హిందూమతం వైష్ణవిజం, శైవిజం, శక్తిజం మరియు ఇతరులు వంటి విభిన్న సంప్రదాయాల్లో పురాతన మతంగా ఉంది. [1][2][3] ప్రతి సాంప్రదాయంలో హిందూ గ్రంథాల  న్యాయ, సాంఖ్య, యోగ, వేదాంత మరియు హిందూ తత్వశాస్త్రం యొక్క ఇతర పాఠశాలల నుండి ఉపోద్ఘాతాల ఉపజాతి ఆధారంగా సుదీర్ఘ జాబితా ఉంది. [4] వీటిలో కొంతమంది హిందూమతం యొక్క ప్రధాన గ్రంథాలుగా చెప్పుకోవచ్చు, కానీ శ్రుతికి మించి, గ్రంధముల జాబితా పండితులకు వేర్వేరుగా ఉంటుంది.
అనేక జాబితాలలో వేదాలు, ప్రధాన ఉపనిషత్తులు, ఆగమాలు మరియు భగవద్గీత హిందువులు విస్తృతంగా ఆమోదించిన గ్రంథాలు .[4][5] అందరికీ భాగవత పురాణం మరియు యజ్ఞవల్క్య శ్రుతి వంటి ప్రాంతీయ గ్రంథాలను జాబితాలో చేర్చారు. [4] శ్రుతికి వెలుపల, హిందూ గ్రంథాలలో స్మృతులు, శాస్త్రాలు, సూత్రాలు, తంత్రాలు, పురాణాలు, ఇతిహాసములు, స్తోత్రాలు, సుభాషితములు మరియు ఇతరములు ఉన్నాయి.[6][7]
ఈ గ్రంథాలలో ఎక్కువ భాగం సంస్కృతంలో ఉన్నాయి, అనేక ఇతర భాషలు తమిళ వంటి ప్రాంతీయ భాషల్లో పొందుపరచబడ్డాయి.[8][9]ఆధునిక కాలంలో చాలామంది ఇతర భారతీయ భాషలలో మరియు కొన్ని పాశ్చాత్య భాషలలోకి అనువదించారు.[10][11] ఈ జాబితాలో ప్రధాన హిందూ గ్రంథాలతో పాటు, హిందూ రచనలు కూడా ఉన్నాయి.
అ
అరణ్యక (आरण्यक)
హిందూ మతం లోని వేదములు యొక్క భాగం. శ్రుతి (గ్రంథములు) లోని తత్వశాస్త్రం, త్యాగ ము మరియు నూతన విరామము చర్చించడము.
అద్వైత వేదాంత (अद्वैत वेदान्त)
హిందూ మతం వేదాంతం లో తరచుగా ఏకత్వం అనే పిలవబడే ఒక పాఠశాల. లేదా ద్వంద్వ స్వభావాన్నికాని వ్యవస్థ. సంపూర్ణ (బ్రాహ్మణ) నుంచి ఇది నేనే (ఆత్మ (హిందూ మతం)) అవిభాజ్యత సూచిస్తుంది.
అథర్వణ వేదం
అధర్వణ వేదం (సంస్కృతం: अथर्ववेद, ) హిందూ మతంలో పవిత్ర గ్రంథాలైన చతుర్వేదాలలో నాలుగవది. అధర్వణ ఋషి పేరు మీదుగా దీనికాపేరు వచ్చింది. సాంప్రదాయం ప్రకారం ఇది రెండు వర్గాల ఋషులచే సంకలనం చేయబడింది. ఒకటి అధర్వణులు, రెండు అంగీరసులు. అందుకనే దీని ప్రాచీన నామం అధర్వాంగీరస వేదం. ఋగ్వేదంలానే ఇది కూడా స్తోత్రాల చే కూర్చబడింది కానీ ఇందులో కొన్ని మంత్ర విద్యకు సంబంధించిన విషయాలు కూడా ఉన్నాయి.[12] ఇందులో ఆత్మలు, ప్రేతాత్మలు, మొదలైన వాటిని గురించి వివరించబడి ఉంటాయి కాబట్టి అధర్వణ వేదాన్ని చాలామంది గుప్త విజ్ఞానంగా భావిస్తారు. ఇందులో వేదకాలంలో సామాన్య మానవులు ఎలా ఉండేవారన్న విషయాలు కూడా ఉటంకించబడ్డాయి.
అమృతబిందు ఉపనిషత్తు (సంస్కృతం: अमृतबिन्दु उपनिषद)
ఐదు బిందు ఉపనిషత్తుల యొక్క అతి ముఖ్యమైనది, అథర్వణవేదము చెందినది. పదం అమృతబిందు అంటే, 'ఒక చుక్క తేనె'. అని అర్థం.  అన్ని ఉపనిషత్తుల కేంద్ర నేపథ్యం -. ఉన్నాడు., జీవుడు మరియు బ్రాహ్మణ ఒక నిత్యం అని మరియు అన్ని ద్వంద్వ (దైవత) వైఖరి వలన, అజ్ఞానం (అవిద్య) గల కారణంగా, కేవలం ఆధ్యారోహణ (అధ్యాసము) అని - ఈ సంక్షిప్తమైన, సంక్షిప్తరచనలు శ్లోకాలు మరియు శక్తివంతంగా తన దృష్టితో స్పష్టమైన పరిపూర్ణతతో వ్యక్తి తెలుసుకుంటాడు.."[13]మనస్సు పట్టు జ్ఞానం వైపుకు దారితీస్తుంది..[14]అమృతబిందు ఉపనిషత్తు మరియు మిగిలిన నాలుగు బిందు ఉపనిషత్తులు యోగ ఉపనిషత్తులుగా వర్గీకరిస్తారు.[15]
అగ్ని పురాణము
అగ్ని పురాణములో శ్రీమహావిష్ణువు ప్రధాన దైవంగా నడుస్తుంది.  అగ్ని వశిష్ఠుడికి చెప్పగా అదే విషయాన్ని వశిష్ఠుడు వ్యాసుడికి చెప్పగా, వ్యాసుడు తన శిష్యుడైన రోమ మహర్షి చేత సత్రయాగం జరుగుతున్నప్పుడు అవే విషయాలు అక్కడ ఉన్న ఋషులకు చెప్పాడని ఈ పురాణం చెబుతోంది. ఇందులో విష్ణువు అవతారాల గురించి, విశేషించి రామావతార౦, కృష్ణావతారాలగురించి, పృథ్వి గురించి ఉంది. యాగ పూజావిధానాలు, జ్యోతిశ్శాస్త్ర విషయాలు, చరిత్ర, యుద్ధము, సంస్కృత వ్యాకరణము, ఛందస్సు, న్యాయం, వైద్యం, యుద్ధ క్రీడలు వంటి అనేక శాస్త్రాలకు సంబంధించిన విషయాలు ఇందులో చోటు చేసుకొన్నాయి.  ఇది 8 - 9 శతాబ్దాల మధ్యలో రూపు దిద్దుకొన్నదని ఒక అభిప్రాయం ఉంది.[16][17] 10-11 శతాబ్దాల మధ్య అని కూడా కొందరంటారు.[18], ఈ కాలంలో ప్రస్తుత రూపానికి పరిణమించినా కాని, అసలు పురాణం అంతకంటే చాలా పురాతనమైనదని భావించవచ్చును.
అరణ్యకాలు
ప్రాచీన కాలంలో వేదంలోని ఋక్కులు, యజస్సులు, సామలు అన్నీ కలిసి ఒకే ఒక వేదరాశిగా ఉండేది. ఎవరయినా వేదం నేర్చుకోవాలంటే ఒకే ఒక వేదరాశిగా ఉన్న వేదంలోని ఋక్కులు, యజస్సులు, సామలు అన్నీ కలిపి నేర్చుకునేవారు. కృతయుగం నుండి ద్వాపరయుగం వచ్చేసరికి మొత్తం వేదరాశిని అధ్యయనము చేయవలెనంటే బహుకష్టముగా ఉండేది. భగవానుడు అంశ అయిన వేదవ్యాసుడు ఈ వేదరాశిని విడివిడిగా ఋగ్వేదము, యజుర్వేదము, సామవేదము మరియు అధర్వణవేదము అను నాలుగు భాగములుగా విభజించాడు. వేదాలలో సంహితలు మూలగంథాలు. వీటికి వ్యాఖానాలు బ్రాహ్మాణాలు అవతరించాయి. బ్రాహ్మాణాలలోని ఒక భాగంగానే అరణ్యకం ఆవిర్భవించింది.
అష్టావక్ర గీత

అష్టావక్ర గీత వేదాంతానికి సంబంధించిన గ్రంథం. ఇది అద్వైత వేదాంతాన్ని వివరిస్తుంది. ఇది అష్టావక్ర మహర్షికీ, జనకుడికీ మధ్య జరిగిన సంవాదంగా వ్రాయబడింది.  బృహదారణ్యకోపనిషత్తులో జనకుడు యజ్ఞవల్క్య మహర్షి నుండి పరమాత్మ తత్త్వాన్ని తెలుసుకున్నట్టు తెలుస్తుంది. [19] భగవద్గీత (మూడవ అధ్యాయం 20 నుండి 25 శ్లోకాలు) లో జనకుడు ఆత్మజ్ఞానం పొందిన రాజుగా గుర్తించబడ్డాడు.
ఆ
ఆగమము
హిందూ మతము లోని ముఖ్యమైన స్మ్రుతి గ్రంథాలు. వేర్వేరు మార్గాల్లో ఈ పదాన్ని వివిధ మార్గాల్లో అర్థం చేసుకుంటారు.
ఆపస్తంబ
అపస్తంబ కల్పసూత్రములు అనే పెద్ద భాగంలోని ఒక రూపమే అపస్తంబ ధర్మసూత్రములు.  ఈ  'ప్రశ్నలు' కర్మ సూత్రాల ఒక సేకరణ మరియు దేశీయ వేడుకలలో శౌతసూత్రంగా మంత్రపాఠంతో వినియోగించబడతాయి. గృహ్యసూత్రం దేశీయ ఆచారాలు కొరకు వ్యవహరిస్తుంది. చివరగా సుల్వసూత్రములు వేద ఆచారాలు కొరకు అవసరమైన జ్యామితి సూత్రాలు అని పిలవబడ్డాయి.[20]
ఇ
ఇతిహాసాలు
ఇతిహాసాలు హిందూ మతపరమైన ఈ పదం మహాభారత మరియు రామాయణాన్ని సూచిస్తుంది, అయితే అన్ని రకాల సందర్భములలో భారతీయ ఇతిహాస కవిత్వము నకు వర్తిస్తుంది.
ఈ
ఈశావాస్యోపనిషత్తు
దేవుడు పరిపూర్ణుడు. ఇది (ఈ ప్రపంచం) పరిపూర్ణమైనది. పరిపూర్ణమైన భగవంతుడి నుండే పరిపూర్ణమైన ప్రపంచం పుట్టింది. పరిపూర్ణం నుండి పరిపూర్ణాన్ని తీసివేసిన తర్వాత కూడా పరిపూర్ణతే మిగిలి ఉంది.  "తత్యన్ అధర్వణుడు" అనే మహర్షి తన కుమారునికి ఉపదేశించిన ఉపనిషత్తు ఇది. ఈ ఉపనిషత్తులో పేర్కొనబడ్డ విద్య లేక భగవంతుని సాక్షాత్కరించుకొనే సాధనను "ఈశ విద్య" అంటారు.
ఉ
ఉపనిషత్తు (उपनिषद्)
ప్రధానంగా ధ్యానం మరియు తత్వశాస్త్రం గురించి చర్చించే హిందూ శృతి లేఖనాల భాగంలో హిందూమతం యొక్క "స్క్రిప్చర్స్ పార్ ఎక్సెలెన్స్" అని పిలుస్తారు. [21][22]
ఉత్తరకాండ (उत्तरकांड)
వాల్మీకి రామాయణము యొక్క తరువాత భాగం.
ఉపపురాణాలు
ఉపపురాణాలు (సంస్కృతం: Upapurāṇa) హిందూ మత గ్రంథాల సాహిత్యం, మహాపురాణాలు నుండి ద్విపార్‌శ్వర ఉపసర్గ ఉప (సెకండరీ) ను ఉపయోగించి ఉప (ద్వితీయ) పురాణాలుగా వాటిని క్రమబద్దీకరణ చేయడం ద్వారా భిన్నమైన సంకలనాలు కలిగి ఉంటాయి.  అయినప్పటికీ, ఈ సంగ్రహాల్లో చాలావాటికన్నా కొన్ని మాత్రమే  మహాపురాణాలు కన్నా ముందుగానే ఉన్నాయి,  ఈ గ్రంథాలలో కొన్ని విస్తృతమైనవి మరియు ముఖ్యమైనవి కూడా ఉన్నాయి.
ఊ
ఋ
ఋగ్వేదం (ऋग्वेद)
ఋగ్వేదం హిందువుల యొక్క నాలుగు మత గ్రంథాలలో పవిత్రమైనదిగా వేద సంస్కృత శ్లోకాలు యొక్క సేకరణ, దీనిని వేదాలు అని పిలుస్తారు.
ౠ
ఎ
ఏ
ఐ
ఐతరేయోపనిషత్తు
వేదాంతం యొక్క అత్యంత ప్రసిద్ధ వ్యక్తీకరణలు కలిగి ఉన్నటువంటి, ఈ ఐతరేయ ఉపనిషత్తు "బ్రహ్మప్రజ్ఞానం " కలిగిన మహా కావ్యాలులో ఇది ఒకటి.
ఒ
ఓ
ఔ
అం
క
కామశాస్త్రం
కామశాస్త్రం: భారతీయ సాహిత్యంలో "కామం" గురించి, శాస్త్రీయ దృక్ఫదంతో రచించబడిన సాహిత్యం. చాణక్యుడు ఆర్థికశాస్త్రం గురించి రచించిన అర్థశాస్త్రం లాగానే, కామశాస్త్రం కూడా ఒక శాస్త్రీయ గ్రంథము. కామశాస్త్రం, నాగరికుల కొరకు సశాస్త్రీయ జ్ఞానంతో, శారీరక ఇచ్ఛను పొందే మార్గాలను సూచించే సాహిత్యం.
కేనోపనిషత్తు
ముక్తికోపనిషత్తు పేర్కొన్న ఉపనిషత్తులలో కేనోపనిషత్తు రెండవది. కేన అనగా ఎవరు ? అని అర్ధము. భగవానుడు ఎవరు అనే చర్చ ఇందు వర్ణన చేయబడినది .
కఠోపనిషత్తు
కృష్ణ యజుర్వేదం లోని తైత్తిరీయ శాఖలో ముఖ్యమైనది.  శంకరాచార్యులు భాష్యాలు వ్రాసిన పది ఉపనిషత్తులలో ఒక ముఖ్యమైన ఉపనిషత్తు కఠోపనిషత్తు. 108 ఉపనిషత్తులలో ముఖ్యమైన ఈ ఉపనిషత్తుది మూడో స్థానం. ఈ ఉపనిషత్తులో రెండు అధ్యాయాలు, ప్రతి అధ్యాయంలో మూడు వల్లిలు ఉన్నాయి. కఠోపనిషత్తు లోని శ్లోకాల సారానికి భగవద్గీతలోని కొన్ని శ్లోకాల సారానికి చాలా సారూప్యత ఉంటుంది.
కౌశీతకి ఉపనిషత్తు
కౌశీతకి ఉపనిషత్తు (సంస్కృతం: कौषीतकि उपनिषद्, Kauṣītāki ఉపనిషత్తు ) ఋగ్వేదం యొక్క కౌశీతకి శాఖ సంబంధం ఉన్న ఒక ఉపనిషత్తుగా ఉంది. ఇది ఒక సామాన్య ఉపనిషత్తుగా ఉంది. ఇది అన్ని వేదాంత పాఠశాలలు యందు "సాధారణం" అని అర్థం. ముక్తి (ముక్తిక) నియమంలో ఉన్నముఖ్యమైన 108 ఉపనిషత్తులు సంఖ్యలలో కౌశీతకి ఉపనిషత్తు అనేది 25వ సంఖ్యగా సూచించబడింది.
కంబ రామాయణం
రామాయణం యొక్క 12 వ శతాబ్దపు తమిళ సంస్కరణ.
ఖ
గ
గరుడ పురాణం
గరుడ పురాణం వ్యాస మహర్షి చే రచింపబడిన అష్టాదశ పురాణాలలో ఒకటి. ఈ పురాణం శ్రీ మహా విష్ణువు చేత అతని వాహనమైన గరుడు నకు ఉపదేశించబడింది. అందుకే ఈ పురాణమునకు "గరుడ పురాణం" అని పేరు వచ్చింది. ఈ పురాణంలో మొత్తం 18000 శ్లోకాలు ఉన్నాయి.  ఈ పురాణంలో ముఖ్యంగా మనిషి మరణించిన తరువాత వెళ్ళే నరక లోక వర్ణన ఉంటుంది. ఇంకా మానవుడు చేసే వివిధ పాపాలు, వాటికి నరకలోకంలో విధించే శిక్షలు, పాపాలు చేస్తే వాటి ప్రాయశ్చిత్తం, పుణ్యం సంపాదించుకునేందుకు వివిధ మార్గాలు, పితృ కార్యాల వర్ణన ఉంటుంది.
గణపత్యోపనిషత్తు
ఈ గణపత్యోపనిషత్తు[23], అథర్వణ వేదం లోనిది. అన్ని ఉపనిషత్తులులో చిన్నది ఇది. ఇందులో ప్రథమముగా ఒక శాంతి మంత్రము, తరువాత ఉపనిషత్ మంత్ర భాగము, తదుపరి ఫలశ్రుతి మంత్రము, చివరగా శాంతి మంత్రం చెప్ప బడ్డాయి.
గీతామాహాత్మ్యము

