కాల్షియం (Calcium){సంస్కృతం: ఖటికం} ఒక మెత్తని ఊదారంగు గల  క్షార మృత్తిక లోహము. దీని సంకేతము Ca మరియు పరమాణు సంఖ్య 20. ఇది విస్తృత ఆవర్తన పట్టికలో  2వ గ్రూపు, నాల్గవ పీరియడుకు చెందిన మూలకం. దీని పరమాణు  భారము 40.078 గ్రా/మోల్[1].  ఇది  భూపటలం (crust) లో  అత్యధికంగా దొరికే ఐదవ మూలకము మరియు ఇనుము, అల్యూమినియం తరువాత  అత్యధికంగా లభ్యమయ్యే మూడవ లోహం. ఇది భూమిపై సాధారణంగా సమ్మేళన రూపంలో కాల్షియం కార్బొనేట్ (సున్నపురాయి) గా  లభ్యమవుతుంది.  సముద్రాలలో శిలాజరూపంలో ఉన్న జిప్సం, ఎన్‌హైడ్రైట్, ఫ్లోరైట్ మరియు అపాటైట్ వంటివికూడా కాల్షియం యొక్క వనరులే.
కాల్షియం జీవులన్నింటికి ముఖ్యమైనది. జీవుల శరీరంలో అన్నింటికన్నా ఎక్కువగా ఉండే లోహము. ఇది ముఖ్యంగా ఎముకలలో ఉంటుంది. జీవుల దేహవ్యవస్థలో కాల్షియం ప్రముఖపాత్ర కలిగివున్నది. ముఖ్యంగా కణనిర్మాణంలో అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగినది. కాల్షియం యొక్క అయానులు, జీవ కణజాలంలో సైటో ప్లాజంలో లోపలికి, బయటకు ప్రయాణిస్తూ, కణాల జీవ నిర్వహణలో భాగం వహిస్తాయి. పళ్ళు/దంతాలు, ఎముకలు మరియు కొన్ని జీవుల (నత్త, అలిచిప్పజాతి జీవుల) పై పెంకుల నిర్మాణంలో కాల్షియం ఉనికి ప్రముఖమైనది.జీవజాలాలన్నింటిలో ఎక్కువ ప్రమాణంలో లభ్యమైయ్యే మూలకం కాల్షియం .
చరిత్ర
చరిత్రకు ముందుకాలం నుండే అనగా క్రీ.పూ.14, 000-7000 సంవత్సరాల నాటికే ఇంటి నిర్మాణంలో కాల్షియాన్ని వాడేవారు[2] .అయిన్ ఘజాల్ (Ain Ghazal) లో క్రీ.పూ.7000 సంవత్సరాలనాటి సున్నపుపలాస్త్రీ/లైమ్ ప్లాస్టర్‌తో చేసిన విగ్రహం/బొమ్మను గుర్తించారు[3].ఖపాజా మేసోపోటామియా (Khafajah mesopotamia) లో క్రీ.పూ.2500 నాటి మొదటి సున్నపుబట్టి/సున్నపు ఆవముని గుర్తించారు[4][5]. లాటన్ పదం calx, జెణిటివ్ పదం calcis యొక్క అర్థం సున్నం (lime ) . మొదటి శతాబ్దినాటి పురాతన రోమనులు కాల్షియం కార్బోనేట్ నుండి సున్నం తయారు చేసెడివారు.
క్రీ.శ.1808లో ఇంగ్లాండునకు చెందిన సర్ హంప్రీ డేవి అను శాస్త్రవేత్త సున్నం, మేర్క్యురిక్ ఆక్సైడ్‌ల మిశ్రమాన్ని విద్యుద్విశ్లేషణం (electrolysis) కావించి కాల్చియాన్ని వేరు చేసాడు[6]. 20 శతాబ్ది ప్రారంభంవరకు కాల్షియం భారీస్థాయిలో లభ్యం అయ్యేది కాదు.
ఉనికి
కాల్షియం ప్రకృతిలో స్వాభావిక మూలకరూపంలో లభ్యం కాదు. అవక్షేప శిలలలో కాల్సైట్ (calcite), డోలోమైట్, జిప్సం ఖనిజాల్లో లభిస్తుంది. అంతియే కాకుండగా అగ్నిశిలలు, రూపాంతర శిలలో, ముఖ్యంగా సిలికేట్ ఖనిజాలైన/శైలిత ఖనిజాలైన plagioclases, amphiboles, pyroxenes మరియు garnets లలో కుడా లభ్యం.భూమి ఉపరితలపొరలలో ఈ మూలకం లభ్యత పరిమాణం 4.2%[7]
ఉత్పత్తి చేయు దేశాలు
కాల్షియం ఉత్పత్తిలో మొదటి మూడు స్థానాలలో ఉన్నదేసాలు చైనా, సంయుక్త రాష్ట్రాలు, ఇండియా[8]
లక్షణాలు
వర్గీకరణ
కాల్షియం తాంతవత ధర్మం గల  లోహం. ఇది లేత పసుపు రంగులో ఉండి  రెండవ గ్రూపులోని భార మూలకాలైన స్ట్రాన్షియం, బేరియం మరియు రేదియం ధర్మాలతో పోలి ఉంటుంది. కాల్షియం పరమాణువు 20 ఎలక్ట్రాన్లను కలిగి ఉంటుంది. దీని ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం [Ar]4s2. ఇతర మూలకాల వలెనే ఇది కూడా ఆవర్తన పట్టికలో రెండవ గ్రూపుకు చెందుతుంది. ఇది రెండు వేలన్సీ ఎలక్ట్రానులను బాహ్య s-ఆర్బిటాల్ లో కలిగి ఉంటుంది. ఇది సులభంగా రెండు ఎలక్ట్రానులను రసాయన చర్యలలో కోల్పోయి ద్విధనావేశం గల కాటయానును  ఏర్పరచి స్థిరమైన జడవాయు విన్యాసాన్ని (ఆర్గాన్ విన్యాసాన్ని) పొందుతుంది. అందువలన కాల్షియం ఎల్లప్పుడూ సమ్మేళనాలలో ద్విసంయోజకతను ప్రదర్శిస్తుంది. సాధారణంగా అయానిక బంధాలలో పాల్గొంటుంది.  ఊహాత్మకంగా కాల్షియం యొక్క ఏక స్ంయోజత లవణాలు స్థిరత్వాన్ని కలిగి ఉంటాయి కానీ ద్విసంయోజక లవణాల కంటే స్థిరత్వాన్ని కలిగి ఉండలేవు. దీనికి కారణం MX2
ఏర్పడటానికి అవసరమయ్యే ఎంథాల్ఫీ ఊహాత్మక  MX ఏర్పడుటకు అవసరమయ్యే ఎంథాల్ఫీ కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఎక్కువ ఆవేశం గల Ca2+  కాటయాన్లు ఉహాత్మకమైన  Ca+   కాటయాన్లతో పోల్చినపుడు అత్యధిక లాటిస్ శక్తిని కలిగి ఉండటమే దీనికి కారణం. [9]
భౌతిక ధర్మాలు
కాల్షియం, సీసంకన్న దృఢంగా గట్టిగా ఉండే లోహం అయినప్పటికీ, మృదువైన లోహం.కత్తితో కష్టంమీద కత్తరించవచ్చును. కాల్షియాన్ని కాల్షియం క్లోరైడ్ వంటి లవణాలనుండి విద్యుత్తు విశ్లేషణ ద్వారా వేరు చెయ్యడం జరుగుతుంది. వేరుపడిన వెంటనే కాల్షియంగాలితో సంపర్కం పొందటం వలన మూలకం ఉపరితలం పైన బూడిద-తెలుపు కలయిక రంగుతో ఆక్సైడ్ లేదా నైట్రైడు పొర /పూత ఏర్పడుతుంది. కాల్షియానికి త్వరగా మండే లక్షణం లేనప్పడికి, ఒకసారి మండటం ప్రారంభమైన ప్రకాశవంతంగా కాషాయ–అరుణ వర్ణాలను వెలువరిస్తూ మండుతుంది.కాల్షియం నీటితో చర్యజరిపి హైడ్రోజన్ వాయువును విడుదల చేస్తుంది.కాని చర్య చాలా నెమ్మదిగా జరుగుతుంది.మెత్తటి పుడి /చూర్ణం రూపంలో ఉన్న కాల్షియం యొక్క చర్యావేగం ఎక్కువ. కారణం మూలకంయొక్క, ఎక్కువ ఉపరితలం శ్రీఘ్రంగా నీటితో సంపర్కం పొందటం వలన చర్య త్వరగా జరుగుటం వలన.
కాల్షియం యొక్క సాంద్రత 1.54 గ్రాం./సెం.మీ3[10]. క్షారమృత్తిక లోహాలలో తక్కువ సాంద్రత కలిగిన మూలకం కాల్షియం.కాల్షియం కన్న తక్కువ పరమాణు భారం కలిగి ఉన్నప్పటికీమెగ్నీషియం (విశిష్ణ గురుత్వము:1.74) మరియు బెరీలియం (వి.గు:1.84) ల సాంద్రత, కాల్షియం కన్న ఎక్కువ. స్ట్రోన్టియం మొదలు కొని మిగతా క్షారమృత్తిక మూలకాల పరమాణుభారం పెరిగే కొలది వాటి సాంద్రత పెరుగుతుంది. రాగి, అల్యూమినియం మూలకాలకన్న కాల్షియం ఎక్కువ విద్యుత్తు నిరోధకతత్త్వం కలిగి ఉన్నప్పటికీ, లోహాలభారం ప్రకారం లెక్కించిన ఆరెండు మూలకాలకన్న తక్కువసాంద్రత కలిగి ఉండటం వలన, ఆరెండింటి కన్న కాల్షియంమే మంచి వాహకగుణాన్ని కల్గిఉంది. కాని మిగతా రెండులోహాలకన్న గాలితో ఎక్కువ చర్యచెందే లక్షణం కలిగిఉండటం వలన, వాహకంగా దీనికి కొన్ని పరిమితులు ఉన్నాయి.కాల్షియం లవణాలన్ని వర్ణరహితమే. అలాగే కాల్షియంలవణాల ఆయానీకృత ద్రవాలకు రంగు ఉండదు. మానవును దేహంలో పుష్కలంగా లభించే 5 ములకాలలో కాల్షియం ఒకటి.కాల్షియం సెల్లులర్ అయోనిక్ మెసెంజర్ (cellular ionic messenger) గా పనిచేయుటతో పాటు మరికొన్ని ముఖ్యమైన దేహచర్యలు నిర్వర్తిస్తుంది.ఎముకల నిర్మాణంలో మూల మూలకం కాల్షియం.
కాల్షియం యొక్క భౌతిక ధర్మాల సమాచార పట్టిక [8]

కాల్షియం సమ్మేళనాలు
కాల్షియం మరియు పాస్పేట్‌ల సమ్మేళనం ఫలితంగా ఏర్పడిన హైడ్రోక్సిల్ అపటైట్ (hydroxylapatite) అనేది మానవుల, జంతువుల ఎముకలు మరియు దంతాలలో ఉండే ఖనిజభాగం. కొన్ని రకాలలో ప్రవాళ/పగడాలలో కుడా ఖనిజభాగం హైడ్రోక్సిల్‌అపటైట్‌గా పరివర్తనం చెందును.
కాల్షియం హైడ్రోక్సైడ్ (Ca (OH) 2) : ( కాల్చినీరు చల్లిన సున్నం) ను చాలా రసాయనిక సుద్ధికరణ విధానాలలో వాడెదరు .సున్నపురాయిని 825౦C వద్ద బాగా కాల్చి, దానికి నీటిని చేర్చడం వలన కాల్షియం హైడ్రోక్సైడ్ ఏర్పడును. సున్నంనకు ఇసుకను తగినంత కలిపి బాగా రుబ్బిన సున్నపు గచ్చు/గార (mortar) గా ఏర్పడుతుంది . ఇది కార్బను డై ఆక్సైడ్ ను పీల్చుకొని గార (plaster) /దర్జు/గచ్చుగా మారుతుంది. కాల్షియం హైడ్రోక్సైడ్‌కు మరి ఇతర పదార్థాలను చేర్చి port పోర్ట్ లాండ్ సిమెంట్ తయారు చేయుదురు.
కాల్షియం కార్బోనేట్ (CaCO3) :ఇది సాధారణంగా లభించే మరో కాల్షియం సమ్మేళనం. దీనిని కాల్చడం వలన పొడిసున్నం/కాల్చిఆర్పని సున్నము (CaO) ఏర్పడును.ఇలా ఏర్పడిన దానికి నీటిని కలిపినా అది తడిసున్నం) గా (Calcium hydroxide) గా మార్పు చెందును. సుద్ద, చలువరాయి, సున్నపు రాయి తదితరాలు కాల్షియం కార్బోనేట్, పొడిసున్నం యొక్క రూపాలే.
ఐసోటోపులు(Isotopes)
కాల్షియం 5 స్థిరమైన ఐసోటోపులను (40Ca, 42Ca, 43Ca, 44Ca మరియు 46Ca) కలిగి ఉంది. అలాగే (48Ca) యొక్క అర్ధ జీవితకాలం ఎక్కువ కావున దానిని కుడా స్థిరమైన ఐసోటోపుగా భావించవచ్చును.41Ca కాస్మో జేనిక్ మరియు రేడియోఆక్టివ్ ఐసోటోప్ యొక్క అర్ధ జీవితకాలం 103, 000 సంవత్సరాలు. సాధారణ వాతావరణస్థితిలో ఆవిర్భవించె కాస్మోజేనిక్ ఐసోటోప్సుకు భిన్నంగా 40Ca యొక్క న్యూట్రాన్ ఆక్టివేసన్ వలన 41Ca ఏర్పడును. స్వాభావికంగా లభించే కాల్షియంలో 97% వరకు 40Ca ఐసోటోప్ నిర్మాణంలో ఉండును. దీని పరమాణు కేంద్రక భాగంలో 20 ప్రోటాను/ప్రెటోన్ లు మరియు 20న్యూట్రాను/న్యూట్రొన్‌లు ఉండును. సూపర్ నోవా విస్పొటనం చెందినప్పుడు కార్బను వివిధ నిష్పత్తులలో ఇతర ఆల్పా కణాలతో (హీలియం కేంద్రకాలు) సంయోగం చెందటం వలన సాధారణ ఐసోటోపు కలిగిన కాల్షియం మూలకం పుట్టినది.
కొన్ని ఐసోటోపుల జీవితకాలం [1]

కాల్షియం-పోషకాహారము
IOM ప్రకారం ప్రతి వ్యక్తి తీసుకొను ఆహారంలో ఉండవలసిన కాల్షియం యొక్క ప్రమాణం [11][12]

కాల్షియం సమతుల్య ఆహారంలో ఉండవలసిన అవసరమైన ఖనిజం. దేహవ్యవస్తలో బలమైన, దృఢమైన ఎముకల నిర్మాణం తొలి (యుక్త) వయస్సులో కలిగిఉండటం, ఆరోగ్యకరమైన మలిజీవితానికి ఆలంబన. దేహం లోని 90 % కాల్షియం ఎముకలు మరియు దంతాల నిర్మాణంలో భాగస్వామ్యం వహించుచున్నది.దేహంలో మిగిలిన కాల్షియం దేహజీవ వ్యవస్థలో ఎక్సోసైటోసిస్, నాడీ ప్రసార వ్యవస్థ, కండరాల సంకోచ వ్యవస్థ, హృదయానికి విద్యుత్తు ప్రసారణ వంటి జీవప్రక్రియలలో ప్రముఖ పాత్ర నిర్వహించుచున్నది. కాల్షియం లోపం వలన ఎముకలు చచ్చుపడి అస్థిమార్దవరోగము (rickets) వ్యాధి రావడం, రక్తం త్వరగా గడ్డ కట్టక పోవడం, స్త్రీలలో రక్త స్రావం అధికంగా కావడం వంటివి చోటు చేసుకోనును.మోనోపాజ్ వయస్సులో ఉన్న స్త్రీలకు ఎముకలు గుల్లబారడం వంటివి చోటు చేసుకోనును. అధిక మోతాదులో తీసుకోవడం కుడా ప్రమాదకరం.రక్తంలో కాల్షియం అధిక మోతాదులో ఉన్నచో మూత్రపిండాలు సరిగా పనిచెయ్యలేని స్థితి ఏర్పడవచ్చును.
కాల్షియం యొక్క సమ్మేళనాలు-వినియోగం
కాల్షియం కార్బోనేట్, CaCO3కాల్షియం కార్బోనేట్ ను సిమెంట్ పరిశ్రమలలో వాడెదరు. సున్నం, సున్నపు రాయిని ఉక్కు పరిశ్రమలలో వినియోగించెదరు. గాజు పరిశ్రమలో కూడా వాడెదరు .
కాల్షియం హైడ్రోక్సైడ్ Ca (OH) 2కాల్షియం హైడ్రోక్సైడ్ ద్రవాన్ని కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ (CO2) ఉనికిని గుర్తించుటకై వాడెదరు.
కాల్షియం ఆర్సెనేట్, (Ca3 (AsO4) 2కాల్షియం ఆర్సెనేట్ కీటకనాశినిగా పనిచేయును.
కాల్షియం కార్బైడ్, CaC2కాల్షియం కార్బైడ్‌ను నీటితో చర్య చెందించి, ఆసిలిటిన్ వాయును ఉత్పత్తి చేయుదురు. ఎసిటిలిన్ వాయువును లోహాలను అతుకుటకు మరియు కత్తరించుటకు వాడెదరు .అలాగే ప్లాస్టిక్ తయారీలో కూడా వాడెదరు.
కాల్షియం క్లోరైడ్, CaCl2దీనిని రహదారులపై పేరుకుపోయిన మంచు మరియు దుమ్మును తొలగించుటకు వాడెదరు. అలాగే కాంక్రీట్‌లో కండిషనర్‌గా వినియోగిస్తారు.
కాల్చియం సిట్రేట్ Ca3 (C6H5O7) 2దీనిని పండ్లను నిల్వఉంచు పరిరక్షకకారిణిగా (preservative.) ఉపయోగించెదరు.ఇది పండ్లను పాడవ కుండా ఎక్కువకాలం నిల్వ చేయుటకు ఉపయోగిస్తారు .
కాల్షియం సైక్లమేట్, Ca (C6H11NHSO3) 2కాల్షియం సైక్లమేట్‌ను చాలాదేశాలలో తీపిరుచి కల్గించు పదార్థంగా వాడుచున్నారు.అయితే అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో తీపిరుచిన కై ఆహార పదార్థాలలో వాడటాన్ని నిషేధించారు, కారణం దీని వాడకం వలన క్యాన్సర్ వచ్చే అవకాశం ఉన్నందున.
కాల్షియం గ్లుకోనేట్, Ca (C6H11O7) కాల్షియం గ్లుకోనేట్ ను నిల్వఆహారాన్ని పాడవకుండా ఉంచుటకై ఉపయోగించెదరు.మరియు విటమినుల మాత్రలలో వాడెదరు.
కాల్షియం పాస్పైడ్, Ca3P2దీనిని బాణసంచు (fireworks) లో, ఎలుకలమందుగా, నౌకా విధ్వంసకాయుధంలో (torpedoes) మరియు జ్వాలాసంకేతంలలో ఉపయోగిస్తారు.
కాల్షియం సల్పేట్ CaSO4•2H2Oదీనిని చాక్ పీసులు, ప్లాస్టర్ ఆప్ పారిస్ తయారీలో వాడెదరు
కాల్షియం టంగ్ స్టేట్ CaWO4దీనిని ప్రకాశవంతంగా కనిపించు రంగులలో, ప్లోరోసెంట్ దీపాలలో మరియు ఎక్సురే పరిశీలన కై వాడెదరు.
హైడ్రోక్సిల్ అపటైట్ Ca5 (PO4) 3 (OH,ఎముకలలో 70 % వరకు ఈ ఖనిజమే ఉండును
ఉపయోగాలు
యురేనియం, జిర్కోనియం, మరియు థోరియం లోహాల సంగ్రహణకై ఆమ్లజనిహారిణి (reducing agent) కాల్షియాన్ని ఉపయోగించెదరు.
ఇనుము మరియు ఇనుమేతర మిశ్రమలోహాలలో డిఆక్సిడైసరుగా, డి సల్పరైసేర్, డి కార్బోనైసర్‌గా వినియోగిస్తారు.
అల్యూమినియం, బెరిలీయం, రాగి, సీసము, మరియు మెగ్నీషియం లోహాలను ఉత్పత్తి చేయునప్పుడు కాల్షియాన్ని లోహమిశ్రణ కారకం (alloying agent) గా వాడెదరు.
•	సిమెంటు, గచ్చు/గార (mortars) తయారీలో కాల్షియం ముఖ్య వనరు (కాల్షియం కార్బోనేట్ రూపంలో) .
ఇవికూడా చూడండి
మూలకాలు
క్షారమృత్తిక లోహము
ఆవర్తన పట్టిక
మూలాలు

వర్గం:మూలకాలు
వర్గం:రసాయన శాస్త్రము

కాల్సియం పరమాణు భారం ఎంత?


