నడింపాలెం, విశాఖపట్నం జిల్లా, కొయ్యూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన కొయ్యూరు నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 91 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 362 ఇళ్లతో, 1221 జనాభాతో 2273 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 588, ఆడవారి సంఖ్య 633. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 3 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1035. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 585612[2].పిన్ కోడ్: 531087.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల రాజేంద్రపాలెంలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల కొయ్యూరులోను, మాధ్యమిక పాఠశాల కొయ్యూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల కొయ్యూరులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల నర్సీపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ నర్సీపట్నంలోనూ ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల నర్సీపట్నంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
నదింపాలెంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
బావుల నీరు  గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్ ఉంది. మొబైల్ ఫోన్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది.
వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది.  ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
నదింపాలెంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
అడవి: 980 హెక్టార్లు
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 166 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 858 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 269 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 160 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 109 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నదింపాలెంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఇతర వనరుల ద్వారా: 109 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
నదింపాలెంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
జీడి, మామిడి
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	1,221 - పురుషుల సంఖ్య 	588 - స్త్రీల సంఖ్య 	633 - గృహాల సంఖ్య 	362

మూలాలు

నడింపాలెం (కొయ్యూరు)

నడింపాలెం గ్రామ విస్తీర్ణం ఎంత?


పుపుల్ జయకర్  (1915 సెప్టెంబరు 11 – 1997 మార్చి 29) భారతదేశ ప్రముఖ కళాకారిణి మరియు రచయిత్రి.
నేపధ్యము
ఈవిడ రచయితనే కాకుండా ఇతర రంగాలలో కూడా విశేష ప్రతిభను ప్రదర్శించింది. స్వాతంత్ర్యానంతరం అంతరించి అవసాన దశకు చేరిన సాంప్రదాయ గ్రామీణ కళలను, హస్త కళలను పునరుజ్జీవింపజేయడంలో ఈమె కృషి అనన్య సామాన్యం.
1980 లలో ఈవిడ ఫ్రాన్స్ . అమెరికా మరియు జపాన్ దేశాలలో భారతీయ చిత్రకళా ప్రదర్శనలను ఏర్పాటు చేసి, పశ్చిమ దేశాలలో మన చిత్రకళకు అంతర్జతీయ కీర్తిని తెచ్చిపెట్టింది. గాంధీ, నెహ్రూ మరియు ప్రముఖ తత్వవేత్త జిడ్డు కృష్ణమూర్తి లకు ఈవిడ మంచి స్నేహితురాలు. అంతే కాకుండా వారి జీవిత చరిత్రలను కూడా గ్రంథస్తం చేసింది. భారతదేశ ముగ్గురు ప్రధాన మంత్రులు నెహ్రూ ఆయన కూతురు ఇందిరా గాంధీ మరియు ఆమె కుమారుడు రాజీవ్ గాంధీ లకు ఈవిడ ఆప్తురాలుగా మెలిగింది. ఇందిరా గాంధీ మరియు ఆమె కుమారుడు రాజీవ్ గాంధీ లకు సాంస్కృతిక సలహాదారుగా వ్యవహరించింది. 40 ఏళ్ళపాటు భారతదేశ చరిత్రను నిశితంగా అధ్యయనం చేసింది. మన దేశ సాంప్రదాయక కళలను ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప్రదర్శనలు ఏర్పాటు చేసి వాటికి ఘనమైన కీర్తిని తద్వారా గిరాకీని తీసుకువచ్చింది[1][2].
1950లో అప్పటి ప్రధాని నెహ్రూ కోరిక మేరకు మనదేశ చేనేత రంగంపై అధ్యయనం చేసింది. తర్వాత ఏర్పాటైన జాతీయ చేనేత సంఘమునకు అధ్యక్షురాలిగా సేవలు అందించింది. ఈ కాలంలోనే అంతరించిపోతున్న భారతీయ మధుబని చిత్రకళని పునరుజ్జింపజేసింది..[3] .1956 లో జాతీయ కళా నైపుణ్య సంగ్రహాలయం  మరియు 1984 లో భారత జాతీయ కళా మరియు సాంస్కృతిక కేంద్రము  (INTACH) లను స్థాపించింది[1]. ఆంతే కాకుండా 1985లో ఇందిరాగాంధీ జాతీయ కళా కేంద్రము  (IGNCA) మరియు 1990 లో జాతీయ కళాపోషణ కేంద్రము  లను కూడా స్థాపించింది[2][4]. ఈమె సేవలను గుర్తించిన భారత ప్రభుత్వము ఈమెను 1967 లో పద్మభూషన్ పురస్కారముతో సత్కరించింది[5].
బాల్యము మరియు విద్యాభ్యాసము
ఈవిడ ఉత్తరప్రదేశ్ లోని ఎతావాలో 1915న జన్మించింది. ఈమె తండ్రి భారత ప్రభుత్వంలో ఉదారభావాలు గల ఉన్నతాధికారి. తల్లి గుజరాత్ లోని సూరత్కు చెందిన బ్రాహ్మణ స్త్రీ. పుపుల్ తన బాల్యంలో వేసవి సెలవులను అక్కడే గడిపేది.
ఈవిడకు ఒక సోదరుడు కుమరిల్ మెహతా మరియు నలుగురు సోదరీమణులు పూర్ణిమ, ప్రేమలత, అమరగంత మరియు నందిని మెహత. తండ్రి ఉద్యోగరీత్యా వీరి కుటుంబం భారతదేశంలోని పలు ప్రదేశాలలో గడిపింది. దీనివలన ఆమెకు బాల్యం నుండే ఆయా ప్రాంతాల స్థానిక హస్త కళలు మరియు సంస్కృతులను పరిశీలించే అవకాశం వచ్చింది.
పదకొండేళ్ళ వయస్సులో ఈవిడ కాశీ వెళ్ళి అక్కడ ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు అనీ బిసెంట్ స్థాపించిన పాఠశాలలో చేరింది. తర్వాత ఈమె తండ్రికి అలహాబాద్ బదిలీ అయింది. అక్కడే ఈమెకు మొదటిసారి నెహ్రూ కుటుంబంతో పరిచయం అయ్యింది. వీరి తండ్రి మరియు నెహ్రూ తండ్రి మోతీలాల్ నెహ్రూ మంచి స్నేహితులు. తర్వాత ఈవిడకు ఆయన కుమారుడు జవహర్ లాల్ నెహ్రూ మరియు మనవరాలు ఇందిరా గాంధీతో స్నేహం కుదిరింది.[3]
1936 లో  నుండి డిగ్రీ పట్టా పుచ్చుకొని తర్వాత బెడ్‍ఫోర్ట్ కళాశాల, లండన్  నుండి ఉన్నత విద్యను పూర్తి చేసింది.[2] తర్వాత మనదేశానికి వచ్చి,న్యాయవాదిగా పనిచేస్తున్న మన్మోహన్ జయకర్  ను వివాహం చేసుకుని, బొంబాయిలో స్థిరపడింది.
జీవన ప్రస్థానము
బొంబాయిలో స్థిరపడిన తర్వాత చిన్న పిల్లల కోసం టాయ్ కార్ట్ (Toy Cart) ' అనే పత్రికను ప్రారంభించింది. ప్రముఖ చిత్రకారులు జెమిని రాయ్  మరియు ఎం.ఎఫ్. హుసేన్లు ఈ పత్రికలో బొమ్మలు గీసేవారు. 1940 లో కస్తూర్బా ట్రస్ట్ కు చెందిన అప్పటి కాంగ్రెస్ నేత మృదులా సారాభాయ్  కి సహాయకురాలిగా పనిచేయడం ప్రారంభించాక ఆమె రాజకీయ ప్రస్థానం ప్రారంభమయ్యింది. జవహర్ లాల్ నెహ్రూ సారథ్యంలోని జాతీయ ప్లానింగ్ కమిషన్ లోని మహిళా వ్యవహారాలశాఖకి ఉప సంచాలకురాలిగా
నియమితమైంది.[6]. జిడ్డు కృష్ణమూర్తితో పరిచయమైన తర్వాత చేనేత రంగంలో ఈమెకు ఆసక్తి కలిగింది. చేనేత మంత్రిత్వ శాఖ నేతృత్వంలో మద్రాసు, బీసెంట్ నగర్ లో చేనేతకారుల సేవా సంఘమును స్థాపించింది.[7]
తర్వాతికాలంలో ఇందిరా గాంధీకి ఆప్త మిత్రురాలిగా మారింది. 1966లో ఆమె ప్రధానమంత్రి అయ్యాక పుపుల్ ని ఆవిడ సాంస్కృటిక సలహాదారుగా నియమించింది. అనతి కాలంలోనే జాతీయ హస్తకళల మరియు చేనేత సంస్థ (Handicrafts and Handloom Corporation of India) లో వివిధ పదవులను చేపట్టి ఆ సంస్థకు అధ్యక్షురాలిగా ఎదిగింది. 1974 నుండి మూడేళ్ళ వరకు ఆ సంస్థకు అధ్యక్షురాలిగా ఉంది..[3]
రాజీవ్ గాంధీ హయాంలో కూడా ఈవిడ ప్రధాన మంత్రి సాంస్కృతిక సలహాదారుగా వ్యవహరించింది. తన పదవీకాలంలో భారత చేనేత మరియు హస్తకళల ప్రపంచవ్యాప్త గుర్తింపు కోసం లండన్, పారీస్ మరియు అమెరికా లలో అప్నా ఉత్సవ్  పేరిట పలు కళా ప్రదర్శనలను ఏర్పాటు చేయించింది.[8]. 1982 లో భారత సాంస్కృతిక సంబంధ సమితి (Indian Council for Cultural Relations (ICCR)) కి ఉపాధ్యక్షురాలిగా నియమితమైంది. అదే సమయంలో (1985–1989) ఇందిరాగాంధీ జాతీయ మెమోరియల్ ట్రస్ట్ ఉపాధ్యక్షురాలిగానూ మరియు ప్రధానమంత్రి సాంస్కృతిక మరియు వారసత్వ వనరుల సలహాదారు గానూ వివిధ సేవలు అందించింది. తన స్నేహితురాలు, ప్రధానమంత్రి అయిన ఇందిరాగాంధీ కోరిక మేరకు 1984 లో భారత జాతీయ సాంస్కృతిక, కళా మరియు వారసత్వ ధర్మనిధి (Indian National Trust for Art and Cultural Heritage) ని స్థాపించింది.[6]
బెంగాల్ లోని అక్షరాస్యతా ఉద్యమం Hungry Generation కి గట్టి మద్దతును తెలిపి 1961 లో వారి కార్యకలాపాలకు సహాయపడింది. తన మరణాంతం వరకు కృష్ణమూర్తి ఫౌండేషన్ లో చురుకైన పాత్ర పోషించింది. అంతేకాకుండా మనదేశంలోనూ మరియు అమెరికా, ఇంగ్లాండు, కొన్ని లాటిన్ దేశాలలో కృష్ణమూర్తి ఫౌండేషన్ స్థాపనకు విశేష కృషి చేసింది. మదనపల్లె లోని రిషీ వ్యాలీ పాఠశాల నిర్వహణలోనూ ప్రధాన పాత్ర పోషించింది.
ఈవిడ జీవితము తర్వాత తరాలకు కూడా ఆదర్శంగా నిలిచింది. వీరిలో 'శ్రీమతి నందినీ పుష్కర్ త్రివేదినీ, కుమారి నందిని వ్యాస్ , ప్రముఖ విద్యావేత్త మరియు భోపాల్లో పేద పిల్లల కోసం బ్రిగేడియర్ త్రివేదీ స్మారక సంస్థ పేరుతో పాఠశాల నడుపుతున్న పుపుల్  ముఖ్యులు.
రచనలు
ఈవిడ రచనలలో కెల్లా పేరెన్నికగలిగినవి ఈమె వ్రాసిన ఇద్దరు ప్రముఖ వ్యక్తుల జీవిత చరిత్రలు. ఒకటి 1988 లో వ్రాసిన ప్రముఖ తత్వవేత్త జిడ్డు కృష్ణమూర్తి జీవిత చరిత్ర J. Krishnamurti: A Biography మరియు 1992లో రచించిన భారత దివంగత ప్రధాని మంత్రి ఇందిరా గాంధీ జీవిత చరిత్ర Indira Gandhi: An Intimate Biograph. రెండవ పుస్తకం రాస్తున్నపుడు తనకు  వలన ప్రాణాపాయం ఉన్నదని నాటి ప్రధాని, ఈవిడ స్నేహితురాలు ఇందిరాగాంధీ సూచనా ప్రాయంగా చెప్పడం జరిగింది.[9].
ముఖ్య రచనలు

సంవత్సరంరచనప్రచురణISBNఇతర వివరాలు1949God is not a full stop: and other storiesKutub1956Textiles and embroideries of IndiaMarg Publications1972Textiles and ornaments of India: a selection of designs, with John Irwinజాన్ ఇర్విన్ తో సహ రచన1980The Earthen Drum: an introduction to the ritual arts of rural IndiaNational Museum1982The Buddha: a book for the youngVakils, Feffer & Simons1986What I am: Indira Gandhi in conversation with Pupul JayakarIndira Gandhi Memorial Trust1989The Earth MotherPenguin BooksISBN 0-14-012352-01992Indira Gandhi: an intimate biographyPantheon BooksISBN 0-679-42479-21994The children of barren women: essays, investigations, storiesPenguin BooksISBN 01402401995The children of barren women: essays, investigations, storiesPenguin BooksISBN 01402401994Fire in the mind: dialogues with J. KrishnamurtiPenguin BooksISBN 0-14-025166-91996J. Krishnamurti: a biographyArkanaISBN 0-14-019519-X
కుటుంబము
1937 లో ఈమె వివాహము బారిష్టరు మన్మోహన్ జయకర్ తో జరిగింది. 1972 లో ఆయన మరణించాడు.
బయటి లంకెలు

మూలాలు=

వర్గం:1915 జననాలు
వర్గం:1997 మరణాలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు

పుపుల్ జయకర్

పుపుల్ జయకర్ ఎప్పుడు మరణించింది?


బోస్నియా మరియు హెర్జెగొవీనా (ఆంగ్లం: Bosnia and Herzegovina) ఐరోపా ఖండంలోని బాల్కన్ ద్వీపకల్పంలో గల ఒక దేశం.
సంక్షిప్తంగా B & H; బోస్నియాన్ మరియు సెర్బియన్: బోస్నా ఐ హెర్సగోవినా (BiH) / బోస్సా మరియు హెర్సెగోవినా (БиХ), క్రొయేషియన్: Bosna i Hercegovina (BiH) మూస: IPA-sh), కొన్నిసార్లు బోస్నియా-హెర్జెగోవినా అని పిలుస్తారు, మరియు తరచూ అనధికారికంగా బోస్నియా అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది బాల్కన్ ద్వీపకల్పంలో ఉన్న ఆగ్నేయ ఐరోపాలో ఒక దేశం. ఇది దాదాపు ఒక భూపరివేష్టిత దేశం, కానీ దీని 26 కి.మీ. ఏడ్రియాటిక్ సముద్ర తీరపు కోస్తా వలన, భూపరివేష్టిత దేశంగా పరిగణింపబడదు. [2][3] బోస్నియా దేశపు దక్షిణాగ్రమున ఓచిన్న ప్రాంతం హెర్జెగొవీనా.
దేశరాజధాని మరియు అతిపెద్ద నగరం సారాజెవో. ఉత్తర సరిహద్దులో క్రొయేషియా మరియు పశ్చిమ మరియు తూర్పుసరిహద్దులో సెర్బియా, ఆగ్నేయసరిహద్దులో మాంటెనెగ్రో, దక్షిణసరిహద్దులో అడ్రియాటిక్ సముద్రం (సముద్ర తీరం సుమారు 20 కిలోమీటర్లు (12 మైళ్ళు) నీయు పట్టణాన్ని చుట్టుముట్టినట్లు ఉంటుంది). భౌగోళికంగా దేశంలోని మధ్య మరియు తూర్పు పర్వత ప్రాంతంగా ఉంటుంది. వాయువ్య ప్రాంతంలో ఇది మధ్యస్థంగా కొండ ప్రాంతంగా ఉంది. ఈశాన్య ప్రధాన భూభాగం విశాలమైన లోతట్టు ప్రాంతం మరియు వేసవికాల ఖండాంతర శీతోష్ణస్థితిని కలిగి ఉంటుంది. వేసవికాలాలు మరియు చల్లని మరియు మంచుకురిసే శీతాకాలాలు ఉంటాయి. దేశంలోని దక్షిణ భాగంలో మధ్యధరా వాతావరణం మరియు సాదా స్థలాకృతి ఉంది.
బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా అనేది నియోలిథిక్ యుగంలో శాశ్వత మానవ స్థిరనివాసాన్ని కలిగి ఉన్న ప్రాంతం. ఈప్రాంతంలో ఆసమయంలో ఆతరువాత అనేక ఇల్లెరియన్ మరియు సెల్టిక్ నాగరికతలకు చెందిన ప్రజలు నివసించారు. సాంస్కృతికంగా, రాజకీయంగా మరియు సాంఘికంగా దేశానికి గొప్ప చరిత్ర ఉంది. 6 వ శతాబ్దం నుండి 9 వ శతాబ్దం వరకు ఈప్రాంతంలో మొదటిసారి స్లావిక్ ప్రజలు స్థిరపడ్డారు. 12 వ శతాబ్దంలో బోస్నియా బనాట్ స్థాపించబడింది. 14 వ శతాబ్దంలో బోస్నియా రాజ్యంగా రూపొందించబడి ఆ తరువాత ఇది ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంతో విలీనం చేయబడింది. ఓట్టమన్ పాలన 15 వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి 19 వ శతాబ్దం చివరి వరకు కొనసాగింది. ఒట్టోమన్లు ఈ ప్రాంతానికి ఇస్లాంను తీసుకువచ్చారు. ముస్లిములు దేశంలోని సాంస్కృతిక మరియు సాంఘిక దృక్పథాన్ని చాలా వరకు మార్చారు. తరువాత ఆస్ట్రో-హంగేరియన్ రాచరికంలో విలీనం చేయబడింది. ఇది మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం వరకు కొనసాగింది. అంతర్యుద్ధ కాలంలో బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా యుగోస్లేవియా రాజ్యంలో భాగంగా మరియు రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత కొత్తగా పూర్తి రిపబ్లిక్ హోదా ఇవ్వబడింది. యుగోస్లేవియా సామ్యవాద ఫెడరల్ రిపబ్లిక్ ఏర్పడింది. యుగోస్లేవియా రద్దు తరువాత రిపబ్లిక్ 1992 లో స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించింది. ఇది బోస్నియా యుద్ధం తరువాత 1995 చివరి వరకు కొనసాగింది. ప్రస్తుతం దేశంలో ఉన్నత అక్షరాస్యత ఆయుఃప్రమాణ అభివృద్ధి కోసం కృషిచేస్తుంది. ఈ ప్రాంతం చాలా తరచుగా సందర్శించే దేశాల్లో ఒకటిగా ఉంది.
[4] 1995 మరియు 2020 మధ్య కాలంలో ప్రపంచంలోని మూడవ అత్యధిక పర్యాటక వృద్ధి శాతం సాధిస్తుందని అంచనా వేయబడింది. [5] బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా సహజ పర్యావరణం మరియు సాంస్కృతిక వారసత్వానికి ఆరు చారిత్రాత్మక నాగరికతలు, వంటకాలు, శీతాకాల క్రీడలు, ప్రత్యేకమైన సంగీతం, వాస్తుశిల్పం మరియు ఉత్సవాలు ఈప్రాంత వారసత్వంగా ప్రసిద్ధి చెందాయి, వాటిలో కొన్ని దక్షిణ ఐరోపాలో అతిపెద్ద మరియు అత్యంత ప్రముఖమైనవిగా భావించబడుతున్నాయి. [6][7] రాజ్యాంగంలో పేర్కొన్న విధంగా దేశం మూడు ప్రధాన జాతి సమూహాలకు అధికారికంగా రాజ్యాంగ ప్రజలకు కేంద్రంగా ఉంది. ఆ జాతులే బోస్సియక్స్, సెర్బియాస్ మరియు క్రోయాట్స్. ఈ మూడు జాతి సమూహాలలో బోస్సియక్స్ అతి పెద్ద సమూహంగా ఉన్నారు. బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాకు చెందిన ఒక స్థానిక జాతి ఆంగ్లంలో బోస్నియన్‌గా గుర్తించబడుతుంది. హెర్జెగోవినియన్ మరియు బోస్సేన్ అనేవి జాతి వివక్షత కంటే కాకుండా ప్రాంతీయంగా నిర్వహించబడుతున్నాయి. హెర్జెగోవినా ప్రాంతం సరిగ్గా నిర్వచించిన సరిహద్దులు లేవు. అంతేకాకుండా 19 వ శతాబ్దం చివరలో ఆస్ట్రో-హంగేరియన్ ఆక్రమణ వరకు దేశం కేవలం "బోస్నియా" అని పిలువబడింది.[8]
బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలో ద్విసభలు కలిగిన శాసనసభ ఉంది. ప్రధానమైన ఒక్కొక జాతి సమూహానికి ముగ్గురు సభ్యులను ఎన్నికచేసి ప్రెసిడెన్సీ రూపొందించబడుతుంది. అయినప్పటికీ కేంద్ర ప్రభుత్వం అధికారం పరిమితంగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే దేశంలో అధికారం అధికంగా వికేంద్రీకరించబడింది. రెండు స్వయం ప్రతిపత్తి కలిగిన రాజకీయ సంస్థలను కలిగి ఉంది. బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా సమాఖ్య మరియు రిపబ్లిక్ సిప్రెస్కా, మూడవ ప్రాంతం, బ్రిస్కో జిల్లా, స్థానిక ప్రభుత్వంతో పాలించబడుతుంది. బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా సమాఖ్య చాలా క్లిష్టమైనది మరియు ఇందులో 10 భూభాగాలు ఉన్నాయి. ఈ దేశం ఐరోపా సమాఖ్యకు సభ్యత్వం కోసం అభ్యర్థించింది.టాలిన్లో జరిగిన సమావేశంలో సభ్యత్వ కార్యాచరణ ప్రణాళిక తరువాత 2010 ఏప్రిల్ నుండి ఉత్తర అట్లాంటిక్ ట్రీటీ ఆర్గనైజేషన్ సభ్యదేశంగా ఉంది.[9] అంతేకాకుండా 2002 ఏప్రిల్ నుండి యూరోప్ కౌన్సిల్ సభ్యదేశంగా మరియు మధ్యధరా యూనియన్ వ్యవస్థాపక సభ్యదేశంగా (2008 జూలైలో) స్థాపించబడింది.
పేరువెనుక చరిత్ర
బోస్నియా గురించి మొట్టమొదటి సంరక్షించబడిన చారిత్రక ఆధారాలలో 10 వ శతాబ్దం మధ్యలో (948 మరియు 952 మధ్య) "చిన్న భూమి" (గ్రీకులో) లో వివరించిన బైజాంటైన్ చక్రవర్తి ఏడవ కాన్స్టాన్టైన్‌చే వ్రాయబడిన ఒక రాజకీయ-భౌగోళిక పుస్తకంలో "బోసోనా" (వివోస్). [10] బోస్నియా నడిబొడ్డున ప్రవహిస్తున్న బోస్నా నది ద్వారా ఈప్రాంతానికి ఈ పేరు వచ్చిందని విశ్వసిస్తున్నారు.భాషాశాస్త్రవేత్త అంటోన్ మేయర్ అభిప్రాయం ఆధారంగా బోస్నా అనే పేరు ఇల్లియన్యన్ "బాస్-ఎ-యాస్" నుండి తీసుకోబడింది), ఇది ప్రోటో-ఇండో-యురోపియన్ రూట్ "బోస్" లేదా "బోగ్" - "నడపబడే నీరు" నుండి పుట్టింది. ఇంగ్లీష్ మధ్యయుగవాద విలియం మిల్లెర్ అభిప్రామ్యం ఆధారంగా బోస్నియాలోని స్లావిక్ నివాసులు "లాటిన్ హోదాను స్వీకరించారు. తరువాత వారు తమ జాతిని బాసంటే బోస్నా మరియు తాన్ బోస్సియక్స్ " అని చెప్పుకున్నారు. [11]హెర్జెగోవినా ("హెర్జోగ్ అంటే భూమి అని అర్ధం") జర్మన్ పదం "డ్యూక్" నుండి [12] బోస్నియన్ మాగ్నట్ స్టీఫెన్ వుకిచిక్ కోసికా (బిరుదు) "హమ్ అండ్ హౌజ్ ఆఫ్ హంజ్ అండ్ ది కోస్ట్" (1448) నుండి ఉద్భవించింది. [13]
గతంలో హమ్ జహమ్ల్జ్ ఉన్న ప్రజలు 14 వ శతాబ్దం మొదటి అర్ధభాగంలో బోస్నేట్ చేత జయించబడ్డారు. 1830 లో స్వల్ప-కాలిక హెర్జెగోవినా ఐలెట్ ఏర్పడే వరకు ఈ ప్రాంతం ఒట్టోమన్స్ హెర్జెగోవినా (హెర్సెక్) సంజక్ ఆఫ్ హెర్జ్గోవినా (హర్స్క్) గా వ్యవహరించబడింది. ఇది 1850 లలో పునరుద్ధరించబడిన తరువాత ఈ సంస్థ సాధారణంగా బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా అయింది.1992 లో స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించబడింది. దేశం అధికారిక పేరు బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా రిపబ్లిక్గా ఉండేది. కానీ 1995 డేటన్ ఒప్పందం తరువాత మరియు కొత్త రాజ్యాంగం ఇది అధికారికంగా బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాకు మార్చబడింది.
భౌగోళికం
బోస్నియా ఉత్తర మరియు పశ్చిమసరిహద్దులో క్రొయేషియా (932 km లేదా 579 మైళ్ళు), తూర్పుసరిహద్దులో సెర్బియా (302 కి.మీ. లేదా 188 mi) మరియు ఆగ్నేయ ప్రాంతానికి మాంటెనెగ్రో (225 కి.మీ లేదా 140 మై) నైరుతీ సరిహద్దులో ఉంది. ఇది నీమ్ నగరం చుట్టూ 20 కిలోమీటర్ల (12 మైళ్ళు) పొడవైన తీరప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది.[2][14] ఇది 42 ° నుండి 46 ° ఉత్తర అక్షాంశం మరియు 15 ° నుండి 20 ° తూర్పురేఖాంశంలో ఉంది.