భాగవతం లేదా భాగవత పురాణం లేదా శ్రీమద్భాగవతం హిందూ మత సంప్రదాయంలోనూ, సాహిత్యంలోనూ, ఆలోచనా విధానంలోనూ ముఖ్యమైన ప్రభావం కలిగిన ఒక పురాణము. ఇది భగవంతుని కథ గాను, భగవంతునికి శరణాగతులైన భక్తుల కథగాను భక్తి యోగాన్ని చాటి చెప్పే ప్రాచీన గాథ. ప్రధానంగా విష్ణువు, కృష్ణుడు, ఇతర భగవదవతారాలు గురించి ఈ గ్రంధంలో చెప్పబడ్డాయి.
గోపథ బ్రాహ్మణము
గోపథ బ్రాహ్మణము  (సంస్కృతం: गोपथ ब्राह्मण, Gopatha Brāhmaṇa) వ్యాఖ్యాన రూపమైన గ్రంథము అథర్వణవేదము నకు సంబంధించిన వైదిక క్రతువులను వర్ణిస్తూ గద్య రచనలున్న ఒక కళరూపము మరియు అర్వాచీన బ్రాహ్మణాలలో ఇది ఒక్కటే మాత్రమే ఉన్నది.  ఈ గ్రంథము ఇద్దరు మహర్షులు అయిన శౌనకుడు మరియు పిప్పలాదుడు లకు అథర్వణవేదము మూలరూపాలలో సంబంధం ఉన్నది..[24]
ఘ
చ
చరక సంహిత
అంతర్గత ఔషధం మీద ప్రారంభ ఆయుర్వేద పాఠం. ఇది ఆయుర్వేదం యొక్క మూడు పురాతన గ్రంధాలలో పురాతనమైనదని నమ్ముతారు.
ఛ
ఛాందోగ్యోపనిషత్తు
సామవేదానికి సంబంధం కలిగి ఉంది. ఇది 108 ఉపనిషత్తుల ముఖ్య ఉపనిషత్తులలో 9 వ సంఖ్యగా ఉంది. ఇది పది అధ్యాయాలు ఉన్న ఛాందోగ్యో బ్రాహ్మణాలో భాగం.
చందస్సు
చందస్సు (छंदः) అనేది, వేదము యొక్క మీటర్ యొక్క అధ్యయనం, ఆరు వేదాంగ విభాగాలలో ఒకటి, లేదా వేదాల అవయవాలు.
జ
జైమిని సూత్రాలు
బృహత్ పరాశర హోరశాస్త్రము తర్వాత అంతటి శ్రేష్టమైన కృతి జైమినీ సూత్రాలు లేదా ఉపదేశ సూత్రాలు. ఇందులో జైమినీ, బృహత్ పరాశర హోరశాస్త్రానికి టీకా తాత్పర్య సహిత విస్తృతమైన భాష్యాన్ని చెప్పి "జైమినీ జోతిష్యశాస్త్రానికి" శ్రీకారం చుట్టబడింది[25]
జైమిని భారతం
జైమిని మహాభారతం రచించాడు. దీనిని "జైమిని భారతం" అంటారు. దీనిలోని అశ్వమేధ పర్వం బాగా ప్రసిద్ధిచెందినది.[26]
జైమిని గ్రంథములు
జ్యోతిష గ్రంథము: మొత్తము నాలుగు అథ్యాయములు.
ఛాందోగ్య అనువాదము: ఇది తంత్ర గ్రంథము.
జైమినీయ సౌత సూత్రము
జైమినీయ గృహ్య సూత్రము
స్మృతి మీమాంస: పూర్వ మీమాంస సూత్రాలు
ట
డ
ఢ
త
తంత్రాలు (तंत्र)
ఆచారబద్ధమైన హిందూ సాంప్రదాయాలు మరియు యోగా. తంత్రాన్ని వేదాలకు చెందిన వారి కుటుంబంతో పాటు, వారి సహాయకుడు గ్రంథాలు మరియు వంశీయులతో కూడిన స్వచ్ఛంద ఆచారాల కుటుంబంగా సంగ్రహించబడుతుంది.
తైత్తిరీయోపనిషత్తు
తైత్తిరీయోపనిషత్తు ప్రధానంగా బ్రహ్మము గురించిన విచారణ చేసింది. ఉపనిషత్తు‌లలో ఇప్పటికీ సాంప్రదాయకంగా బోధన ఉన్నది దీనికే. అంతేకాక ప్రస్తుత కాలంలోని కర్మ కాండలు (పూజలు) మొదలగు వాటిలో విరివిగా ఉపయోగిస్తున్నారు.ఇది కృష్ణయజుర్వేదతిత్తిరిశాఖకు చెందినది. దీనిని తిత్తిరిపక్షులు ప్రకటించాయి.
తిరుప్పగుజ్
తిరుప్పగుజ్ - ఒక గొప్ప తమిళ శైవ గ్రంథం గతకాలంలోని గొప్ప సిద్ధూ-సెయింట్ అరుణగిరి నాథర్ రచించినది.
తిరువరూప
తిరువరూప - తిరువరూప గొప్ప సిద్ధ-సెయింట్ వాళ్ళలర్ చేత వ్రాయబడిన ఒక ముఖ్యమైన తమిళ శైవత్వ గ్రంథము.
తిరుమురై
తిరుమురై - ప్రాచీన తమిళ శైవత్వం రచనలలో ముఖ్యమైనది. తమిళంలో పన్నెండు భాగములు సంగ్రహము.
తిరువాసగం
తిరువాసగం - గొప్ప సెయింట్ 'మనికవసాగర్' పాడిన అతి ముఖ్యమైన తమిళ శైవత్వ గ్రంథంలో ఒకటి. ఈ పనిని దేవుడు శివ స్వయంగా రచించాడు.
తిరుకోవో
తిరుకోవో - ఒక ముఖ్యమైన తమిళ శైవత్వ గ్రంథం మానివావాసాగర్ పాడింది మరియు మళ్ళీ దేవుని శివ రచించినది.
తేవరామ్
తేవరామ్ - ఒక ముఖ్యమైన తమిళ శైవత్వ గ్రంధం.
తిరువిలైదల్ పురాణం
తిరువిలైదల్ పురాణం - పరాంజ్యోతి మునివర్ రచించిన ఒక ముఖ్యమైన తమిళ శైవత్వ గ్రంథము, "మధురై" లో "శివనాధర్" గా (దేవుని దేవత మీనాచీ యొక్క భార్య) 64 శివపు నాటకాలు వివరించేది.
తిరుక్కురల్
తిరుక్కురల్ - తమిళనాడు లోని త్రివరల్లరు రాసిన ముఖ్యమైన తమిళ గ్రంథం.
తిరుమంటరామ్
తిరుమంటరామ్ - గత గొప్ప సిద్ధా-సెయింట్ త్రివులార్ చే వ్రాయబడిన మతపరమైన కవిత్వం యొక్క ఒక ముఖ్యమైన తమిళ శైవుల రచన.
ద
దేవీభాగవతము
శక్తిశాస్త్రంలో అత్యంత ముఖ్యమైన రచనలలో ఒకటి. ఇది పురాణాలలో ఒకటి.
దివ్య ప్రబంధం
తమిళంలో 4000 శ్లోకాలు కలెక్షన్; విష్ణువుపై ఆల్వార్స్ సాధువులు పాడింది. ద్రావిడ వేదంగా పరిగణించబడుతుంది.
దేవి మహాత్మ్యం
దేవి మహాత్మ్యం అమ్మవారిని ఈ సృష్టి మూలకర్త గానూ పరమోత్కృష్టమైన శక్తి స్వరూపిణి గానూ కీర్తించే హిందువుల పవిత్ర గ్రంథం.[27][28] ఇది మార్కండేయ పురాణంలో ఉంది. ఇది సా.శ 400-600 మధ్యలో సంస్కృతంలో రాయబడింది. దేవి మహాత్మ్యమునే దుర్గ సప్తశతి అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. ఇందులో పదమూడు అధ్యాయాలు, ఏడు వందల శ్లోకాలు ఉన్నాయి. దేవి భాగవత పురాణం, దేవి ఉపనిషత్తుల లాంటి శాక్తేయ ఉపనిషత్తులతో పాటు దేవి మహాత్మ్యం కూడా శాక్తేయ సాంప్రదాయంలో ముఖ్యమైన గ్రంథం.[29][30][31]
ధ
న
నారసింహ పురాణము
నారసింహ పురాణము (నరసింహ పురాణం) (సంస్కృతం: नरसिंह पुराण) ఉపపురాణాలలో ఒకటి. [32]ఇందులో 68 అధ్యాయాలు ఉన్నాయి.  విష్ణు యొక్క పది అవతారాలు యొక్క కధలు, సూర్య వంశము (సౌర రాజవంశం) మరియు చంద్ర వంశము (సోమ రాజవంశం) యొక్క రాజుల యొక్క చిన్న వంశపారంపర్య జాబితాలు, శుద్ధోధనుడు కుమారుడు అయిన బుద్ధుడుతో ముగిసిన మాజీలు మరియు  ఉదయనా యొక్క మనవడు క్షేమకాతో వంటివి కలిగి ఉంది.
నారద పురాణము
వ్యాసుడు రచించిన అష్టాదశ పురాణములలో నారద పురాణం ఒకటి. ఈ పురాణంలో 25,000 శ్లోకాలు ఉన్నాయి. పురాణంలో సాధారణంగా అధ్యాయాలలో పాదాలు ఉంటాయి, కాని ఈ పురాణంలో పాదాలలో అధ్యాయాలు ఉన్నాయి. నారద పురాణాన్ని నారదీయ పురాణం అని కూడా పిలుస్తారు. నారద పురాణంలో పూర్వార్థం, ఉత్తరార్థం అని రెండు భాగాలు ఉన్నాయి. పుర్వార్థం సంభాషణ సనక మహర్షికి నారదుడుకి మధ్య జరుగుతుంది. రెండవ భాగం అయిన ఉత్తరార్థంలో వశిష్ఠ మహర్షి వక్త, మాంధాత శ్రోత. ఈ పురాణంలో వేద వేదాంగాల గురించి, మంత్రముల గూర్చి, వివిధ దేవతా కవచాల గురించి చెప్పబడింది. ఉత్తర భాగంలో మోహిని రుక్మాంగద చరితం ఉంది. ఈ రుక్మాంగద చరితానికి బృహన్నారదీయం అని నామాంతరం ఉంది.
ప
పూర్వ మీమాంస సూత్రాలు
జైమినీ తన ఉత్కృష్ట కృతి అయిన పూర్వ మీమాంస సూత్రాలు (“తొలి అవలోకన”) యొక్క కృతికర్తగా ప్రసిద్ధిపొందాడు. దీనేనే కర్మ-మీమాంస అనికూడా అంటారు. ఈ గ్రంథమే ఆరు ప్రాచీన భారతీయ తత్త్వ దర్శనాలలో ఒకటైన పూర్వ మీమాంస శాఖకు మూలాధారము.[33]క్రీ.పూ 3వ శతాబ్దానికి చెందిన ఈ కృతిలో మూడు వేల సూత్రాలు, మీమాంస శాఖకు ఆధారభూతమైన పాఠ్యము ఉన్నాయి.  క్రీస్తు శకంలోని తొలి శతాబ్దాలలో శబరుడు జైమిని యొక్క పూర్వమీమాంస వ్యాఖ్యానం చేశాడు.[34]
ప్రశ్నోపనిషత్తు
108 ఉపనిషత్తులలో కఠోపనిషత్తు తరువాత నాలుగవ ఉపనిషత్తు ప్రశ్నోపనిషత్తు. ఈ ఉపనిషత్తు అంతా ప్రశ్నలతో నడుస్తుంది. ఈ ఉపనిషత్తులో 6 ప్రశ్నలు వస్తాయి. ఆదిశంకరాచార్యులు ఈ ఉపనిషత్తుకి భాష్యం వ్రాశారు. పిప్పలాదుడు అనే బ్రహ్మవేత్తను ఆరుగు మహర్షులు వచ్చి ఆరు ప్రశ్నలు వేస్తారు. మెదటి నాలుగు ప్రశ్నలు ప్రాణానికి సంబధించింది. తరువాతి ప్రశ్నలు ప్రణవానికి సంబంధించింది.ఇందులోని విషయములు ఆరువిధములుగ విభక్తములు. ఈప్రశ్నలు - (1) ప్రజాపతి ఉత్పత్తి. (2) ప్రాణవాయువుయొక్క ఔన్నత్యము (3) శరీరధాతువులయొక్క విధాగమును గూర్చి (4) జాగ్రత్సప్నావస్థల గురుంచి (5) ఓంకారధ్యానము గురుంచి (6) మనుష్యులయందున్న షోడశభాగముల గురుంచి, విద్యార్థుల వలన గురువును గురుంచి వేయబడినవి.
పంచవింశ బ్రాహ్మణం
వేదసంహిత లోని మంత్రమును, శాస్త్రవిధిని వివరించేది మరియు యజ్ఞయాగాదులలో వాడే మంత్రాల వివరణను తెలిపే వచన రచనలు. ఇది గృహస్తులకు ఎక్కువగా వినియోగపడుతుంది.  ఋగ్వేదం లో ఐతరేయ బ్రాహ్మణము, సాంఖ్యాయన బ్రాహ్మణము అనే రెండు విభాగాలున్నాయి. అలాగే శుక్ల యజుర్వేదంలో శతపథబ్రాహ్మణము, కృష్ణ యజుర్వేదంలో తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణము, మైత్రాయణ బ్రాహ్మణములు ఉన్నాయి.  సామవేదంలో ఛాందోగ్య బ్రాహ్మణము, తాండ్య (పంచవింశ) బ్రాహ్మణము, ఆర్షేయ బ్రాహ్మణము, షడ్వింశ బ్రాహ్మణము, అదభుత బ్రాహ్మణము,  ఉపనిషత్ బ్రాహ్మణములు ఉన్నాయి. అధర్వణ వేదం లోని బ్రాహ్మణమును గోపథ బ్రాహ్మణము లోని అంటారు.   తాండ్య బ్రాహ్మణా న్ని పంచవింశ బ్రాహ్మణం లేదా ప్రౌఢ బ్రాహ్మణం అని కూడా వ్యవహరింతురు.  ఇది సామవేదము నకు చెందిన ఇరవైఅయిదు ప్రపాఠకాలు (అధ్యాయాలు) కలిగి ఉన్న బ్రాహ్మణం. ఇది  కౌతుమ  మరియు  రణయణీయ అనే రెండు శాఖ లకు చెందినది.  సాధారణంగా  ఇది ఉద్గతారుల బాధ్యతలు, మరీ ముఖ్యంగా వివిధ రకాల శ్లోకాలు యొక్క బాధ్యతల గురించి వ్యవహరిస్తుంది (తెలియజేస్తుంది).[35]
పద్మ పురాణం
పద్మ పురాణం హిందూ పవిత్ర గ్రంథాలైన అష్టాదశ (పద్దెనిమిది) పురాణాలలో ఒకటి. ఇందులో ఎక్కువగా విష్ణువు గురించి ప్రస్తావన ఉంటుంది. శివుడి గురించి, శక్తి (అమ్మవారు) గురించి కూడా కొన్ని అధ్యాయాలు ఉన్నాయి. [36][37] ప్రస్తుతం ఈ పురాణం యొక్క రాతప్రతులు వివిధ పాఠాంతరాల రూపంలో లభ్యమౌతున్నాయి. వీటిలో రెండు ముఖ్యమైనవి. ఈ రెండింటి మధ్యలో చాలా తేడాలున్నాయి. ఒకటి భారతదేశం తూర్పు ప్రాంతానికి చెందినది కాగా మరొకటి పడమర ప్రాంతానికి చెందినది. [38] ఇది 55,000 శ్లోకాలు కలిగిన పెద్ద గ్రంథాలలో ఒకటిగా చెప్పబడుతున్నా ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న ప్రతులలో సుమారు 50,000 శ్లోకాలు ఉన్నాయి. [39][40]
ఫ
బ
బృహదారణ్యకోపనిషత్తు
బృహదారణ్యకోపనిషత్తు (సంస్కృతం: बृहदारण्यक उपनिषद्) ఉపనిషత్తులలో ప్రాచీనమైనది, ముఖ్యమైనది. ఇది శతపత బ్రాహ్మణములో భాగము.  ముక్తికా సూత్రమునందున్న 108 ఉపనిషత్తులలో ఇది పదవ స్థానమునందు ఉంది. దీనికి ఆదిశంకరాచార్యులు భాష్యము రాశారు.ఇందు శ్వమేధమును గురుంచి చెప్పబడింది. ఆత్మనుండి ప్రపంచము సృష్టి అయినట్లుకలదు.
2వ భాగమందు వేదాంత చర్చలు ఉన్నాయి. బ్రహ్మ శాస్త్రములచే నగమ్యుడనియు, అభ్యాసము వలన బ్రహ్మను కనుక్కొనవచ్చునని తెలుపబడింది. యాజ్ఞవల్క్యజనకులకు జరిగిన చర్చ ఇందు ఉంది. యాజ్ఞవల్క్యుడు బ్రహ్మ యనగ అచ్యుతుడు నిరంజనుడు, నరాకారుడు, అచలుడు అని చెప్పియున్నాడు. జనకునకును యాజ్ఞవల్క్యునకును ఆత్మను గూర్చి చర్చయు, ఇట్టి గ్రంథము హైందవవాజ్మయమందు లేదనుట అతిశయోక్తి కాదు.యాజ్ఞవల్క్యనకును ఆతని భార్య మైత్రేయికిని జరిగిన సంభాషణము ఇందు గృహమును త్యజించి వాన ప్రస్థమును స్వీకరించుటకు గల విషయములు వర్ణితములు. ఇందు పునర్జన్మ గురుంచి చెప్పబడియున్నది.
బ్రహ్మ పురాణము
బ్రహ్మ పురాణము విష్ణుదేవునితో సమానమైనది. బ్రహ్మ పురాణం సర్వపాపాలను తొలగించి సర్వపురుషార్ధములకు పొందడానికి సర్వ శాస్త్రాలకంటే విశేషము కలది అని శాస్త్రోక్తి. ఇది వేదవ్యాసుడు తన శిష్యుడైన జైమినికి చెప్పాడు.  అష్టాదశ పురాణాలలో బ్రహ్మ పురాణం ఒకటి. బ్రహ్మ పురాణములో 246 అధ్యాయాలు ఉన్నాయి. బ్రహ్మ పురాణములో విశేషముగా పుణ్య క్షేత్రాల గురించి చెప్పబడింది. భూమి, ద్వీప, పర్వత, నదీ, సముద్ర పుణ్య తీర్ధముల గురించి చెప్పబడింది. గౌతమీ మాహాత్మ్యములో అనేక నదులు, పురుషోత్తమ క్షేత్రమైన పూరీ జగన్నాధ క్షేత్రము గురించి చెప్పబడింది.
బ్రహ్మవైవర్త పురాణము
బ్రహ్మవైవర్త పురాణములో 18 వేల శ్లోకాలు ఉన్నాయి అని మత్స్య పురాణములోను, నారద పురాణము లోను చెప్పబడింది. కాని ఇప్పుడు 12 వేల పై చిలుకు శ్లోకాలు మాత్రమే కనిపిస్తున్నాయి. ఇది ముఖ్యముగా పరబ్రహ్మ వ్యాప్తము గురించి చెప్పుచున్నది గనుక దీనిని బ్రహ్మవైవర్త పురాణము అన్నారు. ఈ పురాణము నాలుగు భాగాలుగా విభజింపబడింది.
బ్రహ్మ ఖండము - బ్రహ్మాండోత్పత్తి గిరించి, సృష్టి గురించి
ప్రకృతి ఖండము - ఆదిశక్తి గురించి, ఆమె అంశన ప్రభవించిన దేవతల గురించి
గణేశ ఖండము - గణపతి జననవృత్తాంతము, జమదగ్ని పరశురాముల వృత్తాంతము
శ్రీకృష్ణ ఖండము - పరబ్రహ్మమే కృష్ణునిగా అవతరించి చేసిన చర్యలు
బ్రాహ్మణ
వేదాల విభజన భాగాలలో ఒకటి, వాటి రెండవ విబాగము.
బ్రహ్మ సూత్రాలు
అద్వైత వేదాంతలో ముఖ్యమైన గ్రంథాలు.
బ్రహ్మాండ పురాణము
బ్రహ్మాండ పురాణము ఒక హిందూ ధార్మిక గ్రంథము. ఇది ముఖ్యమైన పురాణాలలో ఒకటి. సంఖ్యాపరంగా దీనిని 18వ పురాణంగా చెబుతారు. ఈ గ్రంథంలో ఆధ్యాత్మ రామాయణము అంతర్గతమై ఉంది.  బ్రహ్మ తెలిపిన విశ్వతత్వము (బ్రహ్మాండము) గురించి ఇందులో ఉన్నందున దీనికి "బ్రహ్మాండపురాణము" అనే పేరు వచ్చింది. ఇందులో విశ్వము లేదా సకల జగత్తు ఒక హిరణ్యమయమైన అండము (బ్రహ్మాండము) నుండి ఉద్భవించినట్లుగా తెలుపబడింది. ఆధ్యాత్మ రామాయణము, రాధాకృష్ణుల విశేషములు, పరశురామావతారము వంటి కథలు ఈ పురాణంలో ఉన్నాయి. ఇందులో మొత్తం 12,000 శ్లోకాలున్నాయి. ఒక బ్రాహ్మణునికి బహుమతిగా ఇవ్వడానికి ఇది ఉచితమైన గ్రంథమని చెబుతారు.
బ్రహ్మాండ పురాణము
బ్రహ్మాండ పురాణము ముఖ్యమైన పురాణాలలో ఒకటి. సంఖ్యాపరంగా దీనిని 18వ పురాణంగా చెబుతారు. ఈ గ్రంథంలో ఆధ్యాత్మ రామాయణము అంతర్గతమై ఉంది.  బ్రహ్మ తెలిపిన విశ్వతత్వము (బ్రహ్మాండము) గురించి ఇందులో ఉన్నందున దీనికి "బ్రహ్మాండపురాణము" అనే పేరు వచ్చింది. ఇందులో విశ్వము లేదా సకల జగత్తు ఒక హిరణ్యమయమైన అండము (బ్రహ్మాండము) నుండి ఉద్భవించినట్లుగా తెలుపబడింది. ఆధ్యాత్మ రామాయణము, రాధాకృష్ణుల విశేషములు, పరశురామావతారము వంటి కథలు ఈ పురాణంలో ఉన్నాయి. ఇందులో మొత్తం 12,000 శ్లోకాలున్నాయి. ఒక బ్రాహ్మణునికి బహుమతిగా ఇవ్వడానికి ఇది ఉచితమైన గ్రంథమని చెబుతారు.
భ
భగవద్గీత
భగవద్గీతలో భగవంతుని తత్వము, ఆత్మ తత్వము, జీవన గమ్యము, గమ్యసాధనా యోగములు బోధింపబడినవి. [41]
భాగవత పురాణం
"మహా" పురాణ గ్రంథాలలో హిందూ సాహిత్యం, మరియు "ది బుక్ ఆఫ్ గాడ్" అనేది సంస్కృతం భాషలో ఉంది.
భవిష్య పురాణం
భవిష్య పురాణం వేద వ్యాస మహర్షి రచించిన అష్టాదశ పురాణాలలో ఏకాదశ పురాణం. ఈ పురాణంలో మొత్తం 5 భాగాలున్నాయి. మొదటి భాగంలో విష్ణువు, శివుడు మరియు సూర్య భగవానుని జననం వర్ణించ బడింది. రెండవ, మూడవ మరియు నాల్గవ భాగాలలో ఆ దేవతల గొప్పతనం వర్ణించ బడింది. ఐదవ భాగంలొ స్వర్గలోక వర్ణన ఉంది.
మ
మహా భారతము