పెదగోగాడ అగ్రహారం, విశాఖపట్నం జిల్లా, చీడికాడ మండలానికి చెందిన గ్రామము
.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన చీడికాడ నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 28 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 242 ఇళ్లతో, 922 జనాభాతో 194 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 454, ఆడవారి సంఖ్య 468. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 29 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 585948[2].పిన్ కోడ్: 531026.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి  ఉంది. బాలబడి చీడికాడలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల తురువోలులోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల చోడవరంలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల అనకాపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల అనకాపల్లిలోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల చోడవరంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
పెదగోగాడ అగ్రహారంలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పెదగోగాడ అగ్రహారంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
పెదగోగాడ అగ్రహారంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 34 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 9 హెక్టార్లు
తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 6 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 4 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 16 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 42 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 80 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 48 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 91 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
పెదగోగాడ అగ్రహారంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
చెరువులు: 91 హెక్టార్లు
గ్రామనామ వివరణ
పెదగోగాడ అగ్రహారం అన్న పేరు పెదగోగాడ అనే పూర్వపదం, అగ్రహారం అనే ఉత్తరపదాల కలయికతో ఏర్పడింది. వైదిక విద్యలు వ్యాప్తిచేసేందుకు, విద్యాప్రదర్శనకు మెచ్చుకోలుగా బ్రాహ్మణులకు రాజులు, జమీందారులు, సంపన్నులు దానమిచ్చిన భూభాగాన్ని అగ్రహారం అంటారు.[3]
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	922 - పురుషుల సంఖ్య 	454 - స్త్రీల సంఖ్య 	468 - గృహాల సంఖ్య 	242
గ్రామ చరిత్ర
గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
గ్రామ భౌగోళికం
సమీప గ్రామాలు
సమీప మండలాలు
గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామానికి రవాణా సౌకర్యాలు
గ్రామములో మౌలిక వసతులు
గ్రామములో రాజకీయాలు
గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/ దేవాలయాలు
గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
గ్రామజనాబా
గ్రామములోని ప్రముఖులు (నాడు/నేడు)
చిత్రమాలిక

మూలాలు

పెదగోగాడ అగ్రహారం

పెదగోగాడ అగ్రహారం గ్రామ పిన్ కోడ్ ఏంటి?


ఫ్లోరిన్ (లాటిన్: అర్థం "ప్రవహించు"), అనేది ఒక వాయు రూపంలో ఉండే మూలకము. దీని సంకేతము F మరియు పరమాణు సంఖ్య 9. రసాయనిక చర్యలలో అతి చురుకుగా పాల్గొంటుంది. స్వచ్ఛమైన స్థితిలో ఫ్లోరిన్ లేత గోధుమ రంగులో ఉండే విష వాయువు. దీని రసాయనిక ఫార్ములా F2. అన్ని ఇతర హాలోజన్ మూలకాల వలె ఇది కూడా చాలా ప్రమాదకరమైనది. తాకగానే చర్మాన్ని కాల్చుతుంది. కర్బనముతో దీని మిశ్రమాలు ఫ్లోరోకార్బన్లు చాలా పరిశ్రమలలో ఉపయోగిస్తున్నారు.
ఉపయోగాలు
రసాయనిక ఉపయోగాలు:
ఫ్లోరిన్ మూలకం సెమీ కండక్టర్ల తయారీలో ప్లాస్మా ఎచింగ్ కోసం.[1]
హైడ్రో ఫ్లోరిక్ ఆమ్లం (రసాయన ఫార్ములా: HF) గాజు పలకల మీద డిజైన్లు తయారుచేసే ఎచింగ్ పనికోసం ఉపయోగిస్తారు.
ఫ్లోరిన్ టెఫ్లాన్ అనే ప్లాస్టిక్ పదార్ధాలు మరియు ఫ్రియాన్ ల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.
యురేనియమ్ హెక్సాఫ్లోరైడ్ నుండి యురేనియంను శుద్ధిచేయడానికి ఫ్లోరిన్ ఉపయోగిస్తారు.
హైడ్రో క్లోరో ఫ్లోరో కార్బన్లు ఎయిర్ కండిషన్లు మరియ్ రిఫ్రిజిరేటర్లులో విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు. అయితే ఓజోన్ పొర విధ్వంశకాలుగా గుర్తించి వీటిని ఈ మధ్యకాలంలో నిషేధించారు. క్లోరిన్ మరియు బ్రోమిన్ ల వలె కాక ఫ్లోరిన్ ఈ విషయంలో చాలా సురక్షితమైనది.[2]
సల్ఫర్ హెక్సాఫ్లోరైడ్ వాయువును అతి శక్తివంతమైన విద్యుత్ పరికరాలలో ఇన్సులేటర్గా ఉపయోగిస్తారు.
సోడియమ్ హెక్సాఫ్లోరో అల్యూమినేట్ (క్రయోలైట్) ను అల్యూమినియం విద్యుద్విశ్లేషణంలో ఉపయోగిస్తారు.
సోడియం ఫ్లోరైడ్ చాలా ఎక్కువ మోతాదులో ఉపయోగించి బొద్దింకలను చంపడానికి ఉపయోగిస్తారు.
ఫ్లోరైడ్లు పాతకాలంలో ద్రవరూపంలోని లోహాలు సులువుగా ప్రవహించడానికి ఉపయోగించేవారు.
US స్పేస్ శాస్త్రవేత్తలు తొలిరోజులలో ఫ్లోరిన్ వాయువును రాకెట్లకు ఇంధనంగా ఉపయోగపడుతుందని భావించినా ప్రయోగాలు ఫలించలేదు.
దంత మరియు వైద్య ఉపయోగాలు:
సోడియమ్ ఫ్లోరైడ్ (NaF), స్టానస్ ఫ్లోరైడ్ (SnF2) మరియు సోడియమ్ మోనోఫ్లొరోఫాస్ఫేట్, దంతవైద్యులు టూత్ పేస్టులలో ఉపయోగించి దంతాలకు కేరీస్ వ్యాధి సోకకుండా చేశారు.
శస్త్రచికిత్సలో ఉపయోగించే మత్తు మందు వాయువులుగా సెవోఫ్లోరేన్, డెస్ ఫ్లురేన్, ఐసో ఫ్లురేన్ మొదలైనవి ఉపయోగంలో ఉన్నాయి.
డెక్సామిథసోన్ మరియు ట్రయామ్సినలోన్లు అతి శక్తివంతమైన కార్టికోస్టీరాయిడ్లుగా ఉపయోగపడే మందులు.[3]
ఫ్లూడ్రోకార్టిసోన్ మినరలోకార్టికాయిడ్గా చాలా సందర్భాలలో వైద్యంలో ఉపయోస్తారు.
ఫ్లూకొనజోల్ చర్మానికి చెందిన మరియు ప్రమదకరమైన శిలీంద్రాలకు సంబంధించిన వ్యాదులను అరికట్టడానికి మరియు నిర్మూలించడానికి ఉపయోగిస్తారు.
క్వినొలోన్లు ఒక ముఖ్యమైన ఏంటీబయాటిక్స్ కుటుంబానికి చెందినవి.
18F, ఒక రేడియోధార్మిక ఐసోటోపు పోసిట్రాన్లను విడుదల చేస్తుంది. వీటిని పోజిట్రాన్ ఎమిషన్ టోమోగ్రఫీ (పెట్) స్కాన్ లో ఉపయోగిస్తారు.

ఇవి కూడా చూడండి
అత్యంత విషపూరితమైన వాయువులు జాబితా
మూలాలు

వర్గం:మూలకాలు
వర్గం:రసాయన శాస్త్రము
వర్గం:హలోజనులు

హైడ్రో ఫ్లోరిక్ ఆమ్లం యొక్క మోలార్ మాస్ ఎంత?


లీచ్టెన్‌స్టీన్ (జర్మన్: ఫ్యూర్స్‌టెంటం లీచ్టెన్‌స్టీన్) అధికారికంగా ప్రిన్సిపాలిటీ ఆఫ్ లీచ్టెన్‌స్టీన్ [7] మద్య ఐరోపా‌లో రెండో క్లుప్తంగా ఉన్న జర్మన్-మాట్లాడే మైక్రోస్టేట్.[8] ప్రిన్సిపల్ ఆఫ్ లీచ్టెన్‌స్టీన్ నేతృత్వంలో రాచరిక రాజ్యాంగ రాజ్యం.

లీచ్టెన్‌స్టీన్ పశ్చిమసరిహద్దులో మరియు దక్షిణసరిహద్దులో స్విట్జర్లాండ్ మరియు తూర్పుసరిహద్దు మరియు ఉత్తరసరిహద్దులో ఆస్ట్రియా ఉన్నాయి.దేశవైశాల్యం కేవలం 160 చదరపు కిలోమీటర్ల (62 చదరపు మైళ్ళు). వైశాల్యపరంగా లీచ్టెన్‌స్టీన్ ఐరోపాలో నాల్గవ అతి చిన్నదేశంగా పరిగణించబడుతుంది.దేశ జనసంఖ్య 37,000. దేశం 11 మునిసిపాలిటీలుగా విభజించబడింది. దేశ రాజధాని వాడుజ్ మరియు అతిపెద్ద మునిసిపాలిటీ స్చాన్.
ఆర్ధికపరంగా లీచ్టెన్‌స్టీన్ అధిక కొనుగోలుదారుల కొనుగోలుశక్తి మరియు అత్యధిక స్థూల దేశీయ ఉత్పత్తి కలిగిన దేశంగా ఉంది. [9]
నిరుద్యోగ రేటు 1.5% (ప్రపంచంలో అతి తక్కువగా) ఉంది. గతంలో లీచ్టెన్‌స్టీన్ ఒక బిలియనీర్ పన్ను స్వర్గంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అయినప్పటికీ ఇది ఏకాభిప్రాయ పన్ను వసూలు లేని దేశాల్లోని నల్లజాతి జాబితాలో లేదు (పన్నుల విభాగం చూడండి).
భౌగోళికంగా ఆల్పైన్ దేశం లీచ్టెన్స్టీన్ ప్రధానంగా పర్వత ప్రాంతం. ఇది శీతాకాలపు క్రీడల గమ్యస్థానంగా మారుతుంది. అనేక సాగునీటి వ్యవసాయక్షేత్రాలను మరియు చిన్న తోటలను దక్షిణ (ఓబెర్లాండ్ ఎగువ భూమి) మరియు ఉత్తర (అన్టర్లాండ్ దిగువ భూమి) రెండింటిలోనూ కనుగొనబడ్డాయి. వాడుజ్ బలమైన ఆర్థిక రంగం కేంద్రీకృతమై ఉంది. లీచ్టెన్స్టీన్ ఐక్యరాజ్యసమితి యూరోపియన్ ఫ్రీ ట్రేడ్ మరియు కౌంసిల్ ఆఫ్ ఐరోపా సభ్యదేశంగా ఉంది.దేశం స్విడ్జర్లాండ్‌తో కలిసి కస్టంస్ యూనియన్ మరియు మానిటరీ యూనియన్ నిర్వహిస్తుంది.
చరిత్ర

ఆరంభకాల చరిత్ర
లిచెన్‌స్టెయిన్ మానవ ఉనికి అతి పురాతన జాడలు మధ్య పాలియోలితిక్ కాలం నాటివని భావిస్తున్నారు.[10] నియోలితిక్ వ్యవసాయ స్థావరాలు మొదట్లో క్రీ.పూ 5300 లో లోయలలో స్థాపించబడ్డాయి.
సుమారు క్రీ.పూ 450 నుండి చివరి ఇనుప యుగంలో హల్స్టాట్ మరియు లా టెనె సంస్కృతులు వృద్ధి చెందాయి. బహుశా గ్రీకు మరియు ఎట్రుస్కాన్ నాగరికతల కొంత ప్రభావం ఉందని భావిస్తున్నారు. ఆల్పైన్ ప్రాంతంలో అత్యంత ముఖ్యమైన గిరిజన సమూహాలలో హెల్వీటి ఒకటి.క్రీ.పూ. 58 లో బైబ్రాక్ట్ యుద్ధంలో జూలియస్ సీజర్ అల్పైన్ తెగలను ఓడించాడు. అందుచేత ఈ ప్రాంతం రోమన్ సామ్రాజ్యం నియంత్రణలో ఉంది. క్రీ.పూ. 15 నాటికి టైబ్రియస్-రోమన్ చక్రవర్తి-తన సహోదరుడు డ్రూసస్‌తో ఆల్పైన్ ప్రాంతాన్ని జయించాడు. లిచెన్‌స్టెయిన్ తర్వాత రోథా రాజ్యంలోని రైట్యాలో చేర్చబడింది. ఈ ప్రాంతాన్ని రోమన్ సైన్యం నిర్వహిస్తుంది. వీరు కాన్స్టాన్స్ లేక్ సమీపంలోని బ్రిగాంటియమ్ (ఆస్ట్రియా) మరియు మాజియా (స్విస్) వద్ద పెద్ద సైనిక దళాలను కూడా నిర్వహించారు. భూభాగం గుండా ప్రయాణించిన రోమన్ రహదారి ఈ సమూహాలచే సృష్టించబడింది మరియు నిర్వహించబడుతుంది. అలేమానియన్లు 259/60 లో బ్రిగేంటియాన్ని నాశనం చేసారు. సుమారు క్రీ.పూ. 450 ప్రాంతంలో ఈ ప్రాంతంలో స్థిరపడ్డారు.5 వ శతాబ్దంలో ప్రారంభ మధ్య యుగాలలో అలేమానీ తూర్పు స్విస్ పీఠభూమిలో మరియు 8 వ శతాబ్దం చివరికి ఆల్ప్స్ లోయలు స్థిరపడింది. లిచెన్‌స్టెయిన్ అలేమానియా తూర్పు అంచు వద్ద ఉంది. 6 వ శతాబ్దంలో మొత్తం ప్రాంతం 504 లో టోల్బాయిక్‌లో అలేమానిపై మొదటి క్లోవిస్ విజయం సాధించిన తరువాత ఈప్రాంతం ఫ్రాంక్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా మారింది.[11][12]
తరువాత లిచెన్‌స్టెయిన్ ప్రాంతం చార్లెమాగ్నే మరణం తరువాత క్రీ.శ. 843 లో వెర్డున్ ఒప్పందం ద్వారా సామ్రాజ్యం విభజించబడే వరకు ఫ్రాంకిష్ హెగోమీని (మెరౌవియన్ మరియు కారోలింగియన్ రాజవంశాలు)ఆధ్వర్యంలో ఉంది. [10] తరువాత లిచెన్‌స్టెయిన్ భూభాగం తూర్పు ఫ్రాన్సియా స్వాధీనంలో ఉంది. తరువాత సుమారు క్రీ.శ. 1000 పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యం ఆధ్వర్యంలో మధ్య ఫ్రాంకియాతో తిరిగి విలీనం చేయబడింది.[10]
సుమారుగా 1100 వరకు ఈ ప్రాంతం ప్రబలమైన భాష రోమీచ్ అయినా ఆ తరువాత జర్మనీ ఈ భూభాగాన్ని ఆక్రమించడం ప్రారంభించింది. 1300 లో అలేమానిక్ జనాభా-వాలిస్ పూర్వీకత కలిగిన వల్సర్స్-ఈ ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించి స్థిరపడ్డారు. ట్రీస్బెర్గ్ పర్వత గ్రామం ఇప్పటికీ వాల్సర్ మాండలికాన్ని సంరక్షిస్తుంది.
[13]
రాజవంశాల స్థాపన
1200 నాటికి ఆల్పైన్ పీఠభూమి అంతటా ఆక్రమణల కారణంగా పీఠభూమి హౌస్ ఆఫ్ సావోయ్, జాహింగర్, హాబ్స్బర్గ్, మరియు కైబర్గ్చే నియంత్రణలోకి మారింది. ఇతర ప్రాంతాలు ఇంపీరియల్‌కు వెనువెంటనే ఇవ్వబడ్డాయి. పర్వత మార్గాలపై సామ్రాజ్యం ప్రత్యక్ష నియంత్రణను మంజూరు చేసింది. 1264 లో కైబర్గ్ రాజవంశం పతనమైనప్పుడు కింగ్ మొదటి రుడోల్ఫ్ (హోలీ రోమన్ చక్రవర్తి 1273) ఆధ్వర్యంలో హబ్స్బర్గర్లు లైచెన్‌స్టెయిన్ భూభాగం ఉన్న తూర్పు ఆల్పైన్ పీఠభూమికి వరకు తమ భూభాగాన్ని విస్తరించారు.[11] 1699 లో లైచెన్‌స్టెయిన్ రాజవంశం రూపొందే వరకు ఈ ప్రాంతం కౌంట్స్ ఆఫ్ హోహెనెమ్స్ కు స్వాధీనంలో ఉంది.1396 లో వాడుజ్ ( లైచెన్‌స్టెయిన్ దక్షిణ ప్రాంతం)కి "ఇంపీరియల్ ఇమ్మీడియాసీ " హోదా ఇవ్వబడి పవిత్ర రోమన్ చక్రవర్తికి అంకితం చేయబడింది.[14]
రాజ్యం దాని పేరునుండి తీసుకోబడింది. వాస్తవానికి ఈ పేరుకు దిగువ ఆస్ట్రియాలోని లైచెన్‌స్టెయిన్ కాసిల్ మూలంగా ఉంది. వారు కనీసం 1140 నుండి 13 వ శతాబ్దం వరకు (మరియు మళ్లీ 1807 నుండి) ఈ పేరును కలిగి ఉన్నారు. లైచెన్‌స్టెయిన్ మొరావియా, లోయర్ ఆస్ట్రియా, సిలేషియా మరియు స్టైరియాలలో భూమిని స్వాధీనం చేసుకున్నారు.ఈ భూభాగాలు అన్ని సీనియర్ ఫ్యూడల్ లార్డ్స్ ముఖ్యంగా హబ్సర్గర్ల వివిధ విభాగాలుగా ఉన్నాయి.లైచెన్‌స్టెయిన్ రాజవంశం ఇంపీరియల్ డైట్ (పార్లమెంట్) ఏర్పాటు చేయడానికి అర్హత పొందటానికి అవసరమైన ప్రాథమిక భూభాగాన్ని పొందలేదు. చాలామంది లైచెన్‌స్టెయిన్ రాకుమారులు అనేక హబ్స్బర్గ్ పాలకులు దగ్గరగా సలహాదారులగా పనిచేశారు. ఇంపీరియల్ సింహాసనం నుండి నేరుగా ఏ ప్రాంతాలూ పొందకుండా వారు పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యంలో కొంత అధికారాలను కలిగి ఉన్నారు.
రాజుల పాలన
1718 జనవరి 23 న భూములు కొనుగోలు చేయబడిన తరువాత పవిత్ర రోమన్ చక్రవర్తి వాడుజ్ మరియు షెల్లెన్బర్గ్ సంయుక్తంగా నూతనంగా ఏర్పడిన భూభాగం ఫ్యూర్స్‌టెంటాన్ని తన నిజమైన సేవకుడు పేరుతో లైచెన్‌స్టెయిన్ రాకుమారుడు అంటోన్ ఫ్లోరియన్‌ను గౌరవించడానికి పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యం సార్వభౌమాధికార సభ్య దేశంగా లైచెన్‌స్టీన్ రూపొందించడానికి అనుమతించాడు. లైచెన్‌స్టీన్ రాజులు దాదాపు 100 ఏళ్ళుగా తమ కొత్త రాజ్యమును సందర్శించలేరనే నిబంధన విధించబడింది.
1805 లో ఆస్టెర్‌లిట్జ్ యుద్ధంలో నెపోలియన్ చేతిలో ఓటమి పాలైనతరువాత ఐరోపాలో నెపోలియన్ యుద్ధాల ఫలితంగా 19 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యం శక్తివంతమైన ఫ్రాన్స్ నియంత్రణలోకి వచ్చింది. 1805 లో చక్రవర్తి ఫ్రాన్సిస్ అధికారం నుండి తొలగించబడడంతో 960 సంవత్సరాల కంటే అధికమైన భూస్వామ్య ప్రభుత్వం ముగింపుకు వచ్చింది. నెపోలియన్ సామ్రాజ్యాన్ని రైన్ కాన్ఫెడరేషన్లో పునర్వ్యవస్థీకరించారు. ఈ రాజకీయ పునర్నిర్మాణంలో లైచెన్‌స్టెయిన్ విస్తృత మార్పులకు లోనైంది. చారిత్రక సామ్రాజ్య, చట్టపరమైన మరియు రాజకీయ సంస్థలు రద్దు చేయబడ్డాయి. రాష్ట్ర సరిహద్దుల విషయంలో ఫ్యూడల్ లార్డులు బాధ్యత వదులుకున్నారు. [15]1818 లో ప్రిన్స్ మొదటి జోహన్ భూభాగానికి పరిమిత రాజ్యాంగాన్ని మంజూరు చేసాడు. అదే సంవత్సరంలో లైచెన్‌స్టెయిన్ ప్రిన్స్ అలైస్ ప్రింసిపాలిటీలో అడుగుపెట్టడానికి హౌస్ ఆఫ్ లైచెన్‌స్టెయిన్ మొదటి సభ్యుడయ్యాడు.అయినప్పటికీ నిబంధన అనుసరించి తదుపరి సందర్శన 1842 వరకు సంభవించదు.
కొద్దికాలం తర్వాత లైచెన్‌స్టెయిన్ ఆస్ట్రియా చక్రవర్తి అధ్యక్షత వహించిన జర్మన్ సమాఖ్యలో చేరాడు (1815 జూన్ 20 - 1866 ఆగస్టు 24).
19 వ శతాబ్దంలో అభివృద్ధి చేయబడినవి:
1836, మొదటి కర్మాగారం, సెరామిక్స్ తయారీకి తెరవబడింది.
1861 నాటికి, సేవింగ్స్ మరియు లోన్స్ బ్యాంకు మొదటి పత్తి-నేత మిల్లుతో పాటు స్థాపించబడింది.
1868, ఆర్థిక కారణాల వలన లైచెన్‌స్టెయిన్ సైన్యం రద్దు చేయబడింది.
1872, స్విట్జర్లాండ్ మరియు ఆస్ట్రియా-హంగేరియన్ సామ్రాజ్యం మధ్య లైచెన్‌స్టెయిన్ మీదుగా రైల్వే లైన్ నిర్మించబడింది.
1886, రైన్పై స్విట్జర్లాండ్ మద్య రెండు వంతెనలు నిర్మించబడ్డాయి.
20 వ శతాబ్ధం
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసేవరకు లైచెన్‌స్టెయిన్ ముందుగా ఆస్ట్రియా సామ్రాజ్యానికి మరియు తరువాత ఆస్ట్రియా-హంగేరికి దగ్గరగా ఉండేది.పాలన కొనసాగిస్తున్న రాకుమారులు హబ్స్‌బర్గ్ భూభాగాల్లో ఉన్న ఎస్టేట్ల నుండి వారి సంపదను అధికంగా గ్రహించసాగారు. వారు వియన్నాలోని వారి రెండు రాజప్రాసాల్లో తమ సమయాన్ని అధికంగా గడిపారు. యుద్ధం వల్ల ఏర్పడిన ఆర్థిక వినాశనం దేశం దాని ఇతర పొరుగు స్విట్జర్లాండ్ కస్టమ్స్ మరియు ద్రవ్య యూనియన్ ఏర్పరచుకునేలా వత్తిడి చేసింది.
ఆస్ట్రో-హంగేరియన్ సామ్రాజ్యం రద్దు సమయంలో పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యం లైచెన్‌స్టెయిన్ ఇకపై స్వతంత్ర రాజ్యంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆస్ట్రియాలో ఉండదని అది పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉంటుందని వాదించింది. పాక్షికంగా విరుద్ధమైన భావంతో లైచెన్‌స్టెయిన్ అవగాహనతో తొలగించబడిన ఆస్ట్రో-హంగేరియన్ చక్రవర్తి పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యం వారసత్వాన్ని ఇప్పటికీ నిర్వహిస్తుంది.

