో] మరియు [అరిస్టాటిల్] ఇరువురూ సంకేతాలు మరియు ప్రపంచం మధ్య సంబంధాన్ని చర్చించారు, మరియు అగస్టైన్ సంకేత స్వభావాన్ని సాంప్రదాయ వ్యవస్థ పరిధిలో గుర్తించాడు. ఈ సిద్ధాంతాలు పాశ్చాత్య తత్వశాస్త్రం, ప్రత్యేకించి పాండిత్య సంబంధ తత్వశాస్త్రంలో తమవైన ప్రభావం చూపాయి. ఇటీవలే, ఉంబెర్టో ఎకో, తన సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం మరియు భాషా తత్వశాస్త్రం పుస్తకంలో, బహుశా, దాదాపు ప్రముఖ యోచనాపరుల రచనలన్నిటిపైనా సంకేతాధ్యయన శాస్త్ర సిద్ధాంతాలు ప్రభావం చూపాయని వాదించాడు.
ఈ రంగంలో కృషిచేసిన తొలి సిద్ధాంతకారులలో చార్లెస్ డబ్ల్యూ. మోరిస్ ఒకరు.[7] బెర్ట్రండ్ రస్సెల్ రచన కూడా సంకేత శాస్త్రంతో కూడి ఉందని మాక్స్ బ్లాక్ పేర్కొన్నారు.[8]
కొందరు ప్రముఖ సంకేతాధ్యయన శాస్త్రవేత్తలు
వ్యవహారజ్ఞాన వాదంగా సుపరిచితమైన తాత్విక సిద్ధాంత స్థాపకుడు చార్లెస్ శాండర్స్ పియర్స్ (1839–1914), (తర్వాత ఇతడు దీన్ని "ఆచరణ వాదం" అని పేరు మార్చాడు, "సంస్కృతీ సంకేతాధ్యయనం" మరియు "సంకేతశాస్త్రం." పదాలకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చిన విలియం జేమ్స్) వంటి ఇతరులు వృద్ధి చేసిన వ్యవహార జ్ఞాన వాదం నుంచి తన సిద్ధాంతాన్ని వేరుపర్చడానికి పియర్స్ ఇలా పేరు మార్చాడు. ఇతడు సంకేతనం ని ...సంకేతం, దాని లక్ష్యం, దాని వ్యాఖ్యానం వంటి మూడు అంశాల సహకారంతో ముడిపడి ఉన్న చర్య లేదా ప్రభావంగా నిర్వచించాడు, ఈ మూడు అంశాల సంబంధిత ప్రభావం జతల మధ్య కార్యాచరణలను ఏ విధంగానూ పరిష్కరించలేదని" ఇతడు పేర్కొన్నాడు. ("వ్యవహారజ్ఞాన వాదం", ఎసెన్షియల్ పియర్స్ 2: 411; 1907లో రాయబడింది). సంకేతనంపై ఇతడు ఏర్పర్చుకున్న భావం అతడి కెరీర్ మొత్తాన్ని నిర్దేశించింది, ఇప్పుడే వర్ణించిన మూడు అంశాల సంబంధంతో ప్రారంభమై 59,049 (= 310, లేదా 3 టు ది పవర్ ఆఫ్ 10th) సంభావ్య అంశాలు మరియు సంబంధాలతో కూడుకున్న వ్యవస్థతో ఇది ముడిపడి ఉంటుంది ఈ అత్యధిక సంఖ్యకు ఒక కారణం ఏదంటే ఇతడు ప్రతి వ్యాఖ్యాతను ఒక సంకేతంగా వ్యవహరించడాన్ని అనుమతించాడు, తద్వారా కొత్త ప్రముఖ సంబంధాన్ని రూపొందించాడు. పియర్స్ ఒక సుప్రసిద్ధ తర్కవేత్త కూడా, ఇతడు సంకేత శాస్త్రం మరియు తర్కశాస్త్రాన్ని మరింత విస్తృత సిద్ధాంత దశగా అభిప్రాయపడ్డాడు. సంకేతశాస్త్రానికి పియర్స్ చేసిన చేర్పుల సారాంశం కోసం లిస్జాకా (1996)ను చూడండి.
ఆధునిక భాషాశాస్త్ర పిత అయిన ఫెర్డినాండ్ డె సాసర్ (1857–1913), సంకేతాల ద్వంద్వ స్వభావాన్ని ప్రతిపాదించాడు.
ఇతడు సంకేతకం ని ఉచ్చరించే పదం లేదా పదబంధంగా, సంకేతించబడిన దానిని మానసిక భావనతో కలిపాడు. సాసర్ ప్రకారం, సంకేతం అనేది పూర్తిగా ఏకపక్షమైనదని అంటే సంకేతానికి దాని అర్థానికి మధ్య ఎలాంటి సంబంధం అవసరం లేదని చెప్పడాన్ని పరిగణలోకి తీసుకోవడం ముఖ్యం. ఇది ఇతడిని ప్లేటో లేదా పాండిత్య వాదులు వంటి పూర్వ తత్వవేత్తలనుండి వేరు చేసింది, వీరు సంకేతికం మరియు అది సంకేతిస్తున్న వస్తువు మధ్య సంబంధం ఉండేదని భావించేవారు. తన కోర్స్ ఇన్ జనరల్ లింగ్విస్టిక్స్‌లో, సాసర్ స్వయంగా సంకేతం యొక్క ఏకపక్ష స్వభావాన్ని నొక్కి చెప్పిన అమెరికన్ భాషాశాస్త్రవేత్త విలియం డ్వైట్ విట్నీ (1827–1894)తో పోల్చుకున్నాడు. సంకేతం యొక్క ఏకపక్ష స్వభావాన్ని నొక్కి చెప్పిన సాసర్ శైలి తదుపరి తత్వవేత్తలు, సిద్ధాంతకారులు అయిన జాక్విస్ డెర్రిడా , రోలండ్ బార్తెస్, మరియు జీన్ బాడ్రిలార్డ్ వంటి వారిపై ప్రభావం వేసింది. జెనీవా యూనివర్శిటీలో 1906-11 మధ్యలో తన ప్రామాణిక రచన "కోర్స్ ఆన్ జనరల్ లింగ్విస్టిక్స్"ని బోధిస్తుండగా ఫెర్డినాండ్ డె సాసర్ సంకేత అధ్యయన శాస్త్రం అనే పదానికి ప్రాచుర్యం కలిగించాడు. ఏ పదం కూడా పుట్టుకతోనే అర్థవంతం కాదని సాసర్ సూత్రీకరించాడు. పైగా, ఒక పదం కేవలం "సంకేతకం" మాత్రమే, అంటే ఏదైనా ఒకదాని ప్రాతినిధ్యం, ఒక అర్థవంతమైన "సంకేతం"ని ఏర్పర్చేందుకోసం ఇది మెదడులో "వ్యక్తీకరణ"తో లేదా వస్తువుతో స్వయంగా మిళితం కావాలి. సంకేతాల ఉపసంహరణే నిజమైన శాస్త్రంగా సాసర్ విశ్వసించేవాడు, దీనికోసం మనం మానవులు పదాలను ఇతర నైరూప్య భావనలను భౌతిక ఉద్దీపన కల్పిస్తారో వాస్తవప్రాతిపదికన అర్థం చేసుకోవలసి ఉంది.
జంతువులలలోని సంకేత ప్రక్రియలను జాకబ్ వాన్ ఉయెక్సుకుల్ (1864–1944) అధ్యయనం చేశాడు. ఉమ్‌వెల్ట్ ప్రతిపాదించిన (ఆత్మగత ప్రంపచం లేదా వాతావరణం, లిట్. "చుట్టూ ప్రపంచం") మరియు ఫంక్షనల్ సర్కిల్ (ఫంక్షన్‌స్క్రెయిస్ ) అనే భావనను ఇతడు పరిచయం చేశాడు. (బెడ్యుటుంగ్‌స్లెహర్ , 1940) తన థియరీ ఆఫ్ మీనింగ్ లో జీవశాస్త్రానికి సంకేత వైఖరిని గురించి వర్ణించాడు, ఆవిధంగా, ఇప్పుడు జీవ సంకేతాధ్యయన శాస్త్రంగా పిలువబడుతున్న రంగాన్ని ఇతడు ఏర్పర్చాడు.
వాలెంటైన్ వొలోషినోవ్ (Russian: Валенти́н Никола́евич Воло́шинов) (1895 – జూన్ 13, 1936) ఒక సోవియట్/రష్యన్ భాషా శాస్త్రవేత్త, సాహిత్య సిద్ధాంతం మరియు మార్క్సిస్ట్ థియరీ ఆఫ్ ఐడియాలజీ రంగాల్లో ఇతడి రచనలు గొప్ప ప్రభావం చూపాయి. USSRలో 1920ల చివర్లో వొలోషినోవ్ రచించిన మార్క్సిజం అండ్ ది ఫిలాసఫీ ఆఫ్ లాంగ్వేజ్ (ట్రా.: మార్క్సిజమ్ ఇ ఫిలోసోఫియా యాజికా) ఒక సాసరియన్ వ్యతిరేక భాషాశాస్త్రాన్ని వృద్ధి చేసింది, ఇది పూర్తిగా భావననుండి తప్పించబడిన -డీకాంటెక్సువలైజ్డ్- సాసరియన్ భాష స్థానంలో సామాజిక క్రమంలో నెలకొన్న భాషను ప్రస్తావించింది.
లూయిస్ హెల్మ్‌స్లెవ్ (1899–1965) సాసర్స్ నిర్మాణవాద సిద్ధాంతాలను బలపర్చే లాంఛనగత సూత్రాన్ని వృద్ధి చేశాడు. భాషా శాస్త్రానికి ఉపోద్ఘాతాలు ఇతడు రాసిన ఉత్తమ రచన, ఇది రెస్యూమ్ ఆఫ్ ది థియరీ ఆఫ్ లాంగ్వేజ్ గా విస్తరించబడింది, భాషపై అతడి శాస్త్రీయ గణన అయిన గ్లాస్సెమాటిక్స్ కి ఇదొక లాంఛనప్రాయమైన అభివృద్ధి.
చార్లెస్ డబ్ల్యూ. మోరిస్ (1901–1979). 1938లో తను రాసిన ఫౌండేషన్స్ ఆఫ్ ది థియరీ ఆఫ్ సైన్స్ లో, ఇతడు సంకేత అధ్యయన శాస్త్రాన్ని, త్రయాన్ని వాక్య నిర్మాణం, అర్ధ విచారం, మరియు వ్యవహారజ్ఞాన వాదం ఒక చోట చేర్చడంగా నిర్వచించాడు. అర్థంతో పనిలేకుండా, సంకేతాల అంతర్గత సంబంధాన్ని వాక్య నిర్మాణం అధ్యనయం చేస్తుంది. సంకేత అధ్యయన శాస్త్రం సంకేతాలు మరియు అవి వర్తించే అంశాల మధ్య సంబంధాన్ని అధ్యయనం చేస్తుంది. వ్యవహార జ్ఞానవాదులు సంకేత వ్యవస్థ మరియు దాని మానవ (లేదా జంతు) వినియోగదారు మధ్య సంబంధాన్ని అధ్యయనం చేస్తుంది. తన గురువు జార్జ్ హెర్బర్ట్ మీడ్ వలే కాకుండా, మోరిస్ ఒక ప్రవర్తనా వాది మరియు తన సహచరుడు రుడాల్ఫ్ కార్నాప్ ప్రతిపాదించిన వియన్నా సర్కిల్ ప్రత్యక్ష జ్ఞానవాదం పట్ల సానుభూతి కలిగి ఉండేవాడు. మోరిస్, పియర్స్‌ని తప్పుదోవ పట్టించినవాడిగా నిందింపబడ్డాడు.
ఆధునిక మనఃకాయిక వైద్యశాస్త్ర పిత అయిన థురె వాన్ ఉయెక్సుకుల్ (1908–2004), సంకేత శాస్త్రం మరియు జీవ సంకేత శాస్త్ర విశ్లేషణ మీద ఆధారపడి ఒక చికిత్సా పద్ధతిని కనిపెట్టాడు.
రోలండ్ బార్థెస్ (1915–1980) ఒక ఫ్రెంచ్ సాహిత్య సిద్ధాంతకారుడు మరియు సంకేత అధ్యయన శాస్త్రవేత్త. తన విలువలను ఇతరులపై రుద్దడానికి బూర్జువా సమాజం సాంస్కృతిక సామగ్రిని ఎలా ఉపయోగించుకుంటుందో బహిర్గతపర్చడానికి అతడు వాటి విభాగాలను తరచుగా పరిశీలిస్తూ పోయేవాడు. ఉదాహరణకు, ఫ్రెంచ్ సమాజంలో ద్రాక్షసారాయి చిత్రీకరణను బలం చేకూర్చేది మరియు ఆరోగ్యవంతమైనది అంటూ బూర్జువా వర్గ భావ పరమైన అవగాహన, ఇది కొన్ని వాస్తవాలతో విభేదిస్తోంది (అంటే ద్రాక్షసారాయి అనారోగ్యకరమైనది మరియు మత్తు కలిగించేది అనే వాస్తవం). ఈ పరిశీలనలలో సంకేత అధ్యయన శాస్త్రం ఉపయోగకరంగా ఉంటుందని అతడు కనుగొన్నాడు. ఈ బూర్జువా వర్గ సాంస్కృతిక భ్రమలు రెండవ సంకేత క్రమమని లేదా సహజార్ధాలని బార్థెస్ వివరించాడు. నిండు, నల్లటి సీసా ఉన్న చిత్రం ఒక సంకేతం, సంకేతికానికి సంబంధించిన సంకేతం: పులియబెట్టిన, మత్తు పానీయం - అయిన ద్రాక్ష సారాయికి సంకేతం. అయితే బూర్జువా వర్గం ఈ సంకేతికాన్ని తీసుకుని దానికి తమ స్వంత ఉటంకింపును వర్తించింది. ద్రాక్ష సారాయిని ఆరోగ్యకరమైన, బలవర్థకమైన, ఉపశమనం కలిగించే సారాయిగా కొత్త సంకేతికంతో కూడిన కొత్త సంకేతంగా చేసి చూపుతుంది. ఇలాంటి తారుమారు చర్యలకు ప్రేరణ యధా స్థితిని కొనసాగించాలనే సాధారణ కోరికతో పాటు ఉత్పత్తులను అమ్ముకోవాలనే ఆకాంక్ష కూడా కారణమవుతుంది. కనుగొన్న ఈ అంశాలు బార్త్రెస్‌ని మార్కిస్ట్ సిద్ధాంతానికి దగ్గరగా చేర్చాయి.
అల్గిర్దస్ జూలియన్ గ్రెయిమస్ (1917–1992) తర్వాత నిర్దిష్ట సంకేత శాస్త్రం అనే పేరుతో నిర్మాణాత్మక సంకేత శాస్త్ర రకాన్ని కనుగొన్నాడు, ఈ విభాగాన్ని సంకేతాలనుంచి సంకేతిక వ్యవస్థల వైపు మళ్లించే ప్రయత్నంలో భాగా ఇతడు దీన్ని సాధించాడు. ఇతడి సిద్ధాంతాలు సాసర్, హెల్మ్‌స్లెవ్, క్లాడ్ లెవి-స్ట్రాస్ మరియు మారిస్ మెర్లియు-పోంటీల భావాలను మరింతగా వృద్ధి చేశాయి.
చార్లెస్ డబ్ల్యూ. మోరిస్ విద్యార్థి అయిన థామస్ ఎ. సెబోక్ (1920–2001) ఒక ఫలవంతమైన మరియు విస్తృత ప్రాచుర్యం కలిగిన అమెరికన్ సంకేత శాస్త్రవేత్త. జంతువులకు భాష లేదని ఇతడు వక్కాణించినప్పటికీ, ఇతడు సంకేత శాస్త్ర పరిధిని మానవేతర సంకేత మరియు భావప్రసార వ్యవస్థలకు కూడా విస్తరించాడు, ఈవిధంగా ఇతడు ఫిలాసఫీ ఆఫ్ మైండ్ పుస్తకం ద్వారా కొన్ని సమస్యలు లేవనెత్తాడు మరియు జంతు సంకేత అధ్యయన శాస్త్రం అనే పదం కూడా కనిపెట్టాడు. ఒక ప్రాణి మరియు అది నివసిస్తున్న పరిసరాల మధ్య సంబంధం ద్వారానే సమస్త సమాచార వ్యవస్థ సాధ్యపడుతుందని సెబోక్ వక్కాణించాడు. ఇంకా సంకేత శాస్త్రం (సంకేతాలను వ్యాఖ్యానించే కార్యాచరణ) మరియు జీవం మధ్య సమానత్వాన్ని ఇతడు ప్రతిపాదించాడు. ఈ దృక్పధాన్ని తర్వాత కోపెన్‌హాగన్-టార్టు జీవసంకేత శాస్త్ర విభాగం మరింతగా వృద్ధి పర్చింది.
జూరి లోట్మన్ (1922–1993), టర్టు (లేదా టర్టు-మాస్కో) జీవ సంకేత శాస్త్ర విభాగం సంస్థాపక సభ్యుడు. ఇతడు సంస్కృతి అధ్యయనం పట్ల సంకేత శాస్త్ర అధ్యయన వైఖరిని వృద్ధి చేశాడు మరియు పాఠ్య జీవ సంకేత శాస్త్ర అధ్యయనానికి కమ్యూనికేషన్ నమూనాను రూపొందించాడు. ఇతడు సంకేతావరణం అనే భావనను కూడా పరిచయం చేశాడు. ఇతడి మాస్కో సహచరులు వ్లాదిమిర్ తొపొరోవ్, వ్యాచెస్లావ్ సెవొలొడోవిచ్ ఇవనోవ్, మరియు బోరిస్ ఉస్పెన్స్కీలు.
ఉంబెర్టో ఎకో (1932–సజీవులు) పలు ప్రచురణల ద్వారా సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం పట్ల చాలామంది శ్రోతలను ఆకర్షించాడు, ఇతడి పుస్తకాలలో ఎ థియరీ ఆఫ్ సెమియోటిక్స్ ప్రసిద్ధమైంది, ఇతడి నవల ది నేమ్ ఆఫ్ ది రోస్ అనువర్తిత సంకేతశాస్ర కార్యకలాపాలను కూడా కలిగి ఉంది. ఈ రంగంలో వ్యాఖ్యానం, విజ్ఞాన సర్వస్వం, నమూనా పాఠకుడు అనే అంశాలకు ఇతడు విశేషంగా చేర్పులు చేశాడు. ఇతడు (ఎ థియరీ ఆఫ్ సెమియోటిక్స్ , లా స్ట్రుటురా అసెంటే , లే సైనె , లా ప్రొడక్షన్ డి సైనెస్ ) వంటి పలు రచనల ద్వారా "స్వరూపవాదం" లేదా "స్వరూప సంకేతాలు"ను విమర్శించాడు (దీనిని పియర్స్ ప్రతిపాదించిన సుప్రసిద్ధమైన త్రయ సంబంధం నుంచి తీసుకున్నాడు, ఇది సూచికలు, స్వరూపాలు మరియు సంకేతాలుపై ఆధారపడింది) దీనికోసం ఇతడు నాలుగు సంకేత ఉత్పత్తి రకాలను ప్రతిపాదించాడు: గుర్తింపు, ఉదాహరణవాదం, ప్రతిరూపం, ఆవిష్కరణ.
ఎలిసియో వెరోన్ (1935-సజీవులు) పియర్స్ భావన అయిన "సిమియోసిస్" ప్రేరణతో "సోషల్ డిస్కోర్స్ థియరీ"ని వృద్ధి చేశాడు.
అల్బర్టో జె. మునియగుర్రియ (1944-సజీవులు) రొసోరాయి మెడికల్ స్కూల్‌లోని మెడిసన్ మరియు క్లినికల్ సెమియోలజీ విభాగంలో నిపుణుడైన పూర్తిస్థాయి ప్రొఫెసర్. ఇతడు అర్జెంటైనా నేషనల్ అకాడెమీ ఆఫ్ మెడిసన్ సభ్యుడు మరియు "క్లినికల్ సెమియోలజీ" సంకలనం రచయిత.
ది ము గ్రూప్ (గ్రూప్ µ) (1967 స్థాపించబడింది) అలంకార శాస్త్ర నిర్మాణ రూపాన్ని మరియు దృశ్య సంకేత శాస్త్రంని వృద్ధి పర్చింది.
వర్తమాన అనువర్తనలు