దేశం పేరు బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా అనే రెండు ప్రాంతాల నుండి వచ్చింది. ఇది స్పష్టంగా నిర్వచించబడిన సరిహద్దుతో వేరు చేయబడింది. బోస్నియా ఉత్తర ప్రాంతాలను ఆక్రమించి మొత్తం దేశంలో సుమారు నాలుగు వంతుల ఆధిపత్యాన్ని కలిగి ఉంది. హెర్జెగోవినా దేశంలోని మిగిలిన దక్షిణ భాగాలను ఆక్రమించింది.
దేశంలో ఎక్కువగా పర్వత ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. వీటిలో కేంద్ర దినరిక్ ఆల్ప్స్ ఉన్నాయి. ఈశాన్య భాగాలు పన్నోనియన్ మైదానానికి చేరుకున్నాయి. దక్షిణాన అడ్రియాటిక్ సరిహద్దులో ఉంది. సాధారణంగా ఆగ్నేయ-వాయువ్య దిశలో దినారిక్ ఆల్ప్స్ ఉన్నాయి. దక్షిణాన అధిక ఎత్తును కలిగి ఉంటుంది. మోంటెనెగ్రిన్ సరిహద్దప్రాంతంలో ఉన్న 2,386 మీటర్లు (7,828.1 అడుగులు) మాగ్లిక్ శిఖరం దేశం అత్యధిక స్థానంగా గుర్తించబడుతుంది. ప్రధాన పర్వతాలలో కొజారా, గ్రెమేక్, వ్లాసిక్, చెర్ర్స్నిక, ప్రెంజ్, రోమానియా, జాహినిన, బ్జేలేస్నికా మరియు ట్రెస్కావికా ఉన్నాయి.
మొత్తంమీద బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలో దాదాపు 50% వరకు అటవీప్రాంతం ఉంది. చాలా అటవీ ప్రాంతాలు బోస్నియా మధ్య తూర్పు మరియు పశ్చిమ భాగాలలో ఉన్నాయి. హెర్జెగోవినాలో మధ్యధరా వాతావరణం ఉంటుంది. ఇది ప్రధానమైన కార్స్ట్ టోపోగ్రఫీ కలిగి ఉంది. నార్త బోస్నియా (పోసావినా) సావా నది వెంట చాలా సారవంతమైన వ్యవసాయ భూమిని కలిగి ఉంది. సంబంధిత ప్రాంతం భారీగా సాగుచేయబడుతుంది. ఈ వ్యవసాయ భూమి పొరుగు క్రొయేషియా మరియు సెర్బియా ప్రాంతాలలో పన్నోనియన్ మైదానంలో భాగంగా ఉంది. ఈ దేశం కేవలం 20 కిలోమీటర్ల (12 మైళ్ళు) తీరాన్ని కలిగి ఉంది.హెర్జెగోవినా-నరేట్వా ఖండంలోని నీయు పట్టణం[2][15]
క్రొయేషియన్ ద్వీపకల్పాలతో ఈ నగరం చుట్టుముట్టబడి ఉన్నప్పటికీ అంతర్జాతీయ చట్టం ప్రకారం బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా బాహ్య సముద్రానికి వెళ్ళే హక్కును కలిగి ఉంది.
సారాజెవో రాజధాని [16] మరియు అతిపెద్ద నగరం. [17][17] ఇతర ప్రధాన నగరాలు వాయువ్య ప్రాంతంలో బోసన్స్కా క్రాజానా, బిజెల్జినా మరియు తుస్లా, బోనియ మరియు మోస్టర్ల మధ్య భాగంలో ఈశాన్యంలో జెనికా మరియు దోబోజ్ హెర్జ్గోవినాలోని అతిపెద్ద నగరాలుగా పిలువబడేవి.బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలో ఏడు అతిపెద్ద నదులు ఉన్నాయి: [18]
సావా దేశంలోని అతి పెద్ద నదీ మరియు క్రొయేషియాతో దాని ఉత్తర సహజ సరిహద్దును ఏర్పరుస్తుంది. ఇది దేశం భూభాగంలో 76% వ్యవసాజలాలను అందించి నల్లసముద్రంలో సంగమిస్తుంది.[18] బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా డానుబే నదిని రక్షించే అంతర్జాతీయ కమిషన్ (ఐ.సి.పి.డి.ఆర్)లో సభ్యదేశంగా ఉంది.
సావా నదికి యునా, సనా మరియు వర్బాస్ ఉపనదులు ఉన్నాయి. అవి బోసాన్స్కా క్రాజిన వాయువ్య ప్రాంతంలో ఉన్నాయి.
బోస్నా నది దాని పేరును దేశానికి ఇచ్చింది. ఇది దేశంలో అతి పొడవైన నదిగా గుర్తించబడుతుంది. ఇది ఉత్తర బోస్టయా సారాజెవో సమీపంలోని సావాలో లన్మించింది.
డ్రినా బోస్నియా తూర్పు భాగంలో ప్రవహిస్తుంది. చాలా భాగం ఇది సెర్బియాతో సహజ సరిహద్దును ఏర్పరుస్తుంది.
నెరెత్వా హెర్జోగోవినా ప్రధాన నది మరియు దక్షిణాన ప్రవహిస్తున్న ఏకైక ప్రధాన నది ఇది అడ్రియాటిక్ సముద్రంలో సంగమిస్తుంది.
ఫైటోగ్యోగ్రాఫికల్ బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా బోరేల్ కింగ్డంకు చెందినది మరియు మధ్యధరా ప్రాంతం అగ్రియారియల్ ప్రావిన్స్ అలైరియెయన్ ప్రావిన్స్ మరియు అద్రియాటిక్ ప్రావింస్‌లను పంచుకుంది. నేచర్ వరల్డ్ వైడ్ ఫండ్ ప్రకారం బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా భూభాగాలను మూడు పర్యావరణ ప్రాంతాలుగా విభజించవచ్చు: పన్నోనియన్ మిశ్రమ అడవులు, దినారిక్ పర్వతాలు మిశ్రమ అడవులు మరియు ఇల్ల్రియన్ ఆకురాల్చు అడవులు.

ఆర్ధికం

బోస్నియా యుద్ధం కారణంగా దెబ్బతిన్న దేశంగా పునర్నిర్మాణం సమస్య ఎదుర్కొంటుంది. తన పూర్వ మిశ్రమ ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి పరివర్తన లిబరల్ మార్కెట్ సంస్కరణలు పరిచయం చేసింది. మునుపటి శకం బలమైన పరిశ్రమ వారసత్వంగా ఉంది; మాజీ రిపబ్లిక్ ప్రెసిడెంట్ డజ్మల్ బిజేడిక్ మరియు ఎస్.ఎఫ్.ఆర్.వై అధ్యక్షుడు చేత " జోసిప్ బ్రోజ్ టిటో " రిపబ్లిక్లో లోహ పరిశ్రమలు ప్రోత్సహించబడ్డాయి. దీని ఫలితంగా యుగోస్లేవియా పెద్ద ప్లాంట్ల అభివృద్ధికి దారితీసింది; ఎస్ఆర్ బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా 1970 ల మరియు 1980 లలో చాలా బలమైన పారిశ్రామిక ఎగుమతి ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థను కలిగి ఉన్నాయి. మిలియన్ల సంఖ్యలో యు.ఎస్. డాలర్ల విలువైన ఎగుమతులు ఉన్నాయి.
బోస్నియా చరిత్రలో అధికభాగం ప్రైవేటు యాజమాన్యంలోని పొలాలలో వ్యవసాయం నిర్వహించబడింది; రిపబ్లిక్ నుండి సంప్రదాయబద్ధంగా తాజా ఆహారాలు ఎగుమతి చేయబడింది.[19]
1990 లలో జరిగిన యుద్ధం, బోస్నియా ఆర్థిక వ్యవస్థలో నాటకీయ మార్పుకు దారితీసింది.[20] జి.డి.పి. 60% పతనం అయింది. భౌతిక మౌలిక సదుపాయాల నాశనం ఆర్థిక వ్యవస్థను ధ్వంసం చేసింది.[21] అత్యధిక ఉత్పత్తి సామర్థ్యం లేని, బోస్నియా ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇప్పటికీ గణనీయమైన సమస్యలను ఎదుర్కొంటోంది. గణాంకాలు జి.డి.పి మరియు తలసరి ఆదాయం 2003 నుండి 2004 వరకు 10% పెరిగాయని సూచిస్తున్నాయి.బోస్నియా తగ్గిపోతున్న జాతీయ రుణ ప్రతికూల పోకడలు మరియు అధిక నిరుద్యోగం 38.7% మరియు ఒక పెద్ద వాణిజ్య లోటు ఆందోళనకు కారణం.
జాతీయ కరెన్సీ (యూరో-పెగ్గేడ్) కన్వర్టబుల్ మార్క్ (కె.ఎం), కరెన్సీ బోర్డు నియంత్రణలో ఉంది. వార్షిక ద్రవ్యోల్బణం 2004 లో 1.9% వద్ద ఇతర ప్రపంచ దేశాలకంటే అతి తక్కువగా ఉంది. [22] అంతర్జాతీయ రుణం 5.1 బిలియన్ డాలర్లు (2014 డిసెంబరు 31 నాటికి). బోస్నియా సెంట్రల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ బిహెచ్ మరియు బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా స్టాటిస్టికల్ ఆఫీస్ ఆధారంగా 2004 లో రియల్ జి.డి.పి. పెరుగుదల రేటు 5%గా ఉంది.
బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా గత సంవత్సరాలలో సానుకూల పురోగతిని ప్రదర్శించాయి. 193 దేశాలలో అత్యల్ప ఆదాయం సమానత్వ కలిగిన దేశాల ర్యాంకింగ్స్‌లో బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా 15 వ స్థానాల్లో నిలిచింది.[23]
యూరోస్టాట్ సమాచారం ప్రకారం బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా పి.పి.ఎస్. జి.శి.పి. 2010 లో యు.యూ సగటులో 29% ఉంది.[24]

అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (ఐఎంఎఫ్) బోస్నియాకు 500 మిలియన్ డాలర్ల రుణం ప్రకటించింది. ఇది 2012 సెప్టెంబరులో ఆమోదించబడింది.
[25]
విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడుల మొత్తం విలువ (1999-2014)[26]
మిలియన్లలో
1999: 166 మిలియన్ల యూరోలు.
2000: € 159 మిలియన్ల యూరోలు.
2001: 133 మిలియన్లు యూరోలు.
2002: € 282 మిలియన్ల యూరోలు.
2003: 338 మిలియన్లు యూరోలు.
2004: € 534 మిలియన్ల యూరోలు.
2005: € 421 మిలియన్ల యూరోలు.
2006: € 556 మిలియన్ల యూరోలు.
2007: € 1.329 బిలియన్ల యూరోలు.
2008: 684 మిలియన్లు యూరోలు.
2009: € 180 మిలియన్ల యూరోలు.
2010: € 307 మిలియన్ల యూరోలు.
2011: € 357 మిలియన్ల యూరోలు.
2012: € 273 మిలియన్ల యూరోలు.
2013: € 214 మిలియన్ల యూరోలు.
2014: € 419 మిలియన్లు యూరోలు.
[27]

అగ్ర పెట్టుబడిదారు దేశాలు (మే 1994 - డిసెంబరు 2013)
ఆస్ట్రియా (€ 1.329 బిలియన్)
సెర్బియా (€ 1.002 బిలియన్)
క్రొయేషియా (€ 733 మిలియన్లు)
స్లోవేనియా (€ 499 మిలియన్లు)
రష్యా (343 మిలియన్లు)
జర్మనీ (€ 333 మిలియన్)
స్విట్జర్లాండ్ (€ 273 మిలియన్లు)
నెదర్లాండ్స్ (€ 206 మిలియన్)
వివిధ రంగాలలో విదేశీ పెట్టుబడులు (మే 1994 - డిసెంబరు 2013)
32% తయారీ
22% బ్యాంకింగ్
15% టెలికమ్యూనికేషన్
11% వాణిజ్యం
5% రియల్ ఎస్టేట్
4% సేవలు
11% ఇతర
బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా వాణిజ్య మరియు ఆర్థిక పర్యావరణంలో ఆర్థిక, రాజకీయ, మరియు మార్కెట్ విశ్లేషణలను ఉపయోగించి వార్షిక నివేదికను అందించే సరాజెవో, బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలు కమర్షియల్ గైడ్‌ను తయారు చేస్తాయి. ఇది ఎంబసీ సారాజెవో వెబ్సైట్‌లో చూడవచ్చు..2017 లో ఎగుమతులు గత సంవత్సరంతో పోలిస్తే 15.96% పెరిగాయి. మొత్తం € 5.65 బిలియన్.[28]2017 లో నిరుద్యోగ రేటు 20.5% ఉంది. కాని వియన్నా ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ఇంటర్నేషనల్ ఎకనామిక్ స్టడీస్ రాబోయే కొద్ది సంవత్సరాలుగా తగ్గుతున్న నిరుద్యోగ రేటు అంచనా వేసింది. 2018 లో నిరుద్యోగం 19.4% ఉండాలని మరియు ఇది 2019 నాటికి 18.8% పడిపోతుందని 2020 లో నిరుద్యోగ రేటు 18.3% తగ్గుతుందని అంచనా వేయబడింది.[29]
రవాణా

బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలో ప్రధాన అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం సరాజెవో ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్పోర్ట్ (IATA: SJJ, ICAO: LQSA), బస్మిర్ ఎయిర్పోర్ట్ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది నగరంలో రైల్వే స్టేషన్ నైరుతి దిశలో 3.3 ఎన్.ఎం. (6.1 కి.మీ; 3.8 మై) ఉంది.
[30]
సారాజెవో నగరంలో బుర్మిర్ శివార్లలో ఉంది.
1992 లో మాజీ యుగోస్లేవియా నుండి స్వాతంత్ర్యం తరువాత బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలో రైల్వే కార్యకలాపాలు దేశ సరిహద్దులలో యుగోస్లేవ్ రైల్వే వారసత్వం కొనసాగించారు.
సమాచార రంగం
జనవరి 2006 లో బోస్నియా కమ్యూనికేషన్స్ మార్కెట్ పూర్తిగా సరళీకరించబడింది. మూడు ల్యాండ్లైన్ టెలిఫోన్ ప్రొవైడర్లు ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ ప్రతి ఒక్కటి పాక్షిక సేవలు సేవలను అందిస్తున్న మూడు ఆపరేటర్లచే అందించబడుతున్నాయి. అధిక-వేగం ఇ.డి.జి.ఇ మరియు 3 గిగాబైట్లు సేవలతో సహా మొబైల్ డేటా సేవలు కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయి.[31]
1943 లో స్థాపించబడిన ఓస్లోబోడెంజే (లిబరేషన్)వార్తాపత్రిక స్థాపించబడింది. అత్యంత పురాతన వార్తాపత్రికను సుదీర్ఘకాలం నడుస్తున్న దేశంలో బోస్నియా ఒకటి. జాతీయ ప్రచురణలలో 1995 లో స్థాపించబడిన డ్నెవ్ని అవాజ్ (డైలీ వాయిస్) మరియు సరాజెవోలో జుటర్‌జె నోవైన్ (మార్నింగ్ న్యూస్) ఉన్నాయి.[32]
ఇతర స్థానిక పత్రికలలో క్రొయేషియన్ వార్తాపత్రిక హర్వాట్స్కా రిజిజ్ మరియు బోస్సేస్ మ్యాగజైన్ స్టార్ట్, వీక్లీ వార్తాపత్రికలు స్లోబోడోనా బోస్నియా (ఉచిత బోస్నియా) మరియు బి.ఎఫ్ డాని (బి.హెచ్. డేస్) ఉన్నాయి.మాసపత్రిక నోవి ప్లామన్ ప్రస్తుతం చాలా వామపక్ష సాహిత్యాన్ని అందిస్తుంది. అంతర్జాతీయ వార్తా స్టేషన్ అల్ జజీరా బాల్కన్ ప్రాంతానికి చెందిన అల్ జజీరా బాల్కన్లకు ప్రసారాలు అందించడానికి సారాజెవోలో ఒక అనుబంధ చానెల్ను నిర్వహిస్తుంది.[33] అంతేకాక, దేశంలో అత్యంత స్వేచ్ఛయుతమైన పత్రికాప్రచురణలను అందుబాటులో ఉన్నాయి.
పత్రికాస్వాతంత్ర్యంలో దేశం అంతర్జాతీయంగా 43 వ స్థానంలో ఉంది.[34]
పర్యాటరంగం