1929 లో 75 ఏళ్ల ప్రిన్స్ మొదటి ఫ్రాంజ్ సింహాసనంపై విజయం సాధించాడు. ఫ్రాంజ్ వియన్నా లోని మోరవియా నుండి తండ్రి యూదు వ్యాపారవేత్త అయిన ఒక సంపన్న మహిళ ఎలిసబెత్ వాన్ గుట్మన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు.అతని నుండి ఒక . లైచెన్‌స్టెయిన్‌కు అధికారిక నాజీ పార్టీ లేనప్పటికీ, జాతీయ యూనియన్ పార్టీలో నాజీ సానుభూతి ఉద్యమం దాని తలెత్తింది. స్థానిక లైచెన్‌స్టెయిన్ నాజీలకు ఎలిసబెత్ యూదు "సమస్య"గా మారింది.[16]
మార్జి 1938 లో ఆస్ట్రియాను నాజి జర్మనీ విలీనం చేసుకున్న తర్వాత ప్రిన్స్ ఫ్రాంజ్ 31 ఏళ్ల ఫస్ట్ కజిన్ స్థానంలో రెండుమార్లు రాజప్రతినిధిగా నియమించబడ్డాడు. ఆ సంవత్సరం జూలైలో ఫ్రాంజ్ మరణించాడు మరియు ఫ్రాంజ్ జోసెఫ్ సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు.ఆస్ట్రియా విలీనం చేయబడిన కొన్ని రోజుల తరువాత ఫ్రాంజ్ రెండవ జోసెఫ్ మొదటిసారిగా 1938 లో లైచెన్‌స్టెయిన్ చేరుకున్నాడు.[14]
రెండో ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో లైచెన్‌స్టెయిన్ అధికారికంగా తటస్థంగా ఉండేది. సహాయం మరియు మార్గదర్శకత్వం కోసం పొరుగున ఉన్న స్విట్జర్లాండ్ వైపు చూస్తూ బోహేమియా, మొరవియా మరియు సిలేసియా లలో వంశపారంపర్యమైన భూములు మరియు స్వాధీనములు కలిగిన కుటుంబ సంపదలను భద్రపర్చడానికి లైచెన్‌స్టెయిన్ తీసుకువెళ్ళారు. వివాదానికి సమీపంలో చెకోస్లోవేకియా మరియు పోలాండ్, జర్మనీ స్వాధీనాలుగా భావించిన వాటిని స్వాధీనం చేసుకునేందుకు చర్యలు తీసుకోవడంతో ఆ మూడు ప్రాంతాల్లోని లైచెన్‌స్టెయిన్ రాజవంశం వారసత్వ సంపదను పూర్తిగా స్వాధీనం చేసుకున్నాయి. వీటిలో అటవీ వ్యవసాయ మరియు అటవీ భూములలో (ముఖ్యంగా యునెస్కొ వారసత్వ సంపదలో ఒకటైన లిడెన్నిస్-వాల్టిస్ సాంస్కృతిక ప్రకృతి దృశ్యం) మరియు అనేక కుటుంబ కోటలు మరియు రాజభవనాలు ఉన్నాయి.2005 లో ఎస్.ఎస్. అందించిన స్త్రాస్హోఫ్ కాన్సంట్రేషన్ శిబిరంలో ఉన్న యూదు కార్మికులు ఆస్ట్రియాలో లైచెన్‌స్టెయిన్ ప్రిన్సిలే హౌస్ యాజమాన్యంలోని ఎస్టేట్స్లో పనిచేశారని వెల్లడైంది.[17]" కోల్డ్ వార్ " ప్రచ్ఛన్న యుద్ధంలో చెకొస్లోవేకియాలోకి ప్రవేశించడానికి లైచెన్‌స్టెయిన్ పౌరులు నిషేధించబడ్డారు. ఇటీవల వివాదాస్పద యుద్ధానంతర బెనెస్ శాసనాల చుట్టూ తిరుగుతున్న దౌత్య వివాదం లైచెన్‌స్టెయిన్ చెక్ రిపబ్లిక్ లేదా స్లొవేకియాతో అంతర్జాతీయ సంబంధాలను పంచుకోవడం లేదు.2009 జూలై 13 న లైచెన్‌స్టెయిన్ మరియు చెక్ రిపబ్లిక్ మద్య [18][19][20] మరియు స్లొవేకియాతో 2009 డిసెంబరు 9 న దౌత్య సంబంధాలు ఏర్పడ్డాయి.
and with Slovakia on 9 December 2009.[21]
ఆర్ధిక కేంద్రం
ఐరోపా‌లో యుద్ధం ముగిసిన తరువాత లైచెన్‌స్టైన్ ఆర్థిక సంక్షోభంలో ఉంది. లైచెన్‌స్టైన్ రాజవంశం తరచూ కుటుంబం కళాత్మక సంపదలను విక్రయించింది. వీటిలో లియోనార్డో డా విన్సీ చిత్రీకరించిన పోర్ట్రెయిట్ "గైనర్వే డె 'బెన్సి" చిత్రం 1967 లో యునైటెడ్ స్టేట్స్ నేషనల్ గేలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్ ఆఫ్ యునైటెడ్ స్టేట్స్ 5 మిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లకు కొనుగోలు చేసి సరికొత్త రికార్డు సృష్టించింది.
అయితే 1970 ల చివరినాటికి దేశంలోకి అనేక కంపెనీలను ఆకర్షించేందుకు చాలా తక్కువ కంపెనీల పన్నుశాతం విధానం ఉపయోగించింది. ఇది ప్రపంచంలోని అత్యంత సంపన్న దేశాలలో ఒకటిగా మారింది.లైచెన్‌స్టైన్ ప్రిన్స్ 5 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన సంపదతో ప్రపంచంలోని ఆరవ ధనవంతుడైన రాజుగా గుర్తించబడుతున్నాడు.[22] దేశం ప్రజలు ప్రపంచంలోని అత్యధిక జీవన ప్రమాణాలను కలిగి ఉన్నారు.
భౌగోళికం

లైచెన్‌స్టెయిన్ యూరోపియన్ ఆల్ప్స్ ఎగువ రైన్ లోయలో ఉంది. తూర్పున సరిహద్దులో ఆస్ట్రియా ఉంది. దక్షిణ మరియు పశ్చిమసరిహద్దులో స్విట్జర్లాండ్ ఉంది. లైచెన్‌స్టెయిన్ మొత్తం పశ్చిమ సరిహద్దు రైన్‌లోయ ఆక్రమిస్తూ ఉంది. ఉత్తరం నుండి దక్షిణంవరకు 24 కిమీ (15 మైళ్ళు) పొడవు ఉంది. 2,599 మీ (8,527 అడుగులు) గ్రాస్సైట్జ్ దేశంలో అత్యంత ఎత్తైన ప్రాంతంగా గుర్తించబడుతుంది. ఆల్పైన్ పర్వతశ్రేణి దక్షిణపు గాలులను అడ్డగిస్తూ ఉన్నందున లైచెన్‌స్టెయిన్ వాతావరణం తేలికపాటి వాతావరణాన్ని కలిగి ఉంటుంది. పర్వత వాలు ప్రాంతాలు శీతాకాలపు క్రీడలకు బాగా సరిపోతాయి.
2006 లో దేశ సరిహద్దుల కచ్చితమైన కొలతలను ఉపయోగించి నిర్వహించిన కొత్త సర్వేలు 77.9 కి.మీ (48.4 మీ) సరిహద్దులతో 160 చ.కి.మీ. (61.776 చ.కి.మీ) వద్ద దాని ప్రాంతాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.[23] ఈ విధంగా 2006 లో లైచెన్‌స్టెయిన్ సరిహద్దులు 1.9 కి.మీ. (1.2 మైళ్ళు) అంతకు మునుపు అనుకున్నదాని కంటే ఎక్కువగా ఉన్నాయి.[24]
ప్రపంచంలోని రెండు రెట్టింపైన భూభంధిత దేశాల్లో లైచెన్‌స్టెయిన్ ఒకటి. [25]పూర్తిగా భూభంధిత దేశాల మధ్య బంధితమై ఉన్న మరొక దేశం ఉజ్బెకిస్తాన్ పరిసర ప్రాంతం. లైచెన్‌స్టెయిన్ భూభాగం ద్వారా ప్రపంచంలోని ఆరవ అతిచిన్న స్వతంత్ర దేశం.
లైచెన్‌స్టెయిన్ రాజ్యం 11 జెమిండెన్స్ (ఏకవచనం గెమేండు) అని పిలువబడే కమ్యూన్లుగా (భూభాగాలు) విభజించబడింది. గెమేండెన్‌లో ఒకే పట్టణం లేదా గ్రామం మాత్రమే ఉంటాయి.వీటిలో ఓబెర్లాండ్ (ఎగువ కౌంటీలోని బెర్జర్స్, ప్లాంకెన్, స్కయాన్, ట్రోసెన్, ట్రైసేన్బెర్గ్ మరియు వాడుజ్) ఎన్నికల జిల్లాగా అన్టర్ల్యాండ్ (దిగువ కౌంటీ) మరియు మిగిలిన వాటిలో (ఎస్చెన్, గెర్రిన్, మౌరెన్, రగ్గెల్ మరియు షెల్లెన్బెర్గ్)ఉన్నాయి.
ఆర్ధికరంగం

పరిమితమైన సహజ వనరులు ఉన్నప్పటికీ పౌరుల కంటే ఎక్కువ నమోదైన సంస్థలున్న ప్రపంచంలోని కొన్ని దేశాలలో లిచెన్‌స్టెయిన్ ఒకటి; ఇది సంపన్నమైన, అత్యధిక పారిశ్రామిక స్వేచ్ఛా ఆర్థిక వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేసింది. ఆర్థిక సేవా రంగంతో పాటు లిచెన్‌స్టెయిన్ అతిపెద్ద యూరోపియన్ పొరుగు పట్టణ ప్రాంతాలకు అనుకూలంగా ఉండే జీవన ప్రమాణాన్ని కలిగి ఉంది.
లిచెన్‌స్టెయిన్ స్విట్జర్లాండ్తో ఒక కస్టమ్స్ యూనియన్‌లో పాల్గొంటుంది మరియు స్విస్ ఫ్రాంక్ను జాతీయ కరెన్సీగా నియమించింది. దేశంలో 85% దాని శక్తిని దిగుమతి చేస్తుంది. లిచెన్‌స్టెయిన్ యూరోపియన్ ఎకనామిక్ ఏరియా (యూరోపియన్ ఫ్రీ ట్రేడ్ అసోసియేషన్ (ఇ.ఎఫ్.టి.ఎ.) మరియు యూరోపియన్ యూనియన్ మధ్య వంతెనగా పనిచేసే ఒక సంస్థలో సభ్యదేశంగా ఉంది. 1995 మే నుండి ప్రభుత్వం తన ఆర్థిక విధానాలకు అనుగుణంగా పనిచేస్తున్నది. 2008 లో నిరుద్యోగ రేటు 1.5% వద్ద ఉంది. ప్రస్తుతం వాడుజ్‌లోని లిచెన్‌స్టెయిన్ ల్యాండెస్పిటల్లో లిచెన్‌స్టెయిన్ ఒక ఆసుపత్రి ఉంది. 2014 నాటికి సి.ఐ.ఎ. వరల్డ్ ఫాక్ట్ బుక్ కొనుగోలు స్థూల దేశీయోత్పత్తి (జి.డి.పి.) కొనుగోలు శక్తి తుల్యత ఆధారంగా 4.978 బిలియన్ డాలర్లుగా అంచనా వేసింది. 2009 నాటికి తలసరి ఆదాయం $ 1,39,100 అమెరికన్ డాలర్లుగా ఉంది. ఇది ప్రపంచ జాబితాలో ఉన్నత స్థానంలో ఉంది. [25]
పరిశ్రమలలో ఎలక్ట్రానిక్స్, వస్త్రాలు, సున్నితమైన వాయిద్యాలు, మెటల్ తయారీ, విద్యుత్ ఉపకరణాలు, యాంకర్ బోట్స్, కాలిక్యులేటర్లు, ఫార్మాస్యూటికల్స్ మరియు ఆహార ఉత్పత్తులు ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. అత్యంత గుర్తించదగిన అంతర్జాతీయ సంస్థ మరియు అతిపెద్ద యజమాని హిల్టీ, డైరెక్ట్ ఫాస్టెనింగ్ సిస్టంస్ మరియు హై-ఎండ్ పవర్ టూల్స్ తయారుచేస్తుంది. లిచెన్‌స్టెయిన్ గోధుమ, బార్లీ, మొక్కజొన్న, బంగాళాదుంపలు, పాల ఉత్పత్తులు, పశువుల మరియు వైన్లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. దేశం ఆర్థికవ్యవస్థలో పర్యాటకరంగం అత్యధికంగా భాగస్వామ్యం వహిస్తుంది.
పన్నువిధింపు

లిచెన్‌స్టెయిన్ ప్రభుత్వం వ్యక్తిగత వ్యాపార ఆదాయం మరియు ప్రధాన (సంపద) పన్నును విధిస్తుంది. వ్యక్తిగత ఆదాయం పన్ను రేటు 1.2%. కమ్యూన్లు విధించిన అదనపు ఆదాయ పన్నుతో కలిపి ఉన్నప్పుడు మిశ్రమ ఆదాయం పన్ను రేటు 17.82%.[26] 4.3% అదనపు ఆదాయం పన్ను దేశం సామాజిక భద్రతా కార్యక్రమంలో ఉన్న ఉద్యోగులందరి మీద విధించబడుతుంది. గరిష్ఠ ఆదాయం పన్ను రేటు11% నుండి 29%గా ఉంది. గరిష్ఠంగా స్వయం ఉపాధికి పన్నుశాతం ఎక్కువగా ఉంటుంది. సంపదపై ప్రాథమిక పన్ను రేటు సంవత్సరానికి 0.06%. మిశ్రమ మొత్తం రేటు 0.89%. కార్పొరేట్ లాభాలపై పన్ను రేటు 12.5%. [25]లీచెన్‌స్టెయిన్ బహుమతి మరియు ఎస్టేట్ పన్నులు గ్రహీతకు ఇచ్చేవారికి మరియు వారసత్వ మొత్తానికి సంబంధించి బట్టి మారుతూ ఉంటుంది. పన్నులు 0.5% మరియు 0.75% మధ్య జీవిత భాగస్వాములు మరియు పిల్లలకు మరియు 18% నుండి 27% కాని సంబంధిత స్వీకరణ కర్తలకు విధించబడుతుంది. ఎస్టేట్ పన్ను ప్రగతిశీలమైంది.

