మిసిసిపీ (Mississippi) (/[invalid input: 'en-us-Mississippi.ogg']ˌmɪs[invalid input: 'ɨ']ˈsɪpi/) అనేది ఒక U.S. రాష్ట్రం, ఇది దక్షిణ అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో భాగంగా ఉంది. ఈ రాష్ట్ర రాజధాని మరియు అతిపెద్ద నగరం జాక్సన్. మిసిసిపీ నది నుంచి రాష్ట్రం పేరును స్వీకరించారు, ఈ నది రాష్ట్రం యొక్క పశ్చిమ సరిహద్దువ్యాప్తంగా ప్రవహిస్తుంది, ఈ నదికి ఆ పేరు ఓజిబ్వే పదమైన మిసి-జీబీ ("మహా నది") నుంచి వచ్చింది. రాష్ట్రంలో మిసిసిపీ డెల్టా ప్రాంతం వెలుపలి భూభాగం ఎక్కువగా దట్టమైన అడవులతో నిండివుంది, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో ఉపయోగించే పండించిన క్యాట్‌షిష్‌లలో ప్రధాన భాగాన్ని రాష్ట్రం యొక్క క్యాట్‌ఫిష్ మత్స్యపెంపక కేంద్రాలు ఉత్పత్తి చేస్తున్నాయి.[3] మాగ్నోలియా గ్రాండిఫ్లోరా చెట్టు రాష్ట్ర చిహ్నంగా ఉంది.
భౌగోళిక స్థితి
ఉత్తరాన మిసిసిపీ సరిహద్దుగా టెన్నెస్సీ, తూర్పున అలబామా, దక్షిణాన లూసియానా మరియు మెక్సికో సింధుశాఖ యొక్క అతికొద్ది తీరప్రాంతం మరియు పశ్చిమాన మిసిసిపీ నది వ్యాప్తంగా, లూసియానా మరియు ఆర్కాన్సా రాష్ట్రాలు ఈ రాష్ట్రంతో సరిహద్దులు పంచుకుంటున్నాయి.
రాష్ట్రంలో మిసిసిపీ, బిగ్ బ్లాక్ నది, పెరల్ నది, యాజో నది, పాస్కాగౌలా నది మరియు టోంబిగ్‌బీ నది ప్రధాన నదులుగా ఉన్నాయి. రాస్ బెర్నెట్ జలాశయం, అర్కాబుట్లా సరస్సు, సార్డీస్ సరస్సు మరియు గ్రెనడా సరస్సు తదితరాలు ఇక్కడ ఉన్న ప్రధాన సరస్సులు.

మిసిసిపీ రాష్ట్రం మొత్తం పల్లపు భూములతో ఉంది, కుంబెర్‌ల్యాండ్ పర్వతాల పాదం వద్ద కొండల్లో భాగంగా ఉన్న వుడ్ఆల్ మౌంటైన్ రాష్ట్రంలో అత్యంత ఎత్తైన ప్రదేశంగా పరిగణించబడుతుంది, ఇది సముద్రమట్టం నుంచి 806 అడుగుల (246 మీ) ఎత్తులో ఉంది. సముద్ర మట్టం నుంచి అతి తక్కువ ఎత్తున్న ప్రదేశం సింధుశాఖ తీరంలో ఉంది. సముద్రమట్టం నుంచి రాష్ట్రం యొక్క సరాసరి ఎత్తు 300 అడుగులు (91 మీ).
మిసిసిపీలో ఎక్కువ భూభాగం తూర్పు సింధుశాఖ తీర మైదానంలో భాగంగా ఉంది. తీర మైదానం సాధారణంగా దక్షిణాన ఉన్న పైన్ కొండలు మరియు నార్త్ సెంట్రల్ హిల్స్ వంటి తక్కువ ఎత్తున్న కొండలతో నిండివుంటుంది. ఈశాన్య భాగంలో ఉన్న ఫాంటోటోక్ శిఖరం మరియు ఫాల్ లైన్ కొండలు కొంతవరకు ఎత్తైన ప్రదేశాలుగా ఉన్నాయి. రాష్ట్రంలోని పశ్చిమ భూభాగాల్లో పసువు-గోధుమ లోయిస్ (మెత్తని) మట్టి కనిపిస్తుంది. ఈశాన్య ప్రాంతంలో సారవంతమైన నల్లరేగడి మట్టి కనిపిస్తుంది, ఇది అలబామా బ్లాక్ బెల్ట్‌లోకి విస్తరించివుంది.
సెయింట్ లూయిస్ అఖాతం, బిలోక్సీ మరియు పాస్కాగౌలా వద్ద ఉన్న పెద్ద అఖాతాలు తీర ప్రాంతంలో భాగంగా ఉన్నాయి. లోతులేని మిసిసిపీ శాఖ ద్వారా మెక్సికో సింధుశాఖ నుంచి ఇది వేరుచేయబడుతుంది, మిసిసిపీ శాఖలో పెటిట్ బోయిస్ ద్వీపం, హార్న్ ద్వీపం, ఈస్ట్ అండ్ వెస్ట్ షిప్ ఐల్యాండ్స్, డీర్ ఐల్యాండ్, రౌండ్ ఐల్యాండ్ మరియు క్యాట్ ఐల్యాండ్ వంటి ద్వీపాలు ఉన్నాయి.
రాష్ట్రంలో మిగిలిన వాయువ్య ప్రాంతంలో మిసిసిపీ డెల్టా ఉంది, మిసిసిపీ ఒండ్రు మైదానంలో ఇది కూడా ఒక భాగం. దక్షిణాన ఈ మైదానం సన్నగా ఉండి, విక్స్‌బర్గ్ ఉత్తరాన విస్తరిస్తుంది. ఈ ప్రాంతంలో సారవంతమైన మట్టి ఉంది, కొంతవరకు ఇది ఒండ్రుమట్టితో ఏర్పడింది, మిసిసిపీ నది యొక్క వరదనీరు ద్వారా ఈ ఒండ్రుమట్టి ఇక్కడ ఎప్పటికప్పుడు మేట వేస్తుంది.
నేషనల్ పార్క్ సర్వీస్ యొక్క నిర్వహణలో ఉన్న ప్రాంతాలు:[4]
బాల్డ్‌విన్ సమీపంలోని బ్రిసెస్ క్రాస్ రోడ్స్ నేషనల్ బ్యాటిల్‌ఫీల్డ్ సైట్
గల్ఫ్ ఐల్యాండ్స్ నేషనల్ సీషోర్
నాట్‌చెక్‌లోని నాట్‌చెక్ నేషనల్ హిస్టారికల్ పార్కు
టుపెలోలోని నాట్‌చెక్ ట్రేస్ నేషనల్ సీనిక్ ట్రయిల్
నాట్‌చెక్ ట్రేస్ పార్క్‌వే
టుపెలో నేషనల్ బ్యాటిల్‌ఫీల్డ్, టుపెలో
విక్స్‌బర్గ్ నేషనల్ మిలిటరీ పార్క్ అండ్ సెమెటెరీ, విక్స్‌బర్గ్
ప్రధాన నగరాలు మరియు పట్టణాలు

కనీసం 50,000 మంది ప్రజలు నివసిస్తున్న మిసిసిపీ నగర జనాభా ర్యాంకులు (యునైటెడ్ స్టేట్స్ సెన్సస్ బ్యూరో 2008 అంచనాలు ప్రకారం):[5]
జాక్సన్ (173,861)
గల్ఫ్‌పోర్ట్ (70,055)
హాటీస్‌బర్గ్ (51,993)
కనీసం 20,000 మంది కంటే ఎక్కువ మరియు 50,000 మంది కంటే తక్కువ ప్రజలు నివసిస్తున్న మిసిసిపీ నగర జనాభా ర్యాంకులు (యునైటెడ్ స్టేట్స్ సెన్సస్ బ్యూరో 2008 అంచనాలు ప్రకారం):[5]

బిలోక్సీ (45,670)
సౌత్‌హెవెన్ (44,076)
మెరీడియన్ (38,232)
టుపెలో (36,233)
గ్రీన్‌విల్లే (35,764)

ఆలీవ్ బ్రాంచ్ (31,830)
క్లింటన్ (26,313)
విక్స్‌బర్గ్ (24,974)
హార్న్ లేక్ (24,669)
పెరల్ (24,400)

స్టార్క్‌విల్లే (24,187)
కొలంబస్ (23,798)
పాస్కాగౌలా (23,609)
బ్రెండన్ (22,160)
రిడ్జ్‌ల్యాండ్ (21,509)

కనీసం 10,000 మంది కంటే ఎక్కువ మరియు 20,000 మంది కంటే తక్కువ జనాభా ఉన్న మిసిసిపీ నగర జనాభా ర్యాంకులు (యునైటెడ్ స్టేట్స్ సెన్సస్ బ్యూరో 2008 అంచనాల ప్రకారం):[5]

లారెల్ (18,693)
క్లార్క్స్‌డాల్ (18,006)
మాడిసన్ (17,681)
ఆక్స్‌ఫోర్డ్ (17,265)
ఓషన్ స్ప్రింగ్స్ (17,149)
నాట్‌చెక్ (16,413)
గాటియర్ (16,306)
గ్రీన్‌వుడ్ (16,084)

గ్రెనడా (14,664)
కోరింత్ (14,253)
మోస్ పాయింట్ (13,951)
మెక్‌కోంబ్ (13,684)
బ్రూంక్‌హెవెన్ (13,296)
కాంటోన్ (12,520)
హెర్నాండో (12,318)
లాంగ్ బీచ్ (12,234)

క్లీవ్‌ల్యాండ్ (12,218)
పికాయున్ (11,787)
యాజో సిటీ (11,425)
వెస్ట్ పాయింట్ (11,292)
ఇండియానోలా (10,805)
పెటాల్ (10,575)

(చూడండి: మిసిసిపీలో నగరాలు, పట్టణాలు మరియు గ్రామాలు, జనాభా గణాంక-గుర్తింపు ప్రదేశాలు, మహానగర ప్రాంతాలు, మైక్రోపాలిటన్ ప్రాంతాలు, మరియు కౌంటీల జాబితాలు)
శీతోష్ణస్థితి
మిసిసిపీ రాష్ట్రంలో సుదీర్ఘమైన వేసవులు మరియు స్వల్ప, మందమైన శీతాకాలాలతో ఒక ఆర్ద్ర ఉపఉష్ణమండల వాతావరణం ఉంటుంది. సగటు ఉష్ణోగ్రతలు జూలైలో 85°F (సుమారుగా 28°C), జనవరిలో 48°F (సుమారుగా 9°C) వద్ద ఉంటాయి. వేసవిలో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉష్ణోగ్రతల్లో కొద్ది వ్యత్యాసం ఉంటుంది, అయితే శీతాకాలంలో మిసిసిపీ శాఖ సమీపంలో రాష్ట్రంలోని ప్రధాన భూభాగం కంటే గణనీయమైన స్థాయిలో వెచ్చని శీతోష్ణస్థితి ఉంటుంది. మిసిసిపీలో అతి కనిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత -19°F (-28.3°C) 1966లో ఈశాన్య ప్రాంతంలోని కోరింత్ వద్ద నమోదయింది, అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత ఉత్తరాన ఉన్న హోలీ స్ప్రింగ్స్‌లో 1930లో 115°F (46.1°C)గా నమోదయింది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా భారీస్థాయిలో మంచు కూడా కురుస్తుంది, దీనికి ఉదాహరణ 1963 కొత్త సంవత్సర వేడుకల సందర్భంగా సంభవించిన మంచు తుఫాను. వార్షిక అవపాతనం సాధారణంగా ఉత్తరం నుంచి దక్షిణ ప్రాంతానికి పెరుగుతుంది, సింధుశాఖకు సమీపంలో ఉన్న ప్రాంతాల్లో అత్యధిక ఆర్ద్రత నమోదవుతుంది. అందువలన, వాయువ్యాన ఉన్న క్లార్క్స్‌డాల్‌లో ఏడాదికి 50 అంగుళాల (1,270 మిమీ) అవపాతనం, దక్షిణాన ఉన్న బిలోక్సీలో 61 అంగుళాల (సుమారుగా 1,550 మిమీ) అవపాతనం నమోదవుతుంది. ఉత్తర మరియు మధ్య మిసిసిపీ ప్రాంతాల్లో కొద్ది పరిమాణంలో మంచు కురుస్తుంది, రాష్ట్రంలో దక్షిణ ప్రాంతంలో అప్పుడప్పుడు మాత్రమే మంచు కురుస్తుంటుంది.
వేసవి చివరిలో మరియు రుతుకాలం ముగింపులో తుఫానుల ప్రమాదం పొంచివుంటుంది, ఇవి మెక్సికో సింధుశాఖ నుంచి రాష్ట్రం యొక్క ప్రధాన భూభాగంపైకి వస్తాయి, ముఖ్యంగా రాష్ట్రంలోని దక్షిణ ప్రాంతం వీటి ప్రభావానికి గురవుతుంది. 1969లో కామిలే తుఫాను మరియు రాష్ట్రంలో 238 మంది పౌరుల మరణానికి కారణమైన 2005నాటి కత్రీనా తుఫాను రాష్ట్రాన్ని తాకిన అత్యంత తీవ్రమైన ప్రకృతి వైపరీత్యాలుగా పరిగణించబడుతున్నాయి, ఈ రెండు తుఫానులు గల్ఫ్‌పోర్ట్, బిలోక్సీ మరియు పాస్కాగౌలా పరిసర ప్రాంతాలను నీటముంచడంతోపాటు, ఇక్కడ తీవ్ర నష్టాన్ని కలిగించాయి. మిగిలిన దక్షిణ ప్రాంతంలో మాదిరిగా, మిసిసిపీలో ఉరుములతోకూడిన తుఫానులు సాధారణంగా సంభవిస్తుంటాయి, ముఖ్యంగా రాష్ట్రంలోని దక్షిణ భాగం వీటి తాకిడికి గురవుతుంది. సగటున, మిసిసిపీ రాష్ట్రంలో ఏడాదికి సుమారుగా 27 సుడిగాలి తుఫానులు సంభవిస్తుంటాయి; రాష్ట్రంలోని ఉత్తర ప్రాంతంలో ఏడాది ప్రారంభంలో ఎక్కువ సుడిగాలి తుఫానులు సంభవిస్తున్నాయి, ఏడాది తరువాతి కాలంలో దక్షిణ ప్రాంతంలో ఎక్కువగా ఇవి సంభవిస్తున్నాయి. US చరిత్రలో అత్యధిక స్థాయిలో ప్రాణనష్టం కలిగించిన ఐదు సుడిగాలి తుఫానుల్లో రెండు ఈ రాష్ట్రంలోనే సంభవించాయి. ఈ తుఫానులు నైరుతీ మిసిసిపీలోని నాట్‌చెక్ (ది గ్రేట్ నాట్‌చెక్ టర్నడో చూడండి) మరియు రాష్ట్రంలోని ఈశాన్య మారుమూల ప్రాంతమైన టుపెలోలో సంభవించాయి. సుమారుగా ఐదు F5 సుడిగాలి తుఫానులు రాష్ట్రంలో నమోదయ్యాయి, చివరి తుఫాను 1971లో సంభవించింది.

పర్యావరణం

మిసిసిపీ రాష్ట్రం ఎక్కువగా అడవులతో నిండివుంది, రాష్ట్ర భూభాగంలో సగభాగాన్ని అరణ్యాలు ఆక్రమించివున్నాయి; అడవుల్లో ఎక్కువగా పైన్, కాటన్‌వుడ్, ఎల్మ్, హికోరీ, ఓక్, పెకాన్, స్వీట్‌గమ్ మరియు టుపెలో వృక్షాలు కనిపిస్తాయి.
పర్యావరణ సమస్యలు
==
డిసెంబరు నుంచి జూన్ వరకు రాష్ట్రంలో సంభవించే కాలిక వరదల కారణంగా, మిసిసిపీ నది మరియు దాని ఉపనదులు మిసిసిపీ డెల్టా ప్రాంతంలో ఒక సారవంతమైన వరదమైదానాన్ని సృష్టిస్తాయి. వరద నీటిని దారి మళ్లించేందుకు ప్రారంభ రైతులు ఇక్కడ బానిసలను ఉపయోగించి మిసిసిపీ నదివ్యాప్తంగా కట్టలు నిర్మించారు. సహజమైన నది ఒడ్డులపై నది వరదలు తరువాత పేరుకపోయిన ఒండ్రుమట్టితో ఈ కట్టలు నిర్మించడం జరిగింది. డెల్టాలో పత్తి వ్యవసాయం పెరిగేకొద్ది, రైతులు తమ భూమికి నీటి పారుదల కోసం కందకాలు త్రవ్వడానికి ఐరిష్ కార్మికులను నియమించుకున్నారు.
1858 మరియు 1861 మధ్యకాలంలో రాష్ట్రంలో భారీస్థాయిలో కట్టల నిర్మాణం జరిగింది, ఈ కట్టలను కాంట్రాక్టర్లు మరియు నియమించుకున్న కార్మికుల ద్వారా నిర్మించారు. ఈ సంవత్సరాల్లో, రైతులు వారి బానిసలను అటువంటి ప్రమాదకరమైన పనికి ఉపయోగించడానికి బాగా విలువైనవారిగా పరిగణించేవారు. కట్టల నిర్మాణానికి మరియు కొన్నిసార్లు భూమిని చదును చేయడానికి కాంట్రాక్టర్లు ఐరిష్ వలస కార్మికులతో కూడిన ముఠాలను పనుల్లోకి తీసుకున్నారు. కరువు సంవత్సరాల్లో వలస వచ్చిన అనేక మంది ఐరిష్ కార్మికులు ఇక్కడ స్థిరపడేందుకు చాలా కష్టపడ్డారు.[6] అమెరికా పౌర యుద్ధానికి ముందు, కట్టల ఎత్తు ఆరు అడుగుల ఎత్తుకు కూడా చేరుకుంది, కొన్ని ప్రదేశాల్లో ఈ కట్టలను 20 అడుగుల ఎత్తుతో కూడా నిర్మించడం జరిగింది.
మిసిసిపీ చరిత్రలో వరదలు ఒక ముఖ్యమైన భాగంగా ఉన్నాయి. పౌర యుద్ధం తరువాతి సంవత్సరాల్లో వరదలు తీవ్ర నష్టం కలిగించాయి. 1865, 1867, 1874 మరియు 1882 సంవత్సరాల్లో ప్రధాన వరదలు లోయలో తీవ్రనష్టానికి కారణమయ్యాయి. యుద్ధం సందర్భంగా కాన్ఫెడరేట్ మరియు యూనియన్ పోరాటంలో ధ్వంసమైన కట్టలను, యుద్ధం తరువాత నిర్మించిన కట్టలను ఈ వరదలు ఎప్పటికప్పుడు నాశనం చేశాయి.[7]
1877లో, దక్షిణ కౌంటీలలో మిసిసిపీ లెవీ జిల్లాను సృష్టించారు. 1979లో, యునైటెడ్ స్టేట్స్ కాంగ్రెస్ మిసిసిపీ రివర్ కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేసింది, కట్టల నిర్మాణంలో రాష్ట్ర లెవీ బోర్డులకు సాయం చేయడం ఈ సంఘం విధుల్లో భాగంగా ఉంది.es. శ్వేత మరియు నల్లజాతి తాత్కాలిక కార్మికులు ఇద్దరూ 19వ శతాబ్దం చివరి కాలంలో కట్టలను నిర్మించడంలో పాలుపంచుకున్నారు. 1882లో, కట్టల ఎత్తు సుమారుగా ఏడు అడుగులకు చేరుకుంది, అయితే అనేక దక్షిణ డెల్టాలోని కట్టలను ఆ ఏడాది వరదలు తీవ్రంగా తాకాయి.[7]
వరద తరువాత, కట్టల వ్యవస్థను విస్తరించారు. 1884లో యాజో-మిసిసిపీ డెల్టా లెవీ (కట్టలు) జిల్లాను ఏర్పాటు చేశారు, ఉత్తర డెల్టా కౌంటీలలో కట్టల నిర్మాణం మరియు నిర్వహణను పర్యవేక్షించడం దీని బాధ్యతల్లో భాగంగా ఉంది; ఆర్కాన్సాలోని కొన్ని కౌంటీలను కూడా దీని పరిధిలో చేర్చారు.[8]
1912-1913లో మిసిసిపీ వాయువ్య భాగాన్ని వరదలు ముంచెత్తాయి, లెవీ జిల్లాలకు ఈ కారణంగా తీవ్ర నష్టం జరిగింది. ప్రాంతీయ నష్టాలు మరియు మిసిసిపీ రివర్ లెవీ అసోసియేషన్ యొక్క ఒత్తిడి ఫలితంగా 1917 మరియు 1923 సంవత్సరాల్లో వరద నియంత్రణకు ఉద్దేశించిన జాతీయ బిల్లులు ఆమోదించబడ్డాయి, స్థానిక లెవీ జిల్లాలకు 2:1 నిష్పత్తిలో సమాఖ్య నిధులు మంజూరుకు ఈ బిల్లులు వీలు కల్పించాయి. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో US పాల్గొనడం వలన లెవీలకు నిధుల మంజూరులో అవాంతరం ఏర్పడినప్పటికీ, రెండో దశ నిధుల మంజూరు ఫలితంగా 1920వ దశకంలో మిసిసిపీ-యాజో డెల్టాలో సరాసరి కట్టల ఎత్తు 22 feet (6.7m)కు పెరిగాయి.[9]
ఏదేమైనప్పటికీ, ఈ ప్రాంతంలో మళ్లీ వరదలు సంభవించాయి. ఆస్తులకు, పశువులు మరియు పంటలకు మిసిసిపీ నది మహా వరద, 1927 ఫలితంగా మిలియన్ల కొద్ది డాలర్ల నష్టం జరిగింది. ఎక్కువ నష్టం దిగువ డెల్టా ప్రాంతంలో, వాషింగ్టన్ మరియు బోలివార్ కౌంటీలలో జరిగింది.[10]
మిసిసిపీ నది గురించి శాస్త్రీయ పరిజ్ఞానం పెరిగినప్పటికీ, ఎగుదల అభివృద్ధి మరియు కట్టలు కూడా కొన్ని సంవత్సరాల్లో తీవ్రమైన వరదలకు కారణమయ్యాయి. అంతేకాకుండా, కట్టలు ఇప్పుడు నది యొక్క సహజమైన మార్గాన్ని మార్చినట్లు భావిస్తున్నారు, ఈ కట్టలు చిత్తడి నేలలు మరియు అడవులకు సహజమైన రక్షణను తొలగించాయి. అసలు నది పర్యావరణం కోసం కొంత సహజావరణాన్ని పునరుద్ధరించేందుకు ఉత్తమమైన పద్ధతులను రూపొందించడంపై రాష్ట్రం మరియు సమాఖ్య ప్రభుత్వాలు ఇప్పుడు ముల్లగుల్లాలు పడుతున్నాయి.
వ్యర్థాలు
2008లో, అమెరికన్ సొసైటీ ఆఫ్ పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ జాతీయ సదస్సులో ప్రవేశపెట్టిన అమెరికన్ స్టేట్ లిట్టర్ స్కోర్‌కార్డులో మిసిసిపీ మొత్తం 50 అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో అట్టడుగున ఉంది, రాష్ట్రవ్యాప్త ప్రభుత్వ రహదారులు మరియు ఆస్తుల్లో వ్యర్థాలను తొలగించడంలో మిగిలిన రాష్ట్రాల కంటే మిసిసిపీ అధ్వాన్నంగా ఉన్నట్లు దీనిలో సూచించబడింది.[11]
చరిత్ర