వరల్డ్ టూరిజం ఆర్గనైజేషన్ అంచనాల ప్రకారం, బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా 1995 మరియు 2020 మధ్య ప్రపంచంలోని అత్యధిక పర్యాటక వృద్ధి రేటును కలిగి ఉన్న దేశాలలో బోస్నియా 3 వ స్థానంలో ఉంది.[5]
2012 లో 7,47,827 మంది పర్యాటకులు బోస్నియా-హెర్జెగోవినాను సందర్శించారు.గత సంవత్సరం కంటే ఇది 9% అధికం. 16,45,521 రాత్రిపూట హోటల్‌లో బసచేసిన సమయాలను కలిగి ఉంది. అంతకుముందు సంవత్సరం 9.4% పెరిగింది.వీరిలో 58.6% పర్యాటకులు విదేశీ దేశాల నుండి వచ్చారు.[35]
2006 లో ప్రపంచంలోని దేశరాజధాని సరజెవో నగరం " లోన్లీ ప్లానెట్ " వర్గీకరణలో ప్రపంచ అత్యుత్తమ నగరాల్లో ఒకటిగా స్థానం పొందింది. [16] 1984 వింటర్ ఒలింపిక్ క్రీడలలో సారాజెవోని, (43 గా), డబ్రోవ్నిక్కు (59), లిబ్యులాజానాలో (84), బ్లేడ్ (90) బెల్గ్రేడ్ (113) మరియు జాగ్రెబ్ (135).[36] సారాజెవోలో పర్యాటక రంగం ప్రధానంగా చారిత్రక, మత మరియు సాంస్కృతిక అంశాలపై దృష్టి పెట్టింది. 2010 లో లోన్లీ ప్లానెట్ "బెస్ట్ ఇన్ ట్రావెల్" ఆ సంవత్సరం సందర్శించడానికి మొదటి పది నగరాలలో ఇది ఒకటిగా ప్రతిపాదించబడింది.[37] సారాజెవో కూడా ప్రయాణ బ్లాగును ఫాక్స్నామాడ్ "ఉత్తమ నగరాన్ని సందర్శించండి" పోటీని 2012 లో గెలుచుకుంది. మొత్తం ప్రపంచవ్యాప్తంగా వంద కంటే ఎక్కువ ఇతర నగరాలను ఓడించింది.[38]
మెదుగొర్జె ప్రపంచంలోని క్రైస్తవులకు అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన యాత్రా స్థలాలలో ఒకటిగా మారింది. ఐరోపా‌లోని అతి ముఖ్యమైన మత ప్రదేశాలలో 3 వ స్థానంలో ఉంది. ఈ నగరాన్ని మారింది ప్రతి సంవత్సరం 1 మిలియన్లకు పైగా ప్రజలు సందర్శిస్తారు.[39] 1981 లో ప్రఖ్యాత దండయాత్రలను ప్రారంభించినప్పటి నుంచి 30 లక్షల మంది యాత్రికులు మెదుగొర్జెను సందర్శించారని అంచనా వేయబడింది.[40]
బోస్నియా కూడా ప్రజాదరణ పొందిన స్కీయింగ్ మరియు పర్యావరణ గమ్యస్థానంగా మారింది. బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా ఆల్ప్స్ దక్షిణ ప్రాంతంలో చివరిగా కనుగొనబడిన ప్రకృతి ప్రదేశాలలో ఒకటిగా ఉంది. అడవి మరియు ఇప్పటివరకు స్పృజించని ప్రకృతి వైవిధ్యభరితమైన సాహసకృత్యాలు మరియు ప్రకృతి ప్రేమికులను ఆకర్షిస్తున్నాయి. నేషనల్ జియోగ్రాఫిక్ మ్యాగజైన్ బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలను 2012 లో ఉత్తమ పర్వత బైకింగ్ అడ్వెంచర్ గమ్యంగా పేర్కొంది.[41] సెంట్రల్ బోస్నియన్ Dinaric ఆల్ప్స్ హైకర్స్ మరియు పర్వతారోహకులు ఇష్టపడతారు. మధ్యధరా మరియు అల్పైన్ వాతావరణం కలిగి. వైట్‌వాటర్ రాఫ్టింగ్ కొంతవరకు జాతీయ కాలక్షేపంగా ఉంది. ఐరోపాలో తారా రివర్ కాన్యన్లో ఉన్న లోతైన నదీ కెన్యాన్తో సహా మూడు నదులు ఉన్నాయి.[5]

ఇటీవలే హఫ్ఫింగ్టన్ పోస్ట్ బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా అనే పేరుతో "9 వ గ్రేటెస్ట్ అడ్వెంచర్ ఇన్ ది వరల్డ్ ఫర్ 2013" అనే పేరుతో దేశం "ఐరోపాలో పరిశుభ్రమైన నీరు మరియు గాలి, గొప్ప ఇప్పటి వరకు స్పృజించబడని అడవులు మరియు అత్యంత అధికమైన వన్యప్రాణులు కలిగిన ప్రాంతంగా పేర్కొన్నది. మూడు నదులు ట్రిప్, దీనిని బాల్కన్లు అందించే పర్యాటక ఆకర్షణలలో ఉత్తమమైనదిగా భావించబడుతుంది.[42]

2017 లో 13,07,319 పర్యాటకులు బోస్నియా-హెర్జెగోవినాను సందర్శించారు. ఇది 13.7% పెరుగుదల మరియు 26,77,125 రాత్రిపూట హోటల్ పర్యటనలు గత సంవత్సరం నుండి 12.3% పెరుగుదల. అంతేకాకుండా 71.5% పర్యాటకులను విదేశీ దేశాల నుంచి వచ్చారు.
[43]
పర్యాటక ఆకర్షణలు
బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా పర్యాటక ఆకర్షణలలో కొన్ని:
సారాజెవో, "ఒలింపిక్ సిటీ" లేదా "యూరోపియన్ జెరూసలేం"; బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా యొక్క శాస్త్రీయ, సాంస్కృతిక, పర్యాటక మరియు వాణిజ్య కేంద్రం
సారాజెవోలో వ్రత్నిక్ పాత పట్టణం మరియు బిజేలా తబిజా కోట
మెదుగొర్జె అవర్ లేడీ ఆఫ్ పుణ్యక్షేత్ర; వార్షిక యూత్ ఫెస్టివల్ మరియన్ కవిత్వం మరియు కాథలిక్ తీర్ధయాత్ర గమ్యస్థానం.
మోస్టర్, "నరేటవా నగరం" లేదా "సన్షైన్ నగరం"; స్టారీ అత్యంత మరియు పాత పట్టణం మోస్టర్ యునెస్కొ వరల్డ్ హెరిటేజ్ సైట్స్ స్థానానం.
విసెగ్గ్రాడ్, మెహ్మెద్ పాస్సా సోకోలోవిక్ వంతెన యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం స్థానం
బాన్జా లుకా, "గ్రీన్ సిటీ", కస్టెల్ కోట మరియు ఫెర్హదీజా మసీదు వంటి దృశ్యాలు
బికాక్ మరియు యునా నది ఒడ్డున ఉనా నేషనల్ పార్క్ లో ఉన్న జలపాతాలు
జజేస్, బోస్నియన్ రాజుల నగరం మరియు ఫెడరల్ పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ యుగోస్లేవియా స్థాపించబడిన ప్రదేశం, ప్లివా సరస్సులు మరియు జలపాతం
ప్రిజెడార్ ఓల్డ్ సిటీ మాస్క్, కోజారా నేషనల్ పార్క్ మరియు బోస్నియా అతిపెద్ద రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం స్మారకం (మిరాకోవికాలో)
మీసా సెలిమోవిక్ జన్మస్థలం తుజ్లా ఉప్పు-సరస్సులు
నేరెత్వా నది మరియు ఎగువ నరెత్వాలోని రాకిట్నికా నది కాలువలు
ట్రెబిజత్ నది మరియు దాని జలపాతాలు క్రావిస్ మరియు కోచూసా
బ్లాగాజ్ స్ప్రింగ్ మరియు చారిత్రక పట్టణంతో ఉన్న బునా
దిగువ తారా నది లోయ, ఐరోపాలో లోతైన లోతైన లోయ
సుట్జేస్కా నేషనల్ పార్క్, పెరూతికా పురాతన అడవి (ఐరోపాలో గత రెండు మిగిలిన ప్రాచీన అడవులలో ఒకటి) మరియు సుత్జేస్క నది కానోన్
పోసిటెల్జ్ చారిత్రక గ్రామం
మౌంట్ బ్జేలాస్నికా మరియు జాహరినా 1984 లో ఎక్స్.ఐ.వి. ఒలంపిక్ వింటర్ గేమ్స్ సమయంలో ఉపయోగించే సైట్లు
అడ్రియాటిక్ సముద్రానికి ప్రత్యక్షంగా ప్రాప్తి చేయబడిన బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలో ఉన్న తీరప్రాంత నగరమైన నీమ్
దోబోజ్ మరియు దాని 13 వ శతాబ్దపు కోట
స్టెలాక్, బెలోవిన పొరుగు మరియు రేడిమల్జ సమాధులను కలిగి ఉంది
విస్కో, బోస్నియన్ మతం మరియు రాజరికం యొక్క నగరం, బోస్నియా రాజ్యం యొక్క చారిత్రక రాజధాని మరియు ఆరోపిత బోస్నియా పిరమిడ్ల ప్రదేశం
ఫోనోనికాలోని ప్రోకోస్కో సరస్సు
టెస్సాజ్, బోస్నియాలోని పురాతన నగరాలలో ఒకటి
బిజెల్జినా, దాని వ్యవసాయ మరియు జాతి గ్రామం స్టానిసిక్ ప్రసిద్ధి చెందింది
లుకావ్క్: బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలో అతిపెద్ద కృత్రిమ సరస్సు అయిన మొడ్రాక్ సరస్సును కలిగి ఉన్న లుకావ్క్
ట్రావినిక్, ఇవో ఆండ్రిక్ జన్మస్థలం మరియు బోస్నియా ఐలెట్ రాజధాని నగరం
జబన్నికా, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో యుగోస్లేవ్ సైన్యం నాశనం చేసిన నరెత్వా యుద్ధం మరియు పురాతన వంతెన మరియు మ్యూజియం ఆఫ్ నెరెత్వా
ఓస్ట్రోజాక్ కాజిల్, ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం నిర్మించిన 16 వ శతాబ్దపు కోట మరియు తర్వాత హౌస్ ఆఫ్ హాబ్స్బర్గ్ విస్తరించింది
కొంజిక్: టిని భూగర్భ అణు బంకర్ ఉన్న కొంజిక్.[44]

గణాంకాలు
1991 జనాభా లెక్కల ప్రకారం బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలో 43,77,000 జనాభా ఉంది. అయితే 1996 యు.ఎన్.హెచ్.సి.ఆర్ అనధికారిక జనాభా గణన ఆధారంగా జసంఖ్య 3,920,000 కు పడిపోయిందనా అంచనా వేయబడింది.  1990 లలో యుగోస్లేవ్ యుద్ధాల సమయంలో సంభవించిన భారీ వలసలు దేశంలో జనాభా మార్పులను సృష్టించాయి. 1991 - 2013 మధ్య రాజకీయ విభేదాల కారణంగా జనాభా గణన నిర్వహించలేకపోయారు. ఒక జనాభా గణనను 2011 ప్రణాళిక వేయబడింది.[45] మరియు తరువాత 2012 [46] కొరకు ప్రణాళిక వేసినప్పటికీ జనాభా గణన అక్టోబరు 2013 వరకు ఆలస్యం అయింది. 2013 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.16 మిలియన్ కుటుంబాలలో 37,91,622 మంది ప్రజలను గుర్తించారు. 1991 జనాభా లెక్కల కంటే 5,85,411 మంది తక్కువ మంది.[47]
సంప్రదాయ సమూహాలు

బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలో మూడు సంప్రదాయ "రాజ్యాంగ ప్రజల" స్థావరాలు ఉన్నాయి. వీరు బోస్నిక్కులు, సెర్బులు క్రోయాట్స్, ఇంకా యూదులు మరియు రోమానులు సహా అనేక చిన్న సమూహాలు ఉన్నాయి.[48] బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా గణాంకాల ఏజెన్సీ ప్రచురించిన 2013 జనాభా లెక్కల ప్రకారం జనాభాలో బోస్నియన్లు 50.11%, సెర్బులు 30.78%, క్రోయాట్లు 15.43%, ఇతరులు 2.73% ఉన్నారు. మిగిలిన ప్రజలు తమ జాతి లేదా మతం వివరాలు తెలియజేయ లేదు.[49] జనాభా గణన ఫలితాలు వెల్లడికి " రిపబ్లిక్ సిప్రస్క స్టాటిస్టికల్ " కార్యాలయం బోస్నియా సెర్బియా రాజకీయ నాయకుల మద్య వివాదాలు తలెత్తాయి.[50] జనాభా గణనపై ఈ వివాదం శాశ్వత బోస్నియన్ నివాసితులను చేర్చడానికి సంబంధించింది. దీదిని రిపబ్లిక్ సిస్టాస్కా అధికారులు వ్యతిరేకించారు.[51] యురేపియన్ యూనియన్ గణాంకాల కార్యాలయం " యోరోస్టాట్ " 2016 లో సెంసస్ మెథడాలజీ అంతర్జాతీయ ప్రతిపాదనలను అనుసరించి " బోస్నియన్ స్టాట్స్టికల్ ఏజెంసీ " ఉపయోగించి జనాభా గణలను నిర్వహించాలని నిర్ధారించింది.[52]
మతం

2013 జనాభా లెక్కల ప్రకారం బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలలో ఇస్లాం మెజారిటీ విశ్వాసం ఆధిక్యత కలిగి ఉంది. వీరు మొత్తం జనాభాలో 51% మంది ఉన్నారు. జనాభాలో 46% క్రిస్టియన్లు ఉన్నారు. వీరిలో సెర్బియా ఆర్థోడాక్స్ చర్చి సమాజం అతిపెద్ద సమూహంగా ఉంది. జనాభాలో 31% మంది (సెర్బులుగా గుర్తింపు పొందినవారు), రోమన్ కాథలిక్ చర్చ్ 15% (వీరిలో ఎక్కువమంది క్రోయేషియన్లుగా గుర్తించబడతారు) ఉన్నారు. మిగిలిన సమూహాలలో 1.1%కు సమాధానం ఇవ్వలేదు. అతి చిన్న సమూహాలలో అథిజం 0.3%, నాస్తికత్వం 0.8%, ఇతర 1.15% ఉన్నాయి.[49][53]ఒక 2012 సర్వే ప్రకారం బోస్నియాలోని ముస్లింలలో 54% మంది అహేతురహిత ముస్లింలు, 38% సున్నిమత్వాన్ని అనుసరిస్తున్నారు.[54]
భాషలు
బోస్నియా రాజ్యాంగం అధికారిక భాషలను పేర్కొనలేదు.[55][56][57] ఏదేమైనా విద్యావేత్తలు విద్యాబోధన హిలరీ ఫుటిట్, మైఖేల్ కెల్లీ డేటన్ ఒప్పందం ప్రకారం "బోస్నియన్, క్రోయేషియన్, ఇంగ్లీష్, సెర్బియాలో జరుగుతుంది" అని తెలుపుతుంది. వారు వీటిని ప్రభుత్వ స్థాయిలో "అధికారిక గుర్తింపు కలిగిన మూడు అధికారిక భాషల"గా వర్ణించారు.2000లో బోస్నియన్, సెర్బియన్, క్రొయేషియన్ల సమాన హోదాను 2000 లో రాజ్యాంగ న్యాయస్థానం ధ్రువీకరించింది.[57] ఫెడరేషన్, రిపబ్లిక్ సిపెస్కా రాజ్యాంగ నిబంధనలు ప్రభుత్వ రాజ్యాంగానికి అనుకూలంగా లేవని తీర్పు చెప్పింది. వారు బోస్సియక్, క్రొయేషియన్ (ఫెడరేషన్ విషయంలో), సెర్బియా (రిపబ్లిక్ స్రప్స్కా విషయంలో) మాత్రమే అధికారిగా గుర్తించినందున ఎంటిటీ స్థాయిలో భాషలు. తత్ఫలితంగ ఎంటిటీ రాజ్యాంగాల పదాలు మార్చబడ్డాయి. మూడు భాషలూ అధికారికంగా చేయబడ్డాయి.[57] ఈ మూడు ప్రామాణిక భాషలు పూర్తిగా పరస్పరం మేధాసంపత్తి కలిగి ఉంటాయి. ఈ పదాలను దేశంలో అధికారికంగా గుర్తించబడకపోయినా సెర్బో-క్రొయేషియన్ పునర్వ్యవస్థీకరణ అంటారు. మూడు భాషల్లోని ఒకటి జాతి గుర్తింపుగా మారింది.[58]
మైఖేల్ కెల్లీ మరియు కేథరీన్ బేకర్ ఈ విధంగా వాదించారు: "నేటి బోస్నియన్ ప్రభుత్వం లోని మూడు అధికారిక భాషలు పరస్పర అవగాహన వ్యావహారిక వాదంపై జాతీయ గుర్తింపును సూచిస్తాయి."[59]
ప్రాంతీయ లేదా మైనారిటీ భాషల 1992 యూరోపియన్ చార్టర్ ప్రకారం బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా అల్బేనియన్, మోంటెనెగ్రిన్, చెక్, ఇటాలియన్, హంగేరియన్, మాసిడోనియన్, జర్మన్, పోలిష్, రోమానీ, రోమేనియన్, రిసిన్, స్లోవాక్, స్లోవేనే, టర్కిష్, ఉక్రేనియన్ (యిది మరియు లాడినో) గుర్తించిందని తెలియజేస్తుంది.[60] బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలో ఉన్న జర్మనీ అల్పసంఖ్యాక ప్రజలు ఎక్కువగా ఉన్న డొనాస్చ్వాబెన్ ప్రాంతంలో (డానుబే స్వాబియన్) అవశేషాలు ఉన్నాయి. బాల్కన్ ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం నుండి వచ్చిన తరువాత హబ్బర్గ్ రాచరికం ఆ ప్రాంతంలో స్థిరపడింది. రెండు ప్రపంచ యుద్ధాల తరువాత బహిష్కరణలు మరియు (బలవంతంగా) సమ్మేళనం కారణంగా బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలోని జాతి జర్మన్లు తీవ్రంగా క్షీణించారు.[61]2013 జనాభా గణనలో జనాభాలో 52.86% మంది మాతృభాష బోస్నియాని, 30.76% సెర్బియా, 14.6% క్రొయేషియన్ మరియు 1.57% మరొక భాషని సూచించగా 0.21% సమాధానాన్ని ఇవ్వలేదు.[49]
నగరాలు
సరాజెవో పట్టణ ప్రాంతంలో 3,95,133 నివాసితులు నివసిస్తున్నారు. ఇందులో సరాజెవో నగరం అలాగే ఇలిడజా, వోగోస్కా, ఇస్టోకానా ఇలిడజా, ఇస్టోక్నో నోవో సారాజెవో మరియు ఇస్టోచిని స్టేరి గ్రాడ్ మునిసిపాలిటీలు ఉన్నాయి.[62] మెట్రో ప్రాంతంలో 5,55,210 జనాభా ఉంది. సారాజెవో ఖండం, ఈస్ట్ సారాజెవో, బ్రెజా, కిసెల్జాక్,క్రెసెవొ, విసొకొ నగరపాలితాలు ఉన్నాయి.
సంస్కృతి

నిర్మాణకళ
రాజకీయ, సాంఘిక మార్పులు ప్రజల విభిన్నమైన సాంస్కృతి నిర్మాణకళాను ప్రభావితం చేసాయి. బోస్నియా నిర్మాణకళ అధికంగా నాలుగు ప్రధాన కాలాలచే ప్రభావితం అయింది. ప్రతి కాలం దాని ప్రత్యేక సంస్కృతితో నిర్మాణకళను ప్రభావితం చేసాయి. ఈ ప్రాంతంలో ఎక్కువ సంస్కృతులు వాస్తుకళను ప్రభావితం చేయడంతో నిర్మాణాలు వైవిద్యతను సంతరించుకున్నాయి.
మాధ్యమం

బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలో కొన్ని టెలివిజన్, మ్యాగజైన్స్, వార్తాపత్రికలు ప్రభుత్వ-యాజమాన్యంలో నడుస్తున్నాయి. కొన్నింటికి వాణిజ్యసంస్థల ఆధ్వర్యంలో కొన్ని ప్రకటనలు, సబ్‌స్క్రిప్షన్ ఇతర విక్రయాల ఆదాయంతో నిధులు సమకూరుస్తున్నాయి. బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా రాజ్యాంగం వాక్ స్వాతంత్రానికి హామీ ఇస్తుంది.
యుద్ధానంతర మార్పు యుద్ధానంతర వారసత్వం ఒక సంక్లిష్ట దేశీయ రాజకీయ నిర్మాణం బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా మీడియా వ్యవస్థలో పరివర్తన సంభవించింది. యుద్ధానంతర కాలం ప్రారంభంలో (1995-2005) అంతర్జాతీయ సంస్థలు, సహకార సంస్థలచే నిర్వహించబడుతూ మీడియా అభివృద్ధి చెందింది. మాధ్యమ కార్యాలయాల పునర్నిర్మాణం, వైవిధ్యం, ప్రజాస్వామ్యవిధానాలతో వృత్తిపరంగా అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.[63][64]
యుద్ధానంతర పరిణామాలలో ఒక స్వతంత్ర సమాచార నియంత్రణ సంస్థ ఏర్పాటు చేయబడింది. ప్రెస్ కోడు స్వీకరణ, ప్రెస్ కౌన్సిల్ స్థాపన, ఇన్ఫర్మేషన్ లాకు యాక్సెస్ ఫ్రీడమ్ ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. గతంలో ప్రభుత్వ-యాజమాన్య బ్రాడ్కాస్టర్ నుండి పబ్లిక్ సర్వీస్ బ్రాడ్ కాస్టింగ్ సిస్టం ఏర్పాటు చేయబడింది. అయినప్పటికీ అంతర్జాతీయంగా నేపథ్యం సానుకూల పరిణామాలు దేశీయ ఉన్నత వర్గాల ప్రజలు తరచుగా అడ్డుకున్నారు. వృత్తిపరంగా మాధ్యమం, పాత్రికేయుల వ్యవస్థ నెమ్మదిగా మాత్రమే కొనసాగింది.  ఉన్నత స్థాయి ప్రముఖుల జోక్యం మీడియా, రాజకీయ వ్యవస్థలకు నిర్వహణకు అడ్డుకట్టగా నిలిచింది.[64]
సాహిత్యం
బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలో ఇవో ఆండ్రిక్ (నోబెల్ బహుమతి విజేత ), కరోట్ అంతున్ బ్రాంకో స్మిక్క్, అలెక్సా స్టిటిక్, జోవన్ దుసిక్ మరియు మాక్ డిజ్దార్ వంటి కవులు, జ్లత్కో టాప్చిక్, మీసా సెలిమోవిక్, సెమ్జేడిన్ మెహ్మెడినోవిక్, మిల్జెంకో జెర్గోవిక్, ఇసాక్ సామోక్విలిజా , సాఫ్వేట్ బాసాగిక్, అబ్దుల్లా సిద్రన్, పీటర్ కోసిక్, అలెక్సాండర్ హెమాన్, మరియు నేడ్జాద్ ఇబ్రిషిమోవిక్ వంటి రచయితలు ఉన్నారు. 1919 లో సారాజెవోలో నేషనల్ థియేటరు స్థాపించబడింది. ఇందులో దర్శకుడు నాటక రచయిత బ్రానిస్లావ్ న్యుసిక్ మొదటి ప్రదర్శన నిర్వహించాడు. నోవి ప్లామన్ లేదా సారాజెవ్‌స్కే సవ్‌స్కే వంటి మ్యాగజైన్లు సాంస్కృతిక, సాహిత్య అంశాలతో ప్రచురణలు కొనసాగించాయి.
కళలు

బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా కళ క్రమంగా అభివృద్ధి చెందింది. కళలు కోటోరోనిక్ కోర్టులో చిత్రాలు, స్కెచ్సీ అనే మధ్యయుగ సమాధి నుండి క్రమంగా ప్రదర్శితమౌతూ వచ్చాయి. అయినప్పటికీ ఆస్ట్రో-హంగేరియన్ల రాకతో బోస్నియాలో పెయింటింగ్ పునరుద్ధరణ నిజంగా వృద్ధి చెందింది. 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఐరోపా అకాడెమీల మొదటిసారిగా విద్యావంతులైన కళాకారులు వెలువడ్డారు. వారిలో గాబ్రిజెల్ జుకిక్, పీటర్ సైన్, రోమన్ పెట్రోవిక్ మరియు లాజర్ డ్రెల్జాకా ప్రఖ్యాతి వహించారు.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత మెర్సాడ్ బెర్బెర్, సఫీత్ జే వంటి కళాకారులు ప్రజాదరణ పొందారు.
2007 లో సారాజెవోలో స్థాపించబడిన సమకాలీన కళా మ్యూజియం ప్రపంచ కళాకారుల కళాఖండాలను కలిగి ఉంది.
సంగీతం
అసలైన బోస్నియాన్ మరియు హెర్జెగోవినియన్ పాటలలో గంగా, రెరా ప్రాధాన్యత కలిగి ఉన్నాయి. కలో వంటి జానపద నృత్యాలలో భాగంగా ఉండే స్లావిక్ సంప్రదాయసంగీతం తరువాత ఒట్టోమన్ యుగంలో సెవాల్డికినాకు సంప్రదాయ స్లావిక్ సంగీతం ప్రజాదరణ పొందింది. ఇక్కడ డినో జోనిచ్, గోరన్ బ్రెగోవిక్, డొవరిన్ పోపోవిచ్, కెమల్ మోంటెనో, జెడ్రవ్కో గోలిక్, ఎల్వివి లాకోవిక్, ఎడో మాజక, హరి మాతా హరి, డినో మెర్లిన్ వంటి ప్రముఖ సంగీతకారులు పాప్, రాక్ సంగీతం సాంప్రదాయం కొనసాగింది. డ్రోడ్ నోకోవిక్, అల్ 'డినో, హరిస్ డనినోవిక్, కోర్నిలిజ కోవక్ వంటి సంగీతదర్శకులు తమ ప్రతిభను నిరూపించుకున్నారు. మాజీ యుగోస్లేవియాలో బిజెలో డగ్మే, క్రెవనా జబుక, డివెల్జే జగోడ్, ఇండెక్స్, ప్లేవి ఆర్కెస్టార్, జాబ్రాన్జినో పెస్సేజే, అంబాసాడొరి, డుబియోజా కాలేక్టివ్ వంటి అనేక పాప్ మరియు రాక్ బాండ్లు ప్రజాదరణ పొందాయి. గాయకుడు మరీజా (స్సెటిక్ తండ్రి ప్రపంచ ప్రసిద్ధ జాజ్ సంగీతకారుడు) బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా ప్రస్తుత జాతీయ గీతం సృష్టికర్తగా ఖ్యాతి గడించాడు. విద్యావేత్త మరియు బోస్నియన్ జాజ్ రాయబారి సినాన్ అల్మనోవిచ్, స్వరకర్త సాసా లోసిక్, పియానిస్ట్ సాసా టోపెరిక్ వంటి ప్రముఖులకు బోస్నియా స్వస్థలంగా ఉంది. హెర్జెగోవినాలో, బోస్నిక్స్ గ్రామాలలో సెర్బులు, క్రోయాట్లు పురాతన గుస్లే పాత్రను పోషిస్తున్నారు. నాటకీయ స్వరంలో సాధారణంగా పురాణ కవితలు చెప్పడానికి గుస్లేను ఉపయోగిస్తారు.
బహుశా విలక్షణమైన, గుర్తించదగిన "బోస్నియన్" సంగీతం సెవాల్డింకా భావోద్వేగ మెలంచోలిక్ జానపద గీతంగా గుర్తించబడుతుంది. ఇందులో తరచుగా ప్రేమ, నష్టాలు, ప్రియమైన వ్యక్తి ఆరాధన, మనోవేదన, మరణం భావోద్వేగమైన విషయాలను వివరిస్తుంది. సెవాల్డింకాస్ సాంప్రదాయకంగా ఒక సాజ్‌తో (ఒక టర్కిష్ స్ట్రింగ్ ఉపకరణం)తో ప్రదర్శించబడుతుంది. తర్వాత దీనిని అకార్డియన్ భర్తీ చేసింది. అయితే కొంతమంది పరిశుద్ధవాదులు ఈ మార్పిడిని అంగీకరించరు. గాయకుడు వాయిద్య బృందంతో పాటు డ్రమ్ములు, నిటారుగా ఉన్న బాస్, గిటార్లు, క్లారినెట్లు , వయోలిన్లతో కలిసి ఈ కళాప్రక్రియ ప్రదర్శించబడుతూ ఉంటుంది.
చలనచిత్రాలు
దాని పరిశీలనాత్మక విభిన్న ఉత్సవాలకు ఎంపికగా పేరు గాంచింది. 1995 లో సారాజెవో ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ స్థాపించబడింది. ఇది బోస్నియా యుద్ధం సమయంలో బాల్కన్స్, సౌత్-ఈస్ట్ ఐరోపాలో అతిపెద్ద చిత్రోత్సవంగా మారింది.

బోస్నియాకు యుగస్లోవియా సామ్రాజ్యానికి చెందిన గొప్ప చలనచిత్ర వారసత్వం ఉంది. చాలామంది బోస్నియన్ చిత్రనిర్మాతలు అంతర్జాతీయ ప్రఖ్యాతిని సాధించారు. కొందరు అకాడమీ అవార్డులు, పలు పామే డి'ఓర్స్, గోల్డెన్ బేర్సు వంటి అంతర్జాతీయ అవార్డులు గెలుచుకున్నారు. డానిస్ టనోవిక్ (అకాడెమి అవార్డు, గోల్డెన్ గ్లోబ్ అవార్డు-గెలిచిన 2001 చలన చిత్రం నో మాన్స్ ల్యాండ్ మరియు సిల్వర్ బేర్ గ్రాండ్ జ్యూరీ ప్రైజ్-విజేత 2016 చిత్రం డెత్ ఇన్ సారాజెవో) వంటి కొంతమంది ముఖ్యమైన బోస్నియన్ చిత్రనిర్మాతలు, స్క్రీన్ రైటర్లు, సినిమాటోగ్రాఫర్లు గుర్తింపు సాధించారు.[65] డుసాన్ వుకాటిచ్ 1971 లో సురోగత్ ("ఎర్సాట్") ఉత్తమ యానిమేటడ్ లఘు చిత్రం ఆస్కార్ అవార్డును గెలుచుకుంది. మొట్టమొదటి విదేశీయుడిగా ఎమిర్ కుస్టూరికా (కేంసులో రెండు పల్మే డి ఓర్లను గెలుచుకుంది), జాస్మిలా జ్బానిక్ (గోల్డెన్ బేర్ గెలుచుకుంది), జ్లాత్కో టాప్చిక్ , అడిమేర్ కనోవిక్, డినో ముస్తాఫిక్, బెంజమిన్ ఫిల్లిపోవిక్, జాస్మిన్ దిజ్దార్, పీజెర్ జాలాకా, శ్రిన్ వులెటిక్, ఐడా బేగిక్ మొదలైనవారు అవార్డులు సాధించిన వారిలో ఉన్నారు.
Vedran Smailović, the "Cellist of Sarajevo"
Danis Tanović
Emir Kusturica

ఆహారసంస్కృతి

బోస్నియా వంటకాలలో మసాలాదినుసులు మితమైన పరిమాణంలో ఉపయోగిస్తారు. వంటలు అధికంగా నీటితో వండబడి తేలికగా ఉంటాయి. వంటలలో ఉపయోగించే సాసులు పూర్తిగా సహజమైన విధానంలో తయారుచేయబడుతున్నాయి. ఆహారతయారీలో కూరగాయల సహజ రసాల కంటే సాసులు అధికంగా ఉపయోగించబడుతుంటాయి. ఆహారాల తయారీలో టమోటాలు, బంగాళాదుంపలు, ఉల్లిపాయలు, వెల్లుల్లి, మిరియాలు, దోసకాయలు, క్యారట్లు, క్యాబేజీ, పుట్టగొడుగులు, పాలకూర, గుమ్మడికాయ, ఎండిన బీన్స్, తాజా బీన్స్, జుక్చిని, పాలు, మిరపకాయలు, పావ్లకా అనే క్రీమును అధికంగా వాడు తుంటారు. బోస్నియన్ వంటకాలు పశ్చిమ, తూర్పు ప్రభావాల సమతుల్యత కలిగివున్నాయి. దాదాపు 500 సంవత్సరాలఒట్టోమన్ పరిపాలన ఫలితంగా బోస్నియన్ ఆహారం టర్కీ, గ్రీకు, ఇతర ఒట్టోమన్ పూర్వ మధ్యధరా వంటకాలతో దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంది. బోస్నియా వంటకాలలో సంవత్సరాల ఆస్ట్రియా పాలన కారణంగా మధ్య ఐరోపా దేశాల ప్రభావాలు కూడా ఉన్నాయి. మాంసం వంటలలో ప్రధానంగా గొడ్డు మాంసం, గొర్రె మాంసం ప్రాధాన్యత వహిస్తూ ఉన్నాయి. కొన్ని స్థానిక వంటకాలలో సెవాపి, బ్యూరెక్, డోల్మా, సర్మ, పిలావ్, గౌలాష్, అజ్వర్, తూర్పు తీపి పదార్ధాలు ప్రత్యేకత కలిగి ఉన్నాయి. సెవాపి మాంసంతో కాల్చిన ఒక వంటకం. ఇది కబాబు వంటకంలా ఉండే ఆహారం. ఇది మాజీ యుగోస్లేవియాలో ప్రజాదరణ పొందింది. బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలో, [66] సెర్బియాలో ఒక జాతీయ వంటకంగా పరిగణించబడింది.[67][68][69] స్థానిక వైన్లు హెర్జెగోవినా నుండి వచ్చాయి. ఇక్కడ వాతావరణం ద్రాక్ష పంటకు అనుకూలంగా ఉంటుంది. హెర్జెగోవినియన్ లూజా (ఇటాలియన్ ద్రాక్షతో పోలిస్తే తీపి తక్కువగా ఉంటుంది) బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఉత్తరప్రాంతంలో ప్లం (రాకిజ), ఆపిల్ (జబుకివాకా)తో మద్యం పానీయాలు ఉత్పత్తి చేయబడతాయి. దక్షిణప్రాంతంలో డిస్టిల్డ్ పరిశ్రమలు బ్రాందీని విస్తారంగా ఉత్పత్తి చేస్తున్నాయి. సరఫరా చేయడానికి మాజీ-యుగోస్లేవ్ ఆల్కహాల్ ఫ్యాక్టరీలన్నింటినీ ఉపయోగించారు (చాలా మద్య పానీయాల తయారీకి బ్రాందీ మూలంగా ఉంటుంది).
వినోదం
బాస్నియన్ ప్రజల అభిమాన కాలక్షేపంగానూ సంస్కృతిలో భాగంగానూ ఉంది. తలసరి కాఫీ వినియోగంలో బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా ప్రపంచంలో 9 వ స్థానంలో ఉంది. బోస్నియన్ కాఫీ హౌసెసులలో డ్జెజ్వాలో రాహత్ లోకుం అందించబడుతుంది. సరజావో మరియు ఇతర నగరాలలో షుగర్ క్యూబులతో కాఫీ అందించబడుతుంది.[70]
క్రీడలు

1992లో బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా యుగోస్లేవియాలో ఒక దేశంగా అథ్లెట్లను తయారు చేసింది. బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా సారాజెవోలో 1984 ఫిబ్రవరి 7 నుండి 19 ఫిబ్రవరి వరకు 14 వ వింటర్ ఒలంపిక్స్ (అత్యంత ముఖ్యమైన అంతర్జాతీయ క్రీడా కార్యక్రమం) నిర్వహించబడ్డాయి. బోరాక్ హ్యాండ్ బాల్ క్లబ్బు ఏడు యుగోస్లావ్ హ్యాండ్‌బాల్ చాంపియన్ షిప్పులు గెలుచుకుంది. 1976 లో యూరోపియన్ ఛాంపియన్షిప్ కప్పు, 1991 లో అంతర్జాతీయ హ్యాండ్బాల్ ఫెడరేషన్ కప్పును గెలుచుకుంది.
2011 లో అమేల్ మెకిక్ బోస్వో జుడో యూరోపియన్ చాంపియన్ అయ్యాడు. ట్రాక్ అండ్ ఫీల్డ్ అథ్లెట్ అమేల్ తుకా 2015 ప్రపంచ ఛాంపియన్షిప్పులో 800 మీటర్లలో కాంస్య పతకాన్ని గెలుచుకున్నాడు. 2013 యూరోపియన్ ఇండోర్ చాంపియన్ షిప్పులో హామ్జా ఆలీక్ షాటులో వెండి పతకాన్ని గెలుచుకున్నాడు.
1979 లో సారాజెవోకు చెందిన బోస్నా బాస్కెట్బాల్ క్లబ్బు యూరోపియన్ ఛాంపియన్ షిప్ సాధించింది. 1963 - 1990 వరకు యుగోస్లావ్ జాతీయ బాస్కెట్బాల్ జట్టు ప్రతి ప్రపంచ ఛాంపియన్షిప్పులో పతకాలు గెలుచుకుంది. వీరిలో ఎఫ్.ఐ.బి.ఎ. హాల్ ఆఫ్ ఫేమర్స్ డజ్జెన్ డాలిప్యాక్, మిర్జా డెలిబిషిక్ వంటి బోస్నియన్ ఆటగాళ్ళు ఉన్నారు. బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలు మిర్జా టెలోటోవిక్, నిహాద్ డుడోవిక్, జుసుఫ్ నూర్కిక్ వంటి ఆటగాళ్లతో తరచూ బాస్కెట్‌బాల్ యూరోపియన్ ఛాంపియన్షిప్పు కొరకు అర్హత సాధించారు. 2015 లో యురోపియన్ యూత్ సమ్మర్ ఒలంపిక్ ఫెస్టివల్, 2015 ఎఫ్.ఐ.బి.ఎ. యూరోప్ అండర్ -16 ఛాంపియన్షిప్పు రెండింటినీ గెలుచుకున్న బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా జాతీయ యు- 16 జట్టు రెండు బంగారు పతకాలను గెలుచుకుంది.
1989 లో మహిళల యూరోపియన్ క్లబ్ ఛాంపియన్షిప్పును జెడింస్ట్వొ (తుజ్లా) గెలుచుకుంది. రజిజా ముజానోవిక్ (మూడు సార్లు ఉత్తమ మహిళా యూరోపియన్ బాస్కెట్ బాల్ క్రీడాకారిణి), మారా లకిక్ నేతృత్వంలో 1990 లో రోంచెట్టి కప్ ఫైనల్.
బోస్నియా చెస్ జట్టు 7 మార్లు యుగోస్లేవియా చాంపియన్ సాధించింది. అదనంగా క్లబు ఎస్.కె. బోస్నా 4 మార్లు యూరోపియన్ చెస్ క్లబు కప్పులను గెలుచుకుంది. చెస్ గ్రాండ్ మాస్టర్ బోర్కి ప్రిడోజవిక్ కూడా రెండు యూరోపియన్ ఛాంపియన్ షిప్పులను గెలుచుకున్నాడు. మాస్కోలో 1994 లో (మాస్కోలో) చెస్ ఒలింపియాడులో రన్నరప్ స్థానం పొందడం బోస్నియన్ చదరంగం చరిత్రలో అత్యంత ఆకర్షణీయ విజయంగా భావించబడుతుంది. గ్రాండ్ మాస్టర్స్ ప్రిడ్రాగ్ నికోలిక్, ఇవాన్ సోకోలోవ్, బోజన్ కురాజికాలకు బోస్నియా స్వస్థలంగా ఉంది.
బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా తరఫున మిడిల్ - వెయిట్ బాక్సర్ మారిజిన్ బెనెస్ పలు యుగోస్లేవ్ చాంపియన్షిప్పులు, యూరోపియన్ ఛాంపియన్ షిప్పులు, యుగస్లేవియా ఛాంపియన్షిప్లను గెలుచుకున్నాడు.[71] 1978 లో అతను బహామాస్ నుండి ఎలిషా ఓబేడుకు వ్యతిరేకంగా ప్రపంచ టైటిల్ గెలుచుకున్నాడు.
బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినాలో అసోసియేషన్ ఫుట్ బాల్ క్రీడ అత్యంత ప్రజాదరణ పొందింది. ఇది 1903 నుండి ఆరంభమైనప్పటికీ మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత దీని ప్రజాదరణ గణనీయంగా పెరిగింది. బోస్నియన్ క్లబ్బులు ఎఫ్.కె.సారాజెవో, జెల్జెనికార్, యుగోస్లేవ్ ఛాంపియన్షిప్పును గెలుచుకున్నాయి. కలిగి ఉంది, వీటిలో యుగోస్లేవ్ జాతీయ ఫుట్ బాల్ జట్టులో సపెట్ సుసిక్, జ్లత్కో వూజోవిచ్ , మెహ్మెద్ బాజ్డరేవిచ్, డవెర్ జోజిక్, ఫరూక్ హాడ్జిబిగ్గిక్, ప్రెడ్రాగ్ పాసిక్, బ్లేజ్ స్లిస్కోవిక్, వాహిద్ హాలిల్హోడ్జిక్, డుస్సన్ బాజెవిక్, ఐవికా ఒసిమ్, జోసిప్ కతాలిన్స్కి, టమిస్లావ్ కాల్జ్, వేలిమిర్ సోమ్బోలాక్, అనేక మంది ఇతరుల వంటి వివిధ జాతులకు చెందిన బోస్నియన్ క్రీడాకారులు ఉన్నారు. 2014 FIFA ప్రపంచ కప్పు మొదటి ప్రధాన టోర్నమెంట్లో బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా జాతీయ ఫుట్బాల్ జట్టు క్రీడాకారులు ఆడారు. జట్టులో క్రీడాకారులలో వివిధ దేశాలకు చెందిన ప్రముఖ క్రీడాకారులు ఉన్నారు. ఇప్పటి వరకు కెప్టెన్లు ఎమిర్ స్పాహిక్, జ్వజేజాన్ మినిమోవిక్, ఎడైన్ డిజెకో, ఓగ్జెన్ వరంజెస్, సీడ్ కొలాస్సినక్, టోని చిజిక్ వంటి మిడెలెమ్ పిజనిక్, సెనాడ్ లిలిక్ వంటి మిడ్ ఫీల్డర్లు, స్ట్రైకర్ వేదాద్ ఇబిసెవిక్ ఉన్నారు.
మాజీ బాస్నియన్ ఫుట్ బాల్ ఆటగాళ్ళు హసన్ సాలిహమిడిక్ ఎల్విల్ బాల్కి తరువాత యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ. ఛాంపియన్స్ లీగు ట్రోఫీని గెలుచుకున్నాడు. అతను జర్మన్ క్లబ్బు " FC బేయర్న్ మ్యూనిచ్ " తరఫున 234 మార్లు పాల్గొని 31 గోల్సు చేశాడు. బెర్ముషీ డార్ముండ్, హంబర్గర్ ఎస్.వి, బేయర్ లేవేర్కుసేన్ వంటి జర్మన్ బున్దేస్లిగాలోని క్లబ్బుల తరఫున క్రీడలలో పాల్గొన్న సెర్జజ్ బార్బరజ్ 2000-01 బందేస్లిగా సీజన్లో 22 గోల్సుతో ఉమ్మడి-టాప్ స్కోరర్గా నిలిచాడు. మెహొ కొడ్రో తన కెరీర్లో ఎక్కువ భాగం స్పెయిన్ క్రీడలలో ఖర్చుపెట్టాడు. ఎల్వివి ఆయన రహిమిక్ రష్యన్ క్లబ్బు, సి.ఎస్.కె.ఎ. మాస్కో తరఫున 302 మార్లు క్రీడలలో పాల్గొన్నాడు. 2005 లో ఆయన యు,ఇ,ఎఫ్,ఎ. కప్పు గెలిచాడు. మహిళల జాతీయ జట్టు సభ్యురాలు మిలెనా నికొలిక్  2013-14 యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ మహిళల ఛాంపియన్స్ లీగు టాప్ స్కోరర్గా నిలిచింది.
బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా 2004 వేసవి పారాలింపిక్స్, వాలీబాల్ 2012 వాలీబాల్ పారాఒలింపిక్సులో వాలీబాల్ ప్రపంచ ఛాంపియన్ షిప్ సాధించింది. జట్టులో ఉన్న చాలామంది బోస్నియన్ యుద్ధంలో వారి కాళ్ళను కోల్పోయారు.
తాజాగా డామియర్ డంజుర్హర్, మిర్జా బాసిక్ గ్రాండ్ స్లామ్ స్థాయిలో విజయం సాధించిన తరువాత బోస్నియాలో టెన్నిస్ ప్రజాదరణ పొందింది. బోస్నియాకు ప్రాతినిధ్యం వహించిన ఇతర ప్రసిద్ధ టెన్నిస్ క్రీడాకారులలో అమెర్ర్ డెలిక్, మెర్వనా జుగిక్-సల్కిచ్ ప్రాధాన్యత కలిగి ఉన్నారు.
మూలాలు

బయటి లింకులు

వర్గం:ఐరోపా

బోస్నియా మరియు హెర్జెగొవీనా

2018 నాటికి బోస్నియా మరియు హెర్జెగొవీనా దేశంలో ఎన్ని విమానాశ్రయాలు ఉన్నాయి?


కవిటి శ్రీకాకుళం జిల్లా, ఇదే పేరుతో ఉన్న మండలం యొక్క కేంద్రము.
మండలంలోని గ్రామాలు

బెళగం
సిలగం
మాణిక్యపురం
బల్లిపుట్టుగ
కుసుమపురం
వరక
బొరివంక
బెజ్జిపుట్టుగ
జగతి
కవిటి
కవిటి-కొత్తూరు
కారపాడు
కొజ్జిరియ
రఘునాధపురం
రాజపురం
వింజగిరి
చండిపుట్టుగ
భైరిపురం
దెప్పిలి గొనపపుట్టుగ
నెలవంక
కపాసకుద్ది
పుతియదల
బి.గొనపపుట్టుగ
డొంక పుట్టుగ

మండల సమాచారము
మండల కేంద్రము 	కవిటి
గ్రామాలు 	21
ప్రభుత్వము - మండలాధ్యక్షుడు
జనాభా (2001) - మొత్తం 	70,945 - పురుషులు 	33,590 - స్త్రీలు 	37,355
అక్షరాస్యత (2001) - మొత్తం 	55.42% - పురుషులు 	70.13% - స్త్రీలు 	42.53%

2011 నాటికి చండిపుట్టుగ గ్రామ జనాభా ఎంత?