లీచెన్‌స్టెయిన్ గతంలో స్టీఫున్జెన్ ("సంస్థలు") నుండి గణనీయమైన ఆదాయం పొందాయి.. ఆర్థిక సంస్థల అసలైన విదేశీ యజమానుల ఆర్థిక వివరణలను దాచడానికి ఈ స్వదేశీ ఆర్థిక సంస్థలు సృష్టించబడ్డాయి. ఒక లీచెన్‌స్టెయిన్ పౌరుల పేరులో నమోదు చేయబడిన సంస్థలు (తరచూ న్యాయవాది పేరుతో సృష్టించబడ్డాయి). లీచెన్‌స్టెయిన్ వారి స్వంత దేశాల్లో పన్నులను నివారించడానికి లేదా తప్పించుకోవటానికి ప్రయత్నిస్తున్న చాలా సంపన్న వ్యక్తులు మరియు వ్యాపారాల కోసం ఒక ప్రముఖ పన్ను స్వర్గంగా చేయడానికి ఈ చట్టాలు ఉపయోగించబడుతున్నాయి.[27] ఇటీవలి సంవత్సరాలలో లిచెన్‌స్టెయిన్ అంతర్జాతీయ మనీ-లాండేర్లను ప్రాసిక్యూట్ చేయటానికి బలమైన నిర్ణయాత్మక విధానాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది.దేశం ఇమేజ్‌ను చట్టబద్దమైన ఆర్థిక కేంద్రంగా ప్రోత్సహించడానికి పనిచేస్తుంది. ఫిబ్రవరి 2008 లో జర్మనీలో పన్ను-మోసం కుంభకోణంలో దేశం ఎల్.జి.టి. బ్యాంక్ చిక్కుకుంది. ఇది జర్మనీ ప్రభుత్వఅధికార కుటుంబ సంబంధాన్ని దెబ్బతీసింది. క్రౌన్ ప్రిన్స్ అలోయిస్ జర్మన్ ప్రభుత్వం వస్తువుల అక్రమ రవాణాకు పాల్పడినట్లు ఆరోపించారు. ఎల్.జి.టి.గ్రూప్ ఒక మాజీ ఉద్యోగి ఇచ్చిన ప్రైవేటు బ్యాంకింగ్ సమాచారాన్ని $ 7.3 మిలియన్ల అమెరికన్ డాలర్లకు కొనుగోలు చేసినట్లు సూచించారు.[28][29] ఏదేమైనా పన్ను స్వర్గంగా ఉన్న బ్యాంకులపై యునైటెడ్ స్టేట్స్ సెనేట్ సబ్‌కమిటీ మాట్లాడుతూ రాచరిక కుటుంబాల యాజమాన్యంలో ఉన్న ఎల్.జి.టి. బ్యాంకు మరియు బోర్డులో సేవచేసేవారు. [30]
2008 లీచ్టెన్‌స్టెయిన్ పన్ను వ్యవహారం అనేక దేశాలలో పన్ను పరిశోధనలకు మూలంగా ఉంది. పౌరులు కొందరు లీచెన్‌స్టెయిన్ బ్యాంకులు మరియు ట్రస్టులను ఉపయోగించడం ద్వారా పన్ను విధించే బాధ్యతల నుండి తప్పించుకుంటున్నారని అనుమానించారు; జర్మనీ ఫెడరల్ రిపబ్లిక్‌లో పన్ను ఎగవేత కోసం ఎన్నడూ జరగని పరిశోధనలు అతిపెద్ద సంక్లిష్టతతో ఈ వ్యవహారం జరిగింది.[31] 2007 లో ప్యారిస్‌కు చెందిన ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ ఎకనామిక్ కో-ఆపరేషన్ అండ్ డెవలప్మెంట్ చేత గుర్తించబడినట్లు అడార్రా మరియు మొనాకోలతో పాటు లిచెన్‌స్టెయిన్ ఒత్తిడి తెచ్చేప్రయత్నం చేసింది.[32] 2009 మే 27 న ఇ.ఇ.సి.డి. లిచెన్‌స్టెయిన్ అనధికారిక దేశాల బ్లాక్‌లిస్ట్ జాబితా నుండి తొలగించింది.[33]
ఆగస్టు 2009 లో బ్రిటీష్ ప్రభుత్వ విభాగం హెచ్.ఎం. రెవెన్యూ & కస్టమ్స్ లీచెన్‌స్టెయిన్ సమాచారాన్ని మార్పిడి చేయటానికి అంగీకరించింది. 5,000 బ్రిటీష్ పెట్టుబడిదారులకు దేశంలో ఖాతాల మరియు ట్రస్ట్ లలో సుమారుగా 3 బిలియన్ డాలర్లు డిపాజిట్ చేశారని విశ్వసించబడుతుంది.[34]
అక్టోబరు 2015 లో యూరోపియన్ యూనియన్ మరియు లీచెన్‌స్టెయిన్ పన్ను వివాదాల విషయంలో ఆర్థిక సమాచారం ఆటోమేటిక్ ఎక్చేంజ్ను నిర్ధారించడానికి ఒక పన్ను ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది. డేటా సేకరణ 2016 లో మొదలయ్యింది మరియు ప్రైవేటు వ్యక్తులు మరియు కార్పోరేట్ ఆస్తుల పన్నుల విషయంలో ఇతర యూరోపియన్ దేశాలతో సమానంగా దేశాన్ని తీసుకురావటానికి మరొక చర్యగా ఇది ఉంది.
[35]
గణాంకాలు
జనసంఖ్యా పరంగా లైచెన్‌స్టైయిన్ ఐరోపాలో నాలుగో అతిచిన్న దేశంగా ఉంది.ఇది ప్రపంచంలో అతి తక్కువ జసంఖ్య కలిగిన దేశాలలో వాటికన్ సిటీ, సాన్‌మారినో, మరియు మొనాకో తరువాత స్థానంలో ఉంది.దేశ జనసంఖ్యలో మూడోవంతు విదేశాలలో జన్మించారు. ప్రధానంగా జర్మనీ, ఆస్ట్రియా మరియు స్విట్జర్లాండ్లకు చెందిన ప్రజలు అధికంగా ఉన్నారు. జర్మన్ మాట్లాడేవారు, స్విస్, ఇటలీ మరియు తుర్కులతో దేశ జనాభా ప్రధానంగా అలేమానినిక్ మాట్లాడుతుంది. దేశం శ్రామికశక్తిలో మూడింట రెండు వంతుల మంది విదేశీ సంతతికి చెందిన ప్రజలు ఉన్నారు.[36]లైచెన్‌స్టెయిన్ ప్రజల ఆయుఃప్రమాణం 80.31 సంవత్సరాలు.పురుషుల ఆయుఃప్రమాణం 76.86 సంవత్సరాలు, మహిళ ఆయుఃప్రమాణం 83.77 సంవత్సరాలు (2011 అంచనా). ఇటీవలి అంచనాల ప్రకారం శిశు మరణాల రేటు 1,000 జననాలకు 4.64 మరణాలు.
భాషలు
అధికారిక భాష జర్మన్; చాలా మంది ప్రామాణిక జర్మనీకి చెందిన ఒక అలేమానిక్ మాండలికాన్ని మాట్లాడతారు. కానీ స్విట్జర్లాండ్ మరియు వోరార్ల్బర్గ్, ఆస్ట్రియా వంటి పొరుగు ప్రాంతాల్లో మాట్లాడే ఆ మాండలికాలకు దగ్గరి సంబంధం ఉంది. టిరిన్బెర్గ్‌లో మునిసిపాలిటీచే ప్రోత్సహించబడిన ఒక మాండలికం వాడుక భాషగా ఉంది. అయితే స్విస్ ప్రామాణిక జర్మన్ దేశంలో చాలా మంది ప్రజలు అర్థంచేసుకుని మాట్లాడకలిగి ఉంటారు.
మతం

లైచెన్‌స్టెయిన్ రాజ్యాంగం ప్రకారం లీచెన్‌స్టెయిన్ అధికారిక మతంగా రోమన్ క్యాథలిక్ చర్చి ఉంది:

కాథలిక్ చర్చ్ ప్రభుత్వ చర్చి మరియు ప్రభుత్వం పూర్తి రక్షణను ఆస్వాదిస్తుంది.—లైచెన్‌స్టెయిన్ రాజ్యాంగం[38]
లైచెన్‌స్టెయిన్ అన్ని మత విశ్వాసాలకు అనుగుణంగా రక్షణ కల్పిస్తుంది. ప్రభుత్వం ప్రాధాన్యత కలిగిన "ప్రజల మతపరమైన విశ్వాసం"గా పరిగణిస్తుంది. [38] లైచెన్‌స్టెయిన్ పాఠశాలలలో మినహాయింపులు ఉన్నప్పటికీ, రోమన్ కాథలిక్కులు లేదా ప్రొటెస్టంట్ల మతపరమైన విద్య (రిఫార్మ్డ్ లేదా లూథరన్ లేదా రెండూ) చట్టపరంగా తప్పనిసరి.[39] మతపరమైన సంస్థలకు పన్ను మినహాయింపు ఇవ్వబడుతుంది. [39] " ప్యూ రీసెర్చ్ సెంటర్ " ఆధారంగా మతపరమైన ఘర్షణల వలన ఏర్పడిన సాంఘిక వివాదాలు లైచెన్‌స్టెయిన్‌లో తక్కువగా ఉంది. మతం ఆచరణలో ప్రభుత్వం పరిమితి కూడా ఉంది.[40]
2010 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా మొత్తం జనాభాలో 85.8% క్రిస్టియన్లు ఉన్నారు. వీరిలో 75.9% రోమన్ క్యాథలిక్ విశ్వాసానికి కట్టుబడి ఉండగా వడోజ్ మినహాయింపు అయిన రోమన్ కాథలిక్ ఆర్చిడియోసెన్ ఏర్పరుచుకుని 9.6% మంది ప్రొటెస్టంట్‌గా ఉన్నారు. ప్రధానంగా క్రిస్టియన్-ఆర్థోడాక్స్ చర్చిలో ప్రధానంగా లైచెన్‌స్టెయిన్ ఎవాంజెలికల్ చర్చి ఒక " (యునైటెడ్ చర్చి, లూథరన్ & రిఫార్మ్డ్) మరియు లైచెన్‌స్టెయిన్ ఎవాంజెలికల్ లూథరన్ చర్చి, లేదా ఆర్థోడాక్స్ నిర్వహించబడుతున్నాయి. అతిపెద్ద మైనారిటీ మతంగా ఇస్లాం (మొత్తం జనాభాలో 5.4%) ఉంది. ప్రజల ప్రధాన మతం అవలంభిస్తూన్న రోమన్ కాథలిక్కులు లైచెన్‌స్టెయిన్ పౌరసత్వం (87.0%) కలిగి ఉన్నారు.
[37]

విద్య

లైచెన్‌స్టెయిన్  అక్షరాస్యత రేటు 100%.[25] 2006 లో ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ ఎకనామిక్ కో-ఆపరేషన్ అండ్ డెవలప్మెంట్ ఆధ్వర్యంలో కో ఆర్డినేట్ చేసిన ఇంటర్నేషనల్ స్టూడెంట్ అసెస్మెంట్ రిపోర్టు ప్రోగ్రాం ఆధారంగా లైచెన్‌స్టెయిన్ విద్యను ప్రపంచంలో 10 వ స్థానంలో ఉన్నట్లు గుర్తించింది.[42]  2012 లో లైచెన్‌స్టెయిన్ ఐరోపా దేశాలలో అత్యధిక పి.ఐ.ఎస్.ఎ- స్కోర్లను కలిగి ఉంది.[43]
లైచెన్‌స్టెయిన్ లిక్టెన్స్టీన్లో, ఉన్నత విద్యకు నాలుగు ప్రధాన కేంద్రాలు ఉన్నాయి:
లైచెన్‌స్టెయిన్  విశ్వవిద్యాలయం
లైచెన్‌స్టెయిన్  ప్రిన్సిపాలిటీలో ప్రైవేట్ విశ్వవిద్యాలయం
లైచెన్‌స్టెయిన్  ఇన్స్టిట్యూట్
దేశంలో తొమ్మిది ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాలలు ఉన్నాయి. వీటితొ పాటు:
వాడుజ్లోని లైచెన్‌స్టెయిన్   జిమ్నాసియం.
వాడుజ్లో షుల్జెంత్రం ముహులౌల్జ్ II, రియల్ స్కూల్ వాడుజ్, ఒబ్సు స్కూల్ వాడుజ్ [44]
44]
స్కాయన్, స్పోర్టు స్కూల్ లైచెన్‌స్టెయిన్ లో ( స్కయాన్ ) [44]
రవాణా
లైచెన్‌స్టెయిన్‌లో 155 మైళ్ళ రహదారి మార్గాలలో 90 కిలోమీటర్ల (56 మైళ్ళు)పొడవైన సైకిల్ మార్గాలు ఉన్నాయి.

9.5 కి.మీ. (5.9 మై) రైల్వే లైచెన్‌స్టెయిన్ ద్వారా ఆస్ట్రియా, స్విట్జర్లాండ్లను కలుపుతుంది. ఫెల్డ్కిర్చ్, ఆస్ట్రియా, బుచ్స్, స్విట్జర్లాండ్ మధ్య మార్గంలో భాగంగా ఆస్ట్రియా ఫెడరల్ రైల్వేస్ నిర్వహించబడుతున్నాయి. లైచెన్‌స్టెయిన్ ఆస్ట్రియన్ వేర్కెస్వర్బుండ్ వోరార్ల్బర్గ్ [45] టారిఫ్ ప్రాంతంలో ఉంది.
ఆస్ట్రియన్ ఫెడరల్ రైల్వేస్ ఫెల్డ్కిర్చ్, బుచ్స్ మధ్య క్రమరహితంగా ఆపే స్కయాన్-వాడుజ్, ఫోర్స్ట్ హిల్టి, నెండెల్న్, స్కన్వాల్డు నాలుగు స్టేషన్లతో రైలుసేవలు అందిస్తుంది. యూరోసిటి, ఇతర దూరప్రాంత రైళ్ళు కూడా మార్గం వెంట ప్రయాణించేవి. వారు సాధారణంగా లైచెన్‌స్టెయిన్ సరిహద్దులలో ఉన్న స్టేషన్లలో కాల్ చేయరు.
లైచెన్‌స్టెయిన్ బస్ స్విస్ పోస్ట్బస్ వ్యవస్థకు అనుబంధంగా ఉంది. కానీ విడిగా నడుస్తుంది. బుష్స్, సర్గాన్స్ వద్ద స్విస్ బస్ నెట్వర్కును కలుపుతుంది. బస్సులు కూడా ఆస్ట్రియా పట్టణమైన ఫెల్డ్కిర్చ్ వరకు నడుస్తాయి.
లైచెన్‌స్టెయిన్‌లో విమానాశ్రయం లేదు. స్విట్జర్లాండులోని జ్యూరిచ్ సమీపంలోని " జూరిచ్ ఎయిర్పోర్ట్ " (130 కి.మీ / 80 మై రోడ్డు) సమీపంలోని పెద్ద విమానాశ్రయంగా ఉంది. సమీపంలోని చిన్న విమానాశ్రయం సెయింట్ గాలెన్ ఎయిర్పోర్ట్ (50 కి.మీ/ 30 మై). ఫ్రెడ్రిచ్షఫెన్ విమానాశ్రయం కూడా 85 కిలోమీటర్ల దూరంలో లైచెన్‌స్టెయినీయులకు అందుబాటులో ఉంది. బెర్జర్స్ హెలిపోర్ట్[46][47] చార్టర్డ్ హెలికాప్టర్ విమానాలకు అందుబాటులో ఉంది.
మాధ్యమం
లైచెన్‌స్టెయిన్ లోని షాయాన్లో ప్రాధమిక ఇంటర్నెట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్, మొబైల్ నెట్వర్క్ ఆపరేటర్ టెలికాం లైచెన్‌స్టెయిన్ ఉన్నాయి. దేశంలో ఒక టెలివిజన్ ఛానల్ మాత్రమే ఉంది. 2008 లో ప్రైవేట్ ఛానల్ ఐ.ఎఫ్.ఎల్.టి.వి. సృష్టించబడింది. ప్రస్తుతానికి ఐ.ఎఫ్.ఎల్.టి.వి. యూరోపియన్ బ్రాడ్ కాస్టింగ్ యూనియన్లో సభ్యత్వం లేదు. 2004 లో స్థాపించబడిన ఎల్- రేడియో, లైచెన్‌స్టెయిన్ రేడియో స్టేషన్గా పనిచేస్తుంది. ఇది ట్రైసేన్ కేంద్రంగా ఉంది. ఎల్- రేడియోకు 50,000 మంది శ్రోతలు ఉన్నారు. 1938 అక్టోబర్ 15 న "ఎయిర్ రేడియో లైచెన్‌స్టెయిన్ " ప్రారంభమైంది. లైచెన్‌స్టెయిన్‌లో రెండు ప్రధాన వార్తాపత్రికలు కూడా ఉన్నాయి; లైచెన్‌స్టెయిన్  వోల్క్‌బ్లాట్, లైచెన్‌స్టెయినర్ వోటర్ల్యాండ్. వాడజ్లో ఉన్న మానామీడియా లైచెన్‌స్టెయిన్‌లో ఉన్న ప్రాధమిక మల్టీమీడియా సంస్థగా ఉంది.

కొందరు జాతీయులు మరియు సందర్శకులకు ఔత్సాహిక రేడియో ఒక అభిరుచిగా ఉంది. ఇతర సార్వభౌమ దేశాలకు ఉన్నట్లు లైచెన్‌స్టెయిన్‌కు స్వంత ఐ.టి.యు. లేదు. ఇది స్విట్జర్లాండ్ కాంటిన్డ్ పూర్వపదాలను (సాధారణంగా "హెచ్.బి."), తరువాత సున్నాతో ఉపయోగిస్తుంది.
సంస్కృతి

లైచెంస్టెయిన్ సంస్కృతి మీద జర్మన్ మాట్లాడే యూరోప్ దక్షిణ ప్రాంతాలైన ఆస్ట్రియా, బాడెన్-వుర్టెంబర్గ్, బవేరియా, స్విట్జర్లాండ్, ప్రత్యేకించి జర్మన్ టిరోల్, వోరార్లెబర్గు దేశాల వెలుపలి దేశాల సాంస్కృతిక ప్రభావాలు తీవ్రంగా ఉన్నాయి. "హిస్టారికల్ సొసైటీ ఆఫ్ ది ప్రిన్సిపాలిటీ ఆఫ్ లైచెన్‌స్టెయిన్" దేశ సంస్కృతి, చరిత్రను కాపాడడంలో పాత్రను పోషిస్తుంది.

అతిపెద్ద మ్యూజియం కంస్టుమ్యూజియం లైచెన్‌స్టెయిన్ ముఖ్యమైన అంతర్జాతీయ కళాఖండాల సేకరణతో ఆధునిక, సమకాలీన కళాఖండాలను సంరక్షిస్తున్న అంతర్జాతీయ మ్యూజియంగా గుర్తించబడుతుంది.  స్విస్ వాస్తుశిల్పులైన మోర్గార్, డెజెలో, కేరేజ్ల రూపకల్పనలో రూపొందించబడిన ఈ భవనం వాడుజ్లో ఒక మైలురాయిగా ప్రత్యేకత సంతరించుకుంది. ఇది నవంబరు 2000 లో నిర్మాణం పూర్తచేసుకుంది. లేతరంగు కాంక్రీటు, నల్ల బసాల్ట్ రాయి "బ్లాక్ బాక్స్" నిర్మినచబడ్డాయి. మ్యూజియంలో సేకరణ లైచెన్‌స్టెయిన్ జాతీయ కళాఖండాల సేకరణ కూడా ఉంది.
ఇతర ముఖ్యమైన మ్యూజియం లైచెన్‌స్టెయిన్  నేషనల్ మ్యూజియం (లైచెన్‌స్టెయిన్ ల్యాండ్ మ్యూజియం) సాంస్కృతిక, సహజ చరిత్రపై శాశ్వత ప్రదర్శనకు ప్రాధాన్యత ఈస్తుంది. స్టాంప్ మ్యూజియం, స్కై మ్యూజియం, 500 ఏళ్ల గ్రామీణ జీవనశైలి మ్యూజియం కూడా ఉన్నాయి.