సంకేతాధ్యయనశాస్త్రం యొక్క మరికొన్ని అనువర్తనలు:
ఇది ప్రకారత[[తో నిమిత్తం లేకుండా, పాఠ్యాలను విశ్లేషించే విధానం]]కి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఈ ప్రయోజనాల కోసం, పాఠ్యం - ‘ఎవరు ఎవరికి పంపారన్న మీమాంస లేకుండా భద్రపర్చబడిన సందేశం’ అయి ఉంటుంది;
మానవులు తమ పరిసరాలతో మరింత సమర్థంగా పరస్పర చర్యలో ఉంటారని నిర్ధారించడానికి ముఖ్యమైన సందర్భాలలో ఇది సమర్థతా అధ్యయనం [[యొక్క నమూనా ప్రణాళికలను అభివృద్ది చేస్తుంది. అలాంటి సందర్భాలు, భవన నిర్మాణ శాస్త్రం]] వంటి భారీ పరిమాణం గలదైనా, లేక మనిషి ఉపయోగించే చిన్న పరికరాల నిర్మాణ విన్యాసాల వంటి చిన్న పరిమాణం గలదైనా, సంకేతాధ్యయనశాస్త్రంకి ప్రాధ్యానత ఉంది.
సంకేతాధ్యయనశాస్త్రం క్రమంగా, పరిగణించదగిన ఒక శాస్త్ర విభాగంగా అభివృద్ది చెందుతోంది. కొన్ని దేశాలలో దీని పాత్ర సాహిత్య విమర్శలకూ, ధ్వని మరియు దృశ్య ప్రసార మాధ్యమాల ఎదుగుదలకూ పరిమితమైంది. అయితే ఈ పరిమిత దృష్టి, ఆధునిక సంస్కృతి పరిధిలో, వివిధ రకాల ప్రసార మాధ్యమాలను సామాజిక, రాజకీయ శక్తులు ఉపయోగిస్తున్న తీరును, వాటి క్రియాశీలక స్థితిని గురించిన సాధారణ అధ్యయనాన్ని నిరోధిస్తుంది. నేటి మాస్ మీడియా యుగంలో, మీడియా మరియు కమ్యూనికేషన్ వ్యూహాల రూపకల్పన ఎంపికలో ఉన్న సాంకేతిక నియతివాదం యొక్క సమస్యలు, కొత్త ప్రాధాన్యతలని సంతరించుకుంటున్నాయి. వివిధ భావపర స్థాయిలను మరియు, కొన్నిసార్లు నిబిడీకృత ఉద్దేశ్యాలను వెల్లడి చేయడానికి సంకేతాధ్యయనశాస్త్ర పద్ధతులను వినియోగించడం అనేది కొందరిని మార్స్కిస్టు[[, [[నిహిలిస్టు[[వంటి [[భారీ[[ మూలకాంశాల వైపు నడుపుతుంది. (ఉదా. [[ఆధునికానంతరవాదం[[ లోని [[క్లిష్టమైన చర్చా విశ్లేషణలు[[ మరియు [[నిర్మాణానంతరవాదం[[ లోని వినిర్మాణం]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]].
పరిశోధనల ప్రచురణ - జూరీ లాట్ మెన్ [[చే స్థాపించబడి, [[టర్టు యూనివర్శిటీ ప్రెస్[[చే ప్రచురింపబడిన [[సైన్ సిస్టమ్స్ స్టడీస్[[, మరియు [[థామస్ ఎ.సెబోక్[[చే స్థాపించబడి, [[మౌటన్ డీ గ్రూయెటర్[[చే ప్రచురింపబడిన [[సెమియోటికా[[వంటి నిబద్ధ పత్రికలలో జరుగుతోంది, జెయిట్స్ క్రిఫ్ ఫర్ సెమియోటిక్, యూరోపియన్ జర్నల్ ఆఫ్ సెమియోటిక్స్, [[వెర్సస్[[ (ఉమ్ బెర్టో ఇకో]] ]]   ]] ]] ]]]]]]]]]] ]] ]]]]]]చే ప్రారంభించబడి, అతడి మార్గదర్శకత్వంలో నడుపబడుతున్నది.); ది అమెరికన్ జర్నల్ ఆఫ్ సెమియోటిక్స్' ; అదే విధంగా ఇతర శాస్త్ర విభాగాలకు చెందిన పీరియాడికల్స్‌లో వ్యాసాలలోనూ ఆచరింపబడుతోంది. ముఖ్యంగా తత్వ శాస్త్ర, సాంస్కృతిక విమర్శను ఆదరించే జర్నల్స్‌లో సంకేతాధ్యయనశాస్త్రం పరిశోధనల ప్రచురణ జరుగుతోంది.
శాఖలు
సంకేతాధ్యయనశాస్త్రం అసంఖ్యాక ఉపరంగాలకు బీజాలు నాటింది. దిగువ కొన్నిటి జాబితా ఇవ్వబడింది. ఇంకా విస్తరించగల అవకాశం ఉంది:
జీవ సంకేతాధ్యయనశాస్త్రం అనేది జీవ శాస్త్రం యొక్క అన్ని దశలలో సంకేతాధ్యయన ప్రక్రియల గురించిన అధ్యయనం లేదా జీవ పద్దతి, పరిణామాల గురించిన సంకేత శాస్త్ర అధ్యయనం.
అభిజ్ఞా సంకేతాధ్యయనశాస్త్రం [[అనేది [[డెన్మార్క్[[, [[ఆర్హస్ విశ్వవిద్యాలయం[[లోని [[న్యూరో సైన్సు[[,[[మనస్తత్వ శాస్త్రం[[ భాష [[భాషాశాస్త్రం[[, [[కళలు[[, [[తత్వశాస్త్రం[[ ద్వారా జరుగుతున్న అర్థవంతమైన అధ్యయనం. ఇది [[పెర్ ఆజ్ బ్రాండ్ట్[[, [[స్వెండ్ ఆయెస్టర్ గార్డ్[[, [[పెర్ బన్ గార్డ్[[, [[ఫ్రెడరిక్ స్టెజ్ రన్ ఫెల్ట్[[ వంటి అనేకమంది అంతర్జాతీయ సంకేతాధ్యయన శాస్త్రజ్ఞులను వెలుగులోకి తెచ్చింది, మరియు [[ఆర్హస్ ఆసుపత్రి[[కి, ప్రత్యేకించి సెంటర్ ఆఫ్ ఫంక్షనల్లీ ఇంటిగ్రేటెడ్ న్యూరో సైన్సు]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]] (CFIN)కి ఇది అనుబంధంగా ఉంటోంది.
గణన సంకేతాధ్యయన శాస్త్రము, ఉదాహరణగా చెప్పాలంటే కృత్రిమ మేధస్సు మరియు జ్ఞాన ప్రాతినిధ్యాల ద్వారా, మానవ అభిజ్ఞ యొక్క హాస్యపూర్వక అంశాలను లేక మానవ గణన యంత్రపు పరస్పర ప్రతిచర్య యొక్క నమూనా రచన, అధ్యయనాలలో సంకేతాధ్యయన ప్రక్రియను నిర్మించటానికి కృషి చేస్తుంది.
సాంస్కృతిక మరియు సాహిత్య సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం, సాహిత్య ప్రపంచాన్ని, దృశ్యమాన ప్రసార మాధ్యమాలని, సాధారణ ప్రసార మాధ్యమాలని, రోలండ్ బర్దెస్, మార్సెల్ డానెసీ మరియు జూరీ లాట్మెన్ వంటి రచయితల వాణిజ్య ప్రచార కృషిని పరిశీలిస్తుంది.
భౌతిక ఉత్పత్తుల నమూనాలలో సంకేతాల ఉపయోగాన్ని అధ్యయనం చేసేది నమూనా రచన సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం లేదా ఉత్పత్తి సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం. ఇది, ఇన్‌స్టిట్ట్యూట్ ఆఫ్ డిజైన్, ఉమెయ యూనివర్శిటీ, స్వీడన్‌లో పారిశ్రామిక నమూనా గురించి బోధిస్తుండగా రూనే మానోచే పరిచయం చేయబడింది.
న్యాయం మరియు సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం. ఈ రంగంలో భిన్న నైపుణ్యాలతో పొందుపరచబడిన ప్రచురణలలో, ఇంటర్నేషనల్ జర్నల్ ఫర్ ది సెమియోటిక్ ఆఫ్ లా ఒకటి.
సంగీత సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం{/0]: జన్యుపర మరియు తాత్విక జన్యుపర స్థాయిలు రెండింటిలోనూ, సంగీతం, సంకేతాధ్యయన తార్కిక ప్రభావం కలిగి, భాషపై అభివృద్ది ప్రాధాన్యత కలిగి ఉన్నదని, ఒక బలమైన వాదన ఉంది. (మిడిల్టన్ 1990, p.172) చూడండి, నాట్టియెజ్ (1976,1987,1989) స్టెఫానీ (1973,1986) బరణి (1983) మరియు సంకేతాధ్యయనము (66: 1-3(1987)).
వ్యవస్థీకృత సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం వ్యవస్థలలోని సంకేత ప్రక్రియలను అధ్యయనం చేస్తుంది. ఇది గణన సంకేతాధ్యయన శాస్త్రంతోనూ, మానవ-గణన యంత్రపు పరస్పర ప్రతిచర్యతోనూ బలంగా ముడిపడి ఉంది.
ప్రత్యేక సందర్భాలకు పరిమితమైన భాష, వేషధారణ శైలి, మరియు వాణిజ్య ప్రచార ప్రకటనల వంటి సాంస్కృతిక సంజ్ఞలన్నిటితో కూడిన సంకేతాధ్యయన ధృక్పధ ప్రాముఖ్యతను చక్కగా వివరించునట్లుగా సామాజిక సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం: విస్తరించింది. రోలండ్ బార్ధెస్, మిఖాయిల్ హాలిడే, బాబ్ హోడ్జ్, మరియు క్రిస్టియన్ మిట్జ్‌ల కృషిని చూడండి.
జాక్వెస్ డెర్రిడా, మిఖాయిల్ ఫోకాల్ట్, లూయిస్ హెజెమిస్లేవ్, రోమన్ జాకబ్‌సన్, జాక్వెస్ లాకన్, క్లూడే లెవిస్ట్రాస్, రోలండ్ బర్దస్ వగైరాల కృషిలో నిర్మాణ శాస్త్రం మరియు నిర్మాణానంతర వాదం.
థియేటర్ సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం అనేది ప్రదర్శనా వేదికపై సంకేతాధ్యయన శాస్త్రాన్ని ఆదరిస్తుంది లేదా విస్తరిస్తుంది. కెయిర్ ఏలెమ్ వంటి కీలక సిద్ధాంత కర్తలున్నారు.
పట్టణ సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం.
దృశ్య సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం: దృశ్యమాన సంకేతాలను విశ్లేషించే సంకేతాధ్యయన శాస్త్రపు ఉపాంగం. దృశ్యమాన భాషా నైపుణ్యం  లోనూ చూడండి.
చిత్ర సంబంధ సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం
చిత్రసంబంధ సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం. కళలూ, మరియు చారిత్రక సిద్ధాంతాలకు సమగ్రంగా సంబంధించినది. అయితే, రెండింటిలోనూ ప్రాధమిక స్థాయి వరకూ లోతుగా ఇది చొచ్చుకు పోయింది. కళల చరిత్ర దృశ్యమాన విశ్లేషణకు పరిమితమైనప్పుడు, "కళా కృత్యముల" చిత్రాలు స్వల్ప సంఖ్యలో లభ్యమైనప్పుడు, చిత్రాత్మక సంకేతాధ్యయన శాస్త్రము, సాధారణంగా చిత్రాల లక్షణాలపై దృష్టి కేంద్రీకరిస్తుంది. కళల చరిత్ర మరియు సిద్ధాంతాల నుండి, అదే విధముగా ఇతర ప్రధాన సంకేతాధ్యయన శాస్త్ర విశ్లేషణా ప్రవాహాల నుండి, ఈ అతిక్రమణ, చిత్రసంబంధ సంకేతాధ్యయన శాస్త్రానికి, విస్తారమైన, బహిరంగమైన, విభిన్న అవకాశాలను ఇచ్చింది. సంఘటనాత్మక తార్కిక విశ్లేషణ, అభిజ్ఞా మనస్తత్వ శాస్త్రము, మరియు నిర్మాణ శాస్త్రవేత్తల, భాష అభిజ్ఞల మరియు దృశ్యమాన మానవ పరిణామ శాస్త్రం/సామాజిక శాస్త్రాల నుండి, కొంత ప్రభావమును సంతరించుకున్నది.
ఆహార సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం
సగటు మనిషి జీవితంలో అధికంగా పొందగలదీ, సులభ సంబంధం గలదీ `ఆహారం' అయినందున, సంకేతాధ్యయన శాస్త్ర సిద్ధాంతంలో ఆహారం, ఒక సాంప్రదాయక అవకాశం గల అంశం.[9]
వ్యక్తిగతంగానూ, సామూహికంగానూ సంజ్ఞా ప్రక్రియలను నిర్వహించినప్పుడు, ఆయా సంజ్ఞా ప్రక్రియలు ఏవిధంగా దృశ్యమానం కాగలవో, ఎంత సమర్ధంగా భావ ప్రసారాన్ని అర్ధవంతం చేయగలవో, అధ్యయనం చేయటమే సంకేతాధ్యయన శాస్త్రము.
[9]
ఆహార తయారీ పద్ధతితో అర్ధాన్ని ప్రసారం చేయగలదు గనుక, ఆహారాన్ని సంకేతాధ్యయన శాస్త్రంగా చెప్పవచ్చు. వన్యమృగాలు ఆరగించే పచనము చేయబడని, సాగు చేయబడని ఆహారం, అర్థపరంగా, మనుష్యుల చేత, వంటశాలలో తయారు చేయబడే సాంప్రదాయక వంటకంతో పోలిస్తే పూర్తిగా భిన్నమైనది.[9]
ఆహారాన్ని ఒక నిర్దిష్టమైన సామాజిక చిహ్నపు నమూనాగా చెప్పవచ్చు. "అహారాన్ని ఒక ముఖ్యమైన ‘సంజ్ఞ’గా పరిగణిస్తే... సామాజిక సంబంధాలను సందేశాత్మకంగా వ్యక్తీకరించే పద్ధతిని అది స్పష్టపరుస్తోంది. పరిమితుల లోపల వెలుపలా కూడా, వివిధ స్థాయిలకూ, పరిమితుల మధ్య బదలాయింపులకూ సంబంధించి, ఆహార సందేశం"[10].
ఆహారాన్ని ఎలా తయారు చేశారన్నదానితో నిమిత్తం లేకుండా, అది సంకేతాధ్యయన శాస్త్రానికి సంబంధించినది. ఆహారాన్ని ఆరగింపుకు యోగ్యమైన చక్కని ఆహార శాలలో తయారైనది, లేక రాశిలో నుండి ఏరినది, చెట్టు నుండి తెంపినది, మింగినదైనా, చివరికి వన్యమృగం చేత ఆరగింపబడినదైనా, ఎల్లప్పుడూ ఒక నిర్దిష్టమైన ఆహారం ఏవిధంగా తయారు చేయబడినది మరియు ఏ సందర్భంలో వడ్డించబడినది అనే దాని నుండే, ఆహారపు అర్ధం గ్రహించబడుతుంది.
సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం మరియు ప్రపంచీకరణ
ఏదైనా శాస్త్ర విభాగాలు అభివృద్ధి చెందినప్పుడూ, మరింతగా అంతర్జాతీయంగా ఆదరించబడినప్పుడూ, వాటి కార్యకలాప చిహ్నాలే, ఎక్కువగా వాటి సంకేతాలు కావటాన్ని, సమగ్ర చిహ్నంగా తక్కువ గుర్తింపు పొందటాన్ని, ఆధునిక పరిశోధనలు నిర్ధారిస్తున్నాయి. ఒక సంకేతం యొక్క సంజ్ఞ మరియు సమగ్ర చిహ్నాల గుర్తింపు, వాటి మధ్య సాంస్కృతిక మార్పు చేర్పుల మీదా, సంబంధాల స్థాయి మీదా ఆధారపడి ఉంటుంది. సాంస్కృతిక మార్పు చేర్పుల ప్రభావం, సంకేతం మీద ఎక్కువగా ఉన్నట్లయితే, అపుడా సంకేతం గొప్ప సంజ్ఞా విలువని సంతరించుకుంటుంది.[11]
వీటిని కూడా చూడండి

అర్థవిచారపు రాత
కమ్యూనికేషన్ స్టడీస్
సాంస్కృతిక అధ్యయనాలు
విమర్శనాత్మక సిద్ధాంతం
సమాచార, నియంత్రణ ప్రక్రియల శాస్త్రం
ఎన్‌కోడింగ్‌లు
హెర్మెన్యూటిక్స్
సమాచార సిద్ధాంతం
విచారణ
ఇంటర్నేషనల్ అసోసియేషన్ ఫర్ సెమియోటిక్ స్టడీస్
లింగ్విస్టిక్ ఆంథ్రోపాలజీ
భాషాశాస్త్రం

