కోబ్ బీన్ బ్రయంట్ (పుట్టినది (1978-08-23)August 23, 1978) ఒక అమెరికన్ వృత్తిపరంగా బాస్కెట్ బాల్ ఆటగాడు, అతడు షూటింగ్ గార్డ్గా నేషనల్ బాస్కెట్ బాల్ అసోసియేషన్ (NBA) లో లాస్ ఏంజెలెస్ లేకర్స్ కొరకు ఆడతాడు. బ్రయంట్ హై స్కూల్ స్థాయిలోనే బాస్కెట్ బాల్ ఆటగాడిగా విజయాలు సాధించాడు ఇంకా గ్రాడ్యుయేషన్ సమయానికి NBA డ్రాఫ్ట్కి అర్హత ప్రకటించటానికి తయారయ్యాడు. అతడు 13 వ ఓవరాల్ పిక్ గా 1996 NBA డ్రాఫ్ట్లో చార్లట్ హార్నేట్స్ చే ఎంపిక చేయబడి, అటుపై లాస్ ఏంజెలెస్ లేకర్స్ కు మారాడు. ప్రారంభకుడిగా, బ్రయంట్ తాను గొప్ప ఆటగాడిగానూ మరియు అభిమానుల ఫేవరేట్ గా 1997 లో స్లాం డంక్ కాంటెస్ట్ గెలవడం ద్వారా పేరు సంపాదించుకున్నాడు.
బ్రయంట్ మరియు అప్పటి సహ-ఆటగాడు షకీల్ ఓ నీల్ కలిసి లేకర్స్ మూడు వరుస విజయాలు NBA చాంపియన్ షిప్స్లో 2000 నుండి 2002 వరకూ సాధించడానికి తోడ్పడ్డారు. 2003–04 సీజన్ తరువాత ఓ నీల్ వెళ్లిపోవడంతో, బ్రయంట్ లేకర్ల వ్యాపారంలో ముఖ్య ఆకర్షణ అయ్యాడు. NBA స్కోరింగ్ 2005–06 మరియు 2006–07 సీజన్లలో సాధించడానికి తోడ్పడి, అలాగే ఎన్నో స్కోరింగ్ రికార్డులు సాధించాడు.[1] 2006 లో, బ్రయంట్ అతడి కెరీర్లో అత్యుత్తమంగా 81 పాయింట్లు టొరాంటో రాప్టర్స్ పై సాధించాడు, అది ఒక్క ఆటలో సాధించిన రెండవ అత్యధిక పాయింట్లు NBA చరిత్రలోనే,[2] మొదటిది విల్ట్ చాంబర్లేన్ యొక్క 100 పాయింట్ల ప్రదర్శన.[2] 2006-2007 NBA సీజన్లో బ్రయంట్ యొక్క జెర్సీ సంయుక్త రాష్ట్రాలు మరియు చైనా లలో అత్యధికంగా అమ్ముడయే జెర్సీ అయింది. 2009 లో అతడు సంయుక్త రాష్ట్రాలు, చైనా మరియు యూరోప్ లలో అత్యధికంగా అమ్ముడయే జెర్సీ కలిగి ఉన్నాడు. 2010 లో బ్రయంట్ తిరిగి సంయుక్త రాష్ట్రాలలో అత్యధికంగా అమ్ముడయే జెర్సీ కలిగి ఉండే వాడు.[3] 2007–08 సీజన్లో, అతడు క్రమం తప్పని సీజన్ యొక్క మోస్ట్ వాల్యూయబుల్ ప్లేయర్ అవార్డు (MVP) గెలుచుకున్నాడు.[4] బ్రయంట్ తన నైపుణ్యంతో లేకర్లను మూడు వరుస NBA ఫైనల్స్ కు 2008-10 లోనూ మరియు రెండు వరుస NBA ప్రపంచ చాంపియన్ షిప్స్ లకు 2009 మరియు 2010 లోనూ తీసుకువెళ్ళాడు. అతడికి ఆ రెండు సందర్భాలలోనూ NBA ఫైనల్స్ MVP కీర్తి ప్రదానం చేయబడింది.[5]
జనవరి 2010 లో, బ్రయంట్ లేకర్స్ వ్యాపార చరిత్రలో అత్యుత్తమ ప్రధాన స్కోరర్ గౌరవం సాధించాడు. లీగ్ లో అతడి రెండవ సంవత్సరం, బ్రయంట్ ప్రతి NBA ఆల్-స్టార్ గేం లోనూ పాల్గొని, ఆల్-స్టార్ MVP అవార్డు 2002, 2007, మరియు 2009 లలో సాధించాడు. అతడు పన్నెండు-సార్లు ఆల్-NBA టీం సభ్యుడు మరియు పది సార్లు ఆల్-డిఫెన్సివ్ టీం సభ్యుడు, అంతేకాక డిఫెన్సివ్ గౌరవం పొందిన అత్యంత పిన్న వయస్కుడు. 2008 లో అతడు గోల్డ్ మెడల్ 2008 ఒలింపిక్స్లో USA జాతీయ టీం సభ్యుడిగా సాధించాడు.[6] బ్రయంట్, TNT మరియు స్పోర్టింగ్ న్యూస్ లచే దశాబ్ది NBA ఆటగాడిగా అభివర్ణించబడ్డాడు.[7] నాల్గవ భాగంలో బలమైన క్లచ్ ఆటలతో ఆటను తన చేతుల్లో తీసుకునే సామర్థ్యం వలన బ్రయంట్, "బ్లాక్ మాంబా" మరియు "ది క్లోసర్" అనే మారుపేర్లు సాధించాడు. 2010 లో బ్రయంట్ మరియు టైగర్ వుడ్స్ ప్రపంచంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ ఆటగాళ్లుగా గుర్తింపు పొందారు.
2003 లో, బ్రయంట్ లైంగిక వేధింపు నిందారోపణ, ఎడ్వర్డ్స్, కొలరాడో లోని ఒక హోటల్లో అక్కడి ఉద్యోగిని నుండి ఎదుర్కొన్నాడు. బ్రయంట్ ఆమెతో అక్రమ సంబంధం కలిగి ఉండటాన్ని ఒప్పుకున్నా, లైంగిక వేధింపుల ఆరోపణలను నిరాకరించాడు. సెప్టెంబరు 2004 లో, ప్రాసిక్యూటర్లు ఆ కేసును, నిండా మోపిన వ్యక్తి సాక్ష్యం చెప్పడానికి నిరాకరించడంతో కొట్టివేశారు.[8]
ప్రారంభ సంవత్సరాలు
బాల్యం మరియు యవ్వనం
కోబ్ బ్రయంట్ ఫిలడెల్ఫియా, పెన్సిల్వేనియాలో ముగ్గురిలో చివరి వాడుగా మరియు ఏకైక కుమారుడుగా మునుపటి ఫిలడెల్ఫియా 76 అర్స్ ఆటగాడు మరియు మునుపటి లాస్ ఏంజెలెస్ స్పార్క్స్ ప్రధాన కోచ్ జో "జేల్లీబీన్" బ్రయంట్ మరియు పమేల కాక్స్ బ్రయంట్ లకు జన్మించాడు.[1] అతడు జాన్ "చబ్బీ" కాక్స్కు తల్లితరఫు మేనల్లుడు. అతడి తల్లిదండ్రులు అతడి పేరును కోబ్, జపాన్ లోని ప్రసిద్ధ మాంసం, అక్కడి రెస్టారెంట్ మెనూలో నుండి ఎంపిక చేసారు.[1] బ్రయంట్ ఆరేళ్ళ వయసులో, అతడి తండ్రి NBA ను వదలివేసి తన కుటుంబాన్ని ఇటలీకి మార్చి వృత్తిపరంగా బాస్కెట్ బాల్ ఆడడం ప్రారంభించాడు.[9] బ్రయంట్ క్రొత్త జీవిత విధానానికి అలవాటు పడి, ఇటాలియన్ మరియు స్పానిష్ భాషలు అనర్గళంగా మాట్లాడడం నేర్చుకున్నాడు.[9][10] వేసవిలో, బ్రయంట్ సంయుక్త రాష్ట్రాలకు తిరిగి వచ్చి బాస్కెట్ బాల్ సమ్మర్ లీగ్ లో ఆడేవాడు.[11] అతడు తన 3 ఏళ్ళ వయసులో బాస్కెట్ బాల్ ఆడడం మొదలుపెట్టాడు,[12] మరియు ఎదిగే అతడి అభిమాన టీం లేకర్స్ గా ఉండేది.[13] బ్రయంట్ తాత అతడికి NBA ఆటల యొక్క వీడియోలను మెయిల్లో పంపే వాడు, వాటిని బ్రయంట్ గమనించేవాడు.[13] చిన్న వయసులోనే అతడు సాకర్ ఆడడం కూడా నేర్చుకున్నాడు; అతడి అభిమాన టీం AC మిలన్.[14] అతడు ఇటలీ లోనే ఉండి ఉంటే, సాకర్ ఆటగాడిగా అయి ఉండేవాడినని చెప్పుకున్నాడు;[14] బ్రయంట్ మాజీ FC బార్సిలోన మేనేజర్ ఫ్రాంక్ రిజ్కార్డ్ మరియు వారి మాజీ ఆటగాడు రోనల్దినో లకు పెద్ద అభిమాని.[15] జో బ్రయంట్ 1991 లో బాస్కెట్ బాల్ ఆడడం విరమించిన తరువాత బ్రయంట్ కుటుంబం తిరిగి సంయుక్త రాష్ట్రాలకు చేరింది.
ఉన్నత పాఠశాల

బ్రయంట్ తన అద్భుతమైన ఉన్నత పాఠశాల స్థాయిలోనే ఫిలడెల్ఫియా లోని ప్రదేశం లోయర్ మెరియన్ లోని లోయర్ మెరియన్ హై స్కూల్లో జాతీయ స్థాయి గుర్తింపు పొందాడు. క్రొత్తవాడిగా, అతడు వర్సిటీ (జూనియర్ మరియు సీనియర్) బాస్కెట్ బాల్ టీం కొరకు ఆడేవాడు.[16] అతడి తండ్రి హై-స్కూల్ లో అతడి సోఫోమోర్ సంవత్సరంలో కోచ్ గా వ్యవహరించాడు. అతడి మొదటి సంవత్సరం టీం మధ్యమంగా ఉండినా, తరువాతి మూడు సంవత్సరాలూ ఏసెస్ బ్రయంట్ ఐదు పొజిషన్లలోనూ ఆడగా 77-13 రికార్డు స్థాపించింది.[16] అడిడాస్ ABCD క్యాంపులో, బ్రయంట్ 1995 సీనియర్ MVP అవార్డు గెలుపొందాడు,[17] అదే సమయంలో భవిష్యత్ NBA సహ-ఆటగాడు లామార్ ఒదోం తో కలిసి ఆడాడు.[18] హై-స్కూల్ లో ఉండగానే, అప్పటి 76అర్స్ కోచ్ జాన్ లూకాస్ బ్రయంట్ ను టీం తో పని చేయటానికీ మరియు పోరాదతానికీ ఆహ్వానించాడు, అక్కడ అతడు జెర్రీ స్టాక్ హౌస్ తో ముఖాముఖీ ఆడాడు.[19] అతడు హై-స్కూల్ లోని తరువాతి సంవత్సరం, బ్రయంట్ ఏసేస్ టీంకు 53 ఏళ్లలో వారి మొదటి రాష్ట్ర స్థాయి విజయానికి కారకుడయ్యాడు. ఆ రన్ లో, అతడు 30.8 పాయింట్ల సగటు, 12 రీబౌండ్లు, 6.5 అసిస్ట్లు, 4.0 స్టీల్స్, మరియు 3.8 బ్లాక్డ్ షాట్లు సాధించి ఏసేస్ కు 31–3 రికార్డు సాధించాడు.[20] అతడు తన కెరీర్ ని సౌత్ ఈస్టర్న్ పెన్సిల్వేనియా యొక్క చరిత్రలో అత్యుత్తమ స్కోరర్ గా 2,883 పాయింట్లు సాధించి, విల్ట్ చాంబర్లేన్ మరియు లయనెల్ సిమ్మన్స్ ల రికార్డులు అధిగమించాడు.[21] బ్రయంట్ తన తరువాతి సంవత్సరంలో ప్రదర్శనకు గాను ఎన్నో అవార్డులు సాధించాడు, వాటిలో నైస్మిత్ హై స్కూల్ ప్లేయర్ అఫ్ ది ఇయర్, గాతోరదే మెన్స్ నేషనల్ బాస్కెట్ బాల్ ప్లేయర్ అఫ్ ది ఇయర్, మెక్ డొనాల్డ్స్ ఆల్-అమెరికన్, మరియు USA టుడే ఆల్-USA ఫస్ట్ టీం ప్లేయర్ లకు ఎంపిక కావడం వంటివి ఉన్నాయి.[22] బ్ర్యాంట్ యొక్క వర్సిటీ కోచ్, గ్రెగ్ డౌనర్ చెప్పాడు, బ్రయంట్ "ఆట తన చేతిలోకి తీసుకునే పరిపూర్ణ ఆటగాడు".[20] 1996 లో బ్రయంట్ R&B సింగర్ బ్రాన్డి నార్వుడ్ను తన సీనియర్ ప్రాంకు తీసుకువెళ్ళాడు,[23] కానీ వారిరువురూ స్నేహితులే. అతడి SAT స్కోరు 1080[24] వలన వివిధ ఉన్నత స్థాయి కళాశాలలలో అతడికి బాస్కెట్ బాల్ స్కాలర్షిప్ లభించేది. చివరకు, 17-ఏళ్ళ బ్రయంట్ నేరుగా NBA లోనికి వెళ్ళే నిర్ణయం తీసుకున్నాడు, దాంతో అతడు NBA చరిత్రలోనే అలా చేసిన ఆరవ ఆటగాడు అయ్యాడు.[16] బ్రయంట్ వార్త ఎంతో దుమారాన్ని రేపింది, ఎందుకంటే ప్రెప్-నుండి-ప్రో NBA ఆటగాళ్ళు ఆ కాలంలో చాలా అరుదు (20 ఏళ్ళలో ఒకే ఒక మినహాయింపు కెవిన్ గర్నేట్).[16] బ్రయంట్ గనుక హై స్కూల్ తరువాత కళాశాలకు వెళ్లాలని అనుకుని ఉంటె, డ్యూక్ విశ్వవిద్యాలయంలో చేరే వాడినని చెప్పుకున్నాడు.[25]
NBA కెరీర్
1996 NBA డ్రాఫ్ట్
హై స్కూల్ నుండి తీసి వేయబడ్డ మొదటి గార్డ్ అయిన బ్రయంట్ 13వ ఓవరాల్ డ్రాఫ్ట్ పిక్ గా చార్లట్ హార్నేట్స్ ద్వారా 1996 లో ఎంపికయ్యాడు.[26] అయినప్పటికీ, బ్రయంట్ యొక్క ఏజెంట్ అర్న్ టేల్లెం అభిప్రాయం ప్రకారం, చార్లట్ హార్నేట్స్ కొరకు బ్రయంట్ ఆడడం "అసంభవం".[27] కానీ, బిల్ బ్రాంచ్, హార్నేట్స్ యొక్క అప్పటి ప్రధాన స్కౌట్, డ్రాఫ్ట్ కన్నా మునుపు హార్నేట్స్ వారి డ్రాఫ్ట్ ఎంపికను లేకర్స్ కు ఇవ్వాలని నిశ్చయించుకున్నారు. లేకర్లు హార్నేట్లకు ఎంపిక చేసే మునుపు అయిదు నిముషాల వరకూ ఎవరిని ఎన్నుకోవాలని చెప్పలేదు.[28] డ్రాఫ్ట్ కన్నా ముందు, బ్రయంట్ లాస్ ఏంజెలెస్లో శ్రమపడ్డాడు, అక్కడే అతడు మాజీ లేకర్స్ ఆటగాళ్ళు లారీ డ్రూ మరియు మైకేల్ కూపర్ లతో పోరాడాడు, మరియు అప్పటి లేకర్ మేనేజర్ జెర్రీ వెస్ట్ అభిప్రాయం ప్రకారం "వారిని దాటుకుని వెళ్ళాడు".[29] 1996 జూలై 1 నాడు, వెస్ట్ తన ప్రారంభ కేంద్రం, వ్లేడ్ దివాక్ ను, బ్రయంట్ యొక్క డ్రాఫ్ట్ హక్కుల కొరకు హార్నేట్స్ కు ఇచ్చివేసాడు.[30] డ్రాఫ్ట్ సమయానికి అతడికి 17 ఏళ్ళే ఉండడంతో, అతడి తల్లిదండ్రులు సైతం అతడి ఒప్పందంపై సంతకం చేయవలసి వచ్చింది, అటుపై సీజన్ మొదలయ్యే లోపు అతడు 18 ఏళ్ళ వాడు కావడంతో తానే స్వయంగా చేసేవాడు.[31]
మొదటి మూడు సీజన్లు (1996–99)
అతడి రుకీ సీజన్ లో, బ్రయంట్ చాలా వరకూ గార్డ్లు ఎడ్డీ జోన్స్ మరియు నిక్ వాన్ ఎక్సెల్ ల వెనుకే ఉండేవాడు.[32] అతడు చరిత్రలోనే NBA గేం ఆడిన అతి పిన్న వయస్కుడైన రోజు (ఆ రికార్డు అటుపై సహ-ఆటగాడు ఆండ్రూ బైనం చే అధిగమించ బడింది) అతి చిన్న NBA ప్రారంభకుడి రికార్డ్ కూడా సాధించాడు.[33] మొదట్లో, బ్రయంట్ పరిమిత నిమిషాలే ఆడినా, సీజన్ కొనసాగేప్పుడు, మరింత ఆట సమయం ఉండసాగాడు. సీజన్ చివరకు, అతడు ఆటకు 15.5 నిముషాల సగటు సాధించాడు. ఆల్-స్టార్ వారాంతం లో, బ్రయంట్ 1997 స్లాం డంక్ కాంటెస్ట్ గెలిచాడు, దాంతో 18 ఏళ్ళ వయసులో స్లాం డంక్ చాంపియన్ సాధించిన అతి పిన్న వయస్కుడిగా పేరుపొందాడు.[34] బ్రయంట్ యొక్క సంవత్సరం పొడవునా ప్రదర్శన అతడికి NBA ఆల్ రూకీ సెకండ్ టీంలో బెంచ్ సహ-ఆటగాడు ట్రావిస్ నైట్ తో పాటు స్థానాన్ని సంపాదించి పెట్టింది.[35] సీజన్లో అతడి చివరి నిముషాలు అతడు 3 ఎయిర్ బాల్లు ఆటలోని ప్రధాన సమయాలలో కొట్టడంతో దారుణంగా విఫలమయ్యాయి.[20] అతడు తన మొదటి షాట్ ని మిస్సై ఆటను 4వ క్వార్టర్లో గెలవడానికి, మరియు 2 త్రీ-పాయింటర్లను ఓవర్ టైం యొక్క చివరి నిముషంలో టై చెయ్యడానికి ఉపయోగించాడు. దానితో ఉటా జాజ్ చివరికి లేకర్స్ కు మొదటి రౌండ్ లో ప్లే-ఆఫ్ లతో ముగిసింది. షకీల్ ఓ నీల్ కొన్నేళ్ళ తరువాత "[బ్రయంట్] మాత్రమే అటువంటి షాట్లు తీసుకోగల ధైర్యం కలవాడు" అన్నాడు.[36][37]
బ్రయంట్ యొక్క రెండవ సీజన్ లో, అతడు మరింత ఆట సమయం పొంది నిపుణుడైన యువ గార్డ్ గా తన సామర్థ్యాలను చూపే అవకాశం పొందాడు. దాని ఫలితంగా బ్రయంట్ యొక్క పాయింట్ సగటు దాదాపు రెండు రెట్లై ఆటకు 7.6 నుండి 15.4 పాయింట్లకు చేరింది.[38] బ్రయంట్ లేకర్స్ "తక్కువగా ఆడేప్పుడు", బ్రయంట్ తను సాధారణంగా సహకారం అందించే గార్డ్ ల ప్రక్కనే స్మాల్ ఫార్వర్డ్ గా ఆడేప్పుడు నిముషాలు పెరగడం గమనించే వాడు.[39] బ్రయంట్ NBA యొక్క సిక్స్త్ మాన్ అఫ్ ది ఇయర్ అవార్డు కొరకు ద్వితీయ స్థానంలో నిలిచాడు,[40] మరియు అభిమానుల వోట్ల ద్వారా, అతడు NBA చరిత్రలోనే అతి పిన్న వయస్కుడైన NBA ఆల్-స్టార్ స్టార్టర్ గా మిగిలాడు.[41] అతడి సహ-ఆటగాళ్ళు షకీల్ ఓ నీల్, నిక్ వాన్ ఎక్సెల్, మరియు ఎడ్డీ జోన్స్ కూడా తోడవడంతో, 1983 తరువాత మొదటి సారి ఒకే టీం లోని నలుగురు ఆటగాళ్ళు ఒకే ఆల్-స్టార్ గేంలో పాల్గొన్న ఖ్యాతి దక్కించుకున్నారు. బ్రయంట్ యొక్క ఆటకు 15.4 పాయింట్ల సగటు ఆ సీజన్లో అత్యధిక నాన్-స్టార్టర్ స్కోరుగా నిలిచింది.[42]
1998–99 సీజన్లో బ్రయంట్ తన లీగ్ లోనే అత్యుత్తమ గార్డ్ గా ఎదిగాడు. ప్రారంభ గార్డ్లు నిక్ వాన్ ఎక్సెల్ మరియు ఎడ్డీ జోన్స్ మారిపోవడంతో, బ్రయంట్ ప్రతి ఆటనూ లాక్-అవుట్ కొరకు-చిన్నదైన 50 గేం సీజన్ తో ప్రారంభించేవాడు. అదే సీజన్లో, బ్రయంట్ 6-సంవత్సరాల ఒప్పందపు పొడిగింపును $70 మిలియన్ లకు సంతకం చేసాడు.[42] దీంతో అతడు 2003–04 సీజన్ చివరి వరకూ లేకర్స్ తోనే ఉన్నాడు. అతడి కెరీర్ ప్రారంభ దశలోనే ఆటల రచయితలు అతడి నైపుణ్యాన్ని మైకేల్ జోర్డాన్ మరియు మేజిక్ జాన్సన్ లతో పోల్చేవారు.[31][43][44] అయినప్పటికీ ప్లే-ఆఫ్ ఫలితాలు నిరాశాజనకంగానే ఉండేవి, ఎందుకంటే లేకర్స్, సాన్ అంటోనియో స్పర్స్లో వెస్ట్రన్ కాన్ఫరెన్స్ సెమి-ఫైనల్స్ లో ఘోర పరాజయం పాలయ్యారు.[45]
త్రీ-పీట్ (1999–2002)