దేశంలోని అన్ని పుస్తకాలకు చట్టబద్దమైన డిపాజిట్ చేయడానికి అర్హత కలిగిన లైబ్రరీగా " లైచెన్‌స్టెయిన్ స్టేట్ లైబ్రరి " పనిచేస్తుంది.
వదుజ్ కాజిల్, గుటెన్బర్గ్ కాజిల్, రెడ్ హౌస్, షెల్లెన్‌బర్గు శిధిలాలు అత్యంత ప్రాబల్యత కలిగిన చారిత్రకప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి.
లైచెన్‌స్టెయిన్ ప్రిన్స్ ప్రైవేట్ ఆర్ట్ కలెక్షన్, ప్రపంచంలోని ప్రముఖ ప్రైవేట్ కళా సేకరణలలో ఒకటిగా గుర్తించబడుతుంది. ఇవి వియన్నాలోని లైచెన్‌స్టెయిన్ మ్యూజియంలో ఉన్నాయి.
దేశం జాతీయ సెలవుదినంపై అన్ని విషయాలను రాష్ట్ర రాజధాని కోటలో నిర్ణయించబడుతుంటాయి. జాతీయ ఉత్సవంలో ప్రసంగాలను నిర్వహిస్తున్న కోటలో జనాభాలో గణనీయమైన భాగం హాజరవుతుంది. ఇక్కడ ఉచితకానుకగా బీరు అందించబడుతుంది.[48]

సంగీతం, థియేటర్ సంస్కృతి దేశసంస్కృతిలో ముఖ్యమైన భాగంగా ఉన్నాయి. దేశంలో లైచెన్‌స్టెయిన్ మ్యూజికాల్ కంపెనీ, యాన్యుయల్ గిటార్ డేస్, ఇంటర్నేషనల్ జోసెఫ్ గాబ్రియేల్ రీంస్‌బర్గెర్ సొసైటీ వంటి అనేక సంగీత సంస్థలు ఉన్నాయి. ఇవి రెండు ప్రధాన థియేటర్లలో ప్రదర్శిస్తుంటారు.
క్రీడలు

లైచెన్‌స్టెయిన్ ఫుట్ బాల్ జట్లు స్విస్ ఫుట్బాల్ లీగులో పాల్గొంటాయి. లైచెన్‌స్టెయిన్ ఫుట్ బాల్ కప్ ప్రతి సంవత్సరం యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ. యూరోపా లీగులో పాల్గొనడాంకి లైచెన్‌స్టెయిన్ జట్టును పంపుతుంది; స్విస్ ఫుట్‌బాల్ రెండో విభాగానికి చెందిన స్విస్ ఛాలెంజ్ లీగులో లైచెన్‌స్టెయిన్ ఎఫ్.సి. వాడుజ్ జట్టు (అత్యంత విజయవంతమైన జట్టు) పాల్గొంటుంది.  1996 లో యూరోపియన్ కప్ విన్నర్స్ కప్పులో ఇది మరొకసారి విజయాన్ని సాధించింది.
లైచెన్‌స్టెయిన్ జాతీయ ఫుట్బాల్ జట్టుకు వ్యతిరేకంగా ఆడే ఏ జట్టుకైనా లైచెన్‌స్టెయిన్ సులభమైన లక్ష్యంగా భావించబడుతుంది; బ్రిటీష్ రచయిత చార్లీ కాన్నేల్లీ 2002 నాటి ప్రపంచ కప్పు కొరకు లైచెన్‌స్టెయిన్ అర్హతసాధించడంలో విఫలమైన విషయం గురించి ఒక పుస్తకం రచించాడు. శరదృతువు 2004 లో ఆశ్చర్యకరంగా ఈ బృందం పోర్చుగల్ జట్టుకు వ్యతిరేకంగా ఆడి 2-2 తో డ్రాగా ముగింపజేసింది. కొన్ని నెలల క్రితం యూరోపియన్ చాంపియన్షిప్పులో ఓడిపోయి ఫైనలిస్టులుగా మాత్రమే ఉన్నారు. నాలుగు రోజుల తరువాత లైచెన్‌స్టెయిన్ బృందం లక్సెంబర్గుకు వెళ్లారు. అక్కడ వారు 2006 ప్రపంచ కప్ క్వాలిఫైయింగ్ మ్యాచులో 4-0తో సొంత ఈ జట్టును ఓడించారు. 2008 యూరోపియన్ ఛాంపియన్షిప్పులో అర్హత దశలో, లైచెన్‌స్టెయిన్ లాట్వియాను 1-0తో ఓడించింది. ఇది లాట్వియన్ కోచ్ రాజీనామా చేయడానికి ప్రేరేరణ కలిగించింది. 2007 అక్టోబర్ 17 న ఐస్లాండును 3-0 తో ఓడించారు. ఇది ఐస్ల్యాండు జాతీయ ఫుట్బాల్ జట్టులో అత్యంత నాటకీయ నష్టాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. 2010 సెప్టెంబర్ 7 న స్కాట్లాండు లోని గ్లాస్గోలో జరిగిన క్రీడలలో స్కాట్లాండుకు వ్యతిరేకంగా 1-1 స్కోరుతో ఆటను డ్రా చేసారు. ఇందులో 97 వ నిమిషంలో లైచెన్‌స్టెయిన్ క్రీడాకారుడు స్టీఫెన్ మెక్మానస్ గోల్ చేశాడు. 2011 జూన్ 3 న లైచెన్‌స్టెయిన్ లిథువేనియాను 2-0 తో ఓడించింది. 2014 నవంబరు 15 న చిసినావులో జరిగిన క్రీడలో లైచెన్‌స్టెయిన్ మోల్డోవాను ఫ్రాంజ్ బుర్గ్మీర్ ఫ్రీ కిక్ 0-1 గోల్ తో ఓడించాడు.
ఆల్పైన్ కంట్రీ ప్రాంతం లైచెన్‌స్టెయినర్లకు గొప్ప క్రీడలకు అవకాశం కల్పిస్తుంది. శీతాకాలపు క్రీడలలో డౌన్‌హిల్ స్కీయింగ్: మల్బన్ ప్రాంతం దేశంలో సింగిల్ స్కీ ప్రాంతంగా ఉంది. 1980 వింటర్ ఒలంపిక్సులో హన్నివెంజెల్ రెండు బంగారు పతకాలను ఒక వెండి పతకాన్ని గెలిచింది. (1976 లో కాంస్య పతకాన్ని గెలిచింది). ఆమె సోదరుడు ఆండ్రియాస్ 1980 లో ఒక వెండి పతకాన్ని, 1984 లో జెయింట్ సాల్మన్ ఈవెంటులో కాంస్య పతకాన్ని గెలుచుకుంది. ఆమె కుమార్తె టీనా వీరదర్ సూపర్-జిలో 2018 లో కాంస్య పతకం గెలిచింది. మొత్తము పది పతకాలతో (ఆల్పైన్ స్కీయింగ్ లో), లైచెన్‌స్టెయిన్ ఇతర దేశాల కంటే అధిక తలసరి ఒలింపిక్ పతకాలను గెలుచుకుంది.
[49] వింటర్ లేదా సమ్మర్ ఒలింపిక్సులో అధిక పతకాలను సాధించిన అతిచిన్నదేశంగా లైచెన్‌స్టెయిన్ ప్రత్యేకత సాధించింది. లైచెన్‌స్టెయిన్ నుండి ఇతర స్కీయర్లు మార్కో బుచెల్, విల్లీ ఫ్రోమెట్ట్, పాల్ ఫ్రోమెట్ట్, ఉర్సుల కొంజెట్ ప్రాముఖ్యత సాధించారు. లైచెన్‌స్టెయిన్ స్టెఫానీ వోగ్ట్ అనే ప్రొఫెషనల్ మహిళల టెన్నిస్ క్రీడాకారిణిని కలిగి ఉంది.
Youth
Liechtenstein competes in the Switzerland U16 Cup Tournament, which offers young players an opportunity to play against top football clubs.
సెక్యూరిటీ మరియు దేశరక్షణ
దేశంలో శాంతిబధ్రతలను రక్షించడానికి  లైచెన్‌స్టెయిన్ నేషనల్ పోలీస్ బాధ్యత వహిస్తుంది. ఇందులో 87 మంది ఉద్యోగులు, 38 పౌర సిబ్బంది, మొత్తం 125 మంది ఉద్యోగులు ఉన్నారు. అధికారులందరూ చిన్న ఆయుధాలను కలిగి ఉంటారు. ప్రపంచంలోని అతి తక్కువ నేర శాతం కలిగిన దేశంలో ఇది ఒకటి. లైచెన్‌స్టెయిన్ జైలులో ఖైదీల సంఖ్య స్వల్పంగా ఉంటుంది. వీరు రెండు సంవత్సరములు శిక్ష  అనుభవిస్తున్నవారు ఆస్ట్రియా అధికార పరిధికి బదిలీ చేయబడతారు. లైచెన్‌స్టెయిన్ నేషనల్ పోలీస్ ఆస్ట్రియా మరియు స్విట్జర్లాండ్లతో మూడు దేశాల పోలీసు దళాల మధ్య సరిహద్దు-సరిహద్దు సహకారాన్ని అందించే ఒక త్రిమితీయ ఒప్పందంను నిర్వహిస్తుంది.[50]
లైచెన్‌స్టెయినియులు ఒక తటస్థతకు విధానాన్ని అనుసరిస్తున్నారు. ప్రపంచంలోని సైన్యాన్ని నిర్వహించని దేశాలలో ఇది ఒకటి. 1866 నాటి ఆస్ట్రో-ప్రుస్సియన్ యుద్ధం తర్వాత సైన్యం రద్దు చేయబడింది. దీనిలో  లైచెన్‌స్టెయిన్ 80 మంది సైనికులను నియమించినప్పటికీ వారు ఏ పోరాటంలోనూ పాల్గొనలేదు. ఆ యుద్ధంలో జర్మనీ కాన్ఫెడరేషన్ రద్దుకావడంతో  లైచెన్‌స్టెయిన్ తన అంతర్జాతీయ బాధ్యత నుంచి విముక్తి పొందింది. పార్లమెంటు ఈ అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకుని సైన్యానికి నిధులు అందించడానికి నిరాకరించింది. ఫలితంగా దేశానికి రక్షణ లేకుండా పోయి రాజకుమారుడు బంధించబడినప్పటికీ కానీ 1868 ఫిబ్రవరి 12 న విడుదల చేయబడి అధికారం తొలగించబడింది. లైచెన్‌స్టెయిన్ ఆధ్వర్యంలో పనిచేసే చివరి సైనికుడు 1939 లో 95 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించాడు.[51]

1980 లలో స్విస్ సైన్యం ఒక వ్యాయామం సమయంలో షెల్లను తొలగించింది. లైచెన్‌స్టెయిన్ లోపల అటవీ దళాన్ని తప్పుగా కాల్చివేసింది. ఈ సంఘటన "వైట్ వైన్ విషయంలో" పరిష్కరించబడింది.[48]
2007 మార్చిలో 170 మంది స్విస్ ఇన్ఫాంట్రీ యూనిట్ శిక్షణా సమయంలో అనుకోకుండా 1.5 కిమీ (0.9 మైళ్ళు) లైచెన్‌స్టెయిన్ సరిహద్దు దాటిన యూనిట్ వారి పొరపాటును గ్రహించి, వెనక్కి మారింది.[52] స్విస్ సైన్యం తరువాత 2007లో లైచెన్‌స్టెయిన్ ప్రభుత్వానికి జరిగిన పొరపాటు తెలియజేసి అధికారిక క్షమాపణలను అందించింది.[53] దీనికి అంతర్గత మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి " ఏమి ఫరవాలేదు " అని స్పందించారు. [54]
మూలాలు

లైచెన్‌స్టెయిన్

2011 నాటికి లీచ్టెన్‌స్టీన్ దేశ జనాభా ఎంత?


అన్నూరు, చిత్తూరు జిల్లా, కార్వేటినగర్ మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1] . పిన్ కోడ్: 517582.

గ్రామ గణాంక వివరాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	2, 853 - పురుషుల 	1, 440 - స్త్రీల 	1, 413 - గృహాల సంఖ్య 	692
జనాభా (2001) - మొత్తం 	2, 529 - పురుషుల 	1, 260 - స్త్రీల 	1, 269 - గృహాల సంఖ్య 	596
మండల సమాచారము
రాష్ట్రము. ఆంధ్ర ప్రదేశ్
మండల కేంద్రము.
జిల్లా. చిత్తూరు,
ప్రాంతము. రాయలసీమ.,
భాషలు. తెలుగు/ ఉర్దూ,
టైం జోన్. IST (UTC + 5 30),
వాహన రిజిస్ట్రేషను. నెం. AP-03,
సముద్ర మట్టానికి ఎత్తు. 158 మీటర్లు.,
విస్తీర్ణము. 947 హెక్టార్లు,
మండలములోని గ్రామాల సంఖ్య. 27.
అన్నూరు (596429)
భౌగోళిక ప్రాంతం వద్ద మరియు జనాభా
అన్నూరు  అన్నది చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన కార్వేటినగర్ మండలం లోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 692 ఇళ్లతో మొత్తం 2853 జనాభాతో 947 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన తిరుపతి కి 50 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1440, ఆడవారి సంఖ్య 1413గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2132 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 183. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596429[1].
అక్షరాస్యత
మొత్తం అక్షరాస్య జనాభా: 1765 (61.86%)
అక్షరాస్యులైన మగవారి జనాభా: 960 (66.67%)
అక్షరాస్యులైన స్త్రీల జనాభా: 805 (56.97%)
విద్యా సౌకర్యాలు
ఈ  గ్రామంలో  5 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు,  2 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు,  1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, ఉన్నాయి.  సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల,  సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం  ,    గ్రామానికి  5 నుండి 10 కి.మీ. దూరములో వున్నాయి.  సమీప బాలబడి (కార్వేటినగర్ లో), సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు ,  సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు ,  సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థ (పుత్తూరు లో),  సమీప పాలీటెక్నిక్ ,సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల (తిరుపతి లో),   గ్రామానికి  10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో 1 ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం   ఉంది. గ్రామానికి  సమీప ఆసుపత్రి , సమీప పశు వైద్యశాల, సమీప సంచార వైద్య శాల,  గ్రామానికి  5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల పరిధిలో  ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, సమీప మాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రం,సమీప టి.బి వైద్యశాల ,  సమీప అలోపతీ ఆసుపత్రి, సమీప ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి,  సమీప కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం 10 కిలోమీటర్లకు మించి దూరంలో  ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరు గ్రామంలో ఉంది. గ్రామంలో మంచినీటి అవసరాలకు చేతిపంపుల నుంచి నీటిని వినియోగిస్తున్నారు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలోతెరిచిన డ్రైనేజీ వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీరు నేరుగా  వదలబడుతోంది. ఈ ప్రాంతం పూర్తి పారిశుధ్యపథకం కిందికి వస్తుంది . సామాజిక మరుగుదొడ్ల సౌకర్యం ఈ గ్రామంలో  లేదు.
కమ్యూనికేషన్ మరియు రవాణా సౌకర్యం
ఈ గ్రామంలో   టెలిఫోన్ (లాండ్ లైన్) సౌకర్యం ,   పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు సౌకర్యం, మొబైల్ ఫోన్ కవరేజి, ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు,  ట్రాక్టరు సౌకర్యం  ఉన్నాయి. సమీప పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు, సమీప ఆటో సౌకర్యం,  గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల పరిధిలో ఉన్నది. సమీప ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాల సౌకర్యం, సమీప ప్రైవేటు కొరియర్ సౌకర్యం,  సమీప ప్రైవేటు కొరియర్ సౌకర్యం,  సమీప రైల్వే స్టేషన్,  సమీప టాక్సీ సౌకర్యం , గ్రామానికి   10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో  ఉన్నాయి.
గ్రామంతో జాతీయ రహదారి/ రాష్ట్ర రహదారితో  అనుసంధానం కాలేదు. సమీప జాతీయ రహదారి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది.  గ్రామం రాష్ట్ర రహదారితో అనుసంధానమై ఉంది. గ్రామంప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది. గ్రామంఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది.
మార్కెట్ మరియు బ్యాంకింగ్
గ్రామంలో   స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, ఉన్నాయి.  సమీప వాణిజ్య బ్యాంకు, సమీప సహకార బ్యాంకు, సమీప వ్యవసాయ ఋణ సంఘం,  సమీప వారం వారీ సంత,    గ్రామానికి  5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో వున్నవి. సమీప ఏటియం,  సమీప వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ   గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్లకు మించి దూరంలో  ఉన్నాయి..
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం),  ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) , ఆశా కార్యకర్త (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త), గ్రంథాలయం,  పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం,    వార్తాపత్రిక సరఫరా,  అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్,  జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం   వున్నవి. సమీప ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం), సమీప ఆటల మైదానం, సమీప సినిమా / వీడియో హాల్,    ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. లోపున  వున్నవి.
విద్యుత్తు
ఈ గ్రామములో విద్యుత్తు సరఫరా వున్నది.
భూమి వినియోగం
అన్నూరు  ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో):
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 259
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 220
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 215
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 20
బంజరు భూమి: 70
నికరంగా విత్తిన భూ క్షేత్రం: 163
నీటి సౌకర్యం లేని భూ క్షేత్రం: 124
నీటి వనరుల నుండి నీటి పారుదల లభిస్తున్న భూ క్షేత్రం: 129
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):
బావులు/గొట్టపు బావులు ద్వారా సాగులో వున్నది. 129
గ్రామములో ఉత్పత్తులు
ఈ గ్రామంలో  కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి ఆవుతున్నాయి. (పై నుంచి కిందికి తగ్గుతున్న క్రమంలో):
తయారీ
అన్నూరు   ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (పై నుంచి కిందికి తగ్గుతున్న క్రమంలో)
చెరకు, వేరుశనగ, మరియు వరి.
వర్గం:చిత్తూరు వర్గం:కార్వేటినగర్ మండలం   గ్రామాలు) వర్గం:జిల్లా గ్రామాలు)
సమీప మండలాలు
శ్రీ రంగరాజపురం మండలము పడమరన, ఉత్తరాన వెదురు కుప్పం మండలము దక్షిణాన పాల సముద్రము మండలములున్నాయి.
సమీప గ్రామాలు
గోపిచెట్టి పల్లె, 1 కి.మీ. కోటవేడు 2 కి.మీ. కోళ్లగుంట 3 కి.మీ. కత్తెరపలలె 3 కి.మీ. ముక్కరవారి పల్లె 3 కి.మీ. దూరములో ఉన్నాయి.
ఈగ్రామానికున్న ఉప గ్రామాలు
[2] అరవ ఇండ్లు, మిట్ట, సెట్టిగుంట యానాదిండ్లు, ఉప్పరపల్లి, అల్లెగుంట, నల్ల మిట్టా ఇండ్లు, పాదివి కుప్పం.
వెలుపలి లంకెలు

మూలాలు

వర్గం:వికీ గ్రామ వ్యాసాల ప్రాజెక్టు

2011 నాటికి అన్నూరు గ్రామంలో ఎన్ని ఇళ్లులు ఉన్నాయి?