మహాభారతం హిందువులకు పంచమ వేదముగా పరిగణించబడే భారత ఇతిహాసము. సాహిత్య చరిత్ర పక్రారం మహాభారత కావ్యము వేద కాలం తర్వాత, అనగా సుమారు 400 బి.సి. లో దేవనాగరి భాష అనబడిన సంస్కృతం భాషలో రచించబడినది [42][43][44][45][46][47] మహాభారత మహాకావ్యాన్ని వేదవ్యాసుడు చెప్పగా గణపతి రచించాడని హిందువుల నమ్మకం. 18 పర్వములతో, లక్ష శ్లోకములతో (74,000 పద్యములతో లేక సుమారు 18 లక్షల పదములతో) ప్రపంచము లోని అతి పెద్ద పద్య కావ్యములలో ఒకటిగా అలరారుచున్నది. ఈ మహా కావ్యాన్ని 14వ శతాబ్దంలో కవిత్రయముగా పేరు పొందిన నన్నయ, తిక్కన, ఎర్రన (ఎఱ్ఱాప్రగడ) లు తెలుగు లోకి అనువదించారు.
మహాభాగవతం
భాగవతం లేదా భాగవత పురాణం లేదా శ్రీమద్భాగవతం హిందూ మత సంప్రదాయంలోనూ, సాహిత్యంలోనూ, ఆలోచనా విధానంలోనూ ముఖ్యమైన ప్రభావం కలిగిన ఒక పురాణము. ఇది భగవంతుని కథ గాను, భగవంతునికి శరణాగతులైన భక్తుల కథగాను భక్తి యోగాన్ని చాటి చెప్పే ప్రాచీన గాథ. ప్రధానంగా విష్ణువు, కృష్ణుడు, ఇతర భగవదవతారాలు గురించి ఈ గ్రంథంలో చెప్పబడ్డాయి.  ఋషుల కోరికపై సూతుడు తాను శుక మహర్షి ద్వారా విన్న ఈ భాగవత కథను వారికి చెప్పినట్లుగాను, దానిని వేద వ్యాసుడు గ్రంథస్తం చేసినట్లుగాను ఈ కథ చెప్పబడింది. భాగవతంలో వివిధ భాగాలను "స్కంధాలు" అంటారు. వివిధ స్కంధాలలో భగవంతుని అవతార కార్యాల వర్ణనలు, భక్తుల గాథలు, పెక్కు తత్వ బోధలు, ఆరాధనా విధానాలు, ఆధ్యాత్మికమైన సంవాదాలు పొందుపరచబడినాయి. భగవంతుని 21 అవతారాలు లీలలు సవివరంగా వర్ణింపబడ్డాయి.  హిందువులందరికీ ఇది పరమ పవిత్రమైన గ్రంథము. ఇది మొత్తము ద్వాదశ (12) స్కంధములు గా విభజించబడింది.
మత్స్య పురాణము
మత్స్య పురాణము శైవము. వాయుపురాణమున వ్రతాదికములు తక్కువ. దీనిలో అవి ఎక్కువ. చైత్ర అమావాస్యనాడు పార్వతి కుక్షిని భేదించుకొని షడాసనుడు పుట్టెనని, భారతమున కార్తిక అమావాస్యనాడు, లేక ఆగ్రహాయణ శుద్ధ ప్రతిపత్తునాడు శరవణమున కుమారోత్పత్తి అని ఇందులో ఉంది.  కాళిదాసు నకు కుమారసంభవము కావ్య రచనలలో శివపురాణముతో పాటు ఇందలి కుమారకథ కూడా ఆలతి ఆధారము. ఇందలి శ్రాద్ధ కల్పము ప్రాచీనము. శ్రాద్ధమునకు ద్రవిడులును, కోకనులును (అనగా కొంకణులు) నిషిద్ధులు. ఇందు ఉత్తరదేశములయందు లేని దేవాలయ గోపురములయు, దేవదాసికలయు ప్రసంగమున్నది.
మార్కండేయ పురాణం
హిందూ పురాణాలలో ప్రముఖమైన మార్కండేయ పురాణం జైమిని మరియు మార్కండేయుడు మధ్య చర్చా విషయంగా వివరించబడినది. [48]
మనుస్మృతి
మనుస్మృతి పురాతనమైన హిందూ మతం యొక్క ధర్మశాస్త్రాలలో ఒకటి. దీన్ని మనుధర్మ శాస్త్రం అని, మానవ ధర్మ శాస్త్రం మరియు ప్రారంభ రచన పని అని అందురు. క్రీస్తు పూర్వం 200 - క్రీస్తు శకం 200 మధ్య మను అను ఋషి వ్రాశాడు.
ముండకోపనిషత్తు
ముండక ఉపనిషత్తు లేదా ముండకోపనిషత్తు అత్యంత ప్రాచీన ఉపనిషత్తులలో ఒకటి. ఈ ఉపనిషత్తు అధర్వణ వేదమునకు సంబంధించింది. "ముక్తిత" సూత్రాలననుసరించి ఇది 108 ఉపనిషత్తులలో 5 వ ది.  శౌనకుడు అనే జిజ్ఞాసువు అంగిరస మహర్షి వద్దకు వచ్చి "ఏది తెలుసుకుంటే సర్వమూ తెలుసుకున్నట్లవుతుంది?" అని అడిగిన ప్రశ్నకు అంగిరసుడు "పరావిద్య, అపరావిద్య అని రెండు రకాలు తెలుసుకోవలసినవి ఉన్నాయని బ్రహ్మవిదులు అంటారు. పరావిద్య అంటే పరబ్రహ్మకు సంబంధించిన జ్ఞానం. అపరావిద్య అంటే లౌకికమయిన ధర్మాధర్మాలకు సంబంధించినది.
మాండూక్యోపనిషత్తు
మండూక మహర్షి ప్రోక్తమైనందున దీనిని మాండూక్యోపనిషత్తు అంటారు. ఇది అథర్వ వేదానికి చెందినది. ఆన్నిటికన్నా చిన్నదైన ఈ ఉపనిషత్తులో 12 మంత్రాలు మాత్రమే ఉన్నాయి. అయినా మొత్తం ఉపనిషత్తుల సారం ఇందులో నిక్షిప్తమై ఉంది.
మైత్రాయణి ఉపనిషత్తు
మైత్రాయణీ ఉపనిషత్తు  నందు 7అధ్యాయములు ఉన్నాయి. ఆత్మను గురుంచి చెప్పబడినది. ఈ రహస్యము ఇక్ష్వాకు వంశోద్భోవుడైన బృహద్రధునకు ఉపదేశించడమైనది. ఇందు చర్చింపబడిన విషయమంతయు మూడు ప్రశ్నలలోనిముడ్పంబడియున్నది. (1) ఆత్మ దేహములో నెట్లు ప్రవేశించును (2) పరమాత్మ జీవాత్మ యెట్లగుచున్నది? (3) మోక్షసాధనమెట్లు? ఈ ఉపనిషత్తులోని మిగిలన భాగమంతయు ఖిలకాండమని చెప్పవచ్చును. ఇందు ప్రపంచోత్పత్తిక గాధ గలదు. రజ,స్సత్వ, తమోగునములు బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులకు గలవని చెప్పబడియున్నది. ఓంకారము యొక్క ప్రాముఖ్యమును గూర్చి చర్చింపబడినది. జాగ్రత్, స్వప్నా, సుషుప్తావస్థలే కాక బ్రహ్మకు దురీయావస్థ కూడ నున్నదని చెప్పబడియున్నది.
య
యోగ వాశిష్టం
యువరాజు రాముడికి వశిష్ట ఋషి యొక్క ఉపన్యాసం. ఇది యోగ యొక్క ముఖ్యమైన పాఠం అలాగే అద్వైత వేదాంతము. ఈ పుస్తకంలో సుమారు ముప్పై వేల శ్లోకాలు అలాగే అనేక చిన్న కథలు మరియు కథనాలు ఉన్నాయి.
యోగ సూత్ర (యోగా సూత్రం)
హిందూ లేదా వేద పాఠశాలల యొక్క ఆరు దర్శనాలలో ఒకటి మరియు భగవద్గీత మరియు హఠ యోగా ప్రదిపికలతో పాటు, యోగా చరిత్రలో ఒక మైలురాయి.
యజుర్వేదం
వేదం అనగా ('విద్' అనే ధాతువు నుండి) 'జ్ఞానం' అని అర్ధం. యజుర్వేదం అంటే యాగాలు ఎలాచేయాలో చెప్పేది. యాగము, బలి, దానము మొదలైనవాటిని ఆచరించేటపుడు ఋత్విక్కులు చెప్పే మంత్రాలు యజుర్వేదంలో ఉన్నాయి.  ఋక్ యజుస్సామ అథర్వణ వేదాలు నాలుగింటిలో రెండవది. ఋగ్వేదంలో మంత్రాలు ఋక్కులు, సామవేదంలో సామలు. ఇవి రెండూ కానివి యజుర్వేద మంత్రాలు. [49]
యోగ యాజ్ఞవల్క్య
సంప్రదాయబద్ధంగా యాజ్ఞవల్క్య మహర్షిని గౌరవించటానికి యోగ మీద ఒక శాస్త్రీయ గ్రంధము.
ర
రామాయణము
భారతీయ వాఙ్మయములో ఆదికావ్యముగాను, దానిని సంస్కృతము లో రచించిన వాల్మీకి మహాముని ఆదికవిగాను సుప్రసిధ్ధము. సాహిత్య చరిత్ర పక్రారం రామాయణ కావ్యము వేద కాలం తర్వాత, అనగా సుమారు 500 B.c లో దేవనాగరి భాష అనబడిన సంస్కృతం భాషలో రచించబడినది.  [50][51]. రామాయణం కావ్యంలోని కథ త్రేతాయుగం కాలంలో జరిగినట్లు వాల్మీకి పేర్కొన్నారు. అన్ని భారతీయ భాషలందును, అన్ని ప్రాంతములందు ఈ కావ్యము ఎంతో ఆదరణీయము, పూజనీయము. ఇండొనీషియా, థాయిలాండ్, కంబోడియా, మలేషియా, వియత్నాం, లావోస్ దేశాలలో కూడా రామాయణ గాథ ప్రచారంలో ఉంది. ఇండోనీషియా లోని బాలి దీవిలో రామాయణము నృత్య నాటకము బాగా ప్రసిద్ధము.
రామచరితమానస్
రామచరితమానస్ (रामचरितमानस) రామాయణం తులసిదాస్ చేత ఒక అవధి అనువాదము.
ల
లింగ పురాణం
లింగ పురాణం హిందూమతం పవిత్ర గ్రంథాలైన అష్టాదశ పురాణాల్లో ఒకటి. ఇందులో ప్రధానంగా శైవ సంప్రదాయాల గురించి వివరించబడింది. [52][53] దీని రచయితను గురించి, రాయబడిన కాలం గురించి స్పష్టమైన వివరాలు లేవు. ఒక అంచనా ప్రకారం దీనిని క్రీ.పూ 5 నుంచి 10 వ శతాబ్దం మధ్యలో రాసి ఉండవచ్చు. ఈ గ్రంథం అనేక భిన్నమైన పాఠాంతరాల్లో లభ్యమౌతూ ఉంది. కాల గమనంలో అనేక మార్పులకు లోనవుతూ వచ్చినట్లు తెలుస్తుంది. [53][54] మొత్తం గ్రంథం 163 అధ్యాయాలతో ప్రధానంగా రెండు భాగాలుగా విభజించబడింది. [55]
వ
వంశ బ్రాహ్మణం
బ్రాహ్మణాలు (దేవనాగరి: ब्राह्मणम्) హిందూ మతం శ్రుతి సాహిత్యం యొక్క భాగంగా ఉన్నాయి. వారు ఆచారాలు సరైన పనితీరు వివరించే నాలుగు వేదాల మీద వ్యాఖ్యానాలు ఉన్నాయి. ప్రతి వేద శాఖ (పాఠశాల), దాని సొంత బ్రాహ్మణాలను కలిగి ఉంది. ఈ అనేక గ్రంథాలు మహాజనపదులు కాలంలో ఎన్ని ఉనికిలో ఉన్నాయో తెలియదు.
వరాహ పురాణము
పద్దెనిమిది పురాణాలలో ఒకటైన ఈ పురాణములో వరాహ దేవుడు భూదేవి మానవ కళ్యాణం గురించి అడిగిన ప్రశ్నలకు చెప్పిన విషయాలు వరాహ పురాణంలో ఉన్నాయి. దీనిలో 24,000 శ్లోకాలు ఉన్నాయి.
వామన పురాణము
వ్యాసుడు చేత రచింపబడ్డ పద్దెనిమిది పురాణాలలో వామన పురాణం ఒకటి. శ్రీమహావిష్ణువు త్రివిక్రమ స్వరూపుడైన బలి చక్రవర్తిని పాతళ లోకానికి పంపిన ఐదవ అవతారమైన వామన అవతారంపై ఆధారమైనది ఈ పురాణం. ఈ పురాణం పూర్వ భాగం ఉత్తర భాగం అంబే రెండు భాగాలుగా విభజింపబడింది. పూర్వభాగంలో 10 వేల శ్లోకాలు ఉన్నాయి, ఉత్తర భాగం ఇప్పుడు లభించడం లేదు. ఈ పురాణంలో శ్లోకాలే కాకుండా గద్య భాగాలు కూడా ఉన్నాయి. పూర్వ భాగంలో 97 అధ్యాయాలు ఉన్నాయి. కురుక్షేత్రం లోని బ్రహ్మ సరోవరాన్ని విశేషంగా 28 అధ్యాయలలో సరో మహత్యంగా అనే పేరుతో వర్ణింపబడుతుంది. బలి చక్రవర్తి జరిపిన యజ్ఞం కురుక్షేత్రంలో జరిపినట్లు చెప్పబడింది.  ఈ పురాణానికి ప్రధాన వక్త పులస్త్యుడు మరియు శ్రోత నారదుడు.
వాయు పురాణము
వాయు పురాణము, శైవ పురాణము, వాయువు కు అంకితం చేయబడింది.  ఇందులో 24,000 శ్లోకములు ఉన్నాయి. బాణభట్టు తన రచనలైన కాదంబరి, హర్షచరిత్ర ఈ వాయు పురాణాన్ని గురించి ప్రస్తావించాడు. హర్ష చరిత్రలో ఈ గ్రంథం తన స్వగ్రామంలో తనకు చదివి వినిపించినట్లు చెప్పాడు.[56].పర్షియన్ యాత్రికుడు అలె బెరూని కూడా తన రచనలో అష్టాదశ పురాణాల గురించి ప్రస్తావించాడు. అందులో వాయుపురాణం క్రీ.శ 600 కు పూర్వనుంచే అత్యంత పవిత్రమైన గ్రంథంగా లెక్కించబడేదని తెలియజేశాడు.[57].ఈ పురాణంలో విశ్వం సృష్టి, పునఃసృష్టి, కాలాన్ని లెక్కించడం, అగ్ని, వరుణాది దేవతల మూలాల్ని, అత్రి, భృగు, అంగీరసాది ఋషుల వంశ మూలాలు, వారి వారసులు, దైత్యులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, పితృదేవతలు మొదలగు వారి మూలాలు, పశుపక్ష్యాదుల, పలు రాజ వంశీకుల వంశ వృ‍క్షాలు మొదలైన వాటిని గురించి వివరించబడి ఉంది.
విష్ణు పురాణం
విష్ణు పురాణం చిరంజీవి అయిన మార్కండేయ మహర్షిచే చెప్పబండింది. కృష్ణ వంశీయుడైన వజ్రుడు అను చక్రవర్తి సామంతరాజులు సంసేవిస్తున్న సమయంలో అక్కడకు వచ్చిన మహా ఋషులు, బ్రాహ్మణులు రాజును చూసి సనాతన వైష్ణవ ధర్మములు తెలుసుకొనుటకు వజ్రుడు అర్హుడని భావించి వైష్ణవ ధర్మమును తెలుసుకొమ్మని చెప్పారు. వారి మాటలను విని వజ్రుడు వినమ్రుడై మునులను విష్ణు ధర్మము చెప్పమని ప్రార్థించాడు. వారు మార్కండేయ మహాముని వైష్ణ ధర్మములు చెప్పుటకు అర్హుడని భావించి అతడిని విష్ణు ధర్మము చెప్పమని కోరారు. సభాసదులు అందరూ వినుచుండగా వజ్రుడు మార్కండేయ మహార్హి సంవాదంగా విష్ణు పురాణం చెప్పబడింది.
విజ్ఞాన భైరవ తంత్రము
విజ్ఞాన భైరవ తంత్రము - భైరవి (పార్వతి) భైరవరాజ్యం యొక్క అత్యధిక వాస్తవికతకు మార్గం యొక్క సారాన్ని వాస్తవికత మార్గంలో నడవడానికి బహిర్గతం చేసేందుకు భైరవుడు (శివుడు) ను అడుగడము జరిగింది.
వేదములు
హిందూమతంలో అత్యంత మౌలికమైన ప్రమాణంగా వేదాలను గుర్తిస్తారు. వేదములను శృతులు (వినబడినవి) అనీ, ఆమ్నాయములు అనీ అంటారు. "విద్" అనే ధాతువుకు "తెలియుట" అన్న అర్ధాన్నిబట్టి వేదములు భగవంతునిద్వారా "తెలుపబడినవి" అనీ, అవి ఏ మానవులచేతనూ రచింపబడలేదు అనీ విశ్వాసము. కనుకనే వేదాలను అపౌరుషేయములు అని కూడా అంటారు. వేదములను తెలిసికొన్న ఋషులను ద్రష్టలు అని అంటారు. ద్రష్ట అంటే దర్శించినవాడు అని అర్ధం. హిందూ శాస్త్రాల ప్రకారం వేదాలను ఋషులు భగవంతుని నుండి విని గానం చేశారు. అందుకే వీటిని శ్రుతులు అని కూడా అంటారు.  వేదాలకు (1). శ్రుతి, (2). అనుశ్రవం, (3). త్రయి, (4). సమమ్నాయము, (5). నిగమము, (6). ఆమ్నాయము, (7). స్వాధ్యాయం, (8). ఆగమం, (9). నిగమం అని తొమ్మిది పేర్లున్నాయి.
శ
శివ పురాణము
అష్టాదశ పురాణాలలో శివ పురాణం ఒకటి. వాయవీయ సంహితలో చెప్పిన ప్రకారం ఇందులో 12 సంహితలు, లక్ష శ్లోకాలు ఉండేవట. కాని వేదవ్యాసుడు పురాణాలను పునర్విభజన చేసిన తరువాత ఇందులో 24,000 శ్లోకాలు ఉన్నాయి. వ్యాసుడు దీనిని తన శిష్యుడు రోమహర్షణునికి ఉపదేశించాడు.  శివ పురాణములో 26,000 శ్లోకాలు మరొక లెక్కలో ఉన్నాయి. శివ పురాణాన్ని ఏడు సంహితలుగా విభజించారు.
శివ సంహిత
శివ సంహిత: హఠ యోగాపై మూడు శాస్త్రీయ గ్రంథాలలో ఒకటి (ఇది కూడా చూడండి: గరందా సంహిత మరియు హఠా యోగ ప్రదిపిక) తెలియని రచయిత వ్రాసినది. ఈ టెక్స్ట్ నందు హిందూ దేవుడు శివుడు తన భార్య పార్వతి కి ప్రసంగించారు.
శివ సూత్రాలు
వాసుగుప్తా యొక్క శివ సూత్రాలు - కాశ్మీర్ శైవిజం యొక్క పునాదిగా రూపొందిన డెబ్భై ఏడుగురు అపోరిజమ్స్ సేకరణ.
శుక్ల యజుర్వేదం
యజుర్వేదం (సంస్కృతం: यजुर्वेदः యజుర్వేద, యజస్సులు "త్యాగం ఫార్ములా" మరియు వేదం "జ్ఞానం" ఒక తత్పురుష సమ్మేళనం), హిందూమతం యొక్క నాలుగు వేద గ్రంథాలలో ఒకటి,[58]వేదంలోని ఋక్కులు, యజస్సులు, సామలు అన్నీ కలిసి ఒకే ఒక వేదరాశిగా ఉండేది. కృతయుగం నుండి ద్వాపరయుగం వచ్చుసరికి వేదరాశిని అధ్యయనము చేయవలెనన్న బహుకష్టమని ఎక్కువ మంది పెద్దగాఉత్సాహము చూపించనందున ఒకే వేదరాశి (వేదాలను)ని వ్యాస మహర్షి ఒక క్రమం ప్రకారం నాలుగు భాగములుగా విభజించాడు. ఈ వేదరాశిని వ్యాసుడు ఋక్కులు అన్నింటిని ఋక్సంహితగాను, యజస్సులు అన్నింటిని యజుస్సంహితగాను, సామలన్నింటినీ సామసంహితగాను విడదీసి అలాగే అథర్వమంత్రాలన్నీ ఒకచోట చేర్చి అథర్వసంహితగా తయారు చేసాడు. కనుకనే ఆయన భగవానుడు వేదవ్యాసుడు అయ్యాడనీ చెబుతారు. ఆవిధంగా నాలుగు వేదాలు ఋగ్వేదము, యజుర్వేదము, సామవేదము మరియు అధర్వణవేదము మనకు లభ్యమయ్యాయి. వేదాలలో ఆరు అంగాలు ఎంతో ముఖ్యం. అవి (1) శిక్ష, (2) వ్యాకరణము, (3) ఛందస్సు, (4) నిరుక్తము, (5) జ్యోతిష్యము మరియు (6) కల్పము. వీటినే వేదాంగాలు అని అందురు.  యజుర్వేద సంహిత, లేదా "సంకలనం", ప్రార్థనలో చారిత్రక వేద మతం యొక్క త్యాగం చేయటానికి అవసరమైన (మంత్రాలు) కలిగి ఉంది. బ్రాహ్మణాలు మరియు శ్రౌతసూత్రాలు దీనికి జోడించారు. వీటికి అర్థ వివరణ మరియు వాటి ప్రదర్శన వివరాలు సమాచారం కలిపారు. శుక్ల యజుర్వేదం వాజసనేయి సంహిత ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. వాజసనేయి అనేది వాజసనేయి శాఖ స్థాపకుడు వాజసనేయ మహర్షి వారి జ్ఞాపకం మరియు సంప్రదాయం నుండి అధికారంగా ఉద్భవించింది ఈ పేరు, వాజసనేయి సంహితలో నలభై అధ్యాయాలుతో కూడినది. ఒక్కొక్క వేదంలోను మంత్ర సంహిత, బ్రాహ్మణము, అరణ్యకము మరియు ఉపనిషత్తులు అని నాలుగు ఉపవిభాగాలున్నాయి. యజుర్వేదం రెండు భాగాలు ఉంటుంది. శుక్ల యజుర్వేదం మరియూ కృష్ణ యజుర్వేదం.
శుక్ల యజుర్వేదం లోని శాఖలు గురించి ఎన్నో భేదాలు ఉన్నాయి. ఈ వేదంలో తెలిసిన శాఖలు 17 ఉన్నాయి. అవి, (1) జాబాల, (2) కాపోల, (3)వైనతేయ, (4) అవటిక, (5) పారాశర, (6) తాపాయనీయ, (7) కాణ్వ, (8) భౌధేయ, (9) మాధ్యందిన (10) శాపేయ, (11) పౌండ్రవత్స (12) వైధేయ (13) కాత్యాయనీయ (14) ప్రధాన శాఖ (15) బైజావాప భేదం (తో) (16) ఔధేయ మరియు (17) గాలవ శాఖలు అని తెలుస్తున్నది. జాబాల శాఖకు 26 మరియు గాలవ శాఖకు 24 ఉపశాఖలు ఉన్నాయి.  శుక్ల యజుర్వేదం (కాణ్వ) మరియు శుక్ల యజుర్వేదం (మాద్యందిన) అనే రెండు శాఖలు ప్రస్తుతం లభ్యమవుతున్నాయి.  శుక్ల యజుర్వేదం (కాణ్వ) శాఖ (సంహిత) లో 40 అధ్యాయాలు, 328 అనువాకాలు, 2086 మంత్రాలు ఉన్నాయి. ఈ శాఖ దక్షిణభారతంలో ప్రచారంలో ఉంది.  శుక్ల యజుర్వేదం (మాద్యందిన) శాఖ (సంహిత) లో 40 అధ్యాయాలు, 303 అనువాకాలు, 1975 మంత్ర కండికలు (ఖండాల), 3988 మంత్రాలు, 29625 శబ్దాలు (పదాలు), 88875 అక్షరాలు కనపడతాయి. ఈ శాఖ ఉత్తరభారతంలో ప్రచారంలో ఉంది.
శృతి
శృతి (श्रुति): హిందూ గ్రంథాల కానన్. శృతికి రచయిత లేరు; ఋషుల చేత విన్న "సత్యం యొక్క విశ్వ శబ్దాలు" యొక్క దైవ రికార్డింగ్.
శుశ్రుత సంహిత
శుశ్రుత సంహిత: ఆయుర్వేద ఔషధం (భారతీయ సాంప్రదాయ వైద్యం) కు పురోగతి చెందిన ఒక శుశ్రుతకు పురాతన సంస్కృత గ్రంథం, శస్త్రచికిత్సపై నూతన అధ్యాయాలు ఉన్నాయి.
శిల్ప శాస్త్రము
శిల్ప శాస్త్రము: మూర్తి లేదా విగ్రహ మేకింగ్ పై ఒక పురాతన శిల్పా శాస్త్రం (ఐకాన్ డిజైన్).
ష
స
సహస్రనామ
సహస్రనామ - దేవతల పేర్ల జాబితాను కలిగి ఉన్న పుస్తకం.
సూత్రము
సూత్ర (सूत्र): సూత్రం అనేది ఒక సూత్రం లేదా ఒక పుస్తకం లేదా పాఠం రూపంలో ఇటువంటి అపోరిజమ్స్ యొక్క సేకరణను సూచిస్తుంది.  'సూత్రాలు' ఉపనిషత్తుల కంటే కొంతకాలం తరువాత వేద అధ్యయనం యొక్క ఒక పాఠశాలను ఏర్పరుస్తాయి.
స్మృతులు
స్మృతి - వేదాల కంటే ఇతర హిందూ గ్రంథాలు (ఉదా: ఇతిహాసాలు, పురాణాలు)
సామవేదం
వ్యాసుడు వేదాలను నాలుగు భాగాలుగా విభజించినప్పుడు, నాలుగింటిని నలుగురు ప్రధాన శిష్యులకు బోధించాడు. ఋగ్వేదాన్ని పైలునికి, యజుర్వేదాన్ని వైశంపాయునికి, సామవేదాన్ని జైమిని మహర్షికి మరియు అథర్వణ వేదాన్ని సుమంతునికి బోధించాడు.[59]
సూర్యోపనిషత్తు
ఈ సూర్యోపనిషత్తు[60], అథర్వణ వేదం లోనిది. అన్ని ఉపనిషత్తులులో అతి చిన్నది ఇది. ఇందులో ప్రథమముగా ఒక శాంతి మంత్రము, తరువాత ఉపనిషత్ మంత్ర భాగము చివరగా ఫలశ్రుతి చెప్ప బడ్డాయి. ఉన్న అన్ని ఉపనిషత్తులులో ఫలశ్రుతి చెప్పబడ్డ అతి తక్కువ ఉపనిషత్తులులో ఇది ఒకటి.
స్కాంద పురాణము
స్కాంద పురాణం వ్యాసుడు రచించిన ఆష్టాదశ పురాణలలో ఒకటి. ఇందులో 81,000 శ్లోకాలు ఉన్నాయి. ఈ పురాణం 7 ఖండాలుగా విభజించబడింది.
సౌర పురాణము
సౌర పురాణము (సంస్కృతం: सौर पुराण, శౌర పురాణ) హిందూ మత గ్రంథాల యొక్క శకంలోని శైవ ఉపపరాణాలలో ఒకటి.  ఈ సౌర పురాణము వచనం యొక్క రూపంలో ముద్రిత సంచికలు నందు 69 అధ్యాయాలు ఉన్నాయి మరియు చివరిమాటలో ఈ సౌర పురాణము బ్రహ్మ పురాణంలోని భాగంగా పేర్కొనబడింది. [61] సూర్యుడుకు ప్రత్యేకమైనది సౌర పురాణం అయిననూ, శివ మరియు అతని శక్తి పార్వతిలను శ్లాఘిస్తుంది. ఈ మూలగ్రంథం వారణాసిని స్తుతిస్తుంది మరియు దాని వివిధ పవిత్ర ప్రదేశాలు మరియు లింగాలను వివరిస్తుంది. [61] ఇందులో 31 వ అధ్యాయంలో ఊర్వశి మరియు పురూరవుడు యొక్క కథనం యొక్క ఒక రూపాన్ని కలిగి ఉంటుంది.  [62] ఇది దేవి ఆరాధన, దానాలు (విరాళాలు), వ్రతాలు (ప్రమాణాలు) మరియు పురాణాలు యొక్క క్లుప్త వర్ణనలతో కూడా వ్యవహరిస్తుంది.
స్వర్గ యోగ
స్వర్గ యోగ: ప్రాణిక్ బాడీ రిథమ్స్ యొక్క ప్రాచీన శాస్త్రం. ప్రాణము శ్వాస ద్వారా ఎలా నియంత్రించబడుతుందో విశ్లేషిస్తుంది.
హ
హఠ యోగా ప్రదీపిక
హఠయోగా యొక్క ప్రాధమిక వచనం, ఇది ఆసనాలు, ప్రాణాయామము, చక్రాలు, కుండలినీ, బంధాలు, క్రియలు, శక్తి, నాడులు మరియు ముద్రలు గురించిన సమాచారంతో సహా ఇందులో ఉంటాయి. ఇది 15 వ శతాబ్దం సి.ఈ. లో స్వామి స్వాత్మరామ వ్రాసినది.
క్ష
ఇవి కూడా చూడండి
హిందూమతం నిబంధనలు పదకోశం
హిందూ మతము సృష్టి క్రమము
హిందూమతం సంబంధిత వ్యాసాలు జాబితా
హిందూమతం సారాంశము
భారత దేశము చరిత్ర సారాంశం (ప్రాచీనం)
హిందూ మతము దేవతలు జాబితా
మూలాలు