నాగనాథన హళ్లి, కర్నూలు జిల్లా, ఆదోని మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]. నాగనాథన హల్లిలో స్వామి వెంకప్ప్ తాతగారు సమాధి ఉంది. తాతగారు 11/03/1917 లో సమాధి పొందినారు.తాతగారు ఆరాధన మహొత్సవము ప్రతి సంవత్సరము ఫాల్గున మాస బహుల [క్రిష్న]పక్ష, త్రుతియ రోజు జరుగుతుంది.ఇది మండల కేంద్రమైన ఆదోని నుండి 10 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 545 ఇళ్లతో, 3237 జనాభాతో 3549 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1645, ఆడవారి సంఖ్య 1592. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 334 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 6. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594092[2].పిన్ కోడ్: 518348.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి  ఉంది. బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు, సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం ఆదోని లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, సమీప వైద్య కళాశాల,  కర్నూలు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
నాగనాథన హళ్లిలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతి పంపుల ద్వారా నీరు అందు తుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 6 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 6 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
నాగనాథన హళ్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 236 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 750 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 2563 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 2413 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 150 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నాగనాథన హళ్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 4 హెక్టార్లు* చెరువులు: 146 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
నాగనాథన హళ్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి, జొన్నలు
గ్రామ జనాభా
జనాభా (2011) - మొత్తం 	3,237 - పురుషుల సంఖ్య 	1,645 - స్త్రీల సంఖ్య 	1,592 - గృహాల సంఖ్య 	545

మూలాలు

నాగనాథన హళ్లి

నాగనాథన హళ్లి గ్రామ ప్రజల ప్రధాన వృత్తి ఏమిటి?


వైశాల్య క్రమంలో ప్రపంచ దేశాల జాబితా ( List of countries and outlying territories by total area) ఇక్కడ ఇవ్వబడింది. ఈ జాబితాలో స్వాధిపత్య దేశాలు, స్వతంత్ర పాలనాధికారం కలిగిన అధీన దేశాలు కూడా పరిగణించబడ్డాయి.
ఇక్కడ "మొత్తం దేశం వైశాల్యం" అంటే దేశంలో భూభాగం, ఆ భూభాగంలో ఉన్న జలాశయాలు, నదులు వంటి వాటి వైశాల్యం కూడా కలిపి లెక్కించబడింది. దేశంలోకి చొచ్చుకు వచ్చిన సముద్ర భాగాలు(సింధు శాఖలు), ఆర్థికంగా దేశానికి పరిమితమైన సముద్రభాగాలు మాత్రం లెక్కవేయలేదు. అలాగే అంటార్కిటికా భూభాగంపై వివిధ దేశాలు చెప్పుకొనే అధిపత్యాన్ని కూడా గణించలేదు. Swadesh
గమనిక:
భూగోళం మొత్తం ఉపరితల వైశాల్యం 510,065,284చ.కి.మీ. — అందులో 70.8% అనగా 361,126,221 చ.కి.మీ. నీటి భాగం. మిగిలిన 29.2% అనగా 148,939,063 చ.కి.మీ. నేల.
ఐ.రా.స. లెక్కలలో పరిగణించిన స్వపరిపాలన గలిగిన అధీన "దేశాలు" కూడా చూపబడ్డాయి.
 యూరోపియన్ యూనియన్ అనేది వివిధ దేశాల మధ్య కుదిరిన ఒప్పందం ప్రకారం ఒక "రాజకీయ సమూహం". ఆ ఒప్పందాల కారణంగా ఒక దేశానికి ఉండే లక్షణాలు ఈ సమూహానికి ఉన్నాయి. ఇందులో 27 సభ్య దేశాలున్నాయి. అన్నింటి మొత్తం వైశాల్యం 4,422,773 చ.కి.మీ. ఇది గనుక ఒక దేశమైతే ప్రపంచంలో ఇది ఏడవ పెద్ద దేశం అవుతుంది.

వనరులు
 accessed ఏప్రిల్ 16 2007 unless otherwise specified.
మూలాలు

ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:దేశాల జాబితాలు

దేశాల జాబితా – వైశాల్యం క్రమంలో

దేశాలు ఎన్ని?


జీశాట్-14</b>ఒక భారతీయ సమాచార ఉపగ్రహం.2004 సంవత్సరంలో అంతరిక్షములో కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టిన జీశాట్-3 ఉపగ్రహం స్థానంలో, సమాచార సేవలు అందించుటకై ఈ ఉపగ్రహాన్ని ప్రయోగించారు.ఈ ఉపగ్రహన్నిఇండియన్ స్పేస్ రీసెర్చ్ అర్గనైజేసన్ (ఇస్రో) వారు తయారుచేసి ప్రయోగించారు.ఈ ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షములో 2014 జనవరి 5 న ప్రవేశపెట్టారు.ఈ ఉపగ్రహాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని సతీష్ థావన్ అంతరిక్షప్రయోగ కేంద్రంనుండి నింగిలోకి విజయవంతంగా పంపి, భూస్థిర (Geostationary) కక్ష్యలో ఉపగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించారు.ఈ ఉపగ్రహాన్ని ఇస్రోవారు రూపకల్పన చేసి తయారుచేసిన, జీఎస్‌ఎల్‌వి శ్రేణికి (Geosynchronous Satellite Launch Vehicle) చెందిన ఉపగ్రహ వాహకనౌక GSLV-D5 (GSLV-Mk.II) ద్వారా అంతరిక్షము లోకి పంపారు. ఈ ఉపగ్రహ వాహకంలో స్వదేశీయంగా తయారు చేసిన క్రయోజనిక్ ఇంజన్ను మూడవ స్టేజి/దశలో ఉపయోగించారు.
ఉపగ్రహం వివరాలు
జీశాట్-14ఉపగ్రహాన్ని, ఇస్రోవారు జీశాట్ ఉపగ్రహశ్రేణిలో భాగంగా నిర్మించిన ఉపగ్రహం.ఇంధనం నింపక ముందు ఈ ఉపగ్రహం బరువు 851 కిలోగ్రాములు, ఇంధనం నింపిన తరువాత 1,982 కిలోగ్రాములు .ఉపగ్రహం యొక్క పరిమాణం 2.0 X 2.0 X 3.6 మీటర్లు.ఈ ఉపగ్రహం పనిచెయ్యు కాలం 12 సంవత్సరాలుగా నిర్ణయించారు
ఈ ఉపగ్రహంలో ఆరు Ku-band ట్రాన్స్‌పాండరులు, ఆరు ఎక్సుటెండేడ్C-band ట్రాన్స్‌పాండరులు అమర్చబడి, భారతదేశం మొత్తానికి సమాచారాన్ని చేరవేయు సామర్ధ్యం కలిగి ఉంది.ఈ ఉపగ్రహం గతంలో ప్రయోగించిన జీశాట్-3 కన్న మెరుగైన సేవలను అందించేలా రూపకల్పన చేసారు.ఉపగ్రహంలో అదనంగా రెండు Ka-band బెకాన్‌లను ఏర్పాటు చేసారు, ఈ రెండుబెకానులు, Ku-band ఉపగ్రహ సమాచార వ్యవస్థపై వాతావరణ ప్రభావాన్ని అధ్యయనం చేస్తాయి.
ఉపగ్రహ నిర్వహణకు అవసరమైన విద్యుతు సౌరపలకలవలన ఉత్పత్తి చెయ్యబడుతుంది.ఈ సౌరపలకల విద్యుతు ఉత్పత్తి సామర్ధ్యం 2,600 వాట్స్.సమాచారాన్ని పంపుటకు, స్వీకరించుట ఒకటి 2 మీటర్లు, మరొకటి 2.2 మీటర్లు ఉన్నసింగిల్ షెల్ రూపమున్నఎంటేన్నాలు ఉన్నాయి.
అదనంగా ఉపగ్రహంలో అమర్చి పరీక్షించిన నూతన సాంకేతిక పరికారాలు, పరిశోధనలు /ప్రయోగాలు
ఫైబర్ ఆప్టిక్ గైరో
ఆక్టివ్ పిక్సెల్ సన్ సెన్సర్
Ka band బెకాన్ ప్రపగేసన్ అధ్యయనం
థెర్మల్ కంట్రోల్ కోటింగ్ ప్రయోగాలు
ఉపగ్రహ ప్రయోగం
ఈ ఉపగ్రహాన్ని మొదట 2013 ఆగస్టు 19 భారతీయ కాలమానము ప్రకారం సాయంత్రం 4:50 (11:20 UTC) ప్రయోగించుటకు ప్రయత్నం చేయగా, ఉపగ్రహ ప్రయోగ వాహకనౌక్ రెండవ దశలోని ఇంధన ట్యాంకునుండి ఇంధనం కారటం గమనించారు. రాకెట్ రెండవ స్టేజి/దశలోని ఇంధన టాంకును మార్చినతరువాతనే ఉపగ్రహాన్ని ప్రయోగించడం సురక్షితమని నిర్ణయించి ఉపగ్రహ ప్రయోగాన్ని వాయిదా వేసారు. అదే క్రమంలోవాహక నౌకకు మొదటి దశలో బిగించు నాలుగు స్ట్రాపాన్ మోటారులను కూడామార్చారు.ఉపగ్రహన్ని అంధ్రప్రదేశ్ రాష్టంలోని నెల్లూరు జిల్లాలోని శ్రీహరికోట లోని సతీష్ థావన్ స్పేస్ సెంటరు లోని రెండవ లాంచ్ ప్యాడ్ నుండి ప్రయోగించారు.29 గంటల ప్రయోగ కౌంట్ డౌన్ 4జనవరి 20 14న మొదలినది. GSAT-14 ఉపగ్రహ న్ని మోసుకొనివాహక నౌక GSLV Mk.II/D5, 5 జనవరి 20 14, భారతీయ కాలమానం ప్రకారం సాయంత్రం16:18 గంటలకు నింగిలోని తన లక్ష్య వైపు విజయ వంతంగా దూసుకు వెళ్ళింది.ఈ ప్రయోగం భారతదేశం యొక్క 41 వ ఉపగ్రహ ప్రయోగం కాగా, ఉపగ్రహ వాహక నౌక GSLVశ్రేణికి సంబధించి ఇది 8 వ ప్రయోగం.మరియు రాకెట్ GSLV Mk.II/ D5 కు సంబంధించిన రెండవ ప్రయోగం.గతంలో 2014లో ఈ రకపు ఉపగ్రహ వాహక నౌక ద్వారా అంతరిక్షములో GSAT-4 ఉపగ్రహాన్ని ప్రవేశపెట్టుటకై చేసిన ప్రయోగం విఫలమైనది.
అంతకు ముందు2006 లో INSAT-4C నితో మొదలై వరుసగా నాలుగు విఫలం చెందిన GSLV ప్రయోగాల తరువాత ఈ 5 వప్రయోగం సఫలమై, ఇస్రోవారి ఘనత ఇనుమడింపచేయబడింది.క్రయోజనిక్ విధానంలో ఇంధనం మండించుCE-7.5 ఇంజను కలిగి, సఫలమైన మొదటి రాకెట్ ఇది.
ఇవికూడా చూడండి
జీశాట్-1 ఉపగ్రహం
జీశాట్-2 ఉపగ్రహం
జీశాట్-10 ఉపగ్రహం
జీశాట్-12 ఉపగ్రహం
జీశాట్-15 ఉపగ్రహం
జీశాట్-16
జీశాట్-17
జీశాట్-18
జీశాట్-19
మూలాలు

వర్గం:కృత్రిమ ఉపగ్రహాలు
వర్గం:ఇస్రో తయారుచేసిన ఉపగ్రహాలు
వర్గం:ఇస్రో ప్రయోగించిన ఉపగ్రహాలు
వర్గం:జీశాట్ శ్రేణి ఉపగ్రహాలు

జీశాట్-14 ఉపగ్రహం

S/2004 N 1 ఉపగ్రహాన్ని ఎప్పుడు కనుగొన్నారు?


సూళ్ళూరుపేట, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రము యొక్క శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లాలోని ఒక మండలము మరియు పట్టణము. పిన్ కోడ్ నం. 524121.
చరిత్ర
చెన్నై నుండి 83 కి.మీ.ల దూరములోనూ, నెల్లూరుకు 100 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నా, చక్కని రైలు మరియు రోడ్డు రవాణా సౌకర్యములు ఉన్నందువలన సూళ్లూరుపేటను కొన్నిసార్లు చెన్నై సబర్బ్ గా పరిగణిస్తారు. ఇక్కడ ఉద్యోగపరంగా చాలామంది తమిళులు నివాసం ఉంటున్నారు. అధికశాతం జనాభాకు తమిళం తెలుసు.
చెంగాళమ్మ గుడి

ఇక్కడ చాలా ప్రసిద్ధి చెందిన చెంగాళమ్మ గుడి ఉంది. తలపై నాగపడగ కలిగి ఎనిమిది చేతులతో ఉండే అమ్మవారు బహుళ ప్రసిద్ధి కలిగిన అమ్మవారు. స్థల పురాణం ప్రకారం కొన్ని వేల ఏళ్ళ పూర్వం ఈ ఊరిని శుభగిరి అని పిలిచేవారు. ఊరికి పశ్చిమంగా కాళంగి నది ప్రవహిస్తుండేది. కొందరు పశువుల కాపరులు ఈత కొరకు దిగగా అందులో ఒకడు సుళ్ళు తిగుతున్న నీటి ప్రవాహం లోనికి లాక్కుని పోతుండగా అసరాగా చేతులకు తగిలిన రాతిని పట్టుకోగా అది అతడిని ఆ సుళ్ళ ప్రవాహం నుండి బయట పడవేయగా అతడు తనతో పాటుగా ఆ రాతిని తీసుకొచ్చి మిగిలిన వారికి చూపి జరిగినది వారికి చెప్పాడు. చీకటి పడటంతో వాళ్ళు పొడవుగా ఉన్న ఆ శిలను అక్కడే పడుకోబెట్టి వెళ్ళిపోయారు. మర్నాడు ఉదయం వచ్చి చూడగా పడుకోబెట్టిన రాయి దక్షిణాభిముఖంగా నిలబెట్టి ఉండటం మరియు అది ఒక స్త్రీమూర్తి విగ్రహం అని మహిషాసురమర్ధనిలా ఉండటం గమనించారు. దానిని ఊరి పొరిమేరలలోకి తీసుకెళ్ళేందుకు ప్రయత్నించగా ఎంతకూ కదలకపోవటం, ఆ రాత్రి ఊరి పెద్దకు కలలో కనిపించి తనను కదల్చవద్దని చెప్పడంతో అక్కడే ఒకపాక వేసి పూజలు చేయడం మొదలెట్టారు. కొంతకాలానికి గుడి నిర్మించిన తరువాత తలుపులు పెట్టేందుకు ప్రయత్నించగా అప్పుడు కలలో కనబడి నా దర్శనానికి ఏ సమయంలో వచ్చినా ఇబ్బంది కలుగకూడదు కనుక తలుపులు పెట్టవద్దని హెచ్చరించినదట. మరునాడు చూడగా తలుపులు చేయడానికి తెచ్చిన చెక్కలపై మొక్కలు మొలిచి కనిపించాయట. అప్పటి నుండి ఆ మొక్కలు ఆ ఆవరణలోనే పెరిగి పెద్దవై ప్రస్తుతం చెంగాళమ్మ వృక్షంగా పిలవడం జరుగుతున్నది. ఈ చెట్టును సంతానం కోరి దర్శించుకొనేవారు అధికం.
సుళ్ళు ఉత్సవం
సుళ్ళూరుపేటకు ఈ పేరు రావడంలో చెంగాళమ్మ గుడి పాత్ర ఉంది. అది ఎలాగంటే చెంగాలమ్మ గుడికి ఉత్సవాలు జరిగినప్పుడు ఒక పెద్ద కర్రకు మేకని కట్టి మూడు సార్లు గాలిలో తిప్పుతారు. సుళ్ళు తిరుగుతున్న నీటిలో దొరికిన దానికి గుర్తుగా ఇలా తిప్పటం జరుగుతున్నది. ఇలా తిప్పడాన్ని "సుళ్ళు ఉత్సవం" అంటారు, అలాగ ఈ ఊరికి సూళ్ళురుపేట అని పేరు వచ్చింది. ఈ ఆలయాన్ని దర్శించుకొనేందుకు రోజూ 2 వేల మంది వస్తుంటారు.
షార్ యొక్క ప్రతి ప్రయోగానికి ముందు ఇక్కడ రాకెట్ యొక్క చిన్న నమూనాను ఉంచి పూజించడం ఆనవాయితీగా వస్తున్నది. దీనికి ఇస్రో ఛైర్మన్ హాజరవడం జరుగుతుంది.
పీఎస్ఎల్వీ సీ14 విజయవంతం కావాలని ఇస్రో ఛైర్మన్ మాధవన్ నాయర్ సూళ్లూరుపేట చెంగాలమ్మ గుడిలో ప్రత్యేక పూజలు చేశారు. (ఈనాడు23.9.2009).

గ్రామ ప్రముఖులు
కనువూరు విష్ణురెడ్డి - ప్రముఖ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త
ఇతర విశేషాలు
సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రము, శ్రీహరికోట ఇక్కడే ఉండటము వలన ఇది నెల్లూరులో చాలా ముఖ్యమైన ప్రదేశమైనది.
నేలపట్టు పక్షి సంరక్షణాలయము ఇక్కడికి దగ్గరిలోనే ఉంది.
సూళ్ళూరుపేటకు దగ్గరగా పులికాట్ సరస్సు ఉంది.
5వ నంబరు జాతీయ రహదారి బెంగళూర్ నుండి ఒడిస్సా వెళ్లేది సూళ్ళూరుపేట మీదుగా వెళుతుంది.
శాసనసభ నియోజకవర్గం
పూర్తి వ్యాసం సూళ్ళూరుపేట శాసనసభ నియోజకవర్గంలో చూడండి.

వర్గం:శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా దర్శనీయ స్థలాలు
వర్గం:శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పర్యాటక ప్రదేశాలు

2018 నాటికి సూళ్ళూరుపేటలో ఎన్ని పరిశ్రమలు ఉన్నాయి?


మల్లనహట్టి, కర్నూలు జిల్లా, కౌతాలం మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన కౌతాలం నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఆదోని నుండి 30 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 196 ఇళ్లతో, 1285 జనాభాతో 374 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 605, ఆడవారి సంఖ్య 680. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 192 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 7. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 593787[2].పిన్ కోడ్: 518344.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి  ఉన్నాయి. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు, సమీప జూనియర్ కళాశాల కౌతాలం లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు,   మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం ఆదోని లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, కర్నూలు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
మల్లనహట్టిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
మల్లనహట్టిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 56 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 318 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 195 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 123 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
మల్లనహట్టిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 83 హెక్టార్లు* బావులు/బోరు బావులు: 40 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
మల్లనహట్టిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, వేరుశనగ, జొన్నలు
గ్రామ జనాభా
జనాభా (2001) - మొత్తం 	894 -  పురుషుల సంఖ్య 	        448 -స్త్రీల సంఖ్య 	446 - గృహాల సంఖ్య 	138
జనాభా (2011) - మొత్తం 	1,285 -  పురుషుల సంఖ్య 	605 -స్త్రీల సంఖ్య 	680 - గృహాల సంఖ్య 	196

మూలాలు

మల్లనహట్టి గ్రామానికి ఆనుకొని ఎన్ని గ్రామాలు ఉన్నాయి?