చింతపల్లి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని విశాఖపట్నం జిల్లాకు చెందిన మండలము.[1]
మండలంలోని గ్రామాలు
లమ్మడంపల్లి
ఎగువజనబ
దిగుజనబ
చెరువూరు
తాడ్లపల్లి
బురదమామిడి
కోరుకొండ
దిగవలసపల్లి
తూరుమామిడి
బూరుగుబైలు
వీరవరం
ఎగవలసపల్లి
కుడుములు
కప్పగొంది
రాళ్ళగడ్డ కొత్తూరు
రాళ్ళగడ్డ
కుడుముసరి
గొద్దిబండ
కోటగున్నలు
నిమ్మలపాడు
ఇటికబెడ్డ
వేలంజువ్వి
జోహేరు
బలపం
తోకపాడు
మందిపల్లి
కరకపల్లి
గొప్పుగుడిశెలు
వందనపల్లి
తూరుబొండలు
కిటుమల
బొడ్డపుట్టు
మెరకలు
దోనిపొలాలు
వంచులదుర్గం
సంపంగిపుట్టు
బొక్కెల్లు
భీమనుపల్లి
గొర్రెలమెట్ట
పుల్లలమామిడి
లుంబూరు
పూసలపాలెం
చిత్తంగరువు
కిలిమిసింగి దుర్గం
తమ్మింగల
పులిగొంది
పెదగరువు
లక్ష్మీపురం
పెదగొంది
గొసైగొంది
జదుగూరు
వరతనపల్లి
సోమవరం
సుద్దగరువు
దొంగలెగ
బొద్దజువ్వి
వెదురుపల్లి
జొహరు
కత్తుబండ
వంతలపాడు
పనసలపాడు
కురమనపాకలు
గోచపల్లి
వొత్తి బుసులు
గొదుగులమెట్ట
జంగంపాకలు
దొమలగొంది
కొలనుబండ
అన్నవరం, చింతపల్లి
కుమ్మరివంచల
లోతుగెడ్డ జంక్షన్
మేడూరు
చెరుకుంపాకలు
లింగాలగుడి
బండబయలు
కొత్తవూరు
జున్నులు
పినపాడు
పొటూరుఆజుగుమ్మలు
బెన్నవరం
రేగల్లు
జీలుగుమెట్ట
పెదకొండ
కదసిల్ప
తీగలమెట్ట
గొడుగుమామిడి
కొత్తపాలెం
డేగలపాలెం
కప్పలు
బెన్నవరం
కరకపల్లి
ఉమ్రసిగొంది
భీమసింగి
పెదపాకలు
మామిడిపల్లి
దెబ్బగరువు
కిన్నెర్ల
వంగసరి
వురిసింగి
కొలపరి
చిన్న గెద్ద
కందులగొది
మల్లవరం (చింతపల్లి మండలం)
గదపరి
గెర్రిలగద్ద
చవతపాడు
వమిగెద్ద కొత్తూరు
పిన కొత్తూరు
చెరపల్లి
గెంజిగెద్ద
బయలుకించంగి
వమిగెద్ద
పంద్లిమామిడి
చదలపాడు
బౌర్తి
సత్యవరం
గొయ్యలమెట్ట
పశువులబండ
చౌడుపల్లి
చదిపేట
అంతర్ల
చింతపల్లి
బాలాజిపేట
చిలకలమామిడి
గానుగులపాడు
సల్లై
గెంజిగెద్ద
సదిక
రౌతుపయలు
చింతలూరు
బురిసింగి
రేగుబైలు
బూడిదపాడు
కొరుకొండ
వనజాజులు
బయపాడు
బసంగి కొత్తూరు
లంబదంపల్లి
వంతమామిడి
రాజుబండ
మర్రిచెట్టు పాకలు
బంగారుగుమ్మి
చిన్నరాజు పాకలు
తల్లకోట
లబ్బంగికొత్తవీధి
లబ్బంగి
జంగంపాకలు
బరికదొరపాకలు (రాజుపాకలు దగ్గర)
మదిగుంట
కృష్ణపురం
తెరపల్లి
యెర్రబొమ్మలు
నాగులగొంది
లుబ్బగుంట
కిక్కిసలబండ
కుదుపుసింగి
కొమ్మంగి
పరికలు
జంగంబండ
రేలంగి
యర్రవరం
సమగిరి
యర్నాబిల్లి
గొడుగుమామిడి
రోలుగుంట
తాటిబండ
రాచపనస
వంటమామిడి
బొర్రమామిడి
కాగులబండ
పోతురాజుగున్నలు
తోటమామిడి
పొర్లుబండ
తాటిపాలెం
తప్పులమామిడి
బోయలగూడెం
సీతారంపురం
[ఎర్రగడ్డ
జెర్రిగడ్డ
ఎర్రనబిల్లి
కొండవంచుల
చిన్నబరడ
పెద్దబరడ
సిరిపురం
దిగువపాకలు
గొండిపాకలు
రౌరింటాడ
బడ్డిమెట్ట
చిత్రాలగొప్పు
లమ్మసింగి
నూతిబండ
ఒన చకరాయబండ
రావిమానుపాకలు
భీమనపల్లి
అసిరాడ
గట్టుంపాకలు
తేజంగి
రాచపనుకులు
పాలాడ
బౌడ
కిటుమళ్ళ
రాకోట
బలబద్రం
పకబు
పాతపాడు
కురుసింగి
తూరుయేబొంగలు
గుమ్మిడిపాలెం
ఊబలగరువు
ఊకబండ
బుసులకోట
సనివారం
చిన్నయపాలెం
తామరపల్లి
సింగవరం
సింగవరం కొత్తూరు
అంజలం
ఉసురుపుట్టు
నిమ్మలపాలెం
గడ్డిబండ
ములుసుబండ
శీకాయబండ
బుసిబండ
పొలమబండ
చీమలబయలు
వండ్లమామిడి
జంగంబుడ్డి
ముంతమామిడి
నగ్రహారం
బెముడిచట్రు
లక్కవరం
మచ్చలమామిడి
గున్నమామిడి
మేడిమబండ
రాయిపాలెం
తాటిబండ
నడిమిపాలెం
కపసుపాడు
దొవరపల్లి
పాలమామిడి

చింతపల్లి మండలం

దిగవలసపల్లి గ్రామ ప్రజలు ప్రధానంగా పండించే పంట ఏది?


కణుపూరుపల్లి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, ఆత్మకూరు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఆత్మకూరు నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నెల్లూరు నుండి 65 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 212 ఇళ్లతో, 843 జనాభాతో 751 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 429, ఆడవారి సంఖ్య 414. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 118 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 30. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 591823[1].పిన్ కోడ్: 524303.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల ఆత్మకూరులోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల బండారుపల్లిలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల బండారుపల్లిలోనూ ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఆత్మకూరులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల వింజమూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ నెల్లూరులో ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం ఆత్మకూరులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నెల్లూరు లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది.
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కణుపూరుపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 76 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 116 హెక్టార్లు
శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 143 హెక్టార్లు
తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 31 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 61 హెక్టార్లు
సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 48 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 21 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 248 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 132 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 187 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కణుపూరుపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 92 హెక్టార్లు
బావులు/బోరు బావులు: 95 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
కణుపూరుపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, శనగ, పెసర
సమీప గ్రామాలు
కేశమనేనిపల్లి 2 కి.మీ
చవటపల్లి 2 కి.మీ
చిన గోపవరం 4 కి.మీ
దాచూరు 6 కి.మీ
నాగులవెల్లటూరు 8 కి.మీ
సమీప మండలాలు
పశ్చిమాన కలువోయ మండలం
తూర్పున పొదలకూరు మండలం
ఉత్తరాన అనంతసాగరం మండలం
ఉత్తరాన ఆత్మకూరు మండలం
మూలాలు

కణుపూరుపల్లి (ఆత్మకూరు)

కణుపూరుపల్లి గ్రామ విస్తీర్ణం ఎంత ?


మధురమామిడి, విశాఖపట్నం జిల్లా, గంగరాజు మాడుగుల మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన గంగరాజు మాడుగుల నుండి 4 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 95 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 35 ఇళ్లతో, 132 జనాభాతో 61 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 66, ఆడవారి సంఖ్య 66. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 132. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584915[2].పిన్ కోడ్: 531029.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు గంగరాజు మాడుగులలో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల గంగరాజు మాడుగులలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
బావుల నీరు  గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది.  ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
మధురామామిడిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 10 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 2 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 25 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 23 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 11 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 11 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
మధురామామిడిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఇతర వనరుల ద్వారా: 11 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
మధురామామిడిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
పసుపు, రాజ్‌మా, పిప్పలి
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	132 - పురుషుల సంఖ్య 	66 - స్త్రీల సంఖ్య 	66 - గృహాల సంఖ్య 	35

మూలాలు

2000 నాటికి మధురమామిడి గ్రామ జనాభా ఎంత ?


గంగాధర నెల్లూరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన మండలము.[1].

మండలంలోని గ్రామాలు
వెజ్జుపల్లె
నెల్లిపల్లె
కొండేపల్లె
వింజం
వీరకనెల్లూరు
కోటగరం
నందనూరు
కొట్రకోన
పెద్దకాల్వ
కలిజవీడు
గంగాధరనెల్లూరు
గొల్లపల్లె
అగరమంగళం
వేపంజేరి
వరతూరు
పచ్చిగుంట
బుక్కపట్నం
చిన్నవేపంజేరి
వేల్కూరు
ముక్కెలత్తూరు
మహాదేవమంగళం
తుంగుండ్రం
కడపగుంట
ఆత్మకూరు
ఎర్రబోడిరెడ్డిపల్లె
మూర్తినాయనిపల్లె
అంబోధరపల్లె
పాతపాలెం
పాతవెంకటాపురం
ఎల్లపల్లె
బొజ్జినాయనిపల్లె
గరిగలపల్లె
కొత్తవెంకటాపురం
మండల గణాంకాలు
జనాభా (2001) - మొత్తం 	64,831 - పురుషులు 	32,978 - స్త్రీలు 	31,853
అక్షరాస్యత (2001) - మొత్తం 	72.11% - పురుషులు 	82.95% - స్త్రీలు 	60.97%
గ్రామ గణాంకాలు
జనాభా (2001) మొత్తం 4199 పురుషులు 2137 స్త్రీలు 2062 గృహాలు 882 విస్తీర్ణము 1122 హెక్టార్లు. ప్రజల భాష. తెలుగు
మండల సమాచారము
రాష్ట్రము. ఆంధ్ర ప్రదేశ్
మండల కేంద్రము. గంగాధర నెల్లూరు
జిల్లా. చిత్తూరు,
ప్రాంతము. రాయలసీమ.,
భాషలు. తెలుగు/ ఉర్దూ,
టైం జోన్. IST (UTC + 5 30),
వాహన రిజిస్ట్రేషను. నెం. AP-03,
సముద్ర మట్టానికి ఎత్తు. 305 మీటర్లు.,
విస్తీర్ణము. 1122 హెక్టార్లు,
మండలములోని గ్రామాల సంఖ్య. 34

గంగాధర నెల్లూరు మండలం

మూర్తినాయనిపల్లె గ్రామం ఏ శాసనసభ నియోజకవర్గ పరిధిలోకి వస్తుంది?


కొండమామిడి, విశాఖపట్నం జిల్లా, పాడేరు మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన పాడేరు నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 67 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 101 ఇళ్లతో, 817 జనాభాతో 73 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 134, ఆడవారి సంఖ్య 683. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 4 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 806. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584675[2].పిన్ కోడ్: 531077.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి పాడేరులో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల అనకాపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
కొండమామిడిలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
తాగు నీరు
బావుల నీరు  గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి.
ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది.  ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కొండమామిడిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 5 హెక్టార్లు
వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 4 హెక్టార్లు
బంజరు భూమి: 53 హెక్టార్లు
నికరంగా విత్తిన భూమి: 10 హెక్టార్లు
నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 53 హెక్టార్లు
వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 10 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కొండమామిడిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఇతర వనరుల ద్వారా: 10 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
కొండమామిడిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
పసుపు, పిప్పలి
గణాంకాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 	817 - పురుషుల సంఖ్య 	134 - స్త్రీల సంఖ్య 	683 - గృహాల సంఖ్య 	101

మూలాలు

కొండమామిడి నుండి పాడేరుకు ఎంత దూరం?


వైశాల్య క్రమంలో ప్రపంచ దేశాల జాబితా ( List of countries and outlying territories by total area) ఇక్కడ ఇవ్వబడింది. ఈ జాబితాలో స్వాధిపత్య దేశాలు, స్వతంత్ర పాలనాధికారం కలిగిన అధీన దేశాలు కూడా పరిగణించబడ్డాయి.
ఇక్కడ "మొత్తం దేశం వైశాల్యం" అంటే దేశంలో భూభాగం, ఆ భూభాగంలో ఉన్న జలాశయాలు, నదులు వంటి వాటి వైశాల్యం కూడా కలిపి లెక్కించబడింది. దేశంలోకి చొచ్చుకు వచ్చిన సముద్ర భాగాలు(సింధు శాఖలు), ఆర్థికంగా దేశానికి పరిమితమైన సముద్రభాగాలు మాత్రం లెక్కవేయలేదు. అలాగే అంటార్కిటికా భూభాగంపై వివిధ దేశాలు చెప్పుకొనే అధిపత్యాన్ని కూడా గణించలేదు. Swadesh
గమనిక:
భూగోళం మొత్తం ఉపరితల వైశాల్యం 510,065,284చ.కి.మీ. — అందులో 70.8% అనగా 361,126,221 చ.కి.మీ. నీటి భాగం. మిగిలిన 29.2% అనగా 148,939,063 చ.కి.మీ. నేల.
ఐ.రా.స. లెక్కలలో పరిగణించిన స్వపరిపాలన గలిగిన అధీన "దేశాలు" కూడా చూపబడ్డాయి.
 యూరోపియన్ యూనియన్ అనేది వివిధ దేశాల మధ్య కుదిరిన ఒప్పందం ప్రకారం ఒక "రాజకీయ సమూహం". ఆ ఒప్పందాల కారణంగా ఒక దేశానికి ఉండే లక్షణాలు ఈ సమూహానికి ఉన్నాయి. ఇందులో 27 సభ్య దేశాలున్నాయి. అన్నింటి మొత్తం వైశాల్యం 4,422,773 చ.కి.మీ. ఇది గనుక ఒక దేశమైతే ప్రపంచంలో ఇది ఏడవ పెద్ద దేశం అవుతుంది.

వనరులు
 accessed ఏప్రిల్ 16 2007 unless otherwise specified.
మూలాలు

ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:దేశాల జాబితాలు

దేశాల జాబితా – వైశాల్యం క్రమంలో

స్విట్జర్లాండ్ విస్తీర్ణం ఎంత?