మూసలు

వర్గం:హిందూ గ్రంథాలు
వర్గం:హిందూ మతము సంబంధిత జాబితాలు
వర్గం:హిందూ మతము
వర్గం:భారతీయ సాహిత్యం
వర్గం:సాహిత్యం జాబితాలు
వర్గం:జాబితాలు
వర్గం:ఉపనిషత్తులు
వర్గం:వేదాలు
వర్గం:హిందూ మతం పాఠాలు
వర్గం:సంస్కృత పాఠాలు
వర్గం:యోగా
వర్గం:హిందూ మతం తాత్విక భావనలు
వర్గం:ఆస్తికవాదం
వర్గం:ధ్యానం
వర్గం:బౌద్ధ మతము

హిందూ మతము గ్రంథాల జాబితా

అవయవాలు మొత్తం ఎన్ని?


ఉద్యోగం (Employment) అనగా యజమాని (Boss) వద్ద, యజమాని కొరకు పనిచేస్తూ ఆ పనికి తగిన జీతం (Salary / Wage) పొందటం. ఉద్యోగాన్ని గ్రాంధిక భాషలో ఊడిగం, పని, నౌకరీ అని అంటారు. ఉద్యోగం ఇచ్చేవారిని Employer అని, ఉద్యోగం చేసేవారిని Employee అని అంటారు. పూర్వకాలంలో "ఉత్తంకేతి మద్యంవాన్ కరె చాకిరి కుకర్ నినాన్" అనే హిందీ నానుడి ప్రచారంలో ఉండేది. దీనికి అర్ధం - వ్యవసాయం ఉత్తమం, వ్యాపారం మధ్యమం, ఉద్యోగం అధమం. ఉద్యోగం ఒక గాడిద చేసే పనిగా చెప్పబడింది. హరిత విప్లవంతో రసాయన మందులు వాడి వ్యవసాయం దెబ్బతినడం వల్ల గత 40, 50 సంవత్సరాలుగా ఉద్యోగం ఉత్తమంగా భావించబడుచున్నది.[1]
 (ఇంకా వుంది)
ఉద్యోగం ఎవరికి అవసరం?
సాధారణంగా ఏ వ్యక్తి అయినా తన స్వశక్తి మీద నమ్మకం లేనివాడు, భవిష్యత్తు అంటే భయం ఉన్నవాడు, లేదా ఆర్థికంగా ఎటువంటి ఆధారం లేనివాడు ఉద్యోగాన్ని నమ్ముకుంటాడు.
 (ఇంకా వుంది)
లాభాలు
తప్పనిసరిగా ప్రతి నెలా చివర జీతం వస్తుంది. కనుక దైనందిన జీవితం ఆర్థికంగా లోటు లేకుండా హాయిగా గడిచిపోతుంది.
క్రమశిక్షణ (టైం మేనేజ్మెంట్) అలవరుతుంది.
 (ఇంకా వుంది)
నష్టాలు
ఉద్యోగస్తునికి సమాజంతో కొన్ని సంబంధాలు తెగిపోతాయి.
వచ్చే జీతంతో రోజులు గడుపుకోవడమే కాని సంపాదన మిగులు ఉండదు.
జీతం పెరిగే కొలదీ ఖర్చులు పెరుగుతాయి.
ఉద్యోగం వల్ల వచ్చే జీతంతో ఆస్తులు సంపాదించడం దాదాపు అసాధ్యం.
అనారోగ్యం వచ్చి ఉద్యోగం మానివేసినప్పుడు భవిష్యత్తు ఆగమ్యగోచరంగా మారుతుంది.
అభిప్రాయాలు
పూర్వం విద్యార్థులు విజ్ణాన సముపార్జనకి విద్యను అభ్యసించేవారు, నేటి విద్యార్థులు కేవలం ఉద్యోగం కోసం విద్యను అభ్యసిస్తున్నారు. ఇది చాలా దురదృష్టకరం. చదువు పరమార్ధం విజ్ణానమే కాని ఉద్యోగం కాదు. చదువు వల్ల సంపాదించిన విజ్ణానాన్ని ఉపయోగించుకొని జీవితంలో ఎదగాలి. దిక్కులేని పరిస్థితుల్లో ఉద్యోగం చేయాలి.
ఉద్యోగం వల్ల సంపాదన ఉండదని, అది కేవలం చదువుకొనేవారు దిక్కులేని పరిస్థితిలో చేసుకొనేది అని, దేశవ్యాప్తంగా ఉద్యోగస్తుల్లో నెలకు 5,000 నుండి 25,000 రూపాయలు తెచ్చుకొనేవారు సుమారు 90% ఉండవచ్చని, వీరు ఎప్పుడూ నిత్యం ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటూవుంటారని, నెలకు లక్షల రూపాయల జీతం తీసుకొనేవారు 10% మాత్రమే ఉంటారని నిపుణుల అభిప్రాయం.
'ఉద్యోగంతో రోజులు గడుపుకోవడమే గాని సంపాదన ఉండదు, ఆస్తులు సంపాదించలేము, చదువుకి - సంపాదనకి సంబంధం లేదు, సంపాదనకి కావాల్సింది తెలివితేటలే గాని చదువు కాదు, సెటిల్మెంట్ అంటే పని చేయకపోయినా నెల తిరుగకుండా చేతికి డబ్బు వచ్చే స్థితి అని, సామర్థ్యం ఉన్న ప్రతి వ్యక్తి వయసులో ఉండగానే సెటిల్మెంట్ కోసం ప్లాన్ చేయాలని పలువురి అభిప్రాయం.
ఇంకా చదవండి
విద్య
మూలాలు

లంకెలు

వర్గం:వృత్తులు

ఉద్యోగం ని హిందీలో ఏమని అంటారు?