స్థానిక అమెరికన్‌లు లేదా పాలెయో-ఇండియన్‌లు సుమారుగా 10,000 B.C. కాలంలో ప్రస్తుతం దక్షిణ ప్రాంతంగా సూచించబడుతున్న ప్రాంతానికి వచ్చారు.[12] దక్షిణ ప్రాంతంలోని పాలెయోఇండియన్‌లు వేటగాళ్లు-సంగ్రాహకులుగా ఉన్నారు, వీరు భారీజంతుజాలాన్ని వేటాడారు, ఈ జంతువులు ప్లెయిస్టోసెన్ యుగం చివరి కాలానికి అంతరించిపోయాయి. తరువాతి వేల సంవత్సరాలపాటు, పాలెయోఇండియన్‌లు ఒక సంపన్నమైన మరియు సంక్లిష్ట వ్యవసాయ సమాజాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. పురావస్తు శాస్త్రజ్ఞులు ఈ ప్రజలను మిసిసిపియన్ సంస్కృతికి చెందిన మిసిసిపియన్‌లుగా పిలుస్తారు; వీరు మట్టిదిబ్బల నిర్మాతలుగా ఉన్నారు, పెద్దపెద్ద మట్టిదిబ్బలను రాజకీయ మరియు మత సంప్రదాయాల్లో భాగంగా నిర్మించారు, ఇవి ఇప్పటికీ మిసిసిపీ మరియు ఒహియో లోయలవ్యాప్తంగా కనిపిస్తున్నాయి. చికాసా మరియు చోక్టా తెగలు స్థానిక అమెరికన్ వారసులుగా పరిగణించబడుతున్నాయి. మిసిసిపీ భూభాగంలో నివసించిన ఇతర తెగల్లో (వీరి పేర్లు స్థానిక పట్టణాలకు గౌరవసూచకంగా పెట్టబడ్డాయి) నాట్‌చెక్, యాజో మరియు బిలోక్సీలు ఉన్నాయి.
ఇప్పుడు మిసిసిపీ రాష్ట్రంగా పరిగణించబడుతున్న ప్రాంతానికి మొదటి ప్రధాన ఐరోపా అన్వేషక యాత్రను 1540లో హెర్నాండో డి సోటో నిర్వహించారు. ఫ్రెంచ్‌వారు, ఏప్రిల్ 1699లో, మొదటి ఐరోపా స్థిరనివాసాన్ని ఫోర్ట్ మౌరెపాస్తో ఏర్పాటు చేశారు (దీనిని ఓల్డ్ బిలోక్సీగా కూడా గుర్తిస్తారు, ఈ కోటను ఓషన్ స్ప్రింగ్స్‌లో నిర్మించారు, పియరీ లి మోయ్నే డిఐబెర్విల్లే చేత ఇక్కడ స్థిరనివాసాలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. 1716లో, ఫ్రెంచ్‌వారు మిసిసిపీ నదిపై నాట్‌చెక్‌ను స్థాపించారు (దీనిని ఫోర్ట్ రోసాలీగా స్థాపించడం జరిగింది); ఇది ఈ ప్రాంతంలో ప్రధాన పట్టణం మరియు వాణిజ్య కేంద్రంగా మారింది. ఫ్రెంచ్‌వారు ఈ మొత్తం భూభాగాన్ని న్యూ లూసియానాగా పిలిచారు.
తరువాతి దశాబ్దాల్లో, ఈ ప్రాంతాన్ని స్పానిష్, బ్రిటీష్ మరియు ఫ్రెంచ్ వలసరాజ్య ప్రభుత్వాలు పాలించాయి. ఫ్రెంచ్ మరియు స్పానిష్ పాలనలో, వర్ణవివక్ష లేని తరగతి అభివృద్ధి చెందింది (జెన్స్ డి కలర్ లిబరెస్ ), ఈ తరగతిలో ఎక్కువగా ఐరోపా పౌరుల వారసులు మరియు బానిస మహిళలు మరియు వారి బహుళజాతి సంతానం ఉన్నారు. ప్రారంభ రోజుల్లో ఫ్రెంచ్ మరియు స్పానిష్ కాలనీలవారిలో ప్రధానంగా పురుషులు ఉన్నారు. స్థిరనివాసాల్లో మరింత మంది ఐరోపా మహిళలు చేరినప్పటికీ, ఇక్కడ జాత్యంతర వివాహాలు కొనసాగాయి. తరచుగా ఐరోపా పురుషులు తమ బిడ్డలు విద్యావంతులు అయ్యేందుకు సాయపడ్డారు, కొన్నిసార్లు వారికి ఆస్తులను అందించారు, అదేవిధంగా బానిస బాలలు మరియు వారి తల్లులను విడిపించడం జరిగింది. ఫ్రెంచ్ మరియు స్పానిష్ స్థిరనివాస ప్రాంతాల్లో ఐరోపావాసులు మరియు బానిస ఆఫ్రికన్‌ల మధ్య ఒక తృతీయ తరగతి నిర్మించబడటం మరియు వర్ణవివక్ష లేని పౌరులు విద్యావంతులు కావడం జరిగింది, అయితే ఈ తరగతి న్యూ ఓర్లీన్స్‌లో మాదిరిగా పెద్ద సంఖ్యలో లేదు. ఫ్రెంచ్ మరియు ఇండియన్ యుద్ధంలో (ఏడేళ్ల యుద్ధం) గ్రేట్ బ్రిటన్ విజయం తరువాత, ఫ్రెంచ్‌వారు మిసిసిపీ ప్రాంతాన్ని ప్యారిస్ సంధి (1763) నిబంధనలు ప్రకారం కోల్పోయారు.
అమెరికా విప్లవం తరువాత, ఈ ప్రాంతం కొత్తగా ఏర్పడిన యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ అమెరికాలో భాగమైంది. మిసిసిపీ భూభాగం 1798 ఏప్రిల్ 7లో వ్యవస్థీకృతం చేయబడింది, జార్జియా మరియు దక్షిణ కారోలినా నుంచి సేకరించిన భూభాగంతో ఈ రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు మరియు స్పెయిన్ రెండు దేశాల మధ్య వివాదాస్పద భూభాగంగా ఉన్న ప్రాంతాన్ని కలిపేందుకు తరువాత ఈ రాష్ట్రం రెండు రెట్లు విస్తరించబడింది; 1800 నుంచి 1830 వరకు యునైటెడ్ స్టేట్స్ (డోక్స్ స్టాండ్ ఒప్పందం) అమెరికన్‌లకు కొత్త నివాస ప్రాంతాలను కల్పించేందుకు స్థానిక అమెరికన్ తెగల నుంచి కొన్ని భూములను కొనుగోలు చేసింది.
1817 డిసెంబరు 10న, మిసిసిపీ సమాఖ్యలో ప్రవేశించిన 20వ రాష్ట్రంగా మారింది.
1850వ దశకంలో పత్తికి మంచి రోజులు ఉన్నప్పుడు, మిసిసిపీ రైతులు-ముఖ్యంగా డెల్టా మరియు నల్లరేగడి ప్రాంతంలో ఉన్న రైతులు- సంపన్నులయ్యారు, మట్టి బాగా సారవంతమైనది కావడం, అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో పత్తి ధరలు ఎక్కువగా ఉండటం, బానిసల సమృద్ధి కారణంగా వీరికి అధిక ఆదాయాలు వచ్చాయి. వందలాది బానిస కార్మికులపై రైతులు ఆధారపడటం మరియు శ్వేతజాతీయుల్లో తీవ్రమైన సంపద అసమానతలు రాష్ట్ర రాజకీయాలు మరియు అధికార పరంపరలో రైతులకు మద్దతు ఇవ్వడంలో కీలక పాత్ర పోషించాయి. 1860వ దశకానికి, రాష్ట్రం యొక్క మొత్తం జనాభా 791,305లో 436,631 లేదా 55% బానిస జనాభా ఏర్పడింది. వర్ణవివక్షలేని స్వేచ్ఛా పౌరులు సుమారుగా 1000 మంది మాత్రమే ఉన్నారు.[13] పౌర యుద్ధానికి ముందు రాష్ట్రంలో చాలా తక్కువ జనాభా ఉండటానికి, భూమి మరియు గ్రామాలు నదుల వద్ద మాత్రమే అభివృద్ధి చేయడం ప్రధాన కారణంగా ఉంది, ఈ ప్రాంతాల్లో నదులే ప్రధాన రవాణా మార్గాలుగా ఉన్నాయి. 90 శాతం డెల్టా యొక్క లోతట్టు ప్రాంతాలు సరిహద్దులుగా మరియు అభివృద్ధికి దూరంగా ఉన్నాయి.[14] రాష్ట్రంలో అభివృద్ధి కోసం మరింత మంది స్థిరనివాసులు అవసరమయ్యారు.
1861 జనవరి 9న, మిసిసిపీ సమాఖ్య నుంచి వేర్పడిన రెండో రాష్ట్రంగా మారింది, అమెరికా సమాఖ్య రాష్ట్రాల యొక్క వ్యవస్థాపక సభ్యుల్లో ఇది కూడా ఒకటి.
పునర్నిర్మాణం సందర్భంగా, 1868లో జరిగిన మొదటి కన్‌స్టిట్యూషనల్ కన్వెషన్‌లో ఒక రాజ్యాంగాన్ని నిర్మించారు, దీనిలో ప్రధాన అంశాలు 22 ఏళ్లపాటు అమల్లో ఉన్నాయి. 100 మందిలో 17 మంది స్వేచ్ఛపొందిన ప్రతినిధులు కూడా భాగంగా ఉన్న మొదటి రాజకీయ సంస్థగా ఈ కన్వెషన్ గుర్తింపు పొందింది. 32 కౌంటీల్లో నల్లజాతీయులు మెజారిటీ సంఖ్యలో ఉన్నప్పటికీ, వారు శ్వేతజాతీయులను మరియు నల్లజాతీయులను తమకు ప్రాతినిధ్యం వహించేందుకు ఎన్నుకున్నారు. ఈ కన్వెన్షన్ సార్వజనిక ఓటు హక్కును స్వీకరించింది; ఓటుహక్కుకు లేదా అధికారానికి ఆస్తి అర్హతలను దూరంగా ఉంచింది, ఇది పేద శ్వేతజాతీయులకు కూడా లబ్ధి చేకూర్చింది; రాష్ట్రానికి మొదటి ప్రభుత్వ పాఠశాల వ్యవస్థ అందుబాటులోకి వచ్చింది: ఆస్తి స్వాధీనం మరియు వారసత్వంలో జాతి వివక్షను పక్కనబెట్టింది; ప్రయాణాల్లో పౌర హక్కులను పరిమితం చేయడాన్ని నిషేధించింది.[15] పునర్నిర్మాణ నియమాల పరిధిలో, మిసిసిపీ 1870 ఫిబ్రవరి 23లో యూనియన్‌లో తిరిగి చేరింది.
20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో జిమ్ క్రో చట్టాలు ఆమోదించిన దక్షిణ ప్రాంతాల్లో మిసిసిపీ కూడా భాగంగా ఉంది, దీని యొక్క చరిత్ర మరింత సంక్లిష్టంగా ఉంటుంది. మిసిసిపీ డెల్టా ప్రాంతంలో గణనీయమైన స్థాయిలో సారవంతమైన లోతట్టు ప్రాంతాలు ఉండటం, ఈ ప్రాంతాలు పౌర యుద్ధానికి ముందు అభివృద్ధికి దూరంగా ఉండటంతో, 90 శాతం భూభాగం అప్పటికీ సరిహద్దుగా ఉంది. పౌర యుద్ధం తరువాత, వేలాది మంది వలసదారులు ఈ ప్రాంతంలో స్థిరపడేందుకు వెళ్లారు. భూమిని ఖాళీ చేయడం మరియు కలపను విక్రయించడం మరియు చివరకు ఈ భూభాగానికి యజమానులుగా మారడం ద్వారా వారు ఆదాయాన్ని ఆర్జించే అవకాశం ఏర్పడింది. స్వేచ్ఛ పొందిన వ్యక్తులతోపాటు కొత్త రైతులు మిసిసిపీ లోతట్టు ప్రాంతాల్లో అసాధారణంగా అధిక స్థాయిలో యాజమాన్య హక్కులు పొందారు. 1870 మరియు 1800వ దశకాల్లో, అనేక నల్లజాతి రైతులు భూ యాజమాన్యాన్ని పొందడంలో విజయవంతమయ్యారు.[14]
కొత్త శతాబ్దంలోకి అడుగుపెట్టే సమయానికి, మిసిసిపీలోని డెల్టా ప్రాంతంలో భూ యాజమాన్య హక్కులు పొందిన మూడింట రెండు వంతుల మంది రైతులు ఆఫ్రికన్-అమెరికన్‌లుగా ఉన్నారు. అనేక మంది రైతులు పత్తి ధరలు పతనం కావడంతో ఏర్పడిన గడ్డురోజుల్లో అప్పులు చేస్తూ కాలం వెళ్లదీశారు. పౌర యుద్ధం తరువాత కొన్ని దశాబ్దాలపాటు పత్తి ధరల పతనం కొనసాగింది. మరో వ్యవసాయ మాంద్యం 1890వ దశకంలో పత్తి ధరలను మరోసారి తగ్గించింది, అయితే, అనేక మంది ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ రైతులు చివరకు రుణాలు చెల్లించేందుకు తమ భూములను విక్రయించారు, అందువలన వారు సొంతగా అభివృద్ధి చేసిన భూములను కోల్పోవడం జరిగింది.[14]
శ్వేతజాతి శాసనసభ్యులు 1890లో ఒక కొత్త రాజ్యాంగాన్ని సృష్టించారు, అనేక మంది నల్లజాతీయులు మరియు అనేక మంది పేద శ్వేతజాతీయులకు ఓటు హక్కులు లేకుండా చేసే నిబంధనలు దీనిలో ఉన్నాయి. సుమారుగా 100,000 మంది నల్లజాతీయులు మరియు 50,000 మంది శ్వేతజాతి పౌరులను తరువాతి కొద్ది సంవత్సరాలపాటు ఓటర్ల జాబితా నుంచి తొలగించారు.[16] రాజకీయ ప్రభావం కోల్పోవడంతో ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ జాతివారికి అప్పులు పుట్టకపోవడంతో కష్టాలు ఎదుర్కొన్నారు. జిమ్ క్రో చట్టాలు, 1890వ దశకం ప్రారంభంలో ఉరితీతలు పెరిగిపోవడం, బోల్ వీవిల్ వ్యాధికారక శిలీంధ్రాలతో పత్తి పంటలు విఫలమవడం, 1912 మరియు 1913 సంవత్సరాల్లో సంభవించిన తీవ్రమైన వరదలు అనేక ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ పౌరుల్లో సంక్షోభాన్ని సృష్టించాయి. బ్యాలెట్ బాక్స్ నియంత్రణ, రుణాలకు వెసులుబాటు ఉండటంతో శ్వేతజాతి రైతులు డెల్టా లోతట్టు ప్రాంతాల్లో కూడా తమ యాజమాన్యాన్ని విస్తరించుకున్నారు, కొత్తగా ఏర్పడిన రైల్‌రోడ్డు వ్యవస్థల ద్వారా లబ్ధి పొందారు.
1910లో, అనేక మంది నల్లజాతి రైతులు డెల్టా ప్రాంతంలో తమ భూమిని కోల్పోయారు, వీరు చిన్నరైతులుగా మిగిలారు. 1920లో, స్వాతంత్ర్యం పొందిన తరువాత మూడో తరానికి చెందిన అనేక మంది ఆఫ్రికన్ అమెరికన్‌లు మిసిసిపీలో భూములు లేనివారిగా మిగిలారు, తిరిగి పేదరికంలో చిక్కుకుపోయారు.[14] 1913 నుంచి, వేలాది మంది నల్లజాతి అమెరికన్‌లు మిసిసిపీ రాష్ట్రాన్ని విడిచిపెట్టి ఉత్తర ప్రాంతానికి వలసవెళ్లారు, సెయింట్ లూయిస్, చికాగో, డెట్రాయిట్, ఫిలడెల్ఫియా మరియు న్యూయార్క్ వంటి ఉత్తర ప్రాంత పారిశ్రామిక నగరాలకు మహా వలసలో భాగంగా వీరు వలస వెళ్లడం జరిగింది. వారికి ఉద్యోగాలు లభించడం, వారి పిల్లలకు మెరుగైన విద్య అందుబాటులోకి వచ్చాయి, అదే విధంగా ఓటు హక్కు, వివక్ష నుంచి విముక్తి మరియు మెరుగైన జీవన పరిస్థితి పొందారు. 1910-1940 మధ్యకాలంలో వలసలో, వీరు రాష్ట్రంలో క్రమక్రమంగా అవకాశాలు మృగ్యమవుతున్న ఒక సమాజాన్ని విడిచిపెట్టారు. అనేక మంది వలసదారులు మిసిసిపీ నుంచి రైళ్లలో నేరుగా ఉత్తర ప్రాంతంలోని చికాగోకు మరియు తరచుగా సమీపంలోని పొరుగు ప్రదేశాలకు వెళ్లారు.
దక్షిణ ప్రాంతం నుంచి రెండో మహా వలస 1940వ దశకంలో ప్రారంభమైంది, 1970 వరకు ఇది కొనసాగింది. దాదాపుగా ఐదు లక్షల మంది పౌరులు మిసిసిపీ రాష్ట్రాన్ని విడిచిపెట్టి రెండో మహా వలసలో కొత్త ప్రాంతాలకు చేరుకున్నారు, వీరిలో మూడొంతుల మంది నల్లజాతీయులు ఉన్నారు. 20వ శతాబ్దం మొదటి అర్ధ భాగంలో దేశవ్యాప్తంగా ఆఫ్రికన్ అమెరికన్‌లు వేగంగా పట్టణీకరణ పరిధిలోకి వచ్చారు, అనేక మంది పారిశ్రామిక ఉద్యోగాలు పొందారు. రెండో మహా వలసలో భాగంగా పశ్చిమ ప్రాంతంలోని కాలిఫోర్నియా వంటి ప్రాంతాలకు కూడా వీరు వచ్చారు, ఈ ప్రాంతంలో అభివృద్ధి చెందుతున్న రక్షణ పరిశ్రమ ఆఫ్రికన్ అమెరికన్‌లకు అధిక వేతన ఉద్యోగాలను అందించింది.
మిసిసిపీ ప్రాంతంలో సంపన్నమైన, ప్రత్యేకమైన అమెరికన్ సంగీత సంప్రదాయాలను సృష్టించింది: అవి గోస్పెల్ సంగీతం, దేశీయ సంగీతం, జాజ్, బ్లూస్ మరియు రాక్ అండ్ రోల్. వీటన్నింటిని మిసిసిపీ సంగీత కళాకారులు కనిపెట్టి, అభివృద్ధి చేశారు, వీరిలో ఎక్కువ మంది మిసిసిపీ డెల్టా ప్రాంతం నుంచి వచ్చినవారు కావడం గమనార్హం. అనేక మంది సంగీత కళాకారులు వారి సంగీతాన్ని ఉత్తరాన ఉన్న చికాగోకు తీసుకెళ్లారు, అక్కడ వారు నగరం యొక్క జాజ్ మరియు బ్లూస్ సంగీతాలకు తమ సంప్రదాయాలను మూలంగా మార్చారు.
మిసిసిపీ పౌర హక్కుల ఉద్యమం సందర్భంగా ఓటర్ల అవగాహన మరియు నమోదు కార్యకలాపాలకు ఒక ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది. 1960లో రాష్ట్రం యొక్క జనాభాలో 42% మంది ఆఫ్రికన్ అమెరికన్‌లు ఉండగా, వివక్షాపూరిత ఓటరు నమోదు ప్రక్రియలు అనేక మందికి ఓటు హక్కు లేకుండా చేశాయి, రాష్ట్ర రాజ్యాంగంలో నిబంధనలు ఫలితంగా 1890 నుంచి ఈ వివక్షాపూరిత ఓటరు నమోదు ప్రక్రియలు అమలు చేయబడ్డాయి.[17] దేశవ్యాప్తంగా విద్యార్థులు మరియు సామాజిక సంస్థలు ఇక్కడ ఓటు నమోదు ప్రక్రియకు మరియు స్వేచ్ఛా పాఠశాలలు ఏర్పాటు చేసేందుకు సాయపడ్డారు. అనేక మంది శ్వేతజాతి రాజకీయ నాయకులు సృష్టించిన అడ్డంకులు మరియు కఠిన వైఖరులు (మిసిసిపీ రాష్ట్ర సార్వభౌమ సంఘం ఏర్పాటు చేయడంతోసహా), శ్వేత జాతి పౌరుల మండలిలో అనేక మంది మిసిసిపియన్‌ల భాగస్వామ్యం, మరియు కు క్లక్స్ క్లాన్ యొక్క హింసాత్మక కార్యకలాపాలు మరియు దాని సానుభూతిదారులు ఫలితంగా 1960వ దశకంలో మిసిసిపీకి ఒక అభివృద్ధి నిరోధక రాష్ట్రంగా గుర్తింపు తీసుకొచ్చాయి.[18][19]
1966లో, రాష్ట్రవ్యాప్త మద్య నిషేధాన్ని అధికారికంగా రద్దు చేసిన చివరి రాష్ట్రంగా మిసిసిపీ గుర్తింపు పొందింది. దీనికి ముందు, మిసిసిపీ అక్రమ మద్య వ్యాపారుల ద్వారా తీసుకురాబటే అక్రమ మద్యంపై పన్ను విధించింది. తరువాత గవర్నర్ అయిన పాల్ జాన్సన్ మద్య నిషేధం ఎత్తివేతకు విజ్ఞప్తి చేయడం మరియు జౌక్సన్ కౌంటీ క్లబ్‌లో వార్షిక జూనియర్ లీగ్ మార్డీ గ్రాస్ బాల్‌పై షరీఫ్ దాడి చేయడంతోపాటు, అక్కడ ఉన్న మద్యం సీసాలను పగలగొట్టడం మరియు ఉన్నత వర్గీయులు మరియు రాష్ట్ర ఉన్నత అధికారుల ముందు షాంపైన్‌ను స్వాధీనం చేసుకొని తీసుకెళ్లడం వంటి సంఘటలు జరిగిన తరువాత మద్య నిషేధాన్ని ఎత్తివేయడం జరిగింది.[20]
జాతివిభజన వాద యుగంనాటి పోల్ పన్నును 1989లో మరియు జాత్యాంతర వివాహంపై (మిస్‌సెజెనేషన్) ఉన్న నిషేధాన్ని 1987లో ఎత్తివేసింది. 1995లో, బానిసత్వాన్ని నిర్మూలించేందుకు ఉద్దేశించిన పదమూడో సవరణను సూచనప్రాయంగా ఆమోదించింది. సమాఖ్య కోర్టుల ద్వారా 1967లో రాజ్యాంగ వ్యతిరేకమని తీర్పు చెప్పినప్పటికీ, 1964 నుంచి ఉన్న ఇతర పక్షపాత పౌర హక్కుల చట్టాలను తొలగించేందుకు ఉద్దేశించిన బిల్లు 2009లో చట్టరూపం దాల్చింది. రిపబ్లికన్ గవర్నర్ హాలే బార్బౌర్ ఈ బిల్లుపై సంతకం చేసి చట్టరూపంలోకి తీసుకొచ్చారు.[21]
1969 ఆగస్టు 17న, క్యాటగిరీ 5 కామిలే తుఫాను మిసిసిపీ తీరాన్ని తాకింది, దీనిలో 248 మంది పౌరులు మృతి చెందారు, దీని ద్వారా US$1.5 బిలియన్ల నష్టం జరిగింది (1969 డాలర్లు). 2005 ఆగస్టు 29న, కత్రీనా తుఫాను, క్యాటగిరీ 3 అయినప్పటికీ, రాష్ట్రంలో విలయతాండవం చేసింది, దీని వలన లూసియానా నుంచి అలబామా వరకు మిసిసిపీ సింధుశాఖ తీరంలోని మొత్తం 90 miles (145km) భూభాగంలో తీవ్ర విధ్వంసం జరిగింది.
జనాభా
2008నాటికి, మిసిసిపీ రాష్ట్రంలో 2,938,618 మంది పౌరులు నివసిస్తున్నట్లు అంచనాలు ఉన్నాయి.[1] మిగిలిన U.S. రాష్ట్రాల కంటే అత్యధిక స్థాయిలో మిసిసిపీ యొక్క జనాభాలో అతిపెద్ద సంఖ్యలో ఆఫ్రికన్ అమెరికన్‌లు ఉన్నారు, ప్రస్తుతం మొత్తం జనాభాలో వీరు 37% మంది ఉన్నారు.
2000 జనాభా గణన ప్రకారం మిసిసిపీ జనాభా 2,844,658 వద్ద ఉంది.[22] మిసిసిపీ యొక్క జనాభా కేంద్రం లెనా పట్టణంలోని లీక్ కౌంటీలో ఉంది.[23]
జాతి నిర్మాణం మరియు పూర్వికులు

Historical populationCensusPop.%±18007,600—181031,306311.9%182075,448141.0%1830136,62181.1%1840375,651175.0%1850606,52661.5%1860791,30530.5%1870827,9224.6%18801,131,59736.7%18901,289,60014.0%19001,551,27020.3%19101,797,11415.8%19201,790,618−0.4%19302,009,82112.2%19402,183,7968.7%19502,178,914−0.2%19602,178,1410.0%19702,216,9121.8%19802,520,63813.7%19902,573,2162.1%20002,844,65810.5%Est. 20082,938,618

సెన్సస్ బ్యూరో జాతి మరియు హిస్పానిక్ స్వజాతీయత రెండింటినీ వేర్వేరు విభాగాలుగా పరిగణిస్తుంది. అయితే ఈ సమాచారం ప్రతి సమూహంలో హిస్పానిక్ యేతర సభ్యుల గురించి వివరిస్తుంది; హిస్పానిక్ యేతర శ్వేతజాతీయులు, హిస్పానిక్ యేతర నల్లజాతీయులు, తదితరులు. స్కాట్స్-ఐరిష్, ఇంగ్లీష్ మరియు స్కాటిష్ పూర్వికుల వారసులైన అమెరికన్‌లు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా విస్తరించివున్నారు, పేర్కొన్నవాటి కంటే వీరికి సంబంధించిన ఇంకా పెద్ద సమూహాలు ఉన్నట్లు భావనలు ఉన్నాయి. ఇంగ్లీష్, స్కాటిష్ మరియు స్కాట్స్-ఐరిష్ జాతీయులు సాధారణంగా దక్షిణ అట్లాంటిక్ రాష్ట్రాలు మరియు తూర్పు దక్షిణ మధ్య రాష్ట్రాలు రెండింటిలోనూ చాలా తక్కువగా గుర్తించబడిన పూర్విక సమూహాలుగా ఉన్నారు; మిసిసిపీ యొక్క జనాభాలో 20% మంది ఇంగ్లీష్ పూర్విక మూలాలు గలవారు ఉన్నట్లు అంచనా వేయబడింది, అయితే అనేక మంది ఇంగ్లీష్ మిసిసిపియన్‌లు తమను అమెరికన్‌లుగా గుర్తించుకుంటున్నారు, ఎందుకంటే తమ కుటుంబాలు చాలాకాలం క్రితం నుంచి ఉత్తర అమెరికాలో ఉన్న కారణంగా, అనేక సందర్భాల్లో 17వ శతాబ్దం నుంచి ఇక్కడే ఉన్న కారణంగా వారు తమను అమెరికన్‌లుగా గుర్తించుకోవడం జరుగుతుంది.[24][25] జాతి మరియు జనాభా గణనపై మరింత సమాచారం కోసం ఇక్కడ చూడండి.
Invalid or missing state= parameter!
1830 సెప్టెంబరు 27న, డ్యాన్సింగ్ రాబిట్ క్రీక్ ఒప్పందంపై అమెరికా ప్రభుత్వం మరియు స్థానిక అమెరికన్ చోక్టావ్స్ తెగ సంతకం చేసింది. మిసిసిపీ మరియు అలబామా రాష్ట్రాల్లో చోక్టావ్స్ తమ సాంప్రదాయిక భూములను ఈ ఒప్పందంలో భాగంగా విక్రయించి పరిహారాన్ని పొందారు, ఈ ప్రాంతాల్లో ఆపై యూరోపియన్-అమెరికన్ వలస స్థిరనివాసులు ప్రవేశానికి వీలు కల్పించారు. ఒప్పందంలోని 14వ అధికరణ ప్రకారం చోక్టావ్స్‌ను మిసిసిపీ రాష్ట్రంలోనే ఉండిపోయేందుకు అనుమతించారు, తద్వారా US పౌరులుగా మారిన మొదటి ప్రధాన ఐరోపాయేతర జాతి సమూహంగా ఇది గుర్తింపు పొందింది.[26][27] ప్రస్తుతం సుమారుగా 9,500 మంది చోక్టావ్‌లు నెషోబా, న్యూటన్, లీక్ మరియు జోన్స్ కౌంటీల్లో నివసిస్తున్నారు. సమాఖ్య గుర్తింపు ఉన్న తెగల్లో మిసిసిపీ బ్యాండ్ ఆఫ్ చోక్టావ్ ఇండియన్‌లు కూడా ఉన్నారు.
1930వ దశకం వరకు, ఆఫ్రికన్ అమెరికన్‌లు మిసిసిపియన్ జనాభాలో మెజారిటీ సంఖ్యలో ఉన్నారు. మహా వలస కారణంగా, 360,000 మందికిపైగా ఆఫ్రికన్ అమెరికన్‌లు 1940వ దశకంలో రాష్ట్రాన్ని విడిపిపెట్టి వెళ్లారు, వర్ణ విభజన మరియు ఓటు హక్కులు లేకపోవడం వంటి ఇబ్బందులను తప్పించుకునేందుకు, ఉత్తర మరియు పశ్చిమ రాష్ట్రాల్లోని మెరుగైన ఆర్థిక అవకాశాలు కోసం వీరు వలస వెళ్లడం జరిగింది, దీంతో మిసిసిపీ యొక్క ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ జనాభా క్షీణించింది.
దేశంలో అత్యధిక సంఖ్యలో ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ జనాభా ఈ రాష్ట్రంలోనే ఉంది. ఇటీవల, జనాభాలో ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ శాతం పెరగడం మొదలైంది, ప్రధానంగా రాష్ట్ర సగటు కంటే అధిక జననాల రేటు కారణంగా వీరి జనాభాలో వృద్ధి కనిపిస్తుంది. స్థిరనివాస క్రమాల కారణంగా, అనేక మిసిసిపీ ప్రభుత్వ పాఠశాల జిల్లాల్లో, మెజారిటీ సంఖ్యలో విద్యార్థులు ఆఫ్రికన్ సంతతివారు ఉన్నారు.[28] వాయువ్య యాజో డెల్టా ప్రాంతంలో మరియు రాష్ట్రం యొక్క నైరుతీ మరియు మధ్య ప్రాంతాల్లో ఆఫ్రికన్ అమెరికన్‌లు మెజారిటీ జాతి సమూహంగా ఉంది, ముఖ్యంగా ఈ సమూహం రైతులుగా భూములు కలిగివుండటం లేదా పత్తి పెంపకం మరియు తోటల్లో కార్మికులుగా ఉండటం వలన ఇక్కడ వీరి జనాభా ఎక్కువగా ఉంటుంది.
2000 జనాభా గణన ప్రకారం, అతిపెద్ద పూర్విక సంతతులు:
 అమెరికన్ (14.2%)
 ఐరిష్ (6.9%)
 ఇంగ్లీష్ (6.1%)
 జర్మన్ (4.5%)
 ఫ్రెంచ్ (2.3%)
 స్కాట్స్-ఐరిష్ (1.9%)
 ఇటాలియన్ (1.4%)
 స్కాటిష్ (1.2%)
ఫ్రెంచ్ క్రియోల్ పూర్విక మూలాలు గల పౌరులు సింధుశాఖ తీరంలోని హాంకాక్ కౌంటీలో అతిపెద్ద జనాభా సమూహంగా ఉంది. ఆఫ్రికన్ అమెరికన్; చోక్టావ్, ఎక్కువగా నెషోబా కౌంటీలో; మరియు చైనీస్-అమెరికన్ జనాభా భాగాలు దాదాపుగా స్థానికంగా జన్మించిన పౌరులను కలిగివున్నాయి.
కొందరు చైనా జాతీయులను 1870వ దశకం మరియు తరువాత 19వ శతాబ్ద కాలంలో క్యూబా నుంచి ఒప్పంద కార్మికులుగా నియమించుకున్నప్పటికీ, ఎక్కువ మంది చైనా జాతీయులు 1910-1930 మధ్యకాలంలో మిసిసిపీకి నేరుగా చైనా నుంచి వలసవచ్చారు. వీరిని కార్మికులుగా నియమించుకున్నారు. శ్వేతజాతి రైతులు మొదట చైనీయులను షేర్‌క్రాపింగ్ (యజమానికి పంటలో వాటా ఇచ్చే వ్యవసాయ విధానం) కోసం ఉపయోగించినప్పటికీ, ఎక్కువ మంది చైనీయులు తరువాత ఈ పనిని విడిచిపెట్టారు. అనేక మంది చిన్న వ్యాపారులు మరియు ముఖ్యంగా డెల్టావ్యాప్తంగా ఉన్న పట్టణాల్లో పచారీకొట్టు వ్యాపారులుగా మారారు.[29]
మతం
17వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుంచి ఫ్రెంచ్ మరియు స్పానిష్ పాలనా కాలంలో, ఇప్పుడు మిసిసిపీగా పరిగణించబడుతున్న ప్రాంతంలో కొద్ది సంఖ్యలో రోమన్ క్యాథలిక్‌లైన ఐరోపా పౌరులు ఉన్నారు. 1815లో సుసంపన్నత కారణంగా వేలాది మంది ఐరోపా-అమెరికన్ స్థిరనివాసులు ప్రతి ఏడాది ఈ ప్రాంతానికి వచ్చారు, వీరిలో కొద్ది మంది మాత్రమే క్యాథలిక్కులు ఉన్నారు. ఇటువంటి వలసల కారణంగా, ప్రొటెస్టంట్ చర్చిలు వేగంగా వృద్ధి చెందాయి, ముఖ్యంగా మెథడిస్ట్, ప్రెస్‌బైటెరియన్ మరియు బాప్టిస్ట్ చర్చిలు విస్తరించాయి.[30] 2000లో సదరన్ బాప్టిస్ట్ కన్వెన్షన్ 916,440 మంది ప్రజలతో రాష్ట్రంలో అతిపెద్ద మతపరమైన సమూహంగా ఉంది, దీని తరువాత యునైటెడ్ మెథడిస్ట్ చర్చి సంప్రదాయాన్ని పాటించేవారు 240,576 మంది మరియు రోమన్ క్యాథలిక్ చర్చి సంప్రదాయాన్ని పాటించేవారు 115,760 మంది ఉన్నారు.[31]
18వ మరియు ప్రారంభ 19వ శతాబ్దాల్లో గ్రేట్ అవేకనింగ్ పునరుద్ధరణలు సమాజంలోని అందరు సభ్యులకు చేరువ కావడం ద్వారా, ముఖ్యంగా మహిళలు మరియు ఆఫ్రికన్ అమెరికన్‌లకు చేరువ కావడం ద్వారా "సాధారణ జనాభా"ను ఆకర్షించాయి.
పౌర యుద్ధం తరువాతి సంవత్సరాల్లో, దక్షిణ ప్రాంతంలో మతం మరింత ప్రభావవంతంగా మారింది, ఇది "బైబిల్ బెల్ట్" గా గుర్తింపు పొందింది. 1900 నాటికి అనేక మంది మంత్రులు, ముఖ్యంగా పట్టణాల్లో, సోషల్ గోస్పెల్ ఉద్యమంలో పాలుపంచుకున్నారు, రోజువారీ సామాజిక మరియు జాతి అవసరాలకు క్రైస్తవ విలువలను జోడించేందుకు ఈ ఉద్యమం ప్రయత్నించింది. ముఖ్యంగా పాపాన్ని అడ్డుకునేందుకు అనువైన ఆయుధంగా నిషేధం ఉంది.[32]
ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ బాప్టిస్ట్ చర్చిలు శ్వేతజాతి బాప్టిస్ట్ చర్చిల కంటే రెట్టింపు సంఖ్యలో సభ్యులను చేర్చుకోవడం ద్వారా వృద్ధి చెందాయి. 1930వ దశకంలో మహా మాంద్యం మరియు 1940వ దశకంలో రెండో ప్రపంచ యుద్ధం సందర్భంగా ఆఫ్రికన్ అమెరికన్‌లు సామాజిక సమానత్వానికి ఉద్యమించారు. అమెరికన్ పౌర హక్కుల ఉద్యమానికి మతంలో అనేక మూలాలు ఉన్నాయి: ఇరుపక్షాలు తమ అభిప్రాయాలకు మతపరమైన కారణాలను చూపించారు. జిమ్ క్రౌ చట్టాలు నిలిపివేత కొన్ని చర్చిల పునరేకీకరణకు దారితీసింది, అయితే ఈ రోజుకు కూడా అనేక చర్చిలు పూర్తిగా నల్లజాతీయులు లేదా పూర్తిగా తెల్లజాతీయులకు చెందినవిగా ఉన్నాయి.[33] 1970వ దశకం నుంచి, మతవాద సంప్రదాయ చర్చిలు వేగంగా వృద్ధి చెందాయి, మిసిసిపీ యొక్క సంప్రదాయవాద రాజకీయ ధోరణులకు ఇవి ఆజ్యం పోశాయి.[30]
2000నాటికి మిసిసిపీలో ఇతర మతాలు కొద్దిస్థాయి ఉనికి కలిగివున్నాయి, ఇక్కడ 3900 మంది నల్లజాతి ముస్లింలు, 1400 మంది యూదులు మరియు 811 మంది బాహాయి మతస్తులు ఉన్నారు.[31]
స్వలింగ జంటలు
2000 అమెరిక సంయుక్త రాష్ట్రాల జనాభా గణనలో మిసిసిపీలో 4,774 స్వలింగ అవివాహిత-భాగస్వామి గృహాలు ఉన్నట్లు గుర్తించారు.[34][35] వీరిలో 2251 మంది పురుష భాగస్వామ్య గృహాలుకాగా, 2523 మంది మహిళా భాగస్వామ్య గృహాలు ఉన్నాయి. 41% మంది జంటలు కనీసం ఒక బిడ్డతో నివసిస్తున్నాయి. దక్షిణ డకోటా మరియు ఉటా రాష్ట్రాల్లో కూడా తమతో కనీసం ఒక బిడ్డతో జీవనం సాగిస్తున్న 40 శాతం లేదా అంతకంటే ఎక్కువ స్వలింగ జంటల గృహాలు ఉన్నాయి.[35] మిసిసిపీ రాష్ట్రంలో మొత్తం గృహాల్లో ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ స్వలింగ జంటల శాతం అత్యధికంగా ఉంది. రాష్ట్ర రాజధాని జాక్సన్ నగరం ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ స్వలింగ జంటల విషయంలో దేశంలో పదో స్థానంలో ఉంది. దేశంలో అన్ని హిస్పానిక్ గృహాల్లో హిస్పానిక్ స్వలింగ జంటలు ఎక్కువ శాతంలో ఉన్న రాష్ట్రాల్లో మిసిసిపీ ఐదో స్థానంలో ఉంది, పెద్దవారు స్వలింగ జంటలుగా అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్న రాష్ట్రాల్లో ఈ రాష్ట్రం తొమ్మిదో స్థానంలో ఉంది.[36]
ఆరోగ్యం మరియు ప్రజా భద్రత
ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థ పనితీరును మెరుగుపరిచేందుకు కృషి చేస్తున్న కామన్వెల్త్ ఫండ్ అనే ఒక స్వచ్ఛంద సంస్థ అందించిన వివరాల ప్రకారం, ఆరోగ్య సంరక్షణలో మిగిలిన రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే దేశంలో మిసిసిపీ 50వ స్థానంలో లేదా అట్టడుగు స్థానంలో ఉంది.[37] వరుసగా మూడేళ్ల కాలంలో, 30 శాతం కంటే ఎక్కువ మంది మిసిసిపీ వాసులు స్థూలకాయులుగా వర్గీకరించబడ్డారు. 2006నాటి ఒక అధ్యయనంలో, 22.8 శాతం మంది రాష్ట్ర బాలలు స్థూలకాయత్వంతో ఉన్నట్లు గుర్తించారు. 2005–2008 మధ్యకాలంలో U.Sలో అత్యధిక స్థూలకాయం రేటు ఉన్న రాష్ట్రంగా మిసిసిపీ గుర్తించబడింది, అధిక రక్తపోటు, మధుమేహం మరియు వయోజన జడత్వం విషయంలో దేశంలో మొదటి స్థానంలో ఉంది.[38][39] 2008నాటి ఒక అధ్యయనంలో ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ మహిళలు ఈ కింది సమస్యలతో బాధపడుతున్నట్లు గుర్తించారు: బాడీ మాస్ ఇండెక్స్ (ఎత్తు బరువుల నిష్పత్తి) (BMI), ఆహార నియమాలు, శారీరక కార్యకలాపం గురించి అవగాహన లేకపోవడం, స్నేహితుల ద్వారా స్ఫూర్తి మరియు ప్రోత్సాహం లేకపోవడంగా నిర్వచించబడే సామాజిక మద్దతు లేకపోవడం.[40] ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ బాలలపై 2002నాటి ఒక నివేదిక మూడొంతుల మంది బాలలు స్థూలకాయులని, వీరిలో ఎక్కువ మంది డెల్టా ప్రాంతంలో నివసిస్తున్నట్లు సూచించిన 1999 సర్వేను ప్రస్తావించింది.[41]
బాల్యంలోనే స్థూలకాయత్వం ప్రారంభమవుతుందని ఈ అధ్యయనం తెలియజేసింది, తరువాత ఇది వయోజన దశకు వ్యాప్తి చెందుతున్నట్లు తెలిపింది. అవసరమైన ప్రవర్తన సవరణలకు అవరోధాల్లో రాష్ట్రంలో ఆఫ్రికన్ అమెరికన్‌లు మెజారిటీ సంఖ్యలో ఉన్న డెల్టా ప్రాంతానికి తక్కువ సౌకర్యాలు అందుతుండటం; వైద్య సేవలు అందుబాటులో లేకపోవడం; 60% జనాభా దారిద్ర్య రేఖకు దిగువన నివసిస్తుండటం భాగంగా ఉన్నాయి.[41] అదనపు నష్ట కారకాల్లో అనేక పాఠశాలలకు ఎటువంటి శారీరక విద్యా పాఠ్యాంశాలు లేకపోవడం మరియు పోషకాహార విద్యపై దృష్టి పెట్టకపోవడం కూడా భాగంగా ఉన్నాయి. గతంలో చేపట్టిన నిరోధక చర్యలు పెద్దగా ప్రభావం చూపలేదు, సాంస్కృతికంగా సున్నితమైన లేదా ఆచరణ సాధ్యం కాకపోవడం వలన ఇవి అసమర్థమైన చర్యలుగా నిలిచాయి.[41] 2006నాటి అధ్యయనంలో సుమారుగా 95 శాతం మిసిసిపీ వయోజనులు బాల్యంలో స్థూలకాయాన్ని ఒక తీవ్రమైన సమస్యగా పరిగణించారు.[42]
ఆర్థిక వ్యవస్థ

బ్యూరో ఆఫ్ ఎకనామిక్ ఎనాలసిస్ అంచనాలు ప్రకారం మిసిసిపీ మొత్తం రాష్ట్రీయోత్పత్తి 2006లో $84 బిలియన్‌ల వద్ద ఉంది. 2006లో తలసరి ఆదాయం $26,908 వద్ద ఉంది, దేశంలో అన్ని రాష్ట్రాల కంటే అతి తక్కువ తలసరి ఆదాయం ఇదే కావడం గమనార్హం, అయితే ఈ రాష్ట్రం దేశంలోనే అత్యల్ప జీవన వ్యయాన్ని కలిగివుంది. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో అతి తక్కువ తలసరి ఆదాయం ఉన్న రాష్ట్రంగా ఉన్నప్పటికీ, మిసిసిపియన్‌లు విరాళాలు ఇవ్వడంలో అత్యధిక తలసరి వాటా కలిగివున్నారు.[43] అమెరికన్ లెజిస్లేటివ్ ఎక్స్ఛేంజ్ కౌన్సిల్ యొక్క 2009నాటి ఒక నివేదిక మిసిసిపీ అన్ని U.S. రాష్ట్రాల్లో 19వ అత్యుత్తమ ఆర్థిక అంచనాను కలిగివున్నట్లు వెల్లడించింది.[44]
పౌర యుద్ధానికి ముందు, మిసిసిపీ దేశంలో ఐదో-సంపన్న రాష్ట్రంగా ఉండేది, నదులవ్యాప్తంగా పత్తి వ్యవసాయం ద్వారా ఇది సుసంపన్నమైంది.[45]
అప్పుడు బానిసలను ఆస్తిగా పరిగణించారు, 1840వ దశకంలో పత్తి మార్కెట్‌లలో ధరలు పెరగడంతో, వీరి విలువ కూడా పెరిగింది. మిసిసిపీలో మెజారిటీ సంఖ్యలో -55 శాతం మంది- జనాభా 1860లో బానిసలు కావడం గమనార్హం.[46] డెల్టా లోతట్టు భాగంలో 90 శాతం భూభాగం అభివృద్ధికి దూరంగా ఉంది, దీంతో రాష్ట్రంలో అత్యల్ప జనాభా ఉండేది.
ఎక్కువగా వ్యవసాయ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆధిపత్యం కారణంగా, వ్యవసాయ, పత్తి ఉత్పత్తిపై దృష్టి పెట్టడం జరిగింది, రాష్ట్రం తన సంపదను ప్రభుత్వ పాఠశాలలు మరియు రోడ్లు మరియు రైల్‌రోడ్డుల వంటి మౌలిక సదుపాయాలకు ఉపయోగించడంలో మందంగా వ్యవహరించింది. 20వ శతాబ్దం వరకు అనేక రంగాల్లోకి పారిశ్రామికీకరణ ప్రవేశించలేదు. రైతు కులీన వర్గం యాంటిబెల్లమ్ (అమెరికా పౌర యుద్ధానికి ముందు కాలపు) మిసిసిపీ యొక్క ఉన్నత వర్గంగా ఉంది, వీరు తమకుతాము పన్నులను తక్కువగా ఉంచుకొని, వ్యక్తిగత అభివృద్ధిని సాధించారు. యుద్ధానికి ముందు కాన్ఫెడరేట్ అధ్యక్షుడు జెఫెర్సన్ డేవిస్ వంటి బాగా విజయవంతమైన రైతులు మిసిసిపీ నదివ్యాప్తంగా ఆస్తులను కలిగివున్నారు. నదీముఖాల నుంచి దూరంగా వేళ్లేకొద్ది రాష్ట్రంలో అనేక భూభాగాలు అభివృద్ధి దూరంగా ఉన్నాయి.
పౌర యుద్ధం సందర్భంగా, 30,000 మంది శ్వేతజాతి మిసిసిపీ పురుషులు గాయాలు మరియు వ్యాధులతో మరణించారు, అనేక మంది ఇతరులు క్షతగాత్రులవడం జరిగింది. దక్షిణ ప్రాంతమంతటా కార్మిక నిర్మాణంలో మార్పులు మరియు ఒక వ్యవసాయ మాంద్యం ఫలితంగా సంపదకు తీవ్రస్థాయిలో నష్టాలు జరిగాయి. మిసిసిపీలో 1860నాటి సంపద అంచనా $500 మిలియన్‌లకుపైగా ఉంది, దీనిలో $218 మిలియన్‌లు (43 శాతం) బానిసల విలువగా ఉంది. 1870నాటికి, మొత్తం ఆస్తుల పరిమాణం సుమారుగా $177 మిలియన్‌లకు పతనమైంది.[47]
పేద శ్వేతజాతీయులు మరియు భూమిలేని మాజీ బానిసలు యుద్ధం తరువాత ఆర్థిక మాంద్యం కారణంగా దయనీయమైన పరిస్థితులను చవిచూశారు. 1868లో రాజ్యాంగ సదస్సు ఒక కమిటీని నియమించింది, రాష్ట్రం మరియు దానిలోని పౌరులకు ఉపశమనం కలిగించేందుకు చేపట్టాల్సిన చర్యలను సూచించాలని ఈ కమిటీని కోరింది. ఈ కమిటీ కార్మిక తరగతుల్లో తీవ్రమైన పేదరికాన్ని గుర్తించింది.[48] యుద్ధాల్లో నాశనమైన కట్టలను తిరిగి నిర్మించేందుకు రాష్ట్రానికి కొన్నేళ్ల సమయం పట్టింది. సరుకు వ్యవస్థలో అస్తవ్యస్త పరిస్థితులు యుద్ధం తరువాత రాష్ట్రాన్ని పేదరికం కోరల్లోకి నెట్టాయి. 1868నాటికి పెరిగిన పత్తి పంట రాష్ట్రంలో స్వేచ్ఛ పొందిన కార్మికులకు కొత్త అవకాశాలు చూపించడం మొదలుపెట్టింది, అయితే 1870లో ఉత్పత్తి చేసిన 565,000 బేళ్ల పత్తి కంటే యుద్ధానికి ముందు రెట్టింపు పరిమాణంలో పత్తిని పండించడం గమనార్హం.[49]
యాజమాన్యం కోసం నల్లజాతీయులు కలపను విక్రయించడం మరియు లోతట్టు ప్రాంతాలను అభివృద్ధి చేయడం చేశారు. 1900లో, మిసిసిపీలో మూడింట రెండు వంతుల మంది రైతులు నల్లజాతీయులుగా ఉన్నారు, వారికి మరియు వారి కుటుంబాలకు ఇది ఒక ప్రధాన సాధనగా గుర్తించబడింది. పేద ఆర్థిక వ్యవస్థ, తక్కువ పత్తి ధరలు మరియు రుణం పొందడంలో ఉన్న ఇబ్బందులు కారణంగా, అనేక మంది ఈ రైతులు తీవ్రమైన ఆర్థిక కష్టాలను అధిగమించలేకపోయారు. రెండు దశాబ్దాల తరువాత, మెజారిటీ సంఖ్యలో ఆఫ్రికన్ అమెరికన్‌లు షేర్‌క్రాపర్‌లుగా (భూమి యజమానికి దిగుబడిలో వాటా ఇచ్చి వ్యవసాయం చేసే రైతులు) మారారు. 1890వ దశకంలో పత్తి తక్కువ ధరలు ఫలితంగా ఆఫ్రికన్ అమెరికన్‌లలో ఒక తరం ప్రజలు తీర్చుకున్న రుణాలు తీర్చేందుకు డబ్బు చెల్లించలేక భూములు కోల్పోయి తిరిగి కూలీలుగా మారారు.[50]
పౌర యుద్ధానికి ముందు మరియు తరువాత పత్తి వ్యవసాయంపై ఆధారపడటం మిసిసిపీ పేద రాష్ట్రాల్లో ఒకదానిగా నిలిచేందుకు ప్రధాన కారణమైంది, మిసిసిపీ డెల్టా ప్రాంతంలో సరిహద్దు లోతట్టు భూములు ఆలస్యంగా అభివృద్ధి చెందడం, 19వ శతాబ్దం చివరిలో మరియు 20వ శతాబ్దంలో వరుసగా వరదలు సంభవించడం, కట్టలపై భారీ స్థాయిలో పెట్టుబడి పెట్టాల్సి రావడం, అంతేకాకుండా లోతట్టు ప్రాంతాలకు నీటి పారుదల సౌకర్యాన్ని కల్పించేందుకు పెద్దఎత్తున మూలధన పెట్టుబడి అవసరం కావడం, లోతట్టు పట్టణాలు మరియు నదీ పరివాహ ప్రాంత నగరాలను అనుసంధానం చేస్తూ రైల్‌రోడ్డుల నిర్మాణం నెమ్మదిగా జరగడం, తదితరాలు మిసిసిపీ పేద రాష్ట్రాల్లో ఒకదానిగా ఉండటానికి ఇతర కారణాలుగా ఉన్నాయి.[51] అంతేకాకుండా, సంప్రదాయవాద శ్వేతజాతి డెమొక్రాట్‌లు తిరిగి నియంత్రణ పొందినప్పుడు, వారు 1890 రాజ్యాంగాన్ని ఆమోదించారు, ఇది పరిశ్రమలను నిరుత్సాహ పరిచింది, సంవత్సరాల తరబడి రాష్ట్రం యొక్క పురోగతి నెమ్మదించడానికి ఈ చర్య కారణమైంది.[52]
రెడ్ షర్ట్స్ మరియు నైట్స్ ఆఫ్ ది వైట్ కామెలియా వంటి డెమొక్రటిక్ పార్టీ పారామిలిటరీ పౌరసైన్యాలు మరియు సమూహాలు ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ రిపబ్లికన్‌లను భయభ్రాంతులను చేసి, వారి ఓటు హక్కును అణిచివేశాయి. డెమొక్రాట్‌లు రాష్ట్రంపై 1877లో తిరిగి రాజకీయ నియంత్రణను సాధించారు. వర్ణ విభజనను ఏర్పాటు చేసేందుకు ఒక చట్టం చేయడం జరిగింది, ఒక కొత్త రాజ్యాంగం అనేక మంది నల్లజాతీయులకు, స్థానిక అమెరికన్‌లు మరియు అనేక పేద శ్వేతజాతీయులకు ఓటు హక్కులను దూరం చేసింది, ఈ రాజ్యాంగం ద్వారా ఎన్నికలు మరియు ఓటరు నమోదు నిబంధనలను మార్చడం జరిగింది.[53] అందరు పౌరులను పూర్తిగా విద్యావంతులను చేయడం ద్వారా మానవ మూలధనాన్ని నిర్మించేందుకు రాష్ట్రం అనేక సంవత్సరాలపాటు విముఖత వ్యక్తం చేసింది. అంతేకాకుండా, 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పంటలకు తెగుళ్లు కారణంగా రాష్ట్రానికి నష్టాలు రావడంతో వ్యవసాయంపై ఆధారపడటం బాగా వ్యయభరితమైంది, 1912–1913 మరియు 1927 వరదలు, 1920లో పత్తి ధరలు తగ్గిపోవడం మరియు 1930లో కరువు రాష్ట్రాన్ని మరింత కృంగదీశాయి.[51]
1882 తరువాత 1884 వరకు రాష్ట్రంలో మిసిసిపీ-యాజో డెల్టా డిస్ట్రిక్ లెవీ బోర్డు ఏర్పాటు కాలేదు, ఈ బోర్డు ద్వారా ఎగువ డెల్టా ప్రాంతంలో కట్టలు నిర్మించి దీర్ఘకాల ప్రణాళికలను విజయవంతంగా అమలు చేయడం జరిగింది.[8] సంవత్సరాల తరబడి రాష్ట్రం కట్టల నిర్మాణం మరియు వాటిని పటిష్టపరిచే చర్యలు చేపడుతున్నప్పటికీ, 1927నాటి మిసిసిపీ మహా వరదలు ఫలితంగా డెల్టా వ్యాప్తంగా 27,000 square miles (70,000km2) మేర భూభాగం ముంపుకు గురైంది, వేలాది మంది పౌరులు నిరాశ్రయులయ్యారు, మిలియన్లకొద్ది డాలర్ల ఆస్తి నష్టం జరిగింది. వరదలు తరువాత వెంటనే మాంద్యం ప్రారంభం కావడంతో, రాష్ట్రం ఈ సంవత్సరాల్లో తీవ్రంగా ప్రభావితమైంది. మహా వలసలో వేలాది మంది ఆఫ్రికన్ అమెరికన్‌లు ఉద్యోగాలు మరియు పూర్తిస్థాయి పౌరులుగా మెరుగైన జీవన అవకాశాల కోసం ఉత్తర మరియు పశ్చిమ ప్రాంతాలకు వలసవెళ్లారు.
మిసిసిపీ నదివ్యాప్తంగా మరియు సింధుశాఖ తీరంలో క్యాసినో గ్యాంబ్లింగ్‌కు అనుమతిస్తూ శాసనసభ తీసుకున్న 1990నాటి నిర్ణయం, రాష్ట్రానికి ఆర్థిక ప్రయోజనాలు చేకూరేందుకు దోహదపడింది. సింధుశాఖ తీరప్రాంత పట్టణాలు అయిన బే సెయింట్ లూయిస్ , గల్ఫ్‌పోర్ట్ మరియు బిలోక్సీ మరియు మిసిసిపీ నది పరీవాహ పట్టణాలు అయిన ట్యునికా (అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో మూడో అతిపెద్ద గ్యాంబ్లింగ్ ప్రదేశం), గ్రీన్‌విల్లే, విక్స్‌బర్గ్ మరియు నాట్‌చెక్‌లు మిసిసిపీలో ఉన్న గ్యాంబ్లింగ్ పట్టణాలుగా గుర్తింపు పొందాయి. కత్రీనా తుఫాను సింధుశాఖ తీరాన్ని తాకకముందు, మిసిసిపీ దేశంలో రెండో అతిపెద్ద గ్యాంబ్లింగ్ రాష్ట్రంగా ఉంది, నెవడా తరువాతి స్థానంలో మరియు న్యూజెర్సీకి ముందు స్థానంలో ఈ రాష్ట్రం ఉంది. అనేక తీరప్రాంత క్యాసినోలకు ఆగస్టు 2005లో కత్రీనా తుఫాను యొక్క తీవ్ర నష్టం కలిగించడానికి ముందు గ్యాంబ్లింగ్ నుంచి ప్రతి రోజు $500,000 పన్ను ఆదాయం వస్తున్నట్లు అంచనాలు ఉన్నాయి. 2007లో, మిసిసిపీ దేశంలో మూడో అతిపెద్ద గ్యాంబ్లింగ్ ఆదాయ రాష్ట్రంగా ఉంది, న్యూజెర్రీ మరియు నెవడా మొదటి రెండు స్థానాల్లో ఉన్నాయి.[54] సమాఖ్య ప్రభుత్వ గుర్తింపు పొందిన స్థానిక అమెరికన్ జాతి పౌరులు తమ రిజర్వేషన్‌లను ఉపయోగించి క్యాసినోలను ఏర్పాటు చేశారు, విద్యా మరియు ఆర్థిక అభివృద్ధికి మద్దతు ఆదాయాన్ని ఈ క్యాసినోలు అందిస్తున్నాయి.
అక్టోబరు 17, 2005న గవర్నర్ హాలే బార్బౌర్ ఒక బిల్లును చట్టంగా మారుస్తూ సంతకం చేశారు, హాంకాక్ మరియు హారిసన్ కౌంటీల్లో భూమిపై (నీటికి 800 feet (240m) దూరంలో) క్యాసినోల పునర్నిర్మాణానికి అనుమతి ఇచ్చింది. అయితే హారిసన్ కౌంటీని దీని నుంచి మినహాయించారు, ఈ కౌంటీలో యు.ఎస్. రహదారి 90 యొక్క దక్షిణ సరిహద్దుపై క్యాసినోలు నిర్మించవచ్చని కొత్త చట్టం సూచిస్తుంది.
మిసిసిపీ రాష్ట్రం మూడు పన్ను పరిధుల్లో 3% నుంచి 5% వరకు వ్యక్తిగత ఆదాయ పన్నును సేకరిస్తుంది. రీటైల్ విక్రయ పన్ను రేటు మిసిసిపీలో 7% వద్ద ఉంది. అదనపు స్థానిక విక్రయ పన్నులు కూడా సేకరించబడుతున్నాయి. యాడ్ వాలోరెమ్ పన్నులు అంచనా కోసం పన్ను విధించదగిన ఆస్తిని ఐదు తరగతులుగా విభజించారు.
ఆగస్టు 30, 2007న, యునైటెడ్ స్టేట్స్ సెన్సస్ బ్యూరో యొక్క ఒక నివేదిక దేశంలో అత్యంత పేద రాష్ట్రంగా మిసిసిపీని గుర్తించింది. డెల్టా ప్రాంతంలోని అనేక మంది పత్తి రైతులు భారీ, యాంత్రాల ఆధారిత సేద్యం చేస్తున్నారు, వీరిలో కొంత మందికి విస్తృత సమాఖ్య సబ్సిడీలు అందుతున్నాయి, అయితే అనేక మంది ఇతర నివాసులు ఇప్పటికీ పేద, గ్రామీణ, భూమిలేని కార్మికులుగా ఉన్నారు. 2002-2005 మధ్యకాలంలో డెల్టా ప్రాంతంలోని బోలీవర్ కౌంటీలో రైతులకు ఉద్దేశించిన సమాఖ్య సబ్సిడీల రూపంలోని $1.2 బిలియన్ నిధుల్లో 5% మాత్రమే చిన్న రైతులకు చేరాయి. గ్రామీణ అభివృద్ధికి తక్కువ మొత్తం నిధులు కేటాయించడం జరిగింది. చిన్న పట్టణాలు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నాయి. 100,000 మందికిపైగా ప్రజలు ఇతర ప్రాంతాల్లో పని అవకాశాలను అన్వేషిస్తూ వలస వెళ్లారు.[55] రాష్ట్రంలో సగటు కుటుంబ ఆదాయం $34,473 వద్ద ఉంది.[56]
2010 జనవరి నాటికి, రాష్ట్రంలో నిరుద్యోగం 10.7% వద్ద ఉంది.[57]
సమాఖ్య సబ్సిడీలు మరియు వ్యయం
మిసిసిపీ యొక్క ఆర్థిక సంప్రదాయ వాదంలో వైద్యసాయం, సంక్షేమం, ఆహార స్టాంపులు మరియు ఇతర సామాజిక కార్యక్రమాలు భాగంగా ఉన్నప్పటికీ, వీటిలో తరచుగా కోత విధించడం, తొలగింపులు, ప్రవేశ అవసరాలను కఠినం చేయడం, కఠినమైన ఉద్యోగ ప్రమాణాలు ఉంటున్నాయి, దేశంలో అత్యధిక సమాఖ్య సాయం పొందుతున్న రాష్ట్రాల్లో మిసిసిపీ రెండో స్థానంలో ఉంది. 2005లో సేకరించిన ప్రతి డాలర్ సమాఖ్య పన్నుకు, మిసిసిపీ పౌరులు సమాఖ్య నిధుల వ్యయంలో భాగంగా $2.02 పొందారు. జాతీయ స్థాయిలో రాష్ట్రం ఈ విషయంలో రెండో స్థానంలో ఉంది, 1995 నుంచి సమాఖ్య సాయంలో పెరుగుదల కనిపించింది, ఈ ఏడాది మిసిసిపీ సేకరించిన ప్రతి డాలర్ పన్నుకు బదులుగా $1.54 సాయం పొందడం ద్వారా దేశంలో మూడో స్థానంలో ఉంది.[58]
చట్టం మరియు ప్రభుత్వం

ఇతర US రాష్ట్రాలు మరియు సమాఖ్య ప్రభుత్వం మాదిరిగానే, మిసిసిపీ ప్రభుత్వం ఒక ప్రత్యేక శాసన, కార్యనిర్వహణ మరియు న్యాయ వ్యవస్థలు కలిగివుంది. రాష్ట్రంలో కార్యనిర్వాహక అధికారిక యంత్రాంగం గవర్నర్ ఆధీనంలో ఉంటుంది, ప్రస్తుతం రాష్ట్ర గవర్నర్‌గా హాలే బార్బౌర్ (R) ఉన్నారు. లెప్టినెంట్ గవర్నర్, ప్రస్తుత ఫిల్ బ్రైయాంట్ (R) ప్రత్యేక బ్యాలెట్ ద్వారా ఎన్నుకోబడ్డారు. గవర్నర్ మరియు లెప్టినెంట్ గవర్నర్ ఇద్దరూ నాలుగేళ్ల పదవీకాలంతో ఎన్నుకోబడతారు. సమాఖ్య ప్రభుత్వానికి భిన్నంగా, అయితే అనేక ఇతర US రాష్ట్రాలు మాదిరిగా, ప్రధాన కార్యనిర్వాహక శాఖల అధిపతులను గవర్నర్ నియామకానికి బదులుగా, మిసిసిపీ పౌరులు ఎన్నుకుంటారు.
రాష్ట్ర అధికారులను బేసి-సంఖ్యా సంవత్సరాల్లో ఎన్నుకునే ఐదు రాష్ట్రాల్లో మిసిసిపీ కూడా ఒకటి (ఈ విధంగా చేసే ఇతర రాష్ట్రాలు కెంటుకీ, లూసియానా, న్యూజెర్సీ మరియు వర్జీనియా). మిసిసిపీలో ఈ కార్యాలయ పదవులకు ప్రతి నాలుగేళ్లకు ఒకసారి అధ్యక్ష ఎన్నికలకు ముందుగా ఎన్నికలు జరుగుతాయి. చివరిసారి మిసిసిపీలో 2007లో గవర్నర్ ఎన్నికలు జరగ్గా, తరువాతి గవర్నర్ ఎన్నికలు 2011లో జరుగుతుంది.
చట్టాలు
2004లో, మిసిసిపీ ఓటర్లు ఒక రాష్ట్ర రాజ్యాంగ సవరణను ఆమోదించారు, ఈ సవరణ స్వలింగ వివాహాన్ని నిషేధించింది, తద్వారా ఇతర రాష్ట్రాల్లో గుర్తిస్తున్న స్వలింగ వివాహాలకు గుర్తింపు ఇవ్వకుండా మిసిసిపీలో నిషేధం అమల్లో ఉంది. ఈ సవరణను 86%-14% తేడాతో ఆమోదించడం జరిగింది. అన్ని రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే అతిపెద్ద తేడాతో ఇక్కడ ఈ సవరణకు ఆమోదం లభించింది.[59][60]
రవాణా

రహదారి
మిసిసిపీలో ఎనిమిది అంతరాష్ట్ర రహదారులు ఉన్నాయి:

అంతరాష్ట్ర రహదారి 10
అంతరాష్ట్ర రహదారి 20
అంతరాష్ట్ర రహదారి 22 (భవిష్యత్)
అంతరాష్ట్ర రహదారి 55
 అంతరాష్ట్ర రహదారి 59
అంతరాష్ట్ర రహదారి 69
అంతరాష్ట్ర రహదారి 110
అంతరాష్ట్ర రహదారి 220
అంతరాష్ట్ర రహదారి 269 (భవిష్యత్)
మరియు పద్నాలుగు ప్రధాన U.S. జాతీయ రహదారులు ఉన్నాయి:

U.S. జాతీయ రహదారి 11
U.S. జాతీయ రహదారి 45
U.S. జాతీయ రహదారి 49
U.S. జాతీయ రహదారి 51
U.S. జాతీయ రహదారి 61
U.S. జాతీయ రహదారి 72
U.S. జాతీయ రహదారి 78
U.S. జాతీయ రహదారి 80
U.S. జాతీయ రహదారి 82
U.S. జాతీయ రహదారి 84
U.S. జాతీయ రహదారి 90
U.S. జాతీయ రహదారి 98
U.S. జాతీయ రహదారి 278
U.S. జాతీయ రహదారి 425
వీటితోపాటు రాష్ట్ర రహదారుల వ్యవస్థ కూడా ఉంది.
మరింత సమాచారం కోసం,  వెబ్‌సైట్‌ను చూడండి.
రైలు రవాణా
ప్రయాణిక రవాణా
అమ్‌ట్రాక్ రెండు మార్గాల్లో క్రమబద్ధమైన ప్రయాణిక సేవలు నిర్వహిస్తుంది, క్రీసెంట్ మరియు న్యూఓర్లీన్స్ నగరానికి ఈ సేవలు నిర్వహించబడుతున్నాయి.
సరుకు రవాణా
రెండు మార్గాలు మినహా అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లోని అన్ని క్లాస్ I రైల్‌రోడ్‌లు మిసిసిపీ రాష్ట్రంలో సేవలు అందిస్తున్నాయి (యూనియన్ పసిఫిక్ మరియు కెనడియన్ పసిఫిక్‌లను మినహాయించి):
కెనడియన్ నేషనల్ రైల్వే యొక్క అనుబంధ సంస్థ ఇల్లినియాస్ సెంట్రల్ రైల్‌రోడ్ ఉత్తర-దక్షిణ సేవలు నిర్వహిస్తుంది.
BNSF రైల్వేకు ఉన్న ఒక తూర్పు-పశ్చిమ మార్గం ఉత్తర మిసిసిపీ గుండా వెళుతుంది.
కాన్సాస్ సిటీ సదరన్ రైల్వే రాష్ట్రం మధ్యగా తూర్పు-పశ్చిమ రైలు సేవను మరియు అలబామా రాష్ట్ర మార్గంవ్యాప్తంగా ఉత్తర-దక్షిణ సేవను నిర్వహిస్తుంది.
నోర్‌ఫోక్ సదరన్ రైల్వే మారమూల ఉత్తర మరియు ఆగ్నేయ ప్రాంతాల గుండా రైలు సేవలు అందిస్తుంది.
CSX సింధుశాఖ తీరప్రాంత వ్యాప్తంగా ఒక మార్గాన్ని కలిగివుంది.
నీరు
ప్రధాన నదులు
మిసిసిపీ నది
బిగ్ బ్లాక్ నది
పాస్కాగౌలా నది
పెరల్ నది
టెన్నెస్సీ-టోంబిగ్బీ జలమార్గం
యాజో నది
ప్రధాన సరస్సులు
అర్కాబుట్లా సరస్సు – 19,550 acres (79.1km2) విస్తీర్ణంలో ఉన్న జలభాగం; US ఆర్మీ కార్ప్స్ ఇంజనీర్స్ విభాగం, విక్స్‌బర్గ్ జిల్లా దీనిని నిర్మించి, నిర్వహిస్తుంది[61]
గ్రెనడా సరస్సు – 35,000 acres (140km2) విస్తీర్ణంలో ఉన్న జలభాగం; 1954 నుంచి నిర్వహించబడుతుంది; విక్స్‌బర్గ్ జిల్లా యొక్క US ఆర్మీ కార్ప్స్ ఇంజనీర్స్ విభాగం దీనిని నిర్మించి నిర్వహిస్తుంది[62]
రాస్ బెర్నెట్ రిజర్వాయర్ – రాస్ బెర్నెట్ పేరుమీదగా దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది, ఆయన 52వ మిసిసిపీ గవర్నర్; 33,000 acres (130km2) విస్తీర్ణంలో ఉన్న జలభాగం; 1966లో ప్రారంభించబడింది; రాష్ట్ర సంస్థ అయిన ది పెరల్ రివర్ వ్యాలీ వాటర్ సప్లై డిస్ట్రిక్ట్ దీనిని నిర్మించి నిర్వహిస్తుంది; జాక్సన్ నగరానికి ఇది నీటిని సరఫరా చేస్తుంది.
సార్డీస్ సరస్సు – 98,520 acres (398.7km2) విస్తీర్ణంలో జల ప్రాంతాన్ని కలిగివుంది; అక్టోబరు 1940లో ఇది ప్రారంభించబడింది: విక్స్‌బర్గ్ జిల్లా యొక్క US ఆర్మీ కార్ప్స్ ఇంజనీర్స్ విభాగం దీనిని నిర్మించి నిర్వహిస్తుంది[63]
విద్య

పౌర యుద్ధం వరకు, మిసిసిపీలో కొద్ది సంఖ్యలో పాఠశాలలు మాత్రమే ఉన్నాయి, నల్లజాతి పౌరులకు ఎటువంటి విద్యా సంస్థ లేకపోవడం గమనార్హం. నల్లజాతి పౌరులకు మొదటి పాఠశాలను 1862లో స్థాపించారు.
1870లో పునర్నిర్మాణం సందర్భంగా, నల్లజాతి మరియు తెల్లజాతి రిపబ్లికన్‌లు రాష్ట్రంలో మొదటి ప్రభుత్వ విద్యా వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేశారు. వ్యవసాయంపై రాష్ట్రం ఆధారపడివుండటం మరియు పన్ను విధింపులో ఉన్న అడ్డంకులు పాఠశాలలకు ఖర్చు చేసేందుకు నిధులను పరిమితం చేశాయి. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభ సమయానికి, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అతికొద్ది పాఠశాలలు మాత్రమే ఉన్నాయి. జూలియన్ రోసెన్‌వాల్డ్ నిధి నుంచి పొందిన డబ్బుతో, మిసిసిపీ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అనేక గ్రామీణ నల్లజాతి సమూహాలు సమానస్థాయిలో నిధులు సేకరించాయి మరియు తమ పిల్లలకు కొత్త పాఠశాలల నిర్మాణానికి అందుబాటులో ఉండే ప్రభుత్వ నిధులను పెంచాయి. అత్యవసరంగా, అనేక మంది నల్లజాతి యువకులు తమపై రెండురెట్లు పన్ను విధించుకొని, గణనీయమైన స్థాయిలో త్యాగాలు చేశారు, తమ సమూహాల్లో పిల్లలకు విద్య అందించడానికి అవసరమయ్యే డబ్బు సేకరించడం కోసం వారు ఈ చర్యలు చేపట్టారు.[64]
1960వ దశకం వరకు నల్లజాతి పౌరులు మరియు తెల్లజాతి పౌరులు వేర్వేరు ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో చదువుకునేవారు, బ్రౌన్-బోర్డ్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్ కేసులో 1954నాటి US సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ఫలితంగా వీరు కలిసి చదుకోవడం ప్రారంభించారు, జాతివిభజన గల ప్రభుత్వ పాఠశాలలు రాజ్యాంగ విరుద్ధమని ఈ కేసులో సుప్రీంకోర్టు తీర్పు వెలువరించింది.
1980వ దశకం చివరికాలంలో, రాష్ట్రంలో 954 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక మరియు మాధ్యమిక పాఠశాలలు ఉన్నాయి, మొత్తం వార్షిక విద్యార్థుల సంఖ్య ప్రాథమిక స్థాయిలో సుమారుగా 369,500 మరియు మాధ్యమిక స్థాయిలో 132,500 వద్ద ఉంది. సుమారుగా 45,700 మంది విద్యార్థులు ప్రైవేట్ పాఠశాలలకు హాజరయ్యేవారు. 2008లో అమెరికన్ లెజిస్లేటివ్ ఎక్స్ఛేంజ్ కౌన్సిల్ యొక్క  జాబితాలో అతితక్కువ సగటు ACT గణాంకాలతో మిసిసిపీ రాష్ట్రం దేశంలోని 50 రాష్ట్రాల్లో అట్టడుగు స్థానంలో ఉంది, దేశంలో ప్రతి విద్యార్థికి అతి తక్కువ నిధులు ఖర్చు చేస్తున్న రాష్ట్రాల్లో చివరి నుంచి ఆరో స్థానంలో ఉంది. దీనికి భిన్నంగా, దేశంలో అత్యధిక సగటు SAT గణాంకాల్లో మిసిసిపీ 17వ స్థానంలో ఉంది. నివేదిక ప్రకారం, 92% మంది మిసిసిపీ ఉన్నత పాఠశాల పట్టభద్రులు ACT పొందుతున్నారు, 3% మంది SAT పొందుతున్నారు, ఇదిలా ఉంటే వీటి జాతీయ సగటులు వరుసగా 43% మరియు 45% వద్ద ఉన్నాయి.
2007లో మిసిసిపీ విద్యార్థులు గణితం మరియు సైన్స్ రెండు విభాగాల్లో జాతీయ విద్యా పురోగతి అంచనాల్లో దేశంలోని మిగిలిన అన్ని రాష్ట్రాల కంటే తక్కువ స్కోరు పొందారు.[65]
రాష్ట్ర రాజధాని నగరం జాక్సన్‌లో చెమిటి మరియు సరిగా వినిపించని విద్యార్థుల కోసం ఉద్దేశించిన రాష్ట్ర రెసిడెన్సియల్ పాఠశాల ఉంది. ది మిసిసిపీ స్కూల్ ఫర్ ది డెఫ్‌ను 1894లో రాష్ట్ర చట్టం ద్వారా ఏర్పాటు చేశారు.
మిసిసిపీ స్కూల్ ఫర్ మ్యాథమ్యాటిక్స్ అండ్ సైన్స్ (MSMS) ఒక ప్రభుత్వ రెసిడెన్సియల్ ఉన్నత పాఠశాల, మిసిసిపీలోని కొలంబస్‌లో మిసిసిపీ మహిళా విశ్వవిద్యాలయ ప్రాంగణంలో ఇది ఉంది, విద్యలో మంచి ప్రతిభ కనబర్చిన విద్యార్థులు దీనిలో ప్రవేశం పొందుతారు. MSMSను 1987లో స్థాపించారు, మిసిసిపీ శాసనసభ ఆదేశాలపై దీనిని ఏర్పాటు చేశారు, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో విద్యా ప్రతిభావంతుల కోసం ఏర్పాటు చేసిన నాలుగో ప్రభుత్వ, రెసిడెన్సియల్ ఉన్నత పాఠశాల.[3] ఉన్నత పాఠశాల విద్య చివరి రెండు సంవత్సరాల విద్యార్థులను మాత్రమే ఈ పాఠశాలలో చేర్చుకుంటారు. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా పదో తరగతి విద్యార్థులు ఈ పాఠశాలకు దరఖాస్తు చేయడంపై ఆసక్తి కలిగివుంటారు.
సంస్కృతి
మిసిసిపీ రాష్ట్రం సంగీతం మరియు సాహిత్యం ద్వారా ముఖ్యమైన గుర్తింపు కలిగివుంది, రాష్ట్రంలో ఇతర కళలను కూడా గుర్తించవచ్చు. రాష్ట్రం యొక్క బలమైన మత సంప్రదాయాలు వెలుపలి కళాకారులకు స్ఫూర్తిదాయకంగా నిలిచాయి.
జాక్సన్‌లో USA ఇంటర్నేషనల్ బ్యాలెట్ పోటీలు ప్రతి నాలుగేళ్లకు ఒకసారి జరుగుతాయి. ఈ బ్యాలెట్ పోటీ ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యంత ప్రతిభావంతులైన నృత్యకారులను ఆకర్షిస్తుంది.[66]
మాగ్నోలియా స్వతంత్ర చలనచిత్ర వేడుక ఇప్పటికీ స్టార్క్‌విల్లేలో ప్రతి ఏడాది జరుగుతుంది, రాష్ట్రంలో మొదటి మరియు అతిపురాతన చలనచిత్ర వేడుక ఇదే కావడం గమనార్హం.
 , మొదటిసారి 2001 వేసవిలో ప్రచురించబడింది, ఇది రాష్ట్రం యొక్క మొదటి ఆన్‌లైన్ మేగజైన్‌గా ఉంది.
సంగీతం
రాష్ట్రంలోని డెల్టా ప్రాంతానికి సంగీత కళాకారులు చారిత్రాత్మకంగా బ్లూస్ అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషించారు. పునర్నిర్మాణం తరువాత ఈ ప్రాంతంలోని గడ్డు పరిస్థితుల నుంచి వీరి యొక్క తపనలు పుట్టుకొచ్చాయి. 19వ శతాబ్దం చివరి వరకు మూడింట రెండొంతుల మంది పంటపొలాల యజమానులు నల్లజాతీయులుగా ఉన్నారు, పత్తి ధరల క్షీణత కొనసాగడం మరియు జాతీయ ఆర్థిక ఒత్తిళ్లు ఫలితంగా వీరిలో అనేక మంది తమ భూములు కోల్పోయారు. బోల్ వీవిల్ చీడ ద్వారా మరిన్ని సమ్యలు ఏర్పడటంతో, వేలాది వ్యవసాయ ఉద్యోగాలు కోల్పోవడం జరిగింది. అనేక మంది మిసిసిపీ సంగీత కళాకారులు చికాగోకు వలస వెళ్లారు, అక్కడ వారు కొత్త జాజ్ మరియు ఇతర కళా ప్రక్రియలను సృష్టించారు.
మెరీడియన్‌కు చెందిన జిమ్మీ రోడ్జెర్స్ అనే ఒక శ్వేతజాతి గిటారు వాద్యకారుడు/గాయకుడు/పాటల రచయిత "దేశీయ సంగీత పిత"గా గుర్తింపు పొందాడు, బ్లూస్ అభివృద్ధిలో అతను కీలక పాత్ర పోషించాడు. అతను మరియు చెస్టర్ ఆర్థూర్ బర్నెట్ స్నేహితులు మరియు ఒకరికొకరు సంగీతంలో స్ఫూర్తిదాయకులుగా ఉన్నారు. బర్నెట్‌కు హౌలిన్ వోల్ఫ్ అనే మారుపేరు రోడ్జెర్స్ పెట్టినట్లు భావన ఉంది. వారి స్నేహం మరియు గౌరవం మిసిసిపీ సంగీత పరంపరకు ఒక ముఖ్యమైన ఉదాహరణగా ఉన్నాయి. అమెరికాలో అత్యధిక స్థాయిలో జాతివివక్ష గల రాష్ట్రంగా మిసిసిపీ గుర్తింపు పొందినప్పటికీ, సంగీత కళాకారులు ఒక సమైక్య సంగీత సమూహాన్ని సృష్టించారు. మిసిసిపీ సంగీత కళాకారులు శ్వేతజాతి దక్షిణ ప్రాంతవాసుల యొక్క సంగీత సంప్రదాయాలతో (స్కాట్స్-ఐరిష్ సంగీతంలో ఈ సంప్రదాయాలకు మూలాలు ఉన్నాయి) అమెరికా యొక్క సంగీత సంప్రదాయాలల్లో వైవిధ్యాలను సృష్టించి, మేళనం చేయడం ద్వారా కొత్త శైలులను ఆవిష్కరించారు.
రాష్ట్రం ఒక మిసిసిపీ బ్లూస్ ట్రయిల్‌ను సృష్టిస్తుంది, ఇది బ్లూస్ సంగీత చరిత్రకు కీలకమైన క్లార్క్స్‌డాల్ యొక్క రివర్‌సైడ్ హోటల్ వంటి చారిత్రక ప్రదేశాలను దీనిలో వివరిస్తారు, ఈ హోటల్ వద్ద బెస్సీ స్మిత్ అనే కళాకారిణి రహదారి 61పై ఒక రోడ్డు ప్రమాదంలో మృతి చెందారు. రివర్‌సైడ్ హోటల్ క్లార్క్స్‌డాల్‌లోని అనేక చారిత్రక బ్లూస్ ప్రదేశాల్లో ఒకటి మాత్రమే. డెల్టా బ్లూస్ మ్యూజియాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యాటకలు సందర్శిస్తున్నారు. దీనికి సమీపంలో గ్రౌండ్ జీరో మరియు మాడిడి అనే ఒక సమకాలీన బ్లూస్ క్లబ్ మరియు రెస్టారెంట్ ఉన్నాయి, వీటికి నటుడు మోర్గాన్ ఫ్రీమ్యాన్ సహ-యజమాని.
మిసిసిపియన్‌లు అమెరికా సంగీతంలో కీలకపాత్ర పోషించారు. 1950వ దశకంలో ఒక క్రాస్‌ఓవర్ ఆర్టిస్ట్‌గా సంచలనం సృష్టించి మరియు రాక్ ఎన్ రోల్ అభివృద్ధికి కృషి చేసిన ఎల్విస్ ప్రెస్లే ఈ రాష్ట్రంలోని టుపెలోకు చెందిన వ్యక్తి. ఓపెర్ నటుడు లియోటైన్ ప్రైస్ నుంచి ప్రత్యామ్నాయ రాక్ బృందం 3 డోర్స్ డౌన్, గల్ఫ్ మరియు పశ్చిమ గాయకుడు జిమ్మీ బఫెట్, ర్యాపర్‌లు డేవిడ్ బ్యానర్ మరియు ఆఫ్రోమ్యాన్ వరకు పలువురు మిసిసిపీ సంగీత కళాకారులు వివిధ కళా ప్రక్రియల్లో ప్రసిద్ధిగాంచారు.
 (చూడండి: మిసిసిపీకి చెందిన వ్యక్తుల జాబితా)
క్రీడలు
మిసిసిపీలోని బిలోక్సీ మిసిసిపీ సర్జ్ ఐస్ హాకీ జట్టుకు నివాసంగా ఉంది. ఈ జట్టు సదరన్ ప్రొఫెషనల్ హాకీ లీగ్ సభ్యురాలు, 2009లో తన మొదటి సీజన్‌ను ప్రారంభించింది.
మిసిసిపీ బ్రిల్లా సాకర్ జట్టుకు క్లింటన్, మిసిసిపీ సొంత కేంద్రంగా ఉంది. బ్లిల్లా USL ప్రీమియర్ డెవెలప్‌మెంట్ లీగ్‌లో ఒక సభ్యజట్టు.
మిసిసిపీ బ్రేవ్స్ బేస్‌బాల్ జట్టుకు పెరల్, మిసిసిపీ కేంద్రంగా ఉంది. అట్లాంటా బ్రేవ్స్ యొక్క ఒక AA మైనర్ లీగ్ అనుబంధ జట్టుగా బ్రేవ్స్ ఉంది. సదరన్ లీగ్‌లో ఈ జట్టు ఆడుతుంది.
సౌత్‌హెవెన్, మిసిసిపీ ప్రాంతం మిసిసిపీ రివర్‌కింగ్స్ హాకీ జట్టు కేంద్రంగా ఉంది, గతంలో దీనిని మెంఫిస్ రివర్‌కింగ్స్‌గా పిలిచేవారు. సెంట్రల్ హాకీ లీగ్‌లో రివర్‌కింగ్స్ సభ్యజట్టుగా ఉంది.
టుపెలో రాక్-ఎన్-రోలర్స్ బేస్‌బాల్ జట్టుకు
టుపెలో, మిసిసిపీ కేంద్రంగా ఉంది. వరల్డ్ బాస్కెట్‌బాల్ అసోసియేషన్‌లో రాక్-ఎన్-రోలర్స్ సభ్యత్వం కలిగివుంది.
ప్రముఖ స్థానికులు

అనేక మంది ప్రసిద్ధ మరియు ప్రఖ్యాత వ్యక్తులను, ముఖ్యంగా సంగీత మరియు సాహిత్య కళాకారులను మిసిసిపీ రాష్ట్రం అందించింది. ప్రసిద్ధ వ్యక్తుల్లో:
నటులు: మోర్గాన్ ఫ్రీమ్యాన్, జిమ్ హెన్సన్, జేమ్స్ ఎర్ల్ జోన్స్, గెరాల్డ్ మెక్‌రానే, పార్కెర్ పోసే, సెలా వార్డ్, మరియు ఒప్రాహ్ విన్‌ఫ్రై
కళాకారులు: వాల్టర్ ఇంగ్లీస్ ఆండర్సన్ మరియు జార్జి ఈ. ఒహర్
క్రీడాకారులు: కూల్ పాపా బెల్, బ్రెట్ ఫావ్రే, అల్ జెఫర్సన్, ఆర్కీ మ్యానింగ్, డెయుస్ మెక్‌ఆలిస్టెర్, స్టీవ్ మెక్‌నెయిర్, వాల్టర్ పేటన్, మరియు జెర్రీ రైస్
రచయితలు: విలియమ్ ఫాల్క్‌నెర్, జాన్ గ్రీషం, థామస్ హారిస్, యుడోరా వాల్టీ టెన్నెస్సీ విలియమ్స్, మరియు రిచర్డ్ రైట్
పౌర హక్కుల నేతలు: మెడ్గార్ ఎవర్స్, ఫెన్నీ లౌ హామెర్, ఆరోన్ హెన్రీ, మరియు అన్నే మూడి
సంగీత కళాకారులు: 3 డోర్స్ డాన్, డేవిడ్ బ్యానర్, లాన్స్ బాస్, బ్రాండి, జిమ్మీ బఫెట్, బో డిడ్లే, ఫెయిత్ హిల్, హౌలిన్ వోల్ఫ్, రాబర్ట్ జాన్సన్, బి.బి. కింగ్, ఎల్విస్ ప్రెస్లే, లియోటైన్ ప్రైస్, ఛార్లీ పాటోన్, ఛార్లీ ప్రైడ్, లెఎన్ రిమ్స్, జిమ్మీ రోడ్జెర్స్, బ్రిట్నీ స్పియర్స్, కాన్వే ట్విట్టీ, ముడీ వాటర్స్, హేలే విలియమ్స్, మరియు టామీ వైనెట్
సాంస్కృతిక సూచనలు
యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు కెనడా దేశాల్లోని బాలలను తరచుగా హైడ్ అండ్ సీక్ వంటి ఆటలు ఆడే సమయంలో సెనన్లు లెక్కించడానికి "వన్-మిసిసిపీ, టు-మిసిసిపీ" అని లెక్కిస్తారు.
మార్చి 12, 1894న, బీడెన్‌హార్న్ క్యాండీ కంపెనీ మొదటి కోకా-కోలా బాటిల్‌ను మిసిసిపీలోని విక్స్‌బర్గ్‌లో తయారు చేసింది. దుంప బీర్‌ను 1898లో ఎడ్వర్డ్ అడాల్ఫ్ బార్క్ రాష్ట్రంలోని బిలోక్సీలో కనిపెట్టారు, దీనిని ఆయన పేరుమీదగా బార్క్స్ రూట్ బీరుగా పిలుస్తున్నారు.
టెడ్డీ బేర్ పేరు అధ్యక్షుడు థియోడోర్ "టెడ్డీ" రూజ్‌వెల్ట్ నుంచి స్వీకరించారు. 1902లో మిసిసిపీలోని షార్కే కౌంటీలో వేటాడిన సందర్భంలో ఆయన ఒక గాయపడిన ఎలుగుబండిని బాధ నుంచి విముక్తి కలిగించేందుకు చంపాలని ఆదేశించారు.[67]
1935లో, ప్రపంచంలో మొదటి నైట్ రోడియోను ఎలక్ట్రిక్ లైట్‌ల వెలుగులో మిసిసిపీలోని మేరియాన్ కౌంటీలో ఉన్న కొలంబియాలో ఎర్ల్ బాస్కోమ్ మరియు వోల్డాన్ బాస్కోమ్ నిర్వహించారు.
1936లో, మిసిసిపీలోని మెరీడియన్‌కు చెందిన రష్ హాస్పటల్‌లో డాక్టర్ లెస్లీ రష్ అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో మొదటి బోన్ పిన్నింగ్ నిర్వహించారు. "రష్ పిన్" ఇప్పటికీ ఉపయోగంలో ఉంది.
మిసిసిపీలోని హాజ్లెహర్ట్‌కు చెందిన బర్నిటా షెల్టోన్ మాథ్యూస్ ఒక US డిస్ట్రిక్ కోర్టుకు న్యాయమూర్తిగా నియమించబడిన మొదటి మహిళగా గుర్తింపు పొందారు. హారీ ఎస్. ట్రూమాన్ అక్టోబరు 21, 1949న ఆమెను నియమించారు.
మార్లిన్ మన్రో 1952 చలనచిత్రం వి ఆర్ నాట్ మ్యారీడ్ లో మిస్ మిసిసిపీ ఫైనల్ విజేతగా నిలుస్తుంది.
మిసిసిపీలోని కొలంబియాకు చెందిన టెక్సాస్ రోజ్ బాస్కోమ్ ప్రపంచంలో మొదటి ప్రసిద్ధ మహిళా ట్రిక్ రాపర్‌గా గుర్తింపు పొందారు, రంగస్థలాలపై మరియు హాలీవుడ్ చిత్రాల్లో ఆమె ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. బాబ్ హోప్ పేరుతో ఆమె ప్రపంచ పర్యటన కూడా నిర్వహించింది, క్వీన్ ఆఫ్ ది ట్రిక్ రాపర్స్‌గా కీర్తించబడిన ఆమె నేషనల్ కౌగర్ల్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్‌లో చోటు దక్కించుకున్న మొదటి మిసిసిపియన్‌గా గుర్తింపు పొందారు.
1963లో, మిసిసిపీ యూనివర్శిటీ మెడికల్ సెంటర్‌కు చెందిన డాక్టర్ జేమ్స్ డి హార్డీ మిసిసిపీలోని జాక్సన్ నగరంలో మొదటి మానవ ఉపిరితిత్తి మార్పిడి శస్త్రచికిత్స నిర్వహించారు. 1964లో, డాక్టర్ హార్డీ మొదటి గుండె మార్పిడి శస్త్రచికిత్స నిర్వహించారు, ఆయన ఒక చింపాజీ గుండెను ఒక మానవుడికి అమర్చారు, ఈ గుండె 90 నిమిషాలపాటు పనిచేసింది.
"అక్టోబరు 22, 1964న ఉదయం 10.00 గంటలకు అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల ప్రభుత్వం దక్షిణ మిసిసిపీలోని లామర్ కౌంటీలో మొదటి భూగర్భ అణ్వస్త్ర పరీక్ష నిర్వహించింది. (...) ప్రాజెక్ట్ సాల్మన్ బ్లాస్ట్ 1945లో హిరోషిమాలో విధ్వంసం సృష్టించిన బాంబు కంటే మూడింట ఒక వంతు మాత్రమే శక్తివంతమైనది. (...) ప్రాజెక్ట్ స్టెర్లింగ్ బ్లాస్ట్‌ను డిసెంబరు 3, 1966న నిర్వహించారు, ఇది రెండేళ్ల క్రితం నిర్వహించిన పరీక్ష కంటే మరింత బలహీనమైనది.[68]
అనేక యుద్ధనౌకలకు USS మిసిసిపీ అనే పేరు ఉంటుంది.
ప్రముఖ సిరీస్ X-మెన్ లో హాస్య పుస్తకం పాత్ర రోగ్ ఒక మిసిసిపియన్ మరియు స్వీయ-ప్రకటిత సదరన్ బెల్లే. ఆమె స్వగ్రామం కోల్డెకోట్‌లోని కాల్పనిక కౌంటీలో ఉంది.
గత ఏడు సంవత్సరాలుగా, హౌస్టన్, MSకు చెందిన సన్‌డ్యాన్సర్ సోలార్ రేస్ టీం డెల్-విన్‌స్టన్ స్కూల్ సోలార్ కార్ ఛాలెంజ్ ఓపెన్ డివిజన్‌లో మొదటి స్థానాన్ని దక్కించుకుంది.[69]
వీటిని కూడా చూడండి

సూచనలు

బాహ్య లింకులు

 – మిసిసిపీ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సంస్థలు రూపొందించిన ఒక శోధించదగిన డేటాబేస్ ఇది, దీనిలో రౌండ్‌టేబుల్ ఆఫ్ అమెరికన్ లిబర్టీ అసోసియేషన్ ప్రభుత్వ పత్రాలు దీనిలో ఉన్నాయి.

 at Curlie
," సదరన్ స్పేసెస్, 2006 అక్టోబరు 23.
 Geographic data related to  at OpenStreetMap

సంబంధిత సమాచారం

వర్గం:దక్షిణ యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో రాష్ట్రాలు
వర్గం:మిసిసిపీ
వర్గం:యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో రాష్ట్రాలు
వర్గం:కాన్ఫెడరేట్ స్టేట్స్ ఆఫ్ అమెరికాలో రాష్ట్రాలు
వర్గం:1817లో ఏర్పాటైన రాష్ట్రాలు మరియు భూభాగాలు
వర్గం:మాజీ బ్రిటీష్ కాలనీలు

మిసిసిపీ రాష్ట్రంలో అతిచిన్న నగరం ఏది?


సైనీ (Hindi: सैनी pronunciation అనేది భారతదేశం యొక్క ఒక వీర[5][6][12][13][14][15] కులం. పౌరాణిక సాహిత్యంలో శూరసైనీ (హిందీ: शूरसैनी)[16]గా కూడా తెలిసిన సైనీలు ప్రస్తుతం పంజాబ్ మరియు దాని సమీప రాష్ట్రాలైన హర్యానా, జమ్మూ మరియు కాశ్మీర్ మరియు హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లలో వారి సొంత పేరుతోనే పిలవబడుతున్నారు. వారు యదువంశ[1][3][8][17] శూరసేనుడి[2][16] యొక్క రాజపుత్‌ల వంశస్థులుగా గుర్తించబడ్డారు. ఈ వంశక్రమం యాదవ రాజు శూరసేన,[16] నుంచి మొదలయింది. ఆయన కృష్ణుడు మరియు దిగ్గజ పాండవ వీరులకు తాత. సైనీలు మథుర మరియు దాని చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల నుంచి వివిధ కాలాల్లో పంజాబ్‌కు మకాం మార్చుకున్నారు.[5][18][19]
మథురను రాజధానిగా చేసుకుని, పరిపాలిస్తూ విరాజిల్లుతున్న సమయంలో ఈ వంశాన్ని
పురాతన గ్రీకు ప్రయాణీకుడు మరియు భారత రాయబారి మెగాస్తినీస్ కూడా గుర్తించారు. అలెగ్జాండర్ బద్ధ శత్రువుగా తెలిసిన పురాతన రాజు పోరస్ ఒకప్పటి అత్యంత ప్రబలమైన యాదవ కుటుంబానికి చెందినవాడనే ఒక విద్యాసంబంధ అభిప్రాయం ఉంది.[20][21][22][23] మెగాస్తినీస్ ఈ కుటుంబాన్ని శౌరసేనోయి గా అభివర్ణించారు.[24]
పంజాబ్‌లోని ఇతర అనేక రాజపుత్ సంతతి వంశాల,[9][25][26][27] మాదిరిగానే సైనీలు టర్కో-ఇస్లామిక్ రాజకీయ ప్రాబల్యం కారణంగా మధ్యయుగ కాలంలో వ్యవసాయం ప్రధాన వృత్తిగా ఎంచుకున్నారు. అప్పటి నుంచి ఇటీవల కాలాల వరకు కూడా వారు అల్పమైన రీతిలో వ్యవసాయం మరియు సైనిక సేవల్లో మాత్రమే నియమించబడ్డారు.[7] బ్రిటీష్ పాలనా సమయంలో, సైనీలు ఒక చట్టబద్ధమైన వ్యవసాయక వంశం[9] మరియు సైనిక తరగతిగా పేర్కొనబడ్డారు.[13][14]
[28][29][30][12][15]
సైనీలకు పూర్వ-బ్రిటీష్ రాచరిక సంస్థానాలు, బ్రిటీష్ ఇండియా మరియు స్వతంత్ర భారతదేశ సైన్యాలలో సైనికులుగా ప్రత్యేకమైన రికార్డు ఉంది. సైనీలు రెండు ప్రపంచ యుద్ధాలలో పోరాడారు. 'గుర్తించదగ్గ శౌర్యం' ప్రదర్శించినందుకు కొన్ని అత్యున్నత శౌర్యబహుమతులను గెలుచుకున్నారు.[31][32][33] 1962 భారత-చైనా యుద్ధంలో భారత సైన్యం యొక్క అత్యున్నత యుద్ధ కాల శౌర్య బహుమతి, పరమవీరచక్రను గెలుచుకున్న సుబేదార్ జోగిందర్ సింగ్ కూడా సహనాన్ ఉప వంశానికి చెందిన సైనీయే.[34]
బ్రిటీష్ హయాంలో అనేక మంది ప్రభావిత సైనీ భూస్వాములు జైల్‌దర్‌లు లేదా రెవిన్యూ కలెక్టర్లుగా పంజాబ్ మరియు ఆధునిక హర్యానాలోని పలు జిల్లాల్లో నియమించబడ్డారు.[35][36][37][38][39]
అంతేకాక సైనీలు భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలోనూ చురుగ్గా పాల్గొన్నారు. సైనీ వర్గానికి చెందిన పలువురు తిరుగుబాటుదారులు ఖైదు చేయబడటం, ఉరితీయబడటం లేదా ఎదురుకాల్పుల్లో వలసరాజ్య పోలీసుల చేత బ్రిటీష్ రాజ్య పాలన రోజుల్లో హతమార్చబడ్డారు.[40][41][42][43][44]
ఏదేమైనప్పటికీ, భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత సైనీలు సైన్యం మరియు వ్యవసాయం కంటే వివిధ వ్యాపారాలు మరియు వృత్తులను ఎంచుకున్నారు. సైనీలు ప్రస్తుతం అధిక సంఖ్యలో వ్యాపారవేత్తలు, న్యాయవాదులు, ప్రొఫెసర్లు, ప్రభుత్వోద్యోగులు, ఇంజినీర్లు, డాక్టర్లు మరియు పరిశోధన శాస్త్రవేత్తలుగా కూడా కన్పిస్తున్నారు.[45] ఇంటెల్ యొక్క ప్రధాన పెంటియమ్ మైక్రోప్రాసెసర్ రూపకల్పన మరియు అభివృద్ధికి సహ సారథ్యం వహించిన ప్రముఖ కంప్యూటర్ శాస్త్రవేత్త అవతార్ సైనీ కూడా ఈ కులానికి చెందినవాడే.[46] ప్రపంచ బ్యాంకింగ్ దిగ్గజం మాస్టర్ కార్డ్ యొక్క ప్రస్తుత CEO అజయ్ బాంగా,[47] కూడా ఒక సైనీయే. ప్రపంచ అతిపెద్ద పంజాబీ భాషా వార్తా పత్రిక,[48] డైలీ అజిత్ కూడా సైనీలకు చెందినదే.[49][50]
USA, కెనడా మరియు UK మొదలైన పాశ్చాత్య దేశాల్లో పంజాబీ సైనీలు అధిక సంఖ్యలో నివసిస్తున్నారు. తద్వారా ప్రపంచ పంజాబీ ప్రవాసులుగా ఒక ప్రధాన భాగంగా అవతరించారు.
సైనీలు హిందూ మతం మరియు సిక్కు మతం రెండింటినీ ఇష్టపడుతారు. అదే సమయంలో వివిధ సైనీ కుటుంబాలు ఈ రెండు మతాల విశ్వాసాలను కలిగి ఉండటం మరియు పురాతన అవిభక్త భక్తి మరియు పంజాబ్ యొక్క సిక్కు ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాలకు అనుగుణంగా సహ జాతి వివాహాలు చేసుకుంటున్నాయి.
ఇటీవలి కాలాల వరకు, సైనీలు ఒక అంతర్వివాహ క్షత్రియ సమూహంగా మరియు ఎంపిక చేసిన వంశాల్లో మాత్రమే సజాతి వివాహాలు చేసుకునేవారు.[51] వారికి సైనీ రాజపుత్ మహాసభ అనే జాతీయ స్థాయి సంస్థ కూడా ఉంది. 1920లో ఇది ఢిల్లీలో స్థాపించబడింది.[52]
చరిత్ర
" The above group of Yadavas came back from Sindh to Brij area and occupied Bayana in Bharatpur district. After some struggle the 'Balai' inhabitants were forced by Shodeo and Saini rulers to move out of Brij land and thus they occupied large areas.".[4]—Encyclopaedia Indica: India, Pakistan, Bangladesh, Volume 100, pp 119 - 120

సైనీ చరిత్రను వీక్షించండి
భౌగోళిక వ్యాప్తి మరియు సాపేక్ష జనాభా పరిమాణం
అన్ని రకాల సమూహాలు సైనీ గుర్తింపును అనుసరించానికి ముందు శకం కంటే పూర్వ కాలానికి సంబంధించిన ఒక అత్యంత విశ్వసనీయ రికార్డుగా పేర్కొనబడే 1881 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, సైనీలు అవిభాజిత పంజాబ్ వెలుపల గుర్తించబడలేదు. దానిని నేడు దిగువ పేర్కొన్న విధంగా పిలుస్తారు:
పంజాబ్
హర్యానా
హిమాచల్ ప్రదేశ్
జమ్మూ మరియు కాశ్మీర్
A. E. బార్‌స్తౌ ప్రకారం, భౌగోళిక వ్యాప్తి
A. E. బార్‌స్తౌ చెప్పినట్లుగా 1911 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, సైనీల మొత్తం జనాభా 113,000 మాత్రమే. వారి ఉనికి ప్రధానంగా ఢిల్లీ, కర్నాల్, అంబాలా మరియు లియాల్లపూర్ (పాకిస్తాన్‌లోని ఆధునిక ఫైస్లాబాద్) జిల్లాలు, జలంధర్ మరియు లాహోర్ డివిజన్లు, కల్సియా నహాన్ నలాగఢ్, మండి, కపుర్‌థాలా మరియు పాటియాలా రాష్ట్రాలకు మాత్రమే నియంత్రించబడింది. ఆయన చెప్పిన విధంగా, వారిలో 400 మంది మాత్రమే ముస్లింలు. మిగిలిన వారు హిందువులు మరియు సిక్కులు.[10] 1881 లెక్కల ప్రకారం, జలంధర్ డివిజన్‌లోని హోషియారాపూర్ జిల్లాలో అతిపెద్ద సైనీ వర్గాలు ఉన్నాయి. భూమి సంబంధ ఆస్తులు మరియు ప్రాబల్యం పరంగా వారు అక్కడ చక్కటి ఆధిపత్యాన్ని కలిగి ఉన్నారు. అలాగే కనీసం రెండు మండలాల (జైల్లు)ను కలిగి ఉన్నారు. లాహోర్ డివిజన్‌లో వారు గురుదాస్‌పూర్‌లో ప్రధానంగా కేంద్రీకృతమయ్యారు. అక్కడ సాలారియాలు (సాలారియా) అతిపెద్ద సైనీ వర్గంగా తిరిగి పట్టు సాధించారు. జమ్మూ ప్రాంతంలోని సైనీలు సరిహద్దు గురుదాస్‌పూర్ జిల్లాకు చెందిన సైనీల్లో ముఖ్యమైన భాగం.[53]
బ్రిటీష్ పంజాబ్ డివిజన్ల యొక్క ఈనాటి పరిస్థితి
బ్రిటీష్ పంజాబ్ జలంధర్ డివిజన్ దిగువ తెలిపిన జిల్లాలు ఉన్నాయి: కంగ్రా, హోషియారాపూర్, జలంధర్, లూథియానా మరియు ఫిరోజ్‌పూర్. లాహోర్ డివిజన్ లోని జిల్లాలు: లాహోర్, అమృత్‌సర్, గురుదాస్‌పూర్, సైల్‌కోట్, గుజ్రానావాలా మరియు షైకుపురా నేటి రోపార్ జిల్లా విభజనకు ముందు అంబాలా జిల్లా పరిధిలోకి వస్తుంది. అందువల్ల రోపార్ సైనీలను సదరు జిల్లాలోని వలసరాజ్యాల లెక్కల్లో చేర్చారు.[54]
బార్‌స్తౌ గణన ప్రకారం, అత్యధిక సైనీ జనాభా నేటి పంజాబ్‌లోని భాగమైన ప్రాంతాల పరిధిలోకి వస్తుందనే విషయం స్పష్టమైంది. కొద్దిశాతం జనాభా మాత్రమే నేటి హర్యానా మరియు హిమాచల్ ప్రదేశ్‌ల్లోని ప్రాంతాల్లోకి వస్తుంది. UP లేదా రాజస్థాన్ లేదా అటుపై ప్రాంతాల్లో సైనీ జనాభా పూర్తిగా లేదు. 1881 జనాభా లెక్కల్లో బిజ్‌నోర్ మరియు షహరాన్‌పూర్‌లలో సైనీలుగా తిరిగి చేరిన ప్రజలు అప్పట్లో పొరపాటుగా చేర్చబడ్డారని రుజువైన నేపథ్యంలో వారిని 1901 లెక్కల్లో సైనీ తరగతి నుంచి తొలగించారు.[11][55]
1881 లెక్కల ప్రకారం సాపేక్ష జనాభా పరిమాణం
స్వాతంత్ర్యం తర్వాత సైనీల జనాభాను లెక్కించలేదు. అయితే వారి సాపేక్ష జనాభా అనేది ఇతర వర్గాలతో పోల్చితే తక్కువే. 1881 లెక్కల ప్రకారం, భారతదేశం అంతటా ఉన్న మొత్తం సైనీల జనాభా 137,380 కంటే ఎక్కువ కాదు. 1901 లెక్కల్లో అది కాస్తా 106,011కు తగ్గింది.[11][55] అదే లెక్కల్లో క్షత్రియుల మొత్తం జనాభా 439,089.[11]. 1881 లెక్కల ప్రకారం, యావత్ భారతదేశ ప్రామాణికంగా, ఝాట్‌ల జనాభా 2630,994. ఈ ప్రకారం, అనుపాత సైనీ జనాభా క్షత్రియుల్లో సుమారు 1/4 వంతు అదే ఝాట్‌లలో 1/25 వంతు అని తేలింది.[56] 1896,[57]లో లిఖించిన మరో సమకాలీన అధికార మానవ జాతి సంబంధ పుస్తకం ప్రకారం, ఝాట్ జనాభా
4,625,523 మరియు సైనీ జనాభా 125,352. తద్వారా ఈ రెండింటి తులనాత్మక నిష్పత్తి 1:37. ప్రతి ఒక్క సైనీకి 4 క్షత్రియులు మరియు 25 మంది ఝాట్‌లుగా చూపబడిన 1881 లెక్కలను ప్రామాణికంగా తీసుకున్నప్పటికీ, ఈనాటి ఇండియన్ పంజాబ్ మరియు హర్యానాల్లోని అత్యంత విశిష్టమైన
ఈ జాతి సమూహాలతో పోల్చినప్పుడు, సంఖ్యాపరంగా సైనీలు మైనార్టీ జాతుల పరిధిలోకి వస్తారనేది సుస్పష్టం.
ఆధునిక-సైనీ సమూహాలు
1881 జనాభా లెక్కల్లో, బిజ్‌నోర్ మరియు సహరాన్‌పూర్ ప్రాంతాల నుంచి తక్కువ సంఖ్యలో సైనీల ఉనికి నమోదైంది. ఈ రెండు ప్రాంతాలు ఇప్పుడు పశ్చిమ UP పరిధిలోకి వస్తాయి. అయితే ఈ ప్రాంతంలో మరలా సైనీలుగా మారిన కొంతమంది మాలీలను అంతర్వివాహం చేసుకున్నట్లు తెలిసింది. పంజాబ్, హర్యానా మరియు HP ఉప పర్వతప్రాంత వాసులు వీరిని అధికారిక సైనీలుగా పరిగణించరు. వారందరూ కూడా మథురలోని యదువంశ రాజపుత్ వంశానికి చెందినవారుగా చెప్పుకుంటున్నారు. తద్వారా ఒక ముస్లిం పాలిత పంజాబ్‌లో ఏదైనా హిందూ రాజపుత్ సంతతి వర్గానికి సాధ్యమయ్యే విధంగా వారి చారిత్రక రాజపుత్ వ్యక్తిత్వాన్ని ఓ స్థాయి వరకు కొనసాగిస్తూ వస్తున్నారు.[5] 1901 జనాభా లెక్కల్లో, పొరపాటుగా సైనీల తరగతిలో చేర్చబడిన బోజ్‌నోర్‌లోని మాలీలను సదరు తరగతి నుంచి తప్పించారు. తద్వారా మొత్తం సైనీ జనాభా 21% మేర తగ్గి, 106,011కి చేరుకుంది.[11][55] కాబట్టి ఈ జన సమూహం అధికారిక సైనీలు ఎప్పుడు కూడా వివాహ సంబంధాలు పెట్టుకోని సైనీలను గుర్తించలేదు (ఇబ్బెట్సన్ గుర్తించిన ఒక వాస్తవం).[58] మరో ముఖ్యమైన వాస్తవం, 1881 లెక్కల్లో, రాజపుతానా (నేడు రాజస్థాన్) నుంచి అసలు సైనీల జనాభా నమోదు కాకపోవడం. 1881 లెక్కల్లో తిరిగి తమ కులాన్ని పొందిన దాదాపు అన్నీ మాలీ సమూహాలు ప్రస్తుతం సైనీ గుర్తింపును కలిగి ఉన్నట్లు చెప్పుకుంటున్నాయి.[59][60] ఈ ఆధునిక సైనీ సమూహాలను సైనీ వర్గంలో భాగంగా గుర్తించబడలేవు. అయితే వాటి వాస్తవిక గుర్తింపు (మాలీ కులం చూడండి) ద్వారా నామకరణం చేసిన సమూహంలో భాగంగా మాత్రమే గుర్తించడం మరియు అధ్యయనం చేయబడుతుంటుంది.
బ్రిటీష్ పంజాబ్‌లోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఉన్న ప్రాబల్య సైనీ గ్రామాలు & ఎస్టేట్లు
జలంధర్ జిల్లా 1904 యొక్క వలస సంబంధ రికార్డుల ప్రకారం, సైనీలు నవాషహర్ తూర్పు సరిహద్దుకు సమీపాన మరియు తాలూకా యొక్క నైరుతీ భాగంలో అనేక గ్రామాలను కలిగి ఉన్నారు.
జలంధర్ మరియు బ్రిటీష్ కాలానికి చెందిన నవాన్‌షహర్ తాలూకాల్లో సైనీలు పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా సొంతం చేసుకున్న ప్రబల గ్రామాలను దిగువ పేర్కొనడం జరిగింది.[61]
నవాన్‌షహర్ & జుల్లుంధర్ తాలూకాలు (బ్రిటీష్ పంజాబ్) రోపార్
బెహ్రాన్ మజ్రా (చంకౌర్ షాహీబ్‌కు సమీపంలో)
బిరంపూర్ (జిల్లా) బోగ్‌పూర్ సమీపంలోని హోషియారాపూర్ (పూర్తి గ్రామం)
లథానా (పూర్తి గ్రామం)
ఝికా (పూర్తి గ్రామం)
సుజ్జాన్ (పూర్తి గ్రామం)
శూరపూర్ (పూర్తి గ్రామం)
పాలీ (పూర్తి గ్రామం)
ఝికి (పూర్తి గ్రామం)
భరత (షాహీద్ భగత్ సింగ్ నగరానికి సమీపంలో)
లాంగ్రోయా (షాహీద్ భగత్ సింగ్ నగరానికి సమీపంలో)
సోనా (షాహీద్ భగత్ సింగ్ నగరానికి సమీపంలో)
మెహతాపూర్ (షాహీద్ భగత్ సింగ్ నగరానికి సమీపంలో)
ఆలచౌర్ (షాహీద్ భగత్ సింగ్ నగరానికి సమీపంలో)
ఖామా (షాహీద్ భగత్ సింగ్ నగరానికి సమీపంలో)
బాంగా నగరం (బాంగా అనేది సైనీల పవిత్ర నామం) (షాహీద్ భగత్ సింగ్ నగరానికి సమీపంలో)
చాక్ (పూర్తి గ్రామం)
ఖుర్ద్ (పూర్తి గ్రామం)
దల్లి (పూర్తి గ్రామం)
గెహలార్ (పూర్తి గ్రామం)
సైనీ మజ్రా (పూర్తి గ్రామం)
మొహాలి సమీపంలోని దేసు మజ్రా (పూర్తి గ్రామం)
రోపార్ సమీపంలోని హవాలి (పూర్తి గ్రామం)
లరోహా (దాదాపు పూర్తి గ్రామం)
నాంగల్ షహిదాన్ (దాదాపు పూర్తి గ్రామం)
బుండియన్ (దాదాపు పూర్తి గ్రామం, 5/6)
ఉరాపూర్- (భాగం- 3/4 లేదా 75%)
బజిద్‌పూర్- (భాగం- 3/4 లేదా 75%)
పాలీ ఉంచి (భాగం- 1/3 లేదా 33%)
నౌరా (భాగం- 1/2 లేదా 50%)
గోవిందపూర్ (భాగం- 1/4 లేదా 25%)
కామా (భాగం- 1/4 లేదా 25%)
దిపాల్‌పూర్ (భాగం- 1/2 లేదా 50%)
బాలుర్ కలాన్ (భాగం- నిష్పత్తి తెలియదు)
ఖుర్దీ (భాగం- నిష్పత్తి తెలియదు)
దుథాలా- (భాగం- నిష్పత్తి తెలియదు)
దల్లా (1/2 లేదా 50%)
జంధిర్ (1/2 లేదా 50%)
చులాంగ్ (1/3 లేదా 33%)
జిగాన్‌వల్ (1/2 లేదా 50%)
లాసరా (1/2 లేదా 50%) గమనిక: ఈ గ్రామం ఫిలౌర్ తాలూకా కిందకు వస్తుంది.
అడ్డా ఝుంగియాన్ (పూర్తి గ్రామం)
ఖురంపూర్ (75%) ఫగ్వారా తాలూకా
అకాల్‌గఢ్ (నవా పిండ్) (75%) ఫగ్వారా తాలూకా
ఫద్మా (హోషియారాపూర్ తాలూకా)
భుంగ్రాని (హోషియారాపూర్ తాలూకా)
హర్తా (హోషియారాపూర్ తాలూకా) 90%
బదలా (హోషియారాపూర్ తాలూకా) 90%
ముఖ్లియానా (హోషియారాపూర్ తాలూకా) 90%
రాజ్‌పూర్ (హోషియారాపూర్ తాలూకా) 90%
కడోలా (అదామ్‌పూర్ సమీపంలో)
రాజ్‌పూర్ (హోషియారాపూర్ తాలూకా)
టాండా (హోషియారాపూర్ తాలూకా)
థస్కా సైనియన్ (మొహాలి తాలూకా)
ఖేరి సాలాబత్‌పూర్ (రోపార్) 90%
ఖిజారాబాద్ (రోపార్) 75%
ఖిజారాబాద్ (రోపార్) 75%
ఘనౌలి (రోపార్) పూర్తిగా
భలియన్ (రోపార్) 90%
మనున్‌పూర్ (ఫతేగఢ్ సాహిబ్) పూర్తిగా
సైద్‌పుర (ఫతేగఢ్ సాహిబ్) పూర్తిగా
ఛోటా బలారై (ఫతేగఢ్ సాహిబ్) పూర్తిగా
షాపూర్ (అంబాలా) 40%
బ్రిటీష్ పంజాబ్‌కి చెందిన జుల్లంధుర్ జిల్లాలోని పైన పేర్కొన్న గ్రామాలే కాక సైనీలు ఫగ్వారా తాలూకాలో ప్రొప్రైటర్లు లేదా భూస్వాములు. 1880 రికార్డుల ప్రకారం, జుల్లంధుర్ జిల్లాలో సైనీల జనాభా 14,324 మాత్రమేనని సక్రమంగా గుర్తించాల్సిన అవసరముంది.[62] కాబట్టి పైన తెలిపిన జాబితా పంజాబ్‌లోని సైనీ మొత్తం భూస్వామిత్వం యొక్క ఒక చిన్న భాగం మాత్రమే కలిగి ఉంది. సైనీల అతిపెద్ద ఎస్టేట్లు మరియు గ్రామాలు హోషియారాపూర్ జిల్లాలోని హోషియారాపూర్ మరియు దసుయ తాలూకాల్లో ఉన్నాయి. అక్కడ వారు అత్యంత ప్రబలమైనవారుగా మరియు అధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు. అంబాలా డివిజన్ (రోపార్ జిల్లాలో భాగం) కూడా అత్యధిక సైనీలు సొంతం చేసుకున్న గ్రామాలను కలిగి ఉంది. గురుదాస్‌పూర్ జిల్లాలో సైనీలు సొంతం చేసుకున్న గ్రామాలు 54 ఉన్నాయి.
మతం
హిందూ సైనీలు
సైనీలు అత్యధికులు హిందువులు అయినప్పటికీ, వారి మతపరమైన కార్యక్రమాలు సనాతన వేద మరియు సిక్కు సంప్రదాయాల యొక్క సంవరణ వాదంగా అత్యుత్తమంగా అభివర్ణించడం జరిగింది. అనేక మంది సైనీలు తమ వేదాల చరిత్రను గొప్పగా భావించేవారు. కొన్ని విషయాలపై వారు బ్రాహ్మణ పూజారులను ఆశ్రయించేవారు. అదే సమయంలో గట్టిగా ఒక హిందూ సైనీ మాత్రమే ఉంటాడు. అతను సిక్కు గురువులను అత్యంత పూజ్యభావంతో గౌరవించడు.
హోషియారాపూర్ ప్రాంతం చుట్టుపక్కల ఉండే కొంతమంది హిందూ సైనీలు కూడా వేద పాండిత్యంలో చక్కటి పట్టు కలిగి ఉన్నారు.
ఇతర వ్యవసాయ మరియు సైనిక వర్గాల మాదిరిగా కాకుండా సైనీలు ఇస్లాం మతంలోకి మారడం అనేది సాధారణం వినబడదు.
సిక్కు సైనీలు
పదిహేనో శతాబ్దంలో సిక్కుమతం అభివృద్ధి నేపథ్యంలో పలువురు సైనీలు సిక్కుమతాన్ని స్వీకరించారు. అందువల్ల నేడు పంజాబ్‌లో సిక్కు సైనీ జనాభా ఎక్కువగా ఉంది. హిందూ మరియు సిక్కు సైనీల మధ్య సరిహద్దు రేఖలు చాలా వరకు పలచగా ఉంటాయి. అందుకు కారణం వారు యధేచ్ఛగా అంతర్వివాహం చేసుకోవడమే. ఒక పెద్ద కుటుంబం పరిధిలో హిందువులు మరియు సిక్కులు ఇద్దరూ కన్పిస్తారు.
సిక్కు గుర్తింపు దిశగా 1901 పూర్వపు జనాభా మార్పు
1881 లెక్కల్లో 10% సైనీలు మాత్రమే తిరిగి సిక్కులుగా మారారు. అయితే 1931 లెక్కల్లో సిక్కు సైనీల సంఖ్య 57% పైగా పెరిగింది. అదే విధమైన జనాభా మార్పు ఝాట్, మహాటన్, కాంబో మొదలగు పంజాబ్‌లోని
ఇతర గ్రామీణ వర్గాల్లో కూడా గుర్తించబడిన విషయం స్పష్టం చేయాల్సి ఉంది.[63] సిక్కుమతం దిశగా 1901 పూర్వపు జనాభా మార్పుకు సాధారణంగా అపాదించబడిన కారణాన్ని దిగువ వివరించడం జరిగింది[64]:
బ్రిటీష్ రాజ్యం సైనిక నియామకాలకు హిందువులు మరియు ముస్లింల కంటే ఎక్కువగా సిక్కులకే ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం. ఈ గ్రామీణ వర్గాలన్నీ బతుకుతెరువుగా వ్యవసాయంతో పాటు ఎక్కువగా సైనిక ఉద్యోగాలపైనే ఆధారపడటం. తత్ఫలితంగా అధిక సంఖ్యలో ఈ వర్గాలకు చెందిన పంజాబీ హిందువులు సైనిక నియామకాల్లో ప్రాధాన్యత కోసం తిరిగి సిక్కులుగా మారడం ప్రారంభించారు. దాంతో అనేక సిక్కు మరియు గ్రామీణ పంజాబీ హిందూ ఆచారాలు, విశ్వాసాలు మరియు చారిత్రక దృష్టికోణాలు సమరూపంగా ఉండటం లేదా దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉండేవి. అయితే ఈ పరివర్తన ఎలాంటి సామాజిక సవాలుకు దారితీయలేదు.
సిక్కుమతం పరిధిలోని ప్రారంభ 20వ శతాబ్దపు సంస్కరణ ఉద్యమాలు వివాహ కార్యక్రమాలను సరళతరం చేశాయి. ఇది పంట వైఫల్యాలకు అదనంగా గ్రామీణ రుణగ్రస్తతలో ప్రధాన అంశాన్ని తొలగించింది. అంతేకాక ఇది వ్యవసాయ నేపథ్యమున్న పలువురు గ్రామీణ హిందువులు ఈ విస్తృత సమస్య పట్ల ఒక సాంస్కృతిక స్పందన దిశగా వారు సిక్కుమత గుర్తింపుకు ప్రయత్నించే విధంగా ఆకర్షించింది. సాధారణంగా ఖత్రి మరియు బనియా నేపథ్యాలకు చెందిన వడ్డీ వ్యాపారులు భారత సైన్యానికి వెన్నుముకగా నిలిచిన ఈ గ్రామీణ వర్గాలకు చెందిన వ్యవసాయ భూముల వినియోగాన్ని అడ్డుకునే విధంగా పంజాబ్ భూ అన్యాక్రాంత చట్టం 1900ను కూడా వలసరాజ్య ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చింది.
సింగ్ సభ మరియు ఆర్య సమాజ్ ఉద్యమాల యొక్క అతివాద వర్గాల మధ్య వేదాంతవాద చర్చల వల్ల హిందూ మరియు సిక్కు గుర్తింపులను 1881 లెక్కల తర్వాత సాధారణ ధ్రువణం చేయడం జరిగింది. 1881కి ముందు సిక్కుల్లో వేర్పాటువాద స్పృహ చాలా బలంగా లేదు లేదా ఎక్కువగా గుర్తించబడలేదు. 1881 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, పంజాబ్‌లోని 13% జనాభా మాత్రమే తిరిగి సిక్కులుగా మారారు. సిక్కు నేపథ్యమున్న పలు సమూహాలు తిరిగి హిందువులుగా మారారు.
వివాహం
కచ్చితమైన అంతర్వివాహం
కొన్ని దశాబ్దాల ముందు వరకు సైనీలు కచ్చితంగా అంతర్వివాహం మాత్రమే చేసుకునేవారు. అయితే అంతఃప్రజనన నివారణకు కఠినమైన నియంత్రణలు కలిగి ఉండేవారు. సాధారణంగా ఒక నిబంధనగా వివాహం అనేది దిగువ పేర్కొన్న పరిస్థితులుంటే జరగదు:[51]
a)అబ్బాయి తరపున నలుగురు సజన్ములలో ఒకరు అమ్మాయి తరపున నలుగురు సజన్ములలో ఒకరితో సాధారణంగా ఉంటే ప్రతి ఒక్క పక్షం నుంచి ఈ నలుగురు సజన్ములు 1)పితృసంబంధ తాత 2)పితృసంబంధ అవ్వ (నానమ్మ) 3)మాతృసంబంధ తాత 4)మాతృసంబంధ అవ్వ (అమ్మమ్మ) యొక్క సజన్ములు. దాయాదుల మధ్య వివాహం అనేది అసాధ్యమన్న విషయం చెప్పనవసరం లేదు.
b)పైన పేర్కొన్న సజన్ములు ఇరు పక్షాల మధ్య సాధారణంగా లేకపోయినప్పటికీ, ఈ రెండు కుటుంబాలు ఒకే గ్రామానికి చెంది ఉండాలి. ఇలాంటి సందర్భంలో పురాతన మర్యాద కింద ప్రశ్నార్థకమైన అబ్బాయి మరియు అమ్మాయి పరస్పరం అన్నాచెల్లెళ్లుగా భావించుకోవాలి.
1950లకు పూర్వం సైనీ వధూవరులు వివాహానికి ముందు పరస్పరం చూసుకునే అవకాశం ఉండేది కాదు. వివాహ నిర్ణయం అనేది ఇరు కుటుంబాలకు చెందిన పెద్దలు మాత్రమే తీసుకుంటారు. వధూవరులు వివాహం తర్వాతే ఒకరినొకరు చూసుకునేవారు. ఒకవేళ పెళ్ళికొడుకు తనకు కాబోయే భార్యను దొంగతనంగా చూసే ప్రయత్నం చేస్తే, అది అనేక సందర్భాల్లో అమ్మాయి కుటుంబం సంబంధాన్ని తెంచుకునేందుకు దారితీస్తుంది.
ఏదేమైనప్పటికీ, 1950ల నుంచి ఒకే వర్గంలో జరిగే పెద్దలు కుదిర్చిన పెళ్ళిళ్లలోనూ ఇది పట్టింపుగా లేదు.
విడాకులు
చారిత్రకంగా
హిందూ వివాహ చట్టం 1955కు పూర్వం ఒక సైనీ పురుషుడు అతని భార్యకు విడాకులివ్వడం సాధ్యం కాదు.[51] విడాకులు అనేవి ఉండేది కాదు. అంతేకాక దానికి వ్యతిరేకంగా చాలా బలమైన వర్గ నిషేధం మరియు కళంకం ఉండేవి. దాంపత్యద్రోహం తప్ప మరే కారణం చేతనూ ఒక సైనీ పురుషుడు బరిష్కరణను అనుభవించకుండా మరియు అతని మొత్తం కుటుంబానికి కళంకం తీసుకురాకుండా అతని భార్యను విడిచిపెట్టడం కుదరదు.
అయితే ఒక సైనీ పురుషుడు అతని భార్యను దాంపత్యద్రోహం లేదా లేచిపోవడం కారణాల ఆధారంగా తిరస్కరించవచ్చు. ఎలాంటి పరిస్థితులలోనూ రాజీ అనేది మరలా వీలుపడదు. ఈ పరిస్థితి కింద పరిణామాలు అనేవి తరచూ ఉపేక్షించడానికి వీలులేని విధంగా ఉంటాయి. కాబట్టి ఎక్కువగా మహిళ నిందించబడటం తద్వారా ఆమె శేష జీవితమంతా బహిష్కరణకు గురవుతుంది. అదే కులానికి చెందిన ఎవరైనా పురుషుడు ఆమెను వివాహం చేసుకుంటే అతను కూడా వెలివేయబడతాడు. అనేక ముఖ్యమైన కేసుల్లో, నేరస్థులను పరువు కోసం హతమార్చడం అనే ఒక కచ్చితమైన అంశం ఉండేది.[65] ఏదేమైనప్పటికీ, ప్రమాదకరమైన అత్తమామాల ద్వారా తప్పుగా ఎవరైనా ఒక మహిళ నిందించబడటాన్ని నివారించడానికి గ్రామ పెద్దలు జోక్యం కల్పించుకునేవారు. అలాంటి సందర్భాల్లో భర్త కుటుంబం సైతం ఒక రకమైన వెలి నుంచి తప్పించుకోలేదు. కాబట్టి వాస్తవమైన ఇబ్బందులు ఉంటేనే ఇలాంటి పరిస్థితులు చాలా అరుదుగా వెలుగులోకి వస్తుంటాయి.
నేటి పరిస్థితి
ఏదేమైనప్పటికీ, ఈనాటి సైనీలకు విడాకుల మంజూరు సాధ్యపడుతోంది. ఒక్కసారి విడాకులు మంజూరైతే, కళంకం మరియు బహిష్కరణ అనేవి ఉండవు.
వితంతు పునర్వివాహం
చారిత్రకంగా, సైనీల వితంతు పునర్వివాహాలు అనేవి క్షత్రియ లేదా రాజపుత్ వంశానికి చెందిన ఏదైనా ఇతర కులాల్లో మాదిరిగా వీలుపడదు.[66]
మరిది వివాహాలు అసాధ్యం
సాధారణంగా మాట్లాడే లెవిరేట్ వివాహం (భర్త సోదరుడితో వివాహం) లేదా కరీవా అనేది సైనీల్లో,[51][66] సాధ్యపడదు. జ్యేష్ఠ సోదరుడి భార్య ఒకరి సొంత తల్లి మాదిరిగా అదే విధమైన హోదాను మరియు కనిష్ఠ సోదరుడి భార్య ఒకరి కుమార్తె మాదిరిగా అదే విధమైన హోదాను కలిగి ఉంటారు. ఈ సంబంధం సోదరుడి మరణానంతరం కూడా కొనసాగుతుంది. ఒక వివాహిత పురుష సభ్యుడు మరణిస్తే, అతని భార్య బాధ్యతలను అతని సోదరులు లేదా దాయాదులు (ఒకవేళ సోదరులు బతికి లేకుంటే) సంయుక్తంగా తీసుకుంటారు. సైనీ స్వామిత్వ గ్రామాల యొక్క సువ్యవస్థీకృత సామాజిక వ్యవస్థకు కట్టుబడి వితంతువు మరియు ఆమె సంరక్షకులు కూడా సదరు గ్రామంలోని అతిపెద్ద కుల ఆధారిత భ్రాతృత్వం (పంజాబీలో షరీకా అని పిలుస్తారు) ద్వారా బాధ్యతలు తీసుకుంటారు.
నేటి పరిస్థితి
నేటి సైనీల్లో వితంతు పునర్వివాహానికి వ్యతిరేకంగా బహిష్కరణ, ప్రత్యేకించి, ఒకవేళ వారు చిన్న వయసులోనే వితంతువులుగా మారితే, ఇప్పుడు రద్దు చేయబడింది లేదా పంజాబ్‌లో కూడా దాదాపు కనుమరుగైపోయింది.[51] ఏదేమైనప్పటికీ, గ్రామ ఆధారిత వర్గాల్లో ఇప్పటికే దీని పట్ల కొంత వ్యతిరేకత ఉండనే ఉంది.
వివాహ కార్యక్రమాలు
సంప్రదాయబద్ధంగా, సైనీలు వేద మంత్రాలతో సనాతన సంప్రదాయ బ్రాహ్మణులు నిర్వహించే కార్యక్రమాల ద్వారా వివాహం చేసుకుంటున్నారు. ఏదేమైనప్పటికీ, 20వ శతాబ్దంలో కొన్ని హిందూ కుటుంబాలు ఆర్య సమాజ ఆధారిత వేద సంబంధమైన కార్యక్రమాలు మరియు సిక్కు సైనీలు ఆనంద్ కరాజ్ కార్యక్రమం వైపు మొగ్గు చూపుతున్నారు.
సైనీ ఉప వర్గాలు
పంజాబీ సైనీ వర్గంలో అనేక ఉప కులాలు ఉన్నాయి.
వాటిలో అతి ముఖ్యమైనవి సాధారణంగా: అన్హీ, బద్వాల్, బలోరియా, బాంగా, బన్వాయిత్ (బనైత్), బసుటా (బసోత్రా), బౌన్సార్, భేలా, భోండి (బోండి), బింబ్ (బింబ్), బోలా, ఛాండల్, చెరా, చిలానా, డౌలే (డోలే), డౌర్కా, ధక్, ధమ్రైత్, ధనోటా (ధనోట్రా),ధౌల్, ధేరి, ధూర్, దోకల్, దుల్కు,
ఫరాద్, గహీర్ (గిహిర్), గహునియా (గహూన్/గహున్), గెహ్లెన్ (గెహ్లాన్/గిల్), గిద్దా, గిర్న్, జడోర్, జగైత్ (జగ్గి), జంగ్లియా, జప్రా, కబేర్వాల్ (కబాద్వాల్), కలోటి (కలోటియా), కళ్యాణి, ఖర్గాల్, ఖీరు, ఖుథీ, లోంగియా (గోంగియే), మహెరు, మాంగర్, మసూటా (మసోత్రా), మెహింద్వాన్, మిన్నిగాటియా, ముంధ్ (ముంధ్రా), నాన్వా (నానుయాన్), నారు, పబ్లా, పమ్మా (పామా), పన్లియా, పాంటాలియా, పార్టోలా, పావన్, షహనాన్ (షానన్), సాగర, సాలరియా (సాలేరి), సుజి, తంబర్ (తుంబర్/తన్వార్/తోమర్), తౌంక్వూ (టోంక్/తాంక్/తౌంక్/తక్), థింద్, టోగర్ (తోగద్/టగ్గార్), ఉగ్రీ, వైద్ మొదలైనవి.
హర్యానాలో సర్వసాధారణమైనవి సాధారంగా: బావల్ (बावल), బనైత్ (बनैत), భరల్ (भरल), భుటరల్ (भुटरल), కచ్చల్ (कच्छल), శాండల్, తోండ్‌వాల్ (తోండ్‌వాల్/తూండ్‌వాల్, తోండ్‌వాల్/తాండూవాల్ (तोन्डवाल) మొదలైనవి.
గమనిక: కొన్ని సైనీ ఉప కులాలు దోగ్రా మరియు బగ్రి, రాజపుత్‌లతో అతివ్యాప్తమయ్యాయి.  దోగ్రాలతో అతివ్యాప్తమైన కొన్ని సైనీ కులాల పేర్లు: బద్వాల్, బలోరియా, బసూటా, మసూటా, ధనోటా, సాలరియా, ఛాండల్, జగైత్, వైద్ మొదలైనవి. చారిత్రకంగా ప్రాంతీయ సజాతి వివాహం మరియు సామాజిక విలక్షణతలు కూడా కులం పరిధిలో వ్యాప్తిలో ఉన్నాయి.  ఉదాహరణకు, హోషియారాపూర్ మరియు జలంధర్ సైనీలు పెళ్లిళ్ళకు ఈ జిల్లాలను దాటిపోరు. వారిని ఉన్నత తరగతిగా పేర్కొనేవారు.  అయితే అలాంటి నియంత్రణలు కొంతవరకు ఇటీవలి కాలాల్లో తగ్గాయి. కులాంతర వివాహాల ఉదాహరణలు ప్రత్యేకించి, NRI సైనీ కుటుంబాల్లో పెరగడం వంటివి.
సైనీ తెగ (కులం) ఇతర వృత్తిపరమైన కులాలు మరియు జాతి సమూహాల నుంచి వేరుగా గుర్తించబడింది.
అరైనీలు లేదా రైయెన్‌ల నుంచి సైనీలు వేరుగా గుర్తించబడ్డారు.
ఇబ్బెట్సన్, మానవజాతి శాస్త్రజ్ఞుడు, కూడా అరైనీలు లేదా రైయెన్‌ల నుంచి సైనీలను గుర్తించడంలో అయోమయం చెందారు.
ఇబ్బెట్సన్ వృత్తిపరమైన వర్గాలు, జాతి సమూహాల మధ్య తేడాను గుర్తించడంలో అయోమయం చెందినట్లు తెలుస్తోంది. భారత మానవజాతి సంబంధ సర్వే ప్రకారం, మాలీలు మరియు అరైనీలు వృత్తిపరమైన కులాలు. ఇక సైనీలు ప్రత్యేక భౌగోళిక ప్రాంతం వద్ద మరియు ఒక కచ్చితమైన సమయంలో ఒక సారూప్య సంతతికి చెందిన విలక్షణ జాతి సమూహంగా కన్పిస్తోంది. దీనికి ఒక నిరుపమాన చారిత్రక వృత్తాంతం ఉంది. ఇది వారి గుర్తింపుకు ఒక విలక్షణతను చూపిస్తుంది.[67]
సైనీలు మాలీల (ఆధునిక సైనీలు) నుంచి వేరుగా గుర్తించబడ్డారు.
హర్యానా దక్షిణ జిల్లాలు మరియు UP, MP మరియు రాజస్థాన్ రాష్ట్రాల ఆవల ఉన్న మాలీ కులం కూడా 20వ శతాబ్దంలో "సైనీ" అనే ఇంటిపేరును వాడటం ప్రారంభించింది.[59][60][68] ఏదేమైనప్పటికీ, ఇది పంజాబ్ యొక్క యదువంశ సైనీల తరహా కులం కాదు. ఇబ్బెట్సన్ వంటి వలస సంబంధ రచయితలు పరోక్షనిందలు చేసినప్పటికీ, 1881 జనాభా లెక్కల్లో[69] సైనీ కులం యొక్క ఉనికి పంజాబ్ వెలుపల ఉన్నట్లు గుర్తించకపోవడం ద్వారా ఈ విషయం ధ్రువీకరించబడింది. అంతేకాక సైనీలు మరియు మాలీలు ప్రత్యేక కులాలుగా నమోదు చేయబడ్డాయి.[70][71] మార్వర్ ప్రభుత్వ జనాభా నివేదిక 1891 A.D. కూడా రాజపుతానాలో 'సైనీ' పేరుతో ఏదైనా కులం ఉన్నట్లు సూచించలేదు. రెండు వర్గాలను మాలీలు,[72][73]గా మాత్రమే నమోదు చేశారు. అవి మహూర్ మాలీలు మరియు రాజపుత్ మాలీలు. రెండో కులం రాజపుత్ ఉప వర్గంలో కూడా చేర్చబడింది.[74] రాజపుత్ మాలీలు 1930లో సైనీలుగా వారి గుర్తింపును మార్చుకున్నారు. అయితే తర్వాతి జనాభా లెక్కల్లో మహుర్ లేదా మౌర్ వంటి ఇతర రాజపుత్ మాలీ యేతర కులాలు కూడా వారి ఇంటిపేరును 'సైనీ'గా అనుసరించారు.[59][60][68]
పంజాబ్ సైనీలు చారిత్రాత్మకంగా మాలీ కులంతో అసలు ఎన్నడూ అంతర్వివాహం చేసుకోలేదు (ఇబ్బెట్సన్ సైతం ఒప్పుకున్న సత్యం మరియు 1881 జనాభా నివేదికలో తాజాగా నమోదైనది) లేదా సైనీలు కాకుండా ఇతర కులాలతోనూ పెళ్ళిళ్లు చేసుకోలేదు. అయితే బహిష్కారం నేటికి కూడా సాధారణంగా ప్రబలంగా ఉంది. రెండు కులాలు సామాజికంగా, సాంస్కృతికంగా మరియు భౌగోళికంగా కూడా చాలా వరకు విలక్షణంగా ఉంటాయి.
వలస సంబంధ వివరణల్లో తేడాలను గుర్తించడం జరిగింది.  '
డెంజిల్ ఇబ్బెట్సన్ వివరణ ప్రకారం తేడాలు
సంక్లిష్టమైన సైనీ చరిత్ర మరియు మానవజాతి శాస్త్రంపై తేలికపాటి అవగాహన కోసం సైనీలను మాలీలతో కలిపేందుకు కొంత వరకు ఆసక్తి కనబరిచిన వలస సంబంధ జనాభా లెక్కల సంస్థలు సైతం ఈ కఠినమైన వాస్తవాన్ని ఈ వ్యాఖ్య ద్వారా గుర్తించాయి, "...అదే కులానికి (సైనీలు) చెందిన కొన్ని ఉన్నత వర్గాలు వారి (మాలీలు)తో వివాహం చేసుకోరు.[75]
అయితే ఈ ద్వంద్వప్రవృత్తి ఉన్నప్పటికీ, వలస సంబంధ లెక్కలు భిన్నమైన మాలీలను నమోదు చేశాయి.
మథుర ప్రాంత రాజపుత్ వంశానికి చెందినట్లు సైనీలు స్పష్టం చేశారు.
"సైనిక కులం"గా సైనీలు నమోదు చేయబడ్డారు.
సైనీలు సాధారణ వ్యవసాయంతో పాటు తోటపని సంబంధ వ్యవసాయం కూడా చేశారు.
సైనీలు భూస్వాములు మరియు కొన్నిసార్లు పూర్తి గ్రామాలకు ఆసాములు.
సైనీలు మాలీలతో అంతర్వివాహం చేసుకోలేదు. బహుశా బిజ్‌నోర్ (ప్రస్తుతం UPలో ఉంది) మినహా వారు వాయివ్య ప్రావిన్స్‌లలోని మాలీలతో పూర్తి భిన్నంగా గుర్తించబడ్డారు (ఇదే సత్యం వారిని 1881 జనాభా లెక్కల నివేదికలో సైనీలు మరియు మాలీలు భిన్నమైన కులాలుగా నమోదు చేసింది). 1881 జనాభా లెక్కల్లో అధికారిక సంస్థలు పొరపాట్లు చేయడం మరియు తప్పులతడకలుగా నివేదికలు రూపొందించినట్లు గుర్తించిన నేపథ్యంలో 1901 లెక్కల్లో సైనీ వర్గం నుంచి బిజ్‌నోర్‌లోని సందేహాస్పద సైనీలను మినహాయించిన వాస్తవానికి సంబంధించి ఒక సూచన అవసరం. [55]
పంజాబ్ వెలుపల సైనీలు గుర్తించబడలేదు.
జోగేంద్ర నాథ్ భట్టాచార్య[57] రూపొందించిన మరో 19వ శతాబ్దపు నివేదిక కూడా సైనీ వర్గం మాలీల నుంచి పూర్తి భిన్నమైనదిగా గుర్తించింది.
ఎడ్వర్డ్ బాల్‌ఫోర్ వివరణ ప్రకారం వ్యత్యాసాలు
1885లో ఎడ్వర్డ్ బాల్‌ఫోర్, మరో వలస సంబంధ పండితుడు, సైనీలను మాలీల నుంచి పూర్తి భిన్నంగా స్పష్టంగా గుర్తించారు.[76] అత్యంత ఆసక్తికరమైన విషయమేమిటంటే...సైనీలు కూరగాయల వ్యవసాయం కంటే చెరకు సాగునే ఎక్కువగా చేపట్టేవారని, అదే మాలీలు మాత్రం తోటపని మాత్రమే చేసేవారని ఎడ్వర్డ్ బాల్‌ఫోర్ గుర్తించడం . కాబట్టి ఎడ్వర్డ్ బాల్‌ఫోర్ వివరణ అనేది ఇబ్బెట్సన్ వివరణలోని స్వీయ-వైరుధ్యానికి అదనంగా వలసరాజ్యాల సమయంలో సైనీలు మాలీలకు పూర్తి భిన్నమైన వారని మరింతగా ధ్రువీకరించింది.
E.A.H బ్లంట్ ప్రకారం వ్యత్యాసాలు
ఉత్తర భారతదేశం యొక్క కుల వ్యవస్థపై ప్రారంభ రచనను విడుదల చేసిన E.A.H. బ్లంట్ కూడా సైనీలు అనే వారు మాలీలు, బాగ్‌బన్లు, కచ్చీలు మరియు మురావోలకు పూర్తి భిన్నమైన వారని పేర్కొన్నారు. సైనీలను భూస్వామిత్వ వర్గంగా గుర్తించిన ఆయన మిగిలిన కులాలు వారి ప్రధాన వృత్తులుగా తోటపని, పూలు మరియు కూరగాయలు పండించడం చేసేవారని తెలిపారు.[77] బ్లంట్ రచన యొక్క బలం ఇబ్బెట్సన్, రిస్లీ, హంటర్ మొదలగు గత వలస సంబంధ రచయితల రచనలను ఆయన పరిశీలించడం మరియు వారి అసంగతులను సరిచేయడంపై ఆధారపడింది.
వలసరాజ్యాల తర్వాత పండితులు గుర్తించిన తేడాలు
పంజాబ్‌లో మాలీ మరియు సైనీ వర్గాలకు సంబంధించిన ఏదైనా తేడా గురించి ఎలాంటి అయోమయం లేదు. మాలీ కులంతో సైనీలు అయోమయం చెందుతున్నట్లు ఎక్కడా కన్పించదు. అయితే హర్యానాలో అనేక మాలీ వర్గాలు ఇప్పుడు 'సైనీ' ఇంటిపేరు[68]ను తగిలించుకున్నాయి. అందువల్ల సదరు రాష్ట్రం మరియు దానికి దక్షిణం దిశగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో సైనీ గుర్తింపు పరంగా కొంత అయోమయం నెలకొంది. హర్యానాకి చెందిన మాలీలు మరియు సైనీల మధ్య స్పష్టమైన తేడాను గుర్తించిన ఒక భారత మానవజాతి శాస్త్ర సంబంధ సర్వే నివేదిక 1994లో ప్రచురించడం జరిగింది. అందులోని వివరాలు:[78]

"వారిలో అత్యధికులు భూస్వాములు.  అదే విధంగా గతంలో మాలీలు రాజ సంస్థానాల్లో పనిచేశారు. ప్రధానంగా తోటమాలీలుగా పనిచేశారు. అయితే సైనీలు ఇతరులు చేసిన పనులు చేయలేదు. వారు స్వతంత్ర వ్యవసాయదారులుగా ఉండేవారు.  అరైన్, రెయిన్, బాగ్‌బన్, మాలీ మరియు మాలియర్‌లు కులం కంటే కూడా వృత్తిని తెలియజేసే ఒక పురుష సంయోగంగా ఉండేవారు. 1)ఇతర కులాలకు చెందిన వారి నుంచి ఆహారాన్ని స్వీకరించడంలో సైనీల మాదిరిగా మాలీలు అంత కఠినంగా వ్యవహరించేవారు కాదు. 2)మాలీ మహిళలు వ్యవసాయ కూలీలుగా పనిచేసేవారు. అదే సైనీ మహిళలు అలా కాదు. 3)విద్యాపరంగా, వృత్తిపరంగా మరియు ఆర్థికంగా మాలీల కంటే సైనీలు ముందంజలో ఉండేవారు. 4)మాలీలతో పోల్చితే సైనీలు భూస్వాములు మరియు విశాలమైన భూములను సొంతంగా కలిగి ఉండేవారు."

వీటిని కూడా చూడండి
సైనీ చరిత్ర
సైనీ ప్రజల జాబితా
సైనిక అవార్డులు మరియు పతకాలు అందుకున్న సైనీల జాబితా
సూచనలు

బాహ్య లింకులు

 –

వర్గం:హిందీ భాషా పాఠాన్ని కలిగి ఉన్న వ్యాసాలు

అమ్రిత్ సర్- I తాలూకాలో ఎన్ని గ్రామాలు ఉన్నాయి?


కూచివాడ ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, నాయుడుపేట మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన నాయుడుపేట నుండి 14 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన గూడూరు నుండి 36 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 264 ఇళ్లతో, 926 జనాభాతో 340 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 467, ఆడవారి సంఖ్య 459. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 526 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 44. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 592623[1].పిన్ కోడ్: 524126.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు నాయుడుపేటలో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల నాయుడుపేటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల విద్యానగర్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు గూడూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల గూడూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం నాయుడుపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నెల్లూరు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కూచివాడలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 70 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 70 హెక్టార్లు
తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 4 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 8 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 48 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 138 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 134 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 52 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కూచివాడలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
చెరువులు: 52 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
కూచివాడలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
సమీప మండలాలు
పశ్చిమాన పెళ్లకూరు మండలం
ఉత్తరాన ఓజిలి మండలం
దక్షణాన దొరవారిసత్రము  మండలం
తూర్పున చిట్టమూరు మండలం
మూలాలు

2017 నాటికి కూచివాడ గ్రామంలో వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి ఎంత?


హర్యానా రాష్ట్ర 21 జిల్లాలలో సోనీపట్ జిల్లా (హిందీ:सोनीपत ज़िला) (పంజాబు:ਸੋਨੀਪਤ ਜ਼ਿਲਾ)ఒకటి. జిల్లా కేంద్రంగా సోనీపట్ పట్టణం ఉంది. హర్యానా రాష్ట్రంలోని ఢిల్లీ, గుర్‌గావ్, ఫరీదాబాద్, నోయిడా, ఘజియాబాద్ ( ఉత్తరప్రదేశ్) వంటి కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో సోనీపట్ జిల్లా ప్రాంతం ఒకటి. సోనీపట్ జిల్లా దక్షిణ సరిహద్దులో కేంద్రపాలిత ప్రాంతం ఢిల్లీ, ఉత్తర సరిహద్దులో పానిపట్ జిల్లా, వాయవ్య సరిహద్దులో జింద్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో యమునానదీ తీరంలో ఉన్న ఉత్తర్ ప్రదేశ్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు మరియు పశ్చిమ సరిహద్దులో రోహ్‌తక్ జిల్లా ఉన్నాయి.
పేరువెనుక చరిత్ర
జిల్లా పరిపాలక రాజధానిగా వున్న సోనిపట్ పేరును ఈ జిల్లాకు పెట్టారు. సోనిపట్ అనే పేరు అంతకుముందు రెండు సంస్కృత పదాల నుండి వచ్చింది, ఇది తరువాత స్వర్ణ ప్రస్థ అయింది (గోల్డెన్ సిటీ) స్వర్ణ (గోల్డ్ ) మరియు ప్రస్థ (ప్రదేశం ) .కాలాను గుణంగా ఈ పేరు స్వర్ణ ప్రస్థ ఉచ్ఛారణ దాని ప్రస్తుత రూపంలో, సోనిపట్ గా మారినది. ఈ నగరం యొక్క సూచన మహాభారతంలో వస్తుంది, మరియు ఆ సమయంలో, అది హస్తినాపూర్ రాజ్యంలో భాగంగా వుండేది. పాండవుల రాయ బార సమయంలో పాండవులు తమకు ఐదు ఊళ్ళు అయినా ఇమ్మని అడిగిన..... ఆ అయిదు ఊళ్ళలో ఇది కూడా ఒకటి.
చరిత్ర
మునుపటి రోహ్‌తక్ జిల్లా నుండి కొంతభూభాగం వేరుచేసి 1972లో ఈ జిల్లా రూపొందించబడింది.
భౌగోళికం
సోనీపట్ జిల్లా అంతా పంజాబు మైదానంలో భాగంగా ఉంది. అయినప్పటికీ కొన్ని భూభాలలో నేల చదరంగా ఉండదు. జిల్లాలో అత్యధిక భాగం మెత్తని మట్టి ఉంటుంది. కొన్ని భూభాగాలలో
ఇసుక ఉంటుంది. మైదానాలు తూర్పు మరియు దక్షిణంగా వాలుగా ఉంట్జుంది. భౌగోళికంగా జిల్లా 3 భూభాగాలుగా విభజించబడింది: ఖదార్, ఎగువభూమి మరియు ఇసుక భూమి.
కదార్
యమునానదీ తీరం వెంట 2-4 మైళ్ళ వెడల్పున వరదభూములుగా ఉన్నాయి. ఖాదర్ మైదానం 20-30 మైళ్ళపొడవు ఉంటుంది. ఈ భూభాగంలో యమునానది తీసుకువద్తున్న మెత్తని బంక మట్టి ఉంటుంది. ఖాదర్ ప్రాంత వ్యవసాయదారులు వరి మరియు చెరుకు పండించబడుతుంది. సమీపకాలంలో జిల్లారైతులు అరటి మరియు బొప్పాయి పంటలు వేయడం మొదలు పెట్టారు.
ఎగువమైదానం
ఖదార్ పశ్చిమంలో సోనీపట్ తాలూకా ఉంది: ఎగువ మైదానం సారవంతమైన మట్టితో కప్పబడి ఉంది. దీనికి చక్కగా సాగునీరు అందుతూ విస్తారమైన పంటలను అందిస్తుంది. నూనెగింజలు, హార్టికల్చర్ మొక్కలు,మ్నూనెగింజలు, కూరగాయలు మరియు పూలు ఉత్పత్తి ఔతున్నాయి. గొహనా తాలూకా లోయలు ఆరవల్లి ఉత్తరభాగంగా పరిగణించబడుతుంది.
ఇసుక భూమి
జిల్లాలో స్వల్పభాగం ఇసుక మరియు ఇసుకరాళ్ళతో కప్పబడి ఉంది.
విభాగాలు
జిల్లాలో 3 ఉపభాగాలు ఉన్నాయి: గనూర్, సోనీపట్ మరియు గోహన. అవి అదనంగా 4 తాలూకాలుగా విభజించబడ్డాయి: గనూర్, సోనిపట్, ఖర్ఖుడా మరియు గొహన.
సోనిపట్ మరియు ఖర్ఖౌడా సోనిపట్ న్యాయపరిధిలో ఉన్నాయి. గనూర్ మరియు గొహనాలు వరుసగా వాటివాటి న్యాయపరిధిలో ఉన్నాయి. అదనంగా ఇవి 7 బ్లాకులుగా విభజించబడ్డాయి: గనూర్, సోనీపట్, రాజ్, ఖర్ఖొడా, గొహనా, కథురా మరియు ముంద్లనా. జిల్లాలో 343 గ్రామాలు ఉన్నాయి. వీటిలో 15 నిర్జనగ్రామాలుగా ఉన్నాయి.
జిల్లాలో 6 విధానసభ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి: గనౌర్, రాజ్, ఖర్ఖౌడా, సోనీపట్, గొహన మరియు బరొడా. ఇవన్నీ సోనీపట్ పార్లమెంటు నియోజక వర్గంలో భాగంగా ఉన్నాయి. సోనీపట్ పార్లమెంటు నియోజక వర్గంలోజింద్ జులానా, సాఫీడన్ మరియు జింద్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి.[1] జిల్లాలో ఒకేఒక మునిసిపల్ కౌంసిల్, 3 మునిసిపల్ కమిటీలు ఉన్నాయి: గనౌర్,గొహన మరియు ఖర్ఖొడా.
సోనీపట్ న్యాయపరిధిలో ఉన్న గ్రామాలు:

బిచ్పరి
భయాంపూర్
జఖౌలి
ఖెవ్రా, హర్యానా
కుండ్లి

నహ్రి
రైపూర్ (సోనీపట్)
సిస్నా

విద్య
సోనీపట్ జిల్లా ఉత్తర భారతదేశంలోని ప్రధాన విద్యాకేంద్రాలలో ఒకటి. జిల్లాలో పలు పాఠశాలలు మరియు కళాశాలలతో జిల్లాలో పలు విశ్వవిద్యాలయాలు కూడా ఉన్నాయి. 1987లో ముర్తల్ లో " స్థాపించబడున దీనబంధు చోటురాం రాం యూనివర్శిటీ  ఆఫ్ సైంస్ అండ్ టెక్నాలజీ ", 2006లో సోనిపట్‌లో " భగత్ ఫూల్ సింగ్ మహిళా విశ్వవిద్యాలయం " మరియు 2009లో రాత్ధానా వద్ద స్థాపించబడిన " ఒ.పి. జిండల్ గ్లోబల్ యూనివర్శిటీ మొదలైనవి ఉన్నాయి.
ప్రయాణ సౌకర్యాలు
సోనిపట్ రైల్వే స్టేషను " నార్తన్ రైల్వే జోన్ " లో భాగంగా ఉంది. అంబాలా-ఢిల్లీ రైల్ మార్గం మరియు పలు పాసెంజర్ రైళ్ళు ఈ మర్గంద్వారా పయనిస్తుంటాయి. జాతీయరహదారి 1 మరియు జాతీయరహదారి 71 ఈ జిల్లాను దాటిపోతుంది.
2001 లో గణాంకాలు

మూలాలు

వెలుపలి లింకులు

మూలాలు

వెలుపలి లింకులు

వర్గం:1972 స్థాపితాలు
వర్గం:హర్యానా జిల్లాలు

సోనీపట్ జిల్లాలో అతిపెద్ద పట్టణం ఏది?