అన్నా సెర్జెయేన్నా కోర్నికోవా (Russian: Анна Сергеевна Ку́рникова; జననం 7 జూన్ 1981) ఒక రష్యన్ ప్రొఫెషనల్ టెన్నిస్ క్రీడాకారిణి మరియు మోడల్. ఆమె ఆర్జించిన ఖ్యాతి ఆమెను ప్రపంచంలోని పేరు పొందిన టెన్నిస్ క్రీడాకారిణుల్లో ఒకరిగా చేసింది. ఆమె పేరు ప్రఖ్యాతులు తారస్థాయికి చేరుకున్నప్పుడు, అభిమానులు కోర్నికోవా చిత్రాలను శోధించడం ప్రారంభించడంతో ఆమె పేరు ఇంటర్నెట్ శోధన ఇంజిన్ Googleలో సర్వ సాధారణ శోధన పదాల్లో ఒకటిగా మారింది.[2][3][4]
అలాగే 2000లో ప్రపంచంలోని 8వ స్థానానికి చేరుకోవడం ద్వారా సింగిల్స్‌లో కూడా విజయం సాధించింది, కోర్నికోవా ప్రత్యేకించి డబుల్స్‌లో మంచి ప్రావీణ్యాన్ని కలిగి ఉంది, ప్రస్తుతం ఆమె ఈ రంగంలో ప్రపంచం నం. 1 స్థానంలో కొనసాగుతుంది. తన భాగస్వామి మార్టినా హింగిస్‌తో, ఆమె 1999 మరియు 2002ల్లో ఆస్ట్రేలియాలో గ్రాండ్ స్లామ్ టైటిల్‌లను గెలుచుకుంది. కోర్నికోవా యొక్క ప్రొఫెషనల్ టెన్నిస్ క్రీడా జీవితం గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా తగ్గుతుంది మరియు తీవ్రమైన వెన్ను నొప్పి సమస్యల కారణంగా దాదాపు ముగిసిపోయే దశకు చేరుకుంది. ప్రస్తుతం ఆమె మియామీ బీచ్, ఫ్లోరిడాలో నివసిస్తుంది, [1] మరియు ప్రపంచ టీమ్ టెన్నిస్ యొక్క సెయింట్ లూయిస్ ఏసెస్ కోసం అరుదైన ఎగ్జిబిషన్స్ మరియు డబుల్స్ క్రీడల్లో ఆడుతుంది.
ప్రారంభ జీవితం
అన్నా సోవియట్ యూనియన్, మాస్కోలో 7 జూన్ 1981న జన్మించింది. ఆ సమయంలో ఆమె తండ్రి సెర్గెయి కోర్నికోవా వయస్సు 20 సంవత్సరాలు.[5] సెర్గీ ఒక మాజీ గ్రెకో-రోమన్ రెజ్లింగ్ ఛాంపియన్ మరియు ఒక Ph.Dని పూర్తి చేశాడు మరియు మాస్కోలోని ఫిజికల్ కల్చర్ మరియు స్పోర్ట్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఒక ప్రొఫెసర్‌గా ఉండేవాడు. 2001 నాటికి, అతను అక్కడ ఒక తాత్కాలిక యుద్ధ కళల శిక్షకుడుగా పనిచేస్తున్నాడు.[5] ఆమె తల్లి అల్లా ఒక బలమైన దేహం గల బంగారు జత్తు ఉన్న మహిళ, ఈమె 18 సంవత్సరాల వయస్సులో అన్నాకు జన్మనిచ్చింది, ఈమె 400-మీటర్ రన్నర్ కూడా.[5]
సెర్గెయి ఇలా చెప్పాడు: "మేము యవ్వనంలో ఉన్నాయు మరియు మంచి స్వచ్ఛమైన, భౌతిక జీవితాన్ని ఇష్టపడతాము, కాని అన్నా ప్రారంభం నుండే క్రీడకు మంచి పునాదిని కలిగి ఉంది."[5] కుటుంబ పేరును రష్యన్ భాషలో ఒక "o" లేకుండా ఉచ్ఛరిస్తారు, కనుక ప్రత్యక్ష అనువాదంగా "Kurnikova" అవుతుంది మరియు దీనిని కొన్నిసార్లు పై విధంగా వ్రాస్తారు. కాని దీనిని "కోర్నికోవా" అని ఉచ్ఛరిస్తారు, దీనితో ఆ కుటుంబం దానిని వారి ఆంగ్ల లేఖన క్రమంగా ఎంచుకున్నారు.[5]
అన్నా 1986లో ఒక నూతన సంవత్సరం బహుమతిగా తన మొట్టమొదటి టెన్నిస్ రాకెట్‌ను 5 సంవత్సరాల వయస్సులో అందుకుంది.[5] అన్నా ఇలా చెప్పింది: "నేను ఐదు సంవత్సరాల వయస్సు నుండే వారానికి రెండు సార్లు ఆడటం ప్రారంభించాను. అది ఒక పిల్లల కార్యక్రమం మరియు అది ఆనందం కోసం మాత్రమే ఆడేదాన్ని; నేను దానిని వృత్తిగా మలుచుకుంటానని నా తల్లిదండ్రులకు తెలియదు, వారు నాకు అపారమైన శక్తి ఉన్న కారణంగా దానిని వృత్తిగా చేయాలని కోరుకున్నారు. నేను ఏడు సంవత్సరాల వయస్సులో బాగా ఆడుతున్న సమయంలో, నేను ప్రొఫెషనల్ అకాడమీకి వెళ్లాను. నేను పాఠశాలకు వెళ్లాల్సి ఉంది, అప్పుడు నా తల్లిదండ్రులు నన్ను క్లబ్‌కు తీసుకుని వెళ్లారు మరియు ఆ రోజులో మిగిలిన సమయమంతా నేను అక్కడే గడిపాను, వారు పిల్లలతో ఆనందిస్తూ గడిపారు."[5] 1986లో, అన్నా లారిస్సా ప్రెయోబ్రాజెన్సకాయా శిక్షణ ఇస్తున్న ప్రసిద్ధ స్పార్టాక్ టెన్నిస్ క్లబ్‌లో ఒక సభ్యురాలుగా చేరింది.[6] 1989లో, ఎనిమిది సంవత్సరంలో వయస్సులో అన్నా జూనియర్ టోర్నమెంట్‌ల్లో పాల్గొనడం ప్రారంభించింది మరియు తర్వాత సంవత్సరంలో, ప్రపంచంలోని టెన్నిస్ బోధకుల దృష్టిని ఆకర్షించింది. అన్నా పది సంవత్సరాల వయస్సులో ఒక నిర్వాహణ ఒప్పందంలో సంతకం చేసింది మరియు నిక్ బాలెట్టైరి ప్రసిద్ధ టెన్నిస్ అకాడమీలో శిక్షణ పొందడానికి బ్రాడెంటన్, ఫ్లోరిడాకు వెళ్లింది.[6]
టెన్నిస్ వృత్తి
1989–1997: ప్రారంభ సంవత్సరాలు మరియు మొదటి విజయం
సంయుక్త రాష్ట్రాలకు చేరుకున్న తర్వాత, అన్నా టెన్నిస్ రంగంలో విజృంభించడంతో అంతర్జాతీయంగా గుర్తించబడిన టెన్నిస్ క్రీడాకారిణి అనే ప్రస్తుత స్థాయికి చేరుకుంది.[6] 14 సంవత్సరాల వయస్సులో, ఆమె యూరోపియన్ ఛాంపియన్‌షిప్‌ను మరియు ఇటాలియన్ ఓపెన్ జూనియర్ టోర్నమెంట్‌లను గెలుచుకుంది. అన్నా ప్రసిద్ధ జూనియర్ ఆరెంజ్ బౌల్‌ను గెలుచుకునేందుకు పోటీలో అందరినీ ఓడించింది, ఆ టోర్నమెంట్‌లో 18 మరియు తక్కువ స్థాయి టైటిల్‌ను గెలుచుకున్న అతి పిన్న వయస్కురాలుగా పేరు పొందింది. ఆ సంవత్సరం ముగింపులో, అన్నా ITF జూనియర్ వరల్డ్ ఛాంపియన్ U-18 మరియు జూనియర్ యూరోపియన్ ఛాంపియన్ U-18గా నిలిచింది.[6]
1994లో, అన్నా కోర్నికోవా మాస్కో క్వాలిఫికేషన్‌ల్లో ITF టోర్నమెంట్‌లోకి ఒక వైల్డ్ కార్డును సంపాదించింది, కాని మూడవ సీడ్ సబినే ఆపిల్మాన్స్ చేతిలో పరాజయం పాలైంది.[7] ఆమె 14 సంవత్సరాల వయస్సులో ఫెడ్ కప్‌లో ఆడటం ద్వారా ప్రొఫెషనల్ టెన్నిస్‌లోకి అరంగేట్రం చేసింది, ఆ టోర్నమెంట్‌లో పాల్గొని, విజయం సాధించిన అతిపిన్న వయస్కురాలుగా పేరు పొందింది.[6] 1995లో, ఆమె ప్రొఫెషనల్‌గా మారింది మరియు మిడ్‌ల్యాండ్, మిచిగాన్ మరియు రాక్‌ఫోర్డ్, ఇల్లినోయిస్‌ల్లో రెండు ITF టైటిళ్లను గెలుచుకుంది. అదే సంవత్సరం కోర్నికోవా క్రెమ్లిన్ కప్‌లో ఆమె మొట్టమొదటి WTA టూర్ డబుల్స్ ఫైనల్‌కు చేరుకుంది. సింగిల్స్ మరియు డబుల్స్ రెండింటిలోనూ 1995 వింబుల్డెన్ గర్ల్స్ ఛాంపియన్ అలెగ్జాండెర్ ఓల్స్‌జా భాగస్వామిగా, ఆమె 6–0, 6–1 తేడాతో మెరెడిత్ మెక్‌గ్రాత్ మరియు లారిసా నెయిల్యాండ్‌లకు చేతిలో ఓడిపోయింది.
15 సంవత్సరాల వయస్సులో, ఆమె గ్రాండ్ స్లామ్‌లోకి ప్రవేశించింది, 1996 U.S. ఓపెన్ యొక్క నాల్గవ రౌండ్‌కు చేరుకున్నప్పుడు, ఆమె జోరును అగ్ర స్థాయి క్రీడాకారుడు స్టెఫీ గ్రాఫ్ మాత్రమే ఆపగలిగాడు, చివరికి ఛాంపియన్ అయ్యాడు. ఈ టోర్నమెంట్ తర్వాత, ఆమె ర్యాంకింగ్ నం. 144 నుండి నం. 69 స్థానానికి చేరడం ద్వారా అగ్ర 100 స్థానాల్లోకి ప్రవేశించింది.[7] కోర్నికోవా అట్లాంటా, జార్జియాలోని 1996 ఒలింపిక్ గేమ్స్‌కు రష్యన్ ప్రతినిధి బృందంలో ఒక సభ్యురాలుగా ఉంది. 1996లో, ఆమె WTA న్యూకమ్మర్ ఆఫ్ ది ఇయర్ వలె పేరు గాంచింది, [6] మరియు ఆమె సీజన్ ముగింపులో నం. 57 స్థానం ర్యాంక్‌ను సాధించింది.[1]
కోర్నికోవా ప్రపంచ నం. 67వ స్థానంతో 1997 ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్‌లో ప్రవేశించింది.[8] అయితే, ఆమె మొదటి రౌండ్‌లో ప్రపంచ నం. 12 అమాండా కోయ్టెజెర్ చేతిలో 6-2, 6-2 తేడాతో అపజయం పాలైంది. ఆమె ఉమెన్స్ డబుల్స్ ఈవెంట్‌లో రష్యన్ సహచరి ఎలెనా లిఖోవ్ట్సెవా భాగస్వామ్యంతో కూడా ఆడింది, కాని మొదటి రౌండ్‌లో ఎనిమిదవ సీడ్ చాందా రుబిన్ మరియు బ్రెండా స్కుల్టెజ్-మెక్‌కార్తేల చేతిలో పరాజయం పాలైంది.[8] కోర్నికోవా పసిఫిక్ లైఫ్ ఓపెన్‌లో రెండవ రౌండ్‌కు చేరుకుంది; మొదటి రౌండ్‌లో ప్యాట్రికా హైబౌలాయిస్‌ను 1-6, 6-1. 6-4తో ఓడించిన తర్వాత, రెండవ రౌండ్‌లో ఆమె ప్రపంచ నం. 3 అంకే హ్యూబెర్ చేతిలో ఓటమి పాలైంది. డబుల్స్‌లో, కోర్నికోవా మరియు లిఖోవ్‌ట్సేవా రెండవ రౌండ్‌లో రెండవ సీడ్ లారిసా నైల్యాండ్ మరియు హెలెనా సుకోవాలను 7-5, 4-6, 6-3 తేడాతో ఓడించారు, తర్వాత క్వార్టర్ ఫైనల్‌లో మారే జోయ్ ఫెర్నాండెజ్ మరియు చాందా రూబిన్‌ల చేతిలో 2-6, 6-4, 7-5 తేడాతో పరాజయం పాలయ్యారు/[8] మియామీ ఓపెన్‌లో కోర్నికోవా రెండవ రౌండ్‌లో నం. 12 అండా కోయిట్జెర్‌ను 6-1, 3-6, 6-3 తేడాతో మరియు మూడవ రౌండ్‌లో నం. 29 కతరీనా స్టుడెన్కోవాను 1-6, 6-4, 6-0 తేడాతో ఓడించింది తర్వాత నాల్గవ రౌండ్‌లో నం. 3 జానా నోవోంట్నాతో ఓడిపోయింది. మియామీ డబుల్స్‌లోని మొదటి రౌండ్‌లో ఆమె మరియు లిఖోవ్‌ట్సెవాలను డోమినిక్యూ మోనామీ మరియు బార్బారా రిట్నెర్‌లు 6-4, 6-3 తేడాతో ఓడించారు.[8] ఇటాలియన్ ఓపెన్ మొదటి రౌండ్‌లో షి-టింగ్ వాంగ్‌ను 6-3, 6-4 తేడాతో ఓడించిన తర్వాత, కోర్నికోవా రెండవ రౌండ్‌లో 6-2, 4-6, 6-1 తేడాతో అమాండా కోయిట్జెర్ చేతిలో పరాజయం చవి చూసింది. అయితే, ఆమె లిఖోవ్‌ట్సెవా భాగస్వామ్యంతో రెండవ రౌండ్‌లో మొదటి సీడ్ నైల్యాండ్ మరియు సుకోవా జంటను 6 (4) -7, 6-2, 7-5 తేడాతో ఓడించి మరియు మూడవ రౌండ్‌లో బార్బారా స్కెట్ మరియు ప్యాటీ స్కైనడెర్ జంటను 7-6 (2), 6-4తో ఓడించిన తర్వాత సెమీఫైనల్‌కు చేరుకుంది, తర్వాత ఆరవ సీడ్‌ల మేరీ జోయ్ ఫెర్నాండెజ్ మరియు ప్యాట్రిక్ తారాబినిల చేతిలో 7-6 (5), 6-3 తేడాతో ఓటమి పాలైంది.[8]
కోర్నికోవా జర్మన్ ఓపెన్‌లోని క్వార్టర్ ఫైనల్‌లో మారే జోయ్ ఫెర్నాండెజ్ చేతిలో 6-1, 6-4తో పరాజయం పాలవ్వడానికి ముందు మూడవ రౌండ్‌లో మాజీ ప్రపంచ నం. 1 మరియు ప్రస్తుత ప్రపంచ నం. 5 అరాంటాక్స్ సాంచెజ్ వికారియోను 3-6, 6-0, 6-3లతో ఓడించింది.[8] లిఖోవిసేవా భాగస్వామ్యంతో, ఆమె డబుల్స్ రెండవ రౌండ్‌లో ఆరో సీడ్స్ అలెగ్జాండర్ ఫ్యూసాయి మరియు నాథాలై తౌజియాట్‌లను ఓడించి, క్వాటర్‌ఫైనల్స్‌లో కూడా ప్రవేశించి, మొదటి సీడ్స్ గిగీ ఫెర్నాండెజ్ మరియు నటాషా జ్వెరేవా చేతిలో 6-2, 7-5 తేడాతో పరాజయం పాలైంది. 1997 ఫ్రెంచ్ ఓపెన్‌లోని మొదటి రౌండ్‌లో రాడ్కా జ్రూబకోవాను 6-3, 6-2 తేడాతో మరియు రెండవ రౌండ్‌లో సాండ్రా సెసినీను 6-2, 6-2 తేడాతో ఓడించిన కోర్నికోవా మూడవ రౌండ్‌లో ప్రపంచ నం. 1 మార్టినా హింగిస్ చేతిలో 6-1, 6-3 తేడాతో ఓడిపోయింది. ఆమె డబుల్స్‌లో లిఖోవిసేవాతో మూడవ రౌండ్‌కు కూడా చేరుకుంది, తర్వాత దేశీయ జట్టు మరియు ఎనిమిదవ సీడ్స్ ఫ్యూసాయి మరియు తౌజియాట్ చేతిలో ఓడిపోయింది. 1997 వింబుల్డెన్ ఛాంపియన్‌షిప్స్‌లో అన్నా కోర్నికోవా ఓపెన్ ఇరాలో సెమీఫైనల్‌కు చేరుకున్న రెండవ మహిళగా పేరు గాంచింది, ఇది ఆమె వింబుల్డెన్‌లో అడుగు పెట్టిన తర్వాత మొట్టమొదటి WTA పర్యటన సెమీఫైనల్‌గా చెప్పవచ్చు, దీనిని మొదటిగా 1972లో క్రిస్ ఎవెర్ట్ సాధించాడు.[7] ఆమె వరుసగా మొదటి రౌండ్‌లో చాందా రూబిన్‌ను 6-1, 6-1 తేడాతో, రెండవ రౌండ్‌లో బార్బారా రిట్నెర్‌ను 4-6, 7-6 (7), 6-3 తేడాతో, మూడవ రౌండ్‌లో ఏడవ సీడ్ ఆంకే హ్యూబెర్‌ను 3-6, 6-4, 6-4 తేడాతో, నాల్గవ రౌండ్‌లో హెలెనా సుకోవాను 2-6, 6-2, 6-3 తేడాతో, క్వార్టర్ ఫైనల్‌లో నం. 4 మరియు ఫ్రెంచ్ ఓపెన్ ఛాంపియన్ ఇవా మాజోలీని 7–6 (1), 6–4 తేడాతో ఓడించిన తర్వాత, చివరికి ఛాంపియన్ మార్టినా హింగిస్ చేతిలో 6-3, 6-2 స్కోరుతో ఓటమి పాలైంది.
కోర్నికోవా లాస్ ఏంజిల్స్ ఓపెన్‌లోని మొదటి రౌండ్‌లో ఆంకే హ్యూబెర్ చేతిలో 6-0, 6-1 తేడాతో ఓటమి చవి చూసింది, అలాగే ఆలీ సుగియమాతో డబుల్స్ సెమీఫైనల్‌కు చేరుకుంది. 1997 US ఓపెన్‌లో, ఆమె రెండవ్ రౌండ్‌లో పదకొండవ సీడ్ ఇరినా స్పిర్లీయా చేతిలో 6-1, 3-6, 6-3 తేడాతో ఓఢిపోయింది. లిఖోవాట్సెవా భాగస్వామ్యంతో, ఆమె మహిళల డబుల్స్ ఈవెంట్‌లో మూడవ రౌండ్‌కు కూడా చేరుకుంది, తర్వాత రెండవ సీడ్స్ హింగిస్ మరియు సాంచెజ్ వికారియోల చేతిలో 6-4, 6-4 తేడాతో ఓడిపోయింది.[8] కోర్నికోవా ఆమె ఆఖరి WTA పర్యటన ఈవెంట్‌ను 1997లో ఫిల్డెర్‌స్టాడెట్‌లోని పోర్స్చే టెన్నిస్ గ్రాండ్ ఫ్రిక్స్‌లో ఆడింది, ఆమె సింగిల్స్ రెండవ రౌండ్‌ను ఆమాండా కోయిట్జెర్‌కు 3-6 6-3 తేడాతో కోల్పోయింది మరియు డబుల్స్ మొదటి రౌండ్‌లో లిఖోవత్సెవా భాగస్వామ్యంతో లిండ్సే డావెన్ఫోర్ట్ మరియు జానా నోవోట్నా చేతిలో పరాజయం పొందింది. ఆమె మే 19న అగ్ర 50 స్థానాల్లో ప్రవేశించింది మరియు ఆ సీజన్ ముగిసే సమయానికి ఆమె సింగిల్స్‌లో నం. 32వ స్థానంలో, డబుల్స్‌లో నం. 41వ స్థానంలో నిలిచింది.[9]
1998–2000: విజయం మరియు గుర్తింపు
1998లో కోర్నికోవా మొదటి సారిగా WTA యొక్క మొదటి 20 ర్యాంకింగ్‌ల్లో ప్రవేశించి, నం. 16 ర్యాంక్‌ను సాధించింది. ఆమె మార్టినా హింగిస్, లిండ్సే డావెన్ఫోర్ట్, స్టెఫీ గ్రాఫ్ మరియు మోనికా సెలెస్‌లపై మంచి విజయాలను కూడా నమోదు చేసింది. కోర్నికోవా ఆమె 1998 సీజన్‌ను హాన్నోవెర్‌లో ప్రారంభించింది, ఇక్కడ ఆమె సెమీఫైనల్‌లో 6-3, 6-3 తేడాతో మొదటి సీడ్ జానా నోవోంటా చేతిలో ఓటమి పాలైంది. ఆమె డబుల్స్‌లో లారిసా నెయిల్యాండ్‌కు జోడీగా పాల్గొంది మరియు క్వార్టర్ ఫైనల్‌లో ఎలీనా లిఖోవ్సెవా మరియు కారిలోనా విస్‌ల చేతిలో 3-6, 6-2, 7-5 తేడాతో పరాజయం పాలైంది.[8] తర్వాత ఆమె సిడ్నీలోని మెడిబ్యాంక్ ఇంటర్నేషనల్‌లోని సింగిల్స్ మరియు డబుల్స్ ఈవెంట్‌ల్లో రెండవ రౌండ్‌లోకి ప్రవేశించిన తర్వాత, సింగిల్స్‌లోని రెండవ రౌండ్‌లో లిండ్సే డెవన్పోర్ట్ చేతిలో 6-2, 6 (4) -7, 6-3 తేడాతో ఓడిపోయింది. 1998 ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్‌లో కోర్నికోవా మూడవ రౌండ్‌లో ప్రపంచ నం. 1 క్రీడాకారిణి మార్టినా హింగిస్ చేతిలో 6-4, 4-6, 6-4 తేడాతో పరాజయం పాలైంది. ఆమె మహిళల డబుల్స్‌లో లారిసా నెయిల్యాండ్‌తో కూడా జత కట్టింది మరియు చివరికి వారు రెండవ రౌండ్‌లో ఛాంపియన్‌లు హింగిస్ మరియు మిర్జానా లూకిక్ చేతిలో 7-5, 6-2 తేడాతో పరాజయం పాలయ్యారు.[8] ప్యారిస్ ఓపెన్‌లోని సింగిల్స్ రెండవ రౌండ్‌లో ఆంకే హ్యూబెర్ చేతిలో ఓడిపోయినప్పటికీ, కోర్నికోవా లారిసా నెయిల్యాండ్‌తో జోడీ కట్టి, డబుల్స్ WTA టూర్ ఫైనల్‌కు చేరుకుంది. వారు సబినే ఆపిల్‌మాన్స్ మరియు మిరియామ్ ఓరెమాన్స్‌ల చేతిలో 1–6, 6–3, 7–6 (3) తేడాతో ఓడిపోయారు. కోర్నికోవా మరియు నెయిల్యాండ్‌లు వరుసగా రెండవసారి లింజ్ ఓపెన్‌లో పైనల్‌కు చేరుకున్నారు, ఫైనల్‌లో వారు అలెగ్జాండర్ ఫ్యూసాయి మరియు నాథలై తౌజాయిట్‌లకు 6-3, 3-6, 6-4 తేడాతో ఓడిపోయారు. సింగిల్స్‌లో, కోర్నికోవా మూడవ రౌండ్‌కు చేరుకుంది. పసిఫిక్ లైఫ్ ఓపెన్‌లో, ఆమె మూడవ రౌండ్‌కు చేరుకుంది మరియు 1994 వింబుల్డెన్ ఛాంపియన్ కోంచితా మార్టినెజ్ చేతిలో 6–3, 6–4 తేడాతో ఓడిపోయింది మరియు ఆమె నెయిల్యాండ్‌తో కలిసి డబుల్స్ క్వార్టర్ ఫైనల్‌కు కూడా చేరుకుంది. నెయిల్యాండ్‌తో డబుల్స్ క్వార్టర్ ఫైనల్‌కు చేరుకున్నప్పటికీ, కోర్నికోవా మియామీ ఓపెన్‌లోని సింగిల్స్‌లో ఆమె మొట్టమొదటి WTA టూర్ సింగిల్స్ ఫైనల్‌కు చేరుకుని మంచి విజయాన్ని నమోదు చేసింది. మొదటి రౌండ్‌లో మిర్జానా లూకిక్ 6-4, 6-2 తేడాతో, రెండవ రౌండ్‌లో మాజీ ప్రపంచ నం. 1 మోనికా సెలెస్‌ను 7-5, 6-4 తేడాతో, మూడవ రౌండ్‌లో కోంచితా మార్టినెజ్‌ను 6-3, 6-0 తేడాతో, క్వార్టర్ ఫైనల్‌లో లిండ్సే డావెన్పోర్ట్ 6-4, 2-6, 6-2 తేడాతో మరియు సెమీఫైనల్‌లో 3-6, 6-1, 6-3 తేడాతో మాజీ నం. 1 అరాంటాక్సా సాంచెజ్‌ను 3-6, 6-1, 6-3 తేడాతో ఓడించినప్పటికీ, ఫైనల్‌లో వీనస్ విలియమ్స్ చేతిలో 2-6, 6-4, 6-1 తేడాతో ఓడిపోయింది.[7]
తర్వాత కోర్నికోవా అమేలియా ఐలాండ్ మరియు ఇటాలియన్ ఓపెన్‌ల్లో వరుసగా క్వార్టర్ ఫైనల్‌లకు చేరుకుని, వరుసగా లిండ్సే డావెన్పోర్ట్ చేతిలో 7-5, 6-3 తేడాతో మరియు మార్టిన్ హింగిస్ చేతిలో 6-2, 6-4 ఓటమి పాలైంది. జర్మన్ ఓపెన్‌లో, ఆమె సింగిల్స్ మరియు లారిసా నెయిల్యాండ్‌తో డబుల్స్‌ల్లో రెండింటిలోనూ సెమీఫైనల్‌లకు చేరుకుంది, చివరికి కోంచితా మార్టినెజా చేతిలో 6-0, 6-1 మరియు నాతాలై తౌజియాట్ చేతిలో 6-1, 6-4 తేడాతో ఓటమి పాలైంది. 1998 ఫ్రెంచ్ ఓపెన్‌లో, కోర్నికోవా ఈ టోర్నమెంట్‌లో తన ఉత్తమ ఫలితాలను సాధించింది, ఆమె నాల్గవ రౌండ్‌లో జానా నోవోట్నా చేతిలో 6 (2) –7, 6–3, 6–3 ఓడిపోయింది. ఆమె నెయిల్యాండ్‌తో కలిసి మొట్టమొదటిసారిగా గ్రాండ్ స్లామ్ డబుల్స్ సెమీఫైనల్‌కు చేరుకున్నప్పటికీ, ఆ మ్యాచ్‌లో లిండ్సే డావెన్పోర్ట్ మరియు నటాషా జ్వెరెవా చేతిలో 6–3, 6–2 ఓటమి పాలైంది. ఈస్ట్‌బోర్నే ఓపెన్‌లో సెఫ్టీ గ్రాఫ్‌తో ఆమె క్వాటర్‌ఫైనల్ మ్యాచ్‌లో, కోర్నికోవా బొటనవేలుకు గాయమైంది, ఈ కారణంగా చివరికి ఆమె 1998 వింబుల్డెన్ ఛాంపియన్‌షిప్స్ నుండి విరమించుకుంది.[7] అయితే, ఆమె ఆ మ్యాచ్‌ను 6 (4) –7, 6–3, 6–4 తేడాతో సాధించింది, కాని తర్వాత ఆమె అరాంటాక్సా సాంచెజ్ వికారియోతో సెమీఫైనల్‌లో ఆడలేకపోయింది.[7] కోర్నికోవా మళ్లీ డ్యూ మాయిరెర్ ఓపెన్‌లో పాల్గొంది, మొదటి మరియు రెండవ రౌండ్‌ల్లో అలెగ్జాండర్ ఫ్యూసాయి మరియు ర్యుగ్జాండర్ డ్రాగోమిర్‌లను ఓడించిన తర్వాత, మూడవ రౌండ్‌లో కోంచితా మార్టినెజ్ చేతిలో 6–0, 6–3 తేడాలో ఓడిపోయింది. న్యూ హెవెన్‌లోని పైలెట్ పెన్ టెన్నిస్‌లో ఆమె రెండవ రౌండ్‌లో అమాండా కోయిట్జెర్ చేతిలో 1-6, 6-4, 7-5 తేడాతో ఓడిపోయింది. 1998 US ఓపెన్‌లో కోర్నికోవా నాల్గవ రౌండ్‌కు చేరుకుంది మరియు ఆ రౌండ్‌లో అరాంటెక్సా సాంచెజ్ వికారియో చేతిలో ఓటమి పాలైంది. తర్వాత ఆమె టోయోటా ప్రిన్స్ కప్, పోర్స్చే టెన్నిస్ గ్రాండ్ ప్రిక్స్, జ్యూరిచ్ ఓపెన్ మరియు క్రెమ్లిన్ కప్‌ల్లో స్వల్ప విజయాలను నమోదు చేసింది, కాని ఆ సంవత్సరంలోని మంచి విజయాలు కారణంగా, ఆమె 1998 WTA టూర్ ఛాంపియన్‌షిప్స్‌కు అర్హత సాధించింది. ఆమె మొదటి రౌండ్‌లో మోనికా సెలెస్ చేతిలో 6–4, 6–3 ఓటమి చవిచూసింది. అయితే, సెలెస్‌తో కలిసి ఆమె టోక్యోలోని ఫైనల్ మ్యాచ్‌లో జోయ్ ఫెర్నాండెజ్ మరియు అరాంటాక్స్ సాంచెజ్ వికారియో జోడీని 6-4, 6-4 తేడాతో ఓడించి, మొట్టమొదటి డబుల్స్ టైటిల్‌ను సాధించింది. సీజన్ ముగింపులో, ఆమె డబుల్స్‌లో నం. 10 స్థానంలో నిలిచింది.[9]
కోర్నికోవా తన 1999 సీజన్‌ను అడిడాస్ ఓపెన్‌లో ప్రారంభించింది, దీనిలో ఆమె రెండవ రౌండ్‌లో డొమినిక్యూ వ్యాన్ రోస్ట్ చేతిలో ఓడిపోయింది.[9] తర్వాత ఆమె ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్‌లో ఆడింది, నాల్గో రౌండ్‌లో మేరీ పియర్స్ చేతిలో 6–0, 6–4 తేడాతో ఓడిపోయింది. అయితే, కోర్నికోవా మార్టినా హింగిస్‌తో జత కట్టి, తన మొట్టమొదటి డబుల్స్ గ్రాండ్ స్లామ్ టైటిల్‌ను సాధించింది. ఈ ఇద్దరు ఫైనల్‌లో లిండ్సే డావెన్పోర్ట్ మరియు నటాషా జ్వెరెవాను ఓడించారు. తర్వాత కోర్నికోవా టోరే పాన్ పసిఫిక్ ఓపెన్ క్వార్టర్ ఫైనల్‌లో మోనికా సెలెస్ చేతిలో 7–5, 6–3 ఓటమి పాలైంది. ఓక్లాహొమా సిటీలో, ఆమె సెమీఫైనల్‌లో అమెండా కోయిట్జెర్ చేతిలో 6-4, 6-2 తేడాతో ఓడిపోయిన తర్వాత, ఎవర్టె కప్‌లోని మొదటి రౌండ్‌లో సిల్వియా ఫారినా ఎలియా చేతిలో మరియు లిప్టన్ ఛాంపియన్‌షిప్స్‌లో బార్బారా స్కెట్ చేతిలో పరాజయం పొందింది. టైర్ I ఫ్యామిలీ సర్కిల్ కప్‌లో, కోర్నికోవా రెండవసారి WTA టూర్ ఫైనల్‌కు చేరుకుంది, కాని ఫైనల్ మ్యాచ్‌లో మార్టిన్ హింగిస్ చేతిలో 6–4, 6–3 తేడాతో ఓడిపోయింది.[9] తర్వాత ఆమె జెన్నీఫర్ క్యాప్రియాటీ, లిండ్సే డావెన్పోర్ట్ మరియు ప్యాటీ స్క్నైడర్‌లను ఓడించి బౌస్కా & లాంబ్ ఛాంపియన్‌షిప్ ఫైనల్‌కు చేరుకుని, చివరి మ్యాచ్‌లో రుగ్జాండెర్ డ్రాగోమిర్ చేతిలో 6-3, 7-5 తేడాతో ఓడిపోయింది. ఇటాలియన్ ఓపెన్ మరియు జర్మన్ ఓపెన్‌ల్లో రౌండ్ రాబిన్ ఫలితాల తర్వాత, కోర్నికోవా 1999 ఫ్రెంచ్ ఓపెన్ నాల్గో రౌండ్‌కు చేరుకుంది, చివరికి ఛాంపియన్ స్టెఫీ గ్రాఫ్ చేతిలో 6–3, 7–6 ఓటమి పాలైంది.[9] తర్వాత ఆమె ఈస్ట్‌బోర్నేలోని సెమీఫైనల్ మ్యాచ్‌లో నాతాలై తౌజియాట్ చేతిలో 6–4, 4–6, 8–6 తేడాతో ఓడిపోయింది. 1999 వింబుల్డెన్ ఛాంపియన్‌షిప్స్‌లో, కోర్నికోవా నాల్గో రౌండ్‌లో 3–6, 6–3, 6–2 తేడాతో వీనస్ విలియమ్స్ చేతిలో ఓడిపోయింది. ఆమె జోనస్ బోర్క్‌మాన్ భాగస్వామ్యంతో మిక్సెడ్ డబుల్స్‌లో 1999 వింబుల్డెన్ ఫైనల్‌కు చేరుకుంది, కాని వారు 6–4, 3–6, 6–3 తేడాతో లియాండర్ పేస్ మరియు లీసా రైమండ్ చేతిలో ఓటమి పాలయ్యారు. కోర్నికోవా 1999 WTA టూర్ ఛాంపియన్‌షిప్స్‌కు అర్హత సాధించింది, కాని మొదటి రౌండ్‌లోనే మేరీ పియర్స్ చేతిలో 6 (3) –7, 7–6 (5), 6–0 తేడాతో ఓడిపోయింది మరియు ఆ సీజన్‌ను ప్రపంచ నం. 12వ స్థానంతో ముగించింది.[9] 1999 సంవత్సరంలో, ఆమె ఇప్పటికీ ప్రధాన శోధన ఇంజిన్ Yahoo!లో ప్రపంచంలోని క్రీడాకారిణుల్లో అత్యధికంగా శోధించబడిన క్రీడాకారిణిగా పేరు గాంచింది.[10] కోర్నికోవా ఆ సీజన్‌లోని డబుల్స్‌లో మంచి విజయాలను సాధించింది. ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్‌లో వారి విజయం తర్వాత, ఆమె మరియు మార్టినా హింగిస్ జోడీ ఇండియన్ వెల్స్, రోమ్, ఈస్ట్‌బోర్నే మరియు 1999 WTA టూర్ ఛాంపియన్‌షిప్స్‌ల్లోని టోర్నమెంట్‌లను గెలుచుకుంది మరియు 1999 ఫ్రెంచ్ ఓపెన్ ఫైనల్‌కు చేరుకుంది మరియు ఫైనల్‌లో వారు సెరీనా మరియు వీనస్ విలియమ్స్ చేతిలో 3-6, 7-5 (2) తేడాతో ఓటమి పాలయ్యారు. ఎలెనా లిఖోవ్టెసేవాకు జోడీగా, కోర్నికోవా స్టాన్‌ఫోర్డ్‌లోని ఫైనల్ మ్యాచ్‌కు కూడా చేరుకుంది. 22 నవంబరు 1999న, ఆమె డబుల్స్‌లో ప్రపంచ నం. 1 స్థానానికి చేరుకుంది మరియు ఈ ర్యాంకింగ్‌తోనే సీజన్‌ను ముగించింది. అన్నా కోర్నికోవా మరియు మార్టినా హింగిస్‌లు WTA అవార్డ్ ఫర్ డబుల్స్ టీమ్ ఆఫ్ ది ఇయర్‌ను అందుకున్నారు.
కోర్నికోవా తన 2000 సీజన్‌ను జూలియా హెలార్డ్‌కు జోడీగా గోల్డ్ కోస్ట్ ఓపెన్‌ను గెలవడం ద్వారా ప్రారంభించింది. తర్వాత ఆమె మెడిబ్యాంక్ ఇంటర్నేషనల్ సిడ్నీలోని సెమీఫైనల్‌కు చేరుకుంది, ఆ ఫైనల్ మ్యాచ్‌లో లిండ్సే డావెన్పోర్ట్ చేతిలో 6-3, 6-2 తేడాతో ఓడిపోయింది. 2000 ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్‌లో, ఆమె సింగిల్స్‌లో నాల్గో రౌండ్‌కు మరియు డబుల్స్‌లో సెమీఫైనల్‌కు చేరుకుంది. బార్బారా స్కెట్‌కు జోడీగా పాల్గొంది, వారు లీసా రైమండ్ మరియు రెన్నే స్టబ్స్ చేతిలో పరాజయం పొందారు. ఆ సీజన్‌లో, కోర్నికోవా ఎనిమిది టోర్నమెంట్‌ల్లో సెమీఫైనల్‌కు (సిడ్నీ, స్కాట్స్‌డాలే, స్టాన్‌ఫోర్డ్, సాన్ డియాగో, లగ్జంబర్గ్, లెయిప్‌జిగ్ మరియు 2000 WTA టూర్ ఛాంపియన్‌షిప్స్), ఏడు టోర్నమెంట్‌ల్లో క్వార్టర్ ఫైనల్‌లకు (గోల్డ్ కోస్ట్, టోక్యో, అమెలియా ఐలాండ్, హాంబర్గ్, ఈస్ట్‌బోర్నే, జ్యూరిచ్ మరియు ఫిలాడెల్ఫియా) మరియు ఒక టోర్నమెంట్ ఫైనల్‌కు చేరుకుంది. ఒక దేశీయ క్రీడాకారిణే అయినప్పటికీ, కోర్నికోవా క్రెమ్లిన్ కప్ ఫైనల్ మ్యాచ్‌లో మార్టిన్ హింగిస్ చేతిలో 6-3, 6-1 తేడాతో ఓడిపోయింది. 20 నవంబరు 2000న, ఆమె చివరిగా మొదటిసారిగా అగ్ర 10 స్థానాల్లోకి ప్రవేశించి, నం. 8 స్థానాన్ని సంపాదించింది.[9] ఆమె ఆ సీజన్ ముగిసే సమయానికి డబుల్స్‌లో #4 స్థానాన్ని సంపాదించింది.[9] మరోసారి కోర్నికోవా డబుల్స్‌లో మంచి విజయాలను నమోదు చేసింది. ఆమె మ్యాక్స్ మిర్న్‌యేకు జోడీగా 2000 US ఓపెన్ మిక్సెడ్ డబుల్స్ ఫైనల్‌కు చేరుకుంది, కాని వారు జారెడ్ పాల్మెర్ మరియు అరాంటెక్సా సాంచెజ్ వికారియోలకు 6–4, 6–3 తేడాతో ఓడిపోయారు. ఆమె ఆరు డబుల్స్ టైటిల్‌లను - గోల్డ్ కోస్ట్ (జూలియా హలార్డ్‌తో), హాంబర్గ్ (నటాషా జ్వెరెవాతో), ఫెల్డెర్‌స్టాడ్ట్, జ్యూరిచ్, ఫిలాడెల్ఫియా మరియు 2000 WTA టూర్ ఛాంపియన్‌షిప్‌ను (మార్టినా హింగిస్‌తో) కూడా గెలుచుకుంది.
2001–2003: గాయాలు మరియు ఆఖరి సంవత్సరాలు
ఈ సీజన్‌లో ఒత్తిడి వలన ఆమె ఎడమ పాదం విరగడంతో సహా పలు గాయాలు కారణంగా ఆమె ఫ్రెంచ్ ఓపెన్ మరియు వింబుల్డెన్‌లతో సహా పన్నెండు టోర్నమెంట్‌ల్లో పాల్గొనలేకపోయింది.[7] ఆమెకు ఏప్రిల్‌లో శస్త్రచికిత్స జరిగింది.[7] ఆమె ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్‌లో తన వృత్తి జీవితంలో రెండవ గ్రాండ్ స్లామ్ క్వార్టర్‌ఫైనల్‌లకు చేరుకుంది. తర్వాత కోర్నికోవా ఎడమ పాదంతో సమస్యలు కొనసాగడంతో ఆమె పలు ఈవెంట్‌ల్లో పాల్గొనలేదు మరియు లెపిజిగ్ వరకు మళ్లీ పాల్గొనలేదు. బార్బారా స్కెట్‌తో, ఆమె సిడ్నీలో డబుల్స్ టైటిల్‌ను గెలుచుకుంది. తర్వాత ఆమె ఐరోడా తుల్యాగానోవాకు జోడీగా టోక్యోలో ఫైనల్‌లో మరియు సాన్ డియాగోలో మార్టిన్ హింగిస్‌తో జోడీ కట్టి విఫలమైంది. హింగిస్ మరియు కోర్నికోవాలు క్రెమ్లిన్ కప్‌ను కూడా గెలుచుకున్నారు. 2001 సీజన్ ముగింపు సమయానికి, ఆమె సింగిల్స్‌లో #74 స్థానంలో మరియు డబుల్స్‌లో #26 స్థానంలో ఉంది.[9]