తర్కశాస్త్రము
సమాచార తర్కం
లాజిక్ ఆఫ్ రిలేటివ్స్
అర్ధం
మీడియా అధ్యయనాలు
మ్యుసివిజువల్ లాంగ్వేజ్
ప్రాగ్మాటిక్స్
అర్థ వివరణ
భావప్రకటనాధ్యయన అంశాలు మరియు సంకేతాల తరగతులు (పియర్స్)
భావప్రకటనాధ్యయన ఇన్ఫర్మేషన్ థియరీ
బ్రెస్ట్ కేన్సర్ పింక్ రిబ్బన్ భావప్రకటనాధ్యయనం
సెమియోటిక్ సొసైటీ ఆఫ్ అమెరికా
స్టెగనోగ్రఫీ (రహస్య లిపి)
సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం
వాక్యంలో పదాల అమరిక (సింటాక్స్)

సూచికలు

డేవిడ్ హెర్లిహీ. 1988–ఇప్పటివరకు. "2వ సంవత్సరపు భావప్రకటనాధ్యయన తరగతి". CIT.
బార్తెస్, రొలాండ్. ([1957] 1987). మైథాలజీస్ . న్యూయార్క్: హిల్ & వింగ్.
బార్తెస్, రొలాండ్ ([1964] 1967). సంకేతాధ్యయన శాస్త్ర అంశాలు . (అన్నెట్ లీవర్స్ & కాలిన్ స్మిత్) లండన్: జోనాథన్ కేప్.
చాండ్లర్, డేనియల్. (2001/2007). భావప్రకటనాధ్యయనం: ప్రాథమికాంశాలు . లండన్: రౌట్లెడ్జ్
క్లార్క్, డి.ఎస్. (1987). భావప్రకటనాధ్యయన సూత్రాలు . లండన్: రౌట్లెడ్జ్ & కెగన్ పాల్.
క్లార్క్, డి.ఎస్. ( 2003). సంకేత స్థాయిలు . డోర్డ్రెక్ట్: క్లువెర్.
కుల్లర్, జోనాథన్ (1975). స్ట్రక్చరలిస్ట్ పోయిటిక్స్: స్ట్రక్చరలిజం, లింగ్విస్టిక్స్ అండ్ ది స్టడీ ఆఫ్ లిటరేచర్ . లండన్: రౌట్లెడ్జ్ & కెగన్ పాల్
డేనెసి, మార్సెల్ & పెర్రన్, పాల్. (1999). అనలైజింగ్ కల్చర్స్: యాన్ ఇట్రడక్షన్ అండ్ హ్యాండ్‌బుక్ . బ్లూమింగ్టన్: ఇండియానా UP.
డేనెసి, మార్సెల్. (1994). మెసేజెస్ అండ్ మీనింగ్స్: యాన్ ఇంట్రడక్షన్ టు సెమియోటిక్స్ . టొరొంటో: కెనడియన్ స్కాలర్స్` ప్రెస్.
డేనెసి, మార్సెల్. (2002). అండర్‌స్టాండింగ్ మీడియా సెమియోటిక్స్ . లండన్: ఆర్నాల్డ్; న్యూయార్క్: ఆక్స్‌ఫర్డ్ UP.
డేనెసి, మార్సెల్ (2007). ది క్వెస్ట్ ఫర్ మీనింగ్: ఎ గైడ్ టు సెమియోటిక్ థియరీ అండ్ ప్రాక్టీస్ . టొరంటో: యూనివర్శిటీ ఆఫ్ టొరంటో ప్రెస్, 2006.
డీలే, జాన్. (2005 [1990]). బేసిక్స్ ఆఫ్ సెమియోటిక్స్ . 4వ ఎడిషన్. టార్టు: టార్టు యూనివర్శిటీ ప్రెస్.
డీలే, జాన్ (2003). ది ఇంపాక్ట్ ఆన్ ఫిలాసఫీ ఆఫ్ సెమియోటిక్స్ . సౌత్ బెండ్: సెయింట్ అగస్టీన్ ప్రెస్
డీలే, జాన్ 2001 ఫోర్ ఏజెస్ ఆఫ్ అండర్‌స్టాండిగ్ . టొరంటో: యూనివర్శిటీ ఆఫ్ టొరంటో ప్రెస్, 2006.
డెరిడా, జాక్విస్ (1981). పొజిషన్స్ . (ట్రాన్స్‌లేటెడ్ బై అలాన్ బాస్). లండన్: అథ్లోన్ ప్రెస్.
ఈగిల్టన్, టెర్రీ. (1983). లిటరరీ థియరీ: యాన్ ఇంట్రడక్షన్ . ఆక్స్‌ఫర్డ్: బాసిల్ బ్లాక్‌వెల్.
ఎకో, ఉంబెర్టో. (1976). ఎ థియరీ ఆఫ్ సెమియోటిక్స్ . లండన్: మెక్‌మిలన్.
ఎకో, ఉంబెర్టో. (1986) సెమియోటిక్స్ అండ్ ది ఫిలాసఫీ ఆఫ్ లాంగ్వేజ్ . బ్లూమింగ్టన్: ఇండియానా యూనివర్శిటీ ప్రెస్.
ఎకో, ఉంబెర్టో. (2000) కాంట్ అండ్ ది ప్లాటిపస్ . న్యూయార్క్, హార్‌కోర్ట్ బ్రేస్ & కంపెనీ.
ఫౌకాల్ట్, మైఖేల్. (1970). ది ఆర్డర్ ఆఫ్ థింగ్స్: యాన్ ఆర్కియాలజీ ఆఫ్ ది హ్యూమన్ సైన్సెస్ . లండన్: టేవిస్టాక్.
గ్రెయిమస్, అల్గిర్దాస్. (1987). ఆన్ మీనింగ్: సెలెక్టెడ్ రైటింగ్స్ ఇన్ సెమియోటిక్ థియరీ . (ట్రాన్స్‌లేటెడ్ బై పాల్ జె పెర్రోన్ & ఫ్రాంక్ హెచ్ కాలిన్స్). లండన్: ఫ్రాంసెస్ ప్రింటర్.
జెల్మెస్లెవ్, లూయిస్ (1961). ప్రోలెగోమినా టు ఎ థియరీ ఆఫ్ లాంగ్వేజ్ . (ట్రాన్స్‌లేటెడ్ బై ఫ్రాన్సిస్ జె. వైట్‌ఫీల్డ్). మాడిసన్: యూనివర్శిటీ ఆఫ్ విస్కాన్సిన్ ప్రెస్.
హొడ్గె, రాబర్ట్ & క్రెస్, గుంథర్ (1988). సోషల్ సెమియోటిక్స్ . ఇథాకా: కార్నెల్ UP.
0}లకాన్, జాక్విస్. (1977) ఎక్రిట్స్: ఎ సెలెక్షన్ . (ట్రాన్స్‌లేటెడ్ బై అలాన్ షెర్డియాన్). న్యూయార్క్: నోర్టన్.
లిడోవ్, డేవిడ్ (1999) ఎలిమెంట్స్ ఆఫ్ సెమియోటిక్స్ . న్యూయార్క్: సెయి. మార్టిన్స్ ప్రెస్, 2000.
లిస్జ్‌కా, J. J., 1996. ఎ జనరల్ ఇంట్రడక్షన్ టు ది సెమియోటిక్ ఆఫ్ సి.ఎస్ పియర్స్. ఇండియానా యూనివర్శిటీ ప్రెస్.
లాకె, జాన్, ది వర్క్స్ ఆఫ్ జాన్ లాకె, ఎ న్యూ ఎడిషన్, కరెక్టెడ్, ఇన్ టెన్ వాల్యూమ్స్, Vol.III , టి. టెగ్, (లండన్), 1823. (ఫాసిమైల్ రీప్రింట్ బై సైంటియా, (ఆలెన్), 1963.)
లోట్మన్, యూరి ఎమ్. (1990). యూనివర్స్ ఆఫ్ ది మైండ్: ఎ సెమియోటిక్ థియరీ ఆఫ్ కల్చర్ . (ట్రాన్స్‌లేటెడ్ బై అన్ షుక్మాన్). లండన్: ఐ.బి. టౌరిస్.
మోరిస్, చార్లెస్ W. (1971). రైటింగ్స్ ఆన్ ది జనరల్ థియరీ ఆఫ్ సైన్స్ . ది హేగ్: మౌటన్.
మెంచిక్, డి, అండ్ ఎక్స్. టియాన్. (2008)  ది అమెరికన్ జర్నల్ ఆఫ్ సోషియాలజీ. 114:2 pp.332–70.
పియర్స్, చార్లెస్ ఎస్. (1934). కలెక్టెడ్ పేపర్స్: వాల్యూమ్ వి. ప్రాగ్మాటిజం అండ్ ప్రాగ్మాటిసిజం . కేంబ్రిడ్జ్, ఎంఎ, యుఎస్ఎ: హార్వర్డ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్.
సెబోక్, థామస్ ఎ. (ఎడిటర్) (1977). ఎ ఫర్ప్యూసన్ ఆఫ్ సైన్స్ . బ్లూమింగ్టన్, ఇన్: ఇండియానా యూనివర్శిటీ ప్రెస్.
స్టుబ్బె, హెన్రీ (హెన్రీ స్టుబ్బెస్), ది స్టబ్ అల్ట్రా రెడ్యూస్డ్ టు ఎ నాన్ ప్లస్: లేదా, ఎ స్పెసిమన్ ఆఫ్ సమ్ అనిమాడ్వెర్సన్స్ అపాన్ ది ప్లస్ అల్ట్రా ఆఫ్ మిస్టర్ గ్లాన్విల్, వేరిన్ సన్‌డ్రై ఎర్రర్స్ ఆఫ్ సమ్ విర్చువసీ ఆర్ డిస్కవర్డ్, ది క్రెడిట్ ఆఫ్ ది అరిస్టాటిలియన్స్ ఇని పార్ట్ రీ అడ్వాన్స్‌డ్: అండ్ ఎంక్వయిరీస్ మేడ్.... , (లండన్), 1670.
ఉయెక్స్‌కుల్, థురె వోన్ (1982). సెమియోటిక్స్ అండ్ మెడిసిన్. సెమియోటికా 38-3/4:205-215
విలియమ్సన్, జుడిత్. (1978). డికోడింగ్ అడ్వర్టయిజ్మెంట్స్: ఐడియాలజీ అండ్ మీనింగ్ ఇన్ అడ్వర్టయిజింగ్ . లండన్: బోయర్స్:

సమగ్ర విషయాలు

మరింత చదవడానికి

వర్గం:శాస్త్రాలు
వర్గం:సమాచార, నియంత్రణ ప్రక్రియల శాస్త్రం
వర్గం:సెమియోటిక్స్
వర్గం:ఫిలాసఫీ ఆఫ్ లాంగ్వేజ్

సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం

సంకేతాధ్యయన శాస్త్రం అనే పదాన్ని మొదట ఉపయోగించిన వ్యక్తి ఎవరు?


పెదలంక పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా ఈ క్రింద ఇవ్వబడింది.
పెదలంక (గంగరాజు మాడుగుల) - విశాఖపట్నం జిల్లాలోని గంగరాజు మాడుగుల మండలానికి చెందిన గ్రామము
పెదలంక (కొల్లూరు) - గుంటూరు జిల్లాలోని కొల్లూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము
పెదలంక (కలిదిండి) - కృష్ణా జిల్లాలోని కలిదిండి మండలానికి చెందిన గ్రామము

పెదలంక గ్రామ పిన్ కోడ్ ఏంటి?


తాటి ముంజలు తాటిచెట్ల యొక్క కాయల నుండి లభిస్తాయి. యివి వేసవి దొరికే ముఖ్యమైన పండ్లలో ఒకటి.[1] ఇవి చూడటానికి జెల్లీలా, పట్టుకుంటే జారిపోయేంత మృదువుగా ఉంటాయి. తియ్యగా, నోట్లో వేసుకుంటే కరిగిపోయేలా ఉండే వీటి లోపలి భాగంలో నీరు ఉంటుంది. ఈ పండు శరీరానికి కలిగించే చలువ వల్ల దీన్ని 'ఐస్ యాపిల్' అని కూడా అంటారు. ఎండాకాలం ప్రారంభం కాగానే తాటి ముంజలు మార్కెట్లో మనకు దర్శనమిస్తాయి. వీటిని కన్నడలో 'తాటి నుంగు' అని.. తమిళంలో 'నుంగు' అని అంటారు. శరీరాన్ని చల్లబరిచే తాటి ముంజలు ఆరోగ్యానికీ ఎన్నో రకాలుగా మేలు చేస్తాయి.
ఉపయోగాలు
చలువ కోసం..
ఈ పండులో తక్కువ మొత్తంలో క్యాలరీలు, ఎక్కువ మొత్తంలో శరీరానికి కావాల్సిన శక్తి ఉంటాయి.. కాబట్టి వేసవిలో చలువ కోసం తాటి ముంజల్ని తినడం చాలా అవసరం. కొంతమందికి ఎండాకాలంలో వేడికి ముఖంపై చిన్న చిన్న మొటిమల్లా వస్తుంటాయి. వీటి నుంచి ఉపశమనం పొందాలంటే కూడా తాటి ముంజల్ని తినాల్సిందే!
నిర్జలీకరణం నుంచి ఉపశమనం..
ఎండాకాలంలో ఎన్ని నీళ్లు తాగినా నిర్జలీకరణ అయిపోవడం సర్వసాధారణం. కాబట్టి ముంజల్లో నీటి శాతం అధికంగా ఉండటం వల్ల వీటిని తింటే ఈ సమస్య నుంచి మనల్ని కాపాడుకోవచ్చు. వేసవిలో శరీరానికి కావాల్సిన మినరల్స్, చక్కెరలను ఇవి సమతుల్యం చేస్తాయి. వీటిలో అధిక మొత్తంలో ఉండే విటమిన్ బి, ఐరన్, క్యాల్షియం శరీరానికి చాలా అవసరం. ఈ పండ్లు ఆకారంలో లీచీ పండును పోలి ఉంటాయి. రుచి లేత కొబ్బరిలా ఉంటుంది.
గర్భిణులకూ మంచిదే..
గర్భధారణ సమయంలో కొంతమందికి ఏది తిన్నా జీర్ణం కాకపోవడం లాంటి సమస్య ఎదురవుతుంది. అలాంటి వారు ముంజల్ని తినాలి. ఫలితంగా జీర్ణవ్యవస్థ చురుగ్గా పనిచేస్తుంది. అంతేకాకుండా.. ఈ సమయంలో ఎదురయ్యే మలబద్ధకం, ఎసిడిటీ.. లాంటి ఆరోగ్య సమస్యల్ని కూడా దూరం చేస్తాయి.
బరువునూ తగ్గిస్తాయి
తాటి ముంజల్లో శరీరానికి కావాల్సిన ఎ, బి, సి విటమిన్లు, ఐరన్, జింక్, ఫాస్ఫరస్, పొటాషియం.. వంటివి పుష్కలంగా ఉంటాయి. వీటిలో అధిక మొత్తంలో నీరు ఉండటం వల్ల శరీర బరువును తగ్గించడంలో ఇవి ఎంతగానో తోడ్పడతాయి. అలాగే చికెన్‌పాక్స్‌తో బాధపడే వారికి దురద నుంచి ఉపశమనం అందించి, శరీరాన్ని చల్లగా ఉంచుతాయి.
విషపదార్థాలు మాయం..
తాటి ముంజలు కాలేయ సంబంధ సమస్యల్ని కూడా తగ్గిస్తాయి. ఈ పండులో అధిక మొత్తంలో ఉండే పొటాషియం మన శరీరంలో ఉండే విషపదార్థాలను తొలగిస్తుంది.
వాంతులయ్యేలా ఉంటే..
అధిక ఎండ వేడిమికి కొంతమందికి ఒక్కోసారి వాంతులయ్యేట్లు అనిపిస్తుంది. ఇలాంటప్పుడు నిమ్మరసం తాగుతారు. ఒకవేళ నిమ్మరసంతో ఎలాంటి ఫలితం లేకపోతే తాటి ముంజలు తినడం మంచిది. వెంటనే ఆ సెన్సేషన్ నుంచి ఉపశమనం పొందవచ్చు.
క్యాన్సర్ల నుంచి..
తాటి ముంజలు.. వివిధ రకాల ట్యూమర్స్, బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ కణాలను అభివృద్ధి చేసే ఫైటోకెమికల్స్, ఆంథోసయనిన్ లాంటి వాటిని నిర్మూలిస్తాయి. కాబట్టి ఈ పండుని ఎక్కువగా తినడం వల్ల క్యాన్సర్ల నుంచి కూడా దూరంగా ఉండొచ్చు. శరీరంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిని పెంచి.. శరీరానికి కావాల్సిన మినరల్స్, న్యూట్రియంట్ల శాతాన్ని బ్యాలన్స్ చేయడంలో కూడా ముంజలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
అలసట దూరం..
వేసవిలో అలా కాసేపు బయటికి వెళ్లొస్తేనే అలసిపోతాం కదా! అంతేకాదు.. విపరీతమైన చెమట పోస్తుంది.. ఫలితంగా శరీరం అధిక మొత్తంలో నీటిని కోల్పోతుంది. ఈ క్రమంలో శరీరం కోల్పోయిన నీటిని అందించి, అలసట నుంచి ఉపశమనం పొందడానికి ఒక సులువైన మార్గం తాటి ముంజల్ని తినడం..
పొట్టు తీయకుండా తినాలి..
చాలామంది ముంజల పైన పొట్టులాగా ఉండే పైపొర తీసేసి తింటారు. కానీ ఆ పొట్టులోనే ఎన్నో రకాల పోషకాలుంటాయి. అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న వారికి అవి చాలా అవసరం. అలాగే ఈ పొట్టువల్లే శరీరానికి ఎక్కువ చలువ చేస్తుంది. కాబట్టి తాటి ముంజల్ని పొట్టు తీయకుండా తింటేనే ఆరోగ్యానికి మంచిది.
తాటి పండ్లు పళ్ళు
తాటిచెట్టు బాగా ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత కలిగినది. పురాతన కాలం నుండి దీని వివిధభాగాలు భారతదేశం మరియు కాంబోడియాలలో చాలా విధాలుగా ఉపయోగంలో ఉన్నాయి.
తాటాకులు పాకలు వేసుకోవడానికి, చాపలు, బుట్టలు, సంచులు, విసనకర్రలు, టోపీలు, గొడుగులు పందిళ్ళు తయారుచేసుకోవడానికి ఉపయోగపడతాయి. తాటాకులు కాగితం ఉపయోగానికి రాకమునుపు ముఖ్యమైన వ్రాత పరికరం.
తాటిచెట్టు కలప గట్టిగా ఉండి ఇల్లు కట్టుకోవడంలో దూలాలుగా, స్తంభాలుగా ఉపయోగపడతాయి.
తాటి పండ్లు, ముంజెలు, మంచి ఆహార పదార్ధాలు. తాటి కల్లు ఒకరకమైన మధ్యం. తాటిపండ్ల నుండి తాండ్ర తయారుచేస్తారు.
గ్యాలరీ

తాటి చెట్టుపై గల తాటికాయలు
తాటికాయలను ముంజలకోసం చెట్టునుండి క్రిందికి దించుతున్న దృశ్యం
తాటి చెట్టు నుండి తీసిన కాయలు.
తాటి పండ్లు.
తాటిముంజలను తీస్తున్న దృశ్యం
తాటిముంజలు
గుంటూరులో తాటి ముంజలు
తాటి చెట్లు విత్తనాలుగా తాటి ముంజలు

మూలాలు

ఇతర లింకులు
వర్గం:పామే
వర్గం:ఆహార పదార్థాలు

ఎక్కువగా తియ్యగా ఉండే పండు ఏది?


ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర చలనచిత్ర, టెలివిజన్, నాటకరంగ అభివృద్ధి సంస్ధ ప్రతి సంవత్సరం సినిమా, టెలివిజన్ రంగాలతోపాటు నాటకరంగానికి కూడా నంది పురస్కారాలను అందజేస్తుంది. వివిధ విభాగాల్లో ఉత్తమమైన వాటిని ఎంపిక చేసి బహుమతులు అందజేస్తారు. దీనినే నంది నాటక పరిషత్తు అంటారు.
ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమం జరుగుతున్న కారణంగా 2014 నంది నాటక పరిషత్తును నిర్వహించడంలో ఆలస్యం జరిగింది. దాంతో 2013, 2014 సంవత్సరాల నంది నాటకోత్సవాలను ఒకేసారి నిర్వహించారు. 2015 మే 16 నుండి 30 వరకి, రాజమండ్రి లోని ఆనం కళాకేంద్రంలో నంది నాటక పరిషత్తు - 2014 జరిగింది. 15 రోజుల పాటు జరిగిన నాటకోత్సవంలో ఒకరోజు 2013 నాటక ప్రదర్శనలు, మరోరోజు 2014 నాటక ప్రదర్శనలు జరిగాయి. విజేతలకు జూన్ 1న ఆంధ్రప్రదేశ్ మఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు గారి చేతుల మీదుగా బహుమతుల ప్రదానం జరిగింది.
నందమూరి తారక రామారావు రంగస్థల పురస్కారం
నాటకరంగానికి విశేషమైన సేవలందించిన వారికి నందమూరి తారక రామారావు రంగస్థల పురస్కారం పేరిట ఒక లక్ష రూపాయల నగదు పారితోషికంతో ఘనంగా సత్కరిస్తున్నారు.
2014 సంవత్సరానికి గాను నల్లూరి వెంకటేశ్వర్లు (సాంఘిక నాటకం) గారికి అందజేశారు.[1]
జ్యూరి సభ్యులు
పద్యనాటకాలు: బీ.ఎన్.ఐ.ఎం (హైదరాబాదు), వై. గోపాలరావు (శ్రీకాకుళం), కె. వనజకుమారి (అనంతపురం).
సాంఘీక నాటకాలు: ఎస్. అరుణకుమారి (కడప), వీబీజీవీకెఎం రాజు (కాకినాడ), ఎస్. బాలచందర్ (గుంటూరు).
సాంఘీక నాటికలు: ఎంసీ దాసు (విజయవాడ), జే.ఎస్.ఆర్. ఆంజనేయులు (నెల్లూరు), హైమావతి (హైదరాబాదు).
పిల్లల నాటికలు: డి. రామకోటేశ్వరరావు (గుంటూరు), వనజ నర్సింహారావు (పాలకొల్లు), సీ.హెచ్. ప్రభావతి (హైదరాబాదు).
ప్రదర్శించిన నాటక/నాటికలు

చిత్రమాలిక

ఛాయ చిత్ర ప్రదర్శన
 ఛాయ చిత్ర ప్రదర్శన
 ఛాయ చిత్ర ప్రదర్శన ప్రవేశ ద్వారం
ఆనం కళాకేంద్రం ప్రవేశ ద్వారం
ఆనం కళాకేంద్రం ప్రవేశ ద్వారం
ఉత్పత్తుల ప్రదర్శన మరియు అమ్మకపు స్టాల్
ఆనం కళాకేంద్రం ప్రవేశ ద్వారం
ప్రదర్శనల పట్టిక

ఇవికూడా చూడండి
నంది నాటక పరిషత్తు - 2013
నంది నాటక పరిషత్తు - 2015
నంది నాటక పరిషత్తు - 2016
నంది నాటక పరిషత్తు - 2017
మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం

నంది నాటక పరిషత్తు - 2014

2016 వరకి తెలంగాణ రాష్ట్రంలో అతిపెద్ద జిల్లా ఏది?


కేతు విశ్వనాథ రెడ్డి ప్రసిద్ధ సాహితీవేత్త మరియు విద్యావేత్త. ఈయన ప్రధానంగా కథారచయితగా ప్రసిద్ధుడు. కేతు విశ్వనాథ రెడ్డి కథలు అనే కథా సంపుటికి కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు పొందాడు.
వ్యక్తిగత జీవితం
జూలై 10, 1939 న వైఎస్ఆర్ జిల్లా కమలాపురం తాలూకా రంగశాయిపురం గ్రామంలో జన్మించాడు.
విద్యాభ్యాసం, వృత్తి
కడపజిల్లా గ్రామనామాలు అనే అంశంపై పరిశోధనకు గాను డాక్టరేట్ పొందాడు. పాత్రికేయుడుగా ఉద్యోగజీవితాన్ని ప్రారంభించి కడప, తిరుపతి, హైదరాబాదు లాంటి చోట్ల అధ్యాపకుడుగా పనిచేసి డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్ సార్వత్రిక విశ్వవిద్యాలయంలో డైరెక్టరుగా పదవీవిరమణ చేశాడు. పాఠ్యపుస్తకాల రూపకల్పనలో SCERT సంపాదకుడుగా వ్యవహరించాడు. పాఠశాల స్థాయి నుంచి విశ్వవిద్యాలయస్థాయి దాకా అనేక పాఠ్యపుస్తకాలకు సంపాదకత్వం వహించాడు. పాఠ్యప్రణాళికలను రూపొందించాడు. ఈనాడు, ఆంధ్రభూమి, ఆంధ్రజ్యోతి పత్రికాసిబ్బందికి శిక్షణ ఇచ్చాడు.
సాహిత్య రంగం
ఈయన తొలి కథ అనాదివాళ్ళు 1963లో సవ్యసాచిలో ప్రచురితమైంది. కొడవటిగంటి కుటుంబరావు సాహిత్య సంకలనాలకు సంపాదకత్వం వహించాడు. విశాలాంధ్ర తెలుగు కథ సంపాదక మండలికి అధ్యక్షుడుగా ఉన్నాడు. కొన్నేళ్ళు అరసం (అభ్యుదయ రచయితల సంఘం) అధ్యక్షుడుగా ఉన్నాడు. ఈయన రాసిన సాహితీవ్యాసాలు "దృష్టి" అనే పేరుతో పుస్తక రూపంలో వచ్చాయి. ఆధునిక తెలుగు కథారచయితల్లో Torch bearers అనదగ్గ ప్రసిద్ధుల గురించి ఈయన రాసిన మరో పుస్తకం దీపధారులు. ప్రస్తుతం "ఈభూమి" పత్రికకు సంపాదకుడుగా పనిచేస్తున్నాడు. జప్తు, ఇచ్ఛాగ్ని, కేతు విశ్వనాథరెడ్డి కథలు (1998-2003) కథా సంపుటులు కూడా వెలువరించాడు. ఈయన కథలు అనేకం హిందీ, కన్నడం, మలయాళం, బెంగాలీ, మరాఠీ, ఆంగ్లం, రష్యన్ భాష ల్లోకి అనువాదితమయ్యాయి. వేర్లు, బోధి ఈయన రాసిన నవలలు. వేర్లు రిజర్వేషన్లకు సంబంధించి క్రీమీ లేయర్ మీద వెలువడిన మొట్టమొదటి నవల. విశ్వనాధరెడ్డి, పోలు సత్యనారాయణ ఇద్దరూ కలసి చదువుకథలు[1] అనే కథల సంపుటిని సంకలనం చేశారు.
పురస్కారాలు
కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ అవార్డు (న్యూఢిల్లీ),
భారతీయ భాషా పరిషత్తు (కలకత్తా),
తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం (హైదరాబాదు),
రావిశాస్త్రి అవార్డు,
రితంబరీ అవార్డు, మొదలైనవి.
అధ్యాపకుడుగా
విశ్వవిద్యాలయ అధ్యాపకులకు రాష్ట్రప్రభుత్వం ఇచ్చే ఉత్తమ అధ్యాపక పురస్కారం.
వివిధ పత్రికలలో ప్రచురితమైన వీరి కథలు కొన్ని...
1991 కేతు విస్వనాథరెడ్డి కథలు....... ఆంధ్రజోతి వార పత్రిక.
1975 ద్రోహం. విశాలాంధ్ర దిన పత్రిక.
1977 ఆత్మ రక్షణ. వీచిక మాస పత్రిక.
1977 మన ప్రేమకథలు. ఆంధ్ర జోతి మాస పత్రిక.
1978 విశ్వరూపం స్వాతి మాస పత్రిక.
1979 ఆరోజులొస్తే... నివేదిత మాస పత్రిక.
1980 పీర్ల సావిడి. స్వాతి మాస పత్రిక.
1991 ఎస్.2 బోగీలు. ఉదయం వార పత్రిక.
1997 ఒక జీవుడి ఆవేదన. ఆదివారం ఆంధ్రభూమి.
2001 కాంక్ష  రచన మాస పత్రిక.
2003 అమ్మవారి నవ్వు. ఇండియా టుడే.[2]
ఇతరుల మాటలు
ఆ కథలో(జప్తు)భాష మా ప్రాంతానికి చెందింది కాదు. అందులో చిత్రితమైన గ్రామం మాసీమకు చెందిందికాదు. కాని ఆగ్రామీణ జీవితంలో అక్కడి రైతుల సమస్యలతో, స్వభావాలతో మా ప్రాంత జీవితానికీ, రైతు సమస్యలకూ దగ్గరతనం కనిపించింది. ఈ రచయిత ఎవరో కట్టుకథలు కాకుండా పుట్టుకథలు రాసే వారనిపించింది-కాళీపట్నం రామారావు(కారా)
1960 నుంచి ఒకపాతిక, ముప్పైయేళ్ళ కాలవ్యవధిలో ఒక నిర్దిష్ట మానవ సమాజంలో వచ్చిన మార్పులన్నింటినీ ఆయన కథలు రికార్డు చేశాయి-మధురాంతకం రాజారాం
విశ్వనాథరెడ్దిగారి కథల్లో-కథౌండదు-కథనం ఉంటుంది. ఆవేశంవుండదు-ఆలోచనవుంటుంది. అలంకారాలుండవు-అనుభూతివుంటుంది; కృత్రిమత్వంవుందదు-క్లుప్తతవుంటుంది. కథకుడిగా తెలుగు సాహిత్యంలో విశిష్ట స్థానం విశ్వనాథరెడ్దిగారిది-సింగమనేని నారాయణ
నీల్లు లేని రాయలసీమలో జీవన ప్రవాహంలో తనుమోసిన, అనుభవించిన ఉద్రిక్త సుఖదుఃఖాలను ప్రపంచంలో పంచుకోవడానికి విశ్వనాథరెడ్డి కథలు రాసారు-అల్లం రాజయ్య
ప్రజలనాడిని ప్రజలభాష ద్వారా పట్తుకున్న కథకుడు విశ్వనాథరెడ్డి. కథకుడిగా అతని చూపు అత్యంత రాక్షసమైనది. అంటే అంత కఠినమైనది. తెలుగుభాషపై అతనికున్న పట్టు కూడా చాలా గట్టిది.తెలుగు కథల్లో కవిత్వంకాని మంచి వచనం రాసిన కొద్దిమంది కథకుల్లో ఇతనొకడు.-చేకూరి రామారావు
...సానుభూతితో, మానవతావాదంతో, వర్గచైతన్యంతో, స్త్రీపాత్రలను సృష్టించటం దగ్గర మొదలై లింగవివక్షనూ, స్త్రీల అణచివేతనూ అర్థం చేసుకొని ఆ దృష్టితో స్త్రీ పాత్రలను రూపొందించేంత వరకూ ఒక గుణాత్మక పరిణామ ప్రయాణం చేశారు-ఓల్గా
ఒకే ఒక్క సృజనాత్మక రచానా ప్రక్రియలో అనేక సామాజికాంశాలను దర్శించడం కష్టమేకాని అసాధ్యం కాదని నిరూపిస్తాయి కేతు విశ్వనాథరెడ్ది కథలు.-అఫ్సర్
మూలాలు

శీర్షిక పాఠ్యం

వర్గం:సుప్రసిద్ధ ఆంధ్రులు
వర్గం:1939 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు
వర్గం:కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:కడప జిల్లా ప్రముఖులు
వర్గం:కడప జిల్లా కథా రచయితలు
వర్గం:రాయలసీమ ప్రముఖులు

కేతు విశ్వనాథరెడ్డి

కేతు విశ్వనాథ రెడ్డి కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ అవార్డును ఎప్పుడు అందుకున్నాడు?


చింతపల్లి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని విశాఖపట్నం జిల్లాకు చెందిన మండలము.[1]
మండలంలోని గ్రామాలు
లమ్మడంపల్లి
ఎగువజనబ
దిగుజనబ
చెరువూరు
తాడ్లపల్లి
బురదమామిడి
కోరుకొండ
దిగవలసపల్లి
తూరుమామిడి
బూరుగుబైలు
వీరవరం
ఎగవలసపల్లి
కుడుములు
కప్పగొంది
రాళ్ళగడ్డ కొత్తూరు
రాళ్ళగడ్డ
కుడుముసరి
గొద్దిబండ
కోటగున్నలు
నిమ్మలపాడు
ఇటికబెడ్డ
వేలంజువ్వి
జోహేరు
బలపం
తోకపాడు
మందిపల్లి
కరకపల్లి
గొప్పుగుడిశెలు
వందనపల్లి
తూరుబొండలు
కిటుమల
బొడ్డపుట్టు
మెరకలు
దోనిపొలాలు
వంచులదుర్గం
సంపంగిపుట్టు
బొక్కెల్లు
భీమనుపల్లి
గొర్రెలమెట్ట
పుల్లలమామిడి
లుంబూరు
పూసలపాలెం
చిత్తంగరువు
కిలిమిసింగి దుర్గం
తమ్మింగల
పులిగొంది
పెదగరువు
లక్ష్మీపురం
పెదగొంది
గొసైగొంది
జదుగూరు
వరతనపల్లి
సోమవరం
సుద్దగరువు
దొంగలెగ
బొద్దజువ్వి
వెదురుపల్లి
జొహరు
కత్తుబండ
వంతలపాడు
పనసలపాడు
కురమనపాకలు
గోచపల్లి
వొత్తి బుసులు
గొదుగులమెట్ట
జంగంపాకలు
దొమలగొంది
కొలనుబండ
అన్నవరం, చింతపల్లి
కుమ్మరివంచల
లోతుగెడ్డ జంక్షన్
మేడూరు
చెరుకుంపాకలు
లింగాలగుడి
బండబయలు
కొత్తవూరు
జున్నులు
పినపాడు
పొటూరుఆజుగుమ్మలు
బెన్నవరం
రేగల్లు
జీలుగుమెట్ట
పెదకొండ
కదసిల్ప
తీగలమెట్ట
గొడుగుమామిడి
కొత్తపాలెం
డేగలపాలెం
కప్పలు
బెన్నవరం
కరకపల్లి
ఉమ్రసిగొంది
భీమసింగి
పెదపాకలు
మామిడిపల్లి
దెబ్బగరువు
కిన్నెర్ల
వంగసరి
వురిసింగి
కొలపరి
చిన్న గెద్ద
కందులగొది
మల్లవరం (చింతపల్లి మండలం)
గదపరి
గెర్రిలగద్ద
చవతపాడు
వమిగెద్ద కొత్తూరు
పిన కొత్తూరు
చెరపల్లి
గెంజిగెద్ద
బయలుకించంగి
వమిగెద్ద
పంద్లిమామిడి
చదలపాడు
బౌర్తి
సత్యవరం
గొయ్యలమెట్ట
పశువులబండ
చౌడుపల్లి
చదిపేట
అంతర్ల
చింతపల్లి
బాలాజిపేట
చిలకలమామిడి
గానుగులపాడు
సల్లై
గెంజిగెద్ద
సదిక
రౌతుపయలు
చింతలూరు
బురిసింగి
రేగుబైలు
బూడిదపాడు
కొరుకొండ
వనజాజులు
బయపాడు
బసంగి కొత్తూరు
లంబదంపల్లి
వంతమామిడి
రాజుబండ
మర్రిచెట్టు పాకలు
బంగారుగుమ్మి
చిన్నరాజు పాకలు
తల్లకోట
లబ్బంగికొత్తవీధి
లబ్బంగి
జంగంపాకలు
బరికదొరపాకలు (రాజుపాకలు దగ్గర)
మదిగుంట
కృష్ణపురం
తెరపల్లి
యెర్రబొమ్మలు
నాగులగొంది
లుబ్బగుంట
కిక్కిసలబండ
కుదుపుసింగి
కొమ్మంగి
పరికలు
జంగంబండ
రేలంగి
యర్రవరం
సమగిరి
యర్నాబిల్లి
గొడుగుమామిడి
రోలుగుంట
తాటిబండ
రాచపనస
వంటమామిడి
బొర్రమామిడి
కాగులబండ
పోతురాజుగున్నలు
తోటమామిడి
పొర్లుబండ
తాటిపాలెం
తప్పులమామిడి
బోయలగూడెం
సీతారంపురం
[ఎర్రగడ్డ
జెర్రిగడ్డ
ఎర్రనబిల్లి
కొండవంచుల
చిన్నబరడ
పెద్దబరడ
సిరిపురం
దిగువపాకలు
గొండిపాకలు
రౌరింటాడ
బడ్డిమెట్ట
చిత్రాలగొప్పు
లమ్మసింగి
నూతిబండ
ఒన చకరాయబండ
రావిమానుపాకలు
భీమనపల్లి
అసిరాడ
గట్టుంపాకలు
తేజంగి
రాచపనుకులు
పాలాడ
బౌడ
కిటుమళ్ళ
రాకోట
బలబద్రం
పకబు
పాతపాడు
కురుసింగి
తూరుయేబొంగలు
గుమ్మిడిపాలెం
ఊబలగరువు
ఊకబండ
బుసులకోట
సనివారం
చిన్నయపాలెం
తామరపల్లి
సింగవరం
సింగవరం కొత్తూరు
అంజలం
ఉసురుపుట్టు
నిమ్మలపాలెం
గడ్డిబండ
ములుసుబండ
శీకాయబండ
బుసిబండ
పొలమబండ
చీమలబయలు
వండ్లమామిడి
జంగంబుడ్డి
ముంతమామిడి
నగ్రహారం
బెముడిచట్రు
లక్కవరం
మచ్చలమామిడి
గున్నమామిడి
మేడిమబండ
రాయిపాలెం
తాటిబండ
నడిమిపాలెం
కపసుపాడు
దొవరపల్లి
పాలమామిడి

చింతపల్లి మండలం

ఉసురుపుట్టు గ్రామంలో ఎక్కువగా పండించే పంట ఏది?