బ్రయంట్ విధి ఫిల్ జాక్సన్ 1999 లో లాస్ ఏంజెలెస్ లేకర్స్ కోచ్ గా నియమించబడినపుడు మారింది.[46] ఏళ్ళ తరబడి స్థిరమైన వృద్ధిని కనబరచిన బ్రయంట్, లీగ్ లోని షూటింగ్ గార్డ్ లలో ప్రముఖుడిగా, లీగ్ యొక్క ఆల్-NBA,[47] ఆల్-స్టార్, మరియు ఆల్-డిఫెన్సివ్ టీం లలో ఆడేవాడు.[48] బ్రయంట్ మరియు షకీల్ ఓ నీల్ ల ఆధ్వర్యంలో, వారిరువురూ గొప్ప సెంటర్-గార్డ్ మిశ్రమం కావడంతో, ది లాస్ ఏంజెలెస్ లేకర్స్ ప్రముఖ పోటీదారులుగా మారారు. జాక్సన్ తను చికాగో బుల్స్ తో ఆరు పోటీలలో గెలవడానికి ఉపయోగించిన త్రిభుజ దాడిని ఉపయోగించి, బ్రయంట్ మరియు ఓ నీల్ లను NBA లో ఉత్తమ ఆటగాళ్లుగా తీర్చిదిద్దాడు. ఆ నిజాన్ని అటుపై గెలిచినా మూడు వరుస పోటీలు 2000, 2001, మరియు 2002 రుజువు చేసాయి.[49]
బ్రయంట్ 1999–2000 సీజన్ లో ఆరు వారాల పాటు తన చేతికి తగిలిన గాయం వలన విశ్రమించాడు, అంతకు మునుపు వాషింగ్టన్ విజార్డ్స్ తో జరిగిన ఆటలో అది తగిలింది.[50] బ్రయంట్ తిరిగి వచ్చి ఆటలో 38 నిముషాలకన్నా ఎక్కువ ఆడడంతో, అన్ని గణాంకాల విభాగాల లోనూ 1999–2000 సీజన్ లో వృద్ధి సాధించాడు. ఇది టీంలో ఆటకి అసిస్ట్ లు మరియు స్టీల్ ల విషయంలో ముందు స్థానం పొందడానికి సహాయపడింది. గట్టి బెంచ్ చే సహకారం కలిగిన ఓ నీల్ మరియు బ్రయంట్ ద్వయం లేకర్స్ యొక్క 67 ఆతల గెలుపుకు దారితీసి, NBA చరిత్రలో అయిదవ అత్యుత్తమమైనదిగా పేరు తెచ్చుకుంది. దీని ఫలితంగా ఓ నీల్ MVP గెలుచుకోగా, బ్రయంట్ ఆల్-NBA టీం సెకండ్ టీం మరియు ఆల్-NBA డిఫెన్సివ్ టీంకు తన కెరీర్లో మొదటి సారి ఎంపికయ్యాడు. (డిఫెన్సివ్ గౌరవం పొందిన అతి పిన్న వయస్కుడు).[51] ప్లే-ఆఫ్ లలో ఓ నీల్ తరువాతి స్థానంలో ఆడినప్పటికీ, బ్రయంట్ మంచి క్లచ్ ప్రదర్శన 25 పాయింట్, 11 రీబౌండ్, 7 అసిస్ట్, 4 బ్లాక్ ఆట 7 వ ఆటలో ది వెస్ట్రన్ కాన్ఫరెన్స్ ఫైనల్స్ లో పోర్ట్ ల్యాండ్ ట్రైల్ బ్లేజర్స్ తో ఆడినపుడు కనబరచాడు.[52] అతడు ఓ నీల్ కు అల్లే-ఊప్ పాస్ అందించి ఆటను తద్వారా సీరీస్ ను గెలిచేందుకు దోహదం చేసాడు. 2000 NBA ఫైనల్స్లో ఇండియాన పేసర్స్ తో ఆడినపుడు, బ్రయంట్ తన మడమకు 2 వ ఆటలోని రెండవ క్వార్టర్లో గాయం కావడంతో తరువాతి ఆటనూ మరియు 3 వ ఆటనూ మిస్సయ్యాడు. 4 వ ఆటలో బ్రయంట్ ద్వితీయార్థంలో 22 పాయింట్లు స్కోరు చేసి, ఆటో నుండి ఓ నీల్ ఫౌల్ వలన తప్పుకున్నా టీంకు ఓవర్ టీం విజయం సాధించాడు. బ్రయంట్ విజయాన్ని సాధించే షాట్ సాధించి లేకర్స్ ను 120–118 స్కోరుతో ముందు నిలిపాడు.[53] 6 వ ఆట విజయంతో, లేకర్స్ 1988 తరువాత వారి మొదటి పోటీని గెలిచారు.[54]
గణాంకాల ప్రకారం, 2000–01 సీజన్ లో బ్రయంట్ మునుపటి సంవత్సరపు ప్రదర్శనను కొనసాగించినా, ఒక ఆటకు 6 పాయింట్లు అధికంగా సాధించాడు (28.5). అదే సంవత్సరం బ్రయంట్ మరియు ఓ నీల్ ల మధ్య అభిప్రాయ భేదాలు తలెత్తాయి.[55] మళ్ళీ ఒక సారి అతడు టీంలో ఉత్తమంగా ఒక ఆటకు 5 అసిస్ట్ లు సాధించాడు. కానీ లేకర్స్ క్రితం సంవత్సరం 11 ఆటల డ్రాప్-ఆఫ్ తో, కేవలం 56 ఆటలే గెలిచారు. దీనికి సమాధానంగా లేకర్స్ ప్లే-ఆఫ్ లలో 15–1 సాధించారు. వారు సునాయాసంగా పోర్ట్ ల్యాండ్ ట్రైల్ బ్లేజర్స్, శాక్రమెంటో కింగ్స్, మరియు సాన్ అంటోనియో స్పర్స్ లను ఓడించారు, అటుపై ఓవర్ టైంలో ఫిలడెల్ఫియా 76అర్స్ తో మొదటి ఆట ఓడిపోయారు. వారు తరువాతి 4 ఆటలూ గెలిచి లాస్ ఏంజెలెస్ కి రెండు సీజన్లలో రెండవ గెలుపును తీసుకువచ్చారు. ప్లే-ఆఫ్ ల సమయంలో బ్రయంట్ ఎన్నో నిముషాలు ఆది తన గణాంకాలను ఒక ఆటకు 29.4 పాయింట్లు, 7.3 రీబౌండ్లు, మరియు 6.1 అసిస్ట్లుగా సాధించాడు. ప్లే-ఆఫ్ లలో సహ-ఆటగాడు ఓ నీల్, బ్రయంట్ ను లీగ్ లో ఉత్తమ ఆటగాడిగా అభివర్ణించాడు.[20][56] బ్రయంట్ చివరికి వరుసగా రెండవ సంవత్సరం ఆల్ NBA సెకండ్ టీం మరియు ఆల్ NBA డిఫెన్సివ్ టీం లకు ఎంపికయ్యాడు. అంతేకాక, అతడు NBA ఆల్-స్టార్ గేంను వరుసగా 3వ సంవత్సరం ఆడటానికి ఎన్నికయ్యాడు. (1999 లో ఆడలేదు).
2001–02 సీజన్ లో, బ్రయంట్ తన కెరీర్లో మొదటి సారి 80 ఆటలు ఆడాడు. తన అల్-రౌండ్ ఆటను ఒక ఆటకు 25.2 పాయింట్లు, 5.5 రీబౌండ్లు, మరియు 5.5 అసిస్ట్లు సగటు సాధించడం ద్వారా కొనసాగించాడు. అతడి కెరీర్లో ఉత్తమంగా 46.9% షూటింగ్ సాధించి తన టీంలో అసిస్ట్ ల సంఖ్యలో మొదటి స్థానం సంపాదించాడు. తరువాత ఆల్-స్టార్ టీం మరియు ఆల్-NBA డిఫెన్సివ్ టీం లను తిరిగి తయారు చేసేప్పుడు, అతడు ఆల్-NBA ఫస్ట్ టీం కొరకు తన కెరీర్లో మొదటి సారి ఎంపికయ్యాడు. ఆ సంవత్సరం లేకర్స్ 58 ఆటలు గెలిచి పసిఫిక్ డివిజన్లో తోటి-రాష్ట్ర ప్రత్యర్థి శాక్రమెంటో కింగ్స్ వెనుక రెండవ స్థానంలో నిలిచారు. మునుపటి సంవత్సరం లేకర్స్ సాధించిన రికార్డ్ విజయాలకన్నా ఫైనల్స్ కు మార్గం మరింత కష్టమనిపించింది. లేకర్స్, ట్రైల్ బ్లేజర్స్ పై ఘన విజయం సాధించి స్పర్స్ ను 4–1 స్కోరుతో ఓడించినా, వారికి శాక్రమెంటో కింగ్స్ తో స్థానిక కోర్ట్ లాభం లేకపోయింది. ఆ సీరీస్ 7 ఆటలకు పొడిగించబడింది, ఇది వెస్ట్రన్ కాన్ఫరెన్స్ ఫైనల్స్ 2000 NBA ప్లే-ఆఫ్ ల తరువాత లేకర్లకు మొదటి సారి. అయినప్పటికీ, లేకర్స్ తమ డివిజన్ ప్రత్యర్థులను ఓడించి, వారి వరుసగా మూడవ NBA ఫైనల్స్ అర్హత సాధించారు. 2002 ఫైనల్స్ లో, బ్రయంట్ సగటున ఒక ఆటకు 26.8 పాయింట్లు, 51.4% షూటింగ్, 5.8 రీబౌండ్లు, 5.3 అసిస్ట్లు సాధించాడు, ఇందులో టీం పాయింట్లలో నాల్గవ వంతు కూడా ఉన్నాయి.[57] 23 ఏళ్ళ వయసుకు, బ్రయంట్ మూడు చాంపియన్ షిప్ విజయాలు సాధించిన అతి పిన్న వయస్కుడయాడు.[57] బ్రయంట్ యొక్క ఆట అతడి ఆటల్లో 4వ క్వార్టర్లో, ముఖ్యంగా ప్లే-ఆఫ్ లలో 2 రౌండ్ లలో ప్రశంసించబడింది.[57][58] దీంతో బ్రయంట్ కి క్లచ్ ఆటగాడి కీర్తి స్థిరపడింది.
విజయానికి తృటిలో తక్కువవడం (2002–04)

2002–03 సీజన్లో, బ్రయంట్ సగటున ఒక ఆటకు 30 పాయింట్లు సాధించి చారిత్రిక గుర్తింపు దిశగా వెళ్ళాడు, తొమ్మిది వరుస ఆటలలో 40 లేదా ఎక్కువ పాయింట్లు సాధించి పూర్తి ఫిబ్రవరి నెలలో సగటున 40.6 సాధించాడు. అంతేకాక, అతడు అప్పటి వరకూ కెరీర్లో ఉత్తమమైన సగటు ఒక ఆటకు 6.9 రీబౌండ్లు, 5.9 అసిస్ట్లు, మరియు and 2.2 స్టీల్ లు సాధించాడు. బ్రయంట్ తిరిగి ఆల్-NBA మరియు ఆల్-డిఫెన్సివ్ ఫస్ట్ టీం లకు ఎంపికయ్యాడు,[1] అంతేకాక, MVP అవార్డు ఎన్నికలో మూడో స్థానం సాధించాడు. క్రమం తప్పని సీజన్లో 50–32 సాధించాక, లేకర్స్ ప్లే-ఆఫ్ లలో తడబడి, వెస్ట్రన్ కాన్ఫరెన్స్ సెమి-ఫైనల్స్ లో చివరి NBA చాంపియన్లు సాన్ అంటోనియో స్పర్స్ తో ఆరు ఆటలలో ఓడిపోయింది.[59]
తరువాతి 2003–04 సీజన్లో, లేకర్స్ NBA ఆల్-స్టార్స్ కార్ల్ మలోన్, మరియు గారి పెటన్ లను పొంది NBA చాంపియన్ షిప్ కోసం తిరిగి ప్రయత్నించింది.[60] సీజన్ మొదలయ్యే ముందే, బ్రయంట్ లైంగిక వేధింపులకు అరెస్టయ్యాడు.[61] దీని కారణంగా న్యాయస్థానంలో హాజరు కొరకు, లేదా కోర్టులో హాజరై అటుపై అదే రోజు ఇతర ఆటలలో పాల్గొనేందుకు రావడం వలన బ్రయంట్ కొన్ని ఆటలకు రాలేక ఇబ్బంది పాలయ్యాడు.[62] క్రమం తప్పని సీజన్లో ఫైనల్ ఆటలో లేకర్స్, పోర్ట్ ల్యాండ్ ట్రైల్ బ్లేజర్స్ తో తలపడ్డారు. బ్రయంట్ రెండు బజార్ బీటర్స్ చేసి ఆటను తద్వారా పసిఫిక్ డివిజన్ టైటిల్ ను సాధించాడు. నాల్గవ క్వార్టర్ చివర్లో బ్రయంట్ సమయం ముగిసిపోతూండగా త్రీ-పాయింటర్ చేసి ఆటను టై చేసి ఓవర్ టైం లోకి తీసుకెళ్ళాడు.[63] ఆ ఆట చివరికి రెండవ ఓవర్ టైం లోకి వెళ్ళగా బ్రయంట్ సమయం ముగుస్తూండగా మరొక త్రీ-పాయింటర్ చేసి ట్రైల్ బ్లేజర్స్ పై లేకర్స్ 105–104 సాధించడానికి తోడ్పడ్డాడు.[63]
నలుగురు భవిష్యత్ హాల్ అఫ్ ఫేమర్స్, ఓ నీల్, మలోన్, పెటన్, మరియు బ్రయంట్ ల కారణంగా, లేకర్స్ NBA ఫైనల్స్ చేరుకోవడంలో సఫలమైంది.[64] ఫైనల్స్ లో, వారు అయిదు ఆటల్లో డిట్రాయిట్ పిస్టన్స్ చే ఓడింపబడ్డారు, వారికది 1990 తరువాత మొదటి గెలుపు.[65] ఆ సీరీస్ లో బ్రయంట్ సగటున ఒక ఆటకు 22.6 పాయింట్లు మరియు 4.4 అసిస్ట్లు సాధించాడు. అతడు మైదానం నుండి కేవలం 35.1% కొట్టాడు.[66] ఫిల్ జాక్సన్ యొక్క ఒప్పందం పునరుధ్ధరించబడలేదు, దాంతో రూడీ తోమ్జనోవిచ్ బాధ్యతా చేపట్టడం జరిగింది.[67] షకీల్ ఓ నీల్, మయామి హీట్ కు లామార్ ఒదోం, కారాన్ బట్లర్, మరియు బ్రియాన్ గ్రాంట్ ల బదులుగా ఇవ్వబడ్డాడు.[68] తరువాతి రోజు, బ్రయంట్ లాస్ ఏంజెలెస్ క్లిప్పర్స్ తో ఒప్పందాన్ని తిరస్కరించి లేకర్స్ తో ఏడేళ్ళ ఒప్పందాన్ని తిరిగి సంతకం చేసాడు.[69]
ప్లే-ఆఫ్ నిరుత్సాహాలు (2004–07)

క్రితం సంవత్సరం జరిగిన విషయాల కారణంగా అతడి కీర్తి దెబ్బతినగా బ్రయంట్ 2004-05 సీజన్లో ఎన్నో శోధనలకూ విమర్శలకూ గురయ్యాడు. ముఖ్యంగా దెబ్బతీసే సంఘటనల క్రమం ఫిల్ జాక్సన్ ఇది జరిగింది The Last Season: A Team in Search of Its Soul . ఈ పుస్తకం లేకర్స్ యొక్క అల్లకల్లోలమైన 2003–04 సీజన్ వివరాలు మరియు బ్రయంట్ పట్ల విమర్శలు కలిగి ఉంది. ఈ పుస్తకంలో జాక్సన్, బ్రయంట్ ని "శిక్షణ తీసుకోలేని వాడు"గా అభివర్ణించాడు.[70] సీజన్ మధ్యలో, రూడి టోమ్జనోవిచ్ అకస్మాత్తుగా లేకర్స్ కోచ్ పదవికి రాజీనామా ఇచ్చాడు, దీనికి కారణంగా ఆరోగ్య సమస్యలు మాటిమాటికీ రావడం మరియు అలసటగా చెప్పాడు.[71] టోమ్జనోవిచ్ లేకపోవడంతో, లేకర్స్ సీజన్ యొక్క మిగిలిన భాగపు బాధ్యత ఎంతో కాలం సహాయక కోచ్ గా పనిచేసిన ఫ్రాంక్ హంబ్లెన్ భుజాలపై పడింది.[72] బ్రయంట్ లీగ్ లోనే రెండవ ఉత్తమ స్కోరు ఒక ఆటకు 27.6 పాయింట్లు సాధించినా, లేకర్స్ తడబడి ఒక దశాబ్ద కాలంలో మొదటి సారి ప్లే-ఆఫ్ లను మిస్సయ్యారు. ఆ సంవత్సరం బ్రయంట్ NBA లోని స్థాయి పతనం, NBA ఆల్-డిఫెన్సివ్ టీంకి ఎంపిక కాకపోవడం మరియు ఆల్-NBA థర్డ్ టీంకి దిగజారడం సంభవించాయి.[73] ఆ సీజన్లోనే, బ్రయంట్ రే అల్లెన్ మరియు కార్ల్ మలోన్ లతో బహిరంగంగా గొడవ పడడం జరిగింది.[74][75]
2005–06 NBA సీజన్ బ్రయంట్ యొక్క బాస్కెట్ బాల్ కెరీర్లో కీలకమైన మలుపు. బ్రయంట్ తో పాత గొడవలను విస్మరించి, ఫిల్ జాక్సన్ తిరిగి లేకర్స్ కోచ్ పదవి స్వీకరించాడు.[76] బ్రయంట్ ఆ చర్యను ఆహ్వానించి, చూపరులకు, ఇరువురూ చక్కగా కలిసి రెండవసారి పనిచేసి, లేకర్స్ ను ప్లే-ఆఫ్ లకు తిరిగి తీసుకువచ్చారు. బ్రయంట్ యొక్క వ్యక్తిగత స్కోరింగ్ విజయాలు అతడి కెరీర్లో అత్యుత్తమ గణాంక సీజన్ కు శ్రీకారం చుట్టాయి. 2005 డిసెంబరు 20 నాడు బ్రయంట్ డల్లాస్ మావెరిక్స్తో మూడు క్వార్టర్లలో 62 పాయింట్లు సాధించాడు. నాల్గవ క్వార్టర్ లోకి ప్రవేశించి, బ్రయంట్ పూర్తి మావెరిక్స్ టీం పై 62–61 సాధించాడు, ఇలా 24-సెకండ్ షాట్ క్లాక్ సంఘటన తరువాత మూడు క్వార్టర్లలో ఒకే సారి ఆటగాడు సాధించడం జరిగింది.[77] లేకర్స్ మయామి హీట్ తో 2006 జనవరి 16 న ఆదినపుడు, బ్రయంట్ మరియు షకీల్ ఓ నీల్ లు ఆటకు మునుపు కరచాలనాలు మరియు కౌగిలింతల ద్వారా పత్రికలకెక్కారు, దీంతో వారిరువురి మధ్య గొడవ సమసిపోయిందని తెలిసింది.[78] ఒక నెల తరువాత, 2006 NBA ఆల్-స్టార్ గేమ్ లో, వారిరువురూ నవ్వుతూ కనబడ్డారు.[79]

2006 జనవరి 22 నాడు బ్రయంట్ కెరీర్లో ఉత్తమంగా 81 పాయింట్లు టోరాంటో రాప్టర్స్ తో విజయంలో సాధించాడు.[2][80] అంతకు మునుపు వ్యాపార రికార్డ్ అయిన 71 సాధించిన ఎల్జిన్ బేలర్ను అధిగమించడమే కాక, బ్రయంట్ యొక్క 81-పాయింట్ ఆట NBA చరిత్రలోనే రెండవ అత్యుత్తమ పాయింట్ మొత్తం, కేవలం విల్ట్ చామ్బర్లేన్ యొక్క 1962 లోని 100-పాయింట్ ఆట మాత్రమే మొదటిది.[81]
అదే నెలలో, బ్రయంట్ 1964 తరువాత 45 పాయింట్లు లేదా ఎక్కువ, నాలుగు వరుస ఆటల్లో సాధించిన మొదటి ఆటగాడు అయ్యాడు, దాంతో అంతకు మునుపు ఆ విజయం సాధించిన చామ్బర్లేన్ మరియు బేలర్ లను చేరుకున్నాడు.[82] జనవరి నెలలో, బ్రయంట్ సగటున ఒక ఆటకు 43.4 పాయింట్లు సాధించాడు,[83] NBA చరిత్రలో ఎనిమిదవ అత్యుత్తమ ఒకే నెల స్కోరు సగటు మరియు చామ్బర్లేన్ మినహా ఇతర ఏ ఆటగాడికన్నా ఎక్కువైనది.[84] 2005-06 సీజన్ చివరికి బ్రయంట్, లేకర్స్ యొక్క ఒక్క-సీజన్ వ్యాపార రికార్డులు గరిష్ఠ 40-పాయింట్ ఆటలు (27) మరియు అత్యధిక స్కోరు చేసిన పాయింట్లు (2,832) సాధించాడు.[85] అతడు లీగ్ యొక్క స్కోరింగ్ టైటిల్ ను మొదటి సారి సాధించాడు, అప్పుడు స్కోరు సగటు (35.4). బ్రయంట్ 2006 NBA మోస్ట్ వాల్యూయబుల్ ప్లేయర్ అవార్డ్ వోటింగ్ లో నాల్గవ స్థానం పొందాడు, కానీ 22 మొదటి స్థానం వోట్లు-గెలిచిన స్టీవ్ నాష్ కన్నా వెనుక పొందాడు.[86] లాస్ ఏంజెలెస్ లేకర్స్ 45–37 రికార్డు సాధించింది, మునుపటి సీజన్ కన్నా పదకొండు ఆతల అభివృద్ధి కనబరచింది, పూర్తి బృందం విజయం సాదిస్తున్నట్టూ అనిపించింది.[87]
సీజన్లో తరువాత, బ్రయంట్ తన జెర్సీ నెంబర్ 8 నుండి 24 కు 2006–07 NBA సీజన్ ప్రారంభంలో మారుస్తాడని చెప్పబడింది. బ్రయంట్ 33 కు మారక ముందు అతడి మొదటి హై-స్కూల్ నెంబర్ 24.[88] లేకర్స్ సీజన్ ముగిసిన తరువాత, బ్రయంట్ TNTలో తనకు రూకీగా 24 కావాలనుకున్నానని, అది దొరకలేదనీ, అలాగే 33, విరమణ చెందిన కరీం అబ్దుల్-జబ్బార్ తో పోయిందనీ చెప్పాడు. బ్రయంట్ అడిడాస్ ABCD క్యాంపులో 143 ధరించాడు, ఆ అంకెలను కలిపి 8 ఎన్నుకున్నాడు.[88] ప్లే-ఆఫ్ ల మొదటి రౌండ్ లో, లేకర్స్ బాగా ఆడి 3–1 సీరీస్ ఆధిక్యాన్ని ఫీనిక్స్ సన్స్ పై సాధించారు, చివరికి బ్రయంట్ యొక్క OT-తెచ్చిన మరియు ఆట-గెలుపు షాట్లు 4 వ ఆటలో గెలిచారు. వారు రెండవ-సీడ్ సన్స్ ను 6 వ ఆటలో ఆరు సెకన్ల వ్యవధిలో ఓడించే పరిస్థితి తెచ్చుకుని, ఓవర్ టైంలో 126 - 118 లో ఓడిపోయారు.[89] ఈ సీరీస్ లో బ్రయంట్ ఒక ఆటకు 27.9 పాయింట్లు సాధించినా, లేకర్స్ డీలా పది, చివరికి సన్స్ తో ఏడు ఆటల్లో ఓడిపోయారు.[89] బ్రయంట్ 7 వ ఆటలో ఫీనిక్స్ తో 90-121 ఓటమి వలన, రెండవ అర్థంలో కేవలం మూడు షాట్లు తీసుకున్నందుకు విమర్శలకు గురయ్యాడు.[90] 2006 ఆఫ్-సీజన్లో, బ్రయంట్ మోకాలి శస్త్ర చికిత్స చేయించుకున్నాడు, దాంతో అతడు 2006 FIBA వరల్డ్ చాంపియన్ షిప్ టోర్నమెంట్ లో పాల్గొనలేకపోయాడు.[91]