మాంటిస్సోరి విధానము ఇటాలియన్ వైద్యురాలు మరియు అధ్యాపకురాలు అయిన మరియా మాంటిస్సోరి (1870–1952) యొక్క పరిశోధన మరియు అనుభవముల ఆధారంగా పిల్లలకు విద్య నేర్పే పద్ధతి. ఇది ముఖ్యముగా డాక్టరు మాంటిస్సోరి యొక్క ఆవిష్కరణ. 1907లోఆమె దీనిని ఆమె ఈవిధంగా ప్రస్తావించింది "పిల్లవాని యొక్క వాస్తవిక సాధారణ స్వభావము",[1] చిన్నపిల్లలకు వారి స్వీయ-అధ్యయన ప్రక్రియ కొరకు రూపొందించబడిన వస్తువులతో సిద్ధం చేయబడిన పర్యావరణములో స్వేచ్ఛను ఇచ్చి వారిని ప్రయోగాత్మకంగా పరిశీలించిన ప్రక్రియలో ఇది సంభవించింది.[2] ఈ విధానము స్వయంగా
పిల్లల వాస్తవిక సహజ ప్రవృత్తిని బయటకు తేవటానికి, నిలుపుకోవటానికి మరియు ఆసరా ఇవ్వటానికి పిల్లపై చేసిన ఈ ప్రయోగాత్మక పరిశీలనను నకలు చేయటానికి పనిచేస్తుంది.[3]
ఈ విధానమును అనుసరించటంలో పిల్లవానిని అతని లేదా ఆమె యొక్క సమగ్రమైన సొంత స్వీయ-నిర్దేశ వికాసమునకు ఒక అంతర్గత సహజ మార్గదర్శకాన్ని కలిగి ఉన్నట్లుగా చూడటంలో ఉపాధ్యాయిని పాత్ర ఉంటుంది.[4] పరిశీలకురాలిగా ఉపాధ్యాయిని పాత్రలో కొన్నిసార్లు పిల్లలతో ప్రయోగాత్మక సంకర్షణ ఉంటుంది, వీనిని సాధారణంగా "పాఠములు" అని ప్రస్తావిస్తారు. ఇవి ప్రవర్తనా లోపములను పరిష్కరించటానికి లేదా పిల్లలు స్వేచ్ఛగా వాడుకోవటానికి పర్యావరణములో సమకూర్చబడిన వివిధ స్వీయ-అధ్యయన వస్తువులను ఏవిధంగా ఉపయోగించుకోవాలో చూపటానికి ఈ సంకర్షణలు ఉపయోగపడతాయి.[5]
పర్యావరణములో పరిస్థితులకు పిల్లల విలక్షణ ప్రవృత్తులు మరియు సున్నితత్వం మూలంగా, ఈ విధానము ప్రధానముగా చిన్నపిల్లలకు (2–6) వర్తిస్తుంది .[6] అయినప్పటికీ, ఇది కొన్నిసార్లు ప్రాథమిక పాఠశాల వయస్సు (6–12) పిల్లలు మరియు అప్పుడప్పుడు పసిపిల్లలు మరియు అప్పుడే నడక నేర్చుకున్న పిల్లలు, అదేవిధంగా మధ్య మరియు ఉన్నత పాఠశాల స్థాయి పిల్లలతో నిర్వహించబడుతుంది.[7][8]
మాంటిస్సోరి అనే పేరు చాలామందిచే గుర్తింపు పొందినప్పటికీ, అది ఒక వ్యాపార చిహ్నం కాదు, మరియు ఇది ఒకటి కన్నా ఎక్కువ సంస్థలతో ముడివడి ఉంది. ఈ విధానాన్ని పిల్లలతో ఉపయోగించటంలో, పాఠశాలలు వాటి వివరణము, ఆచరణాత్మక అన్వయము, మరియు తత్వములో భిన్నముగా ఉంటాయి.[9] ఈ వ్యాసము డాక్టరు మరియా మాంటిస్సోరి యొక్క పరిశోధన మరియు ఆవిష్కరణలు మరియు వాటిని అనుసరించేవారు మరియు ఆచరించేవారు పిల్లలతో వాటి క్రియాశీలక అన్వయమునకు సంబంధించింది.
చరిత్ర
1900లలో వివేచనాత్మక లోపములతో ఉన్న పిల్లలపై డాక్టరు మరియా మాంటిస్సోరి చేసిన ప్రయోగాత్మక పరిశోధన నుండి "మాంటిస్సోరి విధానము" అభివృద్ధి చెందింది.[10] ఆమె ఈ పరిశోధనను శాస్త్రీయ విద్య అనే ప్రాథమిక ఆలోచన ఆధారంగా ప్రారంభించింది. ఈ ఆలోచన 1800లలో ప్రత్యేక అవసరములు ఉన్న పిల్లలతో ఫ్రెంచ్ వైద్యులు జేన్ ఇటార్డ్ మరియు ఎడౌఆర్ద్ సెగ్విన్ చే అభివృద్ధి చేయబడి అమలు చేయబడింది.[11] ఇటార్డ్ యొక్క విద్యార్థి మరియు సహచరుడు అయిన సెగ్విన్, ప్రత్యేకముగా రూపొందించబడిన స్వీయ-శిక్షణా వస్తువులతో కొన్ని వ్యాయామములను జత చేయటం ద్వారా పిల్లలను వారి సహజ, స్వేచ్ఛా కార్యక్రమములలో గమనించటం అనే ఇటార్డ్ యొక్క మొట్టమొదటి ఆలోచనను విస్తరించాడు. అవకరములు ఉన్న పిల్లలతో డాక్టరు మాంటిస్సోరి యొక్క మొట్టమొదటి పరిశోధనలో ఈ విధానమునే అనుసరించి ఆమె సాధించిన విజయం ఆధారంగా, విలక్షణముగా పెరుగుతున్న పిల్లల విద్యకు కూడా ప్రయోజనం చేకూర్చేటట్లు ఇది ఏవిధంగా అన్వయించబడుతుందో అధ్యయనం చేయటానికి ఒక అవకాశం కొరకు ఆమె వెదకటం ప్రారంభించింది.[12]
1906లో, రోమ్ లోని శాన్ లోరెంజో జిల్లా యొక్క తక్కువ-ఆదాయ గృహ నిర్మాణ ప్రాంతములోని చిన్న పిల్లల (2–6) కొరకు ఒక డే-కేర్ కేంద్రమును స్థాపించటానికి మాంటిస్సోరిని అడిగినప్పుడు ఆ అవకాశం దానంతట అదే వచ్చింది.[13] 1907లో పిల్లల గృహము అనే పేరుతొ ఆమె ఆ కేంద్రాన్ని ప్రారంభించింది, మరియు మునుపు సెగ్విన్ సూచించిన శాస్త్రీయ విధానములో పిల్లలను పరిశీలించటం ప్రారంభించింది.[12] ఈ క్రమములో, పిల్లలు ఆ వస్తువులకు లోతైన ఏకాగ్రతతో ప్రతిస్పందించారని దాని ఫలితంగా వారి ప్రవర్తనలో ప్రాథమిక మార్పు కనిపించిందని, పిల్లలు వారి పర్యావరణములోనే కాల్పనిక, ఏకాగ్రతా లోపం, మరియు క్రమరాహిత్యం వంటి సాధారణ ప్రవర్తనల నుండి గొప్ప శాంతము, ప్రశాంతము మరియు క్రమమైన స్థితికి చేరుకోవటాన్ని డాక్టరు మాంటిస్సోరి వెంటనే కనుగొన్నారు. ఆమె పర్యావరణములో పిల్లలందరిలో సంభవించిన ఈ మార్పును గమనించిన ఆమె, పిల్లవాని యొక్క వాస్తవిక సాధారణ ప్రవృత్తిని కనుగొనగలిగిందని తేల్చి చెప్పింది. తరువాత, డాక్టరు మాంటిస్సోరి ఈ మార్పును ప్రామాణీకరణ అని మరియు కొత్తగా ఆవిష్కృతమైన పిల్లవానిని ప్రమాణీకరించబడ్డవాడు అని ప్రస్తావించింది.[14]
1907 తరువాత, డాక్టరు మాంటిస్సోరి తన ఆవిష్కరణలను మరియు అనుభవాలను ఉపాధ్యాయులకు, మరియు పిల్లలలో ఈ మార్పులు ఎలా వచ్చాయో తెలుసుకోవటానికి ఎక్కువ ఆసక్తితో ఉన్న ఇతరులకు నివేదించింది. ఈ ఆసక్తి వెంటనే ఆ విషయం పైన ఆమె పలు పుస్తకాలు రాయటానికి మరియు తన విధానమును వివరించటానికి శిక్షణా కార్యక్రమములను నిర్వహించటానికి దారి తీసింది, ఈ విధానము చిట్టచివరకు "మాంటిస్సోరి విధానము"గా ప్రసిద్ధి చెందింది.[15]
చిన్నపిల్లలతో ఆమె మొదట్లో చేసిన ప్రయోగముల తరువాత, మాంటిస్సోరి నూతన వస్తువులను ప్రవేశ పెట్టటం ద్వారా మరియు వివిధ వయస్సుల పిల్లలతో ఆమె విధానం యొక్క ప్రభావములను అధ్యయనం చేయటం ద్వారా తన పరిశోధనను విస్తరించింది. ఉదాహరణకు, ఆమె జీవిత చరమ దశలో, తన పుస్తకం De l'Enfant à l'Adolescent,[16] (ఫ్రమ్ చైల్డ్ హుడ్ టు అడోలెసెన్స్ ) లో, మాంటిస్సోరి ఉన్నత-పాఠశాల మరియు విశ్వవిద్యాలయములకు తన విధానము ఏ విధంగా అన్వయించబడుతుందో వివరించటం ద్వారా, ఇంటర్నేషనల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్ మరియు UNESCO యొక్క కృషికి సహకరించింది. 1952లో ఆమె మరణించే వరకు సుమారు 40 సంవత్సరముల పాటు సాగిన ఆమె రచనలు, ఉపన్యాసములు, మరియు పరిశోధన ఆ విధానమును గురించిన జ్ఞానము యొక్క మూల ఆధారాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. ఈ విధానము ప్రస్తుతం ప్రపంచమంతటా మాంటిస్సోరి అన్న పేరుతో సంబంధం ఉన్న పాఠశాలలు మరియు ఇతర విద్యాసంస్థలలో వేర్వేరు సిద్ధాంతములకు అనుగుణంగా నిర్వహించబడుతోంది.[17]
1952లో డాక్టరు మాంటిస్సోరి మరణించినప్పటి నుండి, ఆ విధానము పలు భిన్న సిద్ధాంత మార్గముల గుండా వృద్ధి చెందింది. ప్రతి మార్గము దాని సొంత ప్రత్యేకమైన సంస్థాగత అనుసంధానములు, శిక్షణ మరియు సాధారణ ప్రజలకు ఆ విధానమును అందజేయటాన్ని వృద్ధి చేసుకుంది.[18]
సిద్ధాంతము
మాంటిస్సోరి విధానము యొక్క సిద్ధాంతము కొంతవరకు స్పష్టత లేకుండా, అయోమయంగా ఉండిపోయింది. దీనికి కారణం 1907లో డాక్టరు మాంటిస్సోరి పిల్లలపైన తన విధానం యొక్క ప్రభావము పూర్తిగా యాదృచ్ఛికం అని కనుగొనటమే. ఆమె జీవితకాలమంతా, డాక్టరు మాంటిస్సోరి తన ఆవిష్కరణ నుండి ఉద్భవించిన ఆ విధానము గురించి సవిస్తారముగా వివరించలేదు; ఆ విధానమును వివరించే బదులు, పిల్లలపై దాని ప్రభావం గురించి ఎక్కువగా మాట్లాడింది మరియు రచనలు చేసింది.[19] అందువలన దాని మూల సిద్ధాంతము యొక్క ప్రశ్నను ఇతరులకు వదిలిపెట్టబడింది, అది చిట్టచివరకు పలు భిన్న మార్గములకు దారితీసింది. కొంతమందికి, ఆ విధానము డాక్టరు మాంటిస్సోరి యొక్క వ్యక్తిత్వముతో చాలా దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంది, కావున నేరుగా ఆమె నియంత్రణ మరియు ఉనికికి బయట ఆచరించినప్పుడు, అది అక్కడి సంస్కృతీ సందర్భముల యొక్క అవసరములు మరియు ఆసక్తులకు బద్ధమగునట్లు పలుచబడి తప్పుగా అన్వయించబడుతుంది.[20]
ఆ విధానం యొక్క సిద్దాంతం గురించిన అయోమయం మరియు సంఘర్షణ యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో మాంటిస్సోరి[21] యొక్క ఆధునిక వికాసంలో ప్రత్యేక తీవ్రతతో తలెత్తాయి. యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో, 1967లో, "మాంటిస్సోరి" అనే పేరు ఒక "సాధారణ పదం"గా ఉంచబడింది, అనగా ఏ సంస్థ దానిని తన సొంత ప్రయోజనం కొరకు దానిని ఉపయోగించలేదు.[22] అప్పటి నుండి, మాంటిస్సోరి సంస్థలు మరియు సిద్దాంతముల సంఖ్య మరియు భిన్నత్వం గణనీయంగా విస్తరించాయి.
మాంటిస్సోరి విధానము యొక్క ఒక ముఖ్య సిద్దాంతం స్వయంగా డాక్టరు మాంటిస్సోరి యొక్క వ్యక్తిత్వముతో సంబంధం కలిగి ఉంది. స్వయంగా డాక్టరు మాంటిస్సోరి నుండి లేదా ఆమె కుమారుడు లేదా వారసుడు అయిన మారియో మాంటిస్సోరి నుండి అధికారాన్ని కోరుకుంటున్న డాక్టరు మాంటిస్సోరి యొక్క సహోద్యోగులు మరియు వారసులు చెప్పిన దాని ప్రకారం ఈ సిద్ధాంతము మాంటిస్సోరి విధానమును నిర్వచిస్తుంది.[23]
ఆ ఆలోచన చుట్టూ అభివృద్ధి చెందిన రెండవ ప్రముఖ సిద్ధాంతము ఏమిటంటే ఆ విధానము ఆ సమయములో అది పనిచేస్తున్న చుట్టూ ఉన్న సంస్కృతి యొక్క నియంత్రణలో ఉంటుంది. ఈ సంస్కృతి-తరహా సిద్ధాంతము ఆ విధానమును అప్పటి ప్రసిద్ధ సిద్ధాంతములు మరియు సాంప్రదాయ ఆలోచనలలో సరిపడేటట్లు నిర్వచిస్తుంది. ఉదాహరణకు, ఈ సిద్దాంతములో, 1907లో డాక్టరు మాంటిస్సోరిచే వర్ణించబడిన ఆ విధానం యొక్క ప్రభావములు అప్పటి ఇటాలియన్ సందర్భము మూలంగా అని వివరించబడ్డాయి, ఇది వేరే ప్రదేశము మరియు కాలంలో ఉన్న పిల్లలతో నకలు చేయటానికి వీలు కాదు.[24]
మూడవ ముఖ్య సిద్ధాంతము ఏమని చెపుతుందంటే మాంటిస్సోరి విధానము ప్రకృతి యొక్క అనంతమైన మరియు ఆద్యంత రహితమైన నియమములకు కట్టుబడినట్లుగా ఉన్న ఒక మార్గాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ మార్గము ఏ వ్యక్తిత్వానికీ లేదా సంస్కృతికి సంబంధించినది కాదు. ఈ సిద్ధాంతము వాస్తవిక ఉనికిని సాధించటానికి ప్రకృతి నియమాలను అనుసరించే ఒక శాస్త్రీయ విధానముగా నిర్వచించబడింది.[25] 2003లో, ప్రత్యేకముగా ఈ సిద్ధాంతమును అనుసరించటానికి, ఒక కొత్త, సమగ్ర సాంకేతికత ప్రకటించబడింది.[26]
ఆచరణలో, మాంటిస్సోరి విధానము ఈ మూడు ముఖ్య సిద్దాంతములను కావసినంత మేర ఉపయోగించుకుంటూ అన్వయించబడుతుంది, అయినప్పటికీ అవన్నీ సాధారణముగా ఆ అంశంపైన డాక్టరు మాంటిస్సోరి యొక్క రచనలలో కనీసం కొంత భాగమునైనా సమర్దిస్తాయి. కొందరు కచ్చితంగా ఒక సిద్ధాంతమును లేదా ఇంకొక దానిని అంటిపెట్టుకుని ఉంటే, ఇతరులు వారి సొంత సిద్దాంతముల వినూత్న మిశ్రమాన్ని మరియు ఆమె రచనల వివరణను రూపొందిస్తారు. ఈ భేదములు ఉన్నప్పటికీ, మాంటిస్సోరి విధానముతో అనుగుణంగా ఉండే అనేకమంది అనుసరించేవారు మరియు ఆచరించే వారి మధ్య ఉమ్మడిగా ఉండే పలు అంశములు ఉన్నాయి.
భావనలు
ప్రకృతి యొక్క అంతర్గత మార్గదర్శకత్వం . పిల్లలందరూ వారి వాస్తవిక సాధారణ వికాసమును నిర్దేశించే ప్రకృతి నుండి స్వయంసిద్ధమైన అంతర్గత అదుపాజ్ఞలను కలిగి ఉంటారు.[27]
స్వీయ-నిర్దేశ అధ్యయనం కొరకు స్వేచ్ఛ . మాంటిస్సోరి విధానము పిల్లలు వారి కొంత కార్యక్రమాలను ఎంచుకునే వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛను గౌరవిస్తుంది. ఈ స్వేచ్ఛ స్వీయ-దిశా అధ్యయనము కొరకు పిల్లలు వారి అంతర్గత మార్గనిర్దేశకత్వాన్నిఅనుసరించటానికి అనుమతిస్తుంది.[28]
వికాసం యొక్క దశలు . పిల్లల సహజ వికాసం పలు ప్రత్యేక వికాస దశల ద్వారా జరుగుతుంది. వికాస ప్రక్రియలో ప్రాథమిక సామర్ధ్యములను సాధించటానికి ఇందులో ప్రతి ఒక్క స్థాయి దానికి ప్రత్యేకమైన సొంత పరిస్థితులను మరియు సున్నితమైన వ్యవధులను కలిగి ఉంటుంది. మొదటి స్థాయిలో (0–6 సంవత్సరముల వయస్సు) మూల వ్యక్తిత్వం రూపొందటం మరియు భౌతిక జ్ఞానేంద్రియముల ద్వారా నేర్చుకోవటం ఉంటాయి. ఈ దశలో, పిల్లలు భాష నేర్చుకోవటానికి మరియు ప్రాథమిక మానసిక క్రమమును వృద్ధి చేసుకోవటానికి సున్నితమైన వ్యవధులను అనుభవిస్తారు.[29] రెండవ దశ వికాసంలో (6–12) వియుక్త తర్కం ద్వారా నేర్చుకోవటం, ఊహాశక్తి ద్వారా మరియు ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకోవటం ద్వారా వృద్ధి చెందటం ఉంటాయి. మూడవ దశ (12–18) కౌమార పెరుగుదల కాలము, ఇందులో యుక్త వయస్సులో వచ్చే గణనీయమైన శారీరిక మార్పులు, మానవ వ్యక్తిత్వము ముఖ్యంగా చుట్టుపక్కల సమాజంలోని అనుభవములకు సంబంధించిన వ్యక్తిత్వం విలువను అధ్యయనం చేయటం ఉంటాయి. నాలుగవ దశలో (18+), పెద్దల సంఘంలో పరిణితి చెందే ప్రక్రియలో మిగిలిన వికాసం అంతా పూర్తిఅవటం ఉంటుంది.[30]
సిద్ధమైన పర్యావరణము . పిల్లల చుట్టూ ఉన్న సరిఅయిన పరిస్థితులు వారి వాస్తవిక సహజ వికాసానికి వీలుకల్పిస్తాయి మరియు సహకరిస్తాయి. చిన్నపిల్లలకు, స్వీయ-నిర్దేశ అధ్యయనం కొరకు వారి సహజ ప్రవృత్తులను మరియు ఆసక్తులను ప్రేరేపించటానికి, క్రమపద్ధతిలో అమర్చబడి, స్వేచ్ఛగా స్వతంత్రంగా వాడుకోవటానికి అందుబాటులో ఉండే పలు భౌతిక వస్తువులను అందించటం ద్వారా పర్యావరణము ఈ విధంగా సిద్ధం చేయబడుతుంది.[31]
పరిశీలన మరియు పరోక్ష బోధన. పిల్లలు వారికి ఇష్టమైన కార్యక్రమాలలో మునిగిపోయేటట్లు చూడటం ఉపాధ్యాయుని పని. పిల్లలను కాకుండా పర్యావరణాన్ని నియంత్రించే ఈ పరోక్ష శిక్షణ, ముందుగానే-నిర్ణయింపబడిన ఒక పాఠ్య ప్రణాళికని అమలు చేయటంలో సాధారణ ఉపాధ్యాయుని పాత్రకు పూర్తి భిన్నంగా ఉంటుంది. ఉదాహరణకు, ఒక మాంటిస్సోరి విధాన తరగతిలో ఒక ఉపాధ్యాయిని ప్రవర్తన సరిగాలేని పిల్లవానిని సాధారణ పద్ధతిలోలాగా దండించటం లేదా బహుమతులివ్వటం బదులుగా, పిల్లవాని దృష్టిని కొన్ని మంచి పనుల వైపు మరలుస్తుంది.[32]
ప్రామాణీకరణము . 0–6 సంవత్సరముల మధ్యన వికాస స్థాయిలో, పిల్లలు వారి ప్రాథమిక వ్యక్తిత్వాన్ని క్రమరాహిత్యం, ఏకాగ్రతాలోపం, మరియు ఊహలలో విహరించటం నుండి కచ్చితమైన సాధారణ స్థితికి మార్చుకోగలిగే సామర్ధ్యాన్ని కలిగి ఉంటారు. ఈ సాధారణ స్థితిలో వారు ఐచ్చిక స్వీయ-క్రమశిక్షణ, స్వతంత్రత, సక్రమత పైన ఇష్టం, మరియు సాంఘిక పరిస్థితిలో ఇతరులతో పూర్తి సామరస్యం మరియు శాంతి వంటి బాహ్య ప్రవర్తన కలిగి ఉంటారు. సాధారణ స్థితికి ఈ మానసిక మార్పు పిల్లలు తమకు తాము స్వేచ్ఛగా కోరుకున్న ఒక శారీరిక క్రియపైన పూర్తి ఏకాగ్రత ద్వారా సంభవిస్తుంది.[33]
శోషక మది . చిన్న పిల్లవాడు (0–6) ఒక శోషక మదిని కలిగి ఉంటాడు. ఇది పర్యావరణములోని అనుభవములను నేరుగా దాని సంపూర్ణ మూల వ్యక్తిత్వంలోకి మరియు జీవితకాల వ్యక్తిత్వంలోకి సహజముగా చొప్పిస్తుంది. చిన్నపిల్లలకు ప్రత్యేకమైన, ఈ మానసిక శక్తి, ప్రయత్నమేమీ లేకుండానే, యాదృచికంగా పలు అంశములను నేర్చుకోవటానికి వీలు కల్పిస్తుంది. ఇది వారి వాస్తవిక సహజ వికాసానికి తిరిగి రావటానికి కీలకమైన ప్రామాణీకరణ ప్రక్రియకు లోనుకావటానికి కూడా అనుమతిస్తుంది. సుమారు ఆరు సంవత్సరముల వయస్సు తరువాత, ఈ శోషక మది సామర్ధ్యం కనుమరుగైపోతుంది.[34]
ఆట కాదు, పని . పర్యావరణములోని ఆకస్మిక అనుభవముల ద్వారా అభివృద్ధి చెందటానికి పిల్లలు ఒక స్వాభావికమైన ప్రవృత్తిని కలిగి ఉంటారు. ఈ అనుభవములను డాక్టరు మాంటిస్సోరి 'కృత్యము'గా ప్రస్తావించారు.[35] ఈ ఉద్దేశంలో, పిల్లల సాధారణ చురుకుదనం బొమ్మలు లేదా కల్పనల వంటి ఊరికే కూర్చుని ఆడే ఆటల ద్వారా కన్నా, అప్పటి పరిస్థితిలో ఉన్న వాస్తవికతతో ముడిపడి ఉంటుంది.[36][37]
బహుళ-వయస్సు వర్గీకరణ . పిల్లలు వారి స్వతంత్ర స్వీయ-నిర్దేశ కార్యకలాపములను సమర్ధించే ఐచ్చిక విధానములో ఒకరి నుండి ఒకరు నేర్చుకుంటారు. కావున సాధారణ మాంటిస్సోరి తరగతిగదిలో అన్ని వయస్సుల పిల్లలు కలిసి ఉంటారు, ఉదాహరణకు 2–6 (ప్రాథమిక స్థాయి) లేదా 6–12 (ఎలిమెంటరీ స్థాయి).[38]
మాంటిస్సోరి వస్తువులు మరియు పాఠ్యప్రణాళిక