హెపటైటిస్-బి (Hepatitis B) అనేది కాలేయానికి సంబంధించిన వ్యాధి. హెపటైటిస్-బి వైరస్ ద్వారా ఈ వ్యాధి వస్తుంది. ఈ వైరస్ హెపడ్నావైరస్[1] (Hepadnaviridae) కుటుంబానికి చెందిన వందల రకాల వైరస్లలో ఒక రకం. దీనికి సీరం హెపటైటిస్ (serum hepatitis) అని ఇంకో పేరుంది. ఈ వ్యాధి ఆసియా మరియు ఆఫ్రికా ఖండాలలో చాలా చోట్ల ప్రబలంగా ఉంది. ఒంట్లో హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఉన్నవాళ్లు మన దేశంలో, మన ప్రాంతంలో చాలా పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నారు. మొత్తం జనాభాలో వీరు 3-5% వరకూ ఉన్నట్టు అంచనాలు చెబుతున్నాయి. కాలేయానికి వాపు రావటం, వాంతులు, పచ్చ కామెర్లు ఈ వ్యాధి లక్షణాలు. ఈ వ్యాధి ముదిరితే కాలేయం గట్టిబడిపోయి (liver cirrhosis) లివర్ కాన్సర్ వచ్చే ప్రమాదం ఉంది
వ్యాప్తి మరియు వ్యాధి లక్షణాలు
ఒకసారి హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఒంట్లో ప్రవేశించిందంటే ఒంట్లో దాని సంఖ్య విపరీతంగా లక్షల్లో పెరిగిపోతూ అది లివర్‌ను దెబ్బతియ్యటం ఆరంభిస్తుంది. ఇక వాళ్ల రక్తంలోనూ, వీర్యంలోనూ, లాలాజలంలోనూ, ఇతరత్రా శారీరక స్రావాలన్నింటిలోనూ ఈ వైరస్ ఉండొచ్చు.
ఈ వైరస్ ఎక్కువగా శరీర ద్రవాల ద్వారా వ్యాపిస్తుంది. సెక్స్, రక్తమార్పిడి, సూదులు, సిరంజిలు తల్లినుండి బిడ్డకు సంక్రమించవచ్చును.
తొలి దశ
హెపటైటిస్-బి వైరస్ శరీరంలో ప్రవేశించిన తర్వాత సాధారణంగా చాలామందికి కొద్దిరోజుల్లో కామెర్లు వస్తాయి. దీన్ని 'అక్యూట్' దశ అంటారు. కామెర్లతో పాటు వికారం, అన్నం సయించకపోవటం, కొద్దిపాటి జ్వరం వంటి లక్షణాలూ ఉండొచ్చు. ఈ దశలో మనం HBsAg పరీక్ష చేస్తే 'పాజిటివ్' వస్తుంది. అంటే ఏదో మార్గంలో హెపటైటిస్-బి వైరస్ వీరి శరీరంలో ప్రవేశించిందని, దాని కారణంగా కామెర్లు వచ్చాయని అర్థం. వీరికి 'లివర్ ఫంక్షన్ టెస్టు'ల్లో కూడా కాస్త తేడాలుంటాయి.
ఇలా కామెర్లు వచ్చి, హెపటైటిస్-బి 'పాజిటివ్' ఉన్న వారిలో నూటికి 99.5 మందికి ప్రాణాపాయం ఉండదు. ఈ దశలో మనం వీరికి మంచి ఆహారం, పూర్తి విశ్రాంతి ఇస్తే చాలు. ముఖ్యంగా లివర్‌ను దెబ్బతీసే మందులు వాడకూడదు. పసర్లు తాగించటం, చేతులు కాల్పించటం వంటివేమీ చెయ్యకూడదు.
క్రమంగా కామెర్లు వాటంతట అవే తగ్గిపోతాయి. 95% మందికి ఆర్నెల్లలో హెపటైటిస్-బి వైరస్ శరీరం నుంచి పూర్తిగా తొలగిపోతుంది కూడా. ఆర్నెల్ల తర్వాత వీరికి మళ్లీ HBsAg పరీక్ష చేస్తే- 'నెగిటివ్' వచ్చేస్తుంది.
పెద్దల్లో కేవలం కొద్దిమందికి (5%) మాత్రం ఆర్నెల్ల తర్వాత కూడా హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఒంట్లో ఉండిపోవచ్చు. అదే పిల్లల్లో అయితే 90 శాతం మందికి ఈ వైరస్ పూర్తిగా పోదు, అదలాగే శరీరంలో ఉండిపోతుంది.
అంటే హెపటైటిస్-బి ఎంతోమందికి సోకినా కేవలం కొద్దిమందికి మాత్రమే అది ఒంట్లో నిల్వ ఉండిపోతుంది. ఇది దీర్ఘకాలిక సమస్యకు ఆరంభం!
ఒకసారి హెపటైటిస్-బి ఉన్నట్టు తేలిందంటే వారి నుంచి అది ఇతరులకు సంక్రమించకుండా ఇంట్లోని వారంతా టీకాలు వేయించుకోవటం వంటి జాగ్రత్తలన్నీ తీసుకోవాలి. జీవిత భాగస్వాములకు ఈ జాగ్రత్తలు మరీ ముఖ్యం!HARI
వైరస్ మకాం
కామెర్లు తగ్గిన ఆర్నెల్ల తర్వాత కూడా HBsAg పరీక్ష పాజిటివ్ వస్తుంటే దాన్ని దీర్ఘకాలిక సమస్యగా క్రానిక్ హెపటైటిస్గా పరిగణిస్తారు. అంటే ఇక హెపటైటిస్-బి వైరస్ శరీరంలో ఉండిపోవటానికే ప్రయత్నిస్తోందన్నట్టే.
ఇలా హెపటైటిస్-బి ఒంట్లో ఉండిపోతున్నా కూడా వీరిలో 60 శాతం మంది జీవితాంతం అలాగే.. ఏ సమస్యలూ లేకుండా ఉండిపోవచ్చు. వీళ్లను అన్‌ఎఫెక్టెడ్ క్యారియర్స్ అంటారు. అంటే వైరస్ ఒంట్లో ఉన్నందువల్ల వీళ్లకే సమస్యా ఉండదు. ఏ లక్షణాలూ, ఏ బాధలూ ఉండవు. చాలాసార్లు ఒంట్లో వైరస్ ఉన్న విషయం కూడా వీరికి తెలీదు. మామూలు హెల్త్‌చెకప్‌లకు వెళ్లినప్పుడో, రక్తదానం చేసినప్పుడో, గర్భం దాల్చినప్పుడు సాధారణంగా చేసే పరీక్షల్లోనే ఈ విషయం బయటపడుతుంది. మరిన్ని పరీక్షలు చేస్తే వీరికి HBsAg- పాజిటివ్ ఉంటుందిగానీ SGPTనార్మల్‌గానే ఉంటుంది, HBeAg నెగిటివ్ ఉంటుంది. వైరల్‌లోడ్ కూడా తక్కువే ఉంటుంది. అంటే వీళ్ల ఒంట్లో వైరస్ ఉందిగానీ దానివల్ల లివర్ ప్రభావితం కావటం లేదని అర్థం. వైరస్ వల్ల వీరికే సమస్యా లేకపోయినా వీరి నుంచి వైరస్ ఇతరులకు సంక్రమించే అవకాశం మాత్రం ఉంటుంది.
వీళ్లకు లివర్ సమస్యలు వచ్చే అవకాశం తక్కువే. అయినా వీళ్లు ఆర్నెల్లకోసారి వైద్యులను కలిసి ముఖ్యమైన పరీక్షలు ఒకటిరెండు చేయించుకోవటం ఉత్తమం. ఎందుకంటే ఇప్పటికి వైరస్ వల్ల ఏ ఇబ్బందీ లేకపోయినా జీవితాంతం ఇలాగే ఉంటుందని చెప్పలేం.
కొందరు జీవితాంతం ఈ దశలోనే ఇలాగే ఏ ఇబ్బందీ లేకుండా గడిచిపోయేవారూ ఉంటారు.
వీళ్లు ఎప్పుడూ రక్తదానం చెయ్యకూడదు. దేనికోసం వైద్యుల దగ్గరకు వెళ్లినా హెపటైటిస్-బి ఉన్న విషయం చెప్పాలి. మద్యం ముట్టకూడదు. చక్కటి ఆహారం తీసుకుంటూ ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవాలి. వీరి నుంచి వైరస్ సంక్రమించకుండా సన్నిహితులంతా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
భవిష్యత్తులో ప్రమాదం
ఒంట్లో వైరస్ నివాసం ఏర్పరచుకున్న క్రానిక్ హెపటైటిస్ బాధితుల్లో 60 శాతం మందికి ఏ ఇబ్బందీ లేకపోయినా, ఓ 40 శాతం మందికి మాత్రం భవిష్యత్తులో ఒక మోస్తరు నుంచి తీవ్రస్థాయి లివర్ వ్యాధులు మొదలయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. వీరికి భవిష్యత్తులో సమస్య ఎలా ఉండొచ్చు? ఎంత తీవ్రంగా ఉండొచ్చన్నది ముందే చెప్పేందుకు పరీక్షలు ఉపకరిస్తాయి.
పరీక్షల్లో- HBsAg పాజిటివ్‌గా ఉండటమే కాకుండా HBeAg కూడా పాజిటివ్ ఉండి, SGPT (కాలేయానికి సంబంధించిన ఎన్‌జైమ్) ఉండాల్సిన దానికంటే ఎక్కువ ఉండి వైరల్ లోడ్ 5 లక్షల కంటే ఎక్కువ ఉందంటే అర్థం వీరికి భవిష్యత్తులో ఎప్పుడోకప్పుడు లివర్ వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం ఉందని!
దాన్ని నివారించుకోటానికి కావాల్సిన మందులు ఇప్పుడు మన అందుబాటులో ఉన్నాయి. వీరు తక్షణం పెగ్-ఇంటర్‌ఫెరాన్, లెమోవిడిన్, ఎడిఫోవిర్, ఎంటకావిర్ వంటి యాంటీ వైరల్ మందులు తీసుకోవటం ద్వారా మున్ముందు కూడా అసలు లివర్ వ్యాధి రాకుండా నివారించుకునే అవకాశం ఉంది.
వ్యాప్తి మరియు వ్యాధి లక్షణాలు
ఒకసారి హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఒంట్లో ప్రవేశించిందంటే ఒంట్లో దాని సంఖ్య విపరీతంగా లక్షల్లో పెరిగిపోతూ అది లివర్ను దెబ్బతియ్యటం ఆరంభిస్తుంది. ఇక వాళ్ల రక్తంలోనూ, వీర్యంలోనూ, లాలాజలంలోనూ, ఇతరత్రా శారీరక స్రావాలన్నింటిలోనూ ఈ వైరస్ ఉండొచ్చు.
ఈ వైరస్ ఎక్కువగా శరీర ద్రవాల ద్వారా వ్యాపిస్తుంది. సెక్స్, రక్తమార్పిడి, సూదులు, సిరంజిలు తల్లినుండి బిడ్డకు సంక్రమించవచ్చును.
తొలి దశ
హెపటైటిస్-బి వైరస్ శరీరంలో ప్రవేశించిన తర్వాత సాధారణంగా చాలామందికి కొద్దిరోజుల్లో కామెర్లు వస్తాయి. దీన్ని 'అక్యూట్' దశ అంటారు. కామెర్లతో పాటు వికారం, అన్నం సయించకపోవటం, కొద్దిపాటి జ్వరం వంటి లక్షణాలూ ఉండొచ్చు. ఈ దశలో మనం HBsAg పరీక్ష చేస్తే 'పాజిటివ్' వస్తుంది. అంటే ఏదో మార్గంలో హెపటైటిస్-బి వైరస్ వీరి శరీరంలో ప్రవేశించిందని, దాని కారణంగా కామెర్లు వచ్చాయని అర్థం. వీరికి 'లివర్ ఫంక్షన్ టెస్టు'ల్లో కూడా కాస్త తేడాలుంటాయి.
ఇలా కామెర్లు వచ్చి, హెపటైటిస్-బి 'పాజిటివ్' ఉన్న వారిలో నూటికి 99.5 మందికి ప్రాణాపాయం ఉండదు. ఈ దశలో మనం వీరికి మంచి ఆహారం, పూర్తి విశ్రాంతి ఇస్తే చాలు. ముఖ్యంగా లివర్ను దెబ్బతీసే మందులు వాడకూడదు. పసర్లు తాగించటం, చేతులు కాల్పించటం వంటివేమీ చెయ్యకూడదు.
క్రమంగా కామెర్లు వాటంతట అవే తగ్గిపోతాయి. 95% మందికి ఆర్నెల్లలో హెపటైటిస్-బి వైరస్ శరీరం నుంచి పూర్తిగా తొలగిపోతుంది కూడా. ఆర్నెల్ల తర్వాత వీరికి మళ్లీ HBsAg పరీక్ష చేస్తే- 'నెగిటివ్' వచ్చేస్తుంది.
పెద్దల్లో కేవలం కొద్దిమందికి (5%) మాత్రం ఆర్నెల్ల తర్వాత కూడా హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఒంట్లో ఉండిపోవచ్చు. అదే పిల్లల్లో అయితే 90 శాతం మందికి ఈ వైరస్ పూర్తిగా పోదు, అదలాగే శరీరంలో ఉండిపోతుంది.
అంటే హెపటైటిస్-బి ఎంతోమందికి సోకినా కేవలం కొద్దిమందికి మాత్రమే అది ఒంట్లో నిల్వ ఉండిపోతుంది. ఇది దీర్ఘకాలిక సమస్యకు ఆరంభం!
ఒకసారి హెపటైటిస్-బి ఉన్నట్టు తేలిందంటే వారి నుంచి అది ఇతరులకు సంక్రమించకుండా ఇంట్లోని వారంతా టీకాలు వేయించుకోవటం వంటి జాగ్రత్తలన్నీ తీసుకోవాలి. జీవిత భాగస్వాములకు ఈ జాగ్రత్తలు మరీ ముఖ్యం!
వైరస్ మకాం
కామెర్లు తగ్గిన ఆర్నెల్ల తర్వాత కూడా HBsAg పరీక్ష పాజిటివ్ వస్తుంటే దాన్ని దీర్ఘకాలిక సమస్యగా క్రానిక్ హెపటైటిస్గా పరిగణిస్తారు. అంటే ఇక హెపటైటిస్-బి వైరస్ శరీరంలో ఉండిపోవటానికే ప్రయత్నిస్తోందన్నట్టే.
ఇలా హెపటైటిస్-బి ఒంట్లో ఉండిపోతున్నా కూడా వీరిలో 60 శాతం మంది జీవితాంతం అలాగే.. ఏ సమస్యలూ లేకుండా ఉండిపోవచ్చు. వీళ్లను అన్ఎఫెక్టెడ్ క్యారియర్స్ అంటారు. అంటే వైరస్ ఒంట్లో ఉన్నందువల్ల వీళ్లకే సమస్యా ఉండదు. ఏ లక్షణాలూ, ఏ బాధలూ ఉండవు. చాలాసార్లు ఒంట్లో వైరస్ ఉన్న విషయం కూడా వీరికి తెలీదు. మామూలు హెల్త్చెకప్లకు వెళ్లినప్పుడో, రక్తదానం చేసినప్పుడో, గర్భం దాల్చినప్పుడు సాధారణంగా చేసే పరీక్షల్లోనే ఈ విషయం బయటపడుతుంది. మరిన్ని పరీక్షలు చేస్తే వీరికి HBsAg- పాజిటివ్ ఉంటుందిగానీ SGPTనార్మల్గానే ఉంటుంది, HBeAg నెగిటివ్ ఉంటుంది. వైరల్లోడ్ కూడా తక్కువే ఉంటుంది. అంటే వీళ్ల ఒంట్లో వైరస్ ఉందిగానీ దానివల్ల లివర్ ప్రభావితం కావటం లేదని అర్థం. వైరస్ వల్ల వీరికే సమస్యా లేకపోయినా వీరి నుంచి వైరస్ ఇతరులకు సంక్రమించే అవకాశం మాత్రం ఉంటుంది.
వీళ్లకు లివర్ సమస్యలు వచ్చే అవకాశం తక్కువే. అయినా వీళ్లు ఆర్నెల్లకోసారి వైద్యులను కలిసి ముఖ్యమైన పరీక్షలు ఒకటిరెండు చేయించుకోవటం ఉత్తమం. ఎందుకంటే ఇప్పటికి వైరస్ వల్ల ఏ ఇబ్బందీ లేకపోయినా జీవితాంతం ఇలాగే ఉంటుందని చెప్పలేం.
కొందరు జీవితాంతం ఈ దశలోనే ఇలాగే ఏ ఇబ్బందీ లేకుండా గడిచిపోయేవారూ ఉంటారు.
వీళ్లు ఎప్పుడూ రక్తదానం చెయ్యకూడదు. దేనికోసం వైద్యుల దగ్గరకు వెళ్లినా హెపటైటిస్-బి ఉన్న విషయం చెప్పాలి. మద్యం ముట్టకూడదు. చక్కటి ఆహారం తీసుకుంటూ ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవాలి. వీరి నుంచి వైరస్ సంక్రమించకుండా సన్నిహితులంతా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
భవిష్యత్తులో ప్రమాదం
ఒంట్లో వైరస్ నివాసం ఏర్పరచుకున్న క్రానిక్ హెపటైటిస్ బాధితుల్లో 60 శాతం మందికి ఏ ఇబ్బందీ లేకపోయినా, ఓ 40 శాతం మందికి మాత్రం భవిష్యత్తులో ఒక మోస్తరు నుంచి తీవ్రస్థాయి లివర్ వ్యాధులు మొదలయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. వీరికి భవిష్యత్తులో సమస్య ఎలా ఉండొచ్చు? ఎంత తీవ్రంగా ఉండొచ్చన్నది ముందే చెప్పేందుకు పరీక్షలు ఉపకరిస్తాయి.
పరీక్షల్లో- HBsAg పాజిటివ్గా ఉండటమే కాకుండా HBeAg కూడా పాజిటివ్ ఉండి, SGPT (కాలేయానికి సంబంధించిన ఎన్జైమ్) ఉండాల్సిన దానికంటే ఎక్కువ ఉండి వైరల్ లోడ్ 5 లక్షల కంటే ఎక్కువ ఉందంటే అర్థం వీరికి భవిష్యత్తులో ఎప్పుడోకప్పుడు లివర్ వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం ఉందని!
దాన్ని నివారించుకోటానికి కావాల్సిన మందులు ఇప్పుడు మన అందుబాటులో ఉన్నాయి. వీరు తక్షణం పెగ్-ఇంటర్ఫెరాన్, లెమోవిడిన్, ఎడిఫోవిర్, ఎంటకావిర్ వంటి యాంటీ వైరల్ మందులు తీసుకోవటం ద్వారా మున్ముందు కూడా అసలు లివర్ వ్యాధి రాకుండా నివారించుకునే అవకాశం ఉంది.
సన్నిహితులకు రాకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. మద్యం ముట్టకుండా, ఆరోగ్యకరమైన జీవితాన్ని గడుపుతుండాలి. తరచూ వైద్యులను సంప్రదిస్తుండాలి.
వైరస్ దాడి
కొంతకాలంగా హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఒంట్లో ఉండి లివర్ ప్రభావితమైనా కూడా ఏ సమస్యా లేకుండా గడిపేవాళ్లు కొందరైతే కొందరికి ఎప్పుడైనా తీవ్రమైన లివర్ సమస్యలు ఆరంభం కావచ్చు. తీవ్రస్థాయి కామెర్లు, లేదా పొట్ట ఉబ్బరం, జలోదరం, సరైన స్పృహ లేకపోవటం, రక్తపువాంతుల వంటి లక్షణాల్లో ఏవో ఒకటి మొదలవ్వచ్చు.కొందరికి అన్నీ రావచ్చు.
పరీక్షల్లో: వీరికి HBs Ag పాజిటివ్ ఉంటుంది. ఇక HBe Ag పాజిటివ్ ఉండొచ్చు, నెగిటివ్ ఉండొచ్చు. అలాగే వైరల్ లోడ్ ఎక్కువ ఉండొచ్చు, తక్కువ కూడా ఉండొచ్చు. ఎందుకంటే లివర్ మీద దుష్ప్రభావాలు వచ్చిన తర్వాత ఒంట్లో వైరల్ లోడ్ తగ్గిపోవచ్చు కూడా.
ఆల్ట్రాసౌండ్ పరీక్షలో చూస్తే మెత్తగా, మృదువుగా ఉండాల్సిన లివర గట్టిబడుతూ చిన్నదవుతున్నట్టు, గడ్డలుగడ్డలుగా తయారవుతున్నట్టు కనబడొచ్చు. ప్లీహం పెద్దదై కూడా ఉంటుంది. ఎండోస్కోపీలో అన్నవాహికలోని రక్తనాళాలు పెద్దవై కనబడతాయి.
దీనర్థం: వైరస్ దీర్ఘకాలం ఒంట్లో ఉండటం వల్ల లివర్ దెబ్బతినటం ఆరంభమైంది. వైరస్ వల్ల అది గట్టిబడిపోవటం మొదలైంది. కొద్దికొద్దిగా గట్టిబడుతున్న తొలి దశను ఫైబ్రోసిస్ అనీ, మరీ ముదిరిన తర్వాతి దశను 'సిర్రోసిస్' అనీ అంటారు. దీనికి కూడా యాంటీ వైరల్ మందులు ఆరంభిస్తే లివర్ ఆ స్థితి నుంచి మరింత దెబ్బతినకుండా ఉంటుంది. రక్తపువాంతుల వంటి సమస్యలకు కూడా చికిత్స చెయ్యొచ్చు. మొత్తం మీద ఇప్పుడున్న చికిత్సలతో- చాలాకాలం పాటు వీరి సాధారణ జీవితానికి సమస్యల్లేకుండా చూడొచ్చు.
సిర్రోసిస్ మొదలైన తర్వాత కూడా కొన్ని దశాబ్దాల పాటు జీవించే వాళ్లు చాలామంది ఉంటారు. కాబట్టి నిర్వేదంలోకి జారిపోకుండా చికిత్స తీసుకోవటం ముఖ్యం.
ఆల్కహాల్ ముట్టకూడదు, తరచూ వైద్యుల పర్యవేక్షణ అవసరం.
వైరస్ సన్నిహితులకు సంక్రమించకుండా అన్ని జాగ్రత్తలూ తీసుకోవాలి.
విపరీత పరిస్థితి
కొందరికి ఇతరత్రా లివర్ సమస్యలేమీ మొదలవ్వకపోయినా.. దీర్ఘకాలంగా ఒంట్లో హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఉన్న కారణంగా లివర్ క్యాన్సర్ వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.
ఏ పరీక్ష ఏం చెబుతుంది?
HBs Ag: ఇది పాజిటివ్ ఉంటే హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఒంట్లో ఉందనే అర్థం.
SGPT: ఇది ఎక్కువుంటే ఒంట్లో వైరస్ బాగా చురుకుగా ఉండి తన సంఖ్యనూ, ప్రాబల్యాన్నీ బాగా పెంచుకుంటోందని అర్థం.
HBe Ag: ఇది పాజిటివ్ ఉంటే ఇప్పుడు లివర్ బాగానే ఉన్నా భవిష్యత్తులో దెబ్బతినే అవకాశం ఉందని అర్థం.
డిఎన్ఏ వైరల్ లోడ్: దీనిలో వైరస్ సంఖ్య ఎంత ఉందో చూస్తారు. ఇది 5 లక్షలకు మించి ఉన్నట్టయితే లివర్ వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఇది కాస్త ఖరీదైన పరీక్ష.
--220.225.225.133 06:20, 24 జూన్ 2014 (UTC) --220.225.225.133 06:20, 24 జూన్ 2014 (UTC)
పరీక్షల్లో: వీరికి HBs Ag పాజిటివ్ ఉంటుంది. ఇక HBe Ag పాజిటివ్ ఉండొచ్చు, నెగిటివ్ ఉండొచ్చు. అలాగే వైరల్ లోడ్ ఎక్కువ ఉండొచ్చు, తక్కువ కూడా ఉండొచ్చు. ఎందుకంటే లివర్ మీద దుష్ప్రభావాలు వచ్చిన తర్వాత ఒంట్లో వైరల్ లోడ్ తగ్గిపోవచ్చు కూడా.
ఆల్ట్రాసౌండ్ పరీక్షలో చూస్తే మెత్తగా, మృదువుగా ఉండాల్సిన లివర గట్టిబడుతూ చిన్నదవుతున్నట్టు, గడ్డలుగడ్డలుగా తయారవుతున్నట్టు కనబడొచ్చు. ప్లీహం పెద్దదై కూడా ఉంటుంది. ఎండోస్కోపీలో అన్నవాహికలోని రక్తనాళాలు పెద్దవై కనబడతాయి.