2006–07 సీజన్లో, బ్రయంట్ అతడి 9వ ఆల్-స్టార్ గేమ్ కు ఎంపికయ్యాడు, మరియు ఫిబ్రవరి 18 న అతడు 31 పాయింట్లు, 6 అసిస్ట్లు, మరియు 6 స్టీల్లు సాధించి, అతడి కెరీర్లో రెండవ ఆల్-స్టార్ గేమ్ MVP ట్రోఫి సాధించాడు.[92] సీజన్ మొత్తంలో, బ్రయంట్ ఎన్నో కోర్ట్ సంఘటనల్లో ఇరుక్కున్నాడు. జనవరి 28 న ఆట గెలిచే జంప్-షాట్ ను ప్రయత్నించి, తన చేతిని ఊపడంలో సాన్ అంటోనియో స్పర్స్ గార్డ్ మను గినోబిలి ముఖాన్ని మోచేతితో బలంగా తగిలాడు.[93] లీగ్ నివేదిక తరువాత, బ్రయంట్ అటు తరువాత మాడిసన్ స్క్వేర్ గార్డెన్లో జరిగిన న్యూ యార్క్ నిక్స్ తోటి ఆటకు నిషేధింపబడ్డాడు. ఆ నిషేధానికి ఇవ్వబడిన వివరణ ప్రకారం బ్రయంట్ తన చేతిని వెనక్కి తిప్పడంలో "అసహజ కదలిక" కనబరచాడు.[94] తరువాత, మార్చి 6 న, అతడు ఈ కదలికను తిరిగి చూపాడు, ఈ సారి మిన్నెసోట టిమ్బర్ వుల్వ్స్ గార్డ్ మార్కో జరిచ్ను కొట్టాడు.[93] మార్చి 7 న NBA, బ్రయంట్ కు అతడి రెండవ ఒక-ఆట నిషేధాన్ని ఇచ్చింది.[95] తిరిగి వచ్చాక మార్చి 9 న, అతడి మొదటి ఆటలో అతడు మోచేతితో కైల్ కోర్వర్ను ముఖంపై కొట్టడం పునరావలోకనంతో తిరిగి మొదటి తరహా దారుణమైన ఫౌల్గా భావింపబడింది .[93]
మార్చి 16 న, బ్రయంట్ సీజన్లో-ఉత్తమంగా 65 పాయింట్లు స్థానిక ఆటలో పోర్ట్ ల్యాండ్ ట్రైల్ బ్లేజర్స్కు ప్రతిగా సాధించి, లేకర్స్ యొక్క 7-ఆటల అపజయాల పరంపరను ముగించాడు. అతడి 11-ఏళ్ళ కెరీర్లో ఇది రెండవ ఉత్తమ స్కోరింగ్ ప్రదర్శన.[96] తరువాతి ఆటలో, బ్రయంట్ మిన్నెసోట టింబర్ వుల్వ్స్తో 50 పాయింట్లు సాధించి,[97] మెంఫిస్ గ్రిజ్లీస్తో 60 పాయింట్లు సాధించి—లేకర్ లలో మూడు వరుస 50-పైగా పాయింట్ ఆటలు సాధించిన రెండవ ఆటగాడి కీర్తి సాధించాడు, ఆ కీర్తి అంతకు మునుపు మైకేల్ జోర్డాన్కు 1987 లో సాధించినందుకు లభించింది.[98] అది సాధించిన ఏకైక ఇతర లేకర్ ఎల్జిన్ బేలర్, అతడు కూడా 50+ మూడు వరుస పోటీలలో డిసెంబరు 1962లో సాధించాడు.[98] తరువాతి రోజు, న్యూ ఆర్లీన్స్ హార్నేట్స్ తో జరిగిన ఆటలో, బ్రయంట్ 50 పాయింట్లు సాధించి, NBA చరిత్రలో 4 వరుస 50 పాయింట్ ఆటలు సాధించిన రెండవ ఆటగాడిగా కీర్తి పొందాడు, విల్ట్ చామ్బర్లేన్మాత్రమే చరిత్రలో ఏడు వరుస 50 పాయింట్ల ఆటలు రెండు సార్లు సాధించిన మొదటి వాడు.[99] బ్రయంట్ సంవత్సరాన్ని మొత్తం పది 50-పైగా పాయింట్ ఆటలతో ముగించాడు,[100] దాంతో ఒక సీజన్లో అలా చేసిన ఆటగాడు విల్ట్ చామ్బర్లేన్ 1961–62 మరియు 1962–63 ప్రక్కన స్థానం సంపాదించాడు. ఆ సీజన్లో అతడు రెండవ వరుస స్కోరింగ్ టైటిల్ కూడా గెలుచుకున్నాడు.[101] మొత్తం 2006–07 సీజన్లో, బ్రయంట్ జెర్సీ సంయుక్త రాష్ట్రాలు మరియు చైనాలలో అత్యధికంగా అమ్ముదాయే NBA జెర్సీ అయింది.[102] ఎందఱో విలేఖరులు దీనికి బ్రయంట్ యొక్క కొత్త నెంబర్, మరియు మైదానంలో అతడి ఆల్-స్టార్ ప్రదర్శన కొనసాగింపు కారణాలని పేర్కొన్నారు.[103][104] 2007 NBA ప్లే-ఆఫ్ లలో, లేకర్స్ మరొక సారి ఫీనిక్స్ సన్స్ ద్వారా, 4–1 స్కోరుతో ఓడింపబడ్డారు.[105]
MVP సంవత్సరం (2007–08)
2007 మే 27 నాడు, ESPN ప్రసారం ప్రకారం, బ్రయంట్ తను జెర్రీ వెస్ట్ తిరిగి టీం లోకి పూర్తి అధికారంతో రాకపోతే, మారతానని చెప్పాడు.[106] బ్రయంట్ అటుపై వెస్ట్ వ్యాపారానికి తిరిగి రావడం తనకు ఇష్టమేనని, అది జరగక పొతే తను మారడం జరగదని చెప్పడం అబద్ధమని చెప్పాడు.[107] కానీ, మూడు రోజుల తరువాత స్టీఫెన్ A. స్మిత్ రేడియో కార్యక్రమంలో, బ్రయంట్ లేకర్స్ "ఆంతరంగికుడు" టీం నుండి షకీల్ ఓ నీల్ నిష్క్రమణకు బ్రయంట్ కారణమని చెప్పడానికి కోపించి, బహిరంగంగా, "నేను వేరే టీం కి మారతాను" అని చెప్పాడు.[108] ఆ ప్రకటన తరువాత మూడు గంటలకు, బ్రయంట్ మరొక ఇంటర్వ్యూలో ప్రధాన శిక్షకుడు ఫిల్ జాక్సన్ తో చర్చించిన తరువాత, తాను తన నిర్ణయం గురించి తిరిగి ఆలోచించాననీ, మార్పు అభ్యర్థనను వెనక్కి తీసుకున్నాననీ చెప్పాడు.[109] బ్రయంట్ అటుపై ఒక అప్రసిద్ధ అమెచ్యూర్ వీడియోలో సెంటర్ ఆండ్రూ బైనంను ఆల్-స్టార్ జేసన్ కిడ్ స్థానంలో తీసుకోవాలని చెప్పినట్టూ చూపించారు.[110] 2007 డిసెంబరు 23 నాడు, బ్రయంట్ 20,000 పాయింట్లు సాధించిన అతి పిన్న వయస్కుడు అయ్యాడు (29 ఏళ్ళు, 122 రోజులు), అది న్యూ యార్క్ నిక్స్తో, మాడిసన్ స్క్వేర్ గార్డెన్లో జరిగిన ఆటలో సంభవించింది.[111]

అతడి షూటింగ్ చేతి చిటికెన వ్రేలికి "వలయ పార్శ్వ కండరం పూర్తిగా చితికి పోవడం, తీవ్రమైన విరగడం, మరియు MCP అతుకులో వోలర్ ప్లేట్ గాయం"గా వర్ణించబడిన గాయం ఉన్నా, అది ఫిబ్రవరి 5, 2008 నాడు తగిలింది, బ్రయంట్ అన్ని 82 ఆటలనూ సీజన్లో, శస్త్ర చికిత్సకు పోకుండా ఆడాడు. అతడి గాయాన్ని గురించి, అతడు ఇలా అన్నాడు, "నేను మా లేకర్స్ సీజన్ ముగిసి, ఈ వేసవి ఒలింపిక్ గేమ్స్ వరకూ ఏ విధమైన శస్త్ర చికిత్సా చేయించుకోదలచుకోలేదు. కానీ, ఈ గాయం, myself[sic] మరియు లేకర్స్ వైద్య బృందం ఎల్లవేళలా ప్రతి రోజూ పరిశీలించాల్సినటువంటిది."[112] సెప్టెంబరు 2008 ప్రారంభంలో, బ్రయంట్ గాయాన్ని సరి చేయటానికి శస్త్ర చికిత్స అనవసరమనే నిర్ణయానికి వచ్చాడు.[113]
అతడి టీంను పశ్చిమంలోనే ఉత్తమమైన 57–25 రికార్డుకు తీసుకెళ్ళి, వారు నగ్గెట్స్ తో మొదటి రౌండ్లో గెలిచేలా చేసి, 2008 మే 6 నాడు, బ్రయంట్ అధికారికంగా NBA మోస్ట్ వాల్యూయబుల్ ప్లేయర్ అవార్డు, అతడి కెరీర్లో మొదటి సారి అందుకున్నాడు.[4] అతడు అన్నాడు, "ఇది చాలా దీర్ఘ ప్రయాణం. నేను ఈ సంస్థకు, ఈ పట్టణానికి ప్రతినిధిగా గర్వపడుతున్నాను."[114] జెర్రీ వెస్ట్, బ్రయంట్ ను లేకర్స్ కు తీసుకొచ్చిన వ్యక్తి, బ్రయంట్ తన MVP ట్రోఫిని NBA కమిషనర్ డేవిడ్ స్టెర్న్ చేతుల మీదుగా తీసుకోవడం దగ్గరుండి వీక్షించాడు. అతడు అన్నాడు, "కొబ్ అందుకు అర్హుడు. అతడు మరొక గొప్ప సీజన్ ప్రదర్శన కనబరచాడు. నాకే మాత్రం ఆశ్చర్యం లేదు."[115] అతడి MVP అవార్డు గెలవడమే కాక, బ్రయంట్ ఆల్-NBA టీంకు 2008 మే 8 నాడు మూడవ వరుస సీజన్ కు మరియు అతడి కెరీర్లో ఆరవ సారి ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యాడు.[116] ఆ తరువాత అతడు NBA ఆల్-డిఫెన్సివ్ ఫస్ట్ టీంలో కెవిన్ గార్నెట్తో కలిసి, 52 పాయింట్లు సాధించి 24 మొదటి స్థానం అంగీకారాలతో, అతడి ఎనిమిదవ ఎంపికతో ప్రసిద్ధుడయ్యాడు.[117]
లేకర్స్ 2007–08 క్రమం తప్పని సీజన్ ని 57–25 రికార్డుతో ముగించారు, వెస్ట్రన్ కాన్ఫరెన్స్ లో ప్రథమ స్థానంలో నిల్చి, నగ్గెట్స్ తో మొదటి రౌండ్ పోటీకి సిద్ధమయ్యారు. 1 వ ఆటలో, బ్రయంట్, తనను తాను ఎరగా వేసుకున్నానని చెప్పుకుని, తన 32 లో 18 పాయింట్లు చివరి 8 నిముషాల్లో సాధించి లాస్ ఎంజేలేస్ ను క్షేమంగా ముందు నిలిపాడు.[118] దాంతో డెన్వర్ ప్లే-ఆఫ్ ల మొదటి రౌండ్ లోనే వెనుదిరిగిన మొదటి 50-గెలుపుల టీంగా మిగిలింది, ఎందుకంటే మెంఫిస్ గ్రిజ్లీస్ నాలుగింట సాన్ అంటోనియో స్పర్స్ తో 2004 లో ఓడిపోయారు.[119] మరుసటి రౌండ్లో మొదటి ఆటలో జాజ్ తో, బ్రయంట్ 38 పాయింట్లు సాధించి లేకర్స్ జాజ్ ను మొదటి ఆటలో ఓడించేందుకు దోహదం చేసాడు.[120] లేకర్స్ తరువాతి ఆట గెలిచినా, 3 మరియు 4 వ ఆటలలో ఆడారు, వీటిలో బ్రయంట్ ఒక ఆటకు 33.5 పాయింట్లు సాధించాడు.[121] లేకర్స్ తరువాతి రెండు ఆటలూ గెలిచి సెమి-ఫైనల్స్ 6 లో గెలిచారు.[121] దీంతో వెస్ట్రన్ కాన్ఫరెన్స్ ఫైనల్స్ స్థలం సాన్ అంటోనియో స్పర్స్తో ఖాయమైంది. లేకర్స్ 5 ఆటల్లో స్పర్స్ ని ఓడించి, వారు NBA ఫైనల్స్లో బోస్టన్ సెల్టిక్స్తో తలపడడానికి సిద్ధమయ్యారు. దీంతో బ్రయంట్ తన కెరీర్లో అయిదవ సారి, షకీల్ ఓ నీల్ లేకుండా మొదటి సారి NBA ఫైనల్స్ చేరుకోగలిగాడు.[122] లేకర్స్ తరువాత బోస్టన్ సెల్టిక్స్ తో 6 ఆటల్లో ఓడిపోయారు.[123]
పునరావృతం (2008–10)

2008–09 సీజన్లో, లేకర్స్ వారి మొదటి ఏడు ఆటలు గెలిచి మొదలుపెట్టారు.[124] బ్రయంట్ తన టీంను అత్యధిక విజయాలతో వ్యాపార రికార్డ్ కొరకు పోటీ పడేలా చేసి సీజన్లో 17–2 సాధించి,[125] డిసెంబరు మధ్యకాలానికి వారు 21–3 రికార్డు సాధించేలా చేసాడు. అతడు తన వరుస పదకొండవ ఆల్-స్టార్ గేమ్ను స్టార్టర్ గా ప్రారంభించాడు,[126] మరియు డిసెంబరు మరియు జనవరి లకు వెస్ట్రన్ కాన్ఫరెన్స్ ప్లేయర్ అఫ్ ది మంత్ గా ఎన్నికయ్యాడు, అంతేకాక, మూడు సార్లు వెస్ట్రన్ కాన్ఫరెన్స్ ప్లేయర్ అఫ్ ది వీక్ గా పేరు పొందాడు.[127] నిక్స్ తో ఆడిన ఆటలో 2009 ఫిబ్రవరి 2 నాడు బ్రయంట్ 61 పాయింట్లు స్కోరు చేసి, మాడిసన్ స్క్వేర్ గార్డెన్లో అత్యధిక పాయింట్లు స్కోరు చేసిన రికార్డ్ సాధించాడు.[128] 2009 NBA ఆల్-స్టార్ గేమ్లో, బ్రయంట్ 27 పాయింట్లు, 4 అసిస్ట్లు, 4 రీబౌండ్లు, మరియు 4 స్టీల్లు సాధించి ఆల్-స్టార్ గేమ్ సహ-MVP అవార్డును మాజీ సహ-ఆటగాడు షకీల్ ఓ నీల్ తో కలిసి పొందాడు.[129] లేకర్స్ క్రమం తప్పని సీజన్ ను పశ్చిమంలో ఉత్తమమైన 65–17 రికార్డుతో ముగించారు. బ్రయంట్ MVP లో రెండవ స్థానాన్ని, లేబ్రాన్ జేమ్స్ వెనుక పొంది,[130] ఆల్-NBA ఫస్ట్ టీం మరియు ఆల్-డిఫెన్సివ్ ఫస్ట్ టీం లకు అతడి కెరీర్లో ఏడవ సారి ఎంపికయ్యాడు.

ప్లే-ఆఫ్లలో లేకర్స్, ఉటా జాజ్ను ఐదు ఆటల్లోనూ, హాస్టన్ రాకెట్స్ను ఏడు ఆటల్లోనూ, మొదటి రెండు రౌండ్లలో ఓడించారు. డెన్వర్ నగ్గెట్స్ను కాన్ఫరెన్స్ ఫైనల్స్ లో ఆరు ఆటల్లో ఓడించి, లేకర్స్ తమ వరుస రెండవ అర్హతను NBA ఫైనల్స్కు సాధించి ఓర్లాండో మేజిక్ను ఐదు ఆటల్లో ఓడించారు. బ్రయంట్ తన మొదటి NBA ఫైనల్స్ MVP ట్రోఫిని నాల్గవ పోటీలో గెలిచి సాధించాడు,[131] దీంతో జెర్రీ వెస్ట్ 1969 NBA ఫైనల్స్లో కనీసం 32.4 పాయింట్లు మరియు 7.4 అసిస్ట్లు చివరి ఫైనల్స్ సీరీస్ లో సాధించిన రికార్డ్ సంబంధించి రెండవ ఆటగాడిగా నిలిచాడు,[132] మరియు మైకేల్ జోర్డాన్ తరువాత సగటున 30 పాయింట్లు, 5 రీబౌండ్లు, 5 అసిస్ట్లు సాధించిన మొదటి ఆటగాడిగా నిలిచి ఫైనల్స్ లో తన టీం విజయానికి దోహదం చేసాడు.[133]
2009–10 సీజన్లో, బ్రయంట్ ఆరు ఆట గెలిచే షాట్లు కొట్టి, ఆట గెలిచే బజర్-బీటింగ్, వన్-లేగ్డ్ త్రీ పాయింట్ షాట్ మయామి హీట్తో 2009 డిసెంబరు 4 నాడు సాధించాడు.[134] బ్రయంట్ ఆ షాట్ ను తన అదృష్టంగా పేర్కొన్నాడు.[134] ఒక వారం తరువాత, బ్రయంట్ తన కుడి చేతి చూపుడు వ్రేలు మిన్నెసోట టింబర్ వుల్వ్స్ తో ఆడిన ఆటలో విరగ కొట్టుకున్నాడు.[135] ఆ గాయంతోనే, బ్రయంట్ విశ్రాంతి తీసుకోకుండా, ఆటను కొనసాగించడాన్నే ఎంచుకున్నాడు.[135] అతడి వ్రేలి గాయం తరువాత అయిదు రోజులకు, అతడు విధివిధానాల అవకాశం విడిచాక, మరొక గెలిచే షాట్ కొట్టి, మిల్వాకీ బక్స్తో ఓవర్-టైం గేంలో గెలిచాడు.[136] బ్రయంట్ అలాగే విల్ట్ చామ్బర్లేన్ ను అధిగమించి, 25,000 పాయింట్లు సాధించిన అతి పిన్న వయస్కుడిగా నిలిచాడు (31 ఏళ్ళు, 151 రోజులు).[137] అతడు తన బలమైన క్లచ్ ఆటను కొనసాగిస్తూ, సాక్రామెంటో కింగ్స్ తో ఆడిన ఆటలో మరొక ఆట గెలిచే త్రీ-పాయింటర్ సాధించాడు[138], అలాగే ఆట గెలిచే ఫీల్డ్ గోల్ ను బోస్టన్ సెల్టిక్స్ తో సాధించాడు.[139] మరుసటి రోజు, అతడు జెర్రీ వెస్ట్ ను అధిగమించి లేకర్స్ వ్యాపార చరిత్రలోనే అత్యధిక స్కోరు సాధించిన ఆటగాడిగా కీర్తి పొందాడు.[140] మడమ గాయంచే ఐదు ఆటలలో ఆడకపోయినా, బ్రయంట్ తిరిగి వచ్చి మరొక క్లచ్ త్రీ-పాయింటర్ చేసి, లేకర్స్ కు నాలుగు సెకన్ల సమయం మిగిలి ఉన్నప్పుడు, మెంఫిస్ గ్రిజ్లీస్తో ఒక పాయింట్ ఆధిక్యత ఇవ్వగలిగాడు.[141] రెండు వారాల తరువాత అతడు టొరాంటో రాప్టర్స్ తో ఆ సీజన్లో ఆరవ ఆట గెలిచే షాట్ కొట్టాడు.[142]

2010 ఏప్రిల్ 2 నాడు, బ్రయంట్ $87 మిలియన్ మొత్తానికి మూడేళ్ళ ఒప్పందం పొడిగింపు సంతకం చేసాడు.[143] బ్రయంట్ తన క్రమం తప్పని సీజన్ ని చివరి ఐదు ఆటల్లో నాలుగింటిని, తన మోకాలికి మరియు వ్రేలికి తగిలిన గాయాల వలన ఆడలేకపోయాడు. బ్రయంట్ సీజన్ మొత్తంలో వివిధ గాయాల కారణంగా, తొమ్మిది ఆటలు మిస్సయ్యాడు. లేకర్స్ తమ ప్లే-ఆఫ్లను వెస్ట్రన్ కాన్ఫరెన్స్ లో ప్రథమ స్థానంలో ఓక్లహోమ సిటీ థండర్తో మొదలు పెట్టి,[144] చివరికి వారిని ఆరు ఆటల్లో ఓడించారు.[145] లేకర్స్ రెండవ రౌండ్లో ఉటా జాజ్ను ఓడించి[146] వెస్ట్రన్ కాన్ఫరెన్స్ ఫైనల్స్ చేరుకొని, ఫీనిక్స్ సన్స్తో తలపడ్డారు. 2 వ ఆటలో, బ్రయంట్ ఆటను 13 అసిస్ట్లతో ముగించి, ప్లే-ఆఫ్ కెరీర్ లో అత్యధిక రికార్డ్ సాధించాడు; అది మేజిక్ జాన్సన్ 13 ని 1996 సాధించిన తరువాత ప్లే-ఆఫ్ లలో ఒక లేకర్ సాధించిన అత్యధిక మొత్తం.[147] లేకర్స్ అటుపై సీరీస్ ను ఆరు ఆటల్లో గెలిచి, వెస్ట్రన్ కాన్ఫరెన్స్ చాంపియన్ షిప్ కైవసం చేసుకున్నారు, అటుపై మూడవ వరుస సీజన్లో NBA ఫైనల్స్ చేరుకున్నారు.[148] 2008 చాంపియన్లు బోస్టన్ సెల్టిక్స్తో తిరిగి జరిగిన మాచ్ లో, బ్రయంట్ మరియు లేకర్స్ 7 వ ఆట మూడవ క్వార్టర్ లో పదమూడు పాయింట్ల కొరత నుండి చాంపియన్ షిప్ గెలిచారు, దీంతో బ్రయంట్ తన ఐదవ చాంపియన్ షిప్ గెలిచి రెండవ వరుస NBA ఫైనల్స్ MVP అవార్డు గెలుచుకున్నాడు.[149] ఇది లేకర్స్ 7 వ ఆట బోస్టన్ సెల్టిక్స్ తో NBA ఫైనల్స్ గెలవడం మొదటిసారి.[150]
ఆటగాడి వివరాలు