మాంటిస్సోరి విధానములో పిల్లవాని యొక్క సొంత సహజ అంతర్గత నిర్దేశం నుండి వచ్చే అధ్యయన పాఠ్య ప్రణాళిక ఉంటుంది మరియు పిల్లవాని వివిధ వ్యక్తిగత ఆసక్తులు పని పైన ఉండటంతో బాహ్య ప్రవర్తనలో అవి వ్యక్తమవుతాయి. ప్రకృతి యొక్క ఈ ఆలోచనను సమర్ధిస్తూ, స్వీయ-నిర్దేశ క్రియల ద్వారా పిల్లవాని ఆసక్తిని ప్రేరేపించటానికి ఈ విధానము వివిధ రకాల వస్తువులను అందిస్తోంది. వికాసం యొక్క తొలి స్థాయిలో (0–6), ఈ వస్తువులు సాధారణముగా ఐదు ప్రాథమిక వర్గములలో చేర్చబడతాయి: క్రియాశీలక జీవనం, ఇంద్రియ సంబంధిత, గణితం, భాష, మరియు సంస్కృతి. ఇతర వర్గములలో భూగోళశాస్త్రము (అంతరిక్షములో పిల్లవాడు తనని తాను చూసుకోవటం), చరిత్ర (కాలంలో పిల్లవాడు తనని తాను చూసుకోవటం), మరియు సామాన్యశాస్త్రము (సహజ ప్రపంచముతో సంకర్షణ) ఉన్నాయి.
క్రియాశీలక జీవనం
క్రియాశీలక జీవన వస్తువులు మరియు వ్యాయామములు భౌతిక సంయమనం, స్వీయ రక్షణ మరియు పర్యావరణ రక్షణ మొదలైన వాటిని అభివృద్ధి చేసుకోవటానికి చిన్న పిల్లల సహజ ఆసక్తులకు ప్రతిస్పందిస్తాయి. గుండీలు పెట్టుకోవటం, జిప్ వేసుకోవటం, బో (దూముడి) కట్టుకోవటం, లేసు కట్టుకోవటం సాధన చేయటానికి వివధ ఉపకరణములను ఉపయోగించి, కొన్ని ప్రత్యేక వస్తువులు సొంతగా దుస్తులు ధరించటానికి అవకాశములను అందజేస్తున్నాయి. ఇతర క్రియాశీలక జీవన వస్తువులలో పోయటం, తవ్వి తీయటం, మరియు క్రమములో పెట్టటం వంటి కార్యక్రమములు, చెయ్యి-కంటి సంయమనానికి బల్లను శుభ్రపరచటం మరియు వంట చేయటం వంటివి ఉంటాయి. ఈ కార్యక్రమములు, ప్రామాణీకరణ సాధించటానికి పిల్లలలో ధారణ శక్తిని పెంచటానికి ఒక ప్రయోజనకరమైన అవకాశాన్ని కూడా అందిస్తాయి. ఇతర క్రియాశీలక జీవన కార్యక్రమములలో చేతులు కట్టుకోవటం, కుర్చీలో కూర్చోవటం మరియు ఒక వరుసలో నడవటం వంటి వినయ ప్రవర్తనలలో పాఠములు ఉంటాయి.[39]
ఇంద్రియ విషయములకు సంబంధించిన
ఇంద్రియ సంబంధ వస్తువులు ప్రమాణం, రంగు, ఆకారం మరియు పరిమాణం వంటి లక్షణములతో సహా, భౌతిక పర్యావరణము యొక్క సహజ క్రమమును అనుభవించటానికి పిల్లలకు వివిధ రకాల కార్యక్రమములు మరియు వ్యాయామములు అందజేస్తాయి.[40] వీటిలో చాలా వస్తువులను సెగ్విన్ శాస్త్రీయ విద్యతో తన మునుపటి పరిశోధనలో మొట్టమొదట సూచించి అభివృద్ధి చేసాడు.[41]
గులాబీరంగు శిఖరము (వివధ ఘన పరిమాణములలో ఉన్న పది వరుస ఘనముల శ్రేణి); గుబురు స్థూపములు (వివిధ పరిమాణములలో ఉన్న స్థూపకములను పెట్టటానికి 10 గుంటలతో కూడిన కొయ్య దుంగలు); వెడల్పు మెట్లు (వరుసగా రెండు పరిమాణములలో ఉన్న పది కొయ్య దుంగలు); రంగుల పలకలు (ఒకే రకమైన వాటిని జత చేయటానికి మరియు ఒకే రంగుతో ఉన్న వాటిని విడిగా పెట్టటానికి రంగుల వస్తువులు) మొదలైనవి ఈ వస్తువులకు ఉదాహరణలు.[42]
గణితశాస్త్రం
ఈ రంగంలో, గణించటం, స్థాన విలువ, కూడిక, తీసివేత, భాగహారము మరియు గుణకారం వంటి ప్రాథమిక విషయములు చూపటానికి వస్తువులు అందించబడతాయి. సంఖ్యలను నిర్ణయించటానికి, ఎరుపు మరియు నీలం రంగులో ఉన్న భాగములు మరియు "కదురు పెట్టె" లతో కూడిన పది చువ్వలు ఉంటాయి, ఇందులో కొన్ని వస్తువుల సమూహములను, 1–10 వర్గములుగా ప్రత్యేక అరలలో ఉంచాయి. సంఖ్యా చిహ్నములను నేర్చుకోవటానికి, 1–9 వరకు గరుకు కాగితంతో చేసిన సంఖ్యలు ఉంటాయి. కూడిక, తీసివేత, మరియు స్థాన విలువ అధ్యయనం చేయటానికి, పూసలు, ప్లాస్టిక్ లేదా కొయ్యతో వివధ ఆకృతులలో చేసిన వస్తువులు 1, 10, 100 మొదలైన సంఖ్యల దశాంశ రూపును సూచిస్తాయి. ఈ ప్రాథమిక గణిత వస్తువులతో పాటు, భిన్నం, క్షేత్ర గణిత సంబంధములు మరియు బీజగణితం యొక్క మూల సిద్దాంతములను చూపించటానికి ద్విపాద మరియు త్రిపాద సిద్దాంతముల వంటివి ఉన్నాయి.[43]
భాష
వికాసపు మొదటి స్థాయిలో (0–6), మాంటిస్సోరి భాషా వస్తువులు రాత పరికరాన్ని ఉపయోగించుకోవటం మరియు రాసిన భాషను చదవగలిగే నైపుణ్యాన్ని అభివృద్ధి చేస్తాయి. లిఖిత నైపుణ్య అభివృద్ధి కొరకు, లోహ ముక్కలు ఒక పెన్సిలు లేదా పెన్ను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు వివిధ ఆకారముల సరిహద్దు గీతలను దిద్దుతున్నప్పుడు ఆ పిల్లవాని చేతికి ఊతం ఇవ్వటానికి అవసరమైన వ్యాయామములను అందిస్తాయి. చదవటానికి, సాధారణముగా గరుకు కాగితపు అక్షరములుగా పిలవబడే, అక్షరముల సమూహము, ప్రతి అక్షరాన్నీ దానికి సంబంధించిన అక్షర శబ్దముతో కలపటానికి ఉపయోగపడుతుంది.[44] "సెగ్విన్ మూడు-పీరియడ్ ల పాఠము" (క్రింద చూడుము) గా ప్రసిద్ధమైన ఒక పాఠము, పలు అక్షరములను ప్రదర్శిస్తూ అక్షరముల ధ్వనులను నేర్చుకోవటంలో పిల్లలకు మార్గదర్శకత్వం చేస్తున్నాయి, చివరకు ఈ అక్షరములన్నీ కలిసి “up” మరియు “cat” వంటి కొన్ని సరళమైన శబ్ద పదములను తయారుచేస్తాయి. ఈ పరిభాషా పాఠముల యొక్క లక్ష్యం అక్షరములు శబ్దాన్ని కలుగజేస్తాయని, ఇవన్నీ కలిసి పదాలను ఇస్తాయని పిల్లలకు చూపటం. ఆరు సంవత్సరముల కన్నా పెద్ద వయస్సు పిల్లలకు, మాంటిస్సోరి భాషా వస్తువులు నామవాచకము, క్రియా పదములు, విశేషణములు, ఉపపదములు, విభక్తి ప్రత్యయములు, క్రియా విశేషణములు, సముచ్ఛయములు, సర్వనామములు మరియు ఆశ్చర్యార్ధకములు వంటి భాషా విభాగములతో సహా వ్యాకరణము నేర్చుకోవటానికి పిల్లలకు సహాయం చేయటానికి అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.[45]
సాంస్కృతిక పాఠ్యాంశములు
మాంటిస్సోరి తరగతి గదిలో భూగోళశాస్త్రము (భౌగోళిక పటముల పజిల్స్, గోళములు, ప్రత్యేకముగా ఒక దేశానికి సంబంధించిన వస్తువులను కలిగి ఉన్న సాంస్కృతిక సూటుకేసులు) మరియు మొక్కలు మరియు జంతువుల పేర్లు పెట్టటంలో జీవశాస్త్రము వంటి సామాన్యశాస్త్రము వంటి సాంస్కృతిక పాఠ్యాంశములు నేర్చుకోవటానికి, ఇతర వస్తువులు మరియు వనరులు ఉంటాయి. సంగీతం మరియు కళలలో కూడా సాధారణంగా వివిధ మార్గములలో పిల్లలు పాలుపంచుకుంటారు. సుమారు ఆరు సంవత్సరముల తర్వాత, విస్తృతమైన ఆధునిక పాఠ్యాంశములను నేర్చుకోవటానికి అభ్యాస వనరులలో పుస్తక పఠనము మారియు వియుక్త వస్తువులు ఉన్నాయి.[46]
ప్రాథమిక (6–12) పాఠ్యప్రణాళిక
వికాసం యొక్క రెండవ దశలో (6–12), ఈ పాఠ్యప్రణాళిక సాంప్రదాయబద్ధమైన పుస్తకములు మరియు లిఖిత కార్యక్రమముల రూపు సంతరించుకుంటుంది, ఎందుకనగా ఇప్పుడు పిల్లలు ఇంతకూ ముందు లాగా భౌతిక పర్యావరణమునకు అంతగా స్పందించకుండా వియుక్త వాదన ద్వారా ఈకువ పనిచేస్తున్నారు.[47] మరింత ఆధునికమైన ఈ పాఠ్యప్రణాళిక కొరకు సందర్భానుసారమైన రూపు విశ్వ విద్యగా వర్ణించబడింది. ఈ భావన 1935లో ఇంగ్లాండులో మొదట వివరించబడింది.[48] విశ్వ విద్య సంపూర్ణ విశ్వం యొక్క అన్యోన్య సంబంధము యొక్క పూర్తి కర్తవ్యము, ఇది ప్రాథమిక పాఠశాల పిల్లలు భిన్న అంశములకు సంబంధించిన రంగముల నుండి జ్ఞానమును సముపార్జించుకోవటానికి వీలు కల్పిస్తుంది.[49]
పాఠములు
మాంటిస్సోరి విధానములో, పిల్లల వాస్తవ సాధారణ వికాసమునకు సహకరించటానికి పాఠము అనేది పిల్లలతో ఒక ప్రయోగాత్మక సంకర్షణ.[50] వస్తువులతో, పిల్లలకు వారి వ్యక్తిగత ఆసక్తులకు తగినట్లుగా వారికి ఉపయోగపడటం ఈ పాఠముల ప్రధాన లక్ష్యం. అందువలన ఈ పాఠములు ఉపాధ్యాయుల వ్యక్తిగత ప్రమేయాన్ని సాధ్యమైనంత తగ్గించేటట్లు, తద్వారా పిల్లలు వస్తువుల ద్వారా స్వయంగా తమంతట తాము నేర్చుకునేటప్పుడు కలుగజేసుకోకుండా ఉండే విధంగా ఉంటాయి.[51]
పలు వివరణల కొరకు, మొట్టమొదట సెగ్విన్ వివరించిన, ఒక మూడు-మెట్ల విధానము, వస్తువులకు మరియు పేర్లకు మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని చూపించటానికి మాంటిస్సోరి విధానములో ఉపయోగించబడుతుంది. ఇది "మూడు-పీరియడ్ ల పాఠము" అని పిలవబడుతుంది.[52] ఈ పరిభాషా పాఠముతో, పిల్లలు ఉపయోగిస్తున్న వాటి నుండి రెండు లేదా మూడు వస్తువులు ఎంచుకోబడతాయి.
మొదటి పీరియడ్ లో పిల్లలకు ఆ వస్తువు పేరు చెప్పబడుతుంది. అక్షర ధ్వనుల విషయములో, ఆ ఉపాధ్యాయిని పిల్లల చేత ఆ అక్షరాన్ని దిద్దించి, ఈవిధంగా చెప్పించావలసి ఉంటుంది, "ఇది /u/. ఇది /p/." దీనితో పిల్లలు వారు నేర్చుకుంటున్న దాని పేరును తెలుసుకుంటారు.
రెండవ పీరియడ్ పిల్లలు వేర్వేరు వస్తువులను గుర్తించటానికి సహాయం చేస్తుంది. మూడు-పీరియడ్ ల పాఠములో ఎక్కువ సమయం రెండవ పీరియడ్ లోనే ఉంటుంది. ఉపాధ్యాయిని అడిగే కొన్ని విషయములు ఏవనగా, "నాకు /u/ ని చూపించు. నాకు /p/ ని చూపించు” లేదా "/u/ ఎక్కడుందో చెప్పు. /p/ ఎక్కడుందో చెప్పు.” రెండవ పీరియడ్ లో కొంత సమయం గడిపిన తరువాత, పిల్లవాడు మూడవ పీరియడ్ కు వెళ్ళవచ్చు.
మూడవ పీరియడ్ లో పిల్లవాడు కేవలం ఆ వస్తవు పేరును గుర్తించటమే కాకుండా, అది ఏమిటో కూడా చెప్పగలుగుతున్నాడా అని పరీక్షిస్తారు. ఉపాధ్యాయిని "u" ఆకారంలో ఉన్న గరుకు కాగితపు అక్షరాన్ని చూపించి విద్యార్థిని, "ఇది ఏమిటి?" అని ప్రశ్నిస్తారు. అ పిల్లవాడు అది, "uuuuuuuuuuuuuuuu", అని సమాధానం చెపితే ఆ పిల్లవాడు దానిని బాగా అర్ధం చేసుకున్నట్లు. అక్షరములను కూర్చి “అప్”, వంటి సులువైన పదములను తయారుచేయటం ద్వారా చివరకు ఆ పాఠము ముగుస్తుంది.[53]
గృహశిక్షణ
మాంటిస్సోరి విధానము ఇంటి వద్ద ఉన్న పిల్లలతో సులువుగా పనిచేస్తుంది. చిన్న పిల్లలతో, భోజనాల బల్లను సిద్ధం చేయటం, ఆహారాన్ని తయారుచేయటం, ఉతికిన బట్టలు మడవటం వంటి రోజువారీ గృహ కృత్యముల ద్వారా క్రియాశీలక జీవన పదార్ధములు మరియు వ్యాయామములు అందజేయబడతాయి. ఈ పనులను ఎలా చేయాలో నెమ్మదిగా, సులువైన కదలికలలో చూపించటం ద్వారా, అదేవిధంగా పిల్లలు వారి సొంత పనులను వీలైనంత స్వతంత్రత మరియు స్వీయ-నిర్దేశంతో చేసుకోవటంలో వారికి రివాజులను ఏర్పరచటం ద్వారా తల్లిదండ్రులు ఈ విధానమును అనుసరిస్తారు.[54]
మాంటిస్సోరి పర్యావరణములో సంగీతం
పిల్లలు వికాస సంవత్సరములలో సంగీత విద్య వారికి గొప్ప ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందని మరియా మాంటిస్సోరి కనుగొన్నారు. శాన్ డీగోలోని కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయములో ఆచార్యులుగా పనిచేస్తున్న డయానా డ్యూష్ WNYC రేడియోకు ఇచ్చిన ఒక ముఖాముఖీలో ఆ విషయాన్ని బలపరుస్తూ ఈవిధంగా చెప్పారు,[55] పసిపిల్లల బుర్రలు వేరే రకముల ధ్వనుల కన్నా సంగీత ధ్వనులను ఎక్కువ ఇష్టపడుతూ, వాటికి బాగా స్పందిస్తాయి. ఒక పిల్లవాని యొక్క సంగీత గ్రహణ శక్తి ప్రత్యేకించి పూర్వప్రాథమిక పాఠశాలకు వెళ్ళే వయస్సు నుండి సుమారు ఆరు సంవత్సరముల వయస్సు వరకు బలంగా ఉంటుంది. అందువలనే తల్లిదండ్రులు వారి పసివారితో ఒక పెద్ద గొంతుకతో, "పాట పాడుతున్నట్లు" ఉన్న గొంతుకతో మాట్లాడతారు.
సంగీత శిక్షణ పిల్లల వికాసమును గణనీయంగా మెరుగు పరుస్తుందని అధ్యాపకులు, శాస్త్రవేత్తలు, పరిశోధకులు మరియు వైద్యులు ధ్రువీకరిస్తున్నారు.
ప్రాథమిక పాఠశాలకు వెళ్లేవారికి సంగీతంతో పరిచయం (శ్రవణము, అధ్యయనము మరియు సాధన) ప్రయోజనాన్ని అందిస్తుందని పలు అధ్యయనములు సూచిస్తున్నాయి. చురుకైన సంగీత శిక్షణ వారి సమస్యా-పూరణ నైపుణ్యములను, భౌతిక సంయమనం, సరితూనిక, ఏకాగ్రత, జ్ఞాపకశక్తి, వీక్షణ, శ్రవణ మరియు భాషా నైపుణ్యములు, స్వీయ క్రమశిక్షణ మొదలైన వాటిని మెరుగుపరుస్తుంది. ఇది ఆత్మ విశ్వాసాన్ని పెంచుతుంది మరియు అధ్యయన సామర్ధ్యాన్ని మెరుగు పరుస్తుంది.[56] మాంటిస్సోరి పర్యావరణము కొన్ని గంటలు, స్వరాన్ని ఇచ్చే దిమ్మలు, కదిలే స్వర దిమ్మలతో ప్రయోగాత్మక అధ్యయనాన్ని అందిస్తాయి.
మాంటిస్సోరి గురించి విమర్శ
మాంటిస్సోరి విధానంలో ఉన్న లోపం డాక్టరు మాంటిస్సోరితో ఉన్న దగ్గరి సంబంధం అని కొందరు విమర్శకులు వాదించారు. మరియా మాంటిస్సోరి: అ బయోగ్రఫీ లో, రీటా క్రామర్[57] 1913లో మాంటిస్సోరిని ఇంటర్వ్యూ చేసిన ఒక న్యూయార్క్ టైమ్స్ రచయిత ఈవిధంగా పేర్కొన్నట్లు నివేదించారు:
...ఆ విధానము మాంటిస్సోరి మరియు మాంటిస్సోరియే ఆ విధానము మరియు మరియా మాంటిస్సోరి యొక్క వ్యక్తిత్వం తొలగించబడినప్పుడు అది 'స్వీయ-విద్య' అనే నినాదంతో ఎలా పనిచేస్తుంది అనే అనుమానములు ఎవరికైనా రావచ్చు.” (p. 188)
ఆ విధానమునకు మరియు డాక్టరు మాంటిస్సోరికి మధ్య ఉన్న దగ్గరి సంబంధం ఆ విధానములోకి పరిశోధనను విస్తరించటానికి పలు సంఘర్షణలకు మరియు సహకారం లోపించటానికి దారి తీసింది.[58] ఉదాహరణకు, ఆ విధానమును ఒక శాస్త్రీయ పద్ధతిలో అన్వయించటానికి సరిక్రొత్త దృక్పథం మరియు గొప్ప జ్ఞానము ఉన్నప్పటికీ, వ్యక్తిత్వము మరియు సంస్కృతి యొక్క శాస్త్రీయ భేదములు సాధారణ ప్రజలకు దానిని అందించటంలో అడ్డుగా నిలిచి కంగారుపెడుతున్నాయి.[59]
ప్రయోజనాలు
ఎంజెలిన్ స్టోల్ లిల్లర్డ్ యొక్క పుస్కారం గెలుచుకున్న 2005 పుస్తకం మాంటిస్సోరి: ది సైన్స్ బిహైండ్ ది జీనియస్ (ఆక్స్ ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్) వాటి మూల సిద్ధాంతములకు సంబంధించిన పరిశోధన దృష్ట్యా సాంప్రదాయ విద్యతో మాంటిస్సోరిని పోల్చుతూ ఇటీవలే ఒక సమీక్షను అందించింది. మాంటిస్సోరి యొక్క ప్రాథమిక విధానములు, మానసికశాస్త్ర పరిశోధన మానవ వికాసం గురించి వెల్లడించినదానికి బాగా సరిపోతాయి అని సూచిస్తూ లిల్లర్డ్ పరిశోధన గురించి ప్రస్తావించింది మరియు మరింత పరిశోధన అవసరమని వాదించింది.
"సైన్సు" పత్రికలో ప్రచురితమైన ఒక 2006 అధ్యయనము మాంటిస్సోరి విద్యార్థులు (5 మరియు 12 సంవత్సరముల వయస్సులో) మాంటిస్సోరి విద్యాలయమునకు హాజరవటానికి కంప్యూటర్ ద్వారా లాటరీ విధానంలో చేసిన ఎంపికలో ఓడిపోయి బదులుగా వివిధ రకముల సాంప్రదాయ విద్యాలయములలలో చేరిన విద్యార్థుల కన్నా మెరుగైన ప్రదర్శన కనపరిచారు. ఈ మెరుగైన ప్రదర్శన వివిధ రకాల రంగములలో సాధించారు, వాటిలో భాష మరియు గణితము వంటి సాంప్రదాయ విద్యాసంబంధ రంగములే కాక, సాంఘిక నైపుణ్యములు కూడా ఉన్నాయి (అయినప్పటికీ 12 సంవత్సరముల వయస్సు నాటికి విద్యాసంబంధ ప్రయోజనములు ఎక్కువగా కనుమరుగైపోతాయి).[60]
పలు పరిమాణములలో, ఒక ప్రభుత్వ నగర అంతర మాంటిస్సోరి విద్యాలయములోని పిల్లలు, మాంటిస్సోరికి దరఖాస్తు చేసుకుని కూడా యాదృచికంగా ఎంపిక చేసిన లాటరీ విధానం మూలంగా, ఇతర విద్యాలయములకు హాజరయ్యే విద్యార్ధుల కన్నా మెరుగైన ఫలితాలు సాధించారు. కిండర్ గార్డెన్ ముగింపు నాటికి, మాంటిస్సోరి పిల్లలు చదవటం మరియు గణితం యొక్క ప్రామాణిక పరీక్షల్లో మెరుగైన ప్రదర్శా కనపరిచారు మరియు క్రీడా మైదానములో తోటివారితో చక్కగా కలిసిపోయారు, మరియు మెరుగైన ఆధునిక సాంఘిక సంజ్ఞాత్మకత మరియు నిర్వహణ నియంత్రణ కనపరిచారు. ఇంకా వారు నిజాయితీ మరియు న్యాయము కొరకు మరింత దృష్టి కనపరిచారు. ప్రాథమిక పాఠశాల ముగిసే సమయంలో, మాంటిస్సోరి పిల్లలు మరింత క్లిష్టమైన వాక్య నిర్మాణముతో కూడిన మరింత సృజనాత్మక వ్యాసములు వ్రాసారు, సాంఘిక సందిగ్ధావస్థలకు మరింత అనుకూల ప్రతిస్పందనను ఎంచుకున్నారు, మరియు వారి పాఠశాలలో ఒక సమాజ భావనను అనుభవించినట్లు పేర్కొన్నారు.
ఆ రచయితలు ఈవిధంగా ముగించారు, "ఖండితంగా అమలుచేయబడినప్పుడు, మాంటిస్సోరి విద్య వేరేరకమైన పాఠశాలలు నేర్పించే సాంఘిక మరియు విద్యాసంబంధ నైపుణ్యాలకు సమానముగా లేదా వాటి కన్నా ఉన్నతంగా ఉంటుంది." K. డోర్మాన్ మరియు అతని సహోద్యోగులు [61] చేసిన పరిశోధన, అంతకు మునుపు ప్రభుత్వ మాంటిస్సోరికి హాజరైన పిల్లలు (ఉన్నత పాఠశాల సహవిద్యార్థులతో పోల్చితే, వారిలో సగానికి పైగా మంచి పేరున్న నగర ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాలలలో ఉన్నారు) ఉన్నత పాఠశాలలో అద్భుతమైన గణిత మరియు సామాన్యశాస్త్ర జ్ఞానాన్ని కలిగి ఉన్నారని చూపించటం ద్వారా దీనిని సమర్ధించారు ; రాతుండే మరియు క్సిక్సజెన్ట్మిహల్యి చేసిన రెండు అధ్యయనములు [62][63] పాఠశాల పనిని చేస్తూనే అత్యధిక ఆసక్తి మరియు ప్రేరణను ప్రదర్శిస్తూ ఇతర విద్యాలయముల విద్యార్థులకు భిన్నంగా మాంటిస్సోరి మధ్య-పాఠశాలకు వెళ్ళే వారి మధ్య మరింత అనుకూల సాంఘిక సంబంధములు చూపించాయి.
వీటిని కూడా చూడండి
మాంటిస్సోరి ఇంద్రియ జ్ఞాన సంబంధిత వస్తువులు
మరియా మాంటిస్సోరి
డోరతీ కాన్ఫీల్డ్ ఫిషర్
అధ్యయన లోపాలు కలిగిన పిల్లలను కూడా కలిగి ఉన్న తరగతిగది
వరమైన విద్య
ఎడౌఆర్డ్ సెగ్విన్
ఫ్రీడ్రిక్ ఫ్రోబెల్
మాంటిస్సోరి-ఆధారిత డిమెన్షియా ప్రోగ్రామింగ్
యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో మాంటిస్సోరి
శిక్షణకు అనువైన సమయం
సూచనలు

