Ашық қоғам дағдарыста, ал Владимир Путин басқаратын Ресейді үлгі тұтқан диктаторлық және мафия мемлекеттер бас көтеріп келеді.

Open societies are in crisis, and various forms of dictatorships and mafia states, exemplified by Vladimir Putin’s Russia, are on the rise.


Дональд Трамптың АҚШ-та өзінің мафия стиліндегі мемлекетін құрғысы бар, бірақ Конституция, басқа институттар және белсенді азаматтық қоғам бұған жол бермейді.

In the United States, President Donald Trump would like to establish his own mafia-style state but cannot, because the Constitution, other institutions, and a vibrant civil society won’t allow it.


Тек азаматтық қоғамның ғана емес, бүкіл өркениеттің тағдыры қыл үстінде тұр.

Not only is the survival of open society in question; the survival of our entire civilization is at stake.


Солтүстік Кореяда Ким Чен Ын, АҚШ-та Дональд Трамп сияқты көшбасшылардың шығуы бұған көп әсер етіп жатыр.

The rise of leaders such as Kim Jong-un in North Korea and Trump in the US have much to do with this.


Екеуі де өз билігін сақтап қалу үшін ядролық соғысқа барудан тайынбай отыр.

Both seem willing to risk a nuclear war in order to keep themselves in power.


Бірақ мәселенің мәні бұдан да тереңде жатыр.


Адамзаттың табиғаттың күштерін конструктивті және деструктивті мақсаттарға пайдалану әлеуеті артып барады, ал өзімізді бақылау мүмкіндігіміз тым құбылмалы, тіпті қазір тым төмендеп кетті.

Mankind’s ability to harness the forces of nature, both for constructive and destructive purposes, continues to grow, while our ability to govern ourselves properly fluctuates, and is now at a low ebb.


Америкадағы интернет платформасы негізіндегі алып компаниялардың ұлғайып, монополияға айналуы АҚШ үкіметінің күш-қуатына әсер етіп жатыр.

The rise and monopolistic behavior of the giant American Internet platform companies is contributing mightily to the US government’s impotence.


Бұл компаниялар қоғамға инновация мен еркіндік әкеліп жүрген.

These companies have often played an innovative and liberating role.


Дегенмен, Facebook пен Google тіпті қатты күшейіп, инновацияға кедергі келтіріп, түрлі проблемалар тудыра бастады, біз бұларды енді ғана байқап отырмыз.

But as Facebook and Google have grown ever more powerful, they have become obstacles to innovation, and have caused a variety of problems of which we are only now beginning to become aware.


Компаниялар табиғатты пайдалану арқылы табыс табады.

Companies earn their profits by exploiting their environment.


Тау-кен және мұнай компаниялары физикалық ортаны пайдаланса, әлеуметтік медиа компаниялары қоғамдық ортаны пайдаланады.

Mining and oil companies exploit the physical environment; social media companies exploit the social environment.


Бұл тіпті қорқынышты, себебі аталған компаниялар адамдардың ойлау жүйесіне, іс-әрекетіне білдіртпей ықпал етіп жатыр.

This is particularly nefarious, because these companies influence how people think and behave without them even being aware of it.


Бұл демократияның жұмыс істеу қабілетіне, сайлаудың біркелкі өтуіне әсер етті.

This interferes with the functioning of democracy and the integrity of elections.


Желі болғандықтан Интернет-платформа негізіндегі компаниялардың шекті табысы еселеніп жатыр, бұл олардың жылдам өсуіне де осы себепкер болды.

Because Internet platform companies are networks, they enjoy rising marginal returns, which accounts for their phenomenal growth.


Желі эффектісі – ерекше, өзгермелі құбылыс, соған қарамастан ол тұрлаусыз.

The network effect is truly unprecedented and transformative, but it is also unsustainable.


Қолданушы санын миллиардқа жеткізу үшін Facebook-ке 8,5 жыл уақыт керек болды, ал екі миллиардқа жету үшін осы уақыттың жартысы кетті.

It took Facebook eight and a half years to reach a billion users, and half that time to reach the second billion.


Осы қарқынмен үш жылдың ішінде Facebook-қа кіретін адам қалмауы мүмкін.

At this rate, Facebook will run out of people to convert in less than three years.


САН-ФРАНЦИСКО – Жылдар бойы экономикадағы ең басты мәселелердің бірі – АҚШ-тағы және басқа да дамыған елдердегі өнімділіктің төмендеуімен күрес жайы болып келеді.

SAN FRANCISCO – For years, one of the big puzzles in economics has been accounting for declining productivity growth in the United States and other advanced economies.


Экономистер өлшемдегі қателіктерден бастап, “зайырлы стагнацияға” дейінгі түрлі себептерді алға тартып, қазіргі технологиялық инновациялардың нәтижелілігіне де күмән келтіреді.

Economists have proposed a wide variety of explanations, ranging from inaccurate measurement to “secular stagnation” to questioning whether recent technological innovations are productive.


Бірақ, бір “себепкерді” табудың орнына жалпы экономикалық әріптестіктің тамырына үңілсек, мәселенің мәнісі сонда табылады.

But the solution to the puzzle seems to lie in understanding economic interactions, rather than identifying a single culprit.


Сонда ғана біз өндіміліктің не себепті төмендегенін түсінеміз.

And on that score, we may be getting to the bottom of why productivity growth has slowed.


Дамыған елдердегі өнімділіктің күрт төмендеуімен ерекшеленетін 2008 жылғы қаржы дағдарысынан кейінгі он жылды саралап қарасақ, үш ерекшелікті байқаймыз. Олар: тарихтағы ең төмен капитал сыйымдылығы, цифрландыру және сұраныстың баяу өсімі.

Examining the decade since the 2008 financial crisis – a period remarkable for the sharp deterioration in productivity growth across many advanced economies – we identify three outstanding features: historically low growth in capital intensity, digitization, and a weak demand recovery.


Осы жағдаяттардың кесірінен жылдық өнім өсімі орташа есеппен 80 пайызға құлдилады, 2010 and 2014 жылдары орташа есеппен өнім өсімі 0.5% пайыз болса, мұның алдындағы он жылда 2.4% болған еді.

Together these features help explain why annual productivity growth dropped 80%, on average, between 2010 and 2014, to 0.5%, from 2.4% a decade earlier.


Капитал сыйымдылығы өсімінің тым қатты төмендеуінен бастайық, себебі бұл – жұмыс күшінің құрал-сайманға, жабдықтар мен құрылғыларға қолжетімділігін білдіреді.

Start with historically weak capital-intensity growth, an indication of the access labor has to machinery, tools, and equipment.


Жұмысшыларға арналған бұл орташа құралдың өсімі баяулап, АҚШ-та тіпті минусқа өтіп кеткен.

Growth in this average toolkit for workers has slowed – and has even turned negative in the US.


2000-2004 жылдар аралығында АҚШ-тағы капитал сыйымдылығы орташа есеппен жылына 3.6 пайызға өскен еді.

In the 2000-2004 period, capital intensity in the US grew at a compound annual rate of 3.6%.


Ал 2010-2014 жылдар аралығында өсім бар-жоғы 0,4 пайыз болып, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі ең төмен көрсеткішті көрсетті.

In the 2010-2014 period, it declined at a compound annual rate of 0.4%, the weakest performance in the postwar period.


Еңбек өнімділігі компоненттерін жіктеп қарағанда көп елдегі, соның ішінде АҚШ-тағы, өнімділік төмендеуінің ең басты себептерінің бірі – капитал сыйымдылығының баялауы болған.

A breakdown of the components of labor productivity shows that slowing capital-intensity growth contributed about half or more of the decline in productivity growth in many countries, including the US.


Құрал-жабдықтар мен құрылымдар саласына инвестицияның едәуір кемуі капитал сыйымдылығының төмендеуіне алып келді.

Growth in capital intensity has been weakened by a substantial slowdown in investment in equipment and structures.


Оның үстіне мемлекеттік инвестиция да біршама төмендеді.

Making matters worse, public investment has also been in decline.


Мәселен, АҚШ, Германия, Франция және Ұлыбританияда 1980-жылдар мен 2000-жылдардың басы аралығында мемлекеттік инвестиция көлемі ұзақ уақыт бойы құлдырап, 0.5-1 пайыз аралығында болды. Одан бері де бұл көрсеткіш осы деңгейде қалып, не тіпті құлдилап, инфрақұрылымда үлкен олқылыққа алып келді.

For example, the US, Germany, France, and the United Kingdom experienced a long-term decline of 0.5-1 percentage point in public investment between the 1980s and early 2000s, and the figure has been roughly flat or decreasing since then, creating significant infrastructure gaps.


Бағдарламалық жасақтама, зерттеу және дамыту салаларына салынған материалдық емес инвестиция көлемі дағдарыстан кейін аз уақыт төмендеп, 2009 жылы қайта көтерілді.

Intangible investment, in areas such as software and research and development, recovered far more quickly from a brief and smaller post-crisis dip in 2009.


Бұл салаға инвестицияның әлі өсіп жатуы цифрландыру толқынының басталғанынан хабар береді. Бұл – өнімділіктің баяу өсуі кезеңінің екінші ерекшелігі, әрі ол басқа индустрия салаларына да жайылып барады.

Continued growth in such investment reflects the wave of digitization – the second outstanding feature of this period of anemic productivity growth – that is now sweeping across industries.


Цифрландыру, яғни бұлттық есептеу, электронды коммерция, мобильді Интернет, жасанды интеллект, машиналық оқу, заттар интернеті сияқты цифрлық технологиялар, процесті оптимизациялап, бизнес-модельдерді өзгертіп, құн тізбегіне әсер етіп, индустриялар арасындағы шекараларды жойып жатыр.

By digitization, we mean digital technology – such as cloud computing, e-commerce, mobile Internet, artificial intelligence, machine learning, and the Internet of Things (IoT) – that is moving beyond process optimization and transforming business models, altering value chains, and blurring lines across industries.


Бұл соңғы толқынның 1990-жылдардағы ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласындағы өсімнен бір ерекшелігі – өте ауқымды әрі инновациялық тұрғыда жан-жақты: жаңа өнімдер мен функциялар (мәселен, цифрлық кітаптар және тұрған жеріңді дәл қазір көрсету), оларды жеткізудің жаңа жолдары (мәселен видео ағыны) және жаңа бизнес-модельдер (мәселен, Uber және TaskRabbit).

What differentiates this latest wave from the 1990s boom in information and communications technology (ICT) is the breadth and diversity of innovations: new products and features (for example, digital books and live location tracking), new ways to deliver them (for example, streaming video), and new business models (for example, Uber and TaskRabbit).


Дегенмен, мұнда әсіресе өнімділік өсіміне әсер тұрғысынан ұқсастықтар да бар.

However, there are also similarities, particularly regarding the effect on productivity growth.


Оңтүстік Африкада әралуандық дивидендін арттыру

Boosting South Africa’s Diversity Dividend


КЕЙПТАУН - Осы жолы соңғы 15 жылда ОАР-ға менің бірінші сапарым болды, негізі жақсы әсер алсам да, мен бұл әдем елден бір түрлі аралас сезіммен кетіп бара жатырмын.

CAPE TOWN – After an insight-filled and enjoyable visit to South Africa – my first to this beautiful country in 15 years – I am leaving with mixed feelings.


Елдің экономикалық және саяси дамуының тұрақты процесі осында тұратын адамдарға, сондай-ақ, мен сияқты мүдделі байқаушыларға да болашақ туралы үміт және алаңдаушылық сезімдерін тудыртқандай.

The country’s ongoing process of economic and political development has left those living here, as well as concerned observers like me, both hopeful and worried about the future.


Ширек ғасыр бұрын, Оңтүстік Африка Нельсон Манделаның «кешіреміз, бірақ ешқашан ұмытпаймыз» принципті көзқарасын қолдап, 50 жылға жуық тұншықтырған апартеидтен кезектен тыс көшуіне кірісті.

A quarter-century ago, South Africa embarked on its extraordinary transition away from nearly 50 years of stifling apartheid, by following Nelson Mandela’s principled vision to “forgive but never forget.”


Өзінің қара нәсілді көпшілігіне басқаруда дауыс берілген кезде, ол африкалық Ұлттық конгресін (АҰК) сайлады, артықшылықтары мол азшылықтың жеке мүлкін тәркілеу және мемлекеттендіруден аулақ болып, бұл ел репрессиялық, отарлық үстемдік нәтижесінде пайда болған басқа да көптеген Африка және басқа елдерден ерекшеленді.

When its black majority was finally given a say in governance, it elected an African National Congress (ANC) government that, by refraining from confiscating and nationalizing private property held by the privileged minority, distinguished the country from many others, in Africa and elsewhere, that have emerged from repressive colonial rule.


Оның орнына, Мандела бастаған мемлекет ұзақ мерзімді бірлік пен әл-ауқат көзі ретінде елдің әртүрлілігінің әлеуетін байқап, тамаша инклюзивті тәсілді жүргізуге шешім қабылдады.

Instead, the Mandela-led government recognized the country’s diversity as a potential source of long-term unity and wellbeing, and decided to pursue a remarkably inclusive approach.