కోర్నికోవా 2002లో కొన్ని విజయాలను సాధించింది. ఆమె ఆక్యుల్యాండ్, టోక్యో, ఆక్యాపుల్కో మరియు సాన్ డియాగోల సెమీఫైనల్‌కు చేరుకుంది మరియు చైనా ఓపెన్‌లోని ఫైనల్‌కు చేరుకుని, అన్నా స్మాష్నోవా చేతిలో 6–2, 6–3 తేడాతో ఓడిపోయింది. ఇది కోర్నికోవా యొక్క ఆఖరి సింగిల్స్ ఫైనల్ మరియు ఒక సింగిల్ టైటిల్‌ను గెలుచుకోవడానికి ఆఖరి అవకాశంగా చెప్పవచ్చు. మార్టిన్ హింగిస్‌తో, అన్నా కోర్నికోవా సిడ్నీలోని ఫైనల్‌ను కోల్పోయింది, కాని వారు ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్‌లోని మహిళల డబుల్స్‌లో కలిసి వారి రెండవ గ్రాండ్ స్లామ్ టైటిల్‌ను గెలుచుకున్నారు. వారు U.S. ఓపెన్ యొక్క క్వార్టర్‌ఫైనల్‌లను కూడా కోల్పోయారు. చాందా రూబిన్‌తో, అన్నా కోర్నికోవా వింబుల్డెన్ సెమీఫైనల్‌లో ఆడింది, కాని వారు సెరీనా మరియు వీనస్ విలియమ్స్ చేతిలో ఓడిపోయారు. జానెట్ లీకు జోడీగా, ఆమె షాంఘై టైటిల్‌ను గెలుచుకుంది. 2002 సీజన్ ముగింపునాటికీ, ఆమె సింగిల్స్‌లో #35 స్థానంలో మరియు డబుల్స్‌లో #11 స్థానంలో నిలిచింది.[9]
2003లో, అన్నా కోర్నికోవా రెండు సంవత్సరాల తర్వాత ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్‌లో ఆమె మొదటి గ్రాండ్ స్లామ్ మ్యాచ్ విజయాన్ని నమోదు చేసింది. ఆమె మొదటి రౌండ్‌లో హెన్రీయిటా నాగయోవాను ఓడించింది, తర్వాత 2వ రౌండ్‌లో జస్టిన్ హెనిన్-హార్డెన్నే చేతిలో ఓడిపోయింది. ఆమె ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్‌లో ఒత్తిడితో ఏర్పడిన వెన్నెముక బెణుకు కారణంగా టోక్యోలో పాల్గొనలేకపోయింది మరియు మియామీ టోర్నమెంట్ వరకు మళ్లీ పాల్గొనలేదు. కోర్నికోవా ఎడమ కండరం బెణుకు కారణంగా చార్లెస్టన్ యొక్క 1వ రౌండ్‌లో విరమించుకుంది. ఆమె కండరం గాయంతో మారియా షరపోవాతో ఆడే ఒక మ్యాచ్ నుండి వైదొలగడానికి ముందు సీ ఐల్యాండ్‌లో ITF టోర్నమెంట్‌లోని సెమీఫైనల్‌కు చేరుకుంది. ఆమె చార్లోటెస్విల్లేలోని ITF టోర్నమెంట్‌లోని 1వ రౌండ్‌లోనే ఓడిపోయింది. ఆమె భరించలేని వెన్నెముక నొప్పి కారణంగా మిగిలిన సీజన్‌లో పోటీ పడలేదు, 2003 సీజన్ మరియు ఆమె వృత్తి జీవితం ముగిసే సమయానికి, ఆమె సింగిల్స్‌లో #305 స్థానంలో మరియు డబుల్స్‌లో #176 స్థానంలో నిలిచింది.[9]
కోర్నికోవా యొక్క రెండు గ్రాండ్ స్లామ్ డబుల్స్‌ను ఆమె 1999 మరియు 2002ల్లో సాధించింది, ఈ రెండింటినీ 1999 నుండి తరచూ కలిసి ఆడుతున్న భాగస్వామి మార్టిన్ హింగిస్‌తో ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్‌లోని మహిళల డబుల్స్ ఈవెంట్‌లో సాధించింది. కోర్నికోవా వృత్తి జీవితంలో రెండు ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్స్‌తో సహా 16 టోర్నమెంట్ డబుల్స్ టైటిల్‌లను గెలుచుకుని మరియు U.S. ఓపెన్ మరియు వింబుల్డెన్‌ల్లోని మిక్సెడ్ డబుల్స్‌లో ఒక ఫైనలిస్ట్‌గా నిలిచి తాను ఒక విజయవంతమైన డబుల్స్ క్రీడాకారిణిగా నిరూపించుకుంది మరియు మహిళల టెన్నిస్ అసోసియేషన్ టూర్ ర్యాంకింగ్‌ల్లోని డబుల్స్‌లో నం. 1 ర్యాంక్‌ను సాధించింది. ఆమె వృత్తి జీవిత డబుల్స్ రికార్డ్ 200–71. అయితే, 1999 తర్వాత ఆమె సింగిల్స్‌లో క్రీడా జీవితం అస్థిరంగా మారిపోయింది. చాలా వరకు, ఆమె తన ర్యాంక్‌ను 10 మరియు 15ల మధ్య ఉంచేందుకు ప్రయత్నించింది (ఆమె వృత్తి జీవితంలో సాధించిన ఉత్తమ సింగిల్స్ ర్యాంక్ నం. 8), కాని ఆమె ఆశించిన ఫలితాలు అంతగా నెరవేరలేదు; ఆమె 130 సింగిల్స్ టోర్నమెంట్‌ల్లో నాలుగు టోర్నమెంట్‌ల ఫైనల్‌లకు మాత్రమే చేరుకుంది, ఒక్క గ్రాండ్ స్లామ్ ఈవెంట్ ఫైనల్‌కు కూడా చేరుకోలేదు మరియు ఒకదానిని కూడా గెలుచుకోలేదు.
ఆమె సింగిల్స్ రికార్డ్ 209–129. ఆమె ఆఖరి క్రీడా సంవత్సరాలు పలు గాయాలుతో ప్రత్యేకంగా వెన్నెముక గాయాలతో బాగా దెబ్బతిన్నాయి, దీనితో ఆమె ర్యాంకింగ్ క్రమంగా తగ్గిపోయింది. ఒక ప్రముఖ వ్యక్తి వలె కోర్నికోవా పేరు, కథనాలు మరియు చిత్రాల శోధనల్లో అత్యధికంగా శోధించే పదాల్లో ఒకటిగా మారింది.[2][3][4] ప్రపంచంలో అత్యధికంగా శోధించబడే క్రీడాకారిణిగా ఆమె ఖ్యాతి కొనసాగుతుంది.[11][12][13][14]
2004–ప్రస్తుతం: ఎగ్జిబిషన్స్ మరియు ప్రపంచ టీమ్ టెన్నిస్
2003 నుండి కోర్నికోవా WTA టూర్‌లో పాల్గొనలేదు, కాని ఇప్పటికీ ధర్మసంస్థల ప్రయోజనాల కోసం ఎగ్జిబిషన్ మ్యాచ్‌లను ఆడుతుంది. 2004 చివరిలో, ఆమె ఎల్టాన్ జాన్ మరియు సహ టెన్నిస్ క్రీడాకారిణులు సెరీనా విలియమ్స్ మరియు ఆండీ రాడిక్‌లచే నిర్వహించబడిన మూడు ఈవెంట్‌ల్లో పాల్గొంది. జనవరి 2005లో, ఆమె జాన్ మెక్‌ఎన్రే, ఆండీ రాడిక్ మరియు క్రిస్ ఎవెర్ట్‌లతో కలిసి హిందూ మహాసముద్ర సునామీ బాధితుల సహాయార్థం ఒక డబుల్స్ కార్యక్రమంలో ఆడింది. నవంబరు 2005లో, ఆమె ఉపకారం కోసం WTT ఫైనల్స్‌లో మార్టిన్ హింగిస్‌కు జోడీగా లీసా రైమండ్ మరియు సమంతా స్టోసుర్‌లతో ఆడింది. కోర్నికోవా డబుల్స్‌లో మాత్రమే పాల్గొనే వరల్డ్ టీమ్ టెన్నిస్ (WTT) లో సెయింట్ లూయిస్ ఏసెస్ యొక్క ఒక సభ్యురాలుగా కూడా ఉంటుంది.
సెప్టెంబరు 2008లో, కోర్నికోవా మాలిబు, కాలిఫోర్నియాలోని జుమా బీచ్‌లో జరిగిన 2008 నౌటికా మాలిబు ట్రియాథెలాన్ కోసం పాల్గొంది.[15] ఈ పందెం పిల్లల ఆస్ప్రతి లాస్ ఏంజిల్స్ కోసం నిధులను సమకూర్చింది. ఆమె ఆ పందెంలో మహిళల యొక్క K-స్విస్ జట్టుకు విజయాన్ని అందించింది.[15] 27 సెప్టెంబరు 2008న, కోర్నికోవా చార్లోటే, ఉత్తర కారోలినాలో ఎగ్జిబిషన్ మ్యాచ్‌లను ఆడింది; ఆమె రెండు మిక్సెడ్ డబుల్స్ మ్యాచ్‌లను ఆడింది.[16] ఆమె టిమ్ విల్కీసన్ మరియు కారెల్ నోవాసెక్‌లతో కలిసి ఆడింది.[16] కోర్నికోవా మరియు విల్కీసన్ జోడీ జిమ్మీ అరియాస్ మరియు చాందా రూబిన్ జోడీని ఓడించింది, తర్వాత కోర్నికోవా మరియు నోవాసెక్‌లు చందా రూబిన్ మరియు టిమ్ విల్కీసన్‌లను ఓడించారు.[16]
12 అక్టోబరు 2008న, అన్నా కోర్నికోవా బిల్లే జీన్ కింగ్ మరియు సర్ ఎల్టాన్ జాన్‌లు పాల్గొన్న వార్షిక సహాయార్థ కార్యక్రమంలో ఒక ఎగ్జిబిషనల్ మ్యాచ్‌లో ఆడింది, ఈ కార్యక్రమం ఎల్టాన్ జాన్ AIDS ఫాండేషన్ మరియు అట్లాంటా AIDS పార్టనర్‌షిప్ ఫండ్ కోసం $400,000 కంటే ఎక్కువ నిధులను సేకరించింది.[17] ఆమె ఆండీ రాడిక్‌తో (వీరికి సర్ ఎల్టాన్ జాన్ శిక్షణను ఇచ్చాడు) కలిసి మార్టీనా నవ్రాటిలోవా మరియు జెస్సే లెవినేల జోడీతో (వీరికి బిల్లే జీన్ కింగ్ శిక్షణ ఇచ్చాడు) డబుల్స్‌లో ఆడింది; కోర్నికోవా మరియు రాడిక్‌లు 5-4 (3) తేడాతో గెలుపొందారు.[17]
కోర్నికోవా లెజెండరీ నైట్‌లో జాన్ మెక్‌ఎన్రే, ట్రేసీ ఆస్టిన్ మరియు జిమ్ కొరియర్‌లతో కలిసి పోటీ పడింది, ఈ కార్యక్రమాన్ని టర్నింగ్ స్టోన్ ఈవెంట్ సెంటర్, వెరోనా, NYలో 2 మే 2009న నిర్వహించారు.[18] లెజెండరీ నైట్ ఆఫ్ టెన్నిస్ కార్యక్రమంలో సింగిల్స్‌లో మెక్‌ఎన్రే మరియు కొరియర్‌ల మధ్య ఒక అనిష్టత మ్యాచ్ జరిగిన తర్వాత, మెక్ఎన్రే మరియు ఆస్టిన్‌ల జోడీ మిక్సెడ్ డబుల్స్‌లో కొరియర్ మరియు కోర్నికోవా జోడీతో పోటీ పడ్డారు.
ఆమె ప్రస్తుత K-స్విస్ ప్రతినిధిగా వ్యవహరిస్తుంది.[19] ELLE మ్యాగజైన్ యొక్క జూలై 2005 సంచికలోని ఒక కథనంలో, కోర్నికోవా ఆమె 100% ఆరోగ్యంగా ఉన్నట్లయితే, తను మళ్లీ టోర్నమెంట్‌ల్లో పాల్గొని, పోటీ పడాలని ఉందని పేర్కొంది.
క్రీడా శైలి
ఒక క్రీడాకారిణి వలె, కోర్నికోవా ఆమె పాదాలను వేగంగా కదిపే శైలి మరియు శీఘ్ర బేస్‌లైన్ క్రీడకు మరియు అద్భుతమైన యాంగిల్స్ మరియు డ్రాప్‌షాట్‌లకు పేరు పొందింది; అయితే ఆమె ఫ్లాట్, అత్యధిక ప్రమాదమైన గ్రౌండ్‌స్ట్రోక్స్ తరచూ తప్పుల చేయడానికి కారణమయ్యాయి మరియు సింగిల్స్‌లో ఆమె సర్వ్ కొన్నిసార్లు దోషపూరితంగా ఉండేది.
కోర్నికోవా రాకెట్‌ను తన కుడి చేతితో పట్టుకునేది కాని ఆమె బ్యాక్‌హ్యాండ్ షాట్‌లను ఆడేటప్పుడు రెండు చేతులను ఉపయోగించేది.[1] ఆమె నెట్ వద్ద చాలా మంచి క్రీడాకారిణిగా చెప్పవచ్చు.[20] ఆమె శక్తివంతమైన గ్రౌండ్‌స్ట్రోక్‌లు మరియు అలాగే డ్రాప్ షాట్‌లను కొట్టగలదు.[21]
ఆమె క్రీడా శైలి ఒక డబుల్స్ క్రీడాకారిణి ప్రొఫైల్‌కు సరిగ్గా సరిపోతుంది మరియు ఆమె ఎత్తుచే సరితూగుతుంది.[22] ఆమెను పామ్ శ్రీవెర్ మరియు పీటర్ ఫ్లెమింగ్‌ల వంటి ప్రముఖ డబుల్స్ క్రీడాకారులతో పోల్చారు.[22]
వ్యక్తిగత జీవితం
పలు సందర్భాల్లో కోర్నికోవా వైవాహిక స్థితి ఒక సమస్యగా మారింది. ఆమె మంచు హాకీ క్రీడాకారుడు పావెల్ బ్రూరేతో నిశ్చతార్థం చేసుకుందని పలు వివాదస్పద పుకారులు వెలువడ్డాయి. 2001లో ఆమె NHL మంచు హాకీ క్రీడాకారుడు సెర్గెయి ఫెడోరోవ్‌ను వివాహం చేసుకున్నట్లు నివేదికలు విడుదలయ్యాయి. దీనిని కోర్నికోవా యొక్క ప్రతినిధులు ఖండించారు, కాని 2003లో ఫెడోరోవ్ వారు పెళ్ళి చేసుకుని, విడాకులు కూడా తీసుకున్నట్లు పేర్కొన్నాడు.
కోర్నికోవా 2001 చివరిలో పాప్ స్టార్ ఎన్రిక్యూ ఇగ్లేసియాస్‌తో సహజీవనాన్ని ప్రారంభించింది (ఆమె అతని వీడియో "ఎస్కేప్"లో కనిపించింది) మరియు ఈ జంట రహస్యంగా వివాహం చేసుకున్నట్లు 2003లో మరియు మళ్లీ 2005లో పుకారులు వెలువడ్డాయి. కోర్నికోవా తన వ్యక్తిగత సంబంధాల గురించి ప్రత్యక్షంగా అంగీకరించడానికి లేదా తిరస్కరించడానికి నిరాకరించింది. కాని మే 2007లో, ఎన్రక్యూ ఐగ్లెసియాస్ (తప్పుగా, తర్వాత అతను దానిని నిర్ధారించాడు) న్యూయార్క్ సన్ లో వారు విడిపోయిన కారణంగా తనకి కోర్నికోవాను పెళ్లి చేసుకోని, స్థిరపడాలనే ఉద్ధేశ్యం లేదని పేర్కొన్నాడు. తర్వాత ఈ గాయకుడు "విడాకులు" లేదా వేర్పాటుల గురించి ఈ పుకారులను కొట్టిపారేశాడు. జూన్ 2008లో, ఐగ్లెసియాస్ డైలీ స్టార్‌తో ఇలా చెప్పాడు: తాను గత సంవత్సరంలో కోర్నికోవాను పెళ్ళి చేసుకున్నట్లు మరియు ప్రస్తుతం వారు విడిపోయినట్లు పేర్కొన్నాడు.[23] తర్వాత అదే ఇంటర్వ్యూలో ఎన్రిక్యూ అది ఒక సాధారణ హాస్యోక్తి అని[24] మరియు ఇప్పటికీ వారు చాలా సన్నిహితంగా ఉన్నట్లు పేర్కొన్నాడు.
కోర్నికోవాకు ఒక సోదరుడు ఉన్నాడు, అతని పేరు అల్లాన్.[25] ఆమె 2009 చివరిలో ఒక అమెరికన్ పౌరురాలుగా మారింది.
ప్రసార మాధ్యమాల ప్రచారం
కోర్నికోవా కీర్తిలో అధిక శాతం ఆమె వ్యక్తిగత జీవితం చుట్టూ అల్లుకున్న ప్రచారం మరియు పలు మోడలింగ్ షాట్‌ల కారణంగా లభించింది. కోర్నికోవా 15 సంవత్సరాల వయస్సులో 1996 U.S. ఓపెన్‌లో రంగప్రవేశం చేసిన సమయంలో, ప్రపంచం ఆమె అందాన్ని గుర్తించింది మరియు అతికొద్ది కాలంలోనే ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆమె చిత్రాలు పలు మ్యాగజైన్‌ల్లో ప్రత్యక్షమయ్యాయి.
2000లో, కోర్నికోవా బెర్లెయి యొక్క షాక్ అబ్జర్వర్ స్పోర్ట్స్ బ్రాకు నూతన ప్రచారకర్తగా మారింది మరియు భారీ విజయాన్ని సాధించిన "ఓన్లీ ది బాల్ షుడ్ బౌన్స్" బిల్‌బోర్డ్ ప్రచారంలో పాల్గొంది. చాలీచాలని దుస్తులతో ఆమె చిత్రాలు పలు పురుషుల మ్యాగజైన్‌లలో ప్రచురించబడ్డాయి, వీటిలో ఒకటి బాగా ప్రాచుర్యం పొందిన 2004 స్పోర్ట్స్ ఇల్యూస్ట్రేట్డ్ స్విమ్‌సూట్ ఇష్యూ, దీనిలో ఆమె బికినీలు మరియు స్విమ్‌షూట్‌ల్లో కనిపించింది మరియు ఇతర ప్రజాదరణ పొందిన పురుషుల ప్రచురణల్లో FHM మరియు మాగ్జిమ్‌లు ఉన్నాయి. కోర్నికోవా పీపుల్ యొక్క 1998, 2000, 2002 మరియు 2003ల్లో 50 అందమైన వ్యక్తుల్లో ఒక వ్యక్తిగా స్థానం సంపాదించింది మరియు ESPN.comలో "శృంగార మహిళా క్రీడాకారిణి" మరియు "శృంగార జంట" (ఐగ్లెసియాస్‌తో) గా ఓటు చేయబడింది. 2002లో, ఆమె FHM యొక్క ప్రపంచంలో 100 మంది శృంగార మహిళలు</i>లో U.S మరియు UK సంచికల్లో మొదటి స్థానాన్ని సంపాదించింది. దీనికి విరుద్ధంగా, ESPN—ఒక సింగిల్స్ క్రీడాకారిణి వలె నిజమైన విజయాలతో పోలిస్తే, ప్రజాదరణ స్థాయిలో కోర్నికోవాను దాని "గత 25 సంవత్సరాల్లో క్రీడల్లో భారీ అపజయాన్ని పొందిన 25 మంది వ్యక్తులు"లో 18వ స్థానంలో ఉంచింది.[26] కోర్నికోవా ESPN క్లాసిక్ సిరీస్ "హూ ఈజ్ నంబర్ 1?"లో కూడా #1 స్థానంలో నిలిచింది. ఈ సీరిస్‌లో క్రీడల యొక్క అధిక స్థాయి క్రీడాకారిణులను సూచించింది.
అన్నా యొక్క ఖ్యాతి టెక్సాస్ హోల్డ్ ఎమ్ లింగ్ వరకు వ్యాపించింది, ఇక్కడ హోల్ కార్డుల ఏస్-కింగ్‌ను కొన్నిసార్లు "అన్నా కోర్నికోవా"కు సూచిస్తారు, దీనికి కారణంగా ప్రారంభ అక్షరాలు AK అనేవి క్రీడాకారిణి ప్రారంభ అక్షరాలు వలె ఉండటం వలన మాత్రమే కాకుండా, బాగా ఆడినవారిని అలా పిలుస్తారు. దీని అర్థం కోర్నికోవా చేయి "చాలా అందంగా ఉంటుంది కాని అరుదుగా గెలుస్తుందని" చెప్పవచ్చు.[27][28]
వృత్తి గణాంకాలు మరియు అవార్డులు