బ్రయంట్ షూటింగ్ గార్డ్, అందునా స్మాల్ ఫార్వర్డ్ పొజిషన్లో ఆడగల ఆటగాడు. అతడిని NBAలో సంపూర్ణ ఆటగాళ్ళలో ఒకడిగా భావిస్తారు,[151][152] 1999 తరువాత ప్రతి ఆల్-NBA టీంకూ ఎంపికయ్యాడు, మరియు క్రితం జరిగిన పన్నెండు సార్లు NBA ఆల్-స్టార్ గేమ్స్ లో పాల్గొన్నాడు.[1] ఆతల రచయితలూ మరియు ఎంపిక చేసే వారూ తరచూ బ్రయంట్ ను మైకేల్ జోర్డాన్తో పోలుస్తారు, అది బ్రయంట్ కు ఇష్టం లేదు.[153] 2007 లో, ఒక ESPN ఎన్నికలో, ఆతల రచయితలు అతడిని NBA చరిత్రలో జోర్డాన్ తరువాత అత్యుత్తమ షూటింగ్ గార్డ్ గా ఎన్నుకున్నారు.[152] అతడు అధికంగా స్కోరు చేసే వాడు, సగటున తన కెరీర్లో ఒక ఆటకు 25.3 పాయింట్లు, అంతేకాక 5.3 రీబౌండ్లు, 4.7 అసిస్ట్లు, మరియు 1.5 స్టీల్లు (2009–2010 క్రమం తప్పని సీజన్ వరకూ).[154] అతడు తనకోసం తాను షాట్లు సృష్టించుకోగల సామర్థ్యానికి మారుపేరు. అతడు ఒక్క-ఆట NBA రికార్డు పన్నెండుతో చేసిన త్రీ-పాయిన్టర్లకు కలిగి ఉన్నాడు.[155] బ్రయంట్ తరచూ NBA లో అత్యధిక స్కోరర్ గా పేర్కొనబడతాడు,[156] కానీ అతడి ఫీల్డ్ గోల్ సగటు 45.5% మధ్యస్తంగానే భావింపబడుతుంది. అతడు తన వేగం మరియు ఆటగాడి సామర్థ్యాలను బాస్కెట్ వద్ద రక్షకులను తప్పించడానికి వాడతాడు. ఇదే కాక, అతడు అద్భుతమైన రక్షకుడు, క్రితం పదకొండు సార్లలో, పది సార్లు ఆల్-డిఫెన్సివ్ ఫస్ట్ లేదా సెకండ్ టీంకు ఎంపికయ్యాడు.[1] TNT మరియు స్పోర్టింగ్ న్యూస్ రెండూ బ్రయంట్ ను 2000-2009 కు గాను దశాబ్ది అత్యుత్తమ NBA ఆటగాడిగా పేర్కొన్నాయి.[157][158]
NBA కెరీర్ గణాంకాలు

LegendGPGames playedGSGames startedMPGMinutes per gameFG%Field goal percentage3P%3-point field goal percentageFT%Free throw percentageRPGRebounds per gameAPGAssists per gameSPGSteals per gameBPGBlocks per gamePPGPoints per gameBoldCareer high
క్రమం తప్పని సీజన్

ప్లే-ఆఫ్ లు

విజయాలు మరియు రికార్డులు

అంతర్జాతీయ క్రీడా జీవితం

బ్రయంట్ యొక్క సీనియర్ అంతర్జాతీయ కెరీర్ సంయుక్త రాష్ట్రాల జాతీయ టీం తో 2006 లో మొదలైంది. అతడు 2007 USA మెన్స్ సీనియర్ నేషనల్ టీం సభ్యుడు మరియు USA FIBA అమెరికాస్ చాంపియన్ షిప్ టీం 10–0 తో గెలిచి, స్వర్ణం సాధించి సంయుక్త రాష్ట్రాల పురుషుల టీంను 2008 ఒలింపిక్స్ కు అర్హులను చేసింది. . అతడు ప్రతి 10 USA FIBA అమెరికాస్ చాంపియన్ షిప్ గేముల్లోనూ ప్రారంభించాడు. చేసిన మరియు ప్రయత్నించిన స్వతంత్ర త్రో లకు అతడు టీంలో మూడవ స్థానం, ఫీల్డ్ గోల్, 3 పాయింటర్లు చేసిన విషయంలో నాల్గవ స్థానంలోనూ ఉన్నాడు. అందరు FIBA అమెరికాస్ చాంపియన్ షిప్ పోటీదారులలో, బ్రయంట్ స్కోరింగ్ లో 15వ స్థానాన్ని, అసిస్ట్ లలో 14వ స్థానాన్ని, స్టీల్ లలో ఎనిమిదవ స్థానాన్ని పొందాడు. బ్రయంట్ ఆడిన 10 ఆటలలో ఎనిమిదింట రెండంకెల స్కోరు సాధించాడు. బ్రయంట్ ఇంకా ఆట గెలిచిన 14 feet (4.3m) జంపర్ ఫౌల్ రేఖ పైన ఆటలో సెకన్లు మిగిలి ఉండగా సాధించాడు. ప్రస్తుతం అతడు సగటున .530 షూటింగ్ శాతం, 16.3 పాయింట్లతో, 2.2 రీబౌండ్లతో, మరియు 3.1 అసిస్ట్ లతో కలిగి ఉన్నాడు.[159]
అతడి అంతర్జాతీయ విస్తరణలో భాగంగా, అతడు చైనీస్ రియాలిటీ TV షో, కొబ్ మెంటు షోలో పాల్గొన్నాడు, ఇందులో వివిధ టీం ల చైనీస్ బాస్కెట్ బాల్ ఆటగాళ్ళు వ్యాయామం చేయడం, ఇతరులతో ఆడడానికి తయారు కావడం, మధ్యలో వారి అభ్యాస సమయంలో బ్రయంట్ సలహాలు, ప్రోత్సాహం ఇవ్వడం ఉంటుంది.[160]
2008 జూన్ 23 నాడు, అతడు USA మెన్స్ సీనియర్ నేషనల్ టీం భాగంగా 2008 వేసవి ఒలింపిక్స్లో పాల్గొనడానికి ఎంపికయ్యాడు.[161] ఇది అతడు మొదటి సారి ఒలింపిక్స్ కు వెళ్ళడం. బ్రయంట్ 20 పాయింట్లు, నాల్గవ క్వార్టర్లో 13 తో సహా, ఆరు అసిస్ట్ లతో కలిపి సాధించి, టీం USA, స్పెయిన్ ని 118–107 స్కోరుతో ఓడించిన స్వర్ణ పతకం ఆట 2008 వేసవి ఒలింపిక్స్ లో 2008 ఆగస్టు 24 నాడు సాధించాడు, ఇది ప్రపంచ వ్యాప్త అంతర్జాతీయ పోటీలలో 2000 ఒలింపిక్స్ తరువాత సాధించిన మొదటి స్వర్ణ పతకం.[162] అతడు సగటున 15.0 పాయింట్లు, 2.8 రీబౌండ్లు మరియు 2.1 అసిస్ట్ లు సాధించి .462 షూటింగ్ ను ఎనిమిది ఒలింపిక్ పోటీల నుండి సాధించాడు.
మైదానం వెలుపల
వ్యక్తిగత జీవితం
నవంబరు 1999 లో 21-ఏళ్ళ బ్రయంట్, 17-ఏళ్ళ వనేస్సా లైన్ నేపథ్య నాట్యగత్తెగా త ఈస్ట్ సైడజ్ సంగీత చిత్రం "G'd Up"లో పని చేస్తున్నపుడు కలిసాడు.[163] బ్రయంట్ అతడి ప్రథమ సంగీత ఆల్బం కొరకు ఆ భవనంలో ఉన్నాడు, కానీ ఆ ఆల్బం ఎప్పటికీ విడుదల కాలేదు. వారిరువురూ డేటింగ్ మొదలు పెట్టి కేవలం ఆరు నెలల తరువాత మే 2000 లో నిశ్చితార్థం చేసుకున్నారు[163], అప్పటికి లైన్ మరీన హై స్కూల్, హంటింగ్టన్ బీచ్, కాలిఫోర్నియాలో సీనియర్ గానే ఉంది. ప్రచార సంస్థల కంట్లో పడకుండా ఉండడానికి, ఆమె తన హై స్కూల్ చదువును స్వతంత్రంగా పూర్తి చేసింది.[163] వనేస్సా యొక్క దాయాది లైలా లైన్ చెప్పినట్టూ, అది వివాహ-పూర్వ ఒప్పందం కాదు. వనేస్సా చెప్పింది, బ్రయంట్ "ఒకరికి ఎక్కువ అయ్యేంతగా ప్రేమిస్తున్నాడు ".[164]
వారు 2001 ఏప్రిల్ 18 న డానా పాయింట్, కాలిఫోర్నియాలో వివాహం చేసుకున్నారు. బ్రయంట్ తల్లిదండ్రులు, సోదరీమణులు ఇద్దరూ, దీర్ఘకాల సలహాదారు మరియు ఏజెంట్ అర్న్ టేల్లెం, బ్రయంట్ యొక్క లేకర్ సహ-ఆటగాళ్ళు ఎవరూ దీనికి హాజరు కాలేదు. బ్రయంట్ తల్లిదండ్రులు ఎన్నో కారణాల చేత ఈ వివాహాన్ని నిరసించారు. బ్రయంట్ తల్లిదండ్రులు అతడు అంట త్వరగా వివాహం చేసుకోవడాన్ని, ముఖ్యంగా ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ కాని స్త్రీని చేసుకోవడం పట్ల విముఖంగా ఉన్నారని తెలియవచ్చింది.[163] ఈ విముఖత రెండేళ్ళ పాటు మాట్లాడుకోకుండా ఉండడానికి దారితీసింది, చివరకు బ్రయంట్ కు మొదటి కూతురు పుట్టేసరికి ఇది తొలగింది.
బ్రయంట్ మొదటి కూతురు, నటలియా డయామంటే బ్రయంట్, 2003 జనవరి 19 నాడు పుట్టింది. నటలియా పుట్టుక బ్రయంట్ తన తల్లిదండ్రులతో విభేదాలను సరిచేసుకోవడానికి దోహదపడింది. వనేస్సా బ్రయంట్ కు 2005 వసంతంలో ఎక్టోపిక్ గర్భం కారణంగా గర్భవిచ్చిత్తి కలిగింది. వారి రెండవ కూతురు, గియన్నా మరియా-ఒనోర్ బ్రయంట్, 2006 మే 1 నాడు పుట్టింది. గియన్నా, బ్రయంట్ యొక్క మాజీ సహ-ఆటగాడు షకీల్ ఓ నీల్ కూతురు మే అర సనా, ఫ్లోరిడాలో జన్మించిన ఆరు నిముషాల ముందు జన్మించింది.[165] 2007 ప్రారంభ ఇంటర్వ్యూలో, బ్రయంట్ ఇప్పటికీ ఇటాలియన్ అనర్గళంగా మాట్లాదతాడని తెలిసింది.[9]
లైంగిక వేధింపు ఆరోపణ

2003 వేసవిలో, ఈగల్ షెరీఫ్ కార్యాలయం, కొలరాడో బ్రయంట్ ను లైంగిక వేధింపు నేరం క్రింద, 19-ఏళ్ళ హోటల్ ఉద్యోగిని కటేలిన్ ఫేబర్ ఆరోపణతో అరెస్ట్ చేసారు. బ్రయంట్ కార్దిల్లెరా హోటల్ లోని లాడ్జ్ మరియు స్పా లో, అక్కడికి దగ్గరలో మోకాలి శస్త్ర చికిత్స చేయించుకోవడానికి దిగాడు. బ్రయంట్ ఆ చికిత్స పొందాల్సిన రోజుకు ముందు రాత్రి తనను హోటల్ గదిలో మానభంగం చేసాడని ఫేబర్ ఆరోపించింది. బ్రయంట్ ఆరోపితో అక్రమ శారీరక సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లు అంగీకరించినా, ఆమె లైంగిక వేధింపు నేరారోపణను నిరాకరించాడు.[166][167]
ఈ నేరారోపణ బ్రయంట్ కీర్తిని పాడుచేసింది, ప్రజల దృష్టిలో బ్రయంట్ దిగజారాడు, మరియు మెక్ డోనాల్డ్ మరియు నటేల్ల లతో వ్యాపార ప్రకటనలు ముగించబడ్డాయి. బ్రయంట్ రూపపు జెర్సీల అమ్మకాలు అంతకు మునుపు స్థాయిల నుండి గణనీయంగా పడిపోయాయి.[168] కానీ, సెప్టెంబరు 2004 లో, ఆ దాడి కేసు ఫేబర్ నేర విచారణలో సాక్ష్యం చెప్పక పోవడం వలన కొట్టి వేయబడింది. అటు తరువాత బ్రయంట్, ఫేబర్ కు క్షమాపణ చెప్పడానికి అంగీకరించాడు, అతడి బహిరంగ నేర అంగీకారం: "నేను నిజంగా మా ఇరువురి కలయిక పరస్పర అంగీకారంగా భావించినా, ఆ సంఘటనను నేను చూసిన దృష్టితో ఆమె చూడలేదని నేను గుర్తిస్తున్నాను."[169] ఫేబర్ విడిగా సివిల్ కేసు బ్రయంట్ పై పెట్టింది, అది చివరికి వారిరువురి అంగీకారం ప్రకారం పరిష్కరించబడింది, దీని వివరాలు బహిరంగ పరచలేదు.
వాణిజ్య ప్రకటనలు

1996–97 NBA సీజన్ ప్రారంభానికి ముందు, బ్రయంట్ అడిడాస్ తో సుమారు $48 మిలియన్ కు ఆరేళ్ళ ఒప్పందం సంతకం చేసాడు.[170][171] అతడి మొదటి సంతకపు షూ ఎక్విప్మెంట్ KB 8.[172] బ్రయంట్ యొక్క ఇతర ప్రారంభ ఒప్పందాలు ది కోకా-కోల కంపెనీ తో వారి స్ప్రైట్ శీతల పానీయం కోసం, మెక్ డోనాల్డ్స్ ప్రకటనల్లో కనిపించడం, స్పల్డింగ్ యొక్క క్రొత్త NBA ఇన్ఫ్యూషన్ బాల్, అప్పర్ డెక్, ఇటాలియన్ చాక్లెట్ కంపెనీ ఫెర్రెరో స్పా బ్రాండ్ నుటేల్ల, రస్సెల్ కార్పోరేషన్,[173] మరియు నిన్టేండో తయారు చేసిన అతడి వీడియో గేములలో కనిపించడం. మెక్ డోనాల్డ్ మరియు ఫెర్రెరో స్పా వంటి ఎన్నో సంస్థలు అతడిపై మానభంగం ఆరోపణలు బహిరంగం కాగానే, అతడితో ఒప్పందాలు రద్దు చేసుకున్నాయి.[174] ఒక ముఖ్యమైన మినహాయింపు నైకీ, ఇంక్., ఆ సంఘటన ముందే 5-ఏళ్ళ, $40–45 మిలియన్ ఒప్పందం చేసుకోవడం.[175][176] కానీ, వారు అతడి చిత్రాన్ని ఉపయోగించడం లేదా ఆ సంవత్సరం అతడి పేరిట క్రొత్త షూ అమ్మడం వంటి విషయాలను నిరాకరించారు. అప్పటి నుండి అతడు తన ప్రకటనల ఒప్పందాల్ని ది కోకా-కోల కంపెనీతో, వారి అధీనంలో ఉన్న ఎనర్జీ బ్రాండ్స్ ద్వారా వారి విటమిన్ బ్రాండ్ పానీయాల కొరకు కొనసాగించాడు.[177] బ్రయంట్ NBA '07: ఫీచరింగ్ ది లైఫ్ భా. 2 యొక్క ముఖచిత్ర ఆటగాడు మరియు వీడియో గేం గిటార్ హీరో వరల్డ్ టూర్ వ్యాపార ప్రకటనలో టోనీ హాక్, మైకేల్ ఫెల్ప్స్, మరియు అలెక్స్ రోడ్రిగ్స్ లతో కలిసి 2008 లో కనిపించాడు. నైకీ బ్రయంట్ ని అంటిపెట్టుకునే ఉండి 2 ఏళ్ళ తరువాత అతడి కీర్తి పునరుద్దరింపబడిన సమయంలో బ్రయంట్ ను ప్రోత్సహించడం మొదలుపెట్టింది.[176]
2008 లో బ్రయంట్ ఒక జత వైరల్ వీడియోలలో అతడు నైకీ యొక్క హైపర్ డంక్ షూల ప్రకటనలో అపాయకరమైన విన్యాసాలు చేయడంలో పాల్గొన్నాడు. మొదటిది బ్రయంట్ వేగంగా వెళ్ళే ఆస్టన్ మార్టిన్ పై నుండి దూకడాన్ని చూపిస్తే, రెండవది బ్రయంట్ ను జాక్-ఆస్ బృందంతో పాముల గుంపు పైనుండి దూకడం చూపించింది. రెండు వీడియోలూ 4.5 మిలియన్ పైగా YouTubeలో చూడబడ్డాయి. బ్రయంట్ తరువాత ఆ విన్యాసాలు అబద్ధమని సూచించాడు, ఎందుకంటే అలాంటి వాటిలో పాల్గొనడం లేకర్స్ తో చేసుకున్న ఒప్పందంలో అపాయకర చర్యలలో పాల్గొనను అన్న దానికి వ్యతిరేకమని చెప్పాడు. నైకీ యొక్క హైపర్ డంక్ షూలకు ప్రకటనల తర్వాత, బ్రయంట్ నైకీ తయారు చేసిన అతడి సంతకం వరుస నాల్గవ ఉత్పత్తి, ది జూమ్ కొబ్ IV తో వచ్చాడు. 2010 లో నైకీ మరొక షూ, నైకీ జూమ్ కొబ్ V ను విడుదల చేసింది.[178] 2009 లో బ్రయంట్ ఒక ఒప్పందాన్ని న్యూబియోతో "బ్లాక్ మంబ కలెక్షన్" మార్కెట్ చేయడానికి సంతకం చేసాడు, అది స్పోర్ట్స్/లక్సరీ గడియారాలను $25,000 నుండి $285,000 వరకూ ఖరీదు చేసేవి తయారు చేస్తుంది.[179] 2009 ఫిబ్రవరి 9 నాడు బ్రయంట్ ESPN ది మాగజైన్ ముఖ చిత్రంలో కనిపించాడు. కానీ, అది బాస్కెట్-బాల్ కు సంబంధించింది కాదు, బ్రయంట్ FC బార్సిలోనకు పెద్ద అభిమాని కావడానికి సంబంధించింది.[180] CNN అంచనా ప్రకారం బ్రయంట్ యొక్క ప్రకటనల ఆదాయం 2007 లో సంవత్సరానికి $16 మిలియన్.[181] 2010 లో, బ్రయంట్, టైగర్ వుడ్స్ మరియు మైకేల్ జోర్డాన్ ల వెనుక ఫోర్బ్స్ ' పత్రికలో ప్రపంచంలో అత్యధిక సంపాదనాపరులైన ఆటగాళ్ళలో $48 మిలియన్ తో మూడవ స్థానాన్ని పొందాడు.[182]
వీడియో గేమ్ కవర్ అథ్లెట్:
కొబ్ బ్రయంట్ ఇన్ NBA కోర్ట్ సైడ్[183]
NBA Courtside 2: Featuring Kobe Bryant[184]
NBA కోర్ట్ సైడ్ 2002[185]
NBA 3 ఆన్ 3 ఫీచరింగ్ కొబ్ బ్రయంట్[186]
NBA '07: ఫీచరింగ్ ది లైఫ్ భా. 2[187]
NBA '09: The Inside[188]
NBA 2K10
దాతృత్వం
బ్రయంట్ ఆఫ్టర్-స్కూల్ ఆల్-స్టార్స్ (ASAS) యొక్క అధికారిక ప్రతినిధి, అది 13 US పట్టణాల్లో పూర్తిస్థాయి ఆఫ్టర్-స్కూల్ కార్యక్రమాలు నడిపే లాభాపేక్ష లేని అమెరికన్ సంస్థ.[189] బ్రయంట్ తాను చైనీస్ ప్రభుత్వంచే నడపబడే సూంగ్ చింగ్ లింగ ఫౌండేషన్ తో భాగస్వామిగా పనిచేసే కొబ్ బ్రయంట్ చైనా ఫండ్ ను ప్రారంభించాడు.[190] ది కొబ్ బ్రయంట్ చైనా ఫండ్ విద్యా మరియు ఆరోగ్య కార్యక్రమాల కొరకు చైనాలో ధనసేకరణ చేస్తుంది.[190]
వీటిని కూడా చూడండి
కొబ్ బ్రయంట్ (గీతం)
కొబ్ దాయిన్ పని
పూర్తి వృత్తిగత జీవితాన్ని ఒకే టీం తో గడిపిన చురుకైన NBA ఆటగాళ్ళ పట్టిక
కొబ్ బ్రయంట్ 40-పైగా పాయింట్లు సాధించిన ఆటల పట్టిక
జాతీయ బాస్కెట్ బాల్ సంఘం కెరీర్లో అత్యధికంగా విజయం సాధించిన ఆటగాళ్ళ పట్టిక
ఆడిన 1000 ఆటలతో జాతీయ బాస్కెట్ బాల్ సంఘం ఆటగాళ్ళ పట్టిక
ఒక ఆటలో 60 లేదా ఎక్కువ పాయింట్లు సాధించిన జాతీయ బాస్కెట్ బాల్ సంఘం ఆటగాళ్ళ పట్టిక
ఎక్కువ చాంపియన్ షిప్ రింగులు కలిగిన జాతీయ బాస్కెట్ బాల్ సంఘం ఆటగాళ్ళ పట్టిక
సీజన్ స్కోరులో ఉత్తమ జాతీయ బాస్కెట్ బాల్ సంఘం ఆటగాళ్ళ పట్టిక
సీజన్ సగటు సాధించిన జాతీయ బాస్కెట్ బాల్ సంఘం ఉత్తమ వ్యక్తుల పట్టిక
ఆడిన 1000 ఆటలతో జాతీయ బాస్కెట్ బాల్ సంఘం ఆటగాళ్ళ పట్టిక
గమనికలు

బాహ్య లింకులు

 NBA.com లో

 on IMDb

వర్గం:1978 జననాలు
వర్గం:అమెరికాలో ప్రసిద్దులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:అమెరికా క్రీడాకారులు

కోబ్ బీన్ బ్రయంట్ జన్మించిన సంవత్సరం ఏది ?


పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్ర 20 జిల్లాలలో హుగ్లీ జిల్లా ఒకటి. ఈ జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్న హుగ్లీ నది కారణంగా జిల్లకు ఈ పేరు వచ్చింది. జిల్లాకేంద్రంగా హుగ్లీ-చింసురా ఉంది. జిల్లా 4 ఉపవిభాగాలుగా విభజించబడి ఉంది: హుగ్లీ-చింసురా (చింసురా సాదర్), చందన్నగర్, సెరాంపోర్ మరియు అరంబాగ్.
చరిత్ర

హుగ్లీ నది పశ్చిమ తీరంలో ఉన్నందున ఈ జిల్లాకు ఈ పేరు వచ్చింది. ఇది కొలకత్తాకు 40కి.మీ దూరంలో ఉంది. 15వ శతాబ్దంలో ఈ పట్టణం నదీతీర రేవుపట్టణంగా ఉంది. ఈ జిల్లాకు వేలాది
సంవత్సరాల ముందు ఉన్న గ్రేట్ బెంగాల్ సామ్రాజ్యానికి చెందిన సంప్రదాయ చరిత్ర ఉంది.
పోర్చుగీసు వారి ప్రవేశం
ఈ ప్రాంతానికి వచ్చిన మొదటి యురేపియన్ నావికుడు వాస్కోడిగామా. 1536లో పోర్చుగీసు వ్యాపారులు సుల్తాన్ మొహమ్మద్ షాహ్ వద్ద ఈ ప్రాంతంలో వ్యాపారం చేయడానికి అనుమతిని పొందారు. పురాతన కాలంలో హుగ్లీ నదీప్రవాహాలు ప్రధాన వస్తురవాణా మార్గాలుగా సహకరించాయి.
కొన్ని దశాబ్ధాలుగా పశ్చిమబెంగాలులో హుగ్లీ వాణిజ్యపరంగా ప్రధాన కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందింది. అలాగే ప్రధాన రేవుపట్టణంగా కూడా అభివృద్ధి చెందింది. 1579-80లో అక్బర్ చక్రవర్తి పోర్చుగీసు కేప్టన్‌కు బెంగాలులో ఒక పట్టణం నిర్మించడానికి అనుమతి ఇచ్చాడు. 1599లో పోర్చుగీసు వ్యాపారులు బండేల్ వద్ద ఒక కాంవెంట్ మరియు చర్చి స్థాపించారు.
ప్రద్తుతం బండేల్ చర్చి అనబడే ఇది బెంగాలులోని మొదటి చర్చిగా గుర్తింపు పొందింది.
యురేపియన్ల ప్రవేశం
అయినప్పటికీ పోర్చుగీసు వారు వారి ఆధికారాన్ని దురుపయోగ పరుస్తూ, బానిస వ్యాపారం, దోపిడీ మరియు మతమార్పిడికి ఉపయోగించుకున్నారు. తరువాత క్రమంగా వారు మొగలు సామ్రాజ్యానికి పన్నులు చెల్లించడం మానుకున్నారు. ఫలితంగా షాజహాన్ బెంగాల్ ప్రతినిధికి ఖాసింఖాన్ జువాయ్నికి హుగ్లీ అధికారాన్ని రద్దుచేయాలని ఆదేశం జారీ చేసాడు. ఫలితంగా జరిగిన యుద్ధంలో పోర్చుగీసు వారికి విజయం లభించింది.హుగ్లీలో ప్రవేశించిన యురేపియన్ శక్తులలో డచ్, డెన్మార్క్, బ్రిటన్, ఫ్రెంచ్,బెల్జియం మరియు జర్మనీ మొదలైన వారు ప్రధానులు. డచ్ వ్యాపారులు వారి కార్యక్రమాలకు హుగ్లీ (చుచురాను) కేంద్రంగా చేసుకున్నారు. ఇది హుగ్లీకి దక్షిణంగా ఉంది. ఫ్రెంచ్ వారు చందన్నగర్‌ను తమ వాణిజ్య స్థావరంగా మార్చుకున్నారు. అలాగే నగరన్ని తమ ఆధీనంలోకి (1816-1950) తీసుకున్నారు. డెన్మార్క్ వారు తమ స్థావరాన్ని శ్రీరాంపూర్‌లో ఏర్పరచుకున్నారు. ఈ నగరాలన్నీ హుగ్లీ నదికి పశ్చిమ తీరంలో ఉన్నాయి. ఇవి అన్నీ రేవుపట్టణాలుగా ఉన్నాయి. క్రమంగా యురేపియన్ శక్తులలో బ్రిటన్ శక్తివంతమైనదిగా మారింది.

బ్రిటన్ ప్రాబల్యం
ఆరంభంలో బ్రిటన్ తమ స్థవరాన్ని ఇతర యురేపియన్ల వలె హుగ్లీ మరియు దాని పరిసర ప్రాంతాలలో ఏర్పరచుకున్నారు. అయినప్పటికీ 1690లో జాబ్ చర్నాక్ బ్రిటన్ స్థావరాన్ని
హుగ్లీ-చింసురా నుండి కొలకత్తాకు మార్చాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. అందుకు కారణం సురక్షిత ప్రదేశం మరియు బంగాళాఖాతం సమీపంలో ఉండడం. ఫలితంగా బెంగాల్ వాణిజ్యకేంద్రం హుగ్లీ నుండి కొలకత్తాకు మారింది. ఫలితంతా హుగ్లీ తన వాణిజ్య ముఖ్యత్వ వైభవాన్ని కోల్పోయింది. " బాటిల్ ఆఫ్ బక్సర్ " తరువాత ఈ ప్రాంతం తమ పూర్తిగా బ్రిటిష్ ఆధీనం లోకి మారింది.
1947లో భారతదేశానికి స్వతంత్రం లభించే వరకు ఈ ప్రాంతం బ్రిటిష్ ఆధీనంనే ఉంది. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత ఈ ప్రాంతం పశ్చిమ బెంగాల్‌లో కలుపబడింది.
హుగ్లీ నగరం
హుగ్లీ నగరం 500 సంవత్సరాల పురాతనమైనది. హుగ్లీ పట్టణం కేంద్రంగా జిల్లా 1795లో రూపొందించబడింది. తరువాత జిల్లాకేంద్రం హుగ్లీ చురచురాకు మార్చబడింది. 1843లో హుగ్లీ జిల్లాలోని దక్షిణ ప్రాంతాన్నీ హౌరా జిల్లాగా రూపొందించారు. 1872లో హుగ్లీ వాయవ్య ప్రాంతాన్ని మెదీనాపూర్ జిల్లాలో మిశ్రితం చేయబడింది. ఈ ప్రాంతానికి చివరి మార్పు 1966లో జరిగింది. జీల్లాలో అంత్పుర్ ప్రముఖ పర్యాటక కేంద్రంగా గుర్తింపు పొందింది.

Hangseshwari temple, in Banshberia
Antpur Radhagovindjiu Temple
Hooghly Imambara

సింగూర్ టాటా నానో వివాదం
సింగూర్ టాటా నానో వివాదం
భౌగోళికం

జిల్లా చాలావరకు చదునైన భూభాం కలిగి ఉంది. జిల్లాలో భూభాగ వ్యత్యాసం 200 మీ ఎత్తు మాత్రమే ఉంది. జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో హుగ్లీనది మరియు బంకురా, దక్షిణ సరిహద్దులో హౌరా, ఉత్తర సరిహద్దులో బర్ధామన్, వాయవ్య సతిహద్దులో మేదినీపూర్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.
ఆర్ధికం
పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో అభివృద్ధి చెందిన జిల్లాలలో హుగ్లీ జిల్లా ఒకటి. జిల్లా ప్రధానంగా జనపనార పంట, జనపనార పరిశ్రమ మరియు జనపనార వర్తకాలకు కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లాలో పారిశ్రామిక సమూహాలు (ఇండస్ట్రియల్ కాంప్లెక్స్) లు ఉన్నాయి. ఉత్తరపరాలో దేశంలో అతిపెద్ద కార్లతయారీ సంస్థ అయిన " హిందూస్థాన్ మోటర్స్ " ప్లాంటు ఉంది. హుగ్లీ నదీతీరంలో ఉన్న
త్రిబేనీ, భద్రేశ్వర్, చంపాదని మరియు శ్రీరాంపూర్ వద్ద జనపనార పలు పరిశ్రమలు ఉన్నాయి.
విభాగాలు
ఉపవిభాగాలు
హుగ్లీ జిల్లా 4 ఉపవిభాగాలుగా విభజించబడింది: -చింసురా, చందన్నగోర్, శ్రీరాంపూర్ మరియు అరంబాగ్లో:
జిల్లాను నాలుగు ఉపవిభాగాలున్నాయి వుంటారు. ; మోగ్రా, ధానియఖాలి, పన్దుయా మరియు పొల్బ, దాద్పూర్ (బాలాఘర్), చింసురా.
చింసురా ఉపవిభాగం రెండు మున్సిపాలిటీలు (హుగ్లి- చుచురా మరియు బంస్బెరియా) మరియు 5 కమ్యూనిటీ అభివృద్ధి కూటములు ఉన్నాయి.
చందన్నగోర్ ఉపవిభాగం:- చందన్నగర్ మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ మరియు 3 మున్సిపాలిటీలు (భద్రేశ్వర్ ( హుగ్లీ ), చంపదని మరియు తారకేశ్వర్) మరియు మూడు సమాజ వికాస అభివృద్ధి కూటముల: హరిపాల్, సింగూర్ మరియు తారకేశ్వర్.
శ్రీరాం పూర్ ఉపవిభాగం:- 6 మున్సిపాలిటీలు (సెరంపోర్, ఉత్తరపరా కోట్రంగ్, దంకుని, కొన్నగర్, రిష్ర మరియు బైద్యబతి ) మరియు నాలుగు కమ్యూనిటీ అభివృద్ధి బ్లాక్స్ ఉన్నాయి: చందితల-1, చందితల-2, జంగిపర మరియు శ్రీరాంపూర్, ఉత్తరపరా.
అరంబాగ్లో ఉపవిభాగం అరంబాగ్ పురపాలక మరియు ఆరు కమ్యూనిటి అభివృద్ధి బ్లాక్స్ ఉన్నాయి: అరంబాగ్, ఖనాకుల్ -1, ఖనాకుల్-2, గోఘాట్-1, గోఘాట్-2, మరియు పుర్సుర.
[1]
హుగ్లీ- చుచురా జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లాలో మొత్తంగా 23 పోలీస్ స్టేషన్లు, 18 డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులు, 12 పురపాలకాలు మరియు 210 గ్రామపంచాయితీలు,
[1][2]
పురపాక ప్రాంతం కాక ఒక్కొక ఉపవిభాగం గ్రామీణ ప్రాంతాలు మరియు పట్టణంతోకూడిన కమ్యూనిటీ డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులు ఉంటాయి.
.[2][3]
చింసురా  ఉపవిభాగం
రెండు మున్సిపాలిటీలు: హుగ్లీ-చుచురా మరియు బంస్బెరియా బధగచ్చి: గ్రామ పంచాయితీల ఒక జనాభా గణన పట్టణం;
బాలాగర్ కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్:- 13 గ్రామీణ ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది.
చింసురా మోగ్రా కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్:- 10 గ్రామ పంచాయితీలు కలిగిన గ్రామీణ ప్రాంతాలున్నాయి: 9 పట్టణాలు: కొడాలియా, రఘునాథ్ ( మాగ్రా), [[మధుసూధంపూర్ , అమోద్ఘట, షంకరనగర్, చక్ బంస్బెరియా, కులిహండా,  సిమ్లా ( వెస్ట్ బెంగాల్)  మరియు ధర్మపూర్ (భారతదేశం), సప్తగ్రాం, మోగ్రా.
ధానియఖాలి కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్:- 18 గ్రామీణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
పన్దుయా కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్:- 16 గ్రామ పంచాయితీలతో గ్రామీణ  ప్రాంతాలు, ఒక  పట్టణం: పన్దుయా ( హుగ్లీ),పొల్బా.
దాద్పూర్  కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్:- 12  గ్రామీణ ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది.
చందన్నగోర్  ఉపవిభాగం
చందన్నగోర్  మునిసిపల్ కార్పొరేషన్:-
మూడు మున్సిపాలిటీలు: భద్రేశ్వర్( హుగ్లీ ) , చంపదాని  మరియు తారకేశ్వర్.
హరిపాల్ కమ్యూనిటీ అభివృద్ధి బ్లాక్:-  15  గ్రామ పంచాయితీలతో గ్రామీణ ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది.  ఒక  పట్టణం; సింగూర్
సింగూర్ కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్:- 16 గ్రామ పంచాయతీలతో గ్రామీణ  ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది.
తారకేశ్వర్ కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్:- 10 గ్రామీణ ప్రాంతాలను కలిగి ఉంటుంది.
సెరంపోర్ ఉపవిభాగం
ఆరు మున్సిపాలిటీలు: సెరంపోర్, ఉత్తర్పర కొట్తంగ్ , కొన్నాగర్,  రిష్ర, దంకుని  మరియు బైద్యనాథ్.
చందితల-1  కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్:-  అంటే 9 గ్రామ పంచాయితీలతో కూడిన  గ్రామీణ ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది. (అనియా, భబతిపూర్, గంగాధర్పూర్, హరిపూర్, క్రిష్ణరాంపూర్,
కుమిర్మొరా, మాషత్, నవాబ్పూర్, షీకలా.
చందితల -2 కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్:- 11 గ్రామ పంచాయిలతో కూడిన గ్రామీణ ప్రాంతాలు మరియు 10 సెన్సస్ పట్టణాల  ఉన్నాయి: బేగంపూర్ (భారతదేశం), ఖర్సరై, పూర్భా తాజ్పూర్, చిక్రండ్, పైరగచ్చ, మనోహరపూర్, బరిఝతి, గరళగచ్చ, క్రిష్ణపూర్ ( చందితల) మరియు మ్రిగల.
జంగిపరా కమ్యూనిటీ  అభివృద్ధి బ్లాక్:-  10 గ్రామ పంచాయితీలతో కూడిన గ్రామీణ ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది.
శ్రీరాంపూర్- ఉత్తరపరా (కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్)  కమ్యూనిటీ అభివృద్ధి బ్లాక్:-  6 గ్రామ పంచాయితీలతో కూడిన  6   పట్టణాలు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉన్నాయి: రఘునాథ్ (దంకుని ),
దక్షిణ రాజ్యధర్పూర్, బమునగరి, బమునగరి, రిష్ర, నబగ్రాం మరియు కనజ్పూర్.
అరంబాగ్లో ఉపవిభాగం
ఒకటి మున్సిపాలిటీ: అరంబాగ్. గ్రామ పంచాయతీల.
అరంబాగ్  కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్ మాత్రమే 15  గ్రామీణ ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది.
ఖనకుల్  గ్రామ పంచాయితీలు కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్  13  గ్రామీణ ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది.
ఖనకుల్  గ్రామ పంచాయితీలు కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్  11  గ్రామీణ ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది.
గోఘత్ 1 గ్రామ పంచాయితీలు కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్  8  గ్రామీణ ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది.
గోఘాత్ 2  గ్రామ పంచాయితీలు కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్  9  గ్రామీణ ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది.
పుర్సురాహ్  కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్ కేవలం 8  గ్రామీణ ప్రాంతాలు మరియు గ్రామ పంచాయితీలు.
అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు
హుగ్లీ జిల్లా  19 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి:-
[4]
షెడ్యూల్డ్ జాతి మరియు షెడ్యూల్డ్ కులాల రిజర్వేషన్ నియోజకవర్గాలు
షెడ్యూల్డ్ జాతి మరియు షెడ్యూల్డ్ కులాల రిజర్వేషన్ నియోజకవర్గాలు:- బలాగర్, ధానియఖాలి, ఖానాకుల్ మరియు గోఘట్ . హౌరా జిల్లా నుండి 2 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలతో చేర్చి.
సెరంపోర్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం నుండి జంగిపరా, చందితలా, ఉత్తరపరా, సెరంపోర్ మరియు చంపదాని  అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు.
హూగ్లీ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం నుండి చద్రన్నగోర్, సింగూర్, హరిపాల్, చింసురా, బంస్బెరియా, పొల్బా మరియు ధాన్యఖాలి.
అరంబగ్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం నుండి తారకేశ్వర్, పుర్సురా, ఖాంఖుల్, అరంబాగ్ మరియు గోఘట్.  పశ్చిమ మదినాపూర్  జిల్లా నుండి 2 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలతో చేర్చి. అసెంబ్లీ నియోజక వర్గాలు.
కత్వా పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం నుండి బాలాఘర్ మరియు పదుయా మరియు బర్ధామన్ జిల్లా నుండి 2 శాసనసభ నియోజకవర్గాలతో చేర్చి. శాసనసభ నియోజక వర్గాలు.
నియోజకవర్గాల పునర్విభజన తరువాత
పశిమబెంగాల్ డిలిమినేషన్ ఆఫ్ కంసిస్టెన్సీస్ సిఫారుసుతో డిలిమినేషన్ కమిషన్ " ఆదేశానుసారం హుగ్లీ జిల్లాలోని నియోజకవర్గాల పునర్విభజన తరువాత జిల్లా 18 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలుగా విభజించబడింది.[5]
ఉత్తరపర (విధాన సభ నియోజకవర్గం)  (. అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 185),
శ్రీరాంపూర్  (విధాన సభ నియోజకవర్గం)  (. అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 186),
చన్ంపదాని  (విధాన సభ నియోజకవర్గం)  (. అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 187),
సింగూర్ (విధాన సభ నియోజకవర్గం)  (. అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 188),
చందననగర్  (విధాన సభ నియోజకవర్గం)  (. అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 189),
చుంచురా  (విధాన సభ నియోజకవర్గం)  (. అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 190),
బాలఘర్  (విధాన సభ నియోజకవర్గం)  (ఎస్సీ)  (. అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 191),
పన్దు.ఎ (విధాన సభ నియోజకవర్గం)  (. అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 192),
సప్రగ్రాం  (విధాన సభ నియోజకవర్గం) (. అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 193),
చందితల  (విధాన సభ నియోజకవర్గం) (. అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 194),
[[Jangipara (విధాన సభ నియోజకవర్గం)  (. అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 195),
హరిపాల్ (విధాన సభ నియోజకవర్గం) (. అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 196),
ధనేకలి  (విధాన సభ నియోజకవర్గం)  (ఎస్సీ) (. అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 197),
తారకేశ్వర్  (విధాన సభ నియోజకవర్గం)  (. అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 198),
పుర్సురహ్  (విధాన సభ నియోజకవర్గం) (. అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 199),
అరంబగ్  (విధాన సభ నియోజకవర్గం)  (ఎస్సీ) (అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 200.),
గోఘత్  (విధాన సభ నియోజకవర్గం)  (ఎస్సీ)  (. అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 201) మరియు
ఖనకుల్  (విధాన సభ నియోజకవర్గం) (అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఏ 202.).
షెడ్యూల్డ్ జాతి మరియు షెడ్యూల్డ్ కులాల రిజర్వేషన్ నియోజకవర్గాలు
షెడ్యూల్డ్ జాతి మరియు షెడ్యూల్డ్ కులాల రిజర్వేషన్ నియోజకవర్గాలు:- బలాగర్,ధనేకలి, అరంబాగ్ మరియు గోఘాత్, హౌరా జిల్లా నుండి 2 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలతో చేర్చి.
శ్రీరీరాంపూర్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం నుండి  ఉత్తరపరా, శ్రీరాంపూర్, చంపదాని, చందితల మరియు జంగిపరా .
హుగ్లీ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం నుండి  సింగూర్, చందన్నగర్, చుంచురా, బాలాగర్, పదుయా, సప్తగ్రాం మరియు ధనేకాలి.
అరంబాగ్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం నుండి హరిపాల్, తారకేశ్వర్, పుర్సురా, అరంబాగ్, గోహత్ మరియు ఖాంకుల్ మరియు పశ్చిమ మెదీనీపూర్  జిల్లా నుండి 1 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలతో చేర్చి. అసెంబ్లీ నియోజక వర్గాలు.
పోలీస్ స్టేషను
హుగ్లీ జిల్లా బర్ద్వాన్ పోలీస్ రేజ్‌లోకి చేరుతుంది. సూపరింటెండెంట్ ఆఫ్ పోలిస్ జిల్లా పోలీస్ చీఫ్‌గా ఉంటాడు. 23 పోలీస్ స్టేషన్లు పనిచేయడానికి డిస్ట్రిక్ ఇంటెలిజంస్ బ్రాంచ్, డిస్ట్రిక్ ఎంఫోర్చ్మెంటు శాఖ మరియు డిస్ట్రిక్ రిజర్వ్ పోలీస్ ఫోర్స్ 3 అడిషనల్ సూపరింటెండెంట్ ఆఫ్ పోలిస్ అధికారుల సాయంతో సహకరిస్తుంది.
ప్రయాణసౌకర్యాలు
రైలు
జిల్లాలో సబర్బన్ రైల్వే చక్కగా అభివృద్ధిచేయబడి ఉంది.
జిల్లాకు రైల్వే హెడ్ క్వార్టర్‌గా బండేల్ జంక్షన్ ఉంది. జిల్లాలో బండేల్ జంక్షన్ అతిపెద్ద మరియు అత్యంత రద్దీ అయిన రైల్వే స్టేషను‌గా గుర్తింపు పొందింది. దేశంలోని ప్రధాన రైలు జంఖన్లలో ఇది ఒకటిగా కూడా గుర్తినబడుతుంది.
బందెల్
దంకుని
కామర్‌కుండ్
సియోరాఫులి
హౌరా రైల్వే స్టేషను హెరిటేజ్ స్టేషను‌గా గుర్తించబడుతుంది. జిల్లా  రైల్వే విభాగం హౌరా విభాగానికి చెందింది. ఇక్కడి నుండి తూర్పు రైల్వేకు చెందినది  తొలి రైలు హుగ్లీ మరియు హౌరా మద్య ప్రయాణించింది.
2001 లో గణాంకాలు

విద్య
హుగ్లీ జిల్లాలో జిల్లాలో 2992 ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 408 హైస్కూల్స్, 127 హైయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్స్, 22 కాలేజీలు మరియు 6 టెక్నికల్ ఇంస్టిట్యూట్లు ఉన్నాయి.
వీటిలో గుర్తింపు పొందిన విద్యా సంస్థలు:-
హుగ్లీ మొహసిన్ కాలేజ్
చందనాగోర్ కాలేజ్
హుగ్లీ కాలేజియేట్ స్కూల్
హుగ్లీ గౌర్హరి హరిజనుడికి విద్యామందిర్
చత్రా నందలాల్ ఇన్స్టిట్యూషన్
డఫ్ హై స్కూల్
డాన్ బాస్కో స్కూల్
బందెల్
సహాయ కేంద్రం కాన్వెంట్ స్కూల్
హుగ్లీ బ్రాంచ్ స్కూల్
హుగ్లీ బినొదిని గర్ల్స్ హై స్కూల్
గొస్వామి మలిపర హై స్కూల్
ద్వార్బసిని కుమార్ రాజేంద్ర హై స్కూల్
దుర్గాపూర్ ప్రైమరీ స్కూల్
దుముపూర్ ప్రైమరీ స్కూల్
మహేష్ హై స్కూల్

పర్యాటక ఆకర్షణలు
బండేల్ నగరం బండేల్ చర్చికి ప్రసిద్ధం. శరత్‌చంద్ర చటోపాద్యాయకు ఇది జన్మస్థలం.
తారకేశ్వర్ యాత్రాస్థలంగా పేఖ్యాతి చెందినది. అంతేకాక పశ్చిమ బెంగాల్ శైవసంప్రదాయానికి ఇది ప్రధాన కేంద్రగా ఉంది.
చందన్నగర్ ఇది హుగ్లీలో ప్రముఖమైనది మరియు అనదమైనదిగా గుర్తించబడుతుంది. ఇక్కడ జగద్ధాత్రి పూజ మరియు విద్య్ద్దిపాలంకరణకు ప్రసిద్ధిచెందినది.
జిల్లా ప్రధాన కేంద్రంగా చింసురా పట్టణం ఉంది. అంతేకాక ఇది చారిత్రాత్మక పట్టణంగా ఉంది. చింసురాలో " బకిన్‌చంద్ర చఠోపాద్యాయ " దేశీయగీతానికి సంగీతం సమకూర్చాడు.
జోర్ఘాట్ మరియు మండలం బరి వద్ద ఉన్న డచ్ రాజభవనం (మొండల్ బరి) ప్రస్తుతం మొండల్ రాజకుంటీబీకులు ఆధీనంలో ఉంది. ఇక్కడ ముఖద్వారంలో అద్భుతమైన అలంకరణ చేయబడిన ద్వారం మరియు ద్వారానికి ఇరువైపులా ఆకర్షణీయమైన డచ్ సింహాలూ ఉన్నాయి. చారిత్రాత్మక నేపథ్యం కలిగిన డచ్ భవనం ప్రధాన భాగం టౌంగార్డ్ రోడ్డు వద్ద ఉంది.
ఇక్కడ ఒకప్పుడు జాతీయ కాంగ్రెస్ నేతలు సభలు మరియు సమావేశాలు నిర్వహించబడ్డాయి. ఈ భాగం ప్రద్తుతం పడగొట్టబడి భవననిర్మాణదారుల ఆధీనంలోకి మారింది. వెనుక ఉన్న జార్ఘాట్ మోండల్ హౌస్ డచ్ ఙారకచిహ్నంగా మిగిలి ఉంది. వారసత్వం వంశావళి బలహీనంగా ఉన్నందున ఈ చారిత్రాత్మక భవనానికి సత్వర రక్షణ మరియు వారసత్వ సంపదగా గుర్తింపు అవసరమని భావించబడుతుంది.
" కంపర్పుకర్ " శ్రీశ్రీ రామకృష్ణదేవ్ జన్మస్థలం ఇదే.
" మహేష్- సెరంపోర్ " రథయాత్ర పూరీ రథయాత్ర తరువాత పురాతన రథయాత్రలలో ఒకటిగా భావించబడుతుంది.