Бұл модель кем дегенде, әлі өз билігін сақтап қалу үшін қорқыту тактикасын қолданып жүрген авторитарлық режимдер билеген Оңтүстік Африкадан тыс басқа да көптеген елдерге шабыт берді.

This model has inspired many others outside of South Africa, not least in countries still ruled by authoritarian regimes that use fear tactics to maintain their grip on power.


Манделаның тәсілі ұйымдасқан түрде және инклюзивті ауысулар мүмкін екенін көрсетті, және бұрын түрмеге жабылған бостандық жақтаушылары заңды және тиімді үкімет қалыптастыру үшін өздерін өзгерте алатынын да көрсетті.

Mandela’s approach showed that orderly and inclusive transitions are possible, and that previously suppressed and imprisoned freedom advocates can transform themselves to form a legitimate and effective government.


Алайда, Оңтүстік Африканың ауысу нәтижелері керемет емес.

But the outcomes of South Africa’s transition are far from perfect.


Бүгінде, жылдық ЖІӨ-нің өсуі өткен жылы әрең оң нәтижелі болып, жеткіліксіз дәрежеде инклюзивті және тым баяу даму орын алды.

Today, growth is insufficiently inclusive and far too slow, with the annual GDP growth barely positive last year.


Елдің Джини коэффициенті табыс теңсіздігінің нашар деңгейін көрсететін, әлемдегі ең төмендердің бірі болып табылады; жұмыссыздық деңгейі 26,5% -ға тең және өте жоғары бола тұра, ең ауыр соққы жастарға тиеді; сонымен қатар тым көп адам апатты кедейлік циклінде қалған.

The country’s Gini coefficient is one of the worst in the world, reflecting stark levels of income inequality; its rate of unemployment, at 26.5%, is alarmingly high and hits young people the hardest; and too many people are stuck in disastrous poverty cycles.


Әлсіз басқару Мандела өзі жақсы көретін елі үшін көздеген қандай да бір мақсат, армандарына жетпеген, бұл өкінішті жағдайға сөзсіз өз үлесін қосты.

Poor governance has undoubtedly contributed to this disappointing situation, which falls short of what Mandela envisioned for the country he loved.


Бұлардан басқа, мемлекет қоғамдық қаржыны дұрыс басқармады, және бұл жаңа экономикалық өсу моделінің ізденісін кідіртіп отыр.

Among other things, the government has mismanaged public finances, and it has stumbled in its pursuit of a new economic-growth model.


Сонымен қатар, соңғы жылдары құлдыраған тауар бағалары экономиканың экономикалық және монетарлық қауіп-қатерлерін асқындыра түсті.

At the same time, falling commodity prices in recent years have only added to the economy’s economic and monetary challenges.


Ел өзінің әлеуетін айтарлықтай төмен дәрежеде асырып, тарихи теңсіздікті азайту үшін бағытталған «қара экономикалық мүмкіндіктерді кеңейту» ынтасы зардап шеккен.

With the country performing well below its considerable potential, “black economic empowerment” efforts that are meant to reduce historical inequalities have suffered.


Бірақ жақында түсініктірек және анығырақ болған мемлекеттік сектор кемшіліктері осы жағдайдың бірде-бір себебі емес.

But public-sector shortfalls, which have become more visible and better understood recently, are not the only reason for this.


Тағы да бір, айқын көрінбейтін проблема әртүрлілікті сақтауды қамтамасыз ету үшін жеке кәсіпкерлердің өз күші жеткілікті тартымын алмағанында болып табылады.

Another, less visible problem is that private businesses’ own efforts to ensure diversity have not gained sufficient traction.


Оңтүстік Африка компаниялары жалғыз осы салада күресіп жүрген жоқ.

South African companies are not the only ones to struggle in this area.


Шын мәнінде, бүкіл әлем бойынша бизнес қоғамдастық, соның ішінде Батыста да, әлі де, алуан түрлілік және инклюзивті бағдарламаларды табысты іске асыруды анықтауға тырысып жатыр,оның ішінде әлі де әйелдерге қатысты әділ емес болып жатқан ойын ережелерін теңестіру де бар.

In fact, much of the business community around the world, including in the West, is still trying to figure out how to make inclusion and diversity programs successful, including with respect to leveling a playing field that is still tilted against women.


Ғылыми зерттеулер инклюзияның бизнес үшін жақсы екенін көрсетті.

Research has shown that inclusion is good for business.


НЬЮ-ЙОРК – АҚШ сыртқы саясатты үйлесімді басқара алмай, не отандық экономикалық күнтәртібін келістіре алмай саяси дағдарысының қызған шағында тұр.

NEW YORK – The US is in the midst of a political meltdown, unable to manage a domestic economic agenda or a coherent foreign policy.


Ақ үйде тұрақсыздық орнаған; Конгресс сал болып; және әлем таңқалып және үрейлене қарап отыр.

The White House is in turmoil; Congress is paralyzed; and the world is looking on in astonishment and dread.


Біз осы тоқыраудан аман қалып және оны еңсергіміз келсе, біз оның себептерін түсінуіміз керек.

If we are to survive and overcome this collapse, we must understand its sources.


Вашингтон, Колумбия округінде екі билік орталықтары бар - Ақ үй мен Капитолий.

There are two power centers in Washington, DC: the White House and the Capitol.


Екеуінің де жағдайы керемет емес, бірақ себептері әр түрлі.

Both are in disarray, but for different reasons.


Ақ үйдің дұрыс жұмыс жасамауы негізінен Президент Дональд Трамптың тұлғасымен байланысты мәселе болып табылады.

The dysfunctionality of the White House is largely a matter of President Donald Trump’s personality.


Көптеген сарапшылар, Трамптың мінез-құлығында, яғни оның өзін-өзі тым керемет санауы, патологиялық өтірік айтуы, кінәсін мойындамауы, маңызды мәселелерге таяз қарауы, паразиттік өмір салты, ырықсыздығы, өз іс-әрекеттері үшін жауапкершілікті алмауы және қысқа мерзімді неке қатынастарында - нәркестік, тұлғалық бұзылу белгілерін байқады.

To many experts, Trump’s behavior – grandiose self-regard, pathological lying, lack of remorse or guilt, expressive shallowness, parasitic lifestyle, impulsiveness, failure to accept responsibility for his own actions, and short-term marital relationships – are symptoms of narcissistic personality disorder.


Мұның салдары қорқынышты болуы мүмкін.


Патологиялық нәркестер күштеп қақтығыстар мен соғыстарға бейім келеді (Линдон Джонсон мен Вьетнам немесе Эндрю Джексон мен байырғы американдықтарды этникалық тазалауды еске алыңыз).

Pathological narcissists have a tendency to indulge in violent conflicts and wars (think of Lyndon Johnson and Vietnam or of Andrew Jackson and the ethnic cleansing of Native Americans).


Кем дегенде, Трампқа сындарлы басқару үшін қажетті психологиялық қабілеттер жетіспейді, яғни адалдық, қадiр-қасиет, құзыреттілік, эмпатия, тиісті тәжірибе, және жоспарлай білу қабілеті.

At a minimum, Trump lacks the psychological characteristics needed for constructive governance: honesty, dignity, competence, empathy, relevant experience, and the capacity to plan.


Кейбір бақылаушылардың айтуынша, Трампта, сондай-ақ тежелген ми қабілеті белгілері байқалады.

According to some observers, Trump also shows signs of diminished mental capacity.


Ақылды азаматтық басшылар, әсіресе Американың соғыс машинасы әрқашан қозғалыста екенін ескерсек, бейбітшілік кепілі болып табылады.

The hope in Washington is that “adults in the room” will keep Trump’s dangerous tendencies in check.


Куба дағдарысы кезінде соғысты қолдаған Джон Кеннедидің әскери кеңесшілерін, немесе Маттистің Иранға қарсы жауынгершілігін еске алыңызшы.

Wise civilian leaders are the key to peace, especially given that America’s vast war machine is always revving. Recall John F. Kennedy’s military advisers, who advocated war during the Cuban Missile Crisis, or consider Mattis’s anti-Iran belligerence.


Екі төтенше шаралар да бар: 25 түзету, онда өз міндеттерін орындай алмағаны үшін президентті орнынан алып тастау және «аса үлкен қылмыс пен теріс қылықтары» үшін импичмент айтылып өткен.

There are two other escape valves: the 25th Amendment, which charts a course for removing a president who is unable to discharge the responsibilities of office, and impeachment for “high crimes and misdemeanors.”


Бұл екі шара АҚШ конституциялық ретінде төтенше шаралар болып табылады және олардың орындалуы республикашыл басшылардың келісіміне байланысты болады.

Both measures are extreme in the US constitutional order, and both would depend on the agreement of Republican leaders.


Дегенмен, Трамптың психологиялық тұрақсыздығы немесе саяси әлсіздігі соғысты бастауға апарса, бұл шараның бірі қажетті тіпті шұғыл болуы мүмкін.

Nonetheless, one or the other may prove necessary and even urgent in the event that Trump’s psychological instability or political weakness leads him to launch a war.


Конгрестегі саяси дағдарыстың драмасы аздау, бірақ ол да елеулі болып табылады.

The political meltdown in Congress is less dramatic, but serious nonetheless.


Онда себеп тұлға бұзылуында емес, ақшаға байланысты.

There, the cause is not a personality disorder; it’s money.


НЬЮ-ЙОРК – Тарихтың соңғы беттерінде бұрын-соңды басшылықтың өзгеруі, Дональд Трамптың АҚШ президенті болғанындай көп назар алып және алыпсатарлықтың артуына апармаған.

NEW YORK – Never in recent history has a change of leadership attracted as much attention and speculation as Donald Trump’s rise to the US presidency.


Бұл қандай өзгерісті білдіретінін түсіну үшін үш құпияны ақтару қажет, себебі Трамптың үш нұсқасы бар.

What this change signifies and what it portends requires unraveling three mysteries, because there are three versions of Trump.


Бірінші Трамп, Ресей президенті Владимир Путиннің досы.

The first Trump is the friend of Russian President Vladimir Putin.


Путинға Трамптың көрсеткен ынта-жігері оның риторикасының ең дәйекті бөлігі болып табылады.

Trump’s enthusiasm for Putin is the most consistent part of his rhetoric.


Қытай, Мексика, Иран, Еуропалық Одақ тәрізді шетелдік державалардың құрбаны ретінде Америка Құрама Штаттарына қатысты көзқарасқа қарамастан, Трамптың Путинға деген қызығушылығы жарқын болып тұр.

Despite a worldview that regards the United States as a victim of foreign powers – China, Mexico, Iran, the European Union – Trump’s ardor for Putin burns bright.


Кімнің көзқарасы болғанына байланысты, Трамп Путин тәрізді мықты адамның аңқау табынушысы немесе орыс барлау қызметінің ұзақ уақыт бойы қолданған құралы сияқты көрсетіледі.

Depending on who is opining, Trump is either a naive admirer of strongmen like Putin or a long-time tool of Russian intelligence.


Мұнда, кейбір қауесет расталған болса, Трамп әкімшілігінің жойылуына апаратын әрине бір кіріспе әңгіменің бар екені рас болар.

There is almost surely a backstory here, one that could destroy Trump’s administration if some of the lurid rumors are confirmed.


Біз қазір бұрынғы британдық барлау қызметкері жинаған Путин мен Трамптың қатынастары туралы атышулы «құжаттамасының» кейбір негізгі даталары мен ақпараттың тексерілгенін білеміз.

We now know that some key dates and details in the infamous “dossier” on Trump’s relations with Putin, assembled by a former British intelligence officer, have been verified.


Трамптың екінші нұсқасы - ашкөз бизнесмен тұлғасы.

The second version of Trump is a greedy businessman.


Трамп президенттік төрағалықты жеке байлықтың басқа көзіне айналдыруды ниет еткендей көрінеді.

Trump seems intent on transforming the presidency into another source of personal wealth.


Адамдардың көпшілігі үшін, қолма-қол ақша таппай-ақ, төрағалықтың өзі сыйдай көрінер еді (кем дегенде, кеңседегі мерзімі барысында).

For most people, the presidency would seem to be its own reward, without cashing in (at least not while in office).


Трамп үшін бұл басқаша.


Барлық алдыңғы нормаларға қайшы, және Үкімет этика басқармасының белгілеген стандарттарын бұза отырып, Трамп өз бизнес империясын сақтап отыр, ал оның отбасы мүшелері бүкіл әлем бойынша жаңа инвестицияларды Трамптың аты арқылы монетизациялап жатыр.

Contrary to all previous norms, and in violation of the standards set by the Office of Government Ethics, Trump is keeping his business empire, while family members maneuver to monetize the Trump name in new investments around the world.


Үшінші Трамп популист және демагог болып табылады.

The third Trump is a populist and demagogue.


Трамп БАҚ жасаған сөзсіз түзетулерді «жалған жаңалықтар» деп айыптаған, өтіріктің тоқтаусыз көзі болып жатыр.

Trump is a non-stop font of lies, who brushes aside the inevitable corrections by the media with the charge of “fake news.”


Қазіргі американдық тарихта алғаш рет, президент агрессивті түрде медианы жамандап отыр.

