Gabuun
Gabuun [ɡaˈbuːn], amtelk det Gabuuns Republiik (üüb Fraansöösk: Le Gabon [lə ɡaˈbɔ̃] an République Gabonaise) as en stoot uun a maden faan Aafrika.  Uun a nuurd leit Kameruun, uun a nuurdwaast Ekwatoriaal-Guinea, uun a uast an süüd at Republiik Kongo an uun a waast de Atlantisk Ootseaan.  At lun hee  1.811.079  lidj (2013).  At hoodsteed faan't lun as Libreville.

Geografii

Geograafisk Laag
Gabuun leit twesken 02° 19' an 3° 59' (faan a nuurd tu a süüd) an 8° 42' an 14° 30' (faan a waast tu a uast). Det lingt faan a Atlantisk Ootseaan ap tu’t bak faan a Kongo Struum. At lun as amanbi so grat üüs Tjiisklun.

At lun dialt grensen mä trii lunen. Det lingst grens (2567 km) faan Gabuun wurt mä det Republiik Kongo an det kurst (335 km) mä Ekwatoriaal-Guinea diald. At lun dialt uk en 349 km lung grens mä Kameruun. At lengde faan a eeg bedreeg 885 km.

Lunskap

Berger
De huuchst berig faan't as de Iboundji Berig (1575 m) of de Bengoué Berig (1070 m).

Struumer
De gratst struum faan't lun as de Ogooué Struum, wat troch a süüduast an maden faan't lun leept.

Kliima
Det natschunaal madelmiatig temperatüür as arkes juar 26°C. De hiatst muun faan't juar as Janewoore: det huuchst temperatüür uun Libreville as madelmiatig 31°C an det liichst temperatüür as 23°C. Dön madelmiatig temperatüüren uun Jüüle uun't hoodsteed san twesken 20 an 28°C. Faan Jüüne tu September jaft at bal neen rin man föl focht; at jaft uun Deetsember an Janewoore uf an tu rin. Uun dön öler muuner as a rin stark. De stark rin maaget en hiat an fochtig kliima.

Iindialing faan Ferwalting 
Gabuun hee njüügen prowinsen.

Befölkring

Spriiken
Det amtelk spriik faan Gabuun as Fraansöösk an 32% faan’t befölkring spreecht Fang.

Biljing
Det iarst huuchskuul uun't lun wiar det Uniwersiteet Omar Bongo, wat 1970 grünjlaanjen wurd.

Histoore
Det wurd loong liawet, dat det grat ekwatoriaalwalt wiar ei faan lidj trochdrüngen wurd. Sant 1960 wurt man bewisen faan föl föörhistoorisk industrien uun a sawanen an uun a walter fünjen. Iar bewenern wiar woorskiinelk Pügmee'en, diar heer üüs jeegers an saamlern lewet. Föör amanbi juar begand sköölen faan Bantu-fölker iintuwaanrin an a Pügmee'en tu ferdringen. Pügmee'en san daaling bluat en uu so letj dial faan det gabuuns befölkring. 

Gabuun wurd 1910 dial faan a Fraansöösk-Ekwatoriaalaafrika. Uun de Naist Wäältkrich wiar en stridj twesken a uunhinger faan't regiaring faan't Vichy an a uunhinger faan Charles de Gaulle. At lun wurd Nofember 1940 faan a uunhinger faan de Gaulle nimen. At lun wurd 17. August 1960 faan Frankrik suwereen. De iarst president wiar Léon M'ba. Efter san duas wurd Omar Bongo Ondimba 1967 de naist president.  Efter san duas wurd Rose Francine Rogombé 2009 de treed president.  At lun ging 30. August 2009 tu wool an Ali Bongo Ondimba, dring faan Omar Bongo Ondimba, wurd diarefter de fjuard president.

Det neist wool wiar 27 August 2016.  Dön wichtigst kandidooten wiar Ali Bongo Ondimba an Jean Ping.  A resultooten san nü uun’t stridjen.

Politiik 
Efter't ferfaading faan 28. Marts 1991 as Gabuun en presidiaal republiik mä'n muardhaidparteiensüsteem. A föörmaan faan a stoot as a president, diar uk a föörmaan faan a stridjkreeften as. A president wurt för sööwen juar faan a lidj direkt woolet. A president faan't lun sant 2009 as Ali-Ben Bongo Ondimba.

Bütjenpolitiik 
Gabuun as lasmoot faan dön Feriand Natschuunen sant 20. September 1960.

Wiartskap
At weering faan't lun as de madelaafrikoons CFA-Franc, wat faan det Madelaafrikoons Sentraalbeenk ütjbroocht wurt.

Kwelen 

Gabuun