ఇవికూడా చూడండి
Bhadreswar, Hooghly
Guptipara
Hooghly (Lok Sabha constituency)
Rathayatra of Mahesh
Kamarpukur
Singur
BandelBande
మూలాలు

వెలుపలి లింకులు

వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ జిల్లాలు
*

హుగ్లీ జిల్లాలో ఎన్ని మండలాలు ఉన్నాయి?


ఇడుపులపాడు ప్రకాశం జిల్లా, ఇంకొల్లు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఇంకొల్లు నుండి 12 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన చీరాల నుండి 30 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1578 ఇళ్లతో, 5638 జనాభాతో 1770 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2803, ఆడవారి సంఖ్య 2835. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1836 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 93. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590736[1].పిన్ కోడ్: 523190.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఆరు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.

సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఇంకొల్లులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల వేటపాలెంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులోను, పాలీటెక్నిక్ వేటపాలెంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల ఇంకొల్లులోనూ ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం ఇంకొల్లులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఒంగోలు లోనూ ఉన్నాయి.

వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఇడుపులపాడులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో3 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఒక ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది.
కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.
చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
ఇడుపులపాడులో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి.
ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి.
సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. అంగన్ వాడీ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 12 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ఇడుపులపాడులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:

వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 186 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 44 హెక్టార్లు

సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 16 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 17 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 1504 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 1525 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 13 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ఇడుపులపాడులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 13 హెక్టార్లు

ఉత్పత్తి
ఇడుపులపాడులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
ప్రత్తి
సమీప గ్రామాలు
పూసపాడు 4 కి.మీ, సుదివారిపాలెం 4 కి.మీ, పూనూరు 4 కి.మీ, కొనికి 4 కి, మీ.
సమీప మండలాలు
ఉత్తరాన యద్దనపూడి మండలం, తూర్పున పరుచూరు మండలం, పశ్చిమాన మార్టూరు మండలం, తూర్పున కారంచేడు మండలం.
శ్రీ చెన్నకేశవస్వామివారి ఆలయం
ఈ ఆలయంలో క్రీస్తు శకం 1500 సం. నాటి శాసనం ఉంది. ఆ శాసనంలో ఉన్న విషయం:- ప్రతాపరుద్రునిచే వినుకొండకు తూర్పున ఉన్న 'ఇడుపులపాడు' గ్రామాన్ని భారద్వాజ గోత్రీకుడు, యాజ్ఞవల్క్య శాఖకు చెందినవాడు అయిన మాధవ మంత్రికి బహూకరింపబడిట్లుగా చెప్పబడింది. ఇంకా అందులో 'గజపతుల' వంశ క్రమము, మాధవ మంత్రి వంశ క్రమము కూడా చెప్పబడింది.
గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, వేరుశనగ, అపరాలు, కాయగూరలు
గ్రామంలో జన్మించిన ప్రముఖులు
గోరంట్ల మోహనరావు
పుల్లెల దశరధరామయ్య
గ్రామ విశేషాలు
ఇడుపులపాడు గ్రామం ఎంతో మంది స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను అందించి, ఆనాటి రాజకీయాలలో కీలక పాత్ర పోషించింది.
ఈ గ్రామానికి చెందిన శ్రీ పేర్ని నాగయ్య, వెంకటసుబ్బమ్మ దంపతుల కుమారుడైన శ్రీ వీరయ్య చౌదరి, వీరి భార్య శ్రీమతి స్వరాజ్యలక్ష్మి, వృత్తిరీత్యా విదేశాలలో స్థిరపడినాగానీ, పురిటిగడ్డ ఇడుపులపాడు గ్రామంపై మమకారంతో, స్వగ్రామంలో త్రాగునీటి పథకం, విద్యాలయాలకూ, ధార్మికసంస్థలకూ ఉచిత వైద్యశిబిరాల నిర్వహణకూ, పేదవిద్యార్థుల అభివృద్ధికీ రెండు కోట్లరూపాయలకుపైగా ఆర్థిక సహకారం అందించి, గ్రామాభివృద్ధిలో పాలుపంచుకుంటున్నారు. ఇదేగాక వీరు గుంటూరు ప్రభుత్వ వైద్యశాలలోని పొదిల ప్రసాద్ వైద్యశాలకు ఒక కోటి రూపాయలు వితరణగా అందించారు. వీరి సేవలకు గుర్తింపుగా, ఇంటర్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ ఆఫ్ ఎన్.ఆర్.ఐ. అను సంస్థ హింద్ రతన్  పురస్కారాన్ని అందజేసినది. [2]
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	5,638 - పురుషుల సంఖ్య 	2,803 - స్త్రీల సంఖ్య 	2,835 - గృహాల సంఖ్య 	1,578

2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 6,219.[2] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 3,154, మహిళల సంఖ్య 3,065, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,554 ఉన్నాయి.గ్రామ విస్తీర్ణం 1,770 హెక్టారులు.
గ్రామం గణాంకాల వివరణకు ఇక్కడ చూడండి.
మూలాలు

వెలుపలి లింకులు
[2] ఈనాడు ప్రకాశం; 2016, ఏప్రిల్-5; 8వపేజీ.

ఇడుపులపాడు నుండి ఒంగోలు కు దూరం ఎంత?


Part 1: ca

Part 2: cb-cl

Part 3: cm-cz

మూలం
V. Rao Vemuri, English-Telugu and Telugu-English Dictionary and Thesaurus, Asian Educational Services, New Delhi, 2002 ISBN 0-9678080-2-2
వేమూరి నిఘంటువు (ఇంగ్లీషు-తెలుగు)
వేమూరి నిఘంటువు (తెలుగు-ఇంగ్లీషు)
వర్గం
వర్గం:వేమూరి నిఘంటువు (ఇంగ్లీషు-తెలుగు)

ఇంగ్లీషు-తెలుగు నిఘంటువు (C)

చిన్న పిల్లి పిల్లలని ఏమంటారు?


బిందేశ్వర్ పాఠక్ (హిందీ: बिन्देश्वर पाठक) సంఘ సేవకులు మరియు సులభ్ ఇంటర్నేషనల్ వ్యవస్థాపకులు.
వీరు బీహారు రాష్ట్రంలోని వైశాలీ జిల్లాకు చెందిన రాంపూర్ బఘేల్ అనే గ్రామంలో 1943 ఏప్రిల్ 2 న జన్మించారు.
సామాజిక శాస్త్రంలో పట్టభద్రుడై గాంధీ శతజయంతి వేడుకల్లో భంగీ ముక్తి విభాగంలో భాగస్వామిగా మల విసర్జన సమస్యా పరిష్కారంలో విశిష్టమైన కృషిచేశారు.
భంగీలతో రెండేళ్ళపాటు కలిసిమెలిసి జీవించిన పిమ్మట బిందేశ్వర్ సులభ్ శౌచాలయ నమూనాను తయారుచేశారు. ఈ నమూనాతో భారతదేశంలోని ఆరోగ్య వ్యవస్థను, పారిశుధ్య సమస్యను చక్కదిద్దగలవనుకున్నాడు. 1970లో సులభ్ శౌచాలయ సంస్థాన్ ను ప్రారంభించారు. క్రమంగా అది అంతర్జాతీయ సులభ్ సామాజిక సేవా సంస్థగా రూపుదాల్చింది. ఈయన ప్రవేశపెట్టిన కొత్త మరుగుదొడ్డి లేదా శౌచాలయం ని ప్రజలు వాడేందుకు సంశయించారు, కొందరు గేలిచేశారు. హరిజనులతో కలిసి తిరగడం కుటుంబ సభ్యుల్ని కన్నెర్రజేసే దశకు చేర్చింది.
బిందేశ్వర్ కనుగొన్న సులభ్ మరుగుదొడ్డి నిర్మాణం చాలా సరళమైనది. దానికి కావలసింది రెండు గుంటలు, ఒక మూత మాత్రమే. ఒక గుంటను వాడే సమయంలో రెండవ గుంటలోని మలం ఎరువుగా మారుతుంది. పర్యావరణానికి సంబంధించిన అంతర్జాతీయ సెయింట్ ఫ్రాన్సిస్ పారితోషికాన్ని పోప్ జాన్ పాల్ 1992లో బిందేశ్వర్ కు అందించారు. మొదట గేలిచేయబడిన సులభ్ శౌచాలయం సర్వోత్కృష్ట నాగరిక పద్ధతిగా 1996లో ఇస్తాంబుల్ లో నిర్వహింపబడిన హేబిటాట్ 2 సదస్సులో ప్రకటించారు. అప్పుడు ఐక్యరాజ్య సమితిలోని ఆర్థిక, సామాజిక సంస్థ సులభ్ ఇంటర్నేషనల్ సేవలకు ప్రత్యేక గుర్తించునిచ్చింది.
రెండు వేల నుండి ఐదు వేల మంది వరకు వాడే మరుగుదొడ్ల సముదాయాల నుండి లభించే మలమూత్రాలను బయోగాస్ ఉత్పత్తికి ఉపయోగపడే ఆలోచనను కూడా పంచారు. ఆరేళ్ళ పరిశోధన తరువాతు మొట్టమొదటిసారిగా ఇటువంటి కర్మాగారాన్ని పాట్నాలో నెలకొల్పారు. ఇది సత్ఫలితాలను సాధించడంతో దేశం మొత్తం మీద 68 కేంద్రాలలో ఈ పథకాన్ని విస్తరింపజేశారు.
క్రీ.పూ. 2500 సంవత్సరం నాటి నుండి వాడుకలో వున్న మరుగుదొడ్లను గూర్చిన సమాచారాన్ని, కళాత్మక ఆకృతుల్ని కొత్త ఢిల్లీలోని సులభ్ మ్యూజియమ్ ఆఫ్ టాయిలెట్స్ ప్రదర్శిస్తుంది.
మన దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన అరవై సంవత్సరాల తర్వాత ఇంకా ఇప్పుడు కూడా ఈ దేశంలో బహిరంగ ప్రదేశాల్లో లక్షలాది మంది మల విసర్జన జరుపుతుండడం మనమందరం సిగ్గుపడాల్సిన విషయం. జలాశయాల వద్ద, ఆహారపు నిల్వలున్న చోట్ల మానవులు, జంతువులు మలమూత్రాలు విసర్జించిన కారణంగా అవి కాలుష్యానికి గురై అంటురోగాలు ప్రబలే అవకాశం ఉంది. మరుగుదొడ్లకు, స్నానాలకు సరైన సదుపాయాలు లేకపోతే మహిళలు మరింత ఇబ్బంది ఎదుర్కొనవలసి వస్తుంది. ఏదో అడ్డు ఉండి లేనట్లున్న చోట వాళ్ళు స్నానం చేయడం గాని, బహిర్భూమికి వెళ్ళవలసి రావడం గాని జరుగుతుంది. కనుక వాళ్ళు ఆ పనులు సూర్యోదాయానికి ముందో లేదా సూర్యాస్తమయం తరువాతనో చేయవలసి వస్తుంది. ప్రతిరోజు సుమారు పది కోట్ల గృహాలలో మరుగుదొడ్ల సౌకర్యం లేకుండానే గడిచిపోతుంది. మరో పది కోట్ల గృహాలలో ఇంకా బకెట్లతో శుభ్రం చేసే మరుగుదొడ్లనే ఉపయోగిస్తున్నారు. వీటి వలన ప్రబలే విరేచనాల వల్ల నీరసించి ప్రతీ సంవత్సరం దాదాపు అయిదు లక్షల మంది పిల్లలు అంటురోగాల బారినపడి మరణిస్తున్నారు. "ఇందువలన ఎవరూ మల విసర్జన చేసేందుకు బయటికి వెళ్ళరాదు. భారతదేశంలోని ప్రతి గృహంలోనూ మరుగుదొడ్డి ఉండితీరాలి." అనేది బిందేశ్వర్ జీవితధ్యేయం.
సులభ్ వారి సముదాయక మరుగుదొడ్లు 1974లో మొదటిసారిగా వాడుకలోకి వచ్చాయి. ఒక్కొక్క యూనిట్ లో స్నానానికి, మలమూత్ర విసర్జనకు, బట్టలు ఉతికేందుకు సదుపాయాలుండేట్లు రూపొందించి డబ్బు చెల్లించే పద్ధతిపై రోజంతా సేవలందించే ఏర్పాట్లుచేశారు. మొదటగా పాట్నాలో ప్రారంభమైన ఈ సేవలు భారతదేశంలోని వివిధ పట్టణాలలో 5,500 వరకు నెలకొల్పడం జరిగింది. విద్యుత్తు, 24 గంటల నీటి సదుపాయం, స్త్రీలకు మరియు పురుషులకు వేర్వేరు సదుపాయాలు, పరిశుభ్రంగా ఉంచటంలో ప్రామాణికతను నెలకొల్పటం వల్ల ఇవి జనాదరణకు పొందాయి. సులభ్ సాంకేతికతను ఒకదాని తరువాత మరో పట్టణం స్వీకరించడం వల్ల దాదాపు 240 పట్టణాలలోని 50,000 మంది పారిశుధ్య కార్మికులు మానవ మలాన్ని ఎత్తి శుభ్రపరిచే పని నుండి విముక్తిపొంది సులభ్ వారి ఇతర వృత్తులలో కుదురుకున్నారు. 2000 సంవత్సరానికి సులభ్ 25 రాష్ట్రాలలో 38 జిల్లాలకు విస్తరించింది.
మూలాలు
సామాజిక రంగంలో ప్రతిభా మూర్తులు: ఆంగ్లమూలం - శారదా బెయిల్, తెలుగు అనువాదం - రావెల సాంబశివరావు, అలకనంద ప్రచురణలు, విజయవాడ, 2005.

వర్గం:1943 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:డాక్టర్ పిన్నమనేని అండ్ శ్రీమతి సీతాదేవి ఫౌండేషన్ పురస్కార గ్రహీతలు

బిందేశ్వర్ పాఠక్

రాంపూర్ బఘేల్ గ్రామ విస్తీర్ణం ఎంత ?


మూగమనసులు ఆదుర్తి సుబ్బారావు దర్శకత్వంలో, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, సావిత్రి, జమున ప్రధాన పాత్రల్లో నిర్మించిన 1964 నాటి తెలుగు చిత్రం. అంతస్తుల కారణంగా విడిపోయిన జంట పునర్జన్మలో వివాహం చేసుకుని కలవడం కథాంశం. సినిమాని చిత్ర దర్శకుడు ఆదుర్తి సుబ్బారావు బాబూ మూవీస్ పతాకంపై నిర్మించారు. ఆదుర్తి తాను చదివిన చిన్న కథను అనుసరించి తయారుచేసిన లైన్ కి, ఆదుర్తి కోరికపై ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ మూగమనసులు పేరిట ఈ సినిమా స్క్రిప్ట్ రాశారు.

సాధారణంగా అప్పటి సినిమాలు మద్రాసులోని వివిధ స్టూడియోల్లో చిత్రీకరణ జరుపుకునేవి, అయితే సినిమా మాత్రం చాలాభాగం భద్రాచలం నుంచి ధవళేశ్వరం వరకూ ఉన్న గోదావరి పరిసరప్రాంతాల్లోనూ, గోదావరి మీదా అవుట్ డోర్ లో చిత్రీకరణ జరుపుకుంది. సినిమా పాటలు ఆత్రేయ, కొసరాజు, దాశరథి రాయగా, కె.వి.మహదేవన్ స్వరపరిచారు.

విడుదలకు ముందే సినిమా బాగోలేదన్న పుకార్లను, గోదావరిపై జరిగిన పడవ ప్రమాదాలను తట్టుకుని 1964లో విడుదలైన ఈ చిత్రం ఘనవిజయం పొందింది. ప్రేక్షకాదరణ, విమర్శల ప్రశంసలు పొందిన ఈ సినిమా 175 రోజులు ఆడింది. ఈ సినిమాని తారాచంద్ బర్జాత్యా, ఎల్.వి.ప్రసాద్ ల నిర్మాణంలో ఆదుర్తి సుబ్బారావు దర్శకునిగా, నూతన్, సునీల్ దత్ ప్రధాన పాత్రలలో హిందీలో మిలన్గా తీశారు. అక్కడా సినిమా విజయవంతమైంది.
సంక్షిప్త చిత్రకథ
కొత్త దంపతులు గోపీనాథ్, రాధ హనీమూన్ కోసం బయలుదేరడంతో కథ ప్రారంభమై, గోదావరిలో పడవ ప్రయాణిస్తుండగా - కొద్ది దూరంలో ప్రాణాంతకమైన సుడిగుండాలు ఉన్నాయంటూ పడవను ఆపమని విలపిస్తాడు గోపీనాథ్, నాయిక రాధ కూడా కోరడంతో పడవను ఆపుతాడు సరంగు.
గోపీనాథ్ అన్యమనస్కంగా అల్లంతదూరాన ఉన్న పాడుపడ్డ మేడ వద్దకు వెళ్ళి, గతజన్మ స్మృతులు గుర్తుకు రాగా, అక్కడ ఒక ముసలివాడు తారసిల్లి అది జమిందారు భవంతి అని చెప్పి, అమ్మాయిగారు రాధ, గోపీల సమాధుల దగ్గరకు తీసుకు వెళతాడు. అక్కడ ఆ సమాధులకు దీపం పెడుతూ చావు కోసం నిరీక్షిస్తున్న వృద్ధురాలు గౌరిని చూసి వివరాలు అడుగుతారు.
గత జన్మలో వారిద్దరూ జమీందారు గారి అమ్మాయిగానూ, బల్లకట్టు గోపిగానూ జన్మించినట్టు తెలుస్తుంది. ఆ గత జన్మలో, అమ్మాయి గారూ అంటూ ఆప్యాయంగా బల్లకట్టు గోపి ఆమెను తన కళాశాల ఉన్న ఆ దరికి గోదావరి మీద బల్లకట్టు నడిపి చేరుస్తూంటాడు. వారిద్దరికీ ఒకరి మీద ఒకరికి అభిమానం ఉన్నా బయటకి చెప్పుకోలేని సామాజిక స్థితి. గోపీని అతని వాడలోనే ఉండే పల్లెపిల్ల గౌరి ప్రేమిస్తూంటుంది. వీరిద్దరికీ పెళ్ళి జరుగుతుందన్నట్టుగా ఉంటుంది వారి స్థితి.
ఇంతలో అమ్మాయి గారి కాలేజీలోనే ఉండే మరో డబ్బున్న కుర్రాడు ఆమెను ప్రేమిస్తాడు. ఆమె వెంటపడడం చూసి గోపీ కొడితే, విషయం తెలిసి ఇరువైపుల పెద్దలూ వివాహం కుదురుస్తారు. ఆ వివాహం జరిగిన కొన్నాళ్ళకే భర్త చనిపోయి కథానాయిక తిరిగి పుట్టింటికి చేరుతుంది. కొన్నాళ్ళకు గోపీ మీద, కథానాయిక మీద ఊళ్ళో పుకార్లు చెలరేగుతాయి. చివర్లో వాళ్ళిద్దరూ వెళ్లిపోవాలని బల్లకట్టుపై బయలుదేరుతారు. వారిని కథానాయిక బావ ఆపకుండా ఉండేందుకు గౌరి అతని బలాత్కారాన్ని భరిస్తుంది. చివరికి ఆ వరద గోదారి ఉధృతిలో బల్లకట్టుతో సహా గోపీ, అమ్మాయిగారూ మరణిస్తారు.
తర్వాతి జన్మలో వారి ప్రేమ పండి వివాహమౌతుంది. ఈ కథ మొత్తాన్ని వృద్ధురాలైన గౌరీ వాళ్లిద్దరికీ చెప్తుంది.
నిర్మాణం
అభివృద్ధి
దర్శకుడు ఆదుర్తి సుబ్బారావు చిన్న కథొకటి చదివారు, దానికి ఓ హిందీ సినిమా మిలన్ పునర్జన్మను కలిపి ఓ లైన్ అనుకున్నారు. "ఒక పేద పడవ కుర్రాడు, జమీందారు కూతురు ప్రేమించుకుంటారు. కానీ ఒకరికొకరు చెప్పుకోరు, నిజానికి వారికే స్పష్టంగా తెలియదు, ప్రేక్షకులకు మాత్రం తెలుస్తూంటుంది. ఆ జన్మలో వారి కలయిక సాధ్యం కాదు. వారు కలిసేందుకు మరోజన్మ కావాల్సివస్తుంది. మొత్తంగా ఇది మూడుజన్మల్లో జరిగే కథ" అన్నదే ఆయన మనసులో ఉన్న లైన్. దీన్ని ఆదుర్తి సుబ్బారావు కోరిక మేరకు ఆచార్య ఆత్రేయ అభివృద్ధి చేసేందుకు ప్రయత్నించారు. ఆర్నెల్లపాటు సినిమా స్క్రిప్ట్ అభివృద్ధి చేసేందుకు ప్రయత్నించి కుదరక ఆదుర్తితో ఆత్రేయ చివరకి "ఈ కథ సినిమాకి పనికిరాదని" చెప్పి వదిలేశారు.[1]
ముళ్ళపూడి వెంకటరమణను రచయితగా పరిచయం చేస్తూ, ఆదుర్తి సుబ్బారావు దర్శకత్వంలో దాగుడు మూతలు సినిమా తీయాలని 1961 నుంచీ డి.బి.నారాయణ ప్రయత్నాలు సాగించారు. కానీ వేరే సినిమాల హడావుడిలో ఆదుర్తి కాలం గడిపేస్తూ వచ్చారు, ఈలోగా గుడిగంటలు, రక్తసంబంధం సినిమాలకు ముళ్ళపూడి స్క్రిప్ట్ రాశారు. ఆ సమయంలో ఈ సినిమా లైన్ ముళ్లపూడి వెంకటరమణకు చెప్పారు ఆదుర్తి. రమణ ఈ సినిమా లైన్ గురించి ఆయన బాల్యమిత్రుడు, గోదావరి పరిసరాల్లో ఇరిగేషన్ ఇంజనీరుగా పనిచేస్తున్న బి.వి.ఎస్.రామారావుతో చర్చించారు. ముందుగా బల్లకట్టుమీద కాలవ దాటించే హీరోకీ, హీరోయిన్ తో ప్రేమ అనుకున్నా, రామారావు బల్లకట్టు మీద దాటించడమంటే నిమిషాల్లో గడిచిపోతుందనీ గోదావరి అనుకుంటే కనీసం 45 నిమిషాల పాటు హీరో హీరోయిన్లకు ఏకాంతం సమకూరుతుందని సూచించారు. అలానే సఖినేటిపల్లి గోదావరికి ఒకవైపు ఉండగా, ఆ ఊరి వాళ్ళు నరసాపురం వై.ఎన్.కళాశాలలో చదువుకునే వైనం నేపథ్యంగా వివరించారు. వారిద్దరి మధ్య చర్చల్లోనే కథలో హీరోను ఇష్టపడే గౌరి పాత్ర వచ్చి చేరింది.[2] తాను అనుకున్న లైన్ మీద ఆదుర్తి స్క్రిప్ట్ రమణను కథ రాయమని హోటల్లో పెట్టి, ఆదుర్తి టి.ఆర్.సుందరం స్టూడియోలో తాను డైరెక్ట్ చేస్తున్న కాట్టు రోజా అనే తమిళ చిత్రం షూటింగ్ చూసుకున్నారు. ముందుగానే అనుకున్న చేర్పులను కొనసాగిస్తూ అయిదురోజుల్లో ఆ చిన్న లైన్ ని ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ 40 పేజీల స్క్రిప్ట్ గా మలిచి ఆదుర్తికి ఇచ్చారు. దర్శకుడు ఆదుర్తికి స్క్రిప్ట్ చాలా నచ్చింది. ఆ సందర్భంలోనే సినిమాకి మూగమనసులు అన్న పేరు రమణ సూచన మేరకు నిర్ణయించారు.[1]