మానవ శరీరము బాహ్యంగా కనిపించే నిర్మాణము. మానవుని శరీరములో తల, మెడ, మొండెం, రెండు కాళ్ళు మరియు రెండు చేతులు ఉంటాయి. సరాసరి మానవుని పొడవు 1.6 మీటర్లు (5.6 అడుగులు). ఇది వారివారి జన్యువులమీద ఆధారపడి ఉంటుంది.
మానవ శరీరము వివిధరకాలైన వ్యవస్థలు (systems), అంగాలు (organs), కణజాలాలు (tissues) మరియు కణాలు (cells) తో చేయబడివుంది. శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము (anatomy) వీటన్నింటి గురించి తెలియజేస్తుంది. మానవ శరీరము పనిచేసే విధానాల్ని తెలియజేసేది శరీర ధర్మ శాస్త్రము (physiology).
జీవమున్నంత వరకు మానవున్ని 'శరీరము' అని, మరణము తర్వాత 'శవము' అని అంటారు.
మానవ శరీరములోని వ్యవస్థలు
జీర్ణ వ్యవస్థ
మూత్ర వ్యవస్థ
రక్త ప్రసరణ వ్యవస్థ
నాడీ వ్యవస్థ
శ్వాస వ్యవస్థ
పురుష జననేంద్రియ వ్యవస్థ
స్త్రీ జననేంద్రియ వ్యవస్థ
శోషరస వ్యవస్థ
అస్థిపంజర వ్యవస్థ
మానవ శరీరములోని భాగాలు
తల మరియు మెడ
మెదడు
ముఖం
చెవులు
కళ్ళు
నోరు
నాలుక
పళ్ళు
ముక్కు
స్వరపేటిక
గొంతు
లాలాజల గ్రంధులు
పియూష గ్రంధి
అవటు గ్రంధి (థైరాయిడ్)
పారాథైరాయిడ్ గ్రంధి
వీపు (వెనుకభాగం)
వెన్నెముక
వెన్నుపూసలు
వెన్నుపాము
ఛాతీ
వక్షోజాలు
ఊపిరితిత్తులు
గుండె
అన్నవాహిక
ఉదరవితానము (డయాఫ్రం)
బాలగ్రంధి
ఉదరము

జీర్ణకోశం
పేగులు (చిన్న ప్రేగు+పెద్ద ప్రేగు)
కాలేయం
ప్లీహము
క్లోమము
మూత్రపిండాలు
అధివృక్క గ్రంధి (అడ్రినల్ గ్రంధి)
ఉండుకము (అపెండిక్స్)
నాభి
కటి
కటి (పెల్విస్)
త్రికాస్థి/ త్రికము (శాక్రం)
గుదాస్థి/ అనుత్రికము (కాకీక్స్)
అండాశయాలు
ఫెలోపియన్ నాళాలు
గర్భాశయం
యోని
క్లైటోరిస్
మూత్రాశయం
వృషణాలు
శుక్రకోశం
శుక్రవాహికలు
పౌరుష గ్రంథి
పురీషనాళము
గుదము
శిశ్నము
కాళ్ళు మరియు చేతులు
కండరాలు
ఎముకలు
కీళ్ళు
రక్తనాళాలు
నాడులు
భుజం
దండచేయి
మోచేయి
ముంజేయి
మణికట్టు
చేయి
చేతివేళ్లు
తొడ
మోకాలు
ముంగాలు
మడమ
పాదము
కాలివేళ్లు
మానవ శరీరములోని కణజాలాలు
ఉపకళా కణజాలాలు
సరళ ఉపకళా కణజాలాలు
సరళ శల్కల ఉపకళా కణజాలాలు
సరళ ఘనాకార ఉపకళా కణజాలాలు
సరళ స్తంభాకార ఉపకళా కణజాలాలు
సరళ స్తంభాకార శైలికా ఉపకళా కణజాలాలు
మిధ్యాస్త్వరిత ఉపకళా కణజాలాలు
సంయుక్త ఉపకళా కణజాలాలు
స్తరిత ఘనాకార ఉపకళా కణజాలాలు
స్తరిత స్తంభాకార ఉపకళా కణజాలాలు
స్తరిత కేరాటిన్ సహిత శల్కల ఉపకళా కణజాలాలు
స్తరిత కెరాటిన రహిగ ఉపకళా కణజాలాలు
అవస్థాంతర ఉపకళా కణజాలాలు
సంయోజక లేదా ఆధార కణజాలాలు
వాస్తవిక సంయోజక కణజాలాలు
మాత్రిక పలచగా ఉన్న (అసాంద్రీయ) సంయోజక కణజాలాలు
అరియోలర్ సంయోజక కణజాలాలు
జాలక సంయోజక కణజాలాలు
జెల్లివంటి సంయోజక కణజాలాలు
అడిపోస్ సంయోజక కణజాలాలు
తంతువులు చిక్కగా ఉన్న సంయోజక కణజాలాలు
తెల్లని తంతు సంయోజక కణజాలాలు
పసుపు పచ్చని తంతువులున్న స్థితిస్థాపక కణజాలాలు
అస్థి లేదా ఆధార కణజాలాలు
మృదులాస్థి కణజాలాలు
కచాభ మృదులాస్థి
స్థితిస్థాపక మృదులాస్థి
తంతుయుత మృదులాస్థి
అస్థి కణజాలాలు (ఎముక)
మృదులాస్థి ఎముకలు
త్వచాస్థి ఎముకలు
స్పంజికల వంటి ఎముకలు
చిక్కని ఎముకలు
ద్రవ కణజాలాలు
రక్తం
శోషరసం
కండర కణజాలాలు
అస్థి లేదా నియంత్రిత చారల కండరాలు
అంతరాంగ లేదా అనియంత్రిత నునుపు కండరాలు
హృదయ లేదా అనియంత్రిత చారల కండరాలు
నాడీ కణజాలాలు

వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము
వర్గం:జాబితాలు

శరీరంలో ఎన్ని ఎముకలు ఉంటాయి?


కోరుకొండ, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని తూర్పు గోదావరి జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము మరియు గ్రామము.[1].. పిన్ కోడ్: 533289. ఇది సమీప పట్టణమైన రాజమండ్రి నుండి 20 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2721 ఇళ్లతో, 9228 జనాభాతో 650 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4609, ఆడవారి సంఖ్య 4619. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 938 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 271. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587380[2].పిన్ కోడ్: 533289.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఐదు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు , ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.
ఒక ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల, ఒక ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాల ఒక ప్రైవేటు ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల  ఉన్నాయి. ఒక ప్రైవేటు వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల ఉంది. ఒక ప్రభుత్వ అనియత విద్యా కేంద్రం ఉంది.సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల రాజానగరంలో ఉంది. సమీప వైద్య కళాశాల రాజానగరంలోను, పాలీటెక్నిక్ రాజమండ్రిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల బూరుగుపూడిలోనూ ఉన్నాయి.సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల రాజమండ్రి లో ఉంది.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
కోరుకొండలో ఉన్న రెండు ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాల్లో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.ఒక కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రంలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో 2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ఇద్దరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు నలుగురు ఉన్నారు. నాలుగు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది.గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో భూగర్భ మురుగునీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
కోరుకొండలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు ఉన్నాయి.లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి.రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం, సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కోరుకొండలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 247 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 12 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 1 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 4 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 384 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 48 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 341 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కోరుకొండలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 21 హెక్టార్లు
చెరువులు: 319 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
కోరుకొండలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, చెరకు
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
బియ్యం
శ్రీ లక్ష్మీనరసింహస్వామి ఆలయ విశేషాలు
ఇక్కడ ప్రసిద్ధ మైన శ్రీ లక్ష్మీనరసింహస్వామి దేవాలయం ఉంది.120 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న ఈ దేవాలయం చేరుకొవడానికి 615 మెట్లు ఉన్నాయి. ఈ మెట్లు చాలా ఆశ్చర్యంగా కొండకు చేర్చడంవల్ల ఈ గ్రామానికి కోరుకొండ అని పేరు వచ్చింది అంటారు. మరొక కథనం కొండపై కోరుకొన్న కోరికలు తీరుతాయని నమ్మకంతో కోరుకొండగా పిలుస్తారు. ఆలయం యొక్క శిల్పకళా సౌందర్యం చాలా అద్భుతంగా ఉంటుంది. ఈ ఆలయంలో ప్రధానదైవం శ్రీ లక్ష్మీనరసింహస్వామి. ఇక్కడ రెండు దేవాలయాలు ఉన్నాయి. ఒక గుడిలో దైవాన్ని స్వయంభువుగా చెబుతారు. ఇంకో గుడిలో దైవాన్ని ప్రతిష్ఠ మూర్తిగా చెబుతారు. స్వయంభువు లక్ష్మీ నరసింహస్వామి విగ్రహం తొమ్మిది అంగుళాలు ఎత్తులో ఉంటుంది. ఈ ఆలయంలో పూజలు వైఖానస ఆగమ శాస్త్రానుసారంగా జరుగుతాయి. ఇక్కడ దశావతారాల అందమైన శిల్పాలతో పాటు శ్రీరామక్రతు స్తంభము ఉంది. ఈ దేవాలయాన్ని వైష్ఠవ దివ్య క్షేత్రాలలో ఒకటిగా చెబుతారు.
పురాతన మరియు చారిత్రక ఆలయ విశేషాలు
ఈ గుడి మరియు కొండ మీద చాలా శిలాశాసనాలు ఈ ఆలయాన్ని గురించి చెబుతున్నాయి. ఆ శాసనాల ప్రకారం 700-800 క్రీ.శ.లో ప్రసార భట్టారక వంశానికి చెందిన సభ్యులు ఆలయాన్ని నిర్మించారని, ఆలయనిర్వహణబాధ్యతలు తీసుకొన్నారని చెబుతారు. ఇప్పటికి కూడా ఆ వంశస్థులే ఆలయ ధర్మకర్తలుగా ఉన్నారు. శ్రీనాథ కవిసార్వభౌముడు తన కవితాసంపుటంలో కోరుకొండను వేదాద్రిగా వర్ణించాడు. దీనికి సంబంధించిన క్రీ.శ. 1443 చెందిన శిలాశాసనాలు నరసాపురం తాలుకా లక్ష్మణేశ్వరం గ్రామంలో ఉన్నాయి.
సురవరము ప్రతాప రెడ్డి రచించిన అంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర అను గ్రంథములో .......
కోరుకొండలో రాజ్యముచేసిన ముమ్మడినాయకుని రాజ్యములో కోనసీమ, అంగరసీమ, కొఠామసీమ, కురవాటసీమ చాంగలునాటిసీమ మొదలగు సీమలు చేరియుండెను. ఇవన్నియు గౌతమీనది కిరుప్రక్కల వ్యాపించి యుండెను. ఈ రాజ్యము అరటి, కొబ్బరి, పనస, పోక, మామిడి మొదలగు తోటలలో రమ్యమై ఆంధ్రభూమిని ప్రసిద్ధిగా నున్నదని యార్యవట శాసనమున వర్ణింపబడినది.1 "శ్రీశైల పూర్వనికటమునుండి పూర్వ సముద్రముదాక ప్రవహించుకుండి తరంగిణి యను గుండ్లకమ్మనది కిరుపక్కలనుండు సీమకే పూంగినాడను నామము కలదని తెలియుచున్నది.

పండుగలు
ఫాల్గుణ మాసం శుద్ధ ఏకాదశి - స్వామి కళ్యాణం
ఉగాది
వైష్ఠవ కృష్ణాష్టమి
ముక్కోటి ఏకాదశి
ధనుర్మాసం
గోదావరి పుష్కరాలు
శ్రీ రామానుజాచార్యుల జన్మ నక్షత్రం పండుగ
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 8,462.[3] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 4,275, మహిళల సంఖ్య 4,187, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 2,112 ఉన్నాయి.
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	79,553 - పురుషులు 	39,620 - స్త్రీలు 	39,933

మూలాలు

బయటి లింకులు
తూర్పు గోదావరి జిల్లా వెబ్ సైటులో కోరుకొండ గురించి
రాజమండ్రి వెబ్ సైటులో కోరుకొండ గురించి

వర్గం:ఆంధ్ర ప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు

కోరుకొండ మండలంలో ఎన్ని ఎకరాల అటవీ ప్రాంతం ఉంది?


భీమోలు, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, గోపాలపురం మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన గోపాలపురం నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన కొవ్వూరు నుండి 31 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 962 ఇళ్లతో, 3367 జనాభాతో 2240 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1675, ఆడవారి సంఖ్య 1692. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1189 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 98. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588134[2].పిన్ కోడ్: 534341.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు ఉన్నాయి.  బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు గోపాలపురంలో ఉన్నాయి. భీమోలులో ఉన్న ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. రైల్వే స్టేషన్, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	3,367 - పురుషుల సంఖ్య 	1,675 - స్త్రీల సంఖ్య 	1,692 - గృహాల సంఖ్య 	962

2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 3049.[1] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1545, మహిళల సంఖ్య 1504, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 697 ఉన్నాయి.
భీమోలు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, గోపాలపురం మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన గోపాలపురం నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన కొవ్వూరు నుండి 31 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 962 ఇళ్లతో, 3367 జనాభాతో 2240 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1675, ఆడవారి సంఖ్య 1692. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1189 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 98. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588134[3].పిన్ కోడ్: 534341.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు ఉన్నాయి.  బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు గోపాలపురంలో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల గోపాలపురంలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల జంగారెడ్డిగూడెంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల రాజమండ్రిలోను, పాలీటెక్నిక్ జంగారెడ్డిగూడెంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల కొవ్వూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల కొయ్యలగూడెంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం గోపాలపురంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల రాజమండ్రి లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
భీమోలులో ఉన్న ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో3 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. నలుగురు నాటు వైద్యులు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.
చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
భీమోలులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది.
రైల్వే స్టేషన్, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి.
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 16 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
భీమోలులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 234 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 666 హెక్టార్లు
శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 2 హెక్టార్లు
తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 17 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 152 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 1169 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 217 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 1104 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
భీమోలులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 137 హెక్టార్లు
చెరువులు: 967 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
భీమోలులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, పొగాకు, చెరకు
చేతివృత్తులవారి ఉత్పత్తులు
చెక్క పనిముట్లు

మూలాలు

భీమోలు గ్రామ విస్తీర్ణం ఎంత?


సాహితి గాలిదేవర (జ. 1987 ఫిబ్రవరి 12) దక్షిణ భారతదేశ సినిమా నేపధ్యగాయకురాలు. ఆమె తెలుగులో అనేక పాటలు సినిమాలు మరియు ఆల్బంలకు పాడింది.
జీవితం
సహితి ప్రాథమిక కర్ణాటక సంగీతాన్ని శ్రీ తిరుపతి గోపాల కృష్ణ వద్ద నేర్చుకుంది. కానీ ఆమె అంకుల్ జోగారావు ఆమెకు ఎలా పాడాలో నేర్పించాడు.
ఆమె ఈటీవీ సింగర్స్ ఛాలెంజ్ షో సై (2007) లో టాప్-8 లో ఉంది.
2008 లో జీ తెలుగు చే నిర్వహింపబడిన వోయిస్ ఆఫ్ యూత్ కార్యక్రమం "స రి గ మ ప" స్థానిక పోటీలో గెలిచింది. [1]
సోనీ టెలివిజన్ పాటల రియాలిటీ షో "ఎక్స్-ఫాక్టర్ ఇండియా"(2011)  యొక్క మొదటి సీజన్లో 12 ఫైనలిస్టులలో ఒకతెగా నిలిచింది. [2]
ఆమె మా టెలివిజన్ నిర్వహించిన స్పైసీ సిరీస్ 7 లో సూపర్ సింగర్, సూపర్ సింగర్ 8 లో సూపర్ సింగర్ మరియు సూపర్ సింగర్ 9 లో ఫైనలిస్టు గా నిలిచింది. She
డిస్కోగ్రఫీ
జబ్బ కొట్టి - పార్థు  (2008)
మమ్మీ డాడీ - ఏక్ పోలీస్  (2008)
ఓ ధ్యానమైనా చాలు - సిద్దు ప్రం శ్రీకాకుళం  (2008)
చందమామలా అందగాడిని - అనగనగా ఓ ధీరుడు  (2011)
పిల్లలమె - తొలిసారిగా (2011)
కావాలంటే ఇస్తాలే - నాకు ఒక లవర్ ఉంది. (2011)
సింగారెనుండి - రచ్చ (2012)
రూలర్ - దమ్ము  (2012)
నేనే నానీ నే - ఈగ  (2012)
గజి బిజి గతుకుల - సుడిగాడు  (2012)
ఇంకా ఏమి చెప్పాలో - కామిన  (2012)
నా శ్వాసలోన పొంగింది - చాణక్యుడు  (2012)
నీ వరసే నీది - రొటీన్ లవ్ స్టోరీ  (2012)
చాల్ చాల్లే - ఒంగోల్ గిత్త  (2013)
కొత్తగా నీ పరిచయం - బిస్కట్  2013
అను అను - రొమాన్స్  2013
సూదిమందే - దూసుకెల్తా  (2013)
వస్తా వస్తావా - ప్రేమ గీమ జాన్తా నై  (2013)
మీల్కీ మీనాక్షి - ప్రేమ గీమ జాన్తా నై  (2013)
మగధీరుడీ - రాజకోట రహస్యం  (2013)
లవ్ యు రా - హం తుం  (2013)
నీలాకాశం కరిగి - ముద్దుగ (2013)
అడుగులు కలసి - ముద్దుగ  (2013)
నా కళ్లలోన - హం తుం  (2013)
మనసుని మమతని - గాల్లో తేలినట్టుందే  (2013)
తిరుగుబాటిది - బసంతి  (2013)
అటు అమలాపురం రీమిక్స్ - కొత్త జంట  (2014)
యెవరితో మొదటి అడుగు - గ్రీన్ సిగ్నల్  (2014)
ఓహ్ కూని రాగమా - చందమామ లో అమృతం  (2014)
యెరువక సగరో రీమిక్స్ - చందమామలో అమృతం  (2014)
రై రై - రూల్  (2016)
లాగం టాఇ - లై (2017)
బూస్ట్ పిల్ల - ఆరడుగుల బుల్లెట్  2017
పింక్ లిప్స్ - లౌక్యం
భగమతీ థీం సాంగ్ - భాగమతి (కన్నడం)
హలవారు - బుగురి 2016
అల్లినోడు -శివం 2015
డ్రీమిగే బందే - శివం 2015
ఆల్బమ్స్
What Happen to me, Velige Deepam, Plz Vinaddu from the album Plz Vinaddu (2011)
Mudakaratha Modakam, Sumanovandita Sundari from the album Jayaghosha (2011)
వ్యక్తిగత జీవితం
Sahiti holds a B.Tech degree and worked for Infosys for sometime. However, singing is her passion and she wishes to pursue a career by leaving the IT firm.[3]
మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నేపథ్యగాయకులు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా ప్రముఖులు
వర్గం:1987 జననాలు

సాహితి గాలిదేవర

సాహితి గాలిదేవర తల్లిదండ్రుల పేర్లేమిటి?