For the first time in modern American history, the president is aggressively demonizing the press.


Өткен аптада, Ақ үйдің баспасөз хатшысы жасаған жаңалықтар брифингіне New York Times, CNN, Politico, and the Los Angeles Times қатысуынатыйым салынды.

This past week, the White House barred the New York Times, CNN, Politico, and the Los Angeles Times from a news briefing by the press secretary.


«Трампшылар» мен «брекзитшілер» түсінуі тиіс ащы шындық

Trade Truths for Trumpians and Brexiteers


ЛОНДОН – Британия мен Американың саясаткерлері және жағдайды түсінбестен әлемдік саудаға қатысты комментарий беретін сарапшыларына шынайы ахуалды ескертетін факт: Германияның 2016 жылдағы жалпы импорты мен экспорты туралы мәліметке қарасақ, қазір оның басты сауда әріптесі – Қытай.

LONDON – Here’s a reality check for British and American policymakers, and for the many pundits who frequently comment on world trade without understanding its realities: data on Germany’s total exports and imports in 2016 indicate that its largest trading partner is now China.


Ал Франция мен АҚШ екінші, үшінші орындарға сырғыған.

France and the United States have been pushed into second and third place.


Бұл – таң қалдыратын жаңалық емес.

This news should not come as a surprise.


Мен неміс-қытай сауда қарым-қатынасы дами беретіндіктен, 2020 жылға қарай Германияның компаниялары (және саясаткерлері) Қытаймен валюталық одақ құруға ұмтылуы мүмкін дегенді жиі айтып жүрмін.

I have often mused that, by 2020, German companies (and policymakers) might prefer a monetary union with China to one with France, given that German-Chinese trade would likely continue to grow.


Бұл, негізінен, Қытайдың Германияға экспортының арқасында жүзеге асып отыр.

And so it has, driven primarily by Chinese exports to Germany.


Дегенмен, Германияның да Қытайға экспорты артып келеді.

But German exports to China have also been increasing.


Соңғы кезде сәл баяулағанына қарамастан, жақын күндері Германияның өзінің ең жақын одақтасы әрі әріптесі Францияға қарағанда Қытайға көбірек тауар экспорттауы мүмкін, қазірдің өзінде оның Қытайға экспорты Италияға экспортынан асып кеткен.

Notwithstanding a recent slowdown, Germany could soon export more to China than to its crucial neighbor and partner France, and it already exports more to China than it does to Italy.


Немістер үшін қазір Еуропа елдерінен тек Франция мен Ұлыбритания ғана Қытайдан үлкен экспорттық нарық болып отыр.

For German exporters, France and the UK are the only European national markets larger than China.


Халықаралық сауданы жіті бақылайтындар басты екі ережені жақсы біледі.

Seasoned observers of international trade tend to follow two general rules.


Біріншіден, екі ел арасындағы географиялық қашықтық артқан сайын олардың арасындағы сауда көлемі де төмендей береді.

First, the level of trade between two countries often decreases as the geographic distance between them increases.


Екіншіден, әр ел ішкі сұранысы аз кішігірім мемлекеттен гөрі ішкі сұранысы күшті үлкен елмен сауда жасасуға мүдделі болады.

And, second, a country is likely to conduct more trade with big countries that have strong domestic demand, rather than with smaller countries that have weak demand.


Германияның сыртқы саудасына қатысты соңғы деректер осы екі ережені, әсіресе екіншісін, қуаттап отыр.

The latest German trade data confirm both rules, but especially the second one.


Үлкен болғанымен, географиялық тұрғыдан шалғай ел кіші елден тек көлемі жағынан ғана емес, түрі жағынан да өзгеше болып келеді.

A big but geographically distant country is different not only in size, but also in kind from a smaller one.


Сауда туралы келісімдер жасасқанда, әсіресе қазір Ұлыбритания мен АҚШ-та күшейіп тұрған саяси атмосферадағы пікірталастар кезінде осы қағидаларды жиі ұмытып кете береді.

This is too often forgotten in discussions about trade agreements, especially in such charged political atmospheres as currently prevail in the United Kingdom and the US.


Ұлыбританияның Қауымдар палатасы Еуропа одағынан шығу процесін бастау туралы заңды қабылдап қойды, ал Лордтар палатасы заңға Ұлыбританияда тұратын Еуроодақ азаматтарын қорғайтын баптар енгізілуін талап етіп отыр.

In the UK, the House of Commons has already adopted a bill to establish a process for withdrawing from the European Union; but the House of Lords is now demanding that the bill be amended to protect EU nationals living in the UK.


Өткен айда Лордтар палатасындағы пікірталаста сөйлеген сөзімде мен Брекзит Ұлыбританияның экономикалық саясатына төніп тұрған ең үлкен сын-қатер болмағанымен, оның өнімділіктің азаюы, білім беру, біліктілікті арттыру бағдарламаларының нашарлауы, географиялық теңсіздіктер сияқты мәселелерді қоздыратынын айтқанмын.

In my own brief contribution to the marathon House of Lords debate last month, I argued that, even if Brexit is not the UK’s biggest economic-policy challenge today, it will likely exacerbate other problems, including persistently low productivity growth, weak education and skills-training programs, and geographic inequalities.


Оның үстіне, мен егер Британия Брекзиттен кейін жақсы өмір сүргісі келсе, Қытай мен Үндістаннан өзгеше, мақсатты да амбициялық сауда жоспарын жасауы керек деп ескерткенмін.

Moreover, I warned that the UK will need to adopt a far more focused and ambitious approach to trade, not unlike that of China or India, if it is to fare well after Brexit.


Өкінішке қарай, Ұлыбританияның Брекзиттен кейінгі сауда стратегиясына ішкі саясат ықпал етіп отыр, олар экономиканың ащы шындығын ескерместен, Австралия, Канада, Жаңа Зеландия сияқты Достастық елдерімен жаңа сауда келісімдерін жасаймыз деп «патриоттық» рухта әрекет етіп жатыр.

Sadly, the UK’s post-Brexit trade strategy is being determined by internal politics, such that it is “patriotic” to focus on new trade deals with Australia, Canada, New Zealand, and others in the Commonwealth, while ignoring harsh economic realities.


Жаңа Зеландия – әдемі ел шығар, бірақ оның ерекше үлкен экономикасы жоқ, оның үстіне ол Британиядан шалғайда жатыр.

New Zealand may be a beautiful country, but it does not have an especially large economy, and it is a very long way from the UK.


Трамптың доллармен ойнауы


Трамптың жеңісінен соң біраз шарықтаған доллар сәуір айынан құлдырай бастады.

After soaring in the wake of Trump’s victory, the dollar’s value began to slide in April.


Мұны бірнеше себеппен түсіндіруге болады.

There are various explanations for this.


Трамптың көптен күткен экономикалық өсім бағдарламасы жүзеге аспады, әрі оны Конгрестен өткізудің де еш мүмкіндігі қалмады.

One is that Trump’s much-anticipated economic-growth agenda has not materialized, and stands no chance of making it through Congress.


Екіншіден, әлемнің қалған бөлігі, соның ішінде әсіресе еуроаймақ Трамп сайланғалы бері күткендегіден жақсы нәтижеге жетті.

Another is that the rest of the world, not least the eurozone, has performed better than expected since Trump’s election.


Мен ондаған жылдар бойы валюта нарығының қыр-сырына терең бойлап, осы салаға уақытымды сарп еткенмін, сондықтан болып жатқан нәрсенің барлығын толық білу ақылға сыймайтыны анық дер едім.

I spent decades immersed in the intricacies of the foreign-exchange market, so I know that it is foolhardy to assume that one can ever know everything that is going on.


Дегенмен, бүгінгі тенденциялардың циклдық түсіндірмелерінен бөлек үшінші бір түсіндірме айқындалып келе жатыр: нарықтар доллар құнының үстіне Трамп президенттігінің кесірінен болған белгісіздіктің үстемақысын қосып отыр.

Still, beyond the cyclical explanations for today’s trends, a third explanation has become increasingly clear: markets have built in a risk premium for the dollar, to account for the uncertainties that Trump’s presidency has introduced.


Доллар мен басқа валюталардың арасындағы жасырын тепе-теңдікті есептеу барысында барлық жағынан тең болған жағдайда валюта қай бағамен «сатылуы» керектігін анықтайтын процесті жасап шығардым.

In the course of estimating the underlying equilibrium value of the dollar and other currencies, I have developed a process for approximating where a currency “should” be trading, all things being equal.


Бұл процесс жалпы жақсы қызмет етті, себебі шетел валютасымен саудада барлығы бір нәрсеге қызмет етеді.

This process has generally served me well, insofar as anything can serve one in the world of foreign exchange.


Мұнымыз жалпылама болса да шындыққа жақын деп тұжырымдай келе, валютаның шынайы бағасынан ауытқушылық - белгілі бір үстеме немесе жеңілдіктің нәтижесі болуы мүмкін деген қорытынды жасаймыз.

And assuming that it is at least vaguely accurate, we can conclude that any resulting deviation in the actual value of a currency represents some kind or premium or discount.


Дәстүрлі экономикалық теория бойынша валютаның айырбас бағамы сатып алу мүмкіндігі паритеті шеңберінде есептеледі (PPP): егер белгілі бір тауарлар тобы доллармен де, еуромен де бірдей сомаға алынатын болса, онда айырбас бағамы 1:1 болады.

According to conventional economic theory, the exchange rate can be calculated in terms of a currency’s so-called purchasing power parity (PPP): if the same basket of goods can be purchased with the same number of euros as dollars, then the exchange rate is 1:1.


Бірақ, 1990-жылдардың басында бұл әдістің тиімсіз екенін түсіндім, бұл жүйе (инфляцияны қоса есептегендегі) шынайы айырбас бағамы өзгеше болуы мүмкін екендігін ескермейді.

But in the early 1990s, I came to regard this approach as insufficient, because it failed to take into account that the underlying real (inflation-adjusted) exchange rate could itself vary.


Бела Баласса, Пол Самуэльсон және Джон Уильямсон – айырбас бағамының шынайы тепе-теңдігін есептеген алғашқы ғалымдар, идеалды өмірде айырбас бағамы, сондай-ақ, төлем балансы мен толық жұмыспен қамтылуға байланысты болмақ.

Béla Balassa, Paul Samuelson, and John Williamson were among the earliest economists to estimate the real exchange-rate equilibrium that, in a perfect world, also reflects the balance-of-payments and full-employment equilibria.


Кейіннен Goldman Sachs-қа барғанымда бұл құрылымның «динамикалық теңгермелі (шынайы) айырбас бағамы» (GSDEER) деген өте қарапайым түрін жасап шығардым.

But when I was at Goldman Sachs, I developed my own very simple version of this framework: the Dynamic Equilibrium (Real) Exchange Rate (GSDEER).


Қазіргі уақытта GSDEER бойынша еуро-доллар айырбас бағамы 1 еуроға 1,20 АҚШ долларынан келеді. Яғни, доллар шамамен 6-7 пайызға артық бағаланып отыр.

Right now, the GSDEER for the euro-dollar exchange rate is around €1:$1.20, which would suggest that the dollar is overvalued against the euro by about 6-7%.


Мұнымен бірге мен «түзетілген GSDEER» деген жүйені ойлап таптым, ол АҚШ пен еуроаймақ арасындағы шынайы пайыздық үстеме айырмасын ескере отырып, қазіргі экономикалық циклға ыңғайлы, «теңгермелі» ставканы түзетіп береді.

I also developed what I called the Adjusted GSDEER, which corrects the “equilibrium” rate for the ongoing economic cycle, by accounting for factors such as the real interest-rate differential between the US and the eurozone.


Сандық жеңілдету эффектілері де, қандай пайыздық үстеме болуы керек деген де – пікірталасқа арқау болатын мәселелер. Бірақ меніңше, инфляциялық болжамдарды ескере отырып түзетілген онжылдық мемлекеттік облигациялар дифференциалын қолдануға болады.

Which interest rate is best for making comparisons is a matter of debate, as are the effects of quantitative easing; but I see no good reason not to use the ten-year government bond differential, adjusted for inflation expectations.


Демек, еуро-доллар айырбас бағамының түзетілген GSDEER көрсеткіші 7 маусымда €1:$1.0590 болды.

Accordingly, the Adjusted GSDEER for the euro-dollar exchange rate, as of June 7, was €1:$1.0590.


Сол күні доллардың еуроға шаққандағы бағамы $1.1250 шамасында болғанын ескерсек, доллардың шынайы бағасынан 6 пайыздай арзан болып тұрғанын байқаймыз.

Given that the dollar was trading at around $1.1250 against the euro on that day, this suggests that the dollar is actually around 6% weaker than it should be.


Трамптың Азиядағы тарихи мүмкіндігі


ВАШИНГТОН – Сайланғанына бір жыл болғанда АҚШ президенті Дональд Трамп Азияға алғашқы сапарына шықпақ.

WASHINGTON, DC – A year after his election, US President Donald Trump is making his first official visit to Asia.


Ресми ақпаратқа сенсек, президент болғалы бергі ең ұзаққа созылатын 12 күндік сапарында ол АҚШ пен оның басшысының сенімділігіне деген күмәнді сейілтуді көздейді.