హైదరాబాద్ తాజ్ మహల్ హోటల్లో రూములు బుక్ చేసి రచయిత ఆత్రేయ, దర్శకుడు ఆదుర్తి సహాయ దర్శకుడు కె.విశ్వనాథ్, సహనిర్మాత సుందరం పిళ్ళై, సహరచయిత ముళ్లపూడి వెంకటరమణ తదితరులతో కథాచర్చలు ఏర్పాటుచేశారు. అంతకుముందే రమణ రాసిన స్క్రిప్టును దగ్గరపెట్టుకుని ఆత్రేయ ట్రీట్మెంట్ రాయడం ప్రారంభించారు, ఒకవేళ ఆ కథనం కథానాయకుడు అక్కినేని నాగేశ్వరరావుకి నచ్చకుంటే ఆయన కాల్షీట్లు చేజారకుండా జాగ్రత్త కోసం ఆదుర్తి సమాంతరంగా స్క్రిప్టుకు వేరే ట్రీట్మెంట్ రాశారు. చివరకు ఆత్రేయ నాలుగురోజుల పాటు రాయడం పూర్తయ్యాకా ఆదుర్తిని పిలిచి - రమణ రాసిన కథని మార్చి రాయడం అనవసరమనీ, అందరూ తన కథని ఫెయిర్ చేస్తే ఈరోజు సినిమాల్లో కొత్తవాడైన రమణ కథని ఫెయిర్ మాత్రమే చేస్తున్నానని చెప్పడంతో కథ అభివృద్ధి పూర్తైంది. సినిమా కథాప్రకారం (స్క్రీన్ ప్లే) సహా అభివృద్ధి చేసేప్పుడు తర్వాతికాలంలో ప్రముఖ దర్శకుడైన నాటి అసోసియేట్ డైరెక్టర్ కె.విశ్వనాథ్ కథలో హాస్యసన్నివేశాలను రాశారు. దాంతో కథాప్రకారం (స్క్రీన్ ప్లే) కూడా పూర్తైపోయింది.[1]
సినిమా ప్రారంభమయ్యాకా కొన్ని డైలాగుల విషయంలో అతికొద్ది, చిరుమార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. క్లైమాక్స్ లో బల్లకట్టు సుడిగుండం వద్దకు వచ్చి రాధ - గోపీ మరణించేప్పుడు "చావు అందరినీ విడదీస్తుంది. కాని ఒక్కోసారి కొందరిని కలుపుతుంది. మనలాటి వాళ్ళకి చావులోనే కలయిక సాధ్యం" అంటూ రాధ (సావిత్రి) చెప్పే డైలాగును షూటింగులో సన్నివేశాన్ని చిత్రీకరించడానికి కొద్దిసేపు ముందు బాపురమణలు రాసి, అంతకుముందు రాసిన మాటలు మార్చి చేర్చారు.[1]
నటీనటుల ఎంపిక

ఆదుర్తి సుబ్బారావు తన మొదటి సినిమా నిర్మాత డి.బి.నారాయణకు దాగుడు మూతలు చేసిపెట్టాల్సివుంది. దాని స్క్రిప్ట్ పనికి ముళ్లపూడిని సినీరంగంలోకి తీసుకువస్తే అది సాగకపోగా రమణ మరో రెండు రీమేక్ సినిమాలకు రాసి విజయవంతమై ఉన్నారు. అయితే దాగుడుమూతలు సినిమా ఎప్పుడు రాద్దామని రమణ అడుగుతూండగా అది పక్కనపెట్టి మూగమనసులు స్క్రిప్ట్ పూర్తిచేయమన్నారు ఆదుర్తి. అయితే ఆ క్రమంలోనే డి.బి.నారాయణతో దాగుడుమూతలు సినిమా సంగతి మరోసారి చూడవచ్చు, ప్రస్తుతం మీరే ఈ సినిమాని నిర్మించమని ఆదుర్తి ఆఫర్ చేశారు. అయితే ఎన్టీఆర్ అప్పటికే డిబిఎన్ కు దాగుడుమూతలు సినిమా తీస్తే డేట్లిస్తానని కమిట్ అయి ఉన్నారు. అందువల్ల చేస్తే ఎన్టీ రామారావుతోనే చేస్తానని డి.బి.ఎన్. అన్నారు. దానికీ ఆదుర్తి అంగీకరించి మూగమనసుల్లో హీరోగా ఎన్టీఆర్ ని పెట్టుకుందామని సిద్ధం కాగా, రామారావు స్టూడియోల్లో తప్ప అవుట్-డోర్ షూటింగులకు ఒప్పుకోవట్లేదని ఈ సినిమా మొత్తం గోదావరి ప్రాంతంలోనే అవుట్-డోర్ లో తీయాల్సివస్తుందని కాబట్టి నాగేశ్వరరావును పెట్టుకుని మీరే తీసుకోండి అనేశారు డి.బి.ఎన్. దాంతో సినిమా హీరోగా నాగేశ్వరరావునే నిర్ణయించుకున్నారు.[3]

అలా హీరో పాత్రకి నాగేశ్వరరావుని అనుకోగా, లోతైన భావాలు పండించాల్సిన రాధ పాత్రకి సావిత్రిని, హుషారైన పల్లెటూరి పిల్ల గౌరిగా జమునని ఎంచుకున్నారు. మూగమనసులు కథాప్రకారం (స్క్రీన్ ప్లే) సహితంగా రాసేసుకున్నాకా సికిందరాబాద్ క్లబ్ లో స్టార్ మీటింగ్ ఏర్పాటుచేశారు ఆదుర్తి. ముఖ్యపాత్రలు పోషిస్తున్నవారికీ, డిస్ట్రిబ్యూటర్ నవయుగ నుంచి వాసు, శర్మ, చంద్రశేఖరరావులు, ఇతర కథ, దర్శకత్వ శాఖల వారూ అందులో పాల్గొన్నారు. కథ అందరికీ నచ్చడంతో ప్రధానపాత్రలు ధరించే నటులంతా అక్కడే అంగీకరించారు. అలానే సినిమా నిర్మాణానికి ఫైనాన్షియర్ గానూ, అనంతరం విడుదలకు డిస్ట్రిబ్యూటర్ గానూ వ్యవహరించే నవయుగ వాసు కూడా సినిమాకు అంగీకారం తెలపారు.[1]
చిత్రీకరణ
సినిమా చిత్రీకరణ చాలాభాగం అవుట్-డోర్‌లో జరిగింది. గోదావరి తీరంలో ఉన్న పల్లెటూళ్ళో కథ సాగడం, అదీ హీరో హీరోయిన్ల మధ్య వచ్చే సీన్లు ప్రధానంగా గోదావరిపైన బల్లకట్టు మీద కావడంతో షూటింగ్ కోసం పెద్ద లాంచీలు, 6*15 అడుగుల కొలతలతో ఉండే పంట్ లు, పెట్రోల్ బోట్, విక్టోరియా స్టీమర్ లతో కలిపి భారీ నౌకాదళం వినియోగించారు. నౌకల్లో, బోట్లలో ప్రయాణం చేస్తూ భద్రాచలంలో ప్రారంభించి ధవళేశ్వరం వరకూ చిత్రీకరణ చేశారు. వాటి మీదే నటీనటులకు, సాంకేతిక నిపుణులకు బస ఏర్పాటుచేసి ప్రయాణం చేస్తూన్నప్పుడు దర్శకుడికి ఎక్కడ నచ్చితే ఆ లొకేషన్లో ఆపి చిత్రీకరణ జరిపేవారు.

అయితే చిత్రీకరణకు ముందు సినిమా అవుట్ డోర్ షూటింగ్ అయితే నాగేశ్వరరావు, సావిత్రిలాంటి స్టార్స్ తో జనాన్ని కంట్రోల్ చేయలేమనీ గోదావరి మీద సినిమా వద్దనీ సహనిర్మాత సుందరం అడ్డుపడ్డారు. ఆఖరి నిమిషంలో మొదట అనుకున్నట్టే గోదావరి పరిసరాల్లోనే అవుట్-డోర్లో సినిమా తీసేందుకే సిద్దపడ్డారు. క్లైమాక్స్ సన్నివేశంలో హీరోహీరోయిన్లు ప్రమాదవశాత్తూ చనిపోతారు. ఆ సన్నివేశం వరదల్లో ఆనకట్ట వద్ద నీటి ఉధృతితో సుడిగుండాలు ఏర్పడగా హీరోహీరోయిన్లు ప్రయాణిస్తున్న నావ దాంట్లో పడి కొట్టుకుపోయేట్టు, వారు వరదలో మరణించినట్టూ రాశారు రచయిత రమణ. ఆ సన్నివేశాన్ని రాసేప్పుడు అందుకు తగ్గ వాతావరణాన్ని, ఆనకట్ట, వరదాకాలం వంటి విషయాలను రమణ బాల్యమిత్రుడు, అప్పటికి గోదావరి ప్రాంతంలో నీటిపారుదల శాఖలో ఇంజనీరింగు విభాగంలో పనిచేస్తున్న బి.వి.ఎస్.రామారావు సూచించారు. అయితే చిత్రీకరణ ప్రారంభమవుతుండగా ముళ్ళపూడి ఆ విషయాన్ని బి.వి.ఎస్.రామారావుకు ఫోన్ చేసి చెప్పారు. అయితే అప్పటికి వరదలు కొనసాగుతున్నాయి, మరో వారం పదిరోజుల్లో వరద తగ్గిపోతే షట్టర్లు ఎత్తేస్తారు. మళ్ళీ ఆ వరదను చిత్రీకరించాలంటే సంవత్సరం దాకా ఎదురు చూడాల్సిందే. ఆ విషయాన్ని రామారావు ముళ్ళపూడి వెంకటరమణకి ఫోన్ చేసి చెప్పడంతో, ఆదుర్తితో మాట్లాడి మరో మూడురోజుల్లో ఆదుర్తి, ముళ్లపూడి, కెమెరామాన్ పి.ఎల్.రాయ్, డూపులు తదితరులు వచ్చారు. పిచుకల లంకలో షూటింగ్ చేశారు. డూపులను నించోబెట్టిన నావ ఆనకట్ట వరకూ చేరడం లాంగ్ షాట్ లో చిత్రీకరించి, తర్వాతి షాట్లో డమ్మీలతో నావ సుడిలో ఆనకట్ట వద్ద పడేలా వదిలి ఆ ప్రమాదాన్ని చిత్రీకరించారు. అలా సినిమా క్లైమాక్సుతోనే చిత్రీకరణ ప్రారంభించింది.[2]

సినిమా చిత్రీకరణలో ఒకసారి కథానాయిక సావిత్రికి ఘోర ప్రమాదం జరిగింది. ఈ నాటి ఈ బంధమేనాటిదో పాటకి ఐ.ఎల్.టి.డి పెట్రోల్ బోటులో చిత్రీకరణ జరుగుతోంది. గంటకు పదికిలోమీటర్ల వేగంతో ఆ బోటును ఆనకట్ట దగ్గర నడిపిస్తున్నారు. ఆ బోటుపై సావిత్రి, నాగేశ్వరరావు ఉన్నారు. వేరే బోటుమీద కెమెరా, డైరెక్టరు తదితరులు ఉండి చిత్రీకరణ జరుపుతున్నారు. సావిత్రి ఒక షాట్లో బోటుపై ఉన్న జెండా కర్ర పట్టుకుని వయ్యారంగా వెనక్కి వాలింది. హఠాత్తుగా ఆ కర్ర విరిగిపోగా సావిత్రి నడి గోదారిలో పడిపోయింది. ఈ హడావుడిలో ఆమె చీర బోటుకింద ఉండే మోటారుచక్రంలో ఇరుక్కుని లుంగచుట్టుకుపోయింది. ఆమె బోటు అంచును చేత్తోపట్టుకుంది, బోటు ఆనకట్ట వైపుకు వెళ్తోంది. అక్కడికి వెళ్తే సావిత్రి జలపాతంలో పడికొట్టుకుపోతుంది. ఈలోగా నాగేశ్వరరావు చేయందిస్తూ పట్టుకోమంటున్నాడు. గట్లపై వేలమంది జనం, తానేమో చీర జారిపోయివుంది, దాంతో సావిత్రి సిగ్గు, భయంతో రావట్లేదు. ఆ స్థితిలో లాంచిడ్రైవర్ సింహాచలం దాన్ని ఆపేందుకు రివర్స్ గేర్ వేశారు. సమస్య అర్థం చేసుకున్న నాగేశ్వరరావు బోటులోని కాన్వాస్ గుడ్డ ఆమెకు అందించగా చుట్టుకుంది, ఇంతలో లాంచివాళ్ళూ, ఈతగాళ్ళూ చుట్టూ తమ తలగుడ్డలు అడ్డుపెట్టి నుంచోగా నాగేశ్వరరావు చేసాయంతో పైకెక్కారు. దాంతో పెనుప్రమాదం తప్పిపోయింది. ఈ సంఘటన జరగడంతో సావిత్రి చాన్నాళ్ళు గోదావరి పరిసరాల్లో అవుట్-డోర్ షూటింగుల్లో నటించలేదు. ఆశ్చర్యకరంగా చాన్నాళ్ళకు జరిగిన మరోసినిమా షూటింగులోనూ ప్రమాదం జరిగి సావిత్రి కొద్దిలో తప్పించుకున్నారు.[1]
సంగీతం
మూగమనసులు సినిమాకి సంగీత దర్శకత్వం కె.వి.మహదేవన్ వహించారు.[4][5] దాశరథి, కొసరాజు ఒక్కోపాట వ్రాయగా, ఆత్రేయ మిగిలిన పాటలన్నీ రాశారు. సినిమా స్క్రీన్ ప్లేతో సహా తయారై, విన్న ముఖ్యులకు ఒకే అయిపోగానే వెనువెంటనే హైదరాబాదులోనే పాటల రచన, స్వరకల్పన ప్రారంభమైంది. ఆత్రేయ రాయక రికార్డింగ్, షూటింగ్ వేళలు మించిపోతున్నా రాయక దర్శక నిర్మాతలను ఇబ్బందిపెట్టేవారు. దాంతో ఆయన గురించి బాగా తెలిసినవారవడంతో దర్శకుడు, నిర్మాత ఆదుర్తి సుబ్బారావు మద్రాసు నుంచి హైదరాబాదుకు కె.వి.మహదేవన్, పుహళేంది, తబలా వాద్యకారుడు మైకేల్ పిలిపించి తాజ్ మహల్ హోటల్లోనే అప్పటికప్పుడే మ్యూజిక్ సిట్టింగ్స్ పెట్టుకున్నారు. ఆ సమయంలో హైదరాబాద్ ప్రాంతంలోనే ఆదుర్తి వేరే సినిమాకు దర్శకత్వం వహిస్తున్నారు. పగలంతా ఆత్రేయ, ఇతర రచయితలు పాటలు రాయడం, వాటిని మహదేవన్ ట్యూన్లు కట్టడం పూర్తయ్యాకా సాయంత్రం షూటింగ్ ఆపి వచ్చి ఆదుర్తి విని ఒకే చేసేవారు. వారంరోజుల్లో సినిమా పాటలన్నీ తయారైపోయాయి.[1] ఆపైన మద్రాసులో పాటలను రికార్డ్ చేశారు.
పాటల వివరాలు

స్పందన
విమర్శలు
సినిమా చిత్రీకరణ దశలో ఉన్నప్పుడు కొద్దిపాటి కథను తెలుసుకున్నవారు బాగోలేదన్న పుకార్లు లేవదీశారు. కోనసీమ ప్రాంతంలో చుట్టూ వేలాదిమంది మూగివున్న అవుట్-డోర్లో సినిమా చిత్రీకరణ జరుపుకోవడంతో చిత్రీకరణ దశలోనే కొన్ని విషయాలు బయటకు తెలిసాయి. అప్పటి స్టార్ హీరో నాగేశ్వరరావు రొమ్ముపై జమున కాలుపెట్టగా ఆయన పారాణి పెట్టడం, మహానటిగా పేరుగడించిన సావిత్రి పాత్రకి, హాస్యనటుని ఇమేజ్ ఉన్న పద్మనాభం పాత్రకీ పెళ్ళిచేయడం, కథానాయకి పాత్ర నాగేశ్వరరావు పాత్రని ఒరేయ్ అని సంబోధించడం వంటివి చిత్రీకరణ సమయంలోనే తెలుసుకున్న వారు ఇమేజిని పట్టించుకోకుండా తీసిన ఈ సినిమా ఘోరంగా దెబ్బతింటుందని ప్రచారం ప్రారంభించారు. ఈ విషయాలు గోదావరి జిల్లాల నుంచి మద్రాసు చేరుకుని ఎన్టీఆర్ సన్నిహితుల్లో, మిగిలిన స్టూడియోల వారిలో పెరిగి తిరిగి కోనసీమలో షూటింగ్ చేస్తున్న బృందం వరకూ వచ్చాయి. సినిమా ఫలితంపై ధైర్యంగానే ఉన్నా దర్శకుడు, హీరో, డిస్ట్రిబ్యూటర్లు, రచయితలతో కలిపి చిన్నపాటి మీటింగ్ జరిగిది. అందులో భాగంగా సినిమాలో జమున పాత్ర కాళ్ళుపట్టుకుని నాగేశ్వరరావు పాత్ర పారాణి పెట్టే సన్నివేశం వరకూ తొలగిస్తే ఎలావుంటుందని, అసలింతకి ఇది కేవలం కల్పితమేనా అనీ చర్చించారు. శివ తపోభంగానికి ముందు ఘట్టంలో మన్మథుడు తన భార్య రతీదేవికి పారాణి దిద్దుతున్నారనీ, ఆ పని ఆపి శివుని తపోభంగానికి వెళ్ళడంతోనే భస్మమవుతాడని పురాణాల్లో ఈ అంశానికి ఉన్న నేపథ్యమూ, రావణ కృత శివతాండవస్తోత్రంలోనూ ఇలాంటిదే శివుడు చేసినట్టు ఉండడాన్ని రమణ చెప్పగా ఆ సన్నివేశం అలాగే ఉంచేశారు.[1]
ప్రచారం

ప్రముఖ చిత్రకారుడు బాపు సినిమాకి టైటిల్ డిజైన్, పబ్లిసిటీ డిజైన్ చేసిచ్చారు. ముఖ్యంగా ఆయన వేసిన టైటిల్ డిజైన్ చాలామందిని ఆకట్టుకుంది. సినిమా వాతావరణాన్ని, కతలోని ముఖ్యపాత్రలని బాపు తాను వేసిన టైటిల్ డిజైన్లో ఇమిడ్చారు. టైటిల్ డిజైన్లో రాదారి పడవ, ముద్దబంతిపువ్వు, పంగల కర్ర కనిపిస్తాయి. కథానాయకుడు గోపి గోదాట్లో పడవ నడుపుతూ అద్దరికి ఇద్దరికి తిప్పుతూ జీవిస్తుంటాడు, అతనికి డిజైన్లో వేసిన రాదారి పడవ సంకేతం. ఇక రాధ (సావిత్రి) పాత్రకి సంకేతంగా ముద్దబంతిపువ్వును పెట్టారు ఇందులో, రోజూ పడవ నడిపే గోపీ తనకిచ్చే ముద్దబంతి పువ్వును జళ్ళో పెట్టుకుంటుంది ఆమె, పైగా ఆ పువ్వు వారిద్దరి మూగప్రేమకూ కూడా సంకేతం. ఇక కింద గోదావరి అలల్లా కనిపించేవి సరిగా చూస్తే పంగలకర్ర, ఇది రెండవ కథానాయిక పాత్రైన గౌరికి సంకేతం. ఆమె గొర్రెల్ని కాసుకుంటూ పంగలకర్ర పట్టుకుని తిరుగుతుంది సినిమాలో, అదే కాక ఆమె చలాకీతనం, ఉత్సాహాలకు కూడా దాన్ని సంకేతంగా చూపిస్తున్నారు.[6]
విడుదల
సినిమా నవయుగ డిస్ట్రిబ్యూషన్ సంస్థ ద్వారా రాష్ట్రవ్యాప్తంగానూ, పక్కరాష్ట్రాల్లోని తెలుగు ప్రాంతాల్లోనూ విడుదలయ్యింది. విడుదలయ్యాకా సినిమా ఘనవిజయాన్ని సాధించింది. కలెక్షన్ల పరంగా నిర్మాతలకూ, పంపిణీదారులకూ చాలా లాభాలు అందించింది. అంతేకాక విమర్శకులు కూడా సినిమాను గొప్పగా మెచ్చుకున్నారు.[1]
పునర్నిర్మాణాలు
మూగమనసులు సినిమాని హిందీలో నూతన్, సునీల్ దత్ జంటగా మిలన్ పేరిట అనువదించారు. ఎల్.వి.ప్రసాద్, తారాచంద్ బర్జాత్యాలు సినిమాని హిందీలో పునర్నిర్మించగా, హిందీ వెర్షన్ కీ ఆదుర్తి సుబ్బారావే దర్శకత్వం వహించారు. మిలన్ ప్రేక్షకాదరణ పొంది 175రోజులు పూర్తిచేసుకుంది.
మూలాలు

వర్గం:అక్కినేని నాగేశ్వరరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ఆదుర్తి సుబ్బారావు దర్శత్వం వహించిన సినిమాలు
వర్గం:పునర్జన్మ నేపథ్యంలో సినిమాలు
వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా చిత్రాలు
వర్గం:కె.వి.మహదేవన్ సంగీతం కూర్చిన సినిమాలు
వర్గం:సావిత్రి నటించిన సినిమాలు

మూగ మనసులు (1964 సినిమా)

దాగుడు మూతలు చిత్ర నిర్మాత ఎవరు?