చైనా భాషలో:[戈壁(沙漠)]error: {{lang}}: unrecognized language tag: zh-t (help) Gēbì (Shāmò) గా పిలువబడే గోబీ అనే పాక్షిక ఎడారి ఆసియాలోకెల్లా అతి విస్తారమైన ఎడారి. ఇది చైనా లోని ఉత్తర మరియు వాయువ్య ప్రాంతంలోనూ మంగోలియాలోని దక్షిణ భాగంలోనూ వ్యాపించి ఉంది. గోబీ ఎడారికి ఉత్తరాన అల్తాయి పర్వతాలు మరియు మంగోలియా గడ్డి మైదానాలు మరియు గడ్డి భూములు ఉండగా, నైరుతి ప్రాంతాన హేక్సి కారిడార్ మరియు టిబెట్ పీఠభూమి మరియు ఆగ్నేయాన ఉత్తర చైనా మైదానము ఉన్నాయి. వాతావరణము మరియు భౌగోళిక పరిస్థితుల ఆధారంగా వివిధ పర్యావరణ, భౌగోళిక ప్రాంతాల కలయికతో గోబీ ఎడారి ఏర్పడింది. ఈ ఎడారి ప్రపంచంలోకెల్లా ఐదవ అతి పెద్ద ఎడారిగా గుర్తింపు పొందింది.
విశిష్టమైన మంగోల్ సామ్రాజ్యంతో పాటు సిల్క్ రోడ్ వంటి ప్రముఖ నగరాలను కలిగిన ప్రాంతంగా గోబీ ఎడారికి చరిత్రలో ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది.
వర్షాన్ని కలిగిన మేఘాలు గోబీ ప్రాంతాన్ని చేరకుండా హిమాలయ పర్వతాలు అడ్డుపడుతుండడం వలన గోబీ ఎడారి ఒక వర్షాభావ ప్రాంతంగా ఉంది.
భౌగోళిక స్థితి
గోబీ ఎడారి1,610km (1,000mi) నైరుతి నుండి ఈశాన్యానికి మరియు 800km (497mi)ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి వ్యాపించి ఉంది. బోస్టన్ సరస్సు మరియు లోప్ నార్ (87°-89° తూర్పు) ను కలిపే రేఖ పొడుగునా ఉన్న గోబీ పశ్చిమ భాగం అత్యంత వెడల్పైన భాగం. అర్ధచంద్రాకారంలో వ్యాపించి ఉన్న1,295,000km2 (500,002sqmi)[1] ఈ ప్రాంతం ప్రపంచంలో ఐదవ అతి పెద్ద ఎడారిగాను, ఆసియాలో అతి పెద్ద ఎడారిగాను గుర్తింపు పొందింది. గోబీలో చాలా ప్రాంతం ఇసుకతో కాక రాళ్ళురప్పలతో నిండి ఉంటుంది.
(Shāmò, సాధారణంగా ఎడారులకు వాడే పదం) మరియు Hànhǎi, "అనంతమైన సముద్రము") వంటి ఎన్నో చైనా భాషకు సంబంధించిన పేర్లు గోబీకి ఉన్నాయి. విస్తృతమైన అర్ధంలో చెప్పాలంటే గోబీ ఎడారి అనేది 77 డిగ్రీ ల తూర్పు న ఉన్న పామిర్స్ నుండి 116 -118 డిగ్రీ ల తూర్పున ఉన్న గ్రేటర్ ఖిన్గన్ పర్వతాల వరకు మంచురియాకు ఆనుకుని ఉండి, ఉత్తరాన అల్తాయి, సాయన్ మరియు యబ్లోనోయి పర్వత శిఖరాల నుండి దక్షిణాన టిబెటన్ పీఠభూమి ఉత్తర భాగంలో ఉండే కున్లున్, అల్తిన్-టాఘ్ మరియు ఖిలియన్ పర్వత శ్రేణుల వరకు వ్యాపించి ఉన్న ఎడారి మైదానం.
సాంప్రదాయ అర్ధంలో చూస్తే సొంఘువా (సున్గారి) అప్పర్ వాటర్ నుండి లిఅవో-హో అప్పర్ వాటర్ వరకు ఉన్న గ్రేటర్ ఖిన్గన్ శ్రేణులు కూడా తూర్పు వైపున గోబిలో భాగంగా ఉన్నాయి. మరో వైపు భౌగోళిక శాస్త్రవేత్తలు మరియు పర్యావరణ వేత్తల అభిప్రాయం ప్రకారం క్జింజియాంగ్లో ఉన్న తరీం బేసిన్ మరియు లోప్ నోర్, హామీ కుముల్ ల ఎడారి బేసిన్ లు కలిసిన గోబీ పశ్చిమ భాగాన్ని ఒక ప్రత్యేకమైన ఎడారిగా పరిగణించవలసి ఉంటుంది. దీనిని తక్లామాకన్ ఎడారి అనే పేరుతో పిలుస్తారు.
గోబీ ఎడారి (మంగోలియాలోని) వాయువ్య ప్రాంతాన ఉన్న నెమెగేట్ బేసిన్ అనేది సుమారు లక్ష సంవత్సరాల నాటి తొలిదశ క్షీరదాలు, డైనోసార్ గుడ్లు మరియు పాత రాతి యుగం నాటి రాతి పరికరాలు వంటి శిథిల సంపదలు ఎన్నింటికో ప్రసిద్ధికెక్కింది.
శీతోష్ణస్థితి

గోబీ అనేది శీతల ఎడారి కావడంతో అప్పుడప్పుడు ఈ ప్రాంతం మంచు మరియు పొగలతో కప్పబడి ఉండడం సర్వసాధారణం. చాలా ఉత్తర భాగాన ఉండడమే కాక సముద్ర మట్టానికి దాదాపు 910–1,520 మీటర్ (3,000–5,000 అడుగుల) ల ఎత్తున ఉండడం కూడా ఈ ప్రాంతం యొక్క తక్కువ ఉష్ణోగ్రత లకు కారణం. సంవత్సరానికి సగటున గోబీ ప్రాంతంలో 194 మిల్లీమీటర్ల (7.6in) వర్షం పడుతుంది. సైబీరియన్ గడ్డి మైదానాల నుండి వీచే గాలుల వలన శీతాకాలంలో కొంత మంచు గోబీ లోని కొన్ని ప్రాంతాలకు చేరడంతో మరి కొంత తేమ పెరగడం జరుగుతుంది. ఈ గాలుల వలన శీతాకాలంలో –40°C (-40°F) నుండి వేసవిలో +50°C (122°F) వరకు అత్యంత తీవ్ర ఉష్ణోగ్రతలు ఈ ప్రాంతంలో నమోదు అవుతుంటాయి.[2]
సంవత్సరం మొత్తం లోనే కాక ఒక 24 గంటల కాల వ్యవధిలో కూడా అత్యంత ఎక్కువ మరియు తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు (35°C లేక 61°F వరకు తేడా నమోదు కావొచ్చు) నమోదయ్యే గోబీ ప్రాంతం ఒక వాతావరణ వైవిధ్యం కలిగి ఉంది.

ఉష్ణోగ్రత Sivantse (1190m)Ulaanbaatar (1150m)సాంవత్సరిక సగటు-2.5°C (27°F)2.8°C (37°F)జనవరి సగటు-26.5°C (-15.7°F)-16.5°C (2°F)జూలై సగటు17.5°C (63.5°F)19.0°C (66°F)వైవిధ్యం38.0°C and -43°C (100°F and -45°F)33.9°C and -47°C (93°F and -52°F)
దక్షిణ మంగోలియాలో కూడా జూలై నెలలో థర్మామీటర్ -32.8°C (-27°F) వరకు పడిపోవడం అలక్సలో 37°C (98.6°F) వరకు ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం జరుగుతుంది.
శీతాకాలం సగటు ఉష్ణోగ్రతలు -40°C (-40°F) వరకు పడిపోతుండగా వేసవిలో సగటు 50°C (122°F) కు చేరుతుంది. చాలా వరకు వర్షం వేసవిలో కురుస్తుంది.
ఆగ్నేయ ఋతుపవనాలు గోబీ లోని ఆగ్నేయ ప్రాంతాన్ని చేరినప్పటికీ ఈ ప్రాంతం అంతా కూడా సాధారణంగా ముఖ్యంగా శీతాకాలం పొడిగా ఉంటుంది. అందువల్ల, ఇక్కడ వసంతంలో ఇసుక తుఫానులు మరియు మంచు తుఫానులు, వేసవి తొందరగా రావడం మరియు శీతాకాలం కూడా తొందరగా రావడం జరుగుతుంది.
పరిరక్షణ, పర్యావరణం మరియు ఆర్ధిక వ్యవస్థ
మొట్టమొదటి డైనోసార్ గుడ్లతో సహా ఎన్నో శిలాజాలకు గోబీ ఎడారి కేంద్ర బిందువుగా ఉంది.
ఈ ఎడారి మరియు పరిసర ప్రాంతాలలో ఎన్నో జంతువులు నివాసం ఉంటాయి. వీటిలో నల్లని తోక గల గాజెల్లు, మార్బిల్ద్ పోల్కాట్లు, బాక్ట్రియన్ ఒంటెలు, మంగోలియన్ అడవి గాడిదలు, సాన్ప్లోవార్లు వంటివే కాక అప్పుడప్పుడు మంచు చిరుతలు, గోధుమ వర్ణపు ఎలుగుబంట్లు మరియు తోడేళ్ళు కనిపిస్తుంటాయి. ఈ ఎడారిలో గ్రే స్పారో సాల్ట్వోర్ట్, గ్రే సేజ్బ్రాష్ మరియు నీడిల్ గ్రాస్మరియు బ్రిడిల్గ్రాస్ వంటి ఎన్నో కరువును తట్టుకోగల మూలికా వృక్షాలు ఎన్నో ఉన్నాయి.
వాహనాలు, పశువులు అస్తవ్యస్తంగా ఈ గోబీ ప్రాంతంలో తిరుగాడుతూ ఉంటాయి (వర్షపాతం ఎక్కువగా ఉండి పశుపోషణకు అనుకూలంగా ఉండే గోబీ ఎడారి తూర్పు భాగంలో మానవ సంచారం ఎక్కువగా ఉంటుంది) కాశ్మీర్ ఉన్ని కోసం ఇక్కడి సంచార పసుపోషక జాతుల వారు పెంచే మేకల వల్ల మంగోలియా లోని గడ్డి భూములు చాలా వరకు తగ్గిపోయాయి. పట్టణ ఆర్ధిక వ్యవస్థ పతనం కావడంతో పాటు పశుపోషణ యొక్క ప్రైవేటీకరణ వలన సంభవించిన ఆర్ధిక పర్యవసానాల ఫలితంగా పట్టణీకరణకు భిన్నంగా గ్రామీణ జీవన విధానానికి ఇక్కడి ప్రజలు తిరిగి అలవాటు పడడం ప్రారంభించారు.
మంగోలియాలో చైనా సరిహద్దుకు 80 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఒయూ తోల్గోయి అనే ప్రాంతంలో ఉన్న భారీ రాగి మరియు బంగారం గనులను వెలికి తీసేందుకు ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.[3]
ఎడారీకరణ
ప్రస్తుతం జరుగుతున్న ఎడారీకరణ వల్ల గోబీ ఎడారి శరవేగంగా విస్తరిస్తుంది. అది కూడా చైనాకు ఆనుకుని ఉన్న దక్షిణ కొన వైపు ప్రతి ఏటా కొన్ని గడ్డి భూములు గోబిలో కలుస్తుండడంతో3,600km2 (1,390sqmi) ఆ వైపున మరింత వేగంగా ఇది విస్తరిస్తుంది. చైనాలో తరచుగా సంభవించే ఇసుక తుఫానులు గడచిన 20 సంవత్సరాలలో ఎడారీకరణ వల్ల మరింతగా పెరిగి చైనా వ్యవసాయ ఆర్ధిక వ్యవస్థను మరింతగా దెబ్బతీస్తున్నాయి.
అడవుల నరికివేత, పశువులు అత్యధికంగా మేయడం మరియు నీటి వనరులు తరిగిపోవడం వంటి మానవ తప్పిదాల వలననే ప్రధానంగా గోబీ ఎడారి విస్తరిస్తుంది. చైనా ఈ ఎడారి మరింతగా విస్తరించడాన్ని అరికట్టేందుకు ఎన్నో ప్రణాళికలు రూపొందించినప్పటికీ చాలా తక్కువ మాత్రమే విజయాలు సాధించడంతో పెద్దగా వీటి ప్రభావం కనపడలేదు. ఎడారి మరింత పెరగకుండా దాని చుట్టూ కొత్తగా అడవులను పెంచేందుకు మొక్కలు నాటించే గ్రీన్ వాల్ ఆఫ్ చైనా అనేది చైనా ప్రభుత్వం యొక్క సరికొత్త ప్రణాళిక.
గోబీ లోని పర్యావరణ ప్రాంతాలు
గోబీని విస్తృతంగా నిర్వచించాలంటే దీని ఐదు విభిన్న పర్యావరణ ప్రాంతాలుగా విభజించవచ్చు.
తూర్పు గోబీ ఎడారి గడ్డి మైదానం అనేది గోబీ పర్యావరణ ప్రాంతాలలో కెల్లా అత్యంత తూర్పు భాగంలో ఉన్న ప్రాంతము281,800km2 (108,804sqmi). చైనా లోని అంతర మంగోలియన్ పీఠభూమి నుండి ఉత్తరానికి మంగోలియా వరకు ఈ ప్రాంతం విస్తరించి ఉంది. దీనిలో యిన్ పర్వతాలతో పాటు ఉప్పు కయ్యలు మరియు చిన్న చిన్న కుంటలతో కూడిన అనేక పల్లపు ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. దీనికి ఉత్తరాన మంగోలియన్-మంచురియన్ గడ్డి భూములు, ఆగ్నేయాన ఎల్లో రివర్ మైదానం మరియు ఆగ్నేయం మరియు తూర్పున అలషణ్ పీఠభూమి పాక్షిక ఎడారి సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.
అలషణ్ పీఠభూమి పాక్షిక ఎడారి అనేది తూర్పు గోబీ ఎడారి గడ్డి మైదానానికి పశ్చిమ మరియు నైరుతి దిక్కుగా ఉంది. ఇందులో గోబీ ఎడారి బేసిన్ లు ఉండడంతో పాటు దీనికి ఉత్తరాన అల్తాయి పర్వత శ్రేణులు, ఆగ్నేయాన హేలన్ పర్వతాలు మరియు నైరుతి దిక్కున క్విలియన్ పర్వతాలు మరియు టిబెట్ పీఠభూమి ఈశాన్య భాగము ఉండి తక్కువ ఎత్తు గల అనేక పర్వతాలను కలిగి ఉంటుంది.
గోబీ సరస్సు లోయా ఎడారి గడ్డి మైదానం అనబడే మరొక పర్యావరణ ప్రాంతము అలషణ్ పీఠభూమి పాక్షిక ఎడారికి ఉత్తరాన ఉండి దక్షిణం వైపు గోబీ అల్తాయి పర్వత శ్రేణులను ఉత్తరం వైపు ఖంగాయి పర్వతాలకు మధ్య విస్తరించి ఉంటుంది.
జున్గేరియాన్ బేసిన్ పాక్షిక ఎడారి ప్రాంతము ఉత్తరాన అల్తాయి పర్వతాలకు దక్షిణాన టియాన్ షాన్ శ్రేణులకు మధ్య విస్తరించి ఉన్న ఎడారి బేసిన్. చైనా లోని క్జింజియాంగ్ ప్రావిన్స్ యొక్క ఉత్తర భాగం నుండి మంగోలియా లోని ఆగ్నేయ మూల వరకు ఈ ప్రాంతం విస్తరించి ఉంది. దీనికి తూర్పున అలషణ్ పీఠభూమి పాక్షిక ఎడారి మరియు పశ్చిమాన చైనా-కజికిస్తాన్ సరిహద్దు పై ఉన్న ఎమిన్ లోయా గడ్డి మైదానం ఉన్నాయి.
జున్గేరియాన్ బేసిన్ పాక్షిక ఎడారిని తక్లామాకన్ ఎడారి నుండి టియాన్ షాన్ పర్వత శ్రేణులు వేరు చేస్తున్నాయి. ఇది తక్కువ ఎత్తులో ఉండే ఇసుక ఎడారి. ఈ ప్రాంతం దక్షిణాన టిబెట్ పీఠభూమి యొక్క ఎత్తైన పర్వత శ్రేణులు మరియు పశ్చిమాన పామిరా లను సరిహద్దులుగా కలిగి ఉంది. తక్లామాకన్ ఎడారి పర్యావరణ ప్రాంతంలో లోప్ ఎడారి కూడా భాగంగా ఉంది.
తూర్పు గోబీ ఎడారి గడ్డి మైదానాలు