The 12-day tour of five countries – Trump’s longest foreign trip so far – will, according to official briefings, focus on easing doubts about the reliability of the United States and its leader.


Азияның АҚШ-қа төндіріп отырған қиындықтары мен мүмкіндіктерін ескерер болсақ, бұл – аса бір амбициялық мақсат емес.

Given the challenges and possibilities for the US in Asia, that is an unambitious goal.


АҚШ президенті сапарын Американың Жапониямен және Оңтүстік Кореямен арадағы одағын қайта нығайтудан бастамақ. Әсіресе сайлау науқаны кезінде Трамп бұл елдерді көп кемсіткен еді.

Trump will start his trip by reinforcing America’s alliances with Japan and South Korea – alliances that he previously discounted and belittled, particularly during his campaign.


Ал Пекинге барғанда ол Қытайды БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінде Солтүстік Кореяға қарсы санкцияларды күшейту туралы ұсынысын қолдауға көндіріп көрмек.

The aim is to buttress his demand, which he will reiterate when he reaches Beijing, that China follow through on its pledges in the United Nations Security Council to tighten sanctions on North Korea.


Бұдан соң Трамп Вьетнам мен Филиппинге табан тіремейді.

Next, Trump will head to Vietnam and the Philippines.


Бұл елдермен жақсы қарым-қатынаста болу арқылы АҚШ Қытайдың Оңтүстік-шығыс Азиядағы ықпалын тежеп отырады.

Close relations with both are necessary to underpin ongoing US efforts to challenge China’s growing influence in Southeast Asia.


Барак Обама әкімшілігі бұл аймаққа ықпал үшін Қытаймен арадағы күресте ала-құла нәтиже көрсетті.

President Barack Obama’s administration had mixed results in competing for influence with China.


Трамп әкімшілігінің өкілдері соңғы кездері «АҚШ жалпы Үнді-Тынық мұхит аймағына арнап жаңа стратегия қабылдайды» дегенді де меңзеп келеді.

Trump administration officials have lately hinted that the US may, at some point, devise a new strategy for the entire Indo-Pacific region.


Ал Қытай басшылары болса жаңа келісімдер туралы жариялап, Қытай нарығының шетелдіктер үшін жабық тұрған кей бөліктерін ашуды ойластыратындарын айтып жатыр.

Chinese officials, for their part, have indicated that they will announce new agreements and consider opening parts of the Chinese market that are now closed to outsiders.


Әзірге бәрі жақсы сияқты.


Аймақтағы ресми адамдармен сөйлескеннен соң Америка одақтастары мен достарына алдын ала күн тәртібінің бермегенін білдік. Әдетте жаңа бір маңызды саясатты қолға алардың алдында ұсыныс беруші тарап бұған негіз қалау үшін алдын ала ақпарат жібереді.

Talks with officials around the region reveal that America’s friends and allies have not received the sort of advance briefings that are normally used to prepare the ground for important new policies and undertakings.


Оның үстіне, сапардың қарсаңындағы ақпараттар мен мәлімдемелер қазір болып жатқан саяси және стратегиялық трендтермен үйлеспей отыр, қазіргі жағдайда АҚШ өзінің Азияға қатысты саясатын нақтылап түсіндіруі керек.

More fundamentally, briefings and statements in the run-up to the trip have shown no regard for major political and strategic trends that are now converging – trends that must inform any comprehensive US policy toward Asia.


Бірінші тренд – қырғиқабақ соғыстан кейін қалыптасып, АҚШ үстемдік еткен бірполярлы әлемдік тәртіп бәсеңдеп, оған қарсы державалар бас көтере бастады.

The first such trend is the decline of the US-led unipolar world order that has prevailed since the end of the Cold War, and the reemergence of great power rivalries.


Қытай, Ресей, Еуропа және Таяу Шығыс жаңа бағытты таңдады, ал Американың бұрынғыдай оларға ықпал ететін күші жоқ.

China, Russia, Europe, and the Middle East are all headed in new directions, and America no longer has the capacity it once did to influence them.


Трамп әкімшілігі тоқмейілсігенін қойып, бәсекелес коалиция құруға ұмтылуы керек.

The Trump administration needs to abandon its complacency and pursue competitive coalition-building.


Трамптың виртуалды «дуалы»


КЕМБРИДЖ – Көп жағынан алып қарағанда Республикалық партияның АҚШ-та «шекараны реттеу салығын» енгізу жоспары – президент Дональд Трамптың АҚШ пен Мексика шекарасына физикалық дуал тұрғызу идеясының виртуалды қосымшасы іспетті.

CAMBRIDGE – In many ways, the Republican Party’s plan to implement a “border adjustment tax” in the United States is the virtual complement of the physical wall President Donald Trump plans to erect on the US-Mexican border.


Трамптың дуал тұрғызу идеясы сияқты «шекараны реттеу салығы» туралы бастаманы да қоғамдық сана қабылдай алмады, бірақ ақыр соңында бұл идея қарапайым америкалықтың өміріне көп кері әсерін тигізбек.

Although the border adjustment tax has not seeped into public consciousness in nearly the same way as Trump’s physical wall has, it could end up affecting the average American a lot more – and not necessarily in a good way.


Бір қарағанда, мұндағы басты идея – импортқа салынатын салықты, айталық 20 пайызға өсіріп, дәл сондай соманы экспорт салығынан алып тастау.

On the surface, the basic idea is to slap a tax of, say, 20% on imports, and to provide tax breaks worth a similar amount on exports.


Популистердің көбінің басты реакциясы – бұл АҚШ-та жұмыс орындарын ашу үшін айрықша жағдай жасайды, себебі ол импортқа қырын қарап, экспортты қолдайды.

Most populists’ gut reaction is that this must be fantastic for US jobs, because it discourages imports and encourages exports.


Өкінішке қарай, көпшілік айтып жүргендей, мұнда қисындық тұрғыда бір үлкен олқылық бар: АҚШ-та тербелмелі айырбас курсы қалыптасқан.

Unfortunately, as many have pointed out, there is a loose screw in this logic, which is that the United States has a floating exchange rate.


Шекараны реттеу салығының бір «нәтижесі» - доллар күшейеді, бұл америкалықтардың импорттық заттарды сатып алуына жағдай жасайды (себебі доллармен шетел валютасын көбірек алуға мүмкіндік туады); бір жағынан күшті доллардың кесірінен АҚШ-тың экспорттық тауарлары шетелдіктер үшін қымбатқа түседі.

A stronger dollar – a likely result of imposing a border adjustment tax – makes it cheaper for Americans to buy imports (because a dollar buys more foreign currency); conversely, a stronger dollar makes US exports more expensive to foreigners.


Іс жүзінде айырбас бағамының әсерін салық арқылы жабуға болады, демек сауда балансы өзгеріссіз қалады.

In fact, the baseline textbook result is that the exchange-rate effect would fully offset the tax, leaving the trade balance unchanged.


Егер сіз республикалықтардың ұсынып отырғаны «фокус-мокус» деп есептесеңіз, мұныңыз да жөн шығар, бірақ мұны әзірге есімізде сақтай тұрайық.

If you think the Republicans’ proposal sounds like hocus pocus, you might be right, but let’s hold that thought.


Аса беделді экономист-ғалымдардың бірнешеуі шекара салығын мүлде басқа бір себеппен қолдап отыр.

Several highly regarded academic economists favor the border adjustment idea, but for entirely different reasons.


Олар шекараны реттеу салығының саудаға әсерін азайту үшін айырбас бағамы өседі дегенге имандай сенеді.

They take it as an article of faith that the exchange rate will in fact rise to neutralize the trade effects of a border adjustment tax.


Бірақ, олар мұны бәрібір қолдайды.


Біріншіден, АҚШ-тың импорты экспорттан әлдеқайда көп, бұл үлкен сауда дефицитін туғызады, оның көлемі («ағымдағы шот») ЖІӨ-нің 2,5 пайызына жетуі мүмкін.

First, the US imports a lot more than it exports, so it runs a large trade deficit, with the broadest measure (the “current account”) at around 2.5% of GDP.


Бұл - осыдан он жыл бұрынғы ЖІӨ-нің 6 пайызы көлеміндегі дефицитпен салыстырғанда үлкен прогресс, бірақ АҚШ-та экспорттан гөрі импорттың ауқымы әлдеқайда үлкен. Демек, үкімет экспорт салығы жеңілдіктерімен салыстырғанда импортқа салынатын 20 пайыздық салықтан әлдеқайда көп ақша жинайды деген сөз.

While that is a vast improvement over the 6%-of-GDP deficits the US was running a decade ago, the US still imports considerably more than it exports, meaning the government stands to collect far more revenues from its 20% tax on imports than it would have to give in tax breaks to exporters.


Оның үстіне, салықты субсидиялау кестесі жылына шамамен 90 миллиард доллар кіріс келтіреді.

Indeed, the tax-subsidy schedule could, on paper at least, bring in roughly $90 billion a year.


Сиқыр бұл жерден бітпейді.


Импорт пен экспортты «біз бен олар» деп түсінетіндердің көбі таң қалатын шығар, бірақ шындығында барлық сауданың жартысы фирманың өз ішінде жүреді, яғни транзакциялар АҚШ-тың бір компаниясының шетелдегі бөлімшелерімен арада болады.

Although it might surprise people who are used to thinking of imports and exports as a pure “us versus them” phenomenon, in fact roughly half of all trade is intra-firm – transactions between foreign and US divisions of the same company.


Әлемдегі ең жоғары корпоративтік салық АҚШ-та болғандықтан, фирмалар шетелдердегі еншілес компанияларына активтерін көбірек шоғырландырып, АҚШ компанияларына неғұрлым аз қалдыруға тырысады.

And because US corporate taxes are among the world’s highest, firms will go to great lengths to assign as much value as they can to foreign subsidiaries, and as little as possible to US companies.


Бұлай істеу үшін олар фирма ішіндегі импортқа бухгалтерлік бағаны жасанды түрде жоғары етіп қояды да, экспортқа жасанды түрде төмен бухгалтерлік баға белгілейді.

One way to do this is by putting an artificially high bookkeeping price on intra-firm imports, and an artificially low bookkeeping price on exports.


Бағасын асыра не кеміте көрсету – салық пен тексеруден жалтарудағы уақыт тезінен өткен ең оңтайлы әдістер.

Under- and over-invoicing is a time-honored way to get around taxes and controls.


Қытайдың үлкен таяқшалары


НЬЮ-ХЕЙВЕН – АҚШ президенті Дональд Трамптың әкімшілігі Қытайдың артынан түсіп, ірі қателік жасап отыр.

NEW HAVEN – US President Donald Trump’s administration is making a major miscalculation by going after China.


Олар көптеген экономикалық және саяси санкцияларды қолдануды жоспарлап жатқандай, оның ішінде жазалаушы тарифтерді қолданып, Қытайды «валюталық манипулятор» деп атаудан бастап “бір Қытай” деген ұстаныммен өткен шамамен 40 жылдық дипломатиялық еңбекті шетке ысырып, Тайваньмен жақындасу да бар.

It appears to be contemplating a wide range of economic and political sanctions – from imposing punitive tariffs and designating China as a “currency manipulator” to embracing Taiwan and casting aside some 40 years of diplomacy framed around the so-called One-China policy.


Бұл стратегияның зардаптары зор болады.


Себебі бұл жаңадан күшейген АҚШ қарсыласымен шайқасу үшін барлық артықшылықтары қолында, және Қытайдың қандай да болсын жауабы ескерілмесе де болады деген қате сенімге негізделген.

It is based on the mistaken belief that a newly muscular United States has all the leverage in dealing with its presumed adversary, and that any Chinese response is hardly worth considering.


Ақиқаттан бұрын мұндай алыс болмаппыз.

Nothing could be further from the truth.


Әрине, АҚШ Қытайдың ірі экспорттық нарықтарының бірі және, осылайша, оның әсерлі 35-жылдық даму жолының орталық тірегі де сол болды.

Yes, the US is one of China’s largest export markets – and thus a central pillar of its spectacular 35-year development trajectory.


АҚШ нарығының жабылуы, әрине, Қытайдың экономикалық өсуін басады.

Closing off the US market would certainly crimp Chinese economic growth.


Бірақ АҚШ сондай-ақ, қазір Америкадағы үшінші ірі және тез дамып келе жатқан экспорт нарығы болып табылатын Қытайға тәуелді болып қалған.

But the US has also become heavily dependent on China, which is now America’s third largest and fastest-growing export market.


Ал, 1,25 трлн доллардан асатын қазынашылық облигация және басқа да долларға негізделген активтер иесі ретінде, Қытай Американың созылмалы бюджет тапшылығын қаржыландыруда маңызды рөл атқарды, ол экономикасын қолдау үшін жинақтары жеткіліксіз болған АҚШ-қа өз профицитінің көп бөлігін несиеге берді.

And, as the owner of over $1.25 trillion in Treasuries and other dollar-based assets, China has played a vital role in funding America’s chronic budget deficits – in effect, lending much of its surplus saving to a US that has been woefully derelict in saving enough to support its own economy.