బీనెకే, J. (1998). అండ్ దేర్ వర్ జెయింట్స్ ఇన్ ది ల్యాండ్: ది లైఫ్ ఆఫ్ విలియం హెర్డ్ కిల్పాట్రిక్. న్యూయార్క్: పీటర్ లాంగ్ పబ్లిషింగ్ ఇంక్.
కిల్పాట్రిక్, W. H. (1914). ది మాంటిస్సోరి సిస్టం ఎగ్జామిండ్. బోస్టన్: హాటన్ మిఫ్ఫ్లిన్ కంపెనీ
రాండ్, Ayn. (1982). ఫిలాసఫీ: హూ నీడ్స్ ఇట్.
మరింత చదవడానికి
లిల్లార్డ్, ఎంజెలిన్: మాంటిస్సోరి: ది సైన్స్ బిహైండ్ ది జీనియస్ ISBN 0-19-516868-2
లోఫ్ఫ్లర్, మార్గరెట్ హోవార్డ్: మాంటిస్సోరి ఇన్ కంటెంపరరీ అమెరికన్ కల్చర్ ISBN 0-435-08709-6
మాంటిస్సోరి, మరియా: ది డిస్కవరీ ఆఫ్ ది చైల్డ్ ISBN 0-345-33656-9
మాంటిస్సోరి, మరియా: ది మాంటిస్సోరి మెథడ్ ISBN 0-8052-0922-0
మాంటిస్సోరి, మరియా: ది సీక్రెట్ ఆఫ్ చైల్డ్ హుడ్ ISBN 0-345-30583-3