ఎత్తులో పెద్దగా తేడాలు లేకపోయినప్పటికీ ఈ ప్రాంతం యొక్క ఉపరితలమంతా ఎంతో వైవిధ్యంగా ఉంటుంది. ఉలాన్బాటర్ () మరియు ఇరెన్-దుబాసు-నార్ సరస్సుకు () మధ్య ఉపరితలం అంతా కొట్టుకుపోయి ఉండి (సమాంతర శ్రేణులు గల తక్కువ ఎత్తైన పర్వతాల యొక్క శ్రేణులతో వేరుచేయబడిన ఎత్తు పల్లాలను కలిగి ఉంటుంది150 to 180m (490 to 590ft)) అనేక పురాతన రాళ్ళు బయటకు చొచ్చుకు వచ్చి చిన్న చిన్న పర్వతాలుగా ఎత్తుపల్లాల ఉపరితలంగా ఏర్పడింది. ఈ పల్లపు ఉపరితలాలు సాధారణంగా సముద్రమట్టానికి మధ్య 900 to 1,000m (3,000 to 3,300ft)కొంచం పైన ఉంటాయి. మరింత దక్షిణానికి వెళితే ఇరెన్-దుటియాసు-నార్ మరియు హుయాంగ్-హో మధ్య ప్రాంతం విశాలమైన ఎత్తు ప్రాంతం తరువాత ఒక పల్లపు మైదానములతో కూడి ఉండి రెండవది 1000–1100మీటర్ ల ఎత్తున ఉంటుంది.1,070 to 1,200m (3,510 to 3,940ft) పీఠభూమి యొక్క వాలులు సాధారణంగా సమాంతరంగా ఉండి, కొన్ని సార్లు మధ్య మధ్య "అగాధాలను" కలిగి ఉంటాయి. హ్యంగాన్ పర్వత శ్రేణులను సమీపించే కొద్దీ దేశం చిన్నగా 1,370m (4,490ft)వరకు ఎత్తు పెరిగి తరువాత 1,630m (5,350ft)వరకు పెరుగుతుంది. ఈ పల్లపు ప్రాంతాలలో సాధారణంగా చిన్న చిన్న సరస్సులు ఏర్పడినప్పటికీ ఈ నీరు సాధారణంగా ఉప్పగా ఉంటాయి. ఇక్కడ మరియు ఉలాన్బాటర్ కు దక్షిణాన320km (199mi) తరచుగా ఏర్పడే వాగుల వలన ఇక్కడ గడ్డి పుష్కలంగా పెరుగుతుంది. అయితే సరిహద్దు పర్వత ప్రాంతాలను చేరే వరకు అన్ని ముఖ్య ప్రాంతాలలో ఎక్కడా కూడా చెట్లు, పొదలు కనబడడం జరగదు. ఇక్కడ, ముఖ్యంగా ఉత్తర భాగంలో, ఈ నీటి ప్రవాహాల వలన మట్టి, ఇసుకల మేటలు ఏర్పడటంతో వీటిని లోతుగా తవ్వి తీయడం జరుగుతుంది2 to 3m (6ft 7in to 9ft 10in).ఇంతే కాక సమాంతర, మెట్ట లోయలలో మందంగా వొండ్రు మట్టి5 to 6m (16 to 20ft) మేటలు వేయడం జరుగుతుంది. ఉలాన్బాటర్ నుండి కల్గాన్ వెళ్ళే పశ్చిమ మార్గంలో దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలలో ఉన్న సాధారణ భౌగోళిక లక్షణాలే కలిగినప్పటికీ పర్వతాలు మాత్రం ఇంత అస్తవ్యస్తంగా కాక తూర్పు నుండి పడమరకు, పశ్చిమ-ఉత్తర-పశ్చిమ నుండి తూర్పు-దక్షిణ-తూర్పు వరకు, పశ్చిమ-దక్షిణ-పశ్చిమ నుండి తూర్పు-ఉత్తర-తూర్పుకు బలమైన గీతలలాగా వరుసగా ఏర్పడి ఉంటాయి.
ఈ ప్రాంతపు మట్టము కూడా ఎత్తుగా ఉంటుంది.కొన్ని సందర్భాలలో 2,400m (7,900ft)ఎత్తుకు చేరుకున్నప్పటికీ సాధారణంగా పల్లపు ప్రాంతాలలో 1,000 to 1,700m (3,300 to 5,600ft)ఎత్తు వరకు, శ్రేణుల వద్ద 200 to 500m (660 to 1,640ft)ఎత్తు వరకు ఉంటాయి. ఈ ఎత్తు ప్రాంతాలు వరుసగా ఉండడం కాక మధ్య మధ్య చిన్న చిన్న అగాధాలు, గల్లీలు మరియు బేసిన్ లతో కూడి ఉంటుంది. అయితే తూర్పు మంగోలియాలోని దక్షిణ భాగాలలో సాధారణంగా ఏర్పడే హాంగై యొక్క యెర్రని సమాంతర రూపాలతో (ఓబ్రుచేవ్ యొక్క గోబీ రూపాంతరము) ఏర్పడే టేబుల్ లాండ్స్ మాత్రం ఇక్కడ కనిపించవు లేదా శారామురేన్ నదీ ప్రాంతానికి దగ్గరలోనే ఇవి ఏర్పడతాయి. వీటిలో కూడా మధ్య మధ్య గల్లీలు లేక ఎండిన నీటి ప్రవాహాలు కనిపిస్తుంటాయి. అయితే ఇక్కడ వాగులుమ సరస్సులు, బావులు ఏమీ లేకపోవడంతో పాటు వర్షపాతం కూడా తక్కువ కావడంతో నీటి కొరత అత్యధికంగా ఉంటుంది. పశ్చిమం నుండి వాయువ్యానికి బలమైన గాలులు వీయడంతో పాటు తక్లా మకాన్ మరియు లోప్ ఎడారిలో వలె దేశమంతటా ఇసుక చుట్టివేయడం కూడా జరుగుతుంది. అడవి వెల్లుల్లి, కలిడియం గ్రసైల్, వార్మ్వుడ్, సాక్సుల్, నిత్రారియ స్కోబెరి, కారగాన, ఏఫెద్ర, సాల్త్వర్ట్ అండ్ ది గ్రాస్, లాసియగ్రోస్తిస్ స్ప్లెండెన్స్ వంటి ఎన్నో వృక్ష జాతులు ఇక్కడ ఉన్నాయి. అల్లియం పోలిరైజం అనే తాన అడవి ఉల్లి ఇక్కడి పెంపుడు జంతువుల ప్రధాన ఆహారం. సరి అయిన హాజల్ నట్ వంటి వాసన నిచ్చే వొంటె యొక్క ఐరాగ్ (పులియబెట్టిన పాలు) ను పొందేదుకు ఇది తప్పని సరి ఆహారమని మంగోలియన్ ల అభిప్రాయం.
ఈ గోబీ అనే అతి పెద్ద ఎడారి దేశం గుండా అనేక ప్రధాన వాణిజ్య మార్గాలు ఉన్నాయి. ఇందులో కొన్ని మార్గాలు కొన్ని సంవత్సరాలుగా వాడుకలో ఉన్నాయి. కల్గాన్ (గ్రేట్ వాల్ దగ్గర) నుండి ఉలాన్బాటర్ వరకు (960km (597mi)), గన్సు లోని జియుక్వాన్ నుండి హామీ వరకు670km (416mi), హామీ నుండి బీజింగ్ వరకు (2,000km (1,243mi)), హోహాట్ నుండి హామీ మరియు బార్కుల్ వరకు, గన్సు లోని లాంజ్హో నుండి హామీ వరకు ఉన్న మార్గాలు వాటిలో కొన్ని.
అలశాన్ పీఠభూమి ఎడారి మైదానం
ఇది హ్సిటయు మరియు లిటిల్ గోబిగా పిలువబడే గోబీ లోని నైరుతి ప్రాంతం. ఇది తూర్పున ఎల్లో రివర్ యొక్క గ్రేట్ నార్త్ లూప్ మధ్య నున్న ఖాళీని భర్తీ చేస్తూ ఉండి, పశ్చిమాన ఎజిన్ నది, నైరుతిన కొంత ఎత్తులో3,200 to 3,500m (10,500 to 11,500ft) క్విలియన్ పర్వతాలు, లాంగ్షౌ రాతి వరసలను సరిహద్దులుగా కలిగి ఉంటుంది. హోయంగ్ హో ఉత్తర లూప్ లో ఉన్నటువంటి ఓర్దోస్ పీఠభూమి యొక్క ఈశాన్య ప్రాంతాన్ని ఆవరించి ఉండే ఓర్దోస్ ఎడారి ఈ పర్యావరణ ప్రాంతంలోనే ఉంది. పొటానిన్ గోబీని విభజించే మూడు పెద్ద లోయల యొక్క మధ్య బేసిన్ కు చెందిన ప్రాంతం ఇది. భౌగోళికంగా ఇది ఒకప్పుడు ఒక పెద్ద సరస్సు లేక భూఅంతర సముద్రము అయే అవకాశాలు కలిగిన సమాంతరమైన మైదానం అని ప్రేవాల్స్కీ అన్నారు. ఈ ప్రాంతం మొత్తం సమతలంగా ఉండడం, గట్టి సాల్ద్గైన్ మట్టి మరియు అక్కడక్కడా మట్టి మేటలు వేసిన ఉపరితలం ఉండడంతో పాటు కొంత భూమి అడుగు భాగంలో ఉప్పు కయ్యలు ఉండడం అనేవి ఈయన ఈ అభిప్రాయానికి రావడానికి ఆధారంగా ఉన్నాయి. కొన్ని వందల కిలో మీటర్ల పాటు ఉత్త ఇసుక తప్ప ఇంకేమీ ఈ ప్రాంతంలో కనిపించవు. మధ్యలో ఏమీ లేకుండా ఇలా ఇసుక ఎడారి కొనసాగుతుండే కొన్ని ప్రాంతాలను మంగోలియన్ లు టెన్గర్ (ఆకాశం) అని పిలుస్తారు. ఈ సుదీర్ఘ ఎడారి ప్రాంతాలలో ఒక్క నీటి చుక్క గానీ, అనంతమైన పచ్చని ఇసుక మైదానం మధ్యలో కానీ, పర్వతాల అడుగు భాగంలో కానీ ఒక్క ఒయాసిస్ కానీ కనపడక ఉప్పని మట్టితో బీడు పడిన భూమితో నిండి ఉంటుంది. మొత్తం మీద ఒకటే మట్టం కలిగిన దేశం అయినప్పటికీ1,000 to 1,500m (3,300 to 4,900ft), గోబీ లోని అనేక ఇతర ప్రాంతాలలో వలెనె ఈ ప్రాంతం కూడా దాదాపు 300 మీటర్ ల ఎత్తు ఉండే కొండలు, పర్వతాలతో నిండి ఉంటుంది. ఇక్కడి వృక్షజాతులను చూసినా కొన్ని రకాల పొదలు, ఒక డజనుకు పైగా గడ్డి మరియు మూలికా జాతులు మాత్రమే కనిపిస్తాయి. వీటిలో సాక్సువల్ (హాలోక్జిలాన్ అమ్మాన్దేన్ద్రన్) మరియు అగ్రియోఫిలం గోబికం కాంల్వులస్, ఫీల్డ్ వార్మ్వుడ్ (అర్టేమిసియ కామ్పెస్త్రిస్ ), అకాసియ, ఐనుల అమ్మోఫిలా, సొఫోర ఫ్లావేస్సెంస్, కాన్వోల్వులాస్ అమ్మానై, పెగానం మరియు అస్త్రాగాలాస్ వంటి ఇతర జాతులు ఉన్నప్పటికీ అన్నీ ఎండి, పొట్టిగా రూపాంతరం చెంది కనిపిస్తాయి. జంతు మరియు పక్షి జాతులను తీసుకున్నా జింకలు, తోడేళ్ళు, నక్కలు, కుందేళ్ళు, ముళ్ళ పందులు, ముంగిసలు, రకరకాల బల్లులు మరియు సాన్ద్గ్రోస్, భరద్వాజ పక్షి, స్తోన్చాటార్మ పిచ్చుక, కొంగ, హేన్ద్రేసంస్ గ్రవుండ్ జే (పోడోసుస్ హేన్దర్సోనీ ), కొమ్ములుగల భరద్వాజ పక్షులు (ఎరేమోఫిల అల్పెస్త్రిస్ ), మరియు తురాయి గలిగిన భరద్వాజ పక్షులు (గలేరిడ క్రిష్టట ) వంటి కొన్ని జాతులు తప్ప వేరేమీ పెద్దగా కనిపించవు.
జున్గేరియాన్ బేసిన్ ఎడారి మైదానం
యుల్డాజ్ లోయ హైడాగ్-గోల్ (-) లోయ అనేది ఒక చిన్న ఎడారి. ఇది చుసిస్ అనబడే శనషేన్ ట్రాహెన్ హాష్ పర్వత శ్రేణులు మరియు నిట్టనిలువుగా ఉండి, ఒకదానికొకటి దూరంగా ఉండే క్రాసేనార్డ్ శ్రేణులతో చుట్టబడి ఉంటుంది. దక్షిణానికి వెళ్ళే కొద్దీ అవి విస్తారంగా తయారై ఒక దానితో ఒకటి కలిసిపోయి తూర్పు నుండి పడమరకు విస్తరించి బోస్టన్ సరస్సుకు మధ్యలో చోటు ఇస్తాయి. ఈ రెండు పర్వత శ్రేణులు ఈ యొక్క గొప్ప అధిరోహనానికి ఉత్తరాన మరియు దక్షిణాన ఉండడంతో పాటు ఇది తూర్పు దిశగా దాదాపుగా 20 డిగ్రీల అక్షాంశం వైపు విస్తరించి ఉంది. చోల్-తాఘ్ శ్రేణి ఉత్తరం వైపు నిట్టనిలువైన వాలును కలిగి ఉండడంతో పాటు దాని అడుగు భాగం లక్చున్ (130m (427ft)సముద్ర మట్టానికి దిగువ) నుండి హామీ (850m (2,789ft)సముద్ర మట్టానికి పైన) వరకు లోతైన అఘాతాలతో చుట్టి ఉంటుంది. కురుక్-తాఘ్ శ్రేణికి దక్షిణాన లోప్ నర్ ఎడారి, కుం-తాఘ్ ఎడారి మరియు బులున్జిర్-గోల్ లోయ ఉన్నాయి. చోల్-తాఘ్ మరియు కురుక్-తాఘ్ ల మధ్య విస్తరించి ఉన్న ఈ గొప్ప అధిరోహనాన్ని మంగోల్ లు ఘాషుం-గోబీ లేక ఉప్పు ఎడారి</i>గా పిలుస్తారు. ఇది ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి విస్తరించి 130 to 160km (81 to 99mi) మధ్య మధ్య చిన్న చిన్న సమాంతర శ్రేణులు, లోయలు, కొండల వరుసలతో ఉండడమే కాక మధ్యలో ఒక విస్తారమైన రాతి లోయను కలిగి ఉండి 900 to 1,370m (2,950 to 4,490ft) ఎత్తు వద్ద బాగా వెడల్పుగా40 to 80km (25 to 50mi) ఉంటుంది. చోల్-తాఘ్ ప్రాంతం పూర్తిగా బీడు పడి ఉండి1,800m (5,900ft), దీని ఉత్తర పాదం ఒక సన్నని ఎండిన ఇసుక భూమి పై ఉండడంతో పైన చెప్పుకున్న లోయలు ఏర్పడినాయి.
కురుక్-తాఘ్ అనేది ఒక్కప్పుడు ఎంతో గొప్ప వైశాల్యం కలిగి విస్తారంగా ఉన్న పర్వత శ్రేణులు ప్రస్తుతం చెల్లా చెదురై, తగ్గిపోవడంతో మిగిలిన కొద్ది భాగము. పశ్చిమాన బోస్టన్ సరస్సు మరియు తరీంకు మధ్య గల ప్రాంతంలో రెండు లేక మూడు ప్రధాన శ్రేణులు ప్రస్తుతం మధ్య మధ్య తెగిపోయినప్పటికీ ఒక దానికి ఒకటి సమాంతరంగా ఉండి వాటి మధ్య ఎన్నో చిన్న చిన్న శ్రేణులు కలిసి ఉంటాయి. ఈ చిన్న చిన్న శ్రేణులు మూడు ప్రధాన శ్రేణు లతో కలిసి ఈ ప్రాంతంలో పొడవాటి సన్నని లోయలను ఏర్పరుస్తాయి. ఈ లోయలు ఒక దానికొకటి మరియు చుట్టూ ఉన్న పర్వత శ్రేణులకు సమాంతరంగా ఉండి మెట్ల వలె కిందికి దిగుతూ ఉంటాయి. వీటికి ఒక పక్క లుక్చున్ పర్వత శ్రేణులు మరియు రెండవ వైపు లోప్ ఎడారి ఉంటాయి. చాలా సందర్భాలలో ఈ సమాంతర లోయలు ఎత్తు పల్లాలతో, ముళ్ళతో నిండి ఉండి లోయల అడుగు భాగంలో చిన్న చిన్న గుట్టలను కుడి ఉంటాయి. ఇలాంటి గుట్టలు ఎక్కడైతే ఉంటాయో అక్కడ తూర్పు వైపు చెదురుమదురుగా మిట్ట ప్రాంతాలు, పాత్ర ఆకారంలో పల్లాలు ఉంటాయి. ఒకప్పుడు ఈ ప్రాంతాలు ఒక సరస్సు యొక్క అడుగు భాగంగా ఉండి ఇప్పుడు ఎండిన ఉప్పు బీడుగా మారినట్లు భావిస్తున్నారు. ఈ ప్రాంతం యొక్క ఉపరితలం కున్లున్ పర్వతాల మధ్యన ఉండే లోయలతో చాలా వరకు పోలిక కలిగా ఉంటుంది. ఘాషియున్-గోబీ మరియు కురుక్-తాఘ్ యొక్క హైడ్రోగ్రఫీ అనేది ఈ లోయల యొక్క అమరిక మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. అనేక చిన్న చిన్న వాగులు ఈ లోయలలో తిన్నగా కిందికి ప్రవహించడం కాక వాటి నుండి అడ్డంగా ప్రవహిస్తూ అడ్డదిడ్డంగా ఉన్న ఎత్తు పల్లాలను అన్నింటినీ దాటాక పశ్చిమానికి తిరుగుతాయి. గ్రుని-గ్ర్హిమిలో అనే ఈ అధిరోహనంలో అత్యంత ఎత్తైన శ్రేణి త్యుగ్-తావు సముద్ర మట్టానికి 2,700m (8,858ft) ఎత్తులోను ఈ అధిరోహనం యొక్క శిఖరానికి 1,200m (3,937ft) ఎత్తులోను ఉంటుంది. ఈ శ్రేణి చోల్-తాఘ్కు చెందినదని ఇతను అభిప్రాయపడినప్పటికీ, స్వెన్ హేదిన్ మాత్రం ఇది కురుక్-తాఘ్ కు చెందినదని అన్నారు. ఈ చివరి శ్రేణి ఖారాటేకేన్-వూల శ్రేణిని (దీనినే కిజిల్-సంఘీర్, సినీర్ మరియు సిన్ఘర్ పర్వతాలు అని కూడా పిలుస్తారు) పూర్తిగా పోలి ఉంటుంది. ఇది బోస్టన్ సరస్సు నుండి అక-బెల్-కుం (తెల్లని ఇసుక) ఇసుక ఎడారితో వేరు చేయబడినప్పటికీ ఆ సరస్సు దక్షిణ అంచును వోరుసుకుని మొదట పశ్చిమ ఉత్తర పశ్చిమం నుండి తూర్పు దక్షిణ తూర్పుకు ఉంటూ చిన్నగా తూర్పు ఉత్తర తూర్పుకు వొంపు తిరిగి అదేసమయంలో చిన్నగా ఎత్తు కూడా తగ్గుతుంది. 91°ల తూర్పులో కురుక్-తాఘ్ వ్యవస్థలోని ప్రధాన శ్రేణి తూర్పు ఉత్తర తూర్పుకు తిరిగి దాని నాలు ఉప శ్రేణులు అకస్మాత్తుగా అంతర్ధానమవుతాయి. అక్కడ ఒక సన్నని లోయ (గతంలోని లోప్నార్ మధ్య ఆసియా సరస్సు యొక్క ఈశాన్య అఖాతంగా స్వెన్ హేదిన్ దీనిని చూస్తారు) ఉండి దానికి అభిముఖంగా పెషాన్ (బై-సాన్) పర్వత శ్రేణుల అంచులు కనిపిస్తాయి (క్రింద చూడుము). కురుక్-తాఘ్ మొత్తం మీద పల్లంగా ఉండి దాదాపు పూర్తిగా బీడు పడి ఉండి జంతు జీవనానికి అనుకూలంగా లేకుండా ఉంటుంది. అయితే అక్కడక్కడ ఉండే ఒయాసిస్ లపై ఆధారపడి కుందేళ్ళు, జింకలు, ఒంటెలు వంటివి కొన్ని జీవనం సాగిస్తుంటాయి. ఈ కొద్ది అనుకూల ప్రాంతాలలోనే సాక్సువల్ (హలోక్జైలాన్ ), అనాబసిస్ రీడ్ లు (కామిష్), తమరిస్క్ లు, పోప్లార్లు మరియు ఎఫేడ్రాలు వంటి కొన్ని జాతుల పొదలు పెరగడం జరుగుతుంది.
1911 వరకు జరిగిన యూరోపియన్ ల పరిశోధనలు
గోబీ అత్యధికంగా సంచార జాతులవారు నివసించిన ప్రాంతంగా ఎంతో చరిత్రను కలిగి ఉంది. 20వ శతాబ్దం తొలినాళ్ళ నాటికి ఈ ప్రాంతం మంచు-చైనాల నామమాత్రపు నియంత్రణలో ఉండి ఎక్కువగా మంగోల్ లు, యుఘర్లు మరియు కజఖ్ లకు నివాస ప్రాంతంగా ఉంది. ఈ ఎడారిలో ప్రయాణించిన యాత్రికులు ఎవరికి వారు వ్యక్తిగతంగా గమనించి అర్ధం చేసుకున్నదే తప్ప గోబీ ఎడారి గురించిన పూర్తి సమాచారం బయటి వారికి పూర్తిగా తెలియదు. 20 వ శతాబ్దపు తొలినాళ్ళలో గోబీని అర్ధం చేసుకోవడంలో సహకరించిన యూరోపియన్ పరిశోధకులలో కొందరి పేర్లు ఇలా ఉన్నాయి:
జీన్-ఫ్రాంకోయిస్ గేర్బిల్లోన్ (1688–1698)
ఎబెర్హర్డ్ ఇస్బ్రాండ్ ఇడేస్ (1692–1694)
లోరెంజ్ లాంజ్ (1727–1728 మరియు 1736)
ఫస్స్ మరియు అలేగ్జాన్డర్ జి. వాన్ బుంగే (1830–1831)
హేర్మంన్ ఫ్రిట్సే (1868–1873)
పావ్లినోవ్ మరియు జడ్.ఎల్. మటుసోవ్స్కి (1870)
నే ఎలియాస్ (1872–1873)
నికోలాయి ప్రజ్హేవల్స్కి (1870–1872 మరియు 1876–1877)
జోస్నోవ్స్కి (1875)
మిఖైల్ వి. పెవ్త్సోవ్ (1878)
గ్రిగొరీ పోటనిన్ (1877 మరియు 1884–1886)
Count Béla Széchenyi మరియు Lajos Lóczy (1879–1880)
జి.యి. గ్రుమ్-గ్ర్షిమిలో (1889–1890) మరియు ? అనే అన్నదమ్ములు. గ్రుమ్-గ్ర్షిమిలో.
ప్యోత్ర్ కుజ్మిచ్ కోజ్లోవ్ (1893–1894 మరియు 1899–1900)
వ్సేవోలోడ్ ఐ. రోబోరోవ్స్కి (1894)
వ్లాదిమిర్ ఓబ్రుచేవ్ (1894–1896)
కార్ల్ జోసెఫ్ ఫుట్టేరెర్ మరియు డాక్టర్. హోల్డరార్ (1896)
చార్లెస్-ఏటిఎన్నె బోనిన్ (1896 మరియు 1899)
స్వెన్ హేదిన్ (1897 మరియు 1900–1901)
కే. బొగ్దనోవిచ్ (1898)
లాడ్య్ఘిన్ (1899–1900) మరియు కటస్నాకోవ్ (1899–1900)
వీటిని కూడా చూడండి