Бұл екі жақты тәуелділіктің (психологтар өзара немесе ортақ тәуелділік деп атайтын ұғымның экономикалық эквиваленті) тамыры тереңде.

This two-way dependency – the economic equivalent of what psychologists call codependency – has deep roots.


1980-шы жылдардың басында, экономиканы күйреткен Мәдени революция кезінде, Қытай экономикалық өсудің жаңа көзін қатты іздеген еді.

Back in the early 1980s, in the wake of the Cultural Revolution, which left its economy in shambles, China was desperate for a new source of economic growth.


1970-шы жылдың соңы мен 1980-шы жылдардың басындағы стагфляцияның бір деструктивті айқасынан шыққан АҚШ та жаңа экономикалық рецептіні қажет етті.

Coming out of a destructive bout of stagflation in the late 1970s and early 1980s, the US also needed a new economic recipe.


Қиналған американдық тұтынушы екі мәселені де шешіп берді - Қытайдың өсуі үшін қуатты сыртқы қолдау көзі бола тұра ол Қытайда жасалған өнімдердің төмен бағасынан да пайда көрді.

The hard-pressed American consumer solved both problems, by becoming a powerful source of external support for Chinese growth and by benefiting from the lower prices of products made in China.


Екі ел осылайша бір-бірінің қажеттіліктерін шешетін ыңғайлы да ебдейсіз некеге тұрды.

The two countries thus entered into an awkward marriage of convenience that served each other’s needs.


АҚШ Басты тұтынушы атағына ие болып, Қытай Басты өндіруші ретінде барған сайын қуатты экономиканы құрды.

China built an increasingly powerful economy as the Ultimate Producer while the US embraced the ethos of Ultimate Consumer.


Адамдарда тәрізді, экономикалық өзара тәуелділік сайып келгенде өте деструктивті қарым-қатынас болып табылады.

As in the case of humans, economic codependency is ultimately a very destructive relationship.


Өзара тәуелділіктің қанағаттану фазасымен көздері жабылған АҚШ мен Қытай екеуі де өз жолынан адасты.

Blinded by the gratification phase of codependency, both the US and China lost their way.


Американың Қытайға қысымының салдары ауыр болмақ


НЬЮ-ХАВЕН – Қыңыр кісі бір жақ болып, АҚШ президенті Дональд Трамп Қытаймен сауда соғысы болу мүмкіндігін тағы бір рет ескертті.

NEW HAVEN – Seemingly at odds with the world, US President Donald Trump has once again raised the possibility of a trade conflict with China.


Тамыздың 14-інде ол АҚШ-тың сауда жөніндегі өкіліне Қытайдың зияткерлік меншік құқығын бұзуына қатысты тергеу жүргізуді тапсырды.

On August 14, he instructed the US Trade Representative to commence investigating Chinese infringement of intellectual property rights.


Бұл әрекетін АҚШ-тың 1974 жылғы «Сауда актісінің» 301-бабына негіздеген Трамп әкімшілігі Қытай импортына жоғары әрі кең ауқымды тарифтер енгізуі мүмкін.

By framing this effort under Section 301 of the US Trade Act of 1974, the Trump administration could impose high and widespread tariffs on Chinese imports.


Бұл – елеусіз ғана жайт емес.

This is hardly an inconsequential development.


АҚШ-тың сауда жөніндегі өкілінінің «Қытайдың ДСҰ талаптарын орындауына қатысты есебінде» Қытайға қысым жасауға біраз негіз бар болғанымен, жазалау шаралары АҚШ-тың бизнесі мен тұтынушыларына біршама зардабын тигізбек.

While there may well be merit to the allegations, as documented in the latest “USTR Report to Congress on China’s WTO Compliance,” punitive action would have serious consequences for US businesses and consumers.


Мұны қаласа да, қаламаса да, бұл – әлемнің ең ірі екі экономикасының арасындағы тамыры тереңге кеткен өзара тәуелді қарым-қатынастың нәтижесі.

Like it or not, that is an inevitable result of the deeply entrenched codependent relationship between the world’s two largest economies.


Адамдар арасындағы өзара тәуелді қарым-қатынаста араластықтың шарттарын бір жақ өз білгенімен өзгертетін болса, бұған қорланған екінші жақ дәл солай әрекет жасайды.

In a codependent human relationship, when one party alters the terms of engagement, the other feels scorned and invariably responds in kind.


Мемлекеттер мен олардың басшылары да дәл сондай.

The same can be expected of economies and their leaders.


Яғни, сауда соғысының негізгі ерекшелігі – қарымта қайтаруға тырысу, яғни Қытай Американың әрекеттеріне сол деңгейде жауап береді.

That means in a trade conflict, it is important to think about reciprocity – specifically, China’s response to an American action.


Іс жүзінде, Трамптың гамбитіне ресми түрде жауап берген Қытайдың Сауда министрі осыны аңғартты.

In fact, that was precisely the point made by China’s Ministry of Commerce in its official response to Trump’s gambit.


«Қытай өзінің заңды құқықтарын шешімді түрде қорғау үшін барлық тиісті шараларды қолданады» деп уәде берді Қытайдың министрі.

China, the ministry vowed, would “take all appropriate measures to resolutely safeguard its legitimate rights.”


АҚШ-тың Қытайды жөнді-жөнсіз айыптай бергеніне алданған жұрт Қытай қарымта жауып қайырса, мұның салдары қандай болуы мүмкін екендігіне мән бермей келеді.

Caught up in the bluster of the US accusations being leveled at China, little attention is being paid to the potential consequences of Chinese retaliation.


Мұның үш экономикалық салдары болуы ықтимал.


Біріншіден, Қытай тауарлары мен қызметтеріне тарифті өсірген жағдайда америкалық тұтушыларға салынатын салық та соншалық өседі деген сөз.

First, imposing tariffs on imports of Chinese goods and services would be the functional equivalent of a tax hike on American consumers.


Қытай өндірушілерінің еңбек күші шығындары Америкадағы басты тасымалдаушылардың еңбек күші шығындарының бестен бірі ғана.

Chinese producers’ unit labor costs are less than one fifth those of America’s other major foreign suppliers.


Қытай тауарларына деген сұранысты басқа жаққа бұрғаннан соң импортталған тауалардың бағасы да шарықтайтыны сөзсіз.

By diverting US demand away from Chinese trade, the costs of imported goods would undoubtedly rise sharply.


Импорт бағасының қымбаттауы және мұның инфляцияға әсер ету ықтималдығы отыз жылдан бері жалақылары өспей келе жатқан АҚШ-тың орта таптағы жұмысшыларына ауыр соққы болмақ.

The possibility of higher import prices and potential spillover effects on underlying inflation would hit middle-class US workers, who have faced more than three decades of real wage stagnation, especially hard.


Екіншіден, Қытайға қарсы сауда соғысы АҚШ-та пайыздық мөлшерлеменің өсуіне алып келуі мүмкін.

Second, trade actions against China could lead to higher US interest rates.


Бүгінде АҚШ Қазынашылығы құнды қағаздарының 30 пайызы шетелдіктерге тиесілі. Биылғы маусым айындағы соңғы ресми деректерге қарағанда, Қытайдың АҚШ-тағы активтерінің құны 1,15 триллион, яғни жалпы шетелдік активтердің 19 пайызы, ал Жапония 1,09 триллион доллардың активтеріне ие.

Foreigners currently own about 30% of all US Treasury securities, with the latest official data putting Chinese ownership at $1.15 trillion in June 2017 – fully 19% of total foreign holdings and slightly higher than Japan’s $1.09 trillion.


Ұлттық қарыз және әлемдік тәртіп


ПРИНСТОН – Жаңа жыл басталғалы әлемдік тәртіптің өзгеретіні белгілі болды.

PRINCETON – As we entered the new year, all indications pointed to a remaking of the global order.


Дональд Трамп АҚШ-тың президенті қызметіне кірісті, Қытай төрағасы Си Цзиньпин Давоста жаһандануды жақтап сөз сөйледі, Марин Ле Пен, Гирт Уилдерс сияқты әсіреоңшыл саясаткерлер Германияның Кобленц қаласында «Еуропаның балама саммитін» өткізді.

Donald Trump was inaugurated as President of the United States, Chinese President Xi Jinping delivered a defense of globalization at Davos, and far-right leaders such as Marine Le Pen and Geert Wilders held an “alternative European summit” in the German city of Koblenz.


Трамп пен оның Еуропадағы жақтастары жаһандануды жамандаса, Си Цзиньпин оны қызғыштай қорғауға кірісті.

Trump and his populist allies in Europe have denounced globalization, while Xi now stands as its principal defender.


Алайда, әсіресе Трамптың бұл пікірі қайшылыққа толы: ұлттық экономикалық мүдделерді көздеу халықаралық ынтымақтастықты онша қажет етпегенімен, қауіпсіздікті қорғау саласында ынтымақтастық өте-мөте керек.

But Trump’s message, in particular, is conflicted: pursuing strictly national economic interests may require less international cooperation, but bolstering security requires more.


Трамптың инаугурацияда сөйлеген сөзі АҚШ-ты Екінші дүниежүзілік соғысқа қатыспауға шақырған «Американың бірінші комитетінің» баспасөз хатшысы болған расист ұшқыш Чарльз Линдбергтің изоляционистік риторикасын еске түсірді.

The nationalist thrust of Trump’s inaugural address echoed the isolationism championed by the racist aviator Charles Lindbergh, who, as a spokesman for the America First Committee, lobbied to keep the US out of World War II.


Енді Трамп америкалықтардың басындағы экономикалық қиындық үшін бұдан бұрынғы басшыларды кінәлап, АҚШ-тың соғыстан кейінгі тәртіпті қалыптастырып, ұстап тұрудағы тарихи рөлінен бас тартты.

And now Trump, blaming previous US leaders for the economic hardships confronting many Americans, has renounced the country’s historical role in creating and sustaining the post-war order.


«Ғаламдық Америкаға» қарсылар бұрын да болғанымен, бұл пікірді АҚШ президентінің айтуы – ерекше жаңалық.

While his objection to “global America” is not new, hearing it from a US president certainly is.


Трамптың бұл көзқарасы қарыз саясатына негізделген.

Trump’s vision is centered on the politics of debt.


Қарыз арқылы қаржыландырылатын ірі бизнесті бақылап үйренген ол қарызды қайтару шарттарын өзгерту арқылы «басқа елдер» Америкадан алып кеткен нәрселерді қайтаруға болады деген ой түйген.

Having overseen a large debt-financed real-estate business, his intuition is that debt renegotiation can be used to win back for America what “other countries” have supposedly taken from it.


Ол Қытай мен Германияға шүйлігіп отыр, себебі олар 2015 жылы АҚШ-пен екіжақты саудада тиісінше 366 миллиард және 74 миллиард доллар оң сальдоға қол жеткізген.

He has focused on China and Germany, because they maintain large bilateral trade surpluses with the US – totaling $366 billion and $74 billion, respectively, in 2015.


Инаугурацияның алдында ол неміс көліктерінің импортына жоғары тариф енгізетінін айтты, соның ішінде BMW-ға ерекше тоқталды.

Just before the inauguration, he suggested that he might impose high tariffs on imported German cars, singling out BMW with particular relish.


Ағымдағы операциялар бойынша есеп-шоттарда профицитті ұлғайтқан екі елдің де АҚШ-тан алашақтары өте көп. Қытайда бұл мемлекеттік қарыз түрінде болса, Германияда – қауіпсіздендірілген активтер күйінде.

With their accumulated current-account surpluses, both countries have built up large claims on the US, in the form of government debt for China and a wide variety of securitized assets for Germany.


Қытайдың сыртқы резервтері жылдам азайып жатса, Германиянікі көбею үстінде.

While China’s foreign reserves are now rapidly falling, Germany’s are rising.


Бірақ, екі жағдайда да Американың екіжақты дефицитті жою әрекетінің соңы америкалықтарды кедейлендіре түседі.

But, in both cases, immediately eliminating America’s bilateral deficits would simply make Americans poorer.


Грекияның Еуропаның басқа елдерімен арадағы дефицитті бірден жойып тастағанынан мұның еш айырмасы болмай қалар еді.

It would be no different than if Greece suddenly eliminated its large deficits with the rest of Europe.


Бұрындары АҚШ саясаткерлері ел ішіндегі жұмыс орындарын көбейту үшін профициті бар елдерді бюджет дефицитін арттырып, ақша-несие саясатын жұмсартуға көндіріп келген. Соның арқасында олар көбірек дамып, Американың тауарларын көп ала бастайтын.

In the past, US policymakers have tried to spur domestic job creation by getting the surplus countries to run budget deficits or loosen their monetary policy, so that they could grow faster and buy more American goods.


АҚШ-тың бұрынғы президенттері Джимми Картер мен Рональд Рейган 1970-жылдардың соңы мен 1980-жылдары осы тактиканы қолданған, президент Барак Обама да 2009 жылы басталған еуро дағдарысының орта тұсында осы әдісті тағы пайдаланды.

Former US Presidents Jimmy Carter and Ronald Reagan took this tack in the late 1970s and 1980s, and President Barack Obama did so again in the middle of the euro crisis that began in 2009.