దీనర్థం: వైరస్ దీర్ఘకాలం ఒంట్లో ఉండటం వల్ల లివర్ దెబ్బతినటం ఆరంభమైంది. వైరస్ వల్ల అది గట్టిబడిపోవటం మొదలైంది. కొద్దికొద్దిగా గట్టిబడుతున్న తొలి దశను ఫైబ్రోసిస్ అనీ, మరీ ముదిరిన తర్వాతి దశను 'సిర్రోసిస్' అనీ అంటారు. దీనికి కూడా యాంటీ వైరల్ మందులు ఆరంభిస్తే లివర్ ఆ స్థితి నుంచి మరింత దెబ్బతినకుండా ఉంటుంది. రక్తపువాంతుల వంటి సమస్యలకు కూడా చికిత్స చెయ్యొచ్చు. మొత్తం మీద ఇప్పుడున్న చికిత్సలతో- చాలాకాలం పాటు వీరి సాధారణ జీవితానికి సమస్యల్లేకుండా చూడొచ్చు.
సిర్రోసిస్ మొదలైన తర్వాత కూడా కొన్ని దశాబ్దాల పాటు జీవించే వాళ్లు చాలామంది ఉంటారు. కాబట్టి నిర్వేదంలోకి జారిపోకుండా చికిత్స తీసుకోవటం ముఖ్యం.
ఆల్కహాల్ ముట్టకూడదు, తరచూ వైద్యుల పర్యవేక్షణ అవసరం.
వైరస్ సన్నిహితులకు సంక్రమించకుండా అన్ని జాగ్రత్తలూ తీసుకోవాలి.
విపరీత పరిస్థితి
కొందరికి ఇతరత్రా లివర్ సమస్యలేమీ మొదలవ్వకపోయినా.. దీర్ఘకాలంగా ఒంట్లో హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఉన్న కారణంగా లివర్ క్యాన్సర్ వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.
ఏ పరీక్ష ఏం చెబుతుంది?
HBs Ag: ఇది పాజిటివ్ ఉంటే హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఒంట్లో ఉందనే అర్థం.
SGPT: ఇది ఎక్కువుంటే ఒంట్లో వైరస్ బాగా చురుకుగా ఉండి తన సంఖ్యనూ, ప్రాబల్యాన్నీ బాగా పెంచుకుంటోందని అర్థం.
HBe Ag: ఇది పాజిటివ్ ఉంటే ఇప్పుడు లివర్ బాగానే ఉన్నా భవిష్యత్తులో దెబ్బతినే అవకాశం ఉందని అర్థం.
డిఎన్‌ఏ వైరల్ లోడ్: దీనిలో వైరస్ సంఖ్య ఎంత ఉందో చూస్తారు. ఇది 5 లక్షలకు మించి ఉన్నట్టయితే లివర్ వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఇది కాస్త ఖరీదైన పరీక్ష.
వ్యాప్తి మరియు వ్యాధి లక్షణాలు
ఒకసారి హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఒంట్లో ప్రవేశించిందంటే ఒంట్లో దాని సంఖ్య విపరీతంగా లక్షల్లో పెరిగిపోతూ అది లివర్ను దెబ్బతియ్యటం ఆరంభిస్తుంది. ఇక వాళ్ల రక్తంలోనూ, వీర్యంలోనూ, లాలాజలంలోనూ, ఇతరత్రా శారీరక స్రావాలన్నింటిలోనూ ఈ వైరస్ ఉండొచ్చు.
ఈ వైరస్ ఎక్కువగా శరీర ద్రవాల ద్వారా వ్యాపిస్తుంది. సెక్స్, రక్తమార్పిడి, సూదులు, సిరంజిలు తల్లినుండి బిడ్డకు సంక్రమించవచ్చును.
తొలి దశ
హెపటైటిస్-బి వైరస్ శరీరంలో ప్రవేశించిన తర్వాత సాధారణంగా చాలామందికి కొద్దిరోజుల్లో కామెర్లు వస్తాయి. దీన్ని 'అక్యూట్' దశ అంటారు. కామెర్లతో పాటు వికారం, అన్నం సయించకపోవటం, కొద్దిపాటి జ్వరం వంటి లక్షణాలూ ఉండొచ్చు. ఈ దశలో మనం HBsAg పరీక్ష చేస్తే 'పాజిటివ్' వస్తుంది. అంటే ఏదో మార్గంలో హెపటైటిస్-బి వైరస్ వీరి శరీరంలో ప్రవేశించిందని, దాని కారణంగా కామెర్లు వచ్చాయని అర్థం. వీరికి 'లివర్ ఫంక్షన్ టెస్టు'ల్లో కూడా కాస్త తేడాలుంటాయి.
ఇలా కామెర్లు వచ్చి, హెపటైటిస్-బి 'పాజిటివ్' ఉన్న వారిలో నూటికి 99.5 మందికి ప్రాణాపాయం ఉండదు. ఈ దశలో మనం వీరికి మంచి ఆహారం, పూర్తి విశ్రాంతి ఇస్తే చాలు. ముఖ్యంగా లివర్ను దెబ్బతీసే మందులు వాడకూడదు. పసర్లు తాగించటం, చేతులు కాల్పించటం వంటివేమీ చెయ్యకూడదు.
క్రమంగా కామెర్లు వాటంతట అవే తగ్గిపోతాయి. 95% మందికి ఆర్నెల్లలో హెపటైటిస్-బి వైరస్ శరీరం నుంచి పూర్తిగా తొలగిపోతుంది కూడా. ఆర్నెల్ల తర్వాత వీరికి మళ్లీ HBsAg పరీక్ష చేస్తే- 'నెగిటివ్' వచ్చేస్తుంది.
పెద్దల్లో కేవలం కొద్దిమందికి (5%) మాత్రం ఆర్నెల్ల తర్వాత కూడా హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఒంట్లో ఉండిపోవచ్చు. అదే పిల్లల్లో అయితే 90 శాతం మందికి ఈ వైరస్ పూర్తిగా పోదు, అదలాగే శరీరంలో ఉండిపోతుంది.
అంటే హెపటైటిస్-బి ఎంతోమందికి సోకినా కేవలం కొద్దిమందికి మాత్రమే అది ఒంట్లో నిల్వ ఉండిపోతుంది. ఇది దీర్ఘకాలిక సమస్యకు ఆరంభం!
ఒకసారి హెపటైటిస్-బి ఉన్నట్టు తేలిందంటే వారి నుంచి అది ఇతరులకు సంక్రమించకుండా ఇంట్లోని వారంతా టీకాలు వేయించుకోవటం వంటి జాగ్రత్తలన్నీ తీసుకోవాలి. జీవిత భాగస్వాములకు ఈ జాగ్రత్తలు మరీ ముఖ్యం!
వైరస్ మకాం
కామెర్లు తగ్గిన ఆర్నెల్ల తర్వాత కూడా HBsAg పరీక్ష పాజిటివ్ వస్తుంటే దాన్ని దీర్ఘకాలిక సమస్యగా క్రానిక్ హెపటైటిస్గా పరిగణిస్తారు. అంటే ఇక హెపటైటిస్-బి వైరస్ శరీరంలో ఉండిపోవటానికే ప్రయత్నిస్తోందన్నట్టే.
ఇలా హెపటైటిస్-బి ఒంట్లో ఉండిపోతున్నా కూడా వీరిలో 60 శాతం మంది జీవితాంతం అలాగే.. ఏ సమస్యలూ లేకుండా ఉండిపోవచ్చు. వీళ్లను అన్ఎఫెక్టెడ్ క్యారియర్స్ అంటారు. అంటే వైరస్ ఒంట్లో ఉన్నందువల్ల వీళ్లకే సమస్యా ఉండదు. ఏ లక్షణాలూ, ఏ బాధలూ ఉండవు. చాలాసార్లు ఒంట్లో వైరస్ ఉన్న విషయం కూడా వీరికి తెలీదు. మామూలు హెల్త్చెకప్లకు వెళ్లినప్పుడో, రక్తదానం చేసినప్పుడో, గర్భం దాల్చినప్పుడు సాధారణంగా చేసే పరీక్షల్లోనే ఈ విషయం బయటపడుతుంది. మరిన్ని పరీక్షలు చేస్తే వీరికి HBsAg- పాజిటివ్ ఉంటుందిగానీ SGPTనార్మల్గానే ఉంటుంది, HBeAg నెగిటివ్ ఉంటుంది. వైరల్లోడ్ కూడా తక్కువే ఉంటుంది. అంటే వీళ్ల ఒంట్లో వైరస్ ఉందిగానీ దానివల్ల లివర్ ప్రభావితం కావటం లేదని అర్థం. వైరస్ వల్ల వీరికే సమస్యా లేకపోయినా వీరి నుంచి వైరస్ ఇతరులకు సంక్రమించే అవకాశం మాత్రం ఉంటుంది.
వీళ్లకు లివర్ సమస్యలు వచ్చే అవకాశం తక్కువే. అయినా వీళ్లు ఆర్నెల్లకోసారి వైద్యులను కలిసి ముఖ్యమైన పరీక్షలు ఒకటిరెండు చేయించుకోవటం ఉత్తమం. ఎందుకంటే ఇప్పటికి వైరస్ వల్ల ఏ ఇబ్బందీ లేకపోయినా జీవితాంతం ఇలాగే ఉంటుందని చెప్పలేం.
కొందరు జీవితాంతం ఈ దశలోనే ఇలాగే ఏ ఇబ్బందీ లేకుండా గడిచిపోయేవారూ ఉంటారు.
వీళ్లు ఎప్పుడూ రక్తదానం చెయ్యకూడదు. దేనికోసం వైద్యుల దగ్గరకు వెళ్లినా హెపటైటిస్-బి ఉన్న విషయం చెప్పాలి. మద్యం ముట్టకూడదు. చక్కటి ఆహారం తీసుకుంటూ ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవాలి. వీరి నుంచి వైరస్ సంక్రమించకుండా సన్నిహితులంతా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
భవిష్యత్తులో ప్రమాదం
ఒంట్లో వైరస్ నివాసం ఏర్పరచుకున్న క్రానిక్ హెపటైటిస్ బాధితుల్లో 60 శాతం మందికి ఏ ఇబ్బందీ లేకపోయినా, ఓ 40 శాతం మందికి మాత్రం భవిష్యత్తులో ఒక మోస్తరు నుంచి తీవ్రస్థాయి లివర్ వ్యాధులు మొదలయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. వీరికి భవిష్యత్తులో సమస్య ఎలా ఉండొచ్చు? ఎంత తీవ్రంగా ఉండొచ్చన్నది ముందే చెప్పేందుకు పరీక్షలు ఉపకరిస్తాయి.
పరీక్షల్లో- HBsAg పాజిటివ్గా ఉండటమే కాకుండా HBeAg కూడా పాజిటివ్ ఉండి, SGPT (కాలేయానికి సంబంధించిన ఎన్జైమ్) ఉండాల్సిన దానికంటే ఎక్కువ ఉండి వైరల్ లోడ్ 5 లక్షల కంటే ఎక్కువ ఉందంటే అర్థం వీరికి భవిష్యత్తులో ఎప్పుడోకప్పుడు లివర్ వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం ఉందని!
దాన్ని నివారించుకోటానికి కావాల్సిన మందులు ఇప్పుడు మన అందుబాటులో ఉన్నాయి. వీరు తక్షణం పెగ్-ఇంటర్ఫెరాన్, లెమోవిడిన్, ఎడిఫోవిర్, ఎంటకావిర్ వంటి యాంటీ వైరల్ మందులు తీసుకోవటం ద్వారా మున్ముందు కూడా అసలు లివర్ వ్యాధి రాకుండా నివారించుకునే అవకాశం ఉంది.
సన్నిహితులకు రాకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. మద్యం ముట్టకుండా, ఆరోగ్యకరమైన జీవితాన్ని గడుపుతుండాలి. తరచూ వైద్యులను సంప్రదిస్తుండాలి.
వైరస్ దాడి
కొంతకాలంగా హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఒంట్లో ఉండి లివర్ ప్రభావితమైనా కూడా ఏ సమస్యా లేకుండా గడిపేవాళ్లు కొందరైతే కొందరికి ఎప్పుడైనా తీవ్రమైన లివర్ సమస్యలు ఆరంభం కావచ్చు. తీవ్రస్థాయి కామెర్లు, లేదా పొట్ట ఉబ్బరం, జలోదరం, సరైన స్పృహ లేకపోవటం, రక్తపువాంతుల వంటి లక్షణాల్లో ఏవో ఒకటి మొదలవ్వచ్చు.కొందరికి అన్నీ రావచ్చు.
పరీక్షల్లో: వీరికి HBs Ag పాజిటివ్ ఉంటుంది. ఇక HBe Ag పాజిటివ్ ఉండొచ్చు, నెగిటివ్ ఉండొచ్చు. అలాగే వైరల్ లోడ్ ఎక్కువ ఉండొచ్చు, తక్కువ కూడా ఉండొచ్చు. ఎందుకంటే లివర్ మీద దుష్ప్రభావాలు వచ్చిన తర్వాత ఒంట్లో వైరల్ లోడ్ తగ్గిపోవచ్చు కూడా.
ఆల్ట్రాసౌండ్ పరీక్షలో చూస్తే మెత్తగా, మృదువుగా ఉండాల్సిన లివర గట్టిబడుతూ చిన్నదవుతున్నట్టు, గడ్డలుగడ్డలుగా తయారవుతున్నట్టు కనబడొచ్చు. ప్లీహం పెద్దదై కూడా ఉంటుంది. ఎండోస్కోపీలో అన్నవాహికలోని రక్తనాళాలు పెద్దవై కనబడతాయి.
దీనర్థం: వైరస్ దీర్ఘకాలం ఒంట్లో ఉండటం వల్ల లివర్ దెబ్బతినటం ఆరంభమైంది. వైరస్ వల్ల అది గట్టిబడిపోవటం మొదలైంది. కొద్దికొద్దిగా గట్టిబడుతున్న తొలి దశను ఫైబ్రోసిస్ అనీ, మరీ ముదిరిన తర్వాతి దశను 'సిర్రోసిస్' అనీ అంటారు. దీనికి కూడా యాంటీ వైరల్ మందులు ఆరంభిస్తే లివర్ ఆ స్థితి నుంచి మరింత దెబ్బతినకుండా ఉంటుంది. రక్తపువాంతుల వంటి సమస్యలకు కూడా చికిత్స చెయ్యొచ్చు. మొత్తం మీద ఇప్పుడున్న చికిత్సలతో- చాలాకాలం పాటు వీరి సాధారణ జీవితానికి సమస్యల్లేకుండా చూడొచ్చు.
సిర్రోసిస్ మొదలైన తర్వాత కూడా కొన్ని దశాబ్దాల పాటు జీవించే వాళ్లు చాలామంది ఉంటారు. కాబట్టి నిర్వేదంలోకి జారిపోకుండా చికిత్స తీసుకోవటం ముఖ్యం.
ఆల్కహాల్ ముట్టకూడదు, తరచూ వైద్యుల పర్యవేక్షణ అవసరం.
వైరస్ సన్నిహితులకు సంక్రమించకుండా అన్ని జాగ్రత్తలూ తీసుకోవాలి.
విపరీత పరిస్థితి
కొందరికి ఇతరత్రా లివర్ సమస్యలేమీ మొదలవ్వకపోయినా.. దీర్ఘకాలంగా ఒంట్లో హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఉన్న కారణంగా లివర్ క్యాన్సర్ వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.
ఏ పరీక్ష ఏం చెబుతుంది?
HBs Ag: ఇది పాజిటివ్ ఉంటే హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఒంట్లో ఉందనే అర్థం.
SGPT: ఇది ఎక్కువుంటే ఒంట్లో వైరస్ బాగా చురుకుగా ఉండి తన సంఖ్యనూ, ప్రాబల్యాన్నీ బాగా పెంచుకుంటోందని అర్థం.
HBe Ag: ఇది పాజిటివ్ ఉంటే ఇప్పుడు లివర్ బాగానే ఉన్నా భవిష్యత్తులో దెబ్బతినే అవకాశం ఉందని అర్థం.
డిఎన్ఏ వైరల్ లోడ్: దీనిలో వైరస్ సంఖ్య ఎంత ఉందో చూస్తారు. ఇది 5 లక్షలకు మించి ఉన్నట్టయితే లివర్ వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఇది కాస్త ఖరీదైన పరీక్ష.
పరీక్షల్లో: వీరికి HBs Ag పాజిటివ్ ఉంటుంది. ఇక HBe Ag పాజిటివ్ ఉండొచ్చు, నెగిటివ్ ఉండొచ్చు. అలాగే వైరల్ లోడ్ ఎక్కువ ఉండొచ్చు, తక్కువ కూడా ఉండొచ్చు. ఎందుకంటే లివర్ మీద దుష్ప్రభావాలు వచ్చిన తర్వాత ఒంట్లో వైరల్ లోడ్ తగ్గిపోవచ్చు కూడా.
ఆల్ట్రాసౌండ్ పరీక్షలో చూస్తే మెత్తగా, మృదువుగా ఉండాల్సిన లివర గట్టిబడుతూ చిన్నదవుతున్నట్టు, గడ్డలుగడ్డలుగా తయారవుతున్నట్టు కనబడొచ్చు. ప్లీహం పెద్దదై కూడా ఉంటుంది. ఎండోస్కోపీలో అన్నవాహికలోని రక్తనాళాలు పెద్దవై కనబడతాయి.
దీనర్థం: వైరస్ దీర్ఘకాలం ఒంట్లో ఉండటం వల్ల లివర్ దెబ్బతినటం ఆరంభమైంది. వైరస్ వల్ల అది గట్టిబడిపోవటం మొదలైంది. కొద్దికొద్దిగా గట్టిబడుతున్న తొలి దశను ఫైబ్రోసిస్ అనీ, మరీ ముదిరిన తర్వాతి దశను 'సిర్రోసిస్' అనీ అంటారు. దీనికి కూడా యాంటీ వైరల్ మందులు ఆరంభిస్తే లివర్ ఆ స్థితి నుంచి మరింత దెబ్బతినకుండా ఉంటుంది. రక్తపువాంతుల వంటి సమస్యలకు కూడా చికిత్స చెయ్యొచ్చు. మొత్తం మీద ఇప్పుడున్న చికిత్సలతో- చాలాకాలం పాటు వీరి సాధారణ జీవితానికి సమస్యల్లేకుండా చూడొచ్చు.
సిర్రోసిస్ మొదలైన తర్వాత కూడా కొన్ని దశాబ్దాల పాటు జీవించే వాళ్లు చాలామంది ఉంటారు. కాబట్టి నిర్వేదంలోకి జారిపోకుండా చికిత్స తీసుకోవటం ముఖ్యం.
ఆల్కహాల్ ముట్టకూడదు, తరచూ వైద్యుల పర్యవేక్షణ అవసరం.
వైరస్ సన్నిహితులకు సంక్రమించకుండా అన్ని జాగ్రత్తలూ తీసుకోవాలి.
విపరీత పరిస్థితి
కొందరికి ఇతరత్రా లివర్ సమస్యలేమీ మొదలవ్వకపోయినా.. దీర్ఘకాలంగా ఒంట్లో హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఉన్న కారణంగా లివర్ క్యాన్సర్ వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.
ఏ పరీక్ష ఏం చెబుతుంది?
HBs Ag: ఇది పాజిటివ్ ఉంటే హెపటైటిస్-బి వైరస్ ఒంట్లో ఉందనే అర్థం.
SGPT: ఇది ఎక్కువుంటే ఒంట్లో వైరస్ బాగా చురుకుగా ఉండి తన సంఖ్యనూ, ప్రాబల్యాన్నీ బాగా పెంచుకుంటోందని అర్థం.
HBe Ag: ఇది పాజిటివ్ ఉంటే ఇప్పుడు లివర్ బాగానే ఉన్నా భవిష్యత్తులో దెబ్బతినే అవకాశం ఉందని అర్థం.
డిఎన్‌ఏ వైరల్ లోడ్: దీనిలో వైరస్ సంఖ్య ఎంత ఉందో చూస్తారు. ఇది 5 లక్షలకు మించి ఉన్నట్టయితే లివర్ వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఇది కాస్త ఖరీదైన పరీక్ష.
ముందు జాగ్రత్త
ఇది సోకకుండా చూసుకోవాలంటే ముందస్తు జగ్రత్తలు కొన్ని తీసుకోవాలి
హెపటైటిస్-బి సెక్స్ ద్వారా సంక్రమించే అవకాశాలు చాలా ఎక్కువ. కాబట్టి కండోమ్ వంటి సురక్షిత జాగ్రత్తలు తీసుకోకుండా సెక్స్‌లోపాల్గొనవద్దు.
ఒకరి టూత్‌బ్రష్షులు, రేజర్లు, నెయిల్‌కట్టర్ల వంటివి మరొకరు వాడొద్దు. బయట సెలూన్లలో కూడా కచ్చితంగా కొత్త బ్లేడు వాడేలా చూడాలి.
ఇంజక్షన్ సూదుల వంటివి ఒకరికి వాడినవి మరొకరు ఉపయోగించవద్దు. డిస్పోజబుల్ సూదులు, సిరంజీలు వాడటం ఉత్తమం.
చెవులు కుట్టటం, ముక్కులు కుట్టటం, పచ్చబొట్లు వేయించుకోవటం వీటికి ఒకరికి వాడిన పరికరాలు మీకు వాడకుండా చూసుకోవాలి.
రక్తం ఎక్కించేటప్పుడు, రక్తమార్పిడి విషయంలో పూర్తి సురక్షితమైన పద్ధతులను అనుసరించటం.. చాలా అవసరం!
పెళ్ళి
టీకాలునాయి కాబట్టి హెపటైటిస్-బి బాధితులు ఈ విషయం ముందుకానే అందరికీ తెలిపి, వారి అనుమతితో నిశ్చింతగా పెళ్ళి చేసుకోవచ్చు. భాగస్వామికి తప్పకుండా హెపటైటిస్-బి టీకా మూడు డోసులు ఇప్పించాలి. మూడో డోసు కూడా పూర్తయిన రెండు నెలల తర్వాతే సాధారణ సెక్సు జీవితాన్ని ప్రారంభించాలి. కొన్ని సందర్భాల్లో సిరోసిస్ వచ్చినవాళ్లు తప్పించి మిగతా అందరూ (అన్‌అఫెక్టెడ్ క్యారియర్స్ కూడా) పిల్లలను కూడా కనొచ్చు.
గర్భిణులు
గర్భిణులంతా తప్పనిసరిగా HBsAg పరీక్ష చేయించుకోవాలి. హెపటైటిస్-బి ఉన్నా కూడా బిడ్డలను కనొచ్చు. గర్భస్రావాలు చేయించుకోవాల్సిన అవసరమే లేదు. కాకపోతే పుట్టగానే బిడ్డకు ఒక తొడకు HBIGఇమ్యూనోగ్లోబ్యులిన్ల ఇంజక్షన్, మరో తొడకి హెపటైటిస్-బి టీకా రెండు తప్పకుండా ఇవ్వాలి. నెల రోజులకు మరో టీకా, ఆర్నెల్లకు మరో టీకా ఇప్పించాలి. దీంతో తల్లి నుంచి బిడ్డకు వైరస్ సంక్రమించకుండా 95% వరకూ నివారించవచ్చు.
టీకాలు
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థతో సహా ఏ ప్రామాణిక సంస్థా కూడా ప్రజలంతా హెపటైటిస్-బి టీకా తప్పకుండా తీసుకోవాలని సిఫార్సు చెయ్యటం లేదు. కొంతమంది మాత్రం తప్పకుండా తీసుకోవాలి.
చిన్న పిల్లలకూ, స్కూలు వయసు పిల్లలందరికీ తప్పకుండా టీకా ఇప్పించాలి.
కుటుంబంలో ఎవరికన్నా హెపటైటిస్-బి ఉంటే, ఆ ఇంట్లోని వారంతా తప్పకుండా టీకా తీసుకోవాలి. వైద్య సిబ్బంది, తరచూ రక్తమార్పిడి అవసరమయ్యే రకరకాల వ్యాధిపీడితులకు కూడా టీకా తప్పనిసరి
ఇవాళ మొదటి టీకా వేయించుకుంటే- మళ్లీ సరిగ్గా నెలకు ఒకటి, ఆర్నెల్లకు మరోటి, మొత్తం మూడు టీకాలు తీసుకోవాలి.
వనరులు

మూలాలు

వర్గం:అంటు వ్యాధులు

హెపటైటిస్-బి

పి.బి.శ్రీనివాస్ ఎప్పుడు మరణించాడు?