1996: WTA న్యూకమెర్ ఆఫ్ ది ఇయర్
1999: WTA డబుల్స్ టీమ్ ఆఫ్ ది ఇయర్ (మార్టినా హింగిస్‌తో)
2002: ESPN హాటెస్ట్ ఫిమేల్ అథ్లెట్
ఇవి కూడా చూడండి
ప్రపంచ టీమ్‌టెన్నిస్, ప్రస్తుతం సెయి. లూయిస్ ఏసెస్ తరపున ఆడుతుంది.
పుస్తకాలు
సుసాన్ హోల్డెన్‌చే అన్నా కోర్నికోవా (2001) (ISBN 9781842224168 / ISBN 1842224166)
కానియే బెర్మన్‌చే అన్నా కోర్నికోవా (ఉమెన్ హూ విన్) (2001) (ISBN 0791065294 / ISBN 978-0791065297)
సూచనలు

బాహ్య లింక్లు

 at the Women's Tennis Association
 on IMDb

వర్గం:1981 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:20వ శతాబ్ద రష్యన్ ప్రజలు
వర్గం:21వ శతాబ్ద రష్యన్ ప్రజలు
వర్గం:ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్ (టెన్నిస్) విజేతలు
వర్గం:మహిళలలో ప్రముఖులు
వర్గం:రష్యా యొక్క ఒలింపిక్ టెన్నిస్ క్రీడాకారులు
వర్గం:ఫ్లోరిడా, మియామీ-డాడే కౌంటీ నుండి ప్రజలు
వర్గం:మాస్కో నుండి ప్రజలు
వర్గం:సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో రష్యన్ బహిష్కృతులు
వర్గం:రష్యన్ మహిళా మోడళ్లు
వర్గం:రష్యన్ మహిళా టెన్నిస్ క్రీడాకారిణులు
వర్గం:రష్యన్ సామ్యవాదులు
వర్గం:1996 సమ్మర్ ఓలింపిక్స్‌లో టెన్నిస్ క్రీడాకారులు
వర్గం:వింబుల్డన్ క్రీడాకారులు

అన్నా కోర్నికోవా

అన్నా సెర్జెయేన్నా కోర్నికోవా ఎక్కడ పుట్టింది ?


రామతీర్థం శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లాలోని విడవలూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]. పిన్ కోడ్ నం.524 318., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08622.

2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో, శ్రీ చిమటా వెంకటేశ్వర్లు సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు.
గ్రామములో రాజకీయాలు
గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/ దేవాలయాలు
శ్రీ కామాక్షిదేవి సమేత రామలింగేశ్వరస్వామివారి ఆలయం:- ఈ ఆలయం, రామతీర్థం గ్రామంలో సముద్రతీరాన ఉన్నది. సముద్రతీరాన, సూర్యోదయ సమయంలో, శ్రీరామచంద్రుడు, సైకతం(ఇసుక)తో శివలింగాన్ని చేసి, శివార్చన చేసిన పవిత్రస్థలి ఇది. ఆంధ్రరాష్ట్ర రామేశ్వరంగా విలసిల్లితున్న పవిత్ర శివక్షేత్రం. రాముడు శివార్చన చేసిన ఈ ప్రదేశంలో, భక్తులు సముద్రస్నానం ఆచరించి, స్వామివారికి మొక్కుకుంటే, కోరిన కోర్కెలు తీరుతాయని భక్తుల ప్రగాడవిశ్వాసం. యుగాలు మారినా తరగని భక్తితో, భక్తులు ఈ స్వామివారి దర్శనానికి భారీగా తరలి రావడం విశేషం. రాముడు సేవించిన తీర్థం కనుక, "రామతీర్థం" గా పేరు గాంచినది. ఇక్కడ దర్శనం చేసుకుంటే, శివకేశవులను ఒకేసారి దర్శనం చేసుకున్నంత పుణ్యం కలుగుతుందని భక్తుల నమ్మకం. ప్రాచీనకాలం నుండి దివ్యక్షేత్రంగా వెలుగొందుచూ ప్రసిద్ధిగాంచినది. ఇక్కడ అమావాస్య నాడు సముద్ర స్నానం చేస్తే పాపాలన్నీ తొలగిపోతాయనేది భక్తుల నమ్మకం.
స్థల పురాణం:- శ్రీరాముడు సీతాన్వేషణకు వెళుతున్న సమయంలో, ఒకరోజు ఉదయం, ఈ ప్రాంతానికి వచ్చి, సూర్యోదయసమయంలో శివుణి ప్రతిష్ఠించి అర్చన చేసాడు. రాములవారి పాదస్పర్శ ఏర్పడిన భూమిగాబట్టి, ఈ క్షేత్రం, "రామతీర్థం" గానూ, శ్రీరాముడు ప్రతిష్ఠించిన లింగం గనుక, శివుడు, "శ్రీ రామలింగేశ్వరస్వామి" గానూ పూజలందుకొనుచున్నాడు. 14వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన పల్లవరాజులు స్వామివారికి దేవాలయం నిర్మించినారని ఇక్కడ చారిత్రిక ఆధారాలు ఉన్నవి. 18వ శతాబ్దంలో స్వామివారిచే స్వప్నంలో ప్రేరణ పొందిన శ్రీ కోటంరెడ్డి శేషాద్రిరెడ్డి, ఆలయాన్ని జీర్ణోద్ధరణ చేసారు. ఆలయం శిధిలావస్థకు చేరటంతో, 2009 లో శ్రీ ఆల్తూరి ఆదినారాయణరెడ్డి, సులోచనమ్మ దంపతుల భూరి విరాళంతో ఆలయాన్ని మరలా పునర్నిర్మించారు. వర్షాల సమయంలో, సముద్రం పొంగి ఊరంతా జలమయం అయి, సముద్రం ముందుకు వచ్చినప్పుడు, స్వామివారు కట్టను తెంచి, గ్రామాన్ని రక్షించారని స్థానిక భక్తుల విశ్వాసం.
బ్రహ్మోత్సవాలు:- ప్రతి సంవత్సరం అత్యంతవైభవంగా జరిగే స్వామివారి బ్రహ్మోత్సవాలు, 2014, జూన్-18, బుధవారం నుండి ప్రారంభించారు. 18వ తేదీన అంకురార్పణ, 19వ తేదీన ధ్వజారోహణం, రాత్రికి శేషవాహనం, 20వ తేదీన చిలుక వాహనం, 21వ తేదీన హంసవాహనం, 22వ తేదీన పులి వాహనం, 23వ తేదీన రావణసేవ, 24వ తేదీన నందిసేవ, 25వ తేదీన రథోత్సవం, 26వ తేదీన కళ్యాణం, 27వ తేదీన తీర్ధవాది, 28వ తేదీన ధ్వజవరోహణం కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. [1] & [2]
[1] ఈనాడు నెల్లూరు; జూన్- 17, 2014; 7వపేజీ.
[2] ఈనాడు నెల్లూరు; జూన్-29, 2014; 11వ పేజీ.

రామతీర్థం (విడవలూరు)

పాలకొల్లు లో ప్రసిద్ధిగాంచిన శివక్షేత్రం ఏది?