Бұл – халықаралық экономикалық жүйедегі реттеудің классикалық формасы, сондықтан АҚШ-тың бұрынғы басшылары екіжақты қысым жасау, G7 және Халықаралық валюта қоры сияқты халықаралық институттар арқылы осы әдісті пайдаланып келген.

This is the classic form of adjustment in the international economic system, and past US administrations pursued this method by applying bilateral pressure, and by working through international institutions such as the G7 and the International Monetary Fund.


Дегенмен, бұл келіссөздер көбіне әркелкі нәтиже беріп отырған.

But these negotiations have always had rather mixed outcomes.


Халықаралық валюта нарығын «трамптандыру»

Trumping the International Monetary System


ГОНКОНГ – АҚШ-тың жаңа сайланған президенті Дональд Трамптың қаңтарда қызметіне кіріскен соң нақты не істейтінін айту қиын.

HONG KONG – It is difficult to know exactly what US President-elect Donald Trump will do when he takes office in January.


Дегенмен, ол қазірдің өзінде салықтарды азайтып, инфрақұрылым шығындарын арттыруға уәде беріп отыр.

But he is all but guaranteed to pursue tax cuts and increased infrastructure spending.


Соның арқасында қаржы нарығы АҚШ-тың экономикасы қарқындап өседі деп болжап отыр, ал бұдан доллардың әлемнің көп валюталарына, соның ішінде Қытай юаніне шаққандағы бағамы өсіп, дамушы экономикалардан капитал қаша бастайды деген пікір бар.

As a result, financial markets are anticipating faster growth in the United States – a perception that is boosting the dollar’s exchange rate against most currencies, including the renminbi, and triggering capital flight from emerging economies.


Трамптың Қытайға тариф енгіземін деген уәдесіне қарамастан, күшейген доллар Американың саудадағы бәсекелестігіне кесірін тигізеді.

Notwithstanding Trump’s vow to impose tariffs on China, a resurgent dollar will hurt America’s trade competitiveness.


Оның үстіне, Халықаралық Валюта қорының есебі бойынша, биылғы маусымда доллар 10-20 пайызға асыра бағаланған.

After all, according to the International Monetary Fund, the dollar was already about 10-20% overvalued in June.


Бірақ, мәселе мұнда ғана емес.


Сауда - елдің сыртпен байланыстағы дисбалансын реттеу үшін көтеріліп не төмен түсіп тұратын валюта курсының негізгі қозғаушысы саналатын, ал қазір капитал ағынының ауқымдылығы сондай, ол валюта курсын реттеуге бұрынғыдан көп ықпал етеді.

While trade is supposed to be the primary driver of exchange rates, which should rise or fall to correct countries’ external imbalances, capital flows have grown to the point that their role in guiding exchange rates is now much larger.


Осы тұрғыдан алғанда, нарықтың АҚШ-тағы өсім туралы оптимизмі бұрынғыдан да үлкен дисбалансқа ұшыратып, халықаралық валюта жүйесін күйретуі мүмкін.

In this context, market optimism about US growth could lead to ever-larger imbalances and possibly disrupt the international monetary system.


2010 жылы Англия банкінің бұрынғы басшысы Мервин Кинг әлемдегі қаржы дисбалансын «Судоку» ойынымен сипаттап, кестенің ішіндегі сандарды өз бетіңмен таңдау мүмкін еместігін айтқан.

In 2010, former Bank of England Governor Mervyn King famously used the game of Sudoku to depict global savings imbalances, highlighting that the numbers in the table cannot be chosen independently.


Елдердің барлығы жұмыссыздықты толық жойып, қоры көп елдер сауда балансында профицитке қол жеткізгісі келсе, қоры аз елдер сауда дефицитін азайта алмайды.

If, for example, all countries want to achieve full employment, and high-saving countries target a trade surplus, the low-saving countries cannot target a lower trade deficit.


Сондықтан, АҚШ Федералдық резервінің бұрынғы төрағасы Бен Бернанке АҚШ-ты «профицит сақтаушы» елдерге қаржылық бақылауды уысынан шығарып алды» деп айыптады, бұл арқылы ол сауда ағындарын меңзеп тұр.

So when former US Federal Reserve Chair Ben Bernanke blamed the loss of monetary control in the US on the “surplus saving” countries, he had a point – at least with regard to trade flows.


Іс жүзінде ұлттық ақшалары резервтік валюта саналмайтын елдер АҚШ пен Ұлыбритания сияқты резервтік валютасы бар елдерге шағым айта алатындай судоку кестесін мұнда да түзе аламыз.

In fact, we can also fill in a Sudoku table showing the stock of net foreign investment claims by non-reserve-currency countries on reserve-currency countries, mainly the US and the United Kingdom.


Тиісті инвестиция ағындарының кейбірі халықаралық нарықтағы профицит арқылы қаржыландырылған.

Some of the relevant investment flows have been funded through surplus credit in international markets.


1997-2007 жылдар аралығында АҚШ-та инвестиция дефициті 0,3 триллион доллар болса, Қытай, Жапония мен Германияда оның көлемі тиісінше, 1,2 триллион, 1,1 триллион және 0,8 триллионға артты.

From 1997 to 2007, the US net investment deficit widened by only $0.3 trillion, while the net investment surpluses of China, Japan, and Germany rose by $1.2 trillion, $1.1 trillion, and $0.8 trillion, respectively.


Германияны қоспағанда еуро аймағындағыдағы елдерде инвестиция дефициті жоғары болды. Он жыл ішінде олар 2,4 триллион доллар дефицит көрсетті, ал жалғыз Ұлыбританияда дефицит 0,5 триллион доллар болды.

The major investment-deficit players were the eurozone minus Germany, with a deficit of $2.4 trillion during that decade, and the UK, with a deficit of $0.5 trillion.


Келесі жеті жыл ішінде, 2014 жылға дейін Американың таза инвестициялық позициясы 5,7 триллион долларға дейін кеміп, ЖІӨ-нің 40,2 пайызын ғана құрады.

Over the next seven years, until 2014, America’s net investment position deteriorated by $5.7 trillion, producing a liability of 40.2% of GDP.


Бюджет шығындарын азайтудың арқасында Германияны қоспағандағы еуроаймақтың инвестициялық позициясы бұл аралықта еш өзгеріссіз қалды десе болады.

The net investment position of the eurozone minus Germany hardly changed during this period, due to fiscal retrenchment.


Ал Германиядағы инвестиция профициті 0,8 триллион долларға, Жапонияда 1,2 триллионға, Қытайда 0,7 триллионға өсті.

Meanwhile, Germany’s net investment surplus increased by $0.8 trillion, Japan’s rose by $1.2 trillion, and China’s was up by $0.7 trillion.


Экономикалық сауатсыздық сауда соғысын туғыза ма?

Will Economic Illiteracy Trigger a Trade War?


НЬЮ-ЙОРК – АҚШ президенті Дональд Трамптың билікке келгеніне 100 күн болғанда ол да, оның сауда жөніндегі хатшысы Уилбрус Росс та экономика факультетінің бірінші курсында оқитын студент жібермеуге тырысатын қателікке бой алдырып жатыр.

NEW YORK – Nearly 100 days after US President Donald Trump took office, he and his commerce secretary, Wilbur Ross, continue to commit an economic fallacy that first-year economics students learn to avoid.


Олар шын мәнінде қорлардың азаюынан болған Американың ағымдағы шот дефициті (немесе сауда дефициті) ағымдағы шот профициті бар Германия мен Қытайдың әділетсіз сауда саясатының кесірі деп санайды.

They claim that America’s current-account deficit (or trade deficit), which is in fact the result of America’s low and falling saving rate, is an indicator of unfair trade practices by Germany and China, two current-account surplus countries.


Олардың экономикалық білімсіздігі үлкен апатқа апарады.

Their embrace of economic ignorance could lead to disaster.


Тауарларды, қызметтерді, таза кіріс коэффициентін, және шетелдерден келетін трансферттік төлемдерді есептейтін ағымдағы шот сальдосы ішкі инвестицияны алып тастағандағы ұлттық жинақ қорына тең.

The current-account balance, measuring the balance of trade in goods, services, net factor income, and transfer payments from abroad, is equal to national saving minus domestic investment.


Бұл теория емес.


Бұл – жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) мен жалпы ұлттық кіріс (ЖҰК) арасындағы статистикалық сәйкессіздікті қоспағандағы көрсеткіш.

It’s an identity, save for any statistical discrepancy between gross national product (GDP) and gross national income (GNI).


Сен либерал әлде консерватор, популист әлде жалпы пікірді қолдаушы, кейнсишіл әлде ұсынысты көбейтуді жақтайтын адам болсаң да, барлығына бірдей ақиқат – осы.

It’s true whether you are liberal or conservative, populist or mainstream, a Keynesian or a supply-sider.


Тіпті Трамп пен оның барлық шешімдері де мұны өзгерте алмайды.

Even Trump and all his deal making can’t change that.


Ал қазір ол Американың өз ішіндегі жинақ қорының теңсіздігін дәлелдейтін дефициттің кесірінен сауда соғысын ашамын деп қорқытып отыр.

Yet he is threatening a trade war because of deficits that reflect America’s own saving-investment imbalance.


Инвестиция ұлттық жинақ қорынан асып кетсе, ағымдағы шот дефициті пайда болады, ал инвестиция қордан аз болса, онда профицит қалыптастады.

A country runs a current-account deficit if investment exceeds national saving, and runs a surplus when investment is less than national saving.


Ағымдағы шоты бірқалыпты елде инвестиция көлемі артса, жинақ қоры азайса, не осы екеуі қатар болса, дефицит қалыптасады.

For a country with a balanced current account, a deficit can arise if its investment rate rises, its saving rate falls, or some combination of the two occurs.


Айталық, АҚШ протекционистік саясат ұстанатын бір елмен сауда жасасты делік.

Suppose that the US is trading with foreign countries that maintain protectionist policies.


Егер бұл елдер сауда режимдерін либералдандырса, олар АҚШ тауарларын көбірек импорттай бастайды, ал бұл өз өндірісімен бәсеке туғызады.

If these countries liberalize their trade regimes, they will tend to import more US goods that compete with their own industries.


Импортпен бәсекелес сектордың ауқымы кішірейіп, жұмысшы мен капитал экспорт секторына көбірек ойысады.

The size of the import-competing sectors will then shrink, freeing up workers and capital to increase output in export sectors.


Экспорт ұлғайған сайын сырттан келетін валюта да ұлғайып, қымбаттаған импорттық тауарларды сатып алады.

As exports rise, so will the foreign-exchange earnings that pay for the higher import bill.


Айталық, АҚШ, керісінше, ағымдағы шот дефицитіне бола импортқа жаңа кедергілер орнатты делік.

Suppose, conversely, that the US imposes new import barriers in response to its current-account deficit.


Бұл импорттық кедергілер жұмысшылар мен капиталды экспорт секторынан алыстатып, импортпен бәсекелесетін секторға ығыстырады, соның кесірінен АҚШ-тың сауда балансы өзгеріссіз қалады, сөйтіп ұлттық табыс азайып, орташа өмір стандарттары төмендейді.

These import barriers would pull workers and capital into import-competing sectors and away from export sectors, roughly leaving the US trade balance unchanged while lowering national income and average living standards.


Импорттық кедергілер сауда саясаты арқылы емес, бюджет дефицитін төмендететін сауда салығы арқылы жасалса (сол арқылы үкіметтің жинақ қорын ұлғайтса), онда сауда дефициті азаюы мүмкін.

The trade deficit could fall if the import barriers were in the form of trade taxes that lowered the budget deficit (thereby raising government saving) but that effect would work through the budget, not through trade policy per se.


Шетелмен сауда кедергілерін азайту не АҚШ-тың сауда кедергілерін арттыру жоспарлары АҚШ-тағы жинақ қоры мен инвестиция көлеміне, сол арқылы АҚШ-тың ағымдағы шот балансына ерекше әсер етеді дейтіндей ешқандай себеп жоқ.

There is no particular reason why a reduction of foreign trade barriers or an increase in US trade barriers would have any first-order effects on the US saving and investment rates, and therefore on the US current-account balance.


Америка жұмысшылары үшін жаман жаңалықтар


НЬЮ-ЙОРК – АҚШ-тың сайланған президенті Дональд Трамп өз кабинетін толтыру барысында, ал біз оның әкімшілігі жүргізетін экономикалық саясаттың бағыты мен әсері қандай болатыны туралы не білдік?

NEW YORK – As US President-elect Donald Trump fills his cabinet, what have we learned about the likely direction and impact of his administration’s economic policy?


Ең бастысы, үлкен белгісіздік әлі де қалады.

To be sure, enormous uncertainties remain.


Басқа да көптеген салаларда тәрізді, экономикалық саясат жөніндегі Трамптың уәделері мен тұжырымдары бір қалыпты болмады.

As in many other areas, Trump’s promises and statements on economic policy have been inconsistent.


Ол үнемі басқаларды өтірік айтады деп айыптайды, ал, оның экономикалық тұжырымдары және уәделерінің көбісі - шын мәнінде, оның бүкіл басқару жайлы ойы - нацистік Германияның «үлкен өтірік» насихаттаушыларына лайықты көрінеді.

While he routinely accuses others of lying, many of his economic assertions and promises – indeed, his entire view of governance – seem worthy of Nazi Germany’s “big lie” propagandists.


Трамп үшінші тоқсандағы ЖІӨ 3,2% жылдық мөлшерінде өсіп, жұмыссыздық қараша айында 4,6% деңгейінде болатын экономиканың өрлеу үрдісін қолына алады. АҚШ президенті Барак Обама 2009 жылы билікке келген кезде, керісінше, ол терең рецессияда батқан экономиканы Джордж Буштан мұраға алды.

Trump will take charge of an economy on a strongly upward trend, with third-quarter GDP growing at an impressive annual rate of 3.2% and unemployment at 4.6% in November. By contrast, when President Barack Obama took over in 2009, he inherited from George W. Bush an economy sinking into a deep recession.


Ал, Буш сияқты, Трамп тағы бір республикашыл президент, және ол дауыстарды жоғалтуына қарамастан, экстремистік саясатын жүзеге асыру үшін мандаты бар екенін көрсету үшін ғана кеңсесін өз мойнына алады.

And, like Bush, Trump is yet another Republican president who will assume office despite losing the popular vote, only to pretend that he has a mandate to undertake extremist policies.


Трамп ірі салық қысқарту және бюджет тапшылығын азайтуға апаратын жоғары инфрақұрылымдық және қорғаныс шығыстар туралы уәделерін ақтаудың бір ғана жолы шамандық экономика деп аталатынның ауыр дозасы болады.

The only way Trump will square his promises of higher infrastructure and defense spending with large tax cuts and deficit reduction is a heavy dose of what used to be called voodoo economics.


Үкіметте «май кесу» онжылдықтар бойы орын алып, қысқартуға болатын аз бөлігі қалды: федералдық үкіметтің жұмыспен қамтуы, жалпы халықтың үлесі ретінде қарастырғанда, ол шамамен 30 жыл бұрын мемлекет басшысы Рональд Рейганның астында болған шағын үкіметпен салыстырғанда бүгінде төменірек болып табылады.

Decades of “cutting the fat” in government has left little to cut: federal government employment as a percentage of the population is lower today than it was in the era of small government under President Ronald Reagan some 30 years ago.


Ресей президенті Владимир Путинмен Трамп жақындаса бастаса да, және ол бүкіл әлемдегі диктаторлар мен авторитарлық басшылармен бейресми альянс құрса да, Трамп кабинетінде немесе кеңесшілері ретінде көптеген бұрынғы әскери офицерлер қызмет еткендігінен, АҚШ-тың қарулануға қосымша ақша жұмсауы әбден мүмкін, олар жоқ жауларға қарсы пайдасы аз қару болса да.

With so many former military officers serving in Trump’s cabinet or as advisers, even as Trump cozies up to Russian President Vladimir Putin and anchors an informal alliance of dictators and authoritarians around the world, it is likely that the US will spend more money on weapons that don’t work to use against enemies that don’t exist.


Трамптың денсаулық хатшысы Obamacare негізіндегі мұқият теңестіретін актті жойса, онда шығындар өседі немесе қызметтер сапасы нашарлайды - екеуінің де орын алуы мүмкін.

If Trump’s health secretary succeeds in undoing the careful balancing act that underlies Obamacare, either costs will rise or services will deteriorate – most likely both.


Сайлау науқаны барысында, Трамп американдық жұмыс орындарын аутсорсинг арқылы толтырып жүрген басшыларға қатаң болуға уәде берді.

During the campaign, Trump promised to get tough on executives who outsource American jobs. He is now holding up the news that the home heating and air conditioning manufacturer Carrier will keep some 800 jobs in my home state of Indiana as proof that his approach works.


Бұл ақылды өнеркәсіптік немесе экономикалық саясат емес, және ол еңбекақыны көтеруге немесе бүкіл елімізде жақсы жаңа жұмыс орындарын құруға көмектеспейді.

This is not a sound industrial or economic policy, and it will do nothing to help raise wages or create good jobs across the country.


Ол қайыр сұрап жүрген корпоративтік басшылардың үкіметке шантаж жасауға ашық шақыру болып табылады.

It is an open invitation for a shakedown of the government by corporate executives seeking handouts.


Сол сияқты, инфрақұрылым шығыстарын ұлғайту салық несиелері арқылы жүзеге асырылуы мүмкін, бұл хедж-қорларға көмектеседі, бірақ Американың балансына көмегі болмайды: тәжірибе көрсеткендей, мұндай бағдарламалардың жаратылған ақшадан берілетін пайдасы аз болады.

Similarly, the increase in infrastructure spending is likely to be accomplished through tax credits, which will help hedge funds, but not America’s balance sheet: such programs’ long track record shows that they deliver little value for money.


Үкімет нөлдік пайыздық ставкалар бойынша қарыз ала алатын дәуірде оның жұртшылық үшін құны әсіресе жоғары болады.

The cost to the public will be especially high in an era when the government can borrow at near-zero interest rates.


Осы мемлекеттік-жекеменшік әріптестігі басқа жердегі сияқты болса, мемлекет тәуекелдерді өз мойнына алады, ал хедж қорлар табысты жинайды.

If these private-public partnerships are like those elsewhere, the government will assume the risks, and the hedge funds will assume the profits.


«Бастауға дайын» инфрақұрылымы туралы сегіз жыл бұрын ғана болған дебат ұмытылған естеліктей болып көрінеді.

The debate just eight years ago about “shovel-ready” infrastructure seems to be a distant memory.


Трамп осындай бастауға дайын жобаларды таңдаса, өнімділікке ұзақ мерзімді әсері минималды болып қалады; егер ол дайын инфрақұрылымды таңдаса, экономикалық өсуге қысқа мерзімді әсері минималды болады.

If Trump chooses shovel-ready projects, the long-term impact on productivity will be minimal; if he chooses real infrastructure, the short-term impact on economic growth will be minimal.


Трамптың сыртқы саясат ұстанымдарындағы өзгерістер


КЕМБРИДЖ – Өзінің алғашқы 100 жұмыс күні ішінде АҚШ президенті Дональд Трамп өзінің президенттік науқаны барысында айтып өткен қорғаныс және сауда саясатындағы негізгі уәделерінің көбін өзгертті.

CAMBRIDGE – During his first 100 days in office, US President Donald Trump reversed many of the major positions on defense and trade policy that he had advocated during his presidential campaign.


Және де осы өзгерістер оңынан болғандай.

And these reversals have yielded some positive results.


Қытай бағытында Трамп саясаты ең үздік мысал болып табылады.

Trump’s policy toward China is the best example.


Сайлау науқаны барысында, Трамп кеңседегі бірінші күні-ақ Қытайға валюталық манипулятор деген атау тағамын деп уәде берген. және де ұзақ уақыт бойы Қытай-американдық қарым-қатынастарға әсер еткен «Бір Қытай» саясатын аяқтап (Тайваньды Қытай бөлігі ретінде тану); екі жақты сауда тапшылығын қысқарту мақсатымен қытай импортына жоғары тариф жүктейміз деген сөздер де болған.

During the campaign, Trump promised to label China a currency manipulator on his first day in office; end the “One China” policy (recognizing Taiwan as part of greater China) that has long guided Sino-American relations; and impose a high tariff on Chinese imports, to shrink the bilateral trade deficit.


Бұл уәделер бос сөз болды.


Трамп Қытайды валюталық манипулятор деп атаған жоқ.

Trump did not label China a currency manipulator upon taking office.


АҚШ-тың қазынашылық кеңсесі өткен айда Қытай валюталық саясатына шолу жасаған кезде, ол Қытай валюталық манипулятор емес деген қорытындыға келді.

When the US Treasury last month conducted its scheduled review of Chinese currency policy, it concluded that China was not a currency manipulator.


Трамп тез арада Бір Қытай саясаты бойынша да артқа шегінді, ол ҚХР Төрағасы Си Цзиньпинге Америка Құрама Штаттары аталмыш саясатты ұстануды жалғастырады деп айтып және оны Флоридағы өз Mar-а-Lago шаруа мекеніне демалуға шақырды.

Trump quickly reversed himself on the One China policy as well, telling Chinese President Xi Jinping that the United States would continue to adhere to it and inviting Xi to visit him at his Mar-a-Lago retreat in Florida.


Бұл кездесу нәтижесінде АҚШ коммерция хатшысы Уилбор Росс бастаған сауда келіссөздер орын алып, онда Қытай АҚШ сиыр еті мен түрлі қаржылық қызметтеріне өз нарығын ашуға ал АҚШ Қытайға сұйытылған табиғи газ сатуға келісті.

That meeting led to a trade negotiation led by Commerce Secretary Wilbur Ross in which China agreed to open its market to US beef and various financial services, and the US agreed to sell liquefied natural gas to China.


Нәтижесінде тарифтердің өсуі орын алмай және Қытай мен АҚШ сауда тапшылығы азаятын болады.

The result will be a decline in the US trade deficit with China, with no increase in tariffs.


Екі жақты сауда тапшылығын азайту, негізі, жалпы АҚШ сауда тапшылығын төмендетуге көмектеспейді, себебі бұл тапшылық АҚШ-та инвестициялар мен үнемдеу арасындағы айырмашылық нәтижесі болып табылады.

Reducing the bilateral trade deficit will not decrease the overall US trade deficit, because that is the result of the difference between investment and saving in the US.


Қытай мен АҚШ арасындағы төменгі екі жақты сауда тапшылығы жай ғана кейбір басқа елмен болатын үлкен сауда тапшылығын немесе кішігірім пайданы білдіреді.

A lower bilateral trade deficit with China will just mean a larger trade deficit – or a smaller surplus – with some other country.


Трамп әкімшілігінің жеке елдермен болған сауда тапшылығына соншалықты көп көңіл аударуы дұрыс емес болғанымен, Қытайдың жағдайында осылайша әрекет ету АҚШ экспорты үшін шетелдік кедергілерді азайту саясатына оң әсер етті.

Nonetheless, while the Trump administration is wrong to put so much emphasis on trade deficits with individual countries, doing so in China’s case has had the favorable effect of leading to policies that reduce foreign barriers to US exports.


Азиядның басқа бөліктерінде, Трамп сайлау науқаны кезінде Оңтүстік Корея мен Жапонияны олар енді Американың ұзақ жылдар бойы орын алған қауіпсіздік кепілдігіне сене алмайды деп ескертті.

Elsewhere in Asia, Trump warned South Korea and Japan during his campaign that they could no longer count on America’s decades-long security guarantee.


Бірақ, Трамп қызметіне кіріскен сәтте, бірден қорғаныс хатшысы Джеймс Маттис кәрістерін сенімен қайтару мақсатымен Сеулға ұшып кетті, және әкімшілік қытай қарсылығына қарамастан, Оңтүстік Кореяда THAAD деп аталатын озық қорғаныс жүйесін орнатуға көшті.

But almost immediately after Trump assumed office, Defense Secretary James Mattis flew to Seoul to reassure the Koreans, and the administration moved ahead with installing the advanced Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) anti-missile system in South Korea, despite Chinese objections.


Ал содан кейін Маттис сол сияқты Жапонияға да барып, оларды АҚШ әскери қолдау көрсетуін жалғастырады деп сендірді.

And then Mattis flew to Japan to offer the Japanese a similar reassurance of continued US military support.


Сол сияқты, кезінде НАТО-ның еуропалық мүшелері ЖІӨ-нің 2 пайызын қорғанысқа жұмсау бойынша өз міндеттемелерін орындамады деп шағымданған кандидат Трамп, АҚШ-тың Еуропадағы әскери шығындарын азайтуға ант берді.

Likewise, candidate Trump, complaining that NATO’s European members had not met their commitments to spend 2% of GDP on defense, vowed to reduce US military spending in Europe.


Ол сондай-ақ Ислам мемлекеті (ISIS) қарсы АҚШ бастаған күреске қосылуға дайын болмады деп те НАТО-ны сынға алды.

He also criticized NATO for being unprepared to join the US-led fight against the Islamic State (ISIS).


Ал енді Трамп өз қорқыту сөздерінен бас тарты және еуропалықтар АҚШ шақырған бағытта жылжи бастады.

And yet Trump has backed away from his threat, and the Europeans have moved a little in the direction that the US has urged.


«Бірінші кезекте Америка», ал келесіде жаһандық жанжал

“America First” and Global Conflict Next


НЬЮ-ЙОРК – Америка Құрама Штаттары Президенті ретінде Дональд Трамптың сайлануы жай ғана жаһандануға қарсы ашынып келе жатқан популистік көтерілісті көрсетпейді.

NEW YORK – Donald Trump’s election as President of the United States does not just represent a mounting populist backlash against globalization.


Ол сондай-ақ Pax Americana (“Американдық бейбітшілік”) соңын білдіреді - бұл АҚШ пен оның одақтастары екінші дүниежүзілік соғыстан кейін негізін салған еркін халықаралық алмасу және ортақ қауіпсіздік тәртібі.

It may also portend the end of Pax Americana – the international order of free exchange and shared security that the US and its allies built after World War II.


Бұл АҚШ бастаған әлемдік тәртіп, 70 жыл бойы гүлдену мен өркендеуге мүмкіндік берді.

That US-led global order has enabled 70 years of prosperity.


Ол сауданы ырықтандыруға негізделген нарықтық режимдер, капитал жұмылғыштығының өсуі және тиісті әлеуметтік қамсыздандыру саясаты, Еуропа, Таяу Шығыс және Азиядағы НАТО және басқа да түрлі одақтар арқылы жүзеге асқан американдық қауіпсіздік кепілдігінің арқасында орын алды.

It rests on market-oriented regimes of trade liberalization, increased capital mobility, and appropriate social-welfare policies; backed by American security guarantees in Europe, the Middle East, and Asia, through NATO and various other alliances.


Трамп, алайда, саудаға кедергі жасайтын популистік, жаһандануға қарсы және протекционистік саясатты жүргізіп, еңбек және капиталдың қозғалысын шектеуі мүмкін.

Trump, however, may pursue populist, anti-globalization, and protectionist policies that hinder trade and restrict the movement of labor and capital.


Ал оның өз қорғанысы үшін Американың одақтастарын одан да көбірек төлеуге мәжбүр етемін деп ұсынуы оның қазіргі АҚШ қауіпсіздік кепілдіктеріне күмән келтіруін көрсетеді.

And he has cast doubt on existing US security guarantees by suggesting that he will force America’s allies to pay for more of their own defense.


Егер Трамптың «Американы бірінші кезекке» қоюы шын болса, оның әкімшілігі АҚШ геосаяси стратегиясын отанының ғана ұлттық мүдделерін қамтамасыз етуге бағытталған, изоляционизм және біржақтылыққа қарай ауыстырады.

If Trump is serious about putting “America first,” his administration will shift US geopolitical strategy toward isolationism and unilateralism, pursuing only the national interests of the homeland.


АҚШ 1920 және 1930 жылдары осыған ұқсас саясатын жүргізген кезде, бұл екінші дүниежүзілік соғыстың “дәндерін отырғызуға” көмектесті.

When the US pursued similar policies in the 1920s and 1930s, it helped sow the seeds of World War II.


Протекционизм - мыңдаған импортталған тауарларға әсер еткен Смут-Хоули тарифінен бастап - Ұлы депрессияны одан әрі нашарлатып, сауда және валюталық соғыстарды тудырды.

Protectionism – starting with the Smoot-Hawley Tariff, which affected thousands of imported goods – triggered retaliatory trade and currency wars that worsened the Great Depression.


Ең маңыздысы, АҚШ екі мұхиттармен қауіпсіз қорғалған деген жалған нанымға негізделген американдық изоляционизм нацистік Германия мен империялық Жапонияның агрессивті соғысты бастап, бүкіл әлемге қауіп төндіруіне мүмкіндік берді.

More important, American isolationism – based on a false belief that the US was safely protected by two oceans – allowed Nazi Germany and Imperial Japan to wage aggressive war and threaten the entire world.


1941 жылдың желтоқсан айында болған Перл Харбор шабуылынан соң, АҚШ, тығып отырған құм астынан басын шығаруға мәжбүр болды.

With the attack on Pearl Harbor in December 1941, the US was finally forced to take its head out of the sand.


Бүгін де, АҚШ-тың изоляционизмге бет бұрып, тек АҚШ ұлттық мүдделерін ғана ойлауы, сайып келгенде, жаһандық жанжалға әкелуі мүмкін.

Today, too, a US turn to isolationism and the pursuit of strictly US national interests may eventually lead to a global conflict.


Тіпті Американың Еуропадан ажырауы жақын жоспарда болмаса да, Еуропалық Одақ және Еуроаймақ казірдің өзінде ыдырауда, әсіресе Біріккен Патшалықтың маусымдағы Brexit-ке дауыс беруі және желтоқсан айында конституциялық реформаларға байланысты Италияның сәтсіз референдумы туралы ескере отырсақ.

Even without the prospect of American disengagement from Europe, the European Union and the eurozone already appear to be disintegrating, particularly in the wake of the United Kingdom’s June Brexit vote and Italy’s failed referendum on constitutional reforms in December.


Сонымен қатар, 2017 жылы экстремалды, Еуропаға қарсы сол немесе оңшыл популистік партиялар Франция мен Италияда және Еуропаның басқа бөліктерінде де билікке келуі мүмкін.

Moreover, in 2017, extreme anti-Europe left- or right-wing populist parties could come to power in France and Italy, and possibly in other parts of Europe.


Еуропада АҚШ-тың белсенді қатысуынсыз, агрессивті кек алушы Ресей алға басатын болады.

Without active US engagement in Europe, an aggressively revanchist Russia will step in.


Ресей қазірдің өзінде АҚШ пен ЕО-ны Украина, Сирия, Балтық және Балқан мәселелері бойынша қиын сынауда, және ол бұрынғы кеңестік блок елдерінде өз ықпалын қайта орнатып, сондай-ақ Еуропада ресейшіл қозғалыстарды қолдау арқылы ЕО-ның алдағы ыдырауынан пайда алуы мүмкін.

Russia is already challenging the US and the EU in Ukraine, Syria, the Baltics, and the Balkans, and it may capitalize on the EU’s looming collapse by reasserting its influence in the former Soviet bloc countries, and supporting pro-Russia movements within Europe.


Еуропа АҚШ қауіпсіздік қолшатырын біртіндеп жоғалтатын болса, Ресей президенті Владимир Путин ең үлкен ұтысқа жетейін деп тұр.

If Europe gradually loses its US security umbrella, no one stands to benefit more than Russian President Vladimir Putin.


Трамптың ұсыныстары, сондай-ақ Таяу Шығыстағы жағдайды ушықтыра алады. Ол Американы энергетикалық тұрғыдан тәуелсіз жасаймын деп мәлімдеді, бұл АҚШ-тың аймақтағы мүдделерінен бас тартуын және жылыжайлық газдарды шығаратын отандық отын көздеріне тәуелді болуына әкеп соғады.

Trump’s proposals also threaten to exacerbate the situation in the Middle East. He has said that he will make America energy independent, which entails abandoning US interests in the region and becoming more reliant on domestically produced greenhouse-gas-emitting fossil fuels.


Және тек радикалды қарулы ислам ғана емес, тап исламның өзі де қауіпті деген өз ұстанымын Трамп сақтап қалды.

And he has maintained his position that Islam itself, rather than just radical militant Islam, is dangerous.


Трамптың нарықтағы «бал айы» аяқталды


НЬЮ-ЙОРК – Дональд Трамп Америка Құрама Штаттарының президенті болып сайланғанда қаржы нарықтары ерекше жанданды.

NEW YORK – When Donald Trump was elected President of the United States, stock markets rallied impressively.


Әу баста Трамптың қаржы саласына серпін беремін, энергетиканы, денсаулық сақтау және қаржылық қызмет салаларын қайта реттеймін, корпоративтік және жекеменшік мүлікті шектеймін деген уәделеріне инвесторлар мастанып қалды.

Investors were initially giddy about Trump’s promises of fiscal stimulus, deregulation of energy, health care, and financial services, and steep cuts in corporate, personal, estate, and capital-gains taxes.


Алайда, «трампэкономика» акциялардың қымбаттап бара жатқан бағасына қарсы тұра ала ма?

But will the reality of Trumponomics sustain a continued rise in equity prices?


Корпорациялар мен инвесторлардың қуанатынындай да бар.

It is little wonder that corporations and investors have been happy.


Республикалықтардың бұрынғы әдетінше тауарды өткізуге бағытталған экономикалық саясаты корпорациялар мен байлардың қолайына жағады, себебі олар бұл жағдайда жұмыс орындарын ашып, жұмысшылардың табыстарын молайтуда ештеңе істемейді.

This traditional Republican embrace of trickle-down supply-side economics will mostly favor corporations and wealthy individuals, while doing almost nothing to create jobs or raise blue-collar workers’ incomes.


Бейтарап Tax Policy Center-дің пайымдауынша, Трамп ұсынып отырған салықтарды қысқарту идеясынан түскен кірістің жартысы ең көп табыс табатын 1 пайыз адамның қалтасына түседі екен.

According to the nonpartisan Tax Policy Center, almost half of the benefits from Trump’s proposed tax cuts would go to the top 1% of income earners.


Алайда, табиғи тұрғыда өрекпіген корпоративтік сектор енді алғашқы қауым кезіндегі үрейге бой алдырды: нарықтағы серпіліс басылып барады, ал Трамп пен инвесторлардың арасындағы «бал айының» да бітетін уақыты болды.

Yet the corporate sector’s animal spirits may soon give way to primal fear: the market rally is already running out of steam, and Trump’s honeymoon with investors might be coming to an end.


Бұған бірнеше себеп бар.


Біріншіден, «қаржылық серпіліс болуы мүмкін» деген болжам акциялардың бағасын көтеріп жібереді, бұл ұзақмерзімді пайыздық мөлшерлемені де арттырады, ал бұл капитал шығындарына әсер етіп, жылжымайтын мүлік сияқты мөлшерлемеге тәуелді нарыққа қатты әсер етеді.

For starters, the anticipation of fiscal stimulus may have pushed stock prices up, but it also led to higher long-term interest rates, which hurts capital spending and interest-sensitive sectors such as real estate.


Ал, күшейген доллар Трамптың негізгі тірегі – көк жағалылар иемденіп отырған жұмыс орындарын жояды.

Meanwhile, the strengthening dollar will destroy more of the jobs typically held by Trump’s blue-collar base.


Президент Carrier кондиционер шығарушы компаниясын күштеп, мазақтау арқылы Индианада 1 мың жұмыс орнын «сақтап» қалуы мүмкін. Бірақ, сайлаудан бергі доллардың нығаюы біраз уақыт ішінде зауыт-фабрикадағы 400 мың жұмыс орнын жоюы ықтимал.

The president may have “saved” 1,000 jobs in Indiana by bullying and cajoling the air-conditioner manufacturer Carrier; but the US dollar’s appreciation since the election could destroy almost 400,000 manufacturing jobs over time.


Оның үстіне Трамптың қаржылық стимул пакеті нарықтағы қазіргі бағадан да қымбат болып шығуы мүмкін. Президент Рональд Рейган мен Джордж У.

Moreover, Trump’s fiscal-stimulus package might end up being much larger than the market’s current pricing suggests.


Буш дәлелдегеніндей, республикалықтар жоғалған табыстың орнын толтыратын басқа жол болмаса да, шығындарды азайтуға ешқандай құлқы болмаса да корпоративтік, табыс және басқа да салық түрлерін қысқартудың мүмкіндігін ешқашан қалт жібермейді.

As Presidents Ronald Reagan and George W. Bush showed, Republicans can rarely resist the temptation to cut corporate, income, and other taxes, even when they have no way to make up for the lost revenue and no desire to cut spending.


Егер Трамптың тұсында бұл тағы да қайталанса, қаржылық дефицит пайыздық мөлшерлемелерді және доллардың бағамын тіпті өсіріп жібереді, ал бұл ұзақ мерзім тұрғысынан экономикаға кесірін тигізеді.

If this happens again under Trump, fiscal deficits will push up interest rates and the dollar even further, and hurt the economy in the long term.


Инвесторлардың ентігін басатын тағы бір себеп – инфляция үрейі.

A second reason for investors to curb their enthusiasm is the specter of inflation.


АҚШ экономикасы ең жоғары қарқында жұмыс істеп тұрғанын ескерсек, Трамптың қаржылық стимулы экономикалық өсімнен де жылдам инфляция тудырады.

With the US economy already close to full employment, Trump’s fiscal stimulus will fuel inflation more than it does growth.


Содан соң Джанет Йеленнің беймарал жатқан Федералдық резервін пайыздық мөлшермелені күткендегіден тез әрі жылдамдатып көбейтуге мәжбүрлейді, ал бұл ұзақмерзімді пайыздық мөлшермелерді және доллардың құнын одан сайын арттырып жібереді.

Inflation will then force even Janet Yellen’s dovish Federal Reserve to hike up interest rates sooner and faster than it otherwise would have done, which will drive up long-term interest rates and the value of the dollar still more.


Үшіншіден, тым босаң фискалдық саясат пен тым қатаң ақша-несие саясатының қажетсіз жұбы қаржылық жағдайды нашарлатып, көк жағалы жұмысшылардың табысын азайтып, олардың жұмысқа тұру мүмкіндігін қиындатып жібереді.

Third, this undesirable policy mix of excessively loose fiscal policy and tight monetary policy will tighten financial conditions, hurting blue-collar workers’ incomes and employment prospects.


Қазірдің өзінде протекционистік саясат ұстанып отырған Трамп әкімшілігі жұмысшыларды қолдау үшін одан сайын протекционист бола түседі, соның кесірінен экономикалық өсімге тосқауыл қойып, корпоративтік табыстарды азайтып жібереді.

An already protectionist Trump administration will then have to pursue additional protectionist measures to maintain these workers’ support, thereby further hampering economic growth and diminishing corporate profits.


Американың сенімге негізделген экономикасы