బాటిల్ ఆఫ్ ఇఖ్ బాయన్
చైనా భౌగోళిక పరిస్థితి
మంగోలియా భౌగోళిక పరిస్థితి
మంగోలియాలో నివసిస్తున్న ప్రజలతో మంగోలియన్ డెత్ వార్మ్గా ప్రసిద్ధి కెక్కిన ఒల్గోయి ఖోర్ఖోయి చెప్పారు
ప్రాంతం వారీగా ఎడారుల జాబితా
సూచనలు

This articleincorporates text from a publication now in the public domain:
మరింత చదవడానికి

కేబుల్, మిల్డ్రెడ్ మరియు ఫ్రెంచ్, ఫ్రాన్సెస్కా (1943) ది గోబీ డెజర్ట్ లండన్. లాండ్స్బోరో పబ్లికేషన్స్,
మాన్, జాన్ (1997) గోబీ: ట్రాకింగ్ ది డెజర్ట్ యేల్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, న్యూ హవెన్, ISBN 0-300-07609-6
స్టీవర్ట్, స్టాన్లీ (2001) ఇన్ ది ఎంపైర్ ఆఫ్ చెంఘిజ్ ఖాన్: ఏ జర్నీ ఎమాంగ్ నోమాడ్స్ హార్పర్కొల్లిన్స్ పబ్లిషర్స్, లండన్, ISBN 0-00-653027-3.
థేయర్, హెలెన్ (2007) వాకింగ్ ది గోబీ: 1,600 మైల్-ట్రెక్ ఎక్రాస్ ఎ డెజర్ట్ ఆఫ్ హోప్ అండ్ డిస్పైర్ మౌన్టైనీర్ బుక్స్, సియాటెల్, WA, ISBN 978-1-59485-064-6
యంగ్ హస్బెండ్, ఫ్రాన్సిస్ (1904) ది హార్ట్ ఆఫ్ ఎ కాంటినెంట్ జాన్ ముర్రే

బాహ్య లింకులు

 గూగుల్ ఎర్త్ అవసరం
Coordinates:

వర్గం:మంగోలియా ఎడారులు
వర్గం:చైనా ఎడారులు
వర్గం:పర్యావరణ ప్రాంతాలు
వర్గం:భౌగోళిక ప్రావిన్స్ లు
వర్గం:సిల్క్ రోడ్ కు ఆనుకుని ఉన్న నగరాలు

ఒంటెలు ఏ ప్రాంతంలో ఎక్కువగా ఉంటాయి?


కవిటి శ్రీకాకుళం జిల్లా, ఇదే పేరుతో ఉన్న మండలం యొక్క కేంద్రము.
మండలంలోని గ్రామాలు

బెళగం
సిలగం
మాణిక్యపురం
బల్లిపుట్టుగ
కుసుమపురం
వరక
బొరివంక
బెజ్జిపుట్టుగ
జగతి
కవిటి
కవిటి-కొత్తూరు
కారపాడు
కొజ్జిరియ
రఘునాధపురం
రాజపురం
వింజగిరి
చండిపుట్టుగ
భైరిపురం
దెప్పిలి గొనపపుట్టుగ
నెలవంక
కపాసకుద్ది
పుతియదల
బి.గొనపపుట్టుగ
డొంక పుట్టుగ

మండల సమాచారము
మండల కేంద్రము 	కవిటి
గ్రామాలు 	21
ప్రభుత్వము - మండలాధ్యక్షుడు
జనాభా (2001) - మొత్తం 	70,945 - పురుషులు 	33,590 - స్త్రీలు 	37,355
అక్షరాస్యత (2001) - మొత్తం 	55.42% - పురుషులు 	70.13% - స్త్రీలు 	42.53%

చండిపుట్టుగ నుండి శ్రీకాకుళం కి ఎంత దూరం?


భౌగోళిక ప్రాంతం వద్ద మరియు జనాభా
భగ్తుపుర (Bhagtupura) (260) (part) అన్నది Amritsar జిల్లాకు చెందిన Amritsar- II తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 195 ఇళ్లతో మొత్తం 1002 జనాభాతో 185 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన Amritsar అన్నది 13 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 532, ఆడవారి సంఖ్య 470గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 706 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37572[1].
అక్షరాస్యత
మొత్తం అక్షరాస్య జనాభా: 525 (52.4%)
అక్షరాస్యులైన మగవారి జనాభా: 290 (54.51%)
అక్షరాస్యులైన స్త్రీల జనాభా: 235 (50.0%)
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ బాలబడులుఉందిగ్రామంలో 1 ప్రైవేటు బాలబడులుఉంది
గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలఉందిగ్రామంలో 1 ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలఉంది
సమీపమాధ్యమిక పాఠశాలలు (Jhita khurd)గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపమాధ్యమిక పాఠశాల (Rakh jhita)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపసీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Amritsar )గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీప"ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాలలు" (Rakh jeeta)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు (Rakh jeeta)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపవైద్య కళాశాలలు (Rakh jeeta)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపమేనేజ్మెంట్ సంస్థలు (Rakh jeeta)గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపపాలీటెక్నిక్ లు (Rakh jeeta) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
సమీపవృత్తివిద్యా శిక్షణ పాఠశాలలు (Manawala) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
సమీపఅనియత విద్యా కేంద్రాలు (Rakh jeeta)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపదివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల (Manawala) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
సమీపఇతర విద్యా సౌకర్యాలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
సమీపసామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపమాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపటి.బి వైద్యశాలలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపఅలోపతీ ఆసుపత్రిగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రిగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపఆసుపత్రిగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపపశు వైద్యశాలలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపసంచార వైద్య శాలలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపకుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 1 డిగ్రీలు లేని వైద్యుడుఉంది
తాగు నీరు
శుద్ధిచేసిన కుళాయి నీరుగ్రామంలో లేదు
శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరుగ్రామంలో లేదు
మూత వేసిన బావుల నీరుగ్రామంలో లేదు
మూత వేయని బావులు నీరుగ్రామంలో లేదు
చేతిపంపుల నీరుగ్రామంలో ఉంది
గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నీరుగ్రామంలో ఉంది
ప్రవాహం నీరుగ్రామంలో లేదు
నది / కాలువ నీరుగ్రామంలో లేదు
చెరువు/కొలను/సరస్సు నీరుగ్రామంలో లేదు
పారిశుధ్యం
మూసిన డ్రైనేజీగ్రామంలో లేదు.
తెరిచిన డ్రైనేజీగ్రామంలో ఉంది.
డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా మురుగునీటి శుద్ధి ప్లాంట్లోకి వదిలివేయబడుతోంది .
పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం రావట్లేదు.
స్నానపు గదులతో కూడిన సామాజిక మరుగుదొడ్లుగ్రామంలో లేదు.
స్నానపు గదులు లేని సామాజిక మరుగుదొడ్లుగ్రామంలో ఉంది.
కమ్యూనికేషన్ మరియు రవాణా
పోస్టాఫీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపోస్టాఫీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
గ్రామ పిన్ కోడ్
టెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు)గ్రామంలో ఉంది.
పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసుగ్రామంలో ఉంది.
మొబైల్ ఫోన్ కవరేజిగ్రామంలో ఉంది.
ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలుగ్రామంలో లేదు.సమీపఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ప్రైవేటు కొరియర్గ్రామంలో లేదు.సమీపప్రైవేటు కొరియర్గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు గ్రామంలో లేదు.సమీపప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
రైల్వే స్టేషన్లుగ్రామంలో లేదు.సమీపరైల్వే స్టేషన్లుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ఆటోలుగ్రామంలో లేదు.సమీపఆటోలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
టాక్సీలుగ్రామంలో లేదు.సమీపటాక్సీలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ట్రాక్టరుగ్రామంలో ఉంది.
గ్రామం జాతీయ రహదారితో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపజాతీయ రహదారిగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది..
గ్రామం రాష్ట్ర హైవేతో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపరాష్ట్ర హైవేగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది..
గ్రామం ప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపప్రధాన జిల్లా రోడ్డుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది..
గ్రామం ఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపఇతర జిల్లా రోడ్డుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది..
సమీపనీటితో బౌండ్ అయిన మెకాదం రోడ్డుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపప్రయాణానికి అనువైన నీటి మార్గంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
మార్కెట్ మరియు బ్యాంకింగ్
ఏటియంగ్రామంలో లేదు.సమీపఏటియంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
వ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సహకార బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు.సమీపసహకార బ్యాంకుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
వ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
స్వయం సహాయక బృందంగ్రామంలో లేదు.సమీపస్వయం సహాయక బృందంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణంగ్రామంలో లేదు.సమీపపౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
వారం వారీ సంతగ్రామంలో లేదు.సమీపవారం వారీ సంతగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
"ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు"
ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామంలో లేదు.సమీపఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామంలో ఉంది.
ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామంలో లేదు.సమీపఇతర (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త)గ్రామంలో ఉంది.
ఆటల మైదానం గ్రామంలో లేదు.సమీపఆటల మైదానం గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామంలో లేదు.సమీపసినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
గ్రంథాలయంగ్రామంలో లేదు.సమీపగ్రంథాలయంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
పబ్లిక్ రీడింగ్ రూంగ్రామంలో లేదు.సమీపపబ్లిక్ రీడింగ్ రూంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
వార్తాపత్రిక సరఫరాగ్రామంలో ఉంది.
అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్గ్రామంలో లేదు.సమీపఅసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
జనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయంగ్రామంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది.
భూమి వినియోగం
భగ్తుపుర (Bhagtupura) (260) (part) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో):
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 16
నికరంగా విత్తిన భూ క్షేత్రం: 169
నీటి వనరుల నుండి నీటి పారుదల భూ క్షేత్రం: 169
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):
కాలువలు: 152
బావి / గొట్టపు బావి: 17
తయారీ
భగ్తుపుర (Bhagtupura) (260) (part) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ): Wheat,Rice,Maize
మూలాలు

వర్గం:అమృత్ సర్ జిల్లా గ్రామాలు

భగ్తుపుర గ్రామ పిన్ కోడ్ ఎంత?


జలాల్ పురం,తెలంగాణ రాష్ట్రం, సూర్యాపేట జిల్లా, తిరుమలగిరి మండలంలోని గ్రామం.[1]

ఇది మండల కేంద్రమైన తిరుమలగిరి నుండి 20 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన సూర్యాపేట నుండి 55 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 800 ఇళ్లతో, 3182 జనాభాతో 1227 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1589, ఆడవారి సంఖ్య 1593. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 486 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1499. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 576581[2].పిన్ కోడ్: 508223.
సమీప గ్రామాలు
గుండెపురి 5 కి.మీ. బండరామారం 5 కి.మీ. వెంపటి 6 కి.మీ. బండ్లపల్లి 7 కి.మీ. రవులపాలెం 8 కి.మీ. దూరములో ఉన్నాయి.
ఉప గ్రామాలు
గొల్లగూడ తండ, రాఘవాపురం, రాములబండ తండ, తుమ్మలకుంట తండ, గుండ్లబండ తండ, రాజానాయక్ తండ, జెత్యానాయక్ తండ. కోటినాయక్ తండ.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఏడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి తిరుమలగిరిలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల తిరుమలగిరిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల సూర్యాపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నార్కట్ పల్లిలోను, పాలీటెక్నిక్ తిరుమలగిరిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల సూర్యాపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల తిరుమలగిరిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం సూర్యాపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నల్గొండ లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
జలాల్పురంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో4 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు నలుగురు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
జలాల్పురంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్ ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఈ గ్రామానికి సమీపములో వున్న గ్రామము సూర్యాపేట. ఇది 53 కి.మీ. దూరములో ఉంది. ఇక్కడి నుండి పరిసర గ్రామాలకు రోడ్డు వసతి కలిగి బస్సుల సౌకర్యము ఉంది. ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ. సమీపములో రైలు వసతి లేదు. కాని ఖాజీపేట రైల్వే స్టేషను 61 కి.మీ దూరములో ఉంది. ఇక్కడి నుండి ఇతర సుదూర ప్రాంతాలకు రైలు రవాణ వసతి ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
జలాల్పురంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 71 హెక్టార్లు
శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 49 హెక్టార్లు
తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 19 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 264 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 453 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 368 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 721 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 365 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
జలాల్పురంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 365 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
జలాల్పురంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
మూలాలు

వెలుపలి లంకెలు

2018 నాటికి జలాల్‌పురం గ్రామ సర్పంచ్ ఎవరు?


కజ్జురుగుడ, విశాఖపట్నం జిల్లా, అరకులోయ మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన అరకులోయ నుండి 23 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విశాఖపట్నం నుండి 136 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 10 ఇళ్లతో, 36 జనాభాతో 137 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 20, ఆడవారి సంఖ్య 16. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 36. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 583948[2].పిన్ కోడ్: 531049.
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల అరకులోయలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల గన్నెలలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల గన్నెలలోనూ ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల అరకులోయలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది.
పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉంది. వార్తాపత్రిక, అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
కజ్జూరుగూడలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 40 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 96 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 96 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
కజ్జూరుగూడలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
SODI, సామలు
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	36 - పురుషుల సంఖ్య 	20 - స్త్రీల సంఖ్య 	16 - గృహాల సంఖ్య 	10

మూలాలు

2011 జనగణన ప్రకారం కజ్జురుగుడ గ్రామములో ఎన్ని ఇళ్లులు ఉన్నాయి?