అమలగుడ, విశాఖపట్నం జిల్లా, అరకులోయ మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 193.[2] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 86, మహిళల సంఖ్య 107, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 42 ఉన్నాయి.
జనాభా (2011) - మొత్తం 	204 - పురుషుల సంఖ్య 	92 - స్త్రీల సంఖ్య 	112 - గృహాల సంఖ్య 	50
ఇది మండల కేంద్రమైన అరకులోయ నుండి 11 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విశాఖపట్నం నుండి 142 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 50 ఇళ్లతో, 204 జనాభాతో 158 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 92, ఆడవారి సంఖ్య 112. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 199. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584002[3].పిన్ కోడ్: 531149.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల అరకులోయలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల గన్నెలలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల గన్నెలలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల అరకులోయలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
బావుల నీరు  గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజికమరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
అమలగూడలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 12 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 4 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 140 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 136 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 8 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
అమలగూడలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 8 హెక్టార్లు
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	204 - పురుషుల సంఖ్య 	92 - స్త్రీల సంఖ్య 	112 - గృహాల సంఖ్య 	50

మూలాలు

2011లో అమలగుడ గ్రామంలో ఎంతమంది స్త్రీలు ఉన్నారు?


పుష్పగిరి ఆలయముల సముదాయము ఆంధ్రప్రదేశములోని కడప జిల్లా, చెన్నూరు మండలములోని పుష్పగిరి గ్రామమునందు కలదు[1][2]. కడప జిల్లా కేంద్రమైన కడప పట్టణమునకు 16 కిలోమీటర్ దూరములో ఉంది. అనేక శైవవైష్ణవాలయముల సముదాయము పుష్పగిరి.[3]
నామము
పుష్పగిరి అనే పేరు ఈ గ్రామానికి రావటం వెనుక పురాణములలో ఉటంకింపబడిన ఒక గాథను పేర్కొంటారు.
కశ్యప మహర్షికి ఇరువురు భార్యలు. వినత, కద్రువ. వినత, కద్రువ ఇరువురూ గర్భముదాల్చి ఉండగా ఒకనాడు వినత కద్రువతో ఆడిన ఆటలో ఓడి, కద్రువకు, కద్రువ సంతతియైన సర్పములకు దాస్యము చేయుటకు అంగీకరించును. తదుపరి వినత వైనతేయుడైన గరుత్మంతునికి జన్మమివ్వగా, గరుత్మంతుడు ఒకనాడు తన తల్లిని గూర్చి తమ దాస్యమునకు కారణమును అడిగెను. దానికి ఆమె ఇచ్చిన సమాధానమును విన్న గరుత్మంతుడు కద్రువను చేరి తమ్మిరువురనూ దాస్యవిముక్తులు గావింపమని ప్రార్థించగా కద్రువ, తనకూ, తన బిడ్డలకూ అమృతమును స్వర్గమునుండి తెచ్చి ఇచ్చిన దాస్యము తొలగునని తెలిపెను. దానికి సమ్మతించిన గరుత్మంతుడు, దేవేంద్రునితో విరోధించి అమృతభాండమును స్వర్గమునుండి తెచ్చుసమయమున ఆ పాత్రనుండి ఒలికిన రెండు అమృతబిందువులు ఈ ప్రదేశములోని ఒక సరస్సులో జారిపడెను. తన్నిమిత్తముగా ఆ సరోవరమునందు స్నానమాచరించిన వారు నిత్యయవ్వనులై, జరామృత్యుభయము లేక ఉండిరి. [4][5]

ఈ విషయమును గమనించిన దేవతలు, మానవులు మృత్యుహీనులగుదురేని సృష్టిక్రమమునకు విరోధమగునని భావించి శ్రీమహావిష్ణువును శరణు వేడగా విష్ణువు గరుత్మంతుని ఆ సరోవరమును ఒక పర్వతభాగముతో కప్పివేయమని ఆజ్ఞాపించెను. కానీ అమృతబిందు మహత్యము వలన ఆ పర్వతభాగము సరోవరమునందు పుష్పమువలె తేలియాడెను. ఆ నాటినుండి ఈ ప్రదేశమునకు పుష్పగిరి అను నామము సార్థకమాయెనని లోకోక్తి.[4]
ఈ విచిత్రమును గమనించిన దేవతలు, మరలా మహావిష్ణువును శరణు కోరగా, బ్రహ్మ విష్ణు మహేశ్వరులు తమ పాదములతో ఆ పర్వతమును అణచివేసిరి. ఈనాటికీ పుష్పగిరి గ్రామ సమీపమందు విష్ణుపాదము, రుద్రపాదము అను నామములతో వారి పాదముద్రలు కలవు.
భౌగోళిక స్థితి
భౌగోళికముగా పుష్పగిరి ఆలయ సముదాయము సముద్రమట్టానికి రమారమి 380 metres (1,000ft) ఎత్తులో ఉన్నది. ఈ ఆలయ సముదాయము ఇంచుమించు 7.5 square kilometres (2.9sqmi) విస్తీర్ణములో వ్యాపించి ఉన్నది. ప్రక్కనే ఉన్న పెన్నానది మూలముగా సంవత్సర పర్యంతమూ వరిచేలతో ఇక్కడి పొలాలు కళకళలాడుతూ ఉంటాయి. కడప జిల్లాలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో నీటి ఎద్దడి ఉన్నా కూడా, ఇక్కడ మాత్రము భూగర్భజలాలు పుష్కలముగా ఉంటాయి.[6]
ఋతుపవనాల కాలములో వర్షాల తరువాత మామూలుగా ఎక్కువగా ఉన్న ఉష్ణోగ్రతలు చల్లబడుతాయి. పినాకినీ నదితో ఇక్కడ నాలుగు ఉపనదులు సంగమించినందువల్ల ఈ ప్రదేశమును పంచనదీ సంగమమని, పంచ ప్రయాగ అని పిలుస్తారు. పినాకినీ నదితో కలిసే మిగిలిన నాలుగు నదులు: కుముద్వతి, బాహుదా, మందాకినీ, పాపాఘ్ని. పినాకినీ నది కర్ణాటక దేశములోని నందికొండలలో పుట్టి ఇక్కడ పెద్దగా పెరిగి చూపరులను ఆకట్టుకునేలా ఉంటుంది. పెన్నా పూర్వగామిని. కానీ ఈ ప్రదేశములో కొద్దిగా దిశ మార్చుకొని దక్షిణాభిముఖముగా ప్రయాణించి పుష్పగిరి తరువాతి శివాలపల్లె అను గ్రామము వద్ద తిరిగి తూర్పుకు మళ్ళి ప్రవహిస్తుంది.[7][8]

వాతావరణము
పుష్పగిరి ఉష్ణోగ్రతలు కడపజిల్లాలోని సాధారణ ఉష్ణోగ్రతలనే పోలి ఉంటుంది ఎండాకాలములో వేడి ఎక్కువగా ఉండి పెన్నానది లోని నీరు కూడా అడుగంటి కొన్ని నీటి గుంటలలో మాత్రమే ఉంటాయి. సాధారణ ఉష్ణోగ్రత ఎండాకాలములో 37°C నుండి 45°C మధ్యలో ఉంటుంది. సాధారణముగా ఎండాకాలము మార్చి నెల నుండి జూలై నెల వరకూ ఉంటుంది.[9][10][11]
జూన్, జూలై మాసాలలో ఋతుపవనాలు మొదలైన తరువాత ఉష్ణోగ్రతలు కొంచెం తగ్గుముఖం పడతాయి. సాధారణ వర్షాలతో పాటు చుట్టూ కొండలు ఉండటం వల్ల వాయుగుండాల వల్ల వచ్చే వర్షాలతో నది పొంగి ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది. సెప్టెంబర్ నుండి మార్చి వరకు ఉష్ణోగ్రతలు చాలా మటుకు తగ్గి వాతావరణము ఆహ్లాదముగా ఉంటుంది. డిసెంబర్ నెల మామూలుగా మిగిలిన అన్ని నెలల కన్నా చల్లని నెల. సాధారణ ఉష్ణోగ్రతలు 17°C నుండి 23°C వరకు ఉండి, ఆలయాలను దర్శించడానికి వచ్చే యాత్రికులకు అనుకూలముగా ఉంటుంది. [12].[12][13] [14]
చరిత్ర
పూర్వ రాజుల కాలము
పుష్పగిరి ఆలయ సముదాయము గురించి అతి విలువైన చారిత్రిక ఆధారాలు, చరిత్ర ఉన్నది.[15] పుష్పగిరి గురించిన మొట్టమొదటి ప్రస్తావన స్కంద పురాణములోని శ్రీశైలఖండములో ఉన్నది.[16] అదే విధముగా సత్యనాథుడు రాసిన రసరత్నకారములో కూడా పుష్పగిరి యొక్క ప్రస్తావన ఉన్నది. ఇక్ష్వాకు రాజుల శాసనాలలో శ్రీశైలమల్లికార్జున జ్యోతిర్లింగక్షేత్రమునకు దక్షిణ ద్వారముగా పుష్పగిరి వర్ణింపబడినది.[17] పూర్వ చోళుల వంశానికి చెందిన కరికాళచోళుని శాసనములో ఈ స్థలము అత్యంత పవిత్రమైనదిగా చెప్పబడినది.[18]
పుష్పగిరిలోని అనేక భవనములు, దేవస్థానములు చోళ చాళుక్య శిల్పకళా వైభవానికి అద్దముపట్టినట్టుగా ఉంటాయి. అదే విధముగా తరువాతి తరపు రాజులు చేసిన మార్పులు, చేర్పుల మూలముగా వారి వారి శిల్ప వాస్తు కళా సంపాదన చేర్చుకొనినాయి.పినాకినీ నది గురించి ఇక్కడ ఒక్క ప్రస్తావన చేసితీరాలి. కర్ణాటకలోని నందికొండలలో వెలసియున్న భోగనందీశ్వరస్వామి దేవస్థానము వద్ద మూడు నదుల ఆవిర్భావమున్నది. అందులో ఒకటి పినాకినీ కాగా, మిగిలిన రెండు ఆర్కావతి మఱియు పాలారు. అందు ఆర్కావతి, పాలారు క్రమముగా దేశగర్భములో కలిసిపోయినా, పినాకినీ ఒక్కటీ దెశములన్నీ దాటి కడపను ప్రవేశించింది. ఒక నానుడి ప్రకారము, పరమేశ్వరుడు చేసిన ఆనందతాండవ ఫలితముగా ఉద్భవించిన నందికొండలలో పినాకినీ ఈశ్వరుణ్ణి తన జన్మకారణమడిగి దిశానిర్దేశము చేయమనినప్పుడు ఈశ్వరుడు తన చేతిలోని ధనస్సుతో భూమిమీద ఒక రేఖ వ్రాసి దానిని అనుసరించమని ఆ నదీమతల్లిని ఆజ్ఞాపించినాడని, ఆ నది ఆ మార్గము గుండా వెళ్ళగా పుష్పగిరి దగ్గర చతుర్నదులు అందులో సంగమించి ఇప్పటి పెన్నా నది అయినదని లోకోక్తి.[19]
శివుని ధనుస్సు పేరు పినాకము అయినందువలన ఆ నది పినాకినీ అయినదని పద వ్యుత్పత్తి.
పూర్వ కాలపు రాజులు ఎందఱో ఈ క్షేత్రమును ఆరాధించి, పునరోద్ధారణ గావించి మడులు, మాన్యాలు సమర్పించి ధన్యులయినారు.
మధ్యమ యుగపు రాజులు మఱియు పాలేగాళ్ళు
రాజులూ, రాజ్యాలు చేతులు మారినా పుష్పగిరి ప్రభావము తగ్గలేదు. ఎందఱో రాజులు, వారి పాలేగాళ్ళు ఇక్కడి వైధ్యనాథ, చెన్నకేశవ మూర్తులను ఆరాధించి, సేవించి, మాన్యములు సమర్పించినారు.
వైదుంబ వంశానికి చెందినా సోమదేవుడు ఈ క్షేత్రమును సేవించినాడు.
చోళుల నుండి రాజ్యాధికారమును స్వాదీనపరచుకొన్న పల్లవరాజు చిద్దన దేవరాజు ఈ క్షేత్రమునకు మాన్యములు సమర్పించినట్టు చారిత్రక ఆధారములు లభ్యమవుతున్నాయి.
కేశవంశపు యాదవ సింగన ఇక్కడి వైద్యనాథేశ్వరున్ని పూజించినాడు
రాష్ట్రకూట చక్రవర్తియైన కృష్ణవల్లభుడు వైద్యనాథలింగమునకు నిత్యపూజావరసమై మాన్యములు సమర్పించినట్టు శాసనములు చెపుతున్నాయి. ఈ మేరకు ఒక రాతి శిలాఫలకమును భారతీయ పురాతత్వ సంస్థకనుగొన్నది[5]
కాకతీయుల కాలమునాటి పాలేగాళ్ళు అయిన గంగయ సాహిణి మఱియు అంబదేవుడు ఇక్కడి దేవతామూర్తులను కొలవడమే కాక అత్యంత మనోహరమైన దేవస్థానములను తమ భార్యల, కూతుళ్ళ పేర్లతో నిర్మించి, వాటికి మాన్యములిచ్చి పోషించినారు.[20]
విజయనగర సామ్రాజ్యపు పాలేగాళ్ళు అయిన ముసునూరి నాయకులు ప్రస్తుత చెన్నకేశవస్వామి దేవస్థానమును నిర్మించినారు.
పుష్పగిరిలో దొరికిన ఒక రాతి శాసనము మూలముగా ఒక తంత్రవేత్త అయిన 'అఘోరశివాచార్యులు' అను సాధువు చెన్నకేశవస్వామి దేవస్థాన ముఖద్వారమును, మూలగోపురమును నిర్మించినాడని తెలుస్తున్నది.[18]
సంస్కృతి

తెలుగు జనబాహుళ్యముచేత మాట్లాడబడు భాష. కానీ ఏటేటా జరిగే జాతరకు కర్ణాటకాంధ్రప్రదేశములనుండి విరివిగా జనులు ఇక్కడికి వస్తారు. ప్రాచీనకాలమునుండి ఇక్కడ వివిధమైన సంస్కృతులు ఉన్నట్టు ఇక్కడి శిల్పముల ద్వారా తెలుస్తున్నది.
నేపాళదేశములో బహుళ ప్రాచుర్యమున్న వీరపాశుపతము ఇక్కడ కూడా పాటించినట్టు కొన్ని శిల్పములద్వారా బహిర్గతమవుతున్నది. పెన్నానది ఒడ్డున ఉన్న శ్రీవైద్యనాథేశ్వరస్వామి దేవస్థానములోని నకులీశుని (లకులీశుడని కూడా అంటారు) శిల్పము ఇక్కడ వీరపాశుపతము ప్రాచుర్యములో ఉన్నదనడానికి సాక్ష్యము.
ఆ కాలములో దేశ సంచారము చేయుచుండిన సాధువులు, అఘోరాలు ఇక్కడ శాక్తేయ పద్దతులను సాధన చేసెడివారు.
శ్రీఆదిశంకరభగవత్పాదాచార్యుల వారు దేశ సంచారము చేస్తూ ఈ ప్రదేశానికి వచ్చినప్పుడు ఇక్కడి వైద్యనాథస్వామివారి దేవస్థానములోని కామాక్షి అమ్మవారి విగ్రహము ఎదుట శ్రీచక్రమును స్థాపించినారు. ఆ దేవస్థానముకు అనుబంధముగా ఒక మఠమును కూడా స్థాపించినారు.
బ్రిటీష్ కాలమునాటి కైఫియత్తుల ప్రకారము శ్రీశైల మల్లికార్జున భ్రమరాంబికా క్షేత్రము ఈ మఠము వ్యాప్తి కిందికి వస్తుందని ఆచార్యులవారు నిర్దేశించినారని తెలుస్తున్నది.
ఎఱ్ఱగుడిపాడు గ్రామమునుండి చింతలపత్తూరు గ్రామము వరకు బయల్పడిన శాసనముల మూలముగా కూడా ఇక్కడ వివిధ వామాచార, దక్షిణాచార పద్ధతులను అవలంబించినారని తెలుస్తున్నది.
ఈ ఆలయ సముదాయములో వివిధ శైవవైష్ణవసాంప్రదాయములకు చెందినా దేవస్థానములు ఉన్నవి. శైవవైష్ణవవిభేదాలు మిన్నంటిన కాలములో కూడా ఇక్కడ ఆ రెండు ఆచారాలు సామరస్యముగా ఉండడము విశేషము. దీనికి నలువైపులా కొండలు నదులతో కూడి ఉన్న కడపజిల్లా భౌగోళికస్థితి కూడా ఒక కారణము కావచ్చును.
వాస్తు శిల్ప కళ
పుష్పగిరిలోని వాస్తు శిల్పకళారీతులు ఇక్ష్వాకుల కాలము మొదలు విజయనగర సామ్రాజ్యపు రాజుల రీతుల వరకు ఉన్నాయి. చుట్టూ కొండలు, నదులతో ఉన్న కడప జిల్లా భౌగోళిక పరిస్థితులు చాలా మటుకు ఇతర సామ్రాజ్యాలను నిలువరించగలిగినాయి. దీని మూలాన స్థానిక పరిస్థితులు స్వతంత్ర చిన్న రాజ్యాలకు, దొరలకు వీలు కల్పించినాయి. ఈ పరిస్థితులు బహు కాలము కొనసాగినాయి. ఇందువల్ల ఇక్కడి దేవస్థానములలో చాలా మటుకు  ఇక్ష్వాకుల కాలమునుండి స్థానిక జమీందారుల కాలము వరకు శాసనములు కనపడుతాయి. ఉదాహరణకు ఇక్ష్వాకుల, పల్లవుల, చోళుల, చాళుక్యుల, రాష్ట్రకూటుల, వైదుంబుల, కాయస్థుల, విజయనగర సామ్రాజ్యపు అవశేషాలు ఇంకా ఇక్కడి రాళ్ళలో కనపడుతాయి. [21][22]
వైద్యనాథస్వామి దేవస్థానము ఒక్క అద్భుతమైన శిల్పకళా విశేషము. ఇందులో లెక్కకు మీరి  దేవతామూర్తి ప్రతిమలు ఉన్నాయి. అన్నిటికంటే ముఖ్యముగా కామాక్షి అమ్మవారి గుడిలోని శ్రీచక్రము ఒక విశేషము. దేవస్థానములో రెండు గర్భగృహములున్నవి. ఒకటి స్వామివారికి కాగా రెండవది అమ్మవారిది. చుట్టూ ఉన్న అనేక దేవతాప్రతిమలు ఇప్పుడు భారతీయ పురాతత్వ శాఖ పర్యవేక్షణలో ఉన్నాయి.
శైవ - వైష్ణవ విభేదాలు మిన్నంటుతున్నటువంటి కాలములోనే కడపజిల్లాలో మతసామరస్యం పరిఢవిల్లింది, ముఖ్యముగా పుష్పగిరి పరిసర ప్రాంతములలో ఈ ధోరణి కనపడుతుంది. శైవ-వైష్ణవ ఆలయములు పక్క పక్కన ఉండి కూడా భావ విరోధమూ లేకుండా ఆలయాలకు ఎటువంటి నష్టం కలగించకుండా ఉండడం చెప్పుకోదగ్గ విషయం. వీటిలో రెండు దేవస్థానములు కేవలం 2 కి.మీ. దూరములో ఉండి ఈ భావ సారూప్యానికి సాక్ష్యం చెపుతున్నాయి.[23]ప్రధాన వైష్ణవాలయమైన చెన్నకేశవ స్వామి దేవస్థానం చుట్టూ ఇంద్రనాథేశ్వర దేవస్థానము, భీమేశ్వర, త్రికూటేశ్వర మఱియు వైద్యనాథేశ్వర దేవస్థానములు  ఉన్నవి.[24] పెన్నానది తూర్పు తీరము నందు పశ్చిమదిక్కు వైపు తిరిగి ఉన్న చెన్నకేశవ స్వామి దేవస్థానము  శిఖరము చూపరులును  ఆకట్టుకుంటుంది. ఇంద్రనాథస్వామి దేవస్థానము నదీ తీరమునకు ఉత్తరదిక్కున ఉంది.[25][26] ఈ దేవస్థానమునకు చెందిన అతి ప్రాచీనమైన శాసనము 1076 C.E నాటిది. వైదుంబ వంశమునకు చెందిన అల్లమదేవుడనే రాజు దేవస్థానమునకు ఇచ్చిన కొన్ని భూమి మాన్యముల  గురించి ఈ శాసనము ప్రస్తావిస్తుంది.[27]
పుష్పగిరిలోని శిల్ప సంపద
పుష్పగిరిలోని కొన్ని అపూర్వ శిల్పకళా రీతులు క్రింది చిత్రపటములలో చూడవచ్చును.
చెన్నకేశవ స్వామి దేవస్థానములో రెండు గర్భగృహముల మధ్యన చిన్న సందు
చోళ శిల్పకళా రీతిలో కొన్ని పురాణ గాథలు
కొన్ని చోళ శిల్పకళా రీతులు
కుండ ఆకారములో ఉన్న దేవస్థానపు ప్రతిమలు, చోళ రీతి, చెన్నకేశవ స్వామి దేవస్థానము. పుష్పగిరి
కుండ ఆకారములో ఉన్న మరికొన్ని దేవస్థానపు ప్రతిమలు, చోళ రీతి, చెన్నకేశవ స్వామి దేవస్థానము. పుష్పగిరి
శైవాగమ ప్రతిమలు, చేన్నకేహవ స్వామి దేవస్థానము, పుష్పగిరి
చెన్నకేశవ స్వామి దేవస్థానపు కుడ్య చిత్రములు, పుష్పగిరి

సూచిక

వర్గం:కడప జిల్లా పర్యాటక ప్రాంతాలు

పుష్పగిరి ఆలయ సముదాయము

పుష్పగిరి గ్రామంలో ఉన్న ప్రసిద్ధి హిందూ దేవాలయం పేరు ఏంటి?


పాలిచెర్లరాజుపాలెం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, గూడూరు మండలంలోని గ్రామం.  ఇది మండల కేంద్రమైన గూడూరు నుండి 10 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 183 ఇళ్లతో, 584 జనాభాతో 505 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 315, ఆడవారి సంఖ్య 269. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 271. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 592215[1].పిన్ కోడ్: 524101.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల పశ్చిమ గూడూరులోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల కొండగుంటలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల కొండగుంటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల గూడూరులో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు గూడూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల గూడూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు నెల్లూరులోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పాలిచెర్లరాజుపాలెంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
పాలిచెర్లరాజుపాలెంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 152 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 80 హెక్టార్లు
శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 39 హెక్టార్లు
తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 17 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 37 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 7 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 173 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 75 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 105 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
పాలిచెర్లరాజుపాలెంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 64 హెక్టార్లు* చెరువులు: 41 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
పాలిచెర్లరాజుపాలెంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, నిమ్మ
మూలాలు

పాలిచెర్లరాజుపాలెం

పాలిచెర్లరాజుపాలెం గ్రామ విస్తీర్ణత ఎంత?