రచనడోరతీ కాన్ఫీల్డ్ ఫిషర్
రచనట్రెవోర్ ఈస్స్లర్ ISBN 978-0-9822833-0-1
(fr) విక్టోరియా కేసర్, Autisme et మాంటిస్సోరి, Centre de recherche et de développement de matériel didactique pour enfants autistes, Montréal, 2010. ఐఎస్ బిఎన్ 978-0973467635.
(fr) విక్టోరియా కేసర్, Inclusion et intégration scolaire. Recension: Les enfants victimes des conflits armés en Afrique, pp.13–16, pp.22, pp.24. Centre de recherche et de développement de matériel didactique pour enfants autistes, Montréal, 2010. ఐఎస్ బిఎన్ 978-0973467635.
బాహ్య లింకులు

వర్గం:విద్యా మనస్తత్వ శాస్త్రం
వర్గం:పెడగాగి
వర్గం:మాంటిస్సోరి విద్య

మాంటిస్సోరి విధానము

మరియా మాంటిస్సోరి ఎప్పుడు మరణించింది?


కంత్రగద శ్రీకాకుళం జిల్లా, టెక్కలి మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన టెక్కలి నుండి 5 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పలాస-కాశీబుగ్గ నుండి 27 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 96 ఇళ్లతో, 330 జనాభాతో 323 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 154, ఆడవారి సంఖ్య 176. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 60 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 580990[1].పిన్ కోడ్: 532201.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి  ఉంది.
బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు టెక్కలిలో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల టెక్కలిలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల టెక్కలిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు శ్రీకాకుళంలోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
బావుల నీరు  గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్ ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కంత్రగదలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 137 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 140 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 4 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 40 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 148 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 36 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కంత్రగదలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 36 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
కంత్రగదలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, వేరుశనగ, పెసర
మూలాలు

కంత్రగద గ్రామం నుండి పలాసకు దూరం ఎంత?


బులార (114) (37758)
భౌగోళిక ప్రాంతం వద్ద మరియు జనాభా
బులార (114) గ్రామము అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన బాబ బకాలా తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 206 ఇళ్లతో మొత్తం 1046 జనాభాతో 168 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన Jandiala అన్నది 15 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 536, ఆడవారి సంఖ్య 510గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 186 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37758[1].
అక్షరాస్యత
మొత్తం అక్షరాస్య జనాభా: 686 (65.58%)
అక్షరాస్యులైన మగవారి జనాభా: 388 (72.39%)
అక్షరాస్యులైన స్త్రీల జనాభా: 298 (58.43%)
విద్యా సౌకర్యాలు
బాలబడులు (Saidpur) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. గ్రామంలో ఒక ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఉంది. మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Taharpur) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. మాధ్యమిక పాఠశాల (Saidpur) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Sarai) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. "ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాలలు" (బాబ బకాలా) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాలు, మాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రం గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉన్నాయి. ఆసుపత్రి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ఇతర డిగ్రీలు కలిగిన వైద్యుడు, ఒక డిగ్రీలు లేని వైద్యుడు ఉన్నారు
తాగు నీరు
త్రాగు నీటి అవసరాలకు శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరు, చేతిపంపుల, గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నీరుగ్రామంలో ఉంది.
పారిశుధ్యం
డ్రైనేజీ సౌకర్యం గ్రామంలో ఉంది.
డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదిలివేయబడుతోంది .
పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం రావట్లేదు.
కమ్యూనికేషన్ మరియు రవాణా
పోస్టాఫీసు గ్రామంలో లేదు. ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలుగ్రామంలో లేదు. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామంలో లేదు. పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామంలో లేదు. కానీ ఈ సదుపాయాలు ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉన్నాయి. ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు గ్రామంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామంలో లేదు. సమీపరైల్వే స్టేషన్లుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ఆటోల సౌకర్యం గ్రామంలో ఉంది. ఈ గ్రామం జాతీయ రహదారితో అనుసంధానం కాలేదు. సమీపజాతీయ రహదారిగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ఈ * గ్రామం రాష్ట్ర హైవేతో అనుసంధానమై ఉంది. గ్రామం ఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానం కాలేదు. సమీపఇతర జిల్లా రోడ్డుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
మార్కెట్ మరియు బ్యాంకింగ్
ఏటియం గ్రామంలో లేదు. వ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు. సహకార బ్యాంకు గ్రామంలో లేదు. వ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామంలో లేదు. స్వయం సహాయక బృందం గ్రామంలో లేదు.ఈ సదు పాయము గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణం గ్రామంలో ఉంది. వారం వారీ సంతగ్రామంలో లేదు. వారం వారీ సంత గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామంలో లేదు.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో లేదు. సమీపఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో ఉంది. ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త) గ్రామంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామంలో ఉంది. సినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామంలో లేదు. సమీపసినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం గ్రామంలో లేదు. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూంగ్రామంలో లేవు . ఇవి గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో విద్యుత్ సౌకర్యం కలదు
భూమి వినియోగం
బులార (114) గ్రామములో భూమి వినియోగం.... వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 15.4 హెక్టార్లు, నికరంగా విత్తిన భూ క్షేత్రం: 152.6 హెక్టార్లు, నీటి వనరుల నుండి నీటి పారుదల భూ క్షేత్రం: 152.6 హెక్టార్లు.
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):కాలువలు ద్వరా, 98.8 బావి / గొట్టపు బావుల ద్వారా. 53.8 హెక్టార్లు.
తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
బులార (114) గ్రామములో ఉత్పత్తి అవుతున్న పంటలు..... (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ): గోధుమలు, బియ్యం, మొక్కజొన్న
మూలాలు

వర్గం:అమృత్‌సర్
వర్గం:బాబా బకాలా తాలూకా గ్రామాలు

బులార గ్రామ విస్తీర్ణం ఎంత?


చింతాడ, విజయనగరం జిల్లా, జామి మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	1,225 - పురుషుల సంఖ్య 	617 - స్త్రీల సంఖ్య 	608 - గృహాల సంఖ్య 	326

మూలాలు

చింతాడ (జామి)

2017 నాటికి చింతాడ గ్రామంలో వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